ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2637 1030390 1025100 2026-05-08T04:53:00Z Chenzeyan29 141880 /* ကချင်မျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ နောက်ခံ */ 1030390 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group| |group=ကချင်<br><small>အခြားအမည်များ - Jinghpaw, Jingpho, Singpho, Zaiwa, Tsaiva, Lechi, Theinbaw, Singfo, Chingpaw</small><ref name="pol">{{cite book|title=Political Systems of Highland Burma: A Study of Kachin Social Structure|first1=E. R.|last1=Leach|url=http://books.google.co.uk/books?id=wf13GFCK1-IC&pg=PA41#v=onepage&q&f=false|chapter=The Categories Shan and Kachin and their Subdivisions|page=41|origyear=1959|year=2004|edition=2004|publisher=Berg|location=Oxford, UK|accessdate=20 August 2010}}</ref> |image=[[File:Kachin women in traditional dress.jpg|200px|centre]] |image_caption= ကချင်ရိုးရာဝတ်စုံ |region1= {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |pop1=တစ်သန်း<br /><small>([[ကချင်ပြည်နယ်]]: ၅၄၀,၇၆၃)</small> |ref1=<ref>{{Cite web |title=Myanmar Gov't |url=http://mission.itu.ch/MISSIONS/Myanmar/religion/Waso%20robes%20offering06.htm |accessdate=26 January 2016 |archivedate=18 September 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060918204051/http://mission.itu.ch/MISSIONS/Myanmar/religion/Waso%20robes%20offering06.htm }}</ref><ref>{{Cite web |title=(Kachin National Organisation) |url=http://www.kachinland.org/kno_2006/Abrief_Political_Account/index.htm |accessdate=26 January 2016 |archivedate=8 January 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070108201206/http://www.kachinland.org/kno_2006/Abrief_Political_Account/index.htm }}</ref> |region2={{flag|တရုတ်နိုင်ငံ}} |pop2=၁၄၇,၈၂၈ |popplace= [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] [[ယူနန်ပြည်နယ်]] |langs= [[ဂျိန်းဖောဘာသာ|ဂျိန်းဖော]]၊ [[ဇိုင်းဝါးလူမျိုး|ဇိုင်းဝါး]]၊ [[မရူ]]၊ [[လချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]]၊ [[ရဝမ်]] နှင့် [[လီဆူ]] |rels= [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ Animism<ref name="china.org.cn">[http://www.china.org.cn/english/features/EthnicGroups/136921.htm china.org.cn - The Jingpo Ethnic Group]</ref> |related= }} '''ကချင်လူမျိုး'''များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]] ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတောင်တန်းဒေသများ၊အဓိကအားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း တွင်အခြေချနေထိုင်သော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]] ဝင်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ [[File: Burma23.jpg|thumb|ဦးဖိုးကျား ရေးသော ခေတ်မီ မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်းစာအုပ်မှ]] == ကချင်မျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ နောက်ခံ == ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင်များသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး လူမျိုးစုအလိုက် ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroups) နှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ ဖြစ်တည်မှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ကွဲပြားသည်၊၊ === ဂျိန်းဖော့ (Jingpho) === ဂျိန်းဖော့တို့သည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအနက် အဓိကကျသော မူလအစုအဖွဲ့ဖြစ်သည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇအရ အာရှမြောက်ပိုင်းရှိ တိဗက်-ဗမာနွယ်ရင်းများနှင့် အနီးစပ်ဆုံးတူညီပြီး Haplogroups O2a2b1a1 (M117), D1a1a နှင့် C2b တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းဒေသများ၌ "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် မိမိတို့၏ လူမျိုးစုလက္ခဏာကို ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်၊၊ === ဇိုင်ဝါး (Zaiwa) === ဇိုင်ဝါးတို့သည် ဂျိန်းဖော့များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ (Haplogroups O2a2b, D1a1a) အလွန်နီးစပ်သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံနယ်စပ်အနီးတွင် နေထိုင်ကြသော ဇိုင်ဝါးမျိုးနွယ်စုအချို့တွင် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]] မျိုးဗီဇ ရောနှောမှု အနည်းငယ် ရှိသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ဂျိန်းဖော့များနှင့်အတူ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အစောဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများဖြစ်ပြီး လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ဂျိန်းဖော့တို့နှင့် ခွဲခြား၍မရအောင် ပေါင်းစည်းနေထိုင်ကြသည်၊၊ === လာချိဒ် (Lachik) === လာချိဒ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဂျိန်းဖော့များနှင့် တူညီသော်လည်း [[ဗမာလူမျိုး]] ကဲ့သို့သော လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင် (Lolo-Burmese) များနှင့် မျိုးဗီဇရောနှောမှု ပိုမိုများပြားသည်ကို တွေ့ရသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ဇိုင်ဝါးနှင့် ဂျိန်းဖော့တို့၏ ကြားခံလူမျိုးစုပုံစံမျိုး တည်ရှိနေပြီး ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ဓလေ့များသည်လည်း နှစ်ဖက်စလုံး၏ လက္ခဏာများ ရောနှောလျက်ရှိသည်၊၊ === လီဆူ (Lisu) === လီဆူတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup D1a1a နှင့် O2a2b1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ဂျိန်းဖော့များထက် လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင် (ဥပမာ - [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လာဟူလူမျိုး|လာဟူ]]) များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ပိုမိုနီးစပ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများထက် ပိုမိုမြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသည့် အလေ့အထရှိပြီး ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုလက္ခဏာများကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ထိန်းသိမ်းထားကြသည်၊၊ === ရဝမ် (Rawang) === ရဝမ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroups D1a1a1 နှင့် O2a2b1a တို့ကို အများအပြား တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်ပြည်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားရှိ ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ပိုမိုဆက်နွယ်နေသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် လူမျိုးစုအရ "နမ်း" (Nungish) အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ဂျိန်းဖော့များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း မတူညီသော်လည်း သမိုင်းကြောင်းအရ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အတူတကွ ရှင်သန်လာခဲ့ကြသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင်များ ဖြစ်သည်၊၊ === လော်ဝေါ် (Lawngwaw / Maru) === လော်ဝေါ် (သို့မဟုတ်) မရူ လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော O1b1a မျိုးရိုးဗီဇလိုင်းများ ပါဝင်နေသည်၊၊ သမိုင်းဦးကာလက လိုလို-ဗမာနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သော်လည်း ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖော့လူမျိုးစုများနှင့် အတူနေထိုင်လာခဲ့ခြင်းကြောင့် ယနေ့ခေတ်တွင် ဂျိန်းဖော့လူမျိုးစု၏ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် တည်ရှိနေသည်၊၊ <ref name="vanDriem2001">van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Brill Academic Publishers. ISBN 978-9004120518.</ref><ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages." ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.</ref><ref name="Ethnologue2023">Ethnologue (2023). ''Language Family Trees: Sino-Tibetan, Tibeto-Burman, Jingpho-Konyak-Bodo, Jingpho-Luish, Jingphoic''. [https://www.ethnologue.com/ Ethnologue: Languages of the World].</ref><ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref><ref name="Wang2014">Wang, C. C., et al. (2014). "Genetic Affinities of the Jingpho, Zaiwa, and Lechi in Yunnan Province." ''American Journal of Physical Anthropology''.</ref> == ကချင် အုပ်စုကွဲများ == "ဂျင်းဖော (ဂျိန်းဖော/ဂျိန်းဖော့/ဂျိမ်းဖော)" ဆိုသော စကားမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ကချင်များကို ခေါ်ဝေါ်သော်လည်း ဒေသအလိုက်ဆိုလျှင် တောင်ဘက် အောက်ဘက်တွင် နေထိုင်ကြသော ကချင်များကို "ခနာမ်(Hkap Nam)" ဟု ခေါ်၍ အထက်ဘက် (မြစ်ဖျားဘက်) တွင် နေထိုင်သော ကချင်များကို “ ခခူး(Hkap Hku) ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ခခူး ဟူသော ကချင်စကားမှာ မြစ်ဖျားဟု အဓိပ္ပာယ် ရလေသည်။ ကချင်လူမျိုးတို့၏ အစဉ်အလာအားဖြင့် သူတို့သည် “ ဝချက်ဝ ” ဆိုသော ရှေးဦး ဖခင်ကြီးမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဖခင်ကြီး ဝချက်ဝမှာ သားငါးဦးရှိရာ ထိုသားငါးဦးမှ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ထင်ရှားသော လူမျိုး အုပ်စုကြီး (၅) ခု ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ထိုသူတို့မှာ * မရစ် * လထော် * လဖိုင် * အင်ခွမ် နှင့် * မရန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အစ်ကို အကြီးဆုံးမှ ပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြသော မရစ်အုပ်စုမှာ ၎င်းတို့ လူမျိုးစုထဲတွင် ဝါအရင့်ဆုံး ဖြစ်၍ လဖိုင်အုပ်စုမှာ အင်အား အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤလူမျိုးအုပ်စု (၅) စုတို့သည် ရှေးယခင်အခါက လူမျိုးချင်း ရောယှက်ကာ အတူတကွ နေထိုင်လေ့ ရှိခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ အုပ်စုကြီး (၅) ခုအပြင် ဖခင်ကြီး ဝချက်ဝ၏ ညီငယ်(၇) ဦးမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဆိုသော အခြား လူမျိုးအုပ်စု (၁၅) လည်း ရှိသေးသော်လည်း ထင်ရှားခြင်း မရှိကြချေ။ == ကချင်တို့၏ မူလဇစ်မြစ် == ကချင်လူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ မဂျွိုင်းရှင်ရာဘွန်( Majoi Shingra Bum) ဖြစ်သည်ဟု မိရိုးဖလာ မှတ်သားထားကြသည်။ ထိုစကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ သဘာဝအားဖြင့် ပြန့်ပြူးနေသော တောင်ထိပ်ဖြစ်သည်။ ဤပြန့်ပြူးနေသော တောင်ထိပ်မှာ [[တိဗက်|တိဗက်ပြည်]] အရှေ့ဘက်နှင့် [[စီချွမ်|စီချွန်နယ်]] အကြားရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်မည်ဟု သုတေသနများတွင် ယူဆကြသည်။ နောင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ရောက်ရှိလာပြီး ယနေ့ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း ရွေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ == ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာပုံ == ကချင်မျိုးနွယ်တို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] အနွယ်ဝင်များအနက် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နောက်အကျဆုံး ဝင်ရောက်လာသည့် လူမျိုးစုဖြစ်သည်ဟုခန့်မှန်းရသည်။ ထိုသို့ဝင်ရောက်ရာတွင် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ(ဗမာ)]]အများစုကဲ့သို့ အရှေ့ဘက် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း နှင့် အနောက်ဘက် စစ်ကိုင်းတိုင်း အနောက်ဘက် ဒေသများမှ ဝင်ရောက်လာခြင်းမျိုး မဟုတ်ပဲ မြောက်ဘက်စူစူးမှ ဝင်ရောက်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ထိုဒေသမှာ တောတောင်ထူထပ်သည့်အတွက် အုပ်စုများအကြား အချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှု နည်းပါးခဲ့ကြသည့်အတွက် လူမျိုးစုများ၊ ဘာသာအယူအဆများ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများ ပါ အနည်းနှင့်အများ ဆိုသလိုကွဲပြားခဲ့ကြရသည်။ ကချင်မျိုးနွယ်စုများအတွင်း လူဦးရေအများဆုံးမှာ ဂျိန်ဖော် ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက် ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြရာတွင် ကချင်တို့သည် တရုတ်၊ မြန်မာ၊ တိဗက်နှင့် အာသံပြည်တို့၏ နယ်စပ်များ ဆုံရာ တောတောင် ထူထပ်လှသော ဒေသတဝိုက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ထိုဒေသမှ အခွင့်သာလျှင်သာသည့်အလျှောက်တောင်ဘက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြဟန်တူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် တြိဂံနယ်မြေ ([[မေခ]]နှင့် [[မေလိခ]] မြစ်နှစ်သွယ် စပ်ကြားရှိ သုံးထောင့်ဒေသ) သို့ ရောက်သောအခါတွင် ရှေ့သို့ ဆက်လက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုပဲ ကာလအတန်ကြာ အခြေစိုက်ခဲ့ကြဟန်တူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် တောင်တန်းများတလျှောက် တောင်ဘက် ဆွမ်ပရာဘွမ်သို့၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မှသည် တောင်ဘက် တောင်ရိုးအတိုင်း၎င်း၊ အနောက်တောင်ဘက် ဒရုချက်သို့၎င်း၊ ထပ်မံခွဲသွားသည့် လမ်းတစ်သွယ်၊ တြိဂံနယ်အတွင်းရှိ တောင်တန်းအတိုင်း ဆက်လာ၍ မေခမြစ်ရိုးတစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းလာသည့် လမ်းတစ်သွယ် ဤသို့ လမ်းနှစ်သွယ် ကွဲပြားကာ ရွှေ့ပြောင်း ပျံ့နှံ့ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ == အမည် == ကချင်ဟူသော ဝေါဟာရမှာ အမှန်စင်စစ် မြန်မာတို့ခေါ်သော ဝေါဟာရသာ ဖြစ်သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့၏ ဝေါဟာရ မဟုတ်ချေ။ ကချင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ကိုယ် မိမိ “ ဂျိန်းဖောလူမျိုး ” ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ တရုတ်တို့ကမူ ကချင်တို့ကို “ ဂျင်ဖော့ဆူ ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ “ ဂျိန်းဖော့လူမျိုး” ဟု ရရှိသည်။ တောင်ထိပ်သား ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အလွန်ရှေးကျသော မြန်မာ ကျောက်စာများတွင် ကချင် ဆိုသောစကား သုံးနှုန်းထားသည်ကို မတွေ့ရပေ။ သက္ကရာဇ် (၈၀၄) ခုတွင် ရေးထိုးသော ညောင်ဦး ရွှေစည်းခုံ ဥညံနဝ ကျောက်စာတွင် “ကခြင်” ဟု ရေးထိုးထားသည်ကို ပထမဦးဆုံး တွေ့ရှိရသည်။သို့သော် မြန်မာဘုရင် အမရပူရ ပထမနန်းတည်မင်းလက်ထက် အိမ်ရှေ့မင်းကြီးကျောက်စာတွင် ပြည်မြန်မာ ရှိ တိုင်းငယ် ပြည်ငယ်တို့ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရာ ယနေ့ ကချင်ပြည် ကို "ကိခိရဌတိုင်း" ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ကချင်လူမျိူးတို့ကို လည်း "သိန်းပေါ" "Theinbaw" ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလ အာသံသို့ စစ်ချီတက်သော အခါ မိုးကောင်းအထက်မှ ‌‌‌တောင်စား စော်ဘွား ဒူဝါကြီးများကို ဒူဝါ ဒိုင်ဖာ့ဂမ် ဆိုသူ က ဦဆောင်းပြီး အာသံဘုရင် ကို နှိမ်နင်းရာ၍ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဟူးကောင်းပြည် အပိုင်စား ဒူဝါ ဒိုင်ဖာ့ဂမ် ဆိုသူမှာ မြန်မာသမိုင်းတွင် ‌ဖော်ပြခံရသော ဗိုလ်နေမျိုးသိန်းပရာဇာဖြစ်သည်။ == ရိုးရာဓလေ့နှင့်ယဉ်ကျေးမှု == ရိုးရာဓလေ့နှင့်ယဉ်ကျေးမှု ကျေးရွာတိုင်း ကျေးရွာတိုင်းတွင် ဆလန်(salang) ဟုခေါ်သော ကျေးရွာလူကြီးများ ရှိသည်။ ဆလန် ကို ပေါမှိုင်းဟု အခေါ်များသည်။ ထိုသူတို့သည် မိမိကျေးရွာအတွင်း အမှုအခင်း၊ သာရေးနာရေး ကိစ္စများ၌ ဦးဆောင်ကြလေသည်။ ဒူဝါဟုခေါ်သော အကြီးအကဲများမှာ ကျေးရွာပေါင်း (၂၀) မှ (၁၀၀) အထိ အသီးသီး အုပ်ချုပ်ကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ်တွင် တောင်အုပ် ဆိုသူများကိုလည်း ခန့်ထားလေသည်။ တောင်အုပ်မှာ ဆလန် နှင့် ဒူဝါတို့ ကြားတွင် ရှိလေသည်။ တောင်အုပ်၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အုပ်ချုပ်မှုတွင် ပြေပြစ်လွယ်ကူစေရန် ကျေးရွာလူထုနှင့် ဒူဝါ တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးရသူ ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဆရာကြီး ဒေါက်တာအိုလာဟန်းဆန် ဆိုသူမှ ရောမအက္ခရာများဖြင့် ကချင်စာကို တီထွင်ပေးခဲ့သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ ဘာသာစကားဖြင့် ပြော၍ မဖြစ်သောအခေါ်အဝေါ်များကို ရှမ်းစကားဖြင့်၎င်း တရုတ်စကားဖြင့်၎င်း‌ ခေါ်‌ကြသည်။ === မနောပွဲ === {{main|မနောပွဲ}} မနောပွဲတော်ကို မြန်မာပြည်တွင် မှီတင်းနေထိုင်သည့် လူမျိုးများစွာမှ လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သာ ကချင်လူမျိုးများ နှင့် ယှဉ်တွဲသိရှိကြသည်။ အဆိုပါ မနောပွဲသည် ထင်ရှားသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် ကချင်ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ပွဲတော်ကျင်းပရခြင်းရည်ရွယ်ချက် (၃) ခုရှိသည်။ နှစ်သစ်ကူးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပခြင်း၊ တိုက်ပွဲများကိုအောင်နိုင်ခြင်းနှင့် လူမျိုးစုပြန်လည် စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအတွက် ကျင်းပခြင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မနောပွဲတော်ကို ကျယ်ဝန်းသော ကွင်းပြင်အလယ်တွင် မနောတိုင်ထောင်ထား၍ကျင်းပသည်။ အဆိုပါ မနောတိုင်ထောင်ထားရာကွင်းလယ်သို့ ရိုးရာဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော ကချင်အမျိုးသားအမျိုးသမီးတို့သည် သံစဉ်အလိုက် စီးမျေားလှည့်ပတ်ကခုန်ကြသည့် ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ == အဆိုအကနှင့် တူရိယာများ == ကချင်လူမျိုးများသည် ကခုန်ခြင်း(ကချင် အကကို... ကိုယ်ရည်သွေးအကဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ ပြည်အက။ ၁၃၇။)၊ သီဆိုခြင်းများတွင် အထူး ဝါသနာထုံသော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ မင်္ဂလာပွဲများတွင်၎င်း၊ အသုဘကြုံသည့်အခါတွင်၎င်း၊ အခြားနတ်ပွဲများတွင်၎င်း အစုလိုက် အပြုံလိုက် သီဆိုကခုန်လေ့ ရှိကြသည်။ တစ်ယောက်တည်း ကခုန်ခြင်းကား နည်းပါးလှသည်။ ယောက်ျားနှင့်မိန်းမ တွဲဖက်၍ ကကြသော်လည်း တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကိုင်တွယ်ခြင်း မရှိကြချေ။ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး သားမွေးယပ်တောင်များဖြင့်သာ ဆက်သွယ်လေ့ ရှိကြသည်။ ကချင်ပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားလှသော ပွဲတော်ကြီးတစ်ခုမှာ '''မနောပွဲ(Manau)'''ခေါ် နတ်ပူဇော်ပွဲကြီးပင် ဖြစ်သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့သည် မိရိုးဖလာအားဖြင့် [[မောင်း (တူရိယာ)|မောင်း]](Bau)၊ [[လင်းကွင်း]](Shuksheng)၊ [[ဗုံရှည်]](Htawng)နှင့် [[ပလွေ]][ထူရန်(Htu Ren),ပေါင်(Pau),ဒွန်ဘာ(Dumba),ပီးလန်(Pilang)တို့ကို တီးမှုတ်လေ့ရှိသည်။ ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ကချင်ဓါးနှင့်မောင်းသည် အလွန်အရေးပါသော အိမ်ထောင်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကချင်မနောပွဲတွင် မောင်းသည် ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ခြေလှမ်းညီအောင် စိတ်ထားတူအောင် ညီညွတ်ရေး စည်းကမ်းသင်ကြားပေးသကဲ့သို့ ကချင်အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားတို့ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ လက်ထပ်ရာတွင်လည်း မောင်းသည် လက်ဆောင်လက်ဖွဲ့ကောင်း တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။ <ref>မင်းသုဝဏ် ရေး '''နှင်းတောင်ပေါ်က ယဉ်ကျေးမှု''' ဆောင်းပါး၊ ဒို့ကျောင်းသား၊ အတွဲ-၄၊ အမှတ်-၆ (ဇွန် ၁၉၆၈)</ref> ==ဘာသာအယူဝါဒနှင့် စာပေ== === ဘာသာ === ကချင်မျိုးနွယ်စုအသီးသီးတွင် ယခင်က(လွန်ခဲ့သော နှစ် ၁၀ဝကျော်) ဘာသာစကားတို့သာရှိခဲ့ပြီး စာပေမှာမူမရှိခဲ့ပေ။ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ အနေဖြင့် ခရစ်ယာန်သာဿနာပြုများမရောက်မှီအချိန်အထိ နတ်ကိုးခြင်းသည်သာ အဓိက ကိုးကွယ်မှုဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသည့်တိုင် မနောတိုင်မှာ ထင်ရှားသည့် ရိုးရာအမှတ်အသားအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ === အယူဝါဒ === ကချင်လူမျိုးများ သေလျှင် သူတို့ သင်္ချိုင်း ပတ်ပတ်လည်တွင် ကျုံးသဖွယ် မြောင်းများ တူးထားပြီးလျှင် သင်္ချိုင်းပေါ်တွင် ခိုင်ခန့်သော တင်းကုတ်များ ဆောက်လုပ်ကာ အမိုးမိုး၍ ထားတတ်ကြသည်။ သူတို့သေပြီးနောက် ဝိညာဉ်များမှာ ရှေးအဘိုးအဘွားများ၏ ဝိညာဉ်များ ရှိရာသို့ သွားရောက် ပူးပေါင်းကြသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ကချင်တစ်ဦးသေလျှင် သူနေ့စဉ် သုံးလေ့သုံးထရှိသော ဓား၊ လှံ၊ သေနတ်နှင့် အဝတ်အစားများကို သူနှင့်အတူ မြှုပ်နှံလေ့ရှိသည်။ === စာပေ === [[ကချင်စာပေ]]သည်လည်း အချို့သော တိုင်းရင်းသားစာပေတို့နည်းတူပင် (ဥပမာ [[ချင်းစာပေ]]) သာသနာပြုရောက်ရှိလာသော ဆရာကြီးများက ရိုးရာအသံထွက်စနစ်ကိုရေးသားနိုင်ရန် လက်တင်အက္ခရာများ(Latin Alphabets)အသုံးပြုပြီး တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။(Latin-based script)လက်တင်စာအခြေခံသော စာပေအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကချင်စာပေ နှစ်ရာပြည့်ပွဲကို မကြာမြင့်မီက မန္တလေးမြို့တွင်စုရုံး၍ ကချင်ရိုးရာ မနောအက ထောင်ကာအကများပါဝင်ပြီး ကြီးကျယ်စွာကျင်းပခဲ့သည်။ မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် ဒေါက်တာ အိုလာဟန်ဆင်း အားဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော ဟန်ဆင်းပရက်စ် အမည်ဖြင့်ပုံနှိပ်တိုက်လည်းတည်ရှိသည်။ ==ထင်ရှားသော ကချင်လူမျိုးများ== *ဆရာကြီး‌ [[မရန်ရော်ဘင်]] - အင်္ဂလိပ်ခေတ်ပညာဝန်၊ကချင်လွတ်လပ်ရေးတောင်းဆိုခဲ့သူ။ *ဆမား ဒူဝါ ခွန်ဆိုင်းလီ - နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည် ခေါင်းဆောင် *ဖုန်ကန်ဒူဝါ ခမ်းလိန် - နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည် ခေါင်းဆောင် *ဒိုင်ဖာ့ ဒူဝါ ဂမ် - ဗိုလ်နေမျိုးသိန်းပရာဇာ အမည်ဖြင့် စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလ နှင့်အတူ အာသံ ကို စစ်ချီခဲ့သည် ခေါင်းဆောင် *[[ပန်မူဒူဝါ လဖိုင်ဇော်တူး]] - အဂ်လိပ်ထံ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတောင်းဆိုခဲ့သူ။ *[[ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင်]] - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]]လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး/ဝန်ကြီး။ *[[ဦးဒိန်ရတန်]] - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]]လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး။ *[[ဖော်ယူးခါး]] - ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်)ရ မြန်မာ့တပ်မတော်အရာရှိ၊ကချင်ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ‌။ *[[Brigadier Lazum Tang Ji]] - ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း မဟာမိတ်တပ်များနှင့်အတူ ပါဝင်တိုက်ပွဲတင်ခဲ့သည့် ကချင်စစ်သည်။ *[[Howa Duwa ဦးခွန်ဖုန်း]] - ပင်လုံစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသူ၊ Kachin Substate လူထုခေါင်းဆောင်။ *ဗိုလ်မှူးကြီး[[ခွန်နောင်]] - မေမြို့စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ဟောင်း၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်၊နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်။ *ဗိုလ်မှူးချုပ်[[အယ်လ်ကွန်ဖန်]] - မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်တိုင်းမှူး။ *[[မိတုန်နော်]] - မာရသွန် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ချန်ပီယံ *[[ရှင်ဗွေဂမ်]] - မာရသွန် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] ချန်ပီယံ *[[အားဖူ]] - မာရသွန် [[မြန်မာ]] ချန်ပီယံ *[[ကော့ဂျာ]] - ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အမျိုးသမီးဘောလုံးဒိုင်လူကြီး *[[အောင်လအန်ဆန်း]] - MMAမစ်ဒယ်ဝိတ်တန်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ *ဦး[[တီခွန်မြတ်]] - ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက *[[ဒေးဗစ်ထန်း]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမား *[[ကွတ်ခိုင်ကျော်မောင်]] - စတူဒီယိုအဆိုတော် *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အင်ဘန်လ]] -‌ KIA/KIO ဥက္ကဋ္ဌ *ဗိုလ်ချုပ် [[ဆွမ်လွတ်ဂွမ်မော်]] - KIA ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် *[[Lခွန်းရီ]] - အမျိုးသမီးစတူဒီယိုအဆိုတော် *[[Lဆိုင်းဇီ]] - အမျိုးသမီးအဆိုတော် *[[Lလွန်းဝါ]] - အမျိုးသားအဆိုတော် *[[ကေဂျာနူး]] - အမျိုးသမီးအဆိုတော် *[[ဂရေ့စ် ဒမ်ဒေါ]] - Hollywood Actress, Model and Singer *[[JZဒေါင်လွဏ်း]] - စွယ်စုံရအနုပညာရှင် *[[မရန်ဆိုင်းနော်]] - အ‌ဆိုတော် ၊ M entertainment ပဲ့ကိုင်ရှင် *[[Z‌အဘောက်]] - သရုပ်ဆောင် *[[မေစံပယ်ဖြူ]] - အမျိုးသမီးအ‌ရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ *[[ရေဗက္ကာဝင်း]] - အမျိုးသမီးအဆိုတော် *[[နောနော်]] - အမျိုးသားအဆိုတော် *[[မွန်းအောင်]] - အမျိုးသားအဆိုတော် (Dennis) *[[ဂျက်ဆန်ထွန်း]] - အမျိုးသားအဆိုတော် *[[လဖိုင်ဆိုင်းရော်]] - The founder of Myanmar's largest civil society group , Metta Development Foundation Founder. She was awarded a [[Ramon Magsaysay Award]] . *[[အက်စတာဇေနော]] - ကချင်လူမျိုး လူနည်းစုအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် လူငယ်ရေးရာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းသူ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁) အပိုင်း (က)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 1otb7g81sqnk9jee1tw7f4wbn94wa6d 1030391 1030390 2026-05-08T04:54:04Z Chenzeyan29 141880 /* လီဆူ (Lisu) */ 1030391 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group| |group=ကချင်<br><small>အခြားအမည်များ - Jinghpaw, Jingpho, Singpho, Zaiwa, Tsaiva, Lechi, Theinbaw, Singfo, Chingpaw</small><ref name="pol">{{cite book|title=Political Systems of Highland Burma: A Study of Kachin Social Structure|first1=E. R.|last1=Leach|url=http://books.google.co.uk/books?id=wf13GFCK1-IC&pg=PA41#v=onepage&q&f=false|chapter=The Categories Shan and Kachin and their Subdivisions|page=41|origyear=1959|year=2004|edition=2004|publisher=Berg|location=Oxford, UK|accessdate=20 August 2010}}</ref> |image=[[File:Kachin women in traditional dress.jpg|200px|centre]] |image_caption= ကချင်ရိုးရာဝတ်စုံ |region1= {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |pop1=တစ်သန်း<br /><small>([[ကချင်ပြည်နယ်]]: ၅၄၀,၇၆၃)</small> |ref1=<ref>{{Cite web |title=Myanmar Gov't |url=http://mission.itu.ch/MISSIONS/Myanmar/religion/Waso%20robes%20offering06.htm |accessdate=26 January 2016 |archivedate=18 September 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060918204051/http://mission.itu.ch/MISSIONS/Myanmar/religion/Waso%20robes%20offering06.htm }}</ref><ref>{{Cite web |title=(Kachin National Organisation) |url=http://www.kachinland.org/kno_2006/Abrief_Political_Account/index.htm |accessdate=26 January 2016 |archivedate=8 January 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070108201206/http://www.kachinland.org/kno_2006/Abrief_Political_Account/index.htm }}</ref> |region2={{flag|တရုတ်နိုင်ငံ}} |pop2=၁၄၇,၈၂၈ |popplace= [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] [[ယူနန်ပြည်နယ်]] |langs= [[ဂျိန်းဖောဘာသာ|ဂျိန်းဖော]]၊ [[ဇိုင်းဝါးလူမျိုး|ဇိုင်းဝါး]]၊ [[မရူ]]၊ [[လချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]]၊ [[ရဝမ်]] နှင့် [[လီဆူ]] |rels= [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ Animism<ref name="china.org.cn">[http://www.china.org.cn/english/features/EthnicGroups/136921.htm china.org.cn - The Jingpo Ethnic Group]</ref> |related= }} '''ကချင်လူမျိုး'''များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]] ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတောင်တန်းဒေသများ၊အဓိကအားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း တွင်အခြေချနေထိုင်သော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]] ဝင်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ [[File: Burma23.jpg|thumb|ဦးဖိုးကျား ရေးသော ခေတ်မီ မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်းစာအုပ်မှ]] == ကချင်မျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ နောက်ခံ == ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင်များသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး လူမျိုးစုအလိုက် ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroups) နှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ ဖြစ်တည်မှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ကွဲပြားသည်၊၊ === ဂျိန်းဖော့ (Jingpho) === ဂျိန်းဖော့တို့သည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအနက် အဓိကကျသော မူလအစုအဖွဲ့ဖြစ်သည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇအရ အာရှမြောက်ပိုင်းရှိ တိဗက်-ဗမာနွယ်ရင်းများနှင့် အနီးစပ်ဆုံးတူညီပြီး Haplogroups O2a2b1a1 (M117), D1a1a နှင့် C2b တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းဒေသများ၌ "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် မိမိတို့၏ လူမျိုးစုလက္ခဏာကို ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်၊၊ === ဇိုင်ဝါး (Zaiwa) === ဇိုင်ဝါးတို့သည် ဂျိန်းဖော့များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ (Haplogroups O2a2b, D1a1a) အလွန်နီးစပ်သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံနယ်စပ်အနီးတွင် နေထိုင်ကြသော ဇိုင်ဝါးမျိုးနွယ်စုအချို့တွင် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]] မျိုးဗီဇ ရောနှောမှု အနည်းငယ် ရှိသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ဂျိန်းဖော့များနှင့်အတူ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အစောဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများဖြစ်ပြီး လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ဂျိန်းဖော့တို့နှင့် ခွဲခြား၍မရအောင် ပေါင်းစည်းနေထိုင်ကြသည်၊၊ === လာချိဒ် (Lachik) === လာချိဒ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဂျိန်းဖော့များနှင့် တူညီသော်လည်း [[ဗမာလူမျိုး]] ကဲ့သို့သော လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင် (Lolo-Burmese) များနှင့် မျိုးဗီဇရောနှောမှု ပိုမိုများပြားသည်ကို တွေ့ရသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ဇိုင်ဝါးနှင့် ဂျိန်းဖော့တို့၏ ကြားခံလူမျိုးစုပုံစံမျိုး တည်ရှိနေပြီး ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ဓလေ့များသည်လည်း နှစ်ဖက်စလုံး၏ လက္ခဏာများ ရောနှောလျက်ရှိသည်၊၊ === လီဆူ (Lisu) === လီဆူတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup D1a1a နှင့် O2a2b1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ဂျိန်းဖော့များထက် လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင် (ဥပမာ - [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]) များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ပိုမိုနီးစပ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများထက် ပိုမိုမြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသည့် အလေ့အထရှိပြီး ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုလက္ခဏာများကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ထိန်းသိမ်းထားကြသည်၊၊ === ရဝမ် (Rawang) === ရဝမ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroups D1a1a1 နှင့် O2a2b1a တို့ကို အများအပြား တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်ပြည်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားရှိ ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ပိုမိုဆက်နွယ်နေသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် လူမျိုးစုအရ "နမ်း" (Nungish) အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ဂျိန်းဖော့များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း မတူညီသော်လည်း သမိုင်းကြောင်းအရ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အတူတကွ ရှင်သန်လာခဲ့ကြသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင်များ ဖြစ်သည်၊၊ === လော်ဝေါ် (Lawngwaw / Maru) === လော်ဝေါ် (သို့မဟုတ်) မရူ လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော O1b1a မျိုးရိုးဗီဇလိုင်းများ ပါဝင်နေသည်၊၊ သမိုင်းဦးကာလက လိုလို-ဗမာနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သော်လည်း ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖော့လူမျိုးစုများနှင့် အတူနေထိုင်လာခဲ့ခြင်းကြောင့် ယနေ့ခေတ်တွင် ဂျိန်းဖော့လူမျိုးစု၏ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် တည်ရှိနေသည်၊၊ <ref name="vanDriem2001">van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Brill Academic Publishers. ISBN 978-9004120518.</ref><ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages." ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.</ref><ref name="Ethnologue2023">Ethnologue (2023). ''Language Family Trees: Sino-Tibetan, Tibeto-Burman, Jingpho-Konyak-Bodo, Jingpho-Luish, Jingphoic''. [https://www.ethnologue.com/ Ethnologue: Languages of the World].</ref><ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref><ref name="Wang2014">Wang, C. C., et al. (2014). "Genetic Affinities of the Jingpho, Zaiwa, and Lechi in Yunnan Province." ''American Journal of Physical Anthropology''.</ref> == ကချင် အုပ်စုကွဲများ == "ဂျင်းဖော (ဂျိန်းဖော/ဂျိန်းဖော့/ဂျိမ်းဖော)" ဆိုသော စကားမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ကချင်များကို ခေါ်ဝေါ်သော်လည်း ဒေသအလိုက်ဆိုလျှင် တောင်ဘက် အောက်ဘက်တွင် နေထိုင်ကြသော ကချင်များကို "ခနာမ်(Hkap Nam)" ဟု ခေါ်၍ အထက်ဘက် (မြစ်ဖျားဘက်) တွင် နေထိုင်သော ကချင်များကို “ ခခူး(Hkap Hku) ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ခခူး ဟူသော ကချင်စကားမှာ မြစ်ဖျားဟု အဓိပ္ပာယ် ရလေသည်။ ကချင်လူမျိုးတို့၏ အစဉ်အလာအားဖြင့် သူတို့သည် “ ဝချက်ဝ ” ဆိုသော ရှေးဦး ဖခင်ကြီးမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဖခင်ကြီး ဝချက်ဝမှာ သားငါးဦးရှိရာ ထိုသားငါးဦးမှ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ထင်ရှားသော လူမျိုး အုပ်စုကြီး (၅) ခု ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ထိုသူတို့မှာ * မရစ် * လထော် * လဖိုင် * အင်ခွမ် နှင့် * မရန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အစ်ကို အကြီးဆုံးမှ ပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြသော မရစ်အုပ်စုမှာ ၎င်းတို့ လူမျိုးစုထဲတွင် ဝါအရင့်ဆုံး ဖြစ်၍ လဖိုင်အုပ်စုမှာ အင်အား အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤလူမျိုးအုပ်စု (၅) စုတို့သည် ရှေးယခင်အခါက လူမျိုးချင်း ရောယှက်ကာ အတူတကွ နေထိုင်လေ့ ရှိခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ အုပ်စုကြီး (၅) ခုအပြင် ဖခင်ကြီး ဝချက်ဝ၏ ညီငယ်(၇) ဦးမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဆိုသော အခြား လူမျိုးအုပ်စု (၁၅) လည်း ရှိသေးသော်လည်း ထင်ရှားခြင်း မရှိကြချေ။ == ကချင်တို့၏ မူလဇစ်မြစ် == ကချင်လူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ မဂျွိုင်းရှင်ရာဘွန်( Majoi Shingra Bum) ဖြစ်သည်ဟု မိရိုးဖလာ မှတ်သားထားကြသည်။ ထိုစကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ သဘာဝအားဖြင့် ပြန့်ပြူးနေသော တောင်ထိပ်ဖြစ်သည်။ ဤပြန့်ပြူးနေသော တောင်ထိပ်မှာ [[တိဗက်|တိဗက်ပြည်]] အရှေ့ဘက်နှင့် [[စီချွမ်|စီချွန်နယ်]] အကြားရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်မည်ဟု သုတေသနများတွင် ယူဆကြသည်။ နောင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ရောက်ရှိလာပြီး ယနေ့ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း ရွေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ == ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာပုံ == ကချင်မျိုးနွယ်တို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] အနွယ်ဝင်များအနက် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နောက်အကျဆုံး ဝင်ရောက်လာသည့် လူမျိုးစုဖြစ်သည်ဟုခန့်မှန်းရသည်။ ထိုသို့ဝင်ရောက်ရာတွင် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ(ဗမာ)]]အများစုကဲ့သို့ အရှေ့ဘက် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း နှင့် အနောက်ဘက် စစ်ကိုင်းတိုင်း အနောက်ဘက် ဒေသများမှ ဝင်ရောက်လာခြင်းမျိုး မဟုတ်ပဲ မြောက်ဘက်စူစူးမှ ဝင်ရောက်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ထိုဒေသမှာ တောတောင်ထူထပ်သည့်အတွက် အုပ်စုများအကြား အချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှု နည်းပါးခဲ့ကြသည့်အတွက် လူမျိုးစုများ၊ ဘာသာအယူအဆများ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများ ပါ အနည်းနှင့်အများ ဆိုသလိုကွဲပြားခဲ့ကြရသည်။ ကချင်မျိုးနွယ်စုများအတွင်း လူဦးရေအများဆုံးမှာ ဂျိန်ဖော် ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက် ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြရာတွင် ကချင်တို့သည် တရုတ်၊ မြန်မာ၊ တိဗက်နှင့် အာသံပြည်တို့၏ နယ်စပ်များ ဆုံရာ တောတောင် ထူထပ်လှသော ဒေသတဝိုက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ထိုဒေသမှ အခွင့်သာလျှင်သာသည့်အလျှောက်တောင်ဘက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြဟန်တူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် တြိဂံနယ်မြေ ([[မေခ]]နှင့် [[မေလိခ]] မြစ်နှစ်သွယ် စပ်ကြားရှိ သုံးထောင့်ဒေသ) သို့ ရောက်သောအခါတွင် ရှေ့သို့ ဆက်လက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုပဲ ကာလအတန်ကြာ အခြေစိုက်ခဲ့ကြဟန်တူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် တောင်တန်းများတလျှောက် တောင်ဘက် ဆွမ်ပရာဘွမ်သို့၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မှသည် တောင်ဘက် တောင်ရိုးအတိုင်း၎င်း၊ အနောက်တောင်ဘက် ဒရုချက်သို့၎င်း၊ ထပ်မံခွဲသွားသည့် လမ်းတစ်သွယ်၊ တြိဂံနယ်အတွင်းရှိ တောင်တန်းအတိုင်း ဆက်လာ၍ မေခမြစ်ရိုးတစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းလာသည့် လမ်းတစ်သွယ် ဤသို့ လမ်းနှစ်သွယ် ကွဲပြားကာ ရွှေ့ပြောင်း ပျံ့နှံ့ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ == အမည် == ကချင်ဟူသော ဝေါဟာရမှာ အမှန်စင်စစ် မြန်မာတို့ခေါ်သော ဝေါဟာရသာ ဖြစ်သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့၏ ဝေါဟာရ မဟုတ်ချေ။ ကချင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ကိုယ် မိမိ “ ဂျိန်းဖောလူမျိုး ” ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ တရုတ်တို့ကမူ ကချင်တို့ကို “ ဂျင်ဖော့ဆူ ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ “ ဂျိန်းဖော့လူမျိုး” ဟု ရရှိသည်။ တောင်ထိပ်သား ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အလွန်ရှေးကျသော မြန်မာ ကျောက်စာများတွင် ကချင် ဆိုသောစကား သုံးနှုန်းထားသည်ကို မတွေ့ရပေ။ သက္ကရာဇ် (၈၀၄) ခုတွင် ရေးထိုးသော ညောင်ဦး ရွှေစည်းခုံ ဥညံနဝ ကျောက်စာတွင် “ကခြင်” ဟု ရေးထိုးထားသည်ကို ပထမဦးဆုံး တွေ့ရှိရသည်။သို့သော် မြန်မာဘုရင် အမရပူရ ပထမနန်းတည်မင်းလက်ထက် အိမ်ရှေ့မင်းကြီးကျောက်စာတွင် ပြည်မြန်မာ ရှိ တိုင်းငယ် ပြည်ငယ်တို့ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရာ ယနေ့ ကချင်ပြည် ကို "ကိခိရဌတိုင်း" ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ကချင်လူမျိူးတို့ကို လည်း "သိန်းပေါ" "Theinbaw" ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလ အာသံသို့ စစ်ချီတက်သော အခါ မိုးကောင်းအထက်မှ ‌‌‌တောင်စား စော်ဘွား ဒူဝါကြီးများကို ဒူဝါ ဒိုင်ဖာ့ဂမ် ဆိုသူ က ဦဆောင်းပြီး အာသံဘုရင် ကို နှိမ်နင်းရာ၍ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဟူးကောင်းပြည် အပိုင်စား ဒူဝါ ဒိုင်ဖာ့ဂမ် ဆိုသူမှာ မြန်မာသမိုင်းတွင် ‌ဖော်ပြခံရသော ဗိုလ်နေမျိုးသိန်းပရာဇာဖြစ်သည်။ == ရိုးရာဓလေ့နှင့်ယဉ်ကျေးမှု == ရိုးရာဓလေ့နှင့်ယဉ်ကျေးမှု ကျေးရွာတိုင်း ကျေးရွာတိုင်းတွင် ဆလန်(salang) ဟုခေါ်သော ကျေးရွာလူကြီးများ ရှိသည်။ ဆလန် ကို ပေါမှိုင်းဟု အခေါ်များသည်။ ထိုသူတို့သည် မိမိကျေးရွာအတွင်း အမှုအခင်း၊ သာရေးနာရေး ကိစ္စများ၌ ဦးဆောင်ကြလေသည်။ ဒူဝါဟုခေါ်သော အကြီးအကဲများမှာ ကျေးရွာပေါင်း (၂၀) မှ (၁၀၀) အထိ အသီးသီး အုပ်ချုပ်ကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ်တွင် တောင်အုပ် ဆိုသူများကိုလည်း ခန့်ထားလေသည်။ တောင်အုပ်မှာ ဆလန် နှင့် ဒူဝါတို့ ကြားတွင် ရှိလေသည်။ တောင်အုပ်၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အုပ်ချုပ်မှုတွင် ပြေပြစ်လွယ်ကူစေရန် ကျေးရွာလူထုနှင့် ဒူဝါ တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးရသူ ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဆရာကြီး ဒေါက်တာအိုလာဟန်းဆန် ဆိုသူမှ ရောမအက္ခရာများဖြင့် ကချင်စာကို တီထွင်ပေးခဲ့သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ ဘာသာစကားဖြင့် ပြော၍ မဖြစ်သောအခေါ်အဝေါ်များကို ရှမ်းစကားဖြင့်၎င်း တရုတ်စကားဖြင့်၎င်း‌ ခေါ်‌ကြသည်။ === မနောပွဲ === {{main|မနောပွဲ}} မနောပွဲတော်ကို မြန်မာပြည်တွင် မှီတင်းနေထိုင်သည့် လူမျိုးများစွာမှ လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သာ ကချင်လူမျိုးများ နှင့် ယှဉ်တွဲသိရှိကြသည်။ အဆိုပါ မနောပွဲသည် ထင်ရှားသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် ကချင်ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ပွဲတော်ကျင်းပရခြင်းရည်ရွယ်ချက် (၃) ခုရှိသည်။ နှစ်သစ်ကူးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပခြင်း၊ တိုက်ပွဲများကိုအောင်နိုင်ခြင်းနှင့် လူမျိုးစုပြန်လည် စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအတွက် ကျင်းပခြင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မနောပွဲတော်ကို ကျယ်ဝန်းသော ကွင်းပြင်အလယ်တွင် မနောတိုင်ထောင်ထား၍ကျင်းပသည်။ အဆိုပါ မနောတိုင်ထောင်ထားရာကွင်းလယ်သို့ ရိုးရာဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော ကချင်အမျိုးသားအမျိုးသမီးတို့သည် သံစဉ်အလိုက် စီးမျေားလှည့်ပတ်ကခုန်ကြသည့် ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ == အဆိုအကနှင့် တူရိယာများ == ကချင်လူမျိုးများသည် ကခုန်ခြင်း(ကချင် အကကို... ကိုယ်ရည်သွေးအကဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ ပြည်အက။ ၁၃၇။)၊ သီဆိုခြင်းများတွင် အထူး ဝါသနာထုံသော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ မင်္ဂလာပွဲများတွင်၎င်း၊ အသုဘကြုံသည့်အခါတွင်၎င်း၊ အခြားနတ်ပွဲများတွင်၎င်း အစုလိုက် အပြုံလိုက် သီဆိုကခုန်လေ့ ရှိကြသည်။ တစ်ယောက်တည်း ကခုန်ခြင်းကား နည်းပါးလှသည်။ ယောက်ျားနှင့်မိန်းမ တွဲဖက်၍ ကကြသော်လည်း တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကိုင်တွယ်ခြင်း မရှိကြချေ။ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး သားမွေးယပ်တောင်များဖြင့်သာ ဆက်သွယ်လေ့ ရှိကြသည်။ ကချင်ပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားလှသော ပွဲတော်ကြီးတစ်ခုမှာ '''မနောပွဲ(Manau)'''ခေါ် နတ်ပူဇော်ပွဲကြီးပင် ဖြစ်သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့သည် မိရိုးဖလာအားဖြင့် [[မောင်း (တူရိယာ)|မောင်း]](Bau)၊ [[လင်းကွင်း]](Shuksheng)၊ [[ဗုံရှည်]](Htawng)နှင့် [[ပလွေ]][ထူရန်(Htu Ren),ပေါင်(Pau),ဒွန်ဘာ(Dumba),ပီးလန်(Pilang)တို့ကို တီးမှုတ်လေ့ရှိသည်။ ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ကချင်ဓါးနှင့်မောင်းသည် အလွန်အရေးပါသော အိမ်ထောင်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကချင်မနောပွဲတွင် မောင်းသည် ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ခြေလှမ်းညီအောင် စိတ်ထားတူအောင် ညီညွတ်ရေး စည်းကမ်းသင်ကြားပေးသကဲ့သို့ ကချင်အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားတို့ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ လက်ထပ်ရာတွင်လည်း မောင်းသည် လက်ဆောင်လက်ဖွဲ့ကောင်း တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။ <ref>မင်းသုဝဏ် ရေး '''နှင်းတောင်ပေါ်က ယဉ်ကျေးမှု''' ဆောင်းပါး၊ ဒို့ကျောင်းသား၊ အတွဲ-၄၊ အမှတ်-၆ (ဇွန် ၁၉၆၈)</ref> ==ဘာသာအယူဝါဒနှင့် စာပေ== === ဘာသာ === ကချင်မျိုးနွယ်စုအသီးသီးတွင် ယခင်က(လွန်ခဲ့သော နှစ် ၁၀ဝကျော်) ဘာသာစကားတို့သာရှိခဲ့ပြီး စာပေမှာမူမရှိခဲ့ပေ။ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ အနေဖြင့် ခရစ်ယာန်သာဿနာပြုများမရောက်မှီအချိန်အထိ နတ်ကိုးခြင်းသည်သာ အဓိက ကိုးကွယ်မှုဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသည့်တိုင် မနောတိုင်မှာ ထင်ရှားသည့် ရိုးရာအမှတ်အသားအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ === အယူဝါဒ === ကချင်လူမျိုးများ သေလျှင် သူတို့ သင်္ချိုင်း ပတ်ပတ်လည်တွင် ကျုံးသဖွယ် မြောင်းများ တူးထားပြီးလျှင် သင်္ချိုင်းပေါ်တွင် ခိုင်ခန့်သော တင်းကုတ်များ ဆောက်လုပ်ကာ အမိုးမိုး၍ ထားတတ်ကြသည်။ သူတို့သေပြီးနောက် ဝိညာဉ်များမှာ ရှေးအဘိုးအဘွားများ၏ ဝိညာဉ်များ ရှိရာသို့ သွားရောက် ပူးပေါင်းကြသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ကချင်တစ်ဦးသေလျှင် သူနေ့စဉ် သုံးလေ့သုံးထရှိသော ဓား၊ လှံ၊ သေနတ်နှင့် အဝတ်အစားများကို သူနှင့်အတူ မြှုပ်နှံလေ့ရှိသည်။ === စာပေ === [[ကချင်စာပေ]]သည်လည်း အချို့သော တိုင်းရင်းသားစာပေတို့နည်းတူပင် (ဥပမာ [[ချင်းစာပေ]]) သာသနာပြုရောက်ရှိလာသော ဆရာကြီးများက ရိုးရာအသံထွက်စနစ်ကိုရေးသားနိုင်ရန် လက်တင်အက္ခရာများ(Latin Alphabets)အသုံးပြုပြီး တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။(Latin-based script)လက်တင်စာအခြေခံသော စာပေအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကချင်စာပေ နှစ်ရာပြည့်ပွဲကို မကြာမြင့်မီက မန္တလေးမြို့တွင်စုရုံး၍ ကချင်ရိုးရာ မနောအက ထောင်ကာအကများပါဝင်ပြီး ကြီးကျယ်စွာကျင်းပခဲ့သည်။ မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် ဒေါက်တာ အိုလာဟန်ဆင်း အားဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော ဟန်ဆင်းပရက်စ် အမည်ဖြင့်ပုံနှိပ်တိုက်လည်းတည်ရှိသည်။ ==ထင်ရှားသော ကချင်လူမျိုးများ== *ဆရာကြီး‌ [[မရန်ရော်ဘင်]] - အင်္ဂလိပ်ခေတ်ပညာဝန်၊ကချင်လွတ်လပ်ရေးတောင်းဆိုခဲ့သူ။ *ဆမား ဒူဝါ ခွန်ဆိုင်းလီ - နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည် ခေါင်းဆောင် *ဖုန်ကန်ဒူဝါ ခမ်းလိန် - နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည် ခေါင်းဆောင် *ဒိုင်ဖာ့ ဒူဝါ ဂမ် - ဗိုလ်နေမျိုးသိန်းပရာဇာ အမည်ဖြင့် စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလ နှင့်အတူ အာသံ ကို စစ်ချီခဲ့သည် ခေါင်းဆောင် *[[ပန်မူဒူဝါ လဖိုင်ဇော်တူး]] - အဂ်လိပ်ထံ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတောင်းဆိုခဲ့သူ။ *[[ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင်]] - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]]လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး/ဝန်ကြီး။ *[[ဦးဒိန်ရတန်]] - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]]လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး။ *[[ဖော်ယူးခါး]] - ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်)ရ မြန်မာ့တပ်မတော်အရာရှိ၊ကချင်ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ‌။ *[[Brigadier Lazum Tang Ji]] - ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း မဟာမိတ်တပ်များနှင့်အတူ ပါဝင်တိုက်ပွဲတင်ခဲ့သည့် ကချင်စစ်သည်။ *[[Howa Duwa ဦးခွန်ဖုန်း]] - ပင်လုံစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသူ၊ Kachin Substate လူထုခေါင်းဆောင်။ *ဗိုလ်မှူးကြီး[[ခွန်နောင်]] - မေမြို့စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ဟောင်း၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်၊နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်။ *ဗိုလ်မှူးချုပ်[[အယ်လ်ကွန်ဖန်]] - မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်တိုင်းမှူး။ *[[မိတုန်နော်]] - မာရသွန် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ချန်ပီယံ *[[ရှင်ဗွေဂမ်]] - မာရသွန် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] ချန်ပီယံ *[[အားဖူ]] - မာရသွန် [[မြန်မာ]] ချန်ပီယံ *[[ကော့ဂျာ]] - ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အမျိုးသမီးဘောလုံးဒိုင်လူကြီး *[[အောင်လအန်ဆန်း]] - MMAမစ်ဒယ်ဝိတ်တန်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ *ဦး[[တီခွန်မြတ်]] - ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက *[[ဒေးဗစ်ထန်း]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမား *[[ကွတ်ခိုင်ကျော်မောင်]] - စတူဒီယိုအဆိုတော် *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အင်ဘန်လ]] -‌ KIA/KIO ဥက္ကဋ္ဌ *ဗိုလ်ချုပ် [[ဆွမ်လွတ်ဂွမ်မော်]] - KIA ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် *[[Lခွန်းရီ]] - အမျိုးသမီးစတူဒီယိုအဆိုတော် *[[Lဆိုင်းဇီ]] - အမျိုးသမီးအဆိုတော် *[[Lလွန်းဝါ]] - အမျိုးသားအဆိုတော် *[[ကေဂျာနူး]] - အမျိုးသမီးအဆိုတော် *[[ဂရေ့စ် ဒမ်ဒေါ]] - Hollywood Actress, Model and Singer *[[JZဒေါင်လွဏ်း]] - စွယ်စုံရအနုပညာရှင် *[[မရန်ဆိုင်းနော်]] - အ‌ဆိုတော် ၊ M entertainment ပဲ့ကိုင်ရှင် *[[Z‌အဘောက်]] - သရုပ်ဆောင် *[[မေစံပယ်ဖြူ]] - အမျိုးသမီးအ‌ရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ *[[ရေဗက္ကာဝင်း]] - အမျိုးသမီးအဆိုတော် *[[နောနော်]] - အမျိုးသားအဆိုတော် *[[မွန်းအောင်]] - အမျိုးသားအဆိုတော် (Dennis) *[[ဂျက်ဆန်ထွန်း]] - အမျိုးသားအဆိုတော် *[[လဖိုင်ဆိုင်းရော်]] - The founder of Myanmar's largest civil society group , Metta Development Foundation Founder. She was awarded a [[Ramon Magsaysay Award]] . *[[အက်စတာဇေနော]] - ကချင်လူမျိုး လူနည်းစုအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် လူငယ်ရေးရာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းသူ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁) အပိုင်း (က)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 4etbqng7pbcat8i0k93pbaufnm48bhb 1030416 1030391 2026-05-08T07:14:18Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030416 wikitext text/x-wiki '''ကချင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Kachin People}}) သို့မဟုတ် '''ဝမ်ပေါင်''' (Wunpong) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ယူနန်ပြည်နယ် နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုကြီး ၈ စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = ကချင်လူမျိုး | native_name = Wunpong (ဝမ်ပေါင်) | image = [[File:Jingpo girl, Lisu girl and Rawang girl.jpg|300px]] | image_caption = ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]]<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} ([[Yunnan]])<br />{{flag|India}} ([[Arunachal Pradesh]], [[Assam]]) | population = ၁.၂ သန်း – ၁.၅ သန်း (ခန့်မှန်း) | langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား|ဂျိန်းဖော]]၊ [[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား|ဇိုင်ဝါး]]၊ [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား|လော်ဝေါ်]]၊ [[လာချိဒ်ဘာသာစကား|လာချိဒ်]]၊ [[ရဝမ်ဘာသာစကား|ရဝမ်]] နှင့် [[လီဆူဘာသာစကား|လီဆူ]] | rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ယီလူမျိုး]]၊ အခြား [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်စုများ]] }} == မျိုးနွယ်စုများ == ကချင်လူမျိုးစုကြီးအတွင်း အဓိကအားဖြင့် မျိုးနွယ်စု ၆ စု ပါဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်: # [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jinghpaw) # [[ဇိုင်ဝါးလူမျိုး|ဇိုင်ဝါး]] (Zaiwa) # [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] (Lhaovo) # [[လာချိဒ်လူမျိုး|လာချိဒ်]] (Lachik) # [[ရဝမ်လူမျိုး|ရဝမ်]] (Rawang) # [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] (Lisu) ကချင်လူမျိုးများသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]]မှ မြစ်ဖျားခံကာ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကား၊ စာပေနှင့် ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဘုံယဉ်ကျေးမှုမှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်ပြီး စည်းလုံးညီညွတ်မှု၏ ပြယုဂ်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်၊၊ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်သူများလည်း ရှိကြသည်၊၊ == ကချင်မျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ နောက်ခံ == ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင်များသည် [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး လူမျိုးစုအလိုက် ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroups) နှင့် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ ဖြစ်တည်မှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ကွဲပြားသည်၊၊ === ဂျိန်းဖော့ (Jingpho) === ဂျိန်းဖော့တို့သည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအနက် အဓိကကျသော မူလအစုအဖွဲ့ဖြစ်သည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇအရ အာရှမြောက်ပိုင်းရှိ တိဗက်-ဗမာနွယ်ရင်းများနှင့် အနီးစပ်ဆုံးတူညီပြီး Haplogroups O2a2b1a1 (M117), D1a1a နှင့် C2b တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းဒေသများ၌ "ဒူးဝါး" (Duwa) ဟုခေါ်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် မိမိတို့၏ လူမျိုးစုလက္ခဏာကို ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်၊၊ === ဇိုင်ဝါး (Zaiwa) === ဇိုင်ဝါးတို့သည် ဂျိန်းဖော့များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ (Haplogroups O2a2b, D1a1a) အလွန်နီးစပ်သော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံနယ်စပ်အနီးတွင် နေထိုင်ကြသော ဇိုင်ဝါးမျိုးနွယ်စုအချို့တွင် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]] မျိုးဗီဇ ရောနှောမှု အနည်းငယ် ရှိသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ဂျိန်းဖော့များနှင့်အတူ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အစောဆုံး အခြေချခဲ့ကြသူများဖြစ်ပြီး လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ဂျိန်းဖော့တို့နှင့် ခွဲခြား၍မရအောင် ပေါင်းစည်းနေထိုင်ကြသည်၊၊ === လာချိဒ် (Lachik) === လာချိဒ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဂျိန်းဖော့များနှင့် တူညီသော်လည်း [[ဗမာလူမျိုး]] ကဲ့သို့သော လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင် (Lolo-Burmese) များနှင့် မျိုးဗီဇရောနှောမှု ပိုမိုများပြားသည်ကို တွေ့ရသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ဇိုင်ဝါးနှင့် ဂျိန်းဖော့တို့၏ ကြားခံလူမျိုးစုပုံစံမျိုး တည်ရှိနေပြီး ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ဓလေ့များသည်လည်း နှစ်ဖက်စလုံး၏ လက္ခဏာများ ရောနှောလျက်ရှိသည်၊၊ === လီဆူ (Lisu) === လီဆူတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroup D1a1a နှင့် O2a2b1a တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ဂျိန်းဖော့များထက် လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင် (ဥပမာ - [[အာခါလူမျိုး|အာခါ]]၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]]) များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ ပိုမိုနီးစပ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် အခြားကချင်မျိုးနွယ်စုများထက် ပိုမိုမြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသည့် အလေ့အထရှိပြီး ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုလက္ခဏာများကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ထိန်းသိမ်းထားကြသည်၊၊ === ရဝမ် (Rawang) === ရဝမ်တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ Haplogroups D1a1a1 နှင့် O2a2b1a တို့ကို အများအပြား တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်ပြည်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားရှိ ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ပိုမိုဆက်နွယ်နေသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် လူမျိုးစုအရ "နမ်း" (Nungish) အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး ဂျိန်းဖော့များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း မတူညီသော်လည်း သမိုင်းကြောင်းအရ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အတူတကွ ရှင်သန်လာခဲ့ကြသည့် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင်များ ဖြစ်သည်၊၊ === လော်ဝေါ် (Lawngwaw / Maru) === လော်ဝေါ် (သို့မဟုတ်) မရူ လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော O1b1a မျိုးရိုးဗီဇလိုင်းများ ပါဝင်နေသည်၊၊ သမိုင်းဦးကာလက လိုလို-ဗမာနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်ခဲ့သော်လည်း ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖော့လူမျိုးစုများနှင့် အတူနေထိုင်လာခဲ့ခြင်းကြောင့် ယနေ့ခေတ်တွင် ဂျိန်းဖော့လူမျိုးစု၏ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် တည်ရှိနေသည်၊၊ <ref name="vanDriem2001">van Driem, George (2001). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook of the Greater Himalayan Region''. Brill Academic Publishers. ISBN 978-9004120518.</ref><ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages." ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.</ref><ref name="Ethnologue2023">Ethnologue (2023). ''Language Family Trees: Sino-Tibetan, Tibeto-Burman, Jingpho-Konyak-Bodo, Jingpho-Luish, Jingphoic''. [https://www.ethnologue.com/ Ethnologue: Languages of the World].</ref><ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref><ref name="Wang2014">Wang, C. C., et al. (2014). "Genetic Affinities of the Jingpho, Zaiwa, and Lechi in Yunnan Province." ''American Journal of Physical Anthropology''.</ref> == ကချင် အုပ်စုကွဲများ == "ဂျင်းဖော (ဂျိန်းဖော/ဂျိန်းဖော့/ဂျိမ်းဖော)" ဆိုသော စကားမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ကချင်များကို ခေါ်ဝေါ်သော်လည်း ဒေသအလိုက်ဆိုလျှင် တောင်ဘက် အောက်ဘက်တွင် နေထိုင်ကြသော ကချင်များကို "ခနာမ်(Hkap Nam)" ဟု ခေါ်၍ အထက်ဘက် (မြစ်ဖျားဘက်) တွင် နေထိုင်သော ကချင်များကို “ ခခူး(Hkap Hku) ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ခခူး ဟူသော ကချင်စကားမှာ မြစ်ဖျားဟု အဓိပ္ပာယ် ရလေသည်။ ကချင်လူမျိုးတို့၏ အစဉ်အလာအားဖြင့် သူတို့သည် “ ဝချက်ဝ ” ဆိုသော ရှေးဦး ဖခင်ကြီးမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဖခင်ကြီး ဝချက်ဝမှာ သားငါးဦးရှိရာ ထိုသားငါးဦးမှ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ထင်ရှားသော လူမျိုး အုပ်စုကြီး (၅) ခု ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ထိုသူတို့မှာ * မရစ် * လထော် * လဖိုင် * အင်ခွမ် နှင့် * မရန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အစ်ကို အကြီးဆုံးမှ ပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြသော မရစ်အုပ်စုမှာ ၎င်းတို့ လူမျိုးစုထဲတွင် ဝါအရင့်ဆုံး ဖြစ်၍ လဖိုင်အုပ်စုမှာ အင်အား အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤလူမျိုးအုပ်စု (၅) စုတို့သည် ရှေးယခင်အခါက လူမျိုးချင်း ရောယှက်ကာ အတူတကွ နေထိုင်လေ့ ရှိခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ အုပ်စုကြီး (၅) ခုအပြင် ဖခင်ကြီး ဝချက်ဝ၏ ညီငယ်(၇) ဦးမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဆိုသော အခြား လူမျိုးအုပ်စု (၁၅) လည်း ရှိသေးသော်လည်း ထင်ရှားခြင်း မရှိကြချေ။ == ကချင်တို့၏ မူလဇစ်မြစ် == ကချင်လူမျိုးတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ မဂျွိုင်းရှင်ရာဘွန်( Majoi Shingra Bum) ဖြစ်သည်ဟု မိရိုးဖလာ မှတ်သားထားကြသည်။ ထိုစကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ သဘာဝအားဖြင့် ပြန့်ပြူးနေသော တောင်ထိပ်ဖြစ်သည်။ ဤပြန့်ပြူးနေသော တောင်ထိပ်မှာ [[တိဗက်|တိဗက်ပြည်]] အရှေ့ဘက်နှင့် [[စီချွမ်|စီချွန်နယ်]] အကြားရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်မည်ဟု သုတေသနများတွင် ယူဆကြသည်။ နောင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ရောက်ရှိလာပြီး ယနေ့ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း ရွေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ == ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာပုံ == ကချင်မျိုးနွယ်တို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] အနွယ်ဝင်များအနက် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နောက်အကျဆုံး ဝင်ရောက်လာသည့် လူမျိုးစုဖြစ်သည်ဟုခန့်မှန်းရသည်။ ထိုသို့ဝင်ရောက်ရာတွင် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ(ဗမာ)]]အများစုကဲ့သို့ အရှေ့ဘက် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း နှင့် အနောက်ဘက် စစ်ကိုင်းတိုင်း အနောက်ဘက် ဒေသများမှ ဝင်ရောက်လာခြင်းမျိုး မဟုတ်ပဲ မြောက်ဘက်စူစူးမှ ဝင်ရောက်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ထိုဒေသမှာ တောတောင်ထူထပ်သည့်အတွက် အုပ်စုများအကြား အချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှု နည်းပါးခဲ့ကြသည့်အတွက် လူမျိုးစုများ၊ ဘာသာအယူအဆများ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများ ပါ အနည်းနှင့်အများ ဆိုသလိုကွဲပြားခဲ့ကြရသည်။ ကချင်မျိုးနွယ်စုများအတွင်း လူဦးရေအများဆုံးမှာ ဂျိန်ဖော် ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက် ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြရာတွင် ကချင်တို့သည် တရုတ်၊ မြန်မာ၊ တိဗက်နှင့် အာသံပြည်တို့၏ နယ်စပ်များ ဆုံရာ တောတောင် ထူထပ်လှသော ဒေသတဝိုက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ထိုဒေသမှ အခွင့်သာလျှင်သာသည့်အလျှောက်တောင်ဘက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြဟန်တူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် တြိဂံနယ်မြေ ([[မေခ]]နှင့် [[မေလိခ]] မြစ်နှစ်သွယ် စပ်ကြားရှိ သုံးထောင့်ဒေသ) သို့ ရောက်သောအခါတွင် ရှေ့သို့ ဆက်လက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုပဲ ကာလအတန်ကြာ အခြေစိုက်ခဲ့ကြဟန်တူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် တောင်တန်းများတလျှောက် တောင်ဘက် ဆွမ်ပရာဘွမ်သို့၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မှသည် တောင်ဘက် တောင်ရိုးအတိုင်း၎င်း၊ အနောက်တောင်ဘက် ဒရုချက်သို့၎င်း၊ ထပ်မံခွဲသွားသည့် လမ်းတစ်သွယ်၊ တြိဂံနယ်အတွင်းရှိ တောင်တန်းအတိုင်း ဆက်လာ၍ မေခမြစ်ရိုးတစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းလာသည့် လမ်းတစ်သွယ် ဤသို့ လမ်းနှစ်သွယ် ကွဲပြားကာ ရွှေ့ပြောင်း ပျံ့နှံ့ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ == အမည် == ကချင်ဟူသော ဝေါဟာရမှာ အမှန်စင်စစ် မြန်မာတို့ခေါ်သော ဝေါဟာရသာ ဖြစ်သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့၏ ဝေါဟာရ မဟုတ်ချေ။ ကချင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ကိုယ် မိမိ “ ဂျိန်းဖောလူမျိုး ” ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ တရုတ်တို့ကမူ ကချင်တို့ကို “ ဂျင်ဖော့ဆူ ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ “ ဂျိန်းဖော့လူမျိုး” ဟု ရရှိသည်။ တောင်ထိပ်သား ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အလွန်ရှေးကျသော မြန်မာ ကျောက်စာများတွင် ကချင် ဆိုသောစကား သုံးနှုန်းထားသည်ကို မတွေ့ရပေ။ သက္ကရာဇ် (၈၀၄) ခုတွင် ရေးထိုးသော ညောင်ဦး ရွှေစည်းခုံ ဥညံနဝ ကျောက်စာတွင် “ကခြင်” ဟု ရေးထိုးထားသည်ကို ပထမဦးဆုံး တွေ့ရှိရသည်။သို့သော် မြန်မာဘုရင် အမရပူရ ပထမနန်းတည်မင်းလက်ထက် အိမ်ရှေ့မင်းကြီးကျောက်စာတွင် ပြည်မြန်မာ ရှိ တိုင်းငယ် ပြည်ငယ်တို့ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရာ ယနေ့ ကချင်ပြည် ကို "ကိခိရဌတိုင်း" ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ကချင်လူမျိူးတို့ကို လည်း "သိန်းပေါ" "Theinbaw" ဟူ၍ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလ အာသံသို့ စစ်ချီတက်သော အခါ မိုးကောင်းအထက်မှ ‌‌‌တောင်စား စော်ဘွား ဒူဝါကြီးများကို ဒူဝါ ဒိုင်ဖာ့ဂမ် ဆိုသူ က ဦဆောင်းပြီး အာသံဘုရင် ကို နှိမ်နင်းရာ၍ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဟူးကောင်းပြည် အပိုင်စား ဒူဝါ ဒိုင်ဖာ့ဂမ် ဆိုသူမှာ မြန်မာသမိုင်းတွင် ‌ဖော်ပြခံရသော ဗိုလ်နေမျိုးသိန်းပရာဇာဖြစ်သည်။ == ရိုးရာဓလေ့နှင့်ယဉ်ကျေးမှု == ရိုးရာဓလေ့နှင့်ယဉ်ကျေးမှု ကျေးရွာတိုင်း ကျေးရွာတိုင်းတွင် ဆလန်(salang) ဟုခေါ်သော ကျေးရွာလူကြီးများ ရှိသည်။ ဆလန် ကို ပေါမှိုင်းဟု အခေါ်များသည်။ ထိုသူတို့သည် မိမိကျေးရွာအတွင်း အမှုအခင်း၊ သာရေးနာရေး ကိစ္စများ၌ ဦးဆောင်ကြလေသည်။ ဒူဝါဟုခေါ်သော အကြီးအကဲများမှာ ကျေးရွာပေါင်း (၂၀) မှ (၁၀၀) အထိ အသီးသီး အုပ်ချုပ်ကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ်တွင် တောင်အုပ် ဆိုသူများကိုလည်း ခန့်ထားလေသည်။ တောင်အုပ်မှာ ဆလန် နှင့် ဒူဝါတို့ ကြားတွင် ရှိလေသည်။ တောင်အုပ်၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အုပ်ချုပ်မှုတွင် ပြေပြစ်လွယ်ကူစေရန် ကျေးရွာလူထုနှင့် ဒူဝါ တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးရသူ ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဆရာကြီး ဒေါက်တာအိုလာဟန်းဆန် ဆိုသူမှ ရောမအက္ခရာများဖြင့် ကချင်စာကို တီထွင်ပေးခဲ့သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ ဘာသာစကားဖြင့် ပြော၍ မဖြစ်သောအခေါ်အဝေါ်များကို ရှမ်းစကားဖြင့်၎င်း တရုတ်စကားဖြင့်၎င်း‌ ခေါ်‌ကြသည်။ === မနောပွဲ === {{main|မနောပွဲ}} မနောပွဲတော်ကို မြန်မာပြည်တွင် မှီတင်းနေထိုင်သည့် လူမျိုးများစွာမှ လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သာ ကချင်လူမျိုးများ နှင့် ယှဉ်တွဲသိရှိကြသည်။ အဆိုပါ မနောပွဲသည် ထင်ရှားသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် ကချင်ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ပွဲတော်ကျင်းပရခြင်းရည်ရွယ်ချက် (၃) ခုရှိသည်။ နှစ်သစ်ကူးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပခြင်း၊ တိုက်ပွဲများကိုအောင်နိုင်ခြင်းနှင့် လူမျိုးစုပြန်လည် စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအတွက် ကျင်းပခြင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မနောပွဲတော်ကို ကျယ်ဝန်းသော ကွင်းပြင်အလယ်တွင် မနောတိုင်ထောင်ထား၍ကျင်းပသည်။ အဆိုပါ မနောတိုင်ထောင်ထားရာကွင်းလယ်သို့ ရိုးရာဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော ကချင်အမျိုးသားအမျိုးသမီးတို့သည် သံစဉ်အလိုက် စီးမျေားလှည့်ပတ်ကခုန်ကြသည့် ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ == အဆိုအကနှင့် တူရိယာများ == ကချင်လူမျိုးများသည် ကခုန်ခြင်း(ကချင် အကကို... ကိုယ်ရည်သွေးအကဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ ပြည်အက။ ၁၃၇။)၊ သီဆိုခြင်းများတွင် အထူး ဝါသနာထုံသော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ မင်္ဂလာပွဲများတွင်၎င်း၊ အသုဘကြုံသည့်အခါတွင်၎င်း၊ အခြားနတ်ပွဲများတွင်၎င်း အစုလိုက် အပြုံလိုက် သီဆိုကခုန်လေ့ ရှိကြသည်။ တစ်ယောက်တည်း ကခုန်ခြင်းကား နည်းပါးလှသည်။ ယောက်ျားနှင့်မိန်းမ တွဲဖက်၍ ကကြသော်လည်း တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကိုင်တွယ်ခြင်း မရှိကြချေ။ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး သားမွေးယပ်တောင်များဖြင့်သာ ဆက်သွယ်လေ့ ရှိကြသည်။ ကချင်ပြည်နယ်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားလှသော ပွဲတော်ကြီးတစ်ခုမှာ '''မနောပွဲ(Manau)'''ခေါ် နတ်ပူဇော်ပွဲကြီးပင် ဖြစ်သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့သည် မိရိုးဖလာအားဖြင့် [[မောင်း (တူရိယာ)|မောင်း]](Bau)၊ [[လင်းကွင်း]](Shuksheng)၊ [[ဗုံရှည်]](Htawng)နှင့် [[ပလွေ]][ထူရန်(Htu Ren),ပေါင်(Pau),ဒွန်ဘာ(Dumba),ပီးလန်(Pilang)တို့ကို တီးမှုတ်လေ့ရှိသည်။ ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် ကချင်ဓါးနှင့်မောင်းသည် အလွန်အရေးပါသော အိမ်ထောင်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကချင်မနောပွဲတွင် မောင်းသည် ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ခြေလှမ်းညီအောင် စိတ်ထားတူအောင် ညီညွတ်ရေး စည်းကမ်းသင်ကြားပေးသကဲ့သို့ ကချင်အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားတို့ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ လက်ထပ်ရာတွင်လည်း မောင်းသည် လက်ဆောင်လက်ဖွဲ့ကောင်း တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။ <ref>မင်းသုဝဏ် ရေး '''နှင်းတောင်ပေါ်က ယဉ်ကျေးမှု''' ဆောင်းပါး၊ ဒို့ကျောင်းသား၊ အတွဲ-၄၊ အမှတ်-၆ (ဇွန် ၁၉၆၈)</ref> ==ဘာသာအယူဝါဒနှင့် စာပေ== === ဘာသာ === ကချင်မျိုးနွယ်စုအသီးသီးတွင် ယခင်က(လွန်ခဲ့သော နှစ် ၁၀ဝကျော်) ဘာသာစကားတို့သာရှိခဲ့ပြီး စာပေမှာမူမရှိခဲ့ပေ။ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ အနေဖြင့် ခရစ်ယာန်သာဿနာပြုများမရောက်မှီအချိန်အထိ နတ်ကိုးခြင်းသည်သာ အဓိက ကိုးကွယ်မှုဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသည့်တိုင် မနောတိုင်မှာ ထင်ရှားသည့် ရိုးရာအမှတ်အသားအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ === အယူဝါဒ === ကချင်လူမျိုးများ သေလျှင် သူတို့ သင်္ချိုင်း ပတ်ပတ်လည်တွင် ကျုံးသဖွယ် မြောင်းများ တူးထားပြီးလျှင် သင်္ချိုင်းပေါ်တွင် ခိုင်ခန့်သော တင်းကုတ်များ ဆောက်လုပ်ကာ အမိုးမိုး၍ ထားတတ်ကြသည်။ သူတို့သေပြီးနောက် ဝိညာဉ်များမှာ ရှေးအဘိုးအဘွားများ၏ ဝိညာဉ်များ ရှိရာသို့ သွားရောက် ပူးပေါင်းကြသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ကချင်တစ်ဦးသေလျှင် သူနေ့စဉ် သုံးလေ့သုံးထရှိသော ဓား၊ လှံ၊ သေနတ်နှင့် အဝတ်အစားများကို သူနှင့်အတူ မြှုပ်နှံလေ့ရှိသည်။ === စာပေ === [[ကချင်စာပေ]]သည်လည်း အချို့သော တိုင်းရင်းသားစာပေတို့နည်းတူပင် (ဥပမာ [[ချင်းစာပေ]]) သာသနာပြုရောက်ရှိလာသော ဆရာကြီးများက ရိုးရာအသံထွက်စနစ်ကိုရေးသားနိုင်ရန် လက်တင်အက္ခရာများ(Latin Alphabets)အသုံးပြုပြီး တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။(Latin-based script)လက်တင်စာအခြေခံသော စာပေအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကချင်စာပေ နှစ်ရာပြည့်ပွဲကို မကြာမြင့်မီက မန္တလေးမြို့တွင်စုရုံး၍ ကချင်ရိုးရာ မနောအက ထောင်ကာအကများပါဝင်ပြီး ကြီးကျယ်စွာကျင်းပခဲ့သည်။ မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် ဒေါက်တာ အိုလာဟန်ဆင်း အားဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော ဟန်ဆင်းပရက်စ် အမည်ဖြင့်ပုံနှိပ်တိုက်လည်းတည်ရှိသည်။ ==ထင်ရှားသော ကချင်လူမျိုးများ== *ဆရာကြီး‌ [[မရန်ရော်ဘင်]] - အင်္ဂလိပ်ခေတ်ပညာဝန်၊ကချင်လွတ်လပ်ရေးတောင်းဆိုခဲ့သူ။ *ဆမား ဒူဝါ ခွန်ဆိုင်းလီ - နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည် ခေါင်းဆောင် *ဖုန်ကန်ဒူဝါ ခမ်းလိန် - နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည် ခေါင်းဆောင် *ဒိုင်ဖာ့ ဒူဝါ ဂမ် - ဗိုလ်နေမျိုးသိန်းပရာဇာ အမည်ဖြင့် စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလ နှင့်အတူ အာသံ ကို စစ်ချီခဲ့သည် ခေါင်းဆောင် *[[ပန်မူဒူဝါ လဖိုင်ဇော်တူး]] - အဂ်လိပ်ထံ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတောင်းဆိုခဲ့သူ။ *[[ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင်]] - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]]လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး/ဝန်ကြီး။ *[[ဦးဒိန်ရတန်]] - သမိုင်းဝင် [[ပင်လုံစာချုပ်]]လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကချင်ခေါင်းဆောင်ကြီး။ *[[ဖော်ယူးခါး]] - ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်)ရ မြန်မာ့တပ်မတော်အရာရှိ၊ကချင်ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ‌။ *[[Brigadier Lazum Tang Ji]] - ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း မဟာမိတ်တပ်များနှင့်အတူ ပါဝင်တိုက်ပွဲတင်ခဲ့သည့် ကချင်စစ်သည်။ *[[Howa Duwa ဦးခွန်ဖုန်း]] - ပင်လုံစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသူ၊ Kachin Substate လူထုခေါင်းဆောင်။ *ဗိုလ်မှူးကြီး[[ခွန်နောင်]] - မေမြို့စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ဟောင်း၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်၊နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်။ *ဗိုလ်မှူးချုပ်[[အယ်လ်ကွန်ဖန်]] - မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်တိုင်းမှူး။ *[[မိတုန်နော်]] - မာရသွန် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ချန်ပီယံ *[[ရှင်ဗွေဂမ်]] - မာရသွန် [[အရှေ့တောင်အာရှ]] ချန်ပီယံ *[[အားဖူ]] - မာရသွန် [[မြန်မာ]] ချန်ပီယံ *[[ကော့ဂျာ]] - ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အမျိုးသမီးဘောလုံးဒိုင်လူကြီး *[[အောင်လအန်ဆန်း]] - MMAမစ်ဒယ်ဝိတ်တန်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ *ဦး[[တီခွန်မြတ်]] - ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက *[[ဒေးဗစ်ထန်း]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမား *[[ကွတ်ခိုင်ကျော်မောင်]] - စတူဒီယိုအဆိုတော် *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အင်ဘန်လ]] -‌ KIA/KIO ဥက္ကဋ္ဌ *ဗိုလ်ချုပ် [[ဆွမ်လွတ်ဂွမ်မော်]] - KIA ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် *[[Lခွန်းရီ]] - အမျိုးသမီးစတူဒီယိုအဆိုတော် *[[Lဆိုင်းဇီ]] - အမျိုးသမီးအဆိုတော် *[[Lလွန်းဝါ]] - အမျိုးသားအဆိုတော် *[[ကေဂျာနူး]] - အမျိုးသမီးအဆိုတော် *[[ဂရေ့စ် ဒမ်ဒေါ]] - Hollywood Actress, Model and Singer *[[JZဒေါင်လွဏ်း]] - စွယ်စုံရအနုပညာရှင် *[[မရန်ဆိုင်းနော်]] - အ‌ဆိုတော် ၊ M entertainment ပဲ့ကိုင်ရှင် *[[Z‌အဘောက်]] - သရုပ်ဆောင် *[[မေစံပယ်ဖြူ]] - အမျိုးသမီးအ‌ရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ *[[ရေဗက္ကာဝင်း]] - အမျိုးသမီးအဆိုတော် *[[နောနော်]] - အမျိုးသားအဆိုတော် *[[မွန်းအောင်]] - အမျိုးသားအဆိုတော် (Dennis) *[[ဂျက်ဆန်ထွန်း]] - အမျိုးသားအဆိုတော် *[[လဖိုင်ဆိုင်းရော်]] - The founder of Myanmar's largest civil society group , Metta Development Foundation Founder. She was awarded a [[Ramon Magsaysay Award]] . *[[အက်စတာဇေနော]] - ကချင်လူမျိုး လူနည်းစုအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် လူငယ်ရေးရာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းသူ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁) အပိုင်း (က)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] tjnt8inqr2mko7zbwgcpmt5sft6t74z 0 2638 1030423 1028263 2026-05-08T07:28:00Z Chenzeyan29 141880 1030423 wikitext text/x-wiki '''ကယားလူမျိုး''' ({{lang-en|Kayah People}}) သို့မဟုတ် '''ကရင်နီ''' (Karenni) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများဖြစ်သော [[ကယားပြည်နယ်]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသော [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်စု]]ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စော်ဘွားနယ်မြေများအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ရာဇဝင်ရှိသည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = ကယားလူမျိုး | native_name = {{lang|kyu|Kayah}}, {{lang|kyu|Kayan-ne}} | image = Kayar.jpg | caption = ကယား (ကရင်နီ) ရိုးရာဝတ်စုံ | population = ၂၅၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကယားပြည်နယ်]]<br />∟ [[ကရင်ပြည်နယ်]]<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)<br />{{flag|Thailand}}<br />∟ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]] | languages = [[ကယားဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (ကတိုးဘိုး) | related = [[ကရင်လူမျိုး]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး]] }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ် == ကယားလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို လူနှင့်ငှက် အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သော [[ကိန္နရီ ကိန္နရာ]] တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်၊၊ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ခေတ်တွင် ၎င်းတို့ ဝတ်ဆင်သော အင်္ကျီအရောင်ကို အစွဲပြု၍ "ကရင်နီ" (Red Karen) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ်အရ ကရင်နီနယ်မြေကို လွတ်လပ်သော ကြားနေနယ်မြေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်၊၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွှတ်တော်၌ အတည်ပြုချက်အရ "ကရင်နီပြည်နယ်" အမည်မှ [[ကယားပြည်နယ်]] အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်၊၊ သို့သော် ကရင်နီအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူများကမူ ဤသို့အမည်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ သမိုင်းဝင်လွတ်လပ်မှုကို မှေးမှိန်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် "ကရင်နီ" ဟူသော အမည်ကိုသာ ပိုမိုနှစ်သက်စွာ အသုံးပြုကြသည်၊၊ == ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု == ကယားလူမျိုးအများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ "ကတိုးဘိုး" (ခေါ်) တံခွန်တိုင်နတ်ပူဇော်ပွဲ ဓလေ့ကိုမူ ရိုးရာမပျက် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ အထင်ရှားဆုံးပွဲတော်မှာ ကယားပြည်နယ်နေ့ (ဇန်နဝါရီ ၁၅) နှင့် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်တို့ ဖြစ်သည်၊၊ ==ကယားလူမျိုးစု == မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ကယားလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။<ref name="moi">{{cite web|url=http://www.moi.gov.mm/?q=news/7/02/2016/id-9556|title=ဒွေးမယ်နော်တို့ပျော်စံရာ ကယားမြေ|author=ခွန်းဆက်နေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆|accessdate=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref> # [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] (ကရင်နီ) # [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်းပဒေါင်]] (ကယန်းကခေါင်း/ကယန်းလဟွီ) # [[ဂေခိုလူမျိုး|ဂေခို]] (ကယန်းကဒေါ့) # [[ဇယိမ်းလူမျိုး]] (ကယန်းလထ) # [[ယင်းဘော်လူမျိုး]] (ကယန်းကငန်) # [[ပရဲလူမျိုး]] (ကယော) # [[မနူမနောလူမျိုး]] # [[ယင်းတလဲလူမျိုး]] # [[ဂေဘားလူမျိုး]] တို့ဖြစ်သည်။ [[File:Kayah State Cultural Museum 1.jpg|thumb|[[ကယားပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]အတွင်းမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ]] == ကယားနှင့် ကရင်နီ အခေါ်အဝေါ် == ဝတ်ဆင်သော အဝတ်အထည်တို့၏ နီသော အရောင်အသွေးကို လိုက်၍ မြန်မာတို့က ကယားလူမျိုးတို့ကို ရှေးအခါက ကရင်နီဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အသားရောင်နီမြန်းခြင်းကြောင့် ကရင်နီဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ကယားလူမျိုးတို့ကမူ သူတို့ကိုယ်သူတို့ "ကယား" သို့မဟုတ် "ကယားလိ"ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကယားဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ကယားဘာသာစကားအရ "လူ"ဟု အဓိပါယ်ရ၍ ကယားလိဟူသော ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူနီ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၉၀၀၀၀ ခန့်ရှိမည်။ [[မြန်မာပြည်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်]] ဖွဲ့အစည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇) နှစ်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဖွဲ့စည်းသောအခါ၌ ကရင်နီနယ်ကိုပါ ထည့်သွင်းရန် ရည်မှန်းချက်ရှိခဲ့သည္။၁၉၅၁ခုနှစ် အတွင်းက အမည်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ကယားပြည်နယ် သီးသန့်တည်ရှိရေးတို့အတွက် ပါလီမန်မှ အက်ဥပဒေပြုလုပ်ကာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် လိုအပ်သော ပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ [[Image:Kayah1120.JPG|thumb| ရန်ကုန်တိုင်းရင်းသားကျေးရွာတွင် တွေ့ရသော ကယားလူမျိုးစု ရုပ်တုများ]] == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ == <ref>[http://knkystudies.blogspot.com/2008/08/blog-post_20.html Karenni(Kayah) and Kayan Studies: ကကရင္နီ (ကယား) စုံတြဲ<!-- Bot generated title -->]</ref> ကယားလူမျိုးများသည် အရပ်အမောင်း (5)ပေကျော်ခန့်ရှိပြီး မျက်လုံးမျက်ခုံ ကောင်း၍ ရိုးမြင့်သည့်နှာတံ အနေတော်ဖြစ်ပြီး မေးရိုးဝိုင်းသည်အသားညိုသည် ဆံပင်နက်၍ အနည်းငယ်ကြမ်းပုံပေါ်သည် ယောက်ျားများက ဆံထုံးထုံးကြ၍ အဖြူရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းသည်။ အနီရောင်ဘောင်းဘီ နှင့်အင်္ကျီ ရင်ကွဲကိုဝတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများက လည်း ဆံထုံးထုံး၍ အနီရောင်ပုဝါကိုပေါင်းသည်။ အနီ သို့မဟုတ် အနက်ရောင် လက်ပြတ်အင်္ကျီ များကိုဝတ်ဆင်၍အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခြုံထည်လွှမ်းခြုံထားလေ့ရှိသည်။ (5)ပေခန့်ရှည်သည့် အဖြူရောင်ခေါင်းခါးစည်း ကိုလည်း စဉ်းစားကြလေ့ရှိသည် အနက်ရောင် သင်တိုင်းကိုဝတ်၍ ခြေသလုံးတွင်သစ်ဆေးသုတ်သောကြိုးခွေများ ပတ်လေ့ရှိသည်။ ငွေနားဆွဲ၊ နားတောင်းများကို ဆွဲကြသည်။ ငွေလက်ကောက်အလုံးများကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ငွေဆံထိုး များကိုထိုးပြီး ခြေကျင်းဝတ်တွင် ပုတီစေ့များကိုစီတန်း၍ ဆွဲလေ့ရှိသည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ကယားတို့သည် ရိုးရာနတ်နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာကိုကိုးကွယ်သည်။ တံခွန်တိုင်နတ်ကွန်းသည်အဓိကဖြစ်သည်။ ရာသီပွဲများနေဖြင့် ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲ၊ ကေထိုးဘိုး (ခေါ် ) တံခွန်တိုင်ပွဲ၊ စပါးပုတ်ပွဲ၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာပွဲ နှင့် တောလိုက်ပွဲများရှိကြသည်။ ဗုံတို၊ ဗုံရှည်၊ မောင်း၊ လင်းကွင်း၊ ပုလွေ၊ ဖားစည် စသည့်တူရိယာများကိုသုံးပြီး တံခွန်တိုင်အက၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာအက၊ ဒီကူးအက၊ ဝါးညှပ်အက ဆွမ်းယင်အကနှင့် နိုင်ငံအကများ ကိုကလေ့ရှိကြသည်။ ကွယ်လွန်သူ၏ဦးခေါင်းကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်ဘက်သို့ ဦးလှည့်၍ ထားတတ်ကြသည်။ ကယား ပြည်နယ်၏ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည် (ခေါ်) ကြေးနက်စည်ကြီးကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်၌သွန်းလုပ်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ ကယားတို့သည် ရှေးယခင်က မြန်မာများနှင့်အတူ စစ်ရေးစစ်ရာတွင်အတူလက်တွဲ၍တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသည့် အထောက်အထားများကိုလည်းရှိပါသည်။ "ပျိုလေးတို့အိမ်မိုး ထိုးလာတဲ့ပေဖူးလွှာ၊ ဘာစာတဲ့ မေး။ မေးပါနဲ့အေ။ ယိုးဒယားငယ်နဲ့ ကုလားကို စစ်ချီတော့ ကရင်နီအောင်တပ်က ဆံဖြတ်မောင်စီလိုကရေ လွမ်းစာတဲ့လေ" ဟူသော ရှေးဟောင်းတွေ သားလေမှာစစ်သားဘဝ၏ချစ်ရေးချစ်ရာများကို လွမ်းစဖွယ်ကောင်းအောင် ဖော်ပြထားရုံမက ရှေးဟောင်းကာလကတည်းက ကယားလူမျိုးတို့သည် မြန်မာတို့နှင့် စစ်ရေးတွင်အတူလက်တွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြဖူးသည်ဆိုသော သာဓကကိုပါထင်ရှားစွာဖော်ပြထား ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>http://www.mwaf.org.mm/Developing%20Sector_mm/DevSector_mm/Details.asp?id=645{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ကယားလူမျိုးစု]] io2go67o61v6065tayqecb7xz4vy2ph 1030424 1030423 2026-05-08T07:33:27Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030424 wikitext text/x-wiki '''ကယားလူမျိုး''' ({{lang-en|Kayah People}}) သို့မဟုတ် '''ကရင်နီ''' (Karenni) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများဖြစ်သော [[ကယားပြည်နယ်]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသော [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်စု]]ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စော်ဘွားနယ်မြေများအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ရာဇဝင်ရှိသည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = ကယားလူမျိုး | native_name = {{lang|kyu|Kayah}}, {{lang|kyu|Kayan-ne}} ꤊꤢ꤬ꤛꤢ꤭ꤜꤟꤤ꤬-ꤖꤢꤨ | image = Kayar.jpg | caption = ကယား (ကရင်နီ) ရိုးရာဝတ်စုံ | population = ၂၅၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကယားပြည်နယ်]]<br />∟ [[ကရင်ပြည်နယ်]]<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)<br />{{flag|Thailand}}<br />∟ [[မယ်ဟောင်ဆောင်ခရိုင်]] | languages = [[ကယားဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (ကတိုးဘိုး) | related = [[ကရင်လူမျိုး]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]၊ [[ကယန်းလူမျိုး]] }} == သမိုင်းကြောင်းနှင့် အမည်ရင်းမြစ် == ကယားလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို လူနှင့်ငှက် အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သော [[ကိန္နရီ ကိန္နရာ]] တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်၊၊ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ခေတ်တွင် ၎င်းတို့ ဝတ်ဆင်သော အင်္ကျီအရောင်ကို အစွဲပြု၍ "ကရင်နီ" (Red Karen) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာဘုရင် [[မင်းတုန်းမင်း]] နှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ်အရ ကရင်နီနယ်မြေကို လွတ်လပ်သော ကြားနေနယ်မြေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်၊၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွှတ်တော်၌ အတည်ပြုချက်အရ "ကရင်နီပြည်နယ်" အမည်မှ [[ကယားပြည်နယ်]] အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်၊၊ သို့သော် ကရင်နီအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူများကမူ ဤသို့အမည်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ သမိုင်းဝင်လွတ်လပ်မှုကို မှေးမှိန်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် "ကရင်နီ" ဟူသော အမည်ကိုသာ ပိုမိုနှစ်သက်စွာ အသုံးပြုကြသည်၊၊ == ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု == ကယားလူမျိုးအများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း မိရိုးဖလာ "ကတိုးဘိုး" (ခေါ်) တံခွန်တိုင်နတ်ပူဇော်ပွဲ ဓလေ့ကိုမူ ရိုးရာမပျက် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ အထင်ရှားဆုံးပွဲတော်မှာ ကယားပြည်နယ်နေ့ (ဇန်နဝါရီ ၁၅) နှင့် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်တို့ ဖြစ်သည်၊၊ ==ကယားလူမျိုးစု == မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ကယားလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။<ref name="moi">{{cite web|url=http://www.moi.gov.mm/?q=news/7/02/2016/id-9556|title=ဒွေးမယ်နော်တို့ပျော်စံရာ ကယားမြေ|author=ခွန်းဆက်နေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆|accessdate=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref> # [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] (ကရင်နီ) # [[ကယန်းလူမျိုး|ကယန်းပဒေါင်]] (ကယန်းကခေါင်း/ကယန်းလဟွီ) # [[ဂေခိုလူမျိုး|ဂေခို]] (ကယန်းကဒေါ့) # [[ဇယိမ်းလူမျိုး]] (ကယန်းလထ) # [[ယင်းဘော်လူမျိုး]] (ကယန်းကငန်) # [[ပရဲလူမျိုး]] (ကယော) # [[မနူမနောလူမျိုး]] # [[ယင်းတလဲလူမျိုး]] # [[ဂေဘားလူမျိုး]] တို့ဖြစ်သည်။ [[File:Kayah State Cultural Museum 1.jpg|thumb|[[ကယားပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]အတွင်းမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ]] == ကယားနှင့် ကရင်နီ အခေါ်အဝေါ် == ဝတ်ဆင်သော အဝတ်အထည်တို့၏ နီသော အရောင်အသွေးကို လိုက်၍ မြန်မာတို့က ကယားလူမျိုးတို့ကို ရှေးအခါက ကရင်နီဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အသားရောင်နီမြန်းခြင်းကြောင့် ကရင်နီဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ကယားလူမျိုးတို့ကမူ သူတို့ကိုယ်သူတို့ "ကယား" သို့မဟုတ် "ကယားလိ"ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကယားဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ကယားဘာသာစကားအရ "လူ"ဟု အဓိပါယ်ရ၍ ကယားလိဟူသော ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူနီ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၉၀၀၀၀ ခန့်ရှိမည်။ [[မြန်မာပြည်|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်]] ဖွဲ့အစည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇) နှစ်တွင် [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဖွဲ့စည်းသောအခါ၌ ကရင်နီနယ်ကိုပါ ထည့်သွင်းရန် ရည်မှန်းချက်ရှိခဲ့သည္။၁၉၅၁ခုနှစ် အတွင်းက အမည်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ကယားပြည်နယ် သီးသန့်တည်ရှိရေးတို့အတွက် ပါလီမန်မှ အက်ဥပဒေပြုလုပ်ကာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် လိုအပ်သော ပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ [[Image:Kayah1120.JPG|thumb| ရန်ကုန်တိုင်းရင်းသားကျေးရွာတွင် တွေ့ရသော ကယားလူမျိုးစု ရုပ်တုများ]] == ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ == <ref>[http://knkystudies.blogspot.com/2008/08/blog-post_20.html Karenni(Kayah) and Kayan Studies: ကကရင္နီ (ကယား) စုံတြဲ<!-- Bot generated title -->]</ref> ကယားလူမျိုးများသည် အရပ်အမောင်း (5)ပေကျော်ခန့်ရှိပြီး မျက်လုံးမျက်ခုံ ကောင်း၍ ရိုးမြင့်သည့်နှာတံ အနေတော်ဖြစ်ပြီး မေးရိုးဝိုင်းသည်အသားညိုသည် ဆံပင်နက်၍ အနည်းငယ်ကြမ်းပုံပေါ်သည် ယောက်ျားများက ဆံထုံးထုံးကြ၍ အဖြူရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းသည်။ အနီရောင်ဘောင်းဘီ နှင့်အင်္ကျီ ရင်ကွဲကိုဝတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများက လည်း ဆံထုံးထုံး၍ အနီရောင်ပုဝါကိုပေါင်းသည်။ အနီ သို့မဟုတ် အနက်ရောင် လက်ပြတ်အင်္ကျီ များကိုဝတ်ဆင်၍အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခြုံထည်လွှမ်းခြုံထားလေ့ရှိသည်။ (5)ပေခန့်ရှည်သည့် အဖြူရောင်ခေါင်းခါးစည်း ကိုလည်း စဉ်းစားကြလေ့ရှိသည် အနက်ရောင် သင်တိုင်းကိုဝတ်၍ ခြေသလုံးတွင်သစ်ဆေးသုတ်သောကြိုးခွေများ ပတ်လေ့ရှိသည်။ ငွေနားဆွဲ၊ နားတောင်းများကို ဆွဲကြသည်။ ငွေလက်ကောက်အလုံးများကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ငွေဆံထိုး များကိုထိုးပြီး ခြေကျင်းဝတ်တွင် ပုတီစေ့များကိုစီတန်း၍ ဆွဲလေ့ရှိသည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ကယားတို့သည် ရိုးရာနတ်နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာကိုကိုးကွယ်သည်။ တံခွန်တိုင်နတ်ကွန်းသည်အဓိကဖြစ်သည်။ ရာသီပွဲများနေဖြင့် ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲ၊ ကေထိုးဘိုး (ခေါ် ) တံခွန်တိုင်ပွဲ၊ စပါးပုတ်ပွဲ၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာပွဲ နှင့် တောလိုက်ပွဲများရှိကြသည်။ ဗုံတို၊ ဗုံရှည်၊ မောင်း၊ လင်းကွင်း၊ ပုလွေ၊ ဖားစည် စသည့်တူရိယာများကိုသုံးပြီး တံခွန်တိုင်အက၊ အိမ်တက်မင်္ဂလာအက၊ ဒီကူးအက၊ ဝါးညှပ်အက ဆွမ်းယင်အကနှင့် နိုင်ငံအကများ ကိုကလေ့ရှိကြသည်။ ကွယ်လွန်သူ၏ဦးခေါင်းကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်ဘက်သို့ ဦးလှည့်၍ ထားတတ်ကြသည်။ ကယား ပြည်နယ်၏ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည် (ခေါ်) ကြေးနက်စည်ကြီးကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်၌သွန်းလုပ်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ ကယားတို့သည် ရှေးယခင်က မြန်မာများနှင့်အတူ စစ်ရေးစစ်ရာတွင်အတူလက်တွဲ၍တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူးသည့် အထောက်အထားများကိုလည်းရှိပါသည်။ "ပျိုလေးတို့အိမ်မိုး ထိုးလာတဲ့ပေဖူးလွှာ၊ ဘာစာတဲ့ မေး။ မေးပါနဲ့အေ။ ယိုးဒယားငယ်နဲ့ ကုလားကို စစ်ချီတော့ ကရင်နီအောင်တပ်က ဆံဖြတ်မောင်စီလိုကရေ လွမ်းစာတဲ့လေ" ဟူသော ရှေးဟောင်းတွေ သားလေမှာစစ်သားဘဝ၏ချစ်ရေးချစ်ရာများကို လွမ်းစဖွယ်ကောင်းအောင် ဖော်ပြထားရုံမက ရှေးဟောင်းကာလကတည်းက ကယားလူမျိုးတို့သည် မြန်မာတို့နှင့် စစ်ရေးတွင်အတူလက်တွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြဖူးသည်ဆိုသော သာဓကကိုပါထင်ရှားစွာဖော်ပြထား ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>http://www.mwaf.org.mm/Developing%20Sector_mm/DevSector_mm/Details.asp?id=645{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references /> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ကယားလူမျိုးစု]] aht27xf5fok0jzb8d3fw2mqtl4kgif5 0 3099 1030344 769812 2026-05-07T21:27:16Z Leyo 7304 ([[c:GR|GR]]) [[File:Sucrose-inkscape.svg]] → [[File:Saccharose2.svg]] incorrect/inconsistent structural formula 1030344 wikitext text/x-wiki [[File:Biochemistry.gif|thumb|Wohler examines urea]] [[File:Saccharose2.svg|thumb|စူးကရို့စ် မော်လီကျူး ဖွဲ့စည်းပုံ]] [[File:AminoAcidball.svg|thumb|အမီနိုအက်စစ်၏ ယေဘုယျဖွဲ့စည်းပုံ]] [[File:DNA chemical structure.svg|thumb|DNA ဖွဲ့စည်းပုံ]] '''ဇီဝဓာတုဗေဒ''' သည် [[သက်ရှိ]]တို့၏ ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ ကိုလေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ ထိုဘာသာရပ်သည် [[ပရိုတင်း]] (အသားဓာတ်)၊ [[ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်]] (ကစီဓာတ်)၊ [[လစ်ပစ်]] (အဆီဓာတ်)၊ [[နျူကလစ်အက်ဆစ်]]၊ [[အန်ဇိုင်းမ်]]နှင့် ဇီဝမော်လီကျူးများအစရှိသော ဆဲလ်၏အစိတ်အပိုင်းများ၏ တည်ဆောက်ပုံ၊ အလုပ်လုပ်ပုံတို့နှင့် ပတ်သက်သောပညာရပ်ဖြစ်သည်။ အင်ဇိုင်းမ်များသည် ပရိုတိန်းများဖြစ်ပြီး သက်ရှိအတွင်း ဓာတ်ပြုခြင်းကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ဓာတ်ပြုမှု နှုန်းကို မြှင့်တင်ပေးသည့် ဓာတ်ကူပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။ အန်ဇိုင်းမ်၏ ဂုဏ်သတ္တိများမှာ ဓာတ်ပြုမှုကို အစပျိုးခြင်း၊ နှုန်းမြှင့်တင်ပေးခြင်း၊ အစပျိုးစွမ်းအင်ကို နှိမ့်ချပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အချို့အန်ဇိုင်းမ်များမှာ ပရိုတိန်းများ မဟုတ်ပဲ ရိုင်ဘိုနျူကလစ်အက်ဆစ်များ ဖြစ်ပြီး၎င်းတို့ကို ရိုင်ဘိုဇိုင်းမ်များဟု ခေါ်သည်။ နျူကလစ်အက်ဆစ်မှာ နျူကလီရိုတိုက် ပေါ်လီမာများဖြစ်သည်။ နျူကလီရိုတိုက်များသည် သကြား၊ ဖော့စဖိတ်နှင့် နိုင်ထရိုဂျင်ဘေ့စ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ နျူကလစ်အက်ဆစ်များသည် သက်ရှိဖွဲ့စည်းရာတွင် အရေးပါသည့် အခြေခံယူနစ်များဖြစ်သည်။ မျိုးဗီဇ သင်္ကေတ နှစ်ပင်လိမ် ကြိုးတချောင်းပုံရှိသည့် [[ဒီအန်အေ|DNA]] (ဒီအောက်ဆီရိုင်ဘိုနျူကလစ် အက်ဆစ်) သည် အတွေ့များသည့် နျူကလစ်အက်ဆစ် တမျိုးဖြစ်သည်။ DNA တွင် သက်ရှိဆဲလ်အတွင်း မည်သို့မည်ပုံ အလုပ်လုပ်ရမည်ကို လမ်းညွှန်ပေးသည့် အချက်အလက်ပေါင်း မြောက်မြားစွာပါဝင်သည်။ သက်ရှိဆဲလ်များတွင် အရေးပါသည့် ကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည့် RNA များသည်လည်း နျူကလစ်အက်ဆစ် တမျိုးဖြစ်သည်။ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်တွင် သကြားဓာတ်နှင့် ကဆီဓာတ်များ ပါဝင်သည်။ အရိုးရှင်းဆုံး ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်မှာ ဂလူးကို့စ်၊ ဂလက်တို့စ်၊ ဖရပ်တို့စ် စသည့် မိုနိုဆက်ကရိုက် များဖြစ်သည်။ မိုနိုဆက်ကရိုက်များသည် ရေထုတ်ဓာတ်ပြုခြင်း အားဖြင့် ရှည်လျားသည့် မော်လီကျူးတခက် အဖြစ်ဆက်ကာ ပေါ်လီဆက်ကရိုက်များ ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ ပေါ်လီဆက်ကရိုက်များသည် မိုနိုဆက်ကရိုက်များကို အက်ဆီတယ်အုပ်စုများဖြင့်ဆက်ကာ ပေါင်းစည်းထားသည့် ကြီးမားသည့် မော်လီကျူးများဖြစ်သည်။ ဥပမာ ကဆီ၊ ဂလိုင်ကိုဂျင်နှင့် ဆဲလူးလို့စတို့သည် ပေါ်လီဆက်ကရိုက်များ ဖြစ် ကြသည်။ ပရိုတိန်းများသည် [[အမီနိုအက်ဆစ်]] များ၏ ပေါ်လီမာများဖြစ်သည်။ သက်ရှိလောကတွင် တွေ့ရှိရသည့် အမီနိုအက်ဆစ် (၂၀ ) မျိုးရှိသည်။ အမီနိုအက်ဆစ်များ အချင်းချင်း တွဲကပ်လာချိန်တွင် ပက်တိုက်ဓာတ်စည်းများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အမီနိုအက်ဆစ် နှစ်ခု တွဲကပ်ခြင်းကို ဒိုင်ပက်တိုက်ဟုခေါ်ပြီး သုံးခုတွဲကို ထရိုင်ပက်တိုက်ဟု ခေါ်ကာ သုံးခုအထက်ပါဝင်က ပေါ်လီပက်တိုကဟုခေါ်သည်။ လစ်ပစ်များမှာ အဆီနှင့် ဖယောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပြည့်ဝလစ်ပစ်များတွင် တစ်ထပ်ဓာတ်စည်းများပါဝင်ပြီး ထောပတ်ဆီတွင် တွေ့ရသည်။ ယင်းတို့သည် အခန်းအပူချိန်တွင် အခဲအခြေအနေတွင် တည်ရှိသည်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း သိုမှီးသိမ်းဆည်းထားသည့် လစ်ပစ်များသည် စွမ်းအင် အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်မှ စွမ်းအင် အမြောက်အမြား လိုအပ်ချိန်တွင် လစ်ပစ်မော်လီကျူးများကို ဓာတ်တိုးခြင်းဖြင့် ဖြိုခွဲကာ ATP (အဒီနိုဆင်း ထရိုင်ဖော့စဖိတ်) အသွင်ဖြင့် စွမ်းအင်ထုတ်ပေးသည်။ . [[Category:သိပ္ပံ]] {{Chem-stub}} {{Biology-stub}} j8hbac8zs36cm7ovhnz925t8r8tm8iq 0 3600 1030304 1030179 2026-05-07T18:24:39Z InternetArchiveBot 61272 Adding 2 books for [[ဝီကီပီးဒီးယား:စိစစ်အတည်ပြုခံနိုင်မှု]] (20260507sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1030304 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-indef}}{{pp-move-indef}} {{Infobox ethnic group | group = ဗမာလူမျိုး | name = | flag = | flag_caption = | image = Burmese family portrait.JPG | image_caption = အင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ်မှုအတွင်း ၂၀ ရာစုအလှည့်တွင် ဗမာမိသားစုပုံ | image_alt = | image_upright = | total = <!-- total population worldwide --> | total_year = <!-- year of total population --> | total_source = | total_ref = <!-- references supporting total population --> | genealogy = | regions = {{flag|Myanmar}} ၃၅ သန်းခန့်<hr> {{flatlist| *{{flag|Thailand}} *{{flag|Malaysia}} *{{flag|Singapore}} *{{flag|United States}} *{{flag|China}} *{{flag|Australia}} *{{flag|Japan}} }} | region1 = {{flagcountry|Thailand}} | pop1 = ၂,၃၀၀,၀၀၀<ref>{{cite news | url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/03/30/in-thailand-exiled-burmese-communities-work-to-support-the-revolution-at-home_5979344_4.html | title=In Thailand, exiled Burmese communities work to support the revolution at home | newspaper=Le Monde.fr | date=30 March 2022 }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Japan}} | pop4 = ၂၈,၈၆၀<ref>{{cite book |chapter=15 Burmese: Refugees and Little Yangon |first=Kosei |last=Otsuka |title=Language Communities in Japan |doi=10.1093/oso/9780198856610.003.0016 |date=January 2022 |url=https://academic.oup.com/book/38834/chapter/337727805 }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Australia}} | pop3 = ၃၂,၆၆၅<ref>[[Census in Australia#2016|2016 Census of Australia]] [https://web.archive.org/web/20140116132606/http://www.immi.gov.au/media/publications/statistics/comm-summ/textversion/myanmar.htm "Burmese Australians"]</ref> | region2 = {{flagcountry|Singapore}} | pop2 = ၅၀,၀၀၀<ref>{{cite web | url=https://asia.nikkei.com/Politics/Emigrants-in-Singapore-s-little-Myanmar-eye-their-homeland | title=Emigrants in Singapore's 'little Myanmar' eye their homeland }}</ref> | languages = [[ဗမာဘာသာစကား]] | religions = အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] နှင့် [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]<br/> ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ် အနည်းငယ် | related_groups = {{flatlist| *[[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] *[[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] *[[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] * [[လော်ဝေါ်လူမျိုး|လော်ဝေါ်]] * [[အာချန်လူမျိုး|မိုင်းသာ]] *[[မြိတ်လူမျိုး|တနင်္သာရီ(မြိတ်)]] * အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်လူမျိုးများ]]}} | footnotes = }} '''ဗမာလူမျိုး''' ({{lang-en|Bamar people}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်။[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] အုပ်စုခွဲ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] စကားပြောအုပ်စု တွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၏ ၆၈.၇၈% သို့မဟုတ် ၃၆ သန်းခန့်မျှရှိသည်။<ref>{{cite web|title=မြန်မာ (ဗမာ)လူမျိုးအကြောင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa|access-date=27 August 2023|archive-date=27 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230827230329/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaa-bmaa-luumiuakeaang-sikeaangcraa}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း[[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်းတ‌လျှောက်တွင်အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။ == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == [[File:Sino-Tibetan Languages Map.png|thumb|တရုတ်-တိဗက်မိသားစုပြန့်နှံတည်ရှိမှု]] ဗမာလူမျိုးတို့သည် '''တိဗက်-ဗမာနွယ်'''(Tibeto-Burman) လူမျိုးနွယ်စုကြီးမှ အကြီးဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ '''မွန်ဂိုလွိုက်'''(Mongoloid race) ဖြစ်သည်<ref>[http://dictionary.infoplease.com/mongoloid Meaning of Mongoloid | Infoplease<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=Burmese {{!}} Beyond Highbrow - Robert Lindsay<!-- Bot generated title --> |url=http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ |accessdate=17 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726030756/http://robertlindsay.wordpress.com/category/raceethnicity/asians/se-asians/burmese/ }}</ref> ဟု မြန်မာသမိုင်းပညာရှင် သမိုင်းပါမောက္ခဆရာကြီး[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] က မှတ်ချက် ပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) ခန့်ကပင် လက်နက်ကို အသုံးပြုတတ်သော ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် ရာသီဥတုမှာ ယခုထက် ပိုမိုအေးမြပြီး မိုးရွာသွန်းမှုမှာ သုံးဆမှ ခြောက်ဆခန့်အထိ ပိုမိုများပြားသဖြင့် "မိုးစွေကာလ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="ISP">"မြန်မာ့သမိုင်းအကျဉ်း"၊ [https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ Myanmar ISP]၊ ၈ ဇွန် ၂၀၁၃ တွင် ပြန်လည်စစ်ဆေးပြီး။</ref> လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ ထိုရှေးဦးလူသားများသည် လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်သော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။အလွန်အေးမြသော မြောက်လေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တောင်စောင်းများရှိ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူသော ဂူများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်မှစ၍ လူအစစ် (Modern Humans) များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ ခန့်တွင် ရာသီဥတုမှာ ယနေ့ကဲ့သို့ ပုံစံမျိုးသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="ISP" /> ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ [[ပြဒါးလင်းဂူ]] (Padah-Lin Caves) တွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခန့်က ကျောက်ခေတ်ဟောင်း လူသားများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် နံရံပန်းချီများကို ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းပန်းချီများတွင်ဆင်၊ ဝက်၊ သမင်တို့နှင့် တူသော တိရစ္ဆာန်ပုံများ၊အရိုးကိုသာ ဖော်ပြထားသော ငါးပုံနှင့် လက်ဝါးပုံများ၊ ဂူတွင်းမှ မြင်ရသော နေထွက်ပုံ ရှုခင်းကားများ ပါဝင်သည်။ ဗမာလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည်လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ခေတ်သစ်လူသား (Homo sapiens) များသည် အာဖရိကတိုက်မှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသည်။<ref>Stringer, C. (2012). "Lone Survivors: How We Came to Be the Only Humans on Earth."</ref> ယင်းလူသားများသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်များသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှတိုက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော အုပ်စုများအနက် အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသူများသည် ယနေ့ခေတ် အရှေ့အာရှသားများနှင့် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွားများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ [[file:Yellowrivermap.jpg |right|thumb|250px|မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသ]] လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၀၀၀ မှ ၉,၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မြစ်ဝါ (Yellow River) မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား (Sino-Tibetan speakers) များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Zhang, M., et al. (2019). "Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China." Nature.</ref>နောက်ပိုင်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့်အတူ အုပ်စုကြီးနှစ်ခု ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွား အုပ်စုသည် ယနေ့ခေတ် ဟန်တရုတ်များ ဖြစ်လာသည်။အုပ်စုတခုမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများအဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ချင်းဟိုင်-ကန်စု (Qinghai-Gansu) ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ [[File:Qinghai Tibet Railway Tibet China 西藏 青藏铁路 - panoramio (4).jpg |right|thumb|250px| ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြရာ အချို့မှာမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် အဓိကဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရှေးဦးအုပ်စု ပျူလူမျိုးများသည် ဘီစီကာလများတွင် ဝင်ရောက်လာပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် မြို့ပြနိုင်ငံများ ထူထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ကျသောအုပ်စုမှာ ဗမာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၇ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း တရုတ်ပြည် ယူနန် ဒေသရှိ နန်ကျောက် နိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). "Phases of Pre-Pagan Burma." Oxford University Press.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗမာတို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဧရာဝတီမြစ်ကွေ့ရှိ [[ပုဂံ]]ဒေသတွင် အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မာသော အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ဗမာတို့သည် ဌာနီ ပျူလူမျိုးများနှင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံရင်း ခေတ်သစ်ဗမာလူမျိုးနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုပုံစံကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, V. (2003). "Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context."</ref>မြန်မာတို့သည် ၁၁ ရာစုခန့်မှစ၍ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို လက်ခံခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဗုဒ္ဓသာသနာကို အခြေခံ၍ စဉ်းစားဆောင်ရွက်သော ဓလေ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် နီးစပ်သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ဓလေ့ထုံးတမ်း အများအပြားကိုလည်း ယနေ့တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="ISP" /> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011/ |accessdate=8 June 2013 |archivedate=8 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090108114244/http://www.myanmarisp.com/History/General_Hsitory/his0011 }}</ref> မနုဿသမိုင်းအရ ဗမာလူမျိုးစုတို့သည် ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နာဂ၊ သက်၊ ကမ်းယံ နှင့် ပျူတို့၏ နောက်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို အေဒီ ၈ ရာစုတွင် နန်ကျောက်တို့က တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်း မပြုမီကပင် ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Luce1985" /> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်ဂို၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် ကရင် အစရှိသည့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပရန် အမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း၊ အကြိမ်တိုင်းတွင် ပြည်ထောင်စု၏ ဦးဆောင်သူနေရာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အဓိက ပြည်ထောင်စုကြီး သုံးခုကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။[[ပုဂံခေတ်|ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ပုဂံခေတ်) [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။[[တောင်ငူခေတ်|ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (တောင်ငူခေတ်): [[တပင်ရွှေထီး]]နှင့် [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels. Cambridge University Press.</ref>[[ကုန်းဘောင်ခေတ်|တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်]] (ကုန်းဘောင်ခေတ်)ကို[[အလောင်းမင်းတရား]]ကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]] အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]နှင့် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၏ [[ပင်လုံစာချုပ်]]နှင့်တကွ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် ပြန်လည်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း စစ်အာဏာသိမ်းမှု အကြိမ်ကြိမ်နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်]]ကို တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ၂၆ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပျက်သုဉ်းခဲ့သော်လည်း စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းကာ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နဝတ၊ နအဖ]] အမည်များဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၀–၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ လွှတ်တော်အခြေပြု အစိုးရများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်တပ်က ထပ်မံအာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြန်သည်။]]<ref>BBC News. (2021). "Myanmar military take control of country in coup."</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများအကြား ရှိနေသော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ WTO နှင့် အခြားနိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ [[File:Burmese chess players, by Max Ferrars late 1890s.jpg|thumb|ဗမာလူမျိုးအမျိုးသားနှစ်ယောက်]] ==မျိုးရိုးဗီဇ== ဗမာလူမျိုးများသည် တရုတ်–တိဗက် မျိုးရင်းဝင် လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာမြေပေါ်သို့ တရုတ်နှင့် တိဗက်ဒေသများမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပြောင်းရွေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြနိုင်ကြောင်းကို ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရသော Y-chromosome မျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA haplogroup) များက ထင်ဟပ်ပြသနေသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင်တွေ့ရအများဆုံး Y-DNA haplogroup သည် O-M175 ဖြစ်ပြီး [[အရှေ့အာရှ]]သားများတွင် တွေ့ရများသော မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် တရုတ်နှင့် တိဗက်–ဗမာအုပ်စုများနှင့် ဆက်နွယ်သော O2 (O-M122)ကိုအဓိကတွေ့ရပြီး [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်–ခမာ]]အုပ်စု၊ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ–ဒိုင်အုပ်စု]]များနှင့် ဆက်နွယ်သော O1b1a1a (O-M95)ကိုလည်း သိသိသာသာသာတွေ့ရသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Underhill et al., 2001</ref> ဗမာလူမျိုးများက မြန်မာမြေပေါ်သို့ ပြောင်းရွေ့လာစဉ် ရာစုနှစ်များစွာကြာ မွန် နှင့် ရှမ်း အုပ်စုများ နှင့် ထိတွေ့ပေါင်းသင်းမှုများ ၊မျိုးရိုးပေါင်းစည်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်းကို ပြသသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref><ref>Hallast et al., 2021</ref>ထိုအပြင် ဗမာလူမျိုးများတွင် Haplogroup D (အထူးသဖြင့် D1a1) ကို ၁၀% မှ ၂၀% အထိ တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းသည် [[တိဗက်လူမျိုးများ|တိဗက်လူမျိုး]]များနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref>{{Cite journal |last=Su |first=B. |year=2000 |title=Y chromosome haplotypes reveal stayed migration of the Tibeto-Burman populations |journal=Anthropological Science |volume=108 |issue=1 |pages=1-13 |doi=10.1537/ase.108.1}}</ref> ဤအချက်သည် ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက တိဗက်ကုန်းမြင့်မှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းသို့ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်ဟူသော ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အယူအဆကို မျိုးရိုးဗီဇအရ ထောက်ခံနေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Wen |first=B. |year=2004 |title=Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture to southern China |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2004-09-16_431_7006/page/302 |journal=Nature |volume=431 |pages=302-305 |doi=10.1038/nature02878}}</ref> ဗမာလူမျိုးများတွင် Haplogroup C ကို အနည်းငယ် (၅% မှ ၁၀% ဝန်းကျင်) တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဒေသတွင်းရှိ ရှေးဦးအခြေချသူ (Hunter-gatherers) များ သို့မဟုတ် ဗဟိုအာရှရှိ အယ်လ်တေးယစ် (Altaic) နွယ်ဝင်များနှင့် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က ရောနှောခဲ့မှုကို ညွှန်ပြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhong |first=H. |year=2010 |title=Extended Y-chromosome haplogroup distribution in the Maya-related populations |journal=Journal of Human Genetics |volume=55 |pages=7-12 |doi=10.1038/jhg.2009.111}}</ref> ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော C ၏ အကိုင်းအခက်အချို့မှာ C2 (C-M217) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အရှေ့မြောက်အာရှနှင့် [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုလီးယား]]ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Hammer |first=M.F. |year=2006 |title=Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer lineages |journal=Journal of Human Genetics |volume=51 |issue=1 |pages=47-58 |doi=10.1007/s10038-005-0322-0}}</ref>ဗမာလူမျိုးများအတွင်း တွေ့ရှိရသော Haplogroup C (C-M217) သည် ၁၃ ရာစု [[မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲများ|မွန်ဂိုကျူးကျော်မှု]] (Mongol invasions of Burma) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်ကြောင်း အချို့သော ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>{{Cite book |last=Weatherford |first=Jack |title=Genghis Khan and the Making of the Modern World |publisher=Three Rivers Press |year=2004}}</ref> သို့သော် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ ဤအမှတ်အသားသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ်ကတည်းက ပါဝင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုသည် ၎င်းအချိုးအစားကို အနည်းငယ် ပိုမိုအားကောင်းလာစေသည့် အချက်တစ်ချက်သာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zerjal |first=T. |year=2003 |title=The Genetic Legacy of the Mongols |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2003-03_72_3/page/716 |journal=American Journal of Human Genetics |volume=72 |issue=3 |pages=717-721 |doi=10.1086/367774}}</ref> အညာဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း) နေထိုင်သော ဗမာလူမျိုးများသည် ပုဂံခေတ်အစောပိုင်းမှ စတင်၍ ဗမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအလယ်ဗဟိုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သဖြင့် တိဗက်–ဗမာ မူလအစ မျိုးရိုးဗီဇကို အတော်အတန် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် C-M217 ကို အနည်းအကျဉ်းတွေ့ရနိုင်ပြီး ယင်းသည် ရှေးဟောင်း [[မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ|မွန်ဂို]]နှင့် မြောက်အာရှဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဖြစ်နိုင်သည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref>အကြေဒေသ(မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း) ဗမာလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်များကြာ နီးစပ်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မွန်–ခမာ မျိုးရိုးဗီဇ အလွှာပါဝင်မှု ပိုမိုမြင့်မားသည်။<ref>Wang et al., 2021; Karafet et al., 2005</ref> အဖမျိုးရိုးဘက်တွင် တိဗက်–ဗမာ မျိုးရိုးများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း မိခင်ဘက် မျိုးရိုးဗီဇ (mtDNA) တွင် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်တွေ့ရများသော Haplogroup M နှင့် N (အထူးသဖြင့် M7၊ M21၊ N9) တို့ကို အဓိကတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းရွေ့လာသော ယောက်ျားသား ဘိုးဘေးများက ဒေသခံ အမျိုးသမီးများနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။<ref>Kivisild et al., 2002</ref> == မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခြင်း == ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,၀၀၀ ကျော်ခန့်ကပင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်စုဒေသ]]၊ ထောင်မြစ်ဝှမ်း (洮河流域) တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ထိုဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်း အသုံးအဆောင်များသည် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရေချိန်ညီသော အဆင့်မြင့်လက်ရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းတို့ကို ဗမာတို့၏ ဘိုးဘွားများဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် သက်သေအထောက်အထား အကန့်အသတ်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တရုတ်တို့၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်လာမှုနှင့် လူမျိုးစုအချင်းအချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် အဆိုပါ လူမျိုးစုများသည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context''. Cambridge University Press.</ref> ဤသို့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ နီးပါးကြာမြင့်သော ရွှေ့ပြောင်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မိမိတို့၏ မူလယဉ်ကျေးမှုများ တိမ်ကောခဲ့ရပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ အခြေချနိုင်ရေးအတွက် လမ်းခရီးတစ်လျှောက် တွေ့ကြုံရသော အခြားလူမျိုးစုများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောခဲ့ကြရသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များသည် မူလကပင် မြင်းစီးအတတ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးအတတ်တို့တွင် ကျွမ်းကျင်လှသည့် စစ်သည်တော်မျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြပြီး မျိုးနွယ်တူ [[နန်ကျောက်]] (南诏) အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ရေးစစ်ပွဲများတွင် အဓိကတိုက်ခိုက်ရေးအင်အားစုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ် [[ထန်မင်းဆက်]] မှတ်တမ်းဖြစ်သော မန်ရှူး (Manshu) ကျမ်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော မျိုးနွယ်စုများကို စစ်ရေးအရ အသုံးချခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ အဆိုပါမှတ်တမ်းများက ရှေ့ပြေးဗမာတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်ကို သက်သေခံလျက်ရှိသည်။<ref>Fan Chuo, "Manshu" (Book of the Southern Barbarians), Tang Dynasty.</ref> သို့သော် နန်ကျောက်အင်ပါယာ၏ ရေရှည်စစ်ရေးခိုင်းစေမှုများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည့်အပြင် နဂိုကပင် လွတ်လပ်မှုကို အလေးထားသည့်အလျောက် ခရစ်နှစ် ၉ ရာစုမတိုင်မီတွင် နန်ကျောက်အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေအတွင်းမှ အုပ်စုလိုက် စတင်ထွက်ခွာလာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် နန်ကျောက်တပ်မတော်၏ ရှေ့တန်းကင်းထောက်စစ်သည်များအဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်သို့ ရောက်ဖူးပြီး ဖြစ်သဖြင့် မိမိတို့၏ မျိုးနွယ်စုများ ရေရှည်ရှင်သန် အခြေစိုက်နိုင်မည့် ဒေသကို ဗျူဟာမြောက် ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်သည်တော်တို့၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်ပြီး [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ကဲ့သို့ ရောဂါဆိုးများရှိရာ ဒေသများကို ရှောင်ရှားကာ၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ပူအိုက်ခြောက်သွေ့သော်လည်း ရောဂါဘယ ကင်းရှင်းပြီး အချက်အချာကျသည့် ဒေသကို ရွေးချယ်အခြေချခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref><ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဤရွှေ့ပြောင်းလာသူ အုပ်စုများတွင် တိုက်ခိုက်ရေးကျွမ်းကျင်သော စစ်သည်တော် ယောက်ျားသားများ အဓိကပါဝင်ပြီး ဒေသခံ ပျူအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThantMyintU">Thant Myint-U, "The River of Lost Footsteps", Faber & Faber (2006).</ref> ဗမာတို့သည် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းကို စုန်ဆင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ အရှေ့တောင်ဘက်မှ ဗျူဟာမြောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Lieberman, Victor. (2003). ''Strange Parallels''. Cambridge University Press.</ref> ထို့နောက် စစ်ရေးအရ အသာစီးရသူများဖြစ်သည့်အလျောက် စိုက်ပျိုးမြေအချက်အချာကျသည့် [[ကျောက်ဆည်]]နှင့် [[မင်းဘူး]]ဒေသများကို မွန်၊ သက်၊ ပလောင် နှင့် ပျူ တို့ထံမှ ရယူကာ အင်ပါယာထူထောင်ရန် ရိက္ခာအင်အားစုအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> ဆက်သွယ်ရေး၊ ရိက္ခာရရှိနိုင်မှု အကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပုဂံ]]ကို မြို့တော်အဖြစ် ခိုင်မာစွာ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။အေဒီ ၁၁ ရာစုတွင် [[ပုဂံ]]၌ အခြေချနိုင်ခဲ့သော ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းသည် ထိုခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ယှဉ်လျှင် ကွာခြားမှုများ ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ အခြေချနေထိုင်ပြီးနောက်တွင် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ အိန္ဒိယ ဒေသမှ ဝင်ရောက်လာသော ဘာသာရေးနှင့် ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို၊ မိမိတို့၏ မူလဓလေ့များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုသစ်လွင် ကောင်းမွန်သော "ပုဂံယဉ်ကျေးမှု" ကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဗမာလူမျိုးတို့၏ ဇစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော ရှေ့ပြေးဗမာဘိုးဘေး (Proto-Burmans) များနှင့် ဒေသခံ [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] များ ပေါင်းစပ်မှုကို အခြေခံအကျဆုံး အချက်အဖြစ် သမိုင်းပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် မူလယဉ်ကျေးမှုအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ရောက်ရာအရပ်ရှိ ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ခံရောနှောရာတွင် အတုယူရုံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခဲ့ကြသည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ (၂၀၀၄)။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ အင်းဝစာအုပ်တိုက်။</ref> တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် [[ပုဂံ]]တွင် အခြေချသည့် အေဒီ ၁၁ ရာစုက ဗမာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ခေတ်ပြိုင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာကွာခြားမှု ရှိနေခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> သို့သော်လည်း ဗမာတို့သည် ရောနှောလာသည့် ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်တွင် လူနေမှုစနစ်နှင့် မကိုက်ညီသည်များကို ဖယ်ထုတ်ပြီး လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>Htin Aung, Maung. (1967). ''A History of Burma''. Columbia University Press.</ref> [[ပျူလူမျိုး|ပျူ]] တို့ထံမှ ဆည်မြောင်းစနစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]] တို့ထံမှ စာပေနှင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အခြေခံများကို ရယူကာ ပိုမိုခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။တိုက်ခိုက်ရေးတွင်သာမက နယ်မြေဖော်ထုတ်ရာတွင်လည်း ထက်မြက်သူများဖြစ်၍ တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ [[ရွှေဘို]]၊ [[မုံရွာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]] နှင့် [[မန္တလေး]] ဒေသများတွင် လယ်ယာများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသည့် အရပ်များတွင် [[ကွမ်း]]၊ [[ထန်း]] စသည့် ဥယျာဉ်ခြံများကို လုပ်ကိုင်ပြီး၊ အခြောက်သွေ့ဆုံး အရပ်များတွင် [[ပြောင်း]]၊ [[နှမ်း]] တို့ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ<ref>ကျော်သက်၊ ဒေါက်တာ။ (၁၉၆၁)။ ''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း''။</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို စုစည်းစိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြီးမားသော အောင်မြင်မှုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အလျင်အမြန် တိုးပွားလာကာ နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကြီးအဖြစ်သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗမာတို့သည် အေဒီ ၁၁ ရာစုအတွင်းမှာပင် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ဗိသုကာ၊ စာပေနှင့် အနုပညာရပ်များကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ထင်ရှားသော ပုဂံအင်ပါယာကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == === မြန်မာ့ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲတော် === အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]တို့၏ ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာကုန်ဆုံး၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ သင်္ကြန်ဟူသော စကားလုံးသည် သက္ကတဘာသာစကား "သင်္ကန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နေမင်းကြီးသည် မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သင်္ကြန်သည် အိန္ဒိယမှ နက္ခတ်ဗေဒ နှင့် မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်ကာ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် ဒေသန္တရဓလေ့များဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="origin">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"၊ ၂၀၀၂။</ref> ပုဂံခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို စာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ကျောက်စာမှတ်တမ်း၊ ရေပက်ကစားသည့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်း နှင့် စနစ်တကျ တွက်ချက်သည့် နက္ခတ်ဗေဒမှတ်တမ်း ဟူသော ကဏ္ဍစုံမှ အစောဆုံး တည်ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့သင်္ကြန် သည်အစောဆုံး ကျင်းပသည့် မူလရေသဘင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုနိုင်ပေမည်။ <ref name="culture">ဦးနု၊ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ"၊ ၁၉၆၅။</ref> ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတချို့တွင် "သင်္ကြန်" ဟူသော စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြ ထားပြီး နှစ်သစ်ကူးကာလ အလှူအတန်းများနှင့် ပတ်သက်သော အထောက်အထားများ ရှိသည်။<ref name="bagan">မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပုဂံခေတ်အပိုင်း။</ref>အင်းဝခေတ်တွင် သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ပိုမိုခိုင်မာသော စာပေအထောက်အထားများ ရှိလာခဲ့သည်ရှင်မဟာရဌသာရ၏ ပျို့ကဗျာများတွင် တန်ခူးလအမွှမ်းတင် ကဗျာများတွင် သင်္ကြန်အခါသမယ၏ သာယာပုံနှင့် ရေသဘင်ပွဲအကြောင်းများကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုခဲ့သည်။ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း သင်္ကြန်ရက်တွင် သက်ကြီးပူဇော်ပွဲနှင့် ဘုရားရေသပ္ပာယ်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ava">ရှင်မဟာရဌသာရ၊ "တံတားဦးတည် မိန့်တော်ပြန်ပျို့"။</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ်သည် သင်္ကြန်ပွဲတော် အစည်ကားဆုံးနှင့် အထောက်အထား အများဆုံးခေတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး နန်းတွင်းနှင့် စေတီပုထိုးများတွင် သင်္ကြန်ရက်၌ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရေသပ္ပာယ်ပုံနှင့် အကျဉ်းသားများကို လွှတ်ပေးပုံ (ဇီဝိတဒါနအလှူ) မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။ သင်္ကြန်ကျရက် တွက်ချက်ပုံ၊ သင်္ကြန်စာ ထုတ်ပြန်ပုံနှင့် နန်းတွင်းရေသဘင်ပွဲ ကျင်းပပုံများကို အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။<ref name="konbaung">မောင်မောင်တင်၊ "ကုန်းဘောင်ဆက် ရာဇဝင်တော်ကြီး"။</ref> ယခုခေတ်တွင် မဏ္ဍပ်များ၊ တေးဂီတများနှင့်အတူ လူထုပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ သိရှိလာကြသည်။ သင်္ကြန်ကာလတွင် ဗမာလူမျိုးတို့သည် စုပေါင်း၍ မုန့်လုံးရေပေါ် ပြုလုပ်ကာ ကျွေးမွေးကြသည်။ အချို့မုန့်လုံးများထဲတွင် ငရုတ်သီးထည့်၍ နောက်ပြောင်တတ်သော ချစ်စရာ ဓလေ့လည်း ရှိသည်။သင်္ကြန်သီချင်းများနှင့်အတူ ညီညာစွာ ကပြသော သင်္ကြန်ယိမ်းအကသည် ဗမာ့သင်္ကြန်၏ မရှိမဖြစ် အလှတရား ဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ အခြေအနေများကို ဟာသနှော၍ တိုင်ပင်ညီညာစွာ အော်ဟစ်ကြွေးကြော်သော သံချပ်ထိုးခြင်းသည် ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ လွတ်လပ်သော အနုပညာပြကွက် ဖြစ်သည်။<ref name="art">မောင်ကြည်သန့်၊ "မြန်မာ့ရိုးရာ ဆယ့်နှစ်လရာသီပွဲတော်များ"၊ ၂၀၀၇။</ref> သင်္ကြန်ကာလတွင် ပိတောက်ပန်းမှာ ဗမာတို့၏ သင်္ကြန်သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သင်္ကြန်အိုးထဲတွင် အတာပန်း (၇) မျိုး ထည့်၍ သိကြားမင်း လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်သည်ကို ကြိုဆိုကြသည့် ဓလေ့လည်းရှိသည်။ === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ဗမာအမျိုးသမီး များသည် ရင်စေ့ ရှပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ပြီး ပိုးချည်ဖောက်ထားသော ကွင်းလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်၍ပခုံးတွင်ပဝါလွှား ရင်တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ချထားသည်။ ဗမာအမျိုးသမီးများသည်ဆံ ပင်ကိုအထူးဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ အမျိုးသားများမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခေါင်းပေါင်းပေါင်း၍ တိုက်ပုံ ရင်စေ့နှင့် ပုဆိုးကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ == ဘာသာရေးနှင့်စာပေ == ===ဘာသာရေး=== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} {{main|မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု}} ဗမာလူမျိုးစုတို့၏ ဘိုးဘေးများ (Proto-Burmans) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများသို့ မဆင်းလာမီ တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တစ်ဝိုက်တွင် ရှိနေစဉ်က ကိုးကွယ်မှုမှာ သဘာဝလွန် အင်အားစုများကို ယုံကြည်သည့် ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် ဘိုးဘွားပူဇော်မှု တို့အပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။<ref name="Luce1985" />ရှေးဦးဗမာတို့သည် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်းနှင့် မိုးလေဝသကို အစိုးရသည်ဟု ယုံကြည်ရသော နတ်များကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဤယုံကြည်မှုသည် နောင်တွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိရိုးဖလာနတ်များနှင့် တောစောင့်နတ်၊ တောင်စောင့်နတ် ယုံကြည်မှုများ၏ အစောပိုင်းပုံစံများ ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သွားသော သူများကို နတ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပူဇော်သည့်ဓလေ့ ရှိခဲ့သည်။<ref>Elias, N. (1876). Introductory Sketch of the History of the Shans in Upper Burma and Western Yunnan.</ref> ဗမာတို့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းတွင် ရှိသော နန်ကျောက်ဒေသမှ ရောနှောပါဝင်လာသည့် မဟာယာနနွယ် အယူအဆများနှင့် လူသားနှင့် နတ်လောကကြား ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးဟောင်း ဝိညာဉ်ရေးရာ အတတ်ပညာများ ပါရှိနေခဲ့သည်။ နတ်များအတွက် တင်ဆက်ရမည့် ကန်တော့ပွဲ (အုန်း၊ ငှက်ပျော) ပြင်ဆင်ပုံနှင့် နတ်တို့၏ ကျေနပ်မှုကို ရယူကာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းဝေးအောင် ပြုလုပ်သည့် ယတြာအတတ်ပညာများ ပါဝင်သည်။ ဤအတတ်ပညာသည် ဗမာတို့ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာစဉ်က နန်ကျောက် (ယူနန်) ဒေသမှ တန္တရ အယူအဆများနှင့် ပေါင်းစပ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်ဦးတွင် အထင်ရှားရှိခဲ့သော [[အရည်းကြီး]] အယူအဆများ၏ အခြေခံမူလဇစ်မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ <ref name="Lieberman2003" /> ဗမာတို့သည် ပုဂံဒေသတွင် အခြေချပြီးနောက်မှသာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်နေသော [[ပျူ]] တို့ထံမှ [[ထေရဝါဒ]]အငွေ့အသက်များကို ပိုမိုထိတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရိုးရာနတ်နှင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]ဆိုင်ရာ နတ်ဘုရားများ ရောထွေးနေသည့် အရောအနှော အယူဝါဒများ ဖြစ်ခဲ့ရာမှ [[အနော်ရထာ]]မင်းကြီး လက်ထက်တွင် သထုံပြည်မှ ပင့်ဆောင်လာသော [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို နိုင်ငံတော်၏ အဓိကဘာသာအဖြစ် ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။<ref>Luce, G. H. (1969). Old Burma: Early Pagan. New York: J. J. Augustin.</ref> သို့သော်လည်း ထေရဝါဒဘာသာ ထွန်းကားလာသည့်တိုင်အောင် မဟာယာနနွယ်သော ပွဲကျောင်းအလေ့အထများ၊ ရိုးရာနတ်နှင့်ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] အထိ မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ပုဂံခေတ်တွင် [[ကျန်စစ်သား]]မင်းကြီး နန်းသစ်တည်၍ နန်းသိမ်းပွဲကျင်းပရာတွင် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရားဖြစ်သည့် [[ဗိဿနိုး]]နတ်ကို ပင့်ဖိတ်ပသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). History of Burma. London: Frank Cass & Co. Ltd.</ref>တောင်ငူမင်းဆက်များအတွင်း တောင်တွင်းရှင် မုန်ယိုဆရာတော်ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို အားထားခဲ့ကြသည်။ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများတွင် ဗားမဲ့၊ ဗားမော့ အစရှိသည့် မွန်ဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နတ်မေးစေခြင်း၊ ဗေဒင်ယတြာနှင့် အင်းအိုင်ခါးလှည့် အတတ်ပညာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းတို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>Lieberman, V. B. (1984). Burmese Administrative Cycles. Princeton University Press.</ref> ဤသို့ဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် စင်ကြယ်သော ထေရဝါဒအယူအဆအပြင် ရှေးဟောင်းရိုးရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဟိန္ဒူဗေဒင်ပညာရပ်များ ပေါင်းစပ်နေသည့် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ကိုးကွယ်မှု" အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိလာခဲ့သည်။ ===စာပေ=== ဗမာစာပေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးစာပေစနစ်ဖြစ်ပြီး တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားမိသားစုဝင် ဗမာဘာသာအား ပုံဖော်ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဗမာစာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး မွန်စာရေးစနစ်မှတဆင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ဗမာစာပေ၏အစပြုကာလကို ပုဂံခေတ် (၁၁–၁၃ ရာစု) တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Aung-Thwin, Michael (2005). ''The Mists of Rāmañña: The Legend that was Lower Burma''. University of Hawai‘i Press.</ref>ပုဂံခေတ်အတွင်း ဗမာစာပေသည် ဘာသာရေးစာပေများကို အဓိကအဖြစ် ရေးသားခဲ့ပြီး ပါဠိစာပေများကို ဘာသာပြန်ခြင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ ဖန်တီးခြင်းတို့ တွင်အဓိကထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းဝ၊ ဟံသာဝတီနှင့် တောင်ငူခေတ်များတွင် ဗမာစာပေသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကဗျာ၊ သမိုင်း၊ ဥပဒေ၊ နန်းတွင်းစာပေများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>Hall, D. G. E. (1960). ''A History of South-East Asia''. Macmillan.</ref>ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် (၁၈ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု) ဗမာစာပေသည် အထူးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ရာဇဝင်နှင့် သဒ္ဒါစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေသည် နန်းတော်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအတွင်း အဓိကသင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref>Than Tun (1988). ''The Royal Orders of Burma''. Kyoto University.</ref>ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပုံနှိပ်နည်းပညာ ဝင်ရောက်လာခြင်းကြောင့် ဗမာစာပေသည် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး သတင်းစာများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခေတ်ဆန်းစာပေများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>Hla Pe (1963). ''Burmese Literature''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် ဗမာစာပေသည် ပုံနှိပ်စာပေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာပေနှင့် မီဒီယာများမှတဆင့် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိပြီး မြန်မာယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာစာပေ}} ယနေ့ မြန်မာစာပေအရေးအသားမှာ ဗမာစာကိုစံထားပြီး ရုံးသုံးစာအဖြစ်၊ မြန်မာစာအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ဗမာတို့သည် အနွယ်တူသော ပျူတို့ထံမှ မသင်ယူခဲ့ဘဲ မွန်ဘာသာစကားပြောဆိုမှုကို မှီငြမ်းကာ အက္ခရာ အရေးအသားမှာလည်း မွန်တို့ထံမှ ရယူခဲ့သော်ငြား ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာကို တီထွင်ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပျူကျောက်စာ အကြွင်းအကျန်များကို ဖတ်ရှု အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ရန်ခက်ခဲနေရသည်။ ဗမာတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၁၁၃ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း၌ မွန်ယဉ်ကျေးမှုကိုမှီငြမ်းပြု၍ သီးခြားယဉ်ကျေးမှု တည်ထောင်ရန် အားထုတ်နေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ခေတ်ဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင် စာ-၂၅ ၌ တွေ့ရသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆရာတို့က မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ပျူစာမှဆင်းသက်ရိုးမှန်လျှင် ပျူစာမှသည် မြန်မာစာဖြစ်လာစေရန် ခေတ်အဆက်ဆက် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သော ကြားခံစာပေမျိုး ရှိရမည်။ ယင်းကဲ့သို့မရှိခဲ့ကြောင်းကို ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာက သက်သေခံလျက် ရှိသည်။ [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]]၌ ပါဠိ၊ မြန်မာ၊ ပျူ၊ မွန် ဟူ၍ စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းကျောက်စာမှာ အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်းကို စာပေလေးမျိုးဖြင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်မြန်မာစာသည် ပျူစာမှဆင်းသက်လာသည်ဟူသောအဆိုမှာ ခိုင်လုံသောအထောက်အထားမဟုတ်ချေ။ အလားတူစွာ မွန်စာမှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုပြန်ရန်လည်း ယင်းကျောက်စာမှာပင် မွန်စာလည်း ပါရှိနေပြီးဖြစ်သောကြောင်းတည်း။ ယနေ့ထိ လူတို့သည် ပျူစာကိုကောင်းစွာ ရေရေလည်လည် ဖတ်တတ်သူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပျူတို့သည် ရခိုင်နှင့် မွန်တို့ကဲ့သို့ သီးခြားစာပေဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်လာခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်နေသောကြောင့်တည်း။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက သူ၏ခေတ်ဟောင်း မြန်မာ့ရာဇဝင်စာ-၁၂၂ တွင် ထိုလေးရာစုတွင် စာရေးနည်းပညာကို ပျူတို့ရကြလျက် မွန်နှင့်ရခိုင်တို့က ၆ ရာစုတွင်ရနေပြီးဖြစ်လျက် နောင်အခါ မြန်မာတို့က ပျူ၊ မွန် နှစ်ဦးစလုံး ထံမှ နည်းကိုမှီလျက် ၁၁ ရာစုတွင် ထိုပညာကိုရကြသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟူ၍ ကောက်ချက်ချ ရေးသားခဲ့သည်။ အသစ်တွေ့ရှိထားသည့် [[စောလူးမင်းကျောက်စာ]] (၄၁၅ ခုနှစ်)မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် [[မြစေတီကျောက်စာ|ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ]] ထက် စောခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ပြောဆိုသည်။ [[ဘာသာစကား]] ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေး ထိုးထားသောကြောင့် ဘာသာအများဆုံးပါရှိသည့် ကျောက်စာတစ်ချပ် ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာဘာသာ]]ဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ [[ပျူ]]၊[[ပါဠိ]]ဖြင့် ၁၄ ကြောင်းနှင့် ပျူစာစစ်စစ် ခုနစ်ကြောင်း စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၉ ကြောင်း ပါရှိသည်။ [[မွန်]]စာ အများဆုံးဖြင့် ရေး ထိုးထားရာဘက်၌ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရှစ်ကြောင်း၊ မွန်ဘာသာဖြင့် ၁၅ ကြောင်း၊ ကျွမ်း (သို့မဟုတ်) ယွန်းဘာသာဖြင့် လေးကြောင်းဖြင့် စာကြောင်းရေ စုစုပေါင်း ၂၇ ကြောင်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref name="autogenerated2">[http://thanlwinriver.blogspot.com/2013/12/blog-post_516.html သံလွင်: သက္ကရာဇ်ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောဆုံး ကျောက်စာအဖြစ် ဘာသာစကား ခြောက်မျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ပုဂံခေတ် စောလူးမင်း၏ကျောက်စာ မြစ်သားမြို့၌ တွေ့ရှိ<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/01/140108_mya_zedi_script_.shtml စောလူးမင်း ကျောက်စာ ပေတော ပရဟိတ ကျောင်းအတွင်းတွေ့ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ<!-- Bot generated title -->]</ref> ရခိုင်စာ မပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ ==ထင်ရှားသောဗမာလူမျိုးများ== * [[အောင်ဆန်း|အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] *[[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] *[[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်(ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်)]] * [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|မြန်မာစာပေပညာရှင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] * [[နု၊ ဦး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု]] * [[မြ၊ သခင်|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးသခင်မြ]] * [[ဘချို၊ ဦး (ဒီးဒုတ်)|အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]] *[[သခင်စိုး]] *[[သခင်သန်းထွန်း]] *[[ဦးကျော်ငြိမ်း]] *[[ဒေါက်တာဘမော်]] *[[ကိုဗဟိန်း]] *[[ဦးဗဆွေ]] *[[ဦးမြင့်သိန်း]] *[[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော]] *[[စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး|ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်]] *[[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] *[[သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး]] * [[တင်ဦး၊ သူရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း) သူရ ဦးတင်ဦး]] * [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဒေါက်တာ မောင်မောင်]] *[[နေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနေဝင်း]] *[[စောမောင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်]] * [[သန်းရွှေ|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] * [[သိန်းစိန်၊ ဦး|နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး(ငြိမ်း)]] * [[ဝီရသူ (မစိုးရိမ်)|မစိုးရိမ်တိုက်သစ် နာယက ဆရာတော် ဦးဝီရသူ]] *[[လင်းယုန်နီ]] *[[ချစ်ဦးညို]] *[[စွမ်းရည်၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ|မောင်စွမ်းရည်]] *[[အောင်သင်း]] *[[ဆရာစံ]] *[[သခင်ဖိုးလှကြီး]] *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်]] *[[ဗိုလ်စံဖဲ]] ==ဗမာလူမျိုးစု== မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ဗမာလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။ အက္ခရာစဉ်အတိုင်း စဉ်ထားသည်။ # [[ကတူးလူမျိုး]] # [[ကနန်းလူမျိုး]] # [[ဆလုံလူမျိုး]] # [[ထားဝယ်လူမျိုး]] # [[ဖွန်းလူမျိုး]] # ဗမာလူမျိုး # [[မြိတ်လူမျိုး]] # [[ယဘိန်းလူမျိုး]] # [[ယောလူမျိုး]] ဘာသာဗေဒအရ ဗမာနွယ်အုပ်စုသည် တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification". In: Bradley, D. (ed.), Papers in Southeast Asian Linguistics No.14.</ref> ပါဝင်သော လူမျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် — #[[ဗမာလူမျိုး]] #[[အင်းသားလူမျိုး]] #[[ဖွန်းလူမျိုး]] #[[တောင်ရိုး]] #[[ရခိုင်]] #[[ဓနု]] #[[မရမာ လူမျိုး|မရမာလူမျိုး]] #[[ယော]]၊[[ထားဝယ်]]၊[[မြိတ်လူမျိုး|မြိတ်]] <ref>Okell, John (1969). ''A Reference Grammar of Colloquial Burmese''. Oxford University Press.</ref> == ကျမ်းကိုး == <references/> * မြန်မာသမိုင်းပုံ- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]] {{ မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:ဗမာလူမျိုးစု]] 2ppa87k0lwgetw7j6snllvd6551xit3 0 6100 1030419 949805 2026-05-08T07:17:57Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030419 wikitext text/x-wiki '''လာချိဒ်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''လရှီလူမျိုး''' ({{lang-en|Lachik / Lashi}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] နယ်စပ်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = လာချိဒ်လူမျိုး | native_name = {{lang|lsi|Lachik}}, {{lang|kac|Lashi}} | image = [[File:Lashe.jpg|250px]] | caption = လာချိဒ်အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ရိုးရာဝတ်စုံ | population = ၃၀,၀၀၀ – ၄၀,၀၀၀ ခန့် | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] ([[မြစ်ကြီးနား]]၊ [[ဆွန်ပရာဘွန်]]၊ [[ပူတာအို]]၊ [[ချီဖွေ]])<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လာချိဒ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဇိုင်ဝါးလူမျိုး]]၊ [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]] }} == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗေဒ == လာချိဒ်ဘာသာစကားသည် ဘာသာဗေဒအရ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်၊၊ ၎င်းသည် [[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား]] နှင့် [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]] တို့နှင့် အလွန်နီးစပ်သကဲ့သို့ [[ဗမာဘာသာစကား]]နှင့်လည်း အရင်းအမြစ် တူညီသည်၊၊<ref>Bradley, David. "The Burmish Languages." In *The Sino-Tibetan Languages*, 2003.</ref> မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) လေ့လာချက်များအရ လာချိဒ်တို့သည် ဂျိန်းဖောနွယ်စုများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီသော်လည်း [[ဗမာလူမျိုး]] ကဲ့သို့သော အုပ်စုများနှင့် မျိုးဗီဇရောနှောမှု ပိုမိုများပြားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်၊၊ ၎င်းတို့တွင် Haplogroups O2a2b နှင့် D1a1a တို့ကို အဓိကတွေ့ရှိရသည်၊၊ ==လာချိဒ်လူမျိုး == '''လာချိဒ်'''လူမျိုးသည် တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြောအုပ်စုဝင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဖြစ်သည်။ ကချင် အုပ်စုမှ မရူ၊ အဇီး အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနား တစ်ဖက်ကမ်း ဓားလွယ်ခုတ်အရပ်ရှိ ဆဒုံးမှ လောခေါင်တောင်တန်းတစ်လျှောက် ကျေးလက်ဒေသများကား အဇီး၊ လာချိဒ်နှင့် မရူလူမျိုးတို၏ စုဝေးနေထိုင်ရာ အရပ်ဖြစ်သည်။ လာချိဒ်လူမျိုးစုတို့ သည် ဆဒုံး၊ အထက်ဖီမော်၊ ဂေါ်လမ်စသည့် နယ်များတိုင်အောင် ပျံနှံနေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် အင်မိုင်ခ မြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းတွင် အများဆုံး နေထိုင်ပုံရသည်။ အင်မိုင်ခ မြစ်ဝှမ်းသည် မရူ၊ လာချိဒ်နှင့် အဇီးတို့၏နေရင်းဒေသ ဖြစ်နေပေသေးသည်။ == လရှီလူမျိုး မှ လာချိဒ်လူမျိုးသို့== လာချိဒ် တိုင်းရင်းသားများကို လရှီလူမျိုးဟု လူသိများကြသည်။ ယခင်က လာချိဒ်လူမျိုးကို ဂျိမ်းဖော့တို့က (လရှီ)၊ လော်ဝေါ်တို့က (လချစ်)၊ ဇိုင်ဝါးတို့က (လချီး)၊ လီဆူးတို့က (အာချဖာ့) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၁၉၇၀−ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၂)ရက်နေ့၊ ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုနေ့ အခမ်းအနားတွင် ကချင်ပြည်နယ် ဒေသပါတီရေးရာမှူး ဦးဂျီဘော့မ်ဇုန်းနှင့် ကျောင်းဆရာကြီး ဦးမဒိန်ဇုန်းခေါယိန်းတို့မှ မိမိတို့မျိုးနွယ်ကို ယနေ့မှ စတင်၍ လာချိဒ်ဟု ခေါ်စေလိုကြောင်း တင်ပြခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော် အစိုးရက လာချိဒ်ဟု ခေါ်တွင် အသိအမှတ်ပြုလာခဲ့သည်။<ref> မြတ်ဝေတိုး၊ မနောမြေက လာချိဒ်တိုင်း ရင်းသား၊ စာပေဗိမာန်</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== လာချိဒ်မျိုးနွယ်စုအချို့ မေခမြစ်အထက်ပိုင်း ချုံဒါမံဘယ်လန်(Cung Dan be Lang:)ဒေသတွင် နေထိုင်ချိန် ဘီစီ(၄)ရာစုခန့်၊ ခရစ်နှစ်(၁၅)ရာစု အစောပိုင်းတွင် ချူးဒါမ်ငယော်ဒေသမှ လာချိဒ်လူမျိုးများ ဆင်းသက်လာကြသည်။ ယခု မြစ်ကြီးနားအရှေ့မြောက်ဘက် ချီဖွေမြို့နယ်နှင့် ဆော့လော်မြို့နယ် မြောက်ဘက် ထော့လန်ဒေသအတွင်း တည်ရှိသည်။ လာချိဒ် တိုင်းရင်းသားများသည် နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သီပေါမင်းလက်ထက် ၁၈၈၅−ခုနှစ် တတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကျူးကျော်စစ်ကာလ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်များ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရောက်ရှိလာချိန်၊ မြန်မာပြည် အရှေ့မြောက်ဘက် လာချိဒ်မျိုးနွယ်စု အများဆုံးနေထိုင်သော မေခမြစ်တစ်လျှောက် ချန်းမော်ခုန်းဒေသသို့ တရုတ်ဇို့လိုကွမ်းနှင့် ဇိုဆိုင်းရိတို့၏ ကျူးကျော်ရန်ကိုလည်း တွန်းလှန်တိုက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ ၂ဦးကို ချန်းမော်ခုန်းဒေသ ပဒေါ့လွင်ပြင်တွင် အသေရရှိခဲ့သောနေ့မှ တရုတ်ကျူးကျော်ရန် ငြိမ်းခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးအပြီး ဒုတယအကြိမ် အင်္ဂလိပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်နိုင်ရေးအတွက် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် လာချိဒ် တိုင်းရင်းသား စော်ဘွားများအား ဆက်သွယ်စည်းရုံးလာခဲ့သည်။ ပင်လုံစာချုပ်ချုပ်ဆိုရာတွင်လည်း လာချိဒ်မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပင်လုံစာချုပ်တွင် လာချိဒ်ကိုယ်စားလှယ်တော် အဖြစ်− # မျိုးဆက်စဉ် (၅၇) ဇောင့်လဂွေကျန်းလုတ်(ဝဏ္ဏကျော်ထင်) # မျိုးဆက်စဉ် (၆၇) ဇောင့်မတောင်တိန့်ခေါဆောင် (ဝဏ္ဏကျော်ထင်) # မျိုးဆက်စဉ် (၆၈) ဆရာကြီး ဆောင်ချန်းဇုန်းတို့ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ လာချိဒ်၊ အဇီးနှင့် မရူလူမျိုးတို့သည် တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး အလွန်တူကြသည့်အပြင် ဘာသာစကားမှာလည်း နီးနီးကပ်ကပ် တူကြသောကြောင့် တစ်မျိုးပြောသောစကားကို တစ်မျိုးက နားလည်ကြသည်။ လာချိဒ်စကားသည် မရူစကားမှပင် ဆင်းသက်လာသည် ဟု အချို့ပညာရှင်တို့က ဆိုကြသည်။ လာချိဒ်လူမျိုးတို့သည် မရူနှင့် အဇီးလူမျိုးတို့ထက် တရုတ်နယ်စပ်နှင့် နီးနီးကပ်ကပ် နေထိုင်ကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်သော်လည်း တရုတ်တို့၏ အယူဝါဒ ကိုလည်း လိုက်နာကျင့်သုံးလျက် ရှိသည်။ မန်းရှန်း၊ ဟရဲ၊ လွတ်ဆင်၊ ယင်ဒမ်၊ ငေါ်လန်၊ ဆီချန်စသည်ဖြင့်လည်း အစုငယ်များ ကွဲပြားနေသည်။ ၁၉၃၁−ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရ လာချိဒ်လူမျိုး လူဦးရေမှာ ၂၂၁၃၆၂ ယောက်ခန့် ရှိလေသည်။ <ref>မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း</ref> == ကိုးကားချက် == <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] ewc0putxrl4hczdlv0c9x2kvejubx04 0 6292 1030413 881893 2026-05-08T07:00:56Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030413 wikitext text/x-wiki '''ဇိုင်ဝါးလူမျိုး''' ({{lang-en|Zaiwa people}}) သည် [[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]] အစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့ကို ဂျိန်းဖောဘာသာစကားဖြင့် '''အဇီး''' (Atsi) ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်၊၊ ဇိုင်ဝါးတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊<ref>ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဇိုင်ဝါးလူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Zaiwa}}, {{lang|kac|Atsi}} | image = [[File:Zaiwa traditional dress.jpg|250px]] | caption = ဇိုင်ဝါး (အဇီး) ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသူများ | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] ([[ဆဒုံး]]၊ [[ဝိုင်းမော်]]၊ [[မြစ်ကြီးနား]])<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[လာချိဒ်လူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]] }} == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဇိုင်ဝါးလူမျိုးများသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ [[ဆဒုံး]]နယ်တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော် နှင့် ဗန်းမော်ဒေသများတွင်လည်း အခြေချနေထိုင်ကြသည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်]] နှင့် [[မူဆယ်မြို့နယ်|မူဆယ်]] ဒေသများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ တယ်ဟုန် (Dehong) စီရင်စုတွင်လည်း နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့ကို တရုတ်အစိုးရက [[ဂျင်းဖိုလူမျိုး]] (Jingpo) အစုအဖွဲ့အတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်၊၊ == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗေဒ == ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောနွယ် (Jingphoic) အုပ်စုဝင် ဖြစ်သော်လည်း ဝေါဟာရအချို့မှာ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]များနှင့်လည်း ဆင်တူသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) လေ့လာချက်များအရ ဇိုင်ဝါးတို့တွင် Haplogroups O2a2b နှင့် D1a1a တို့ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းတို့သည် အာရှမြောက်ပိုင်းမှ ဆင်းသက်လာသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ရင်းများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်၊၊<ref name="Li2015">Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == အကိုးအကားများ == {{reflist}} ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 1lfi4i0zr83smc98wp40pg3adnouq77 1030414 1030413 2026-05-08T07:05:34Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030414 wikitext text/x-wiki '''ဇိုင်ဝါးလူမျိုး''' ({{lang-en|Zaiwa people}}) သည် [[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]] အစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့ကို ဂျိန်းဖောဘာသာစကားဖြင့် '''အဇီး''' (Atsi) ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်၊၊ ဇိုင်ဝါးတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊<ref>ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဇိုင်ဝါးလူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Zaiwa}}, {{lang|kac|Atsi}} | image = Flag of Kachin State.svg | caption = ကချင်ပြည်နယ်အလံ | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] ([[ဆဒုံး]]၊ [[ဝိုင်းမော်]]၊ [[မြစ်ကြီးနား]])<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[လာချိဒ်လူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]] }} == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဇိုင်ဝါးလူမျိုးများသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ [[ဆဒုံး]]နယ်တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော် နှင့် ဗန်းမော်ဒေသများတွင်လည်း အခြေချနေထိုင်ကြသည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်]] နှင့် [[မူဆယ်မြို့နယ်|မူဆယ်]] ဒေသများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ တယ်ဟုန် (Dehong) စီရင်စုတွင်လည်း နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့ကို တရုတ်အစိုးရက [[ဂျင်းဖိုလူမျိုး]] (Jingpo) အစုအဖွဲ့အတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်၊၊ == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗေဒ == ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောနွယ် (Jingphoic) အုပ်စုဝင် ဖြစ်သော်လည်း ဝေါဟာရအချို့မှာ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]များနှင့်လည်း ဆင်တူသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) လေ့လာချက်များအရ ဇိုင်ဝါးတို့တွင် Haplogroups O2a2b နှင့် D1a1a တို့ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းတို့သည် အာရှမြောက်ပိုင်းမှ ဆင်းသက်လာသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ရင်းများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်၊၊<ref name="Li2015">Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == အကိုးအကားများ == {{reflist}} ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 0sf3yxnlk9oc6b0eebq2adwzm44jj5m 1030415 1030414 2026-05-08T07:06:14Z Chenzeyan29 141880 1030415 wikitext text/x-wiki '''ဇိုင်ဝါးလူမျိုး''' ({{lang-en|Zaiwa people}}) သည် [[ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]] အစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့ကို ဂျိန်းဖောဘာသာစကားဖြင့် '''အဇီး''' (Atsi) ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်၊၊ ဇိုင်ဝါးတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊<ref>ခေတ်ဟောင်း မြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဇိုင်ဝါးလူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Zaiwa}}, {{lang|kac|Atsi}} | image = Flag of Kachin State.svg | caption = ကချင်ပြည်နယ်အလံ | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] ([[ဆဒုံး]]၊ [[ဝိုင်းမော်]]၊ [[မြစ်ကြီးနား]])<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[လာချိဒ်လူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]] }} == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဇိုင်ဝါးလူမျိုးများသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ [[ဆဒုံး]]နယ်တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော် နှင့် ဗန်းမော်ဒေသများတွင်လည်း အခြေချနေထိုင်ကြသည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်]] နှင့် [[မူဆယ်မြို့နယ်|မူဆယ်]] ဒေသများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ တယ်ဟုန် (Dehong) စီရင်စုတွင်လည်း နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့ကို တရုတ်အစိုးရက [[ဂျင်းဖိုလူမျိုး]] (Jingpo) အစုအဖွဲ့အတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်၊၊ == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗေဒ == ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားသည် ဂျိန်းဖောနွယ် (Jingphoic) အုပ်စုဝင် ဖြစ်သော်လည်း ဝေါဟာရအချို့မှာ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]များနှင့်လည်း ဆင်တူသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) လေ့လာချက်များအရ ဇိုင်ဝါးတို့တွင် Haplogroups O2a2b နှင့် D1a1a တို့ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းတို့သည် အာရှမြောက်ပိုင်းမှ ဆင်းသက်လာသော တိဗက်-ဗမာနွယ်ရင်းများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်၊၊<ref name="Li2015">Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == အကိုးအကားများ == {{reflist}} <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] sk33hg32a06x49xsnbaatju9q7emidc 0 7159 1030464 947518 2026-05-08T10:55:11Z Salai Rungtoi 22844 1030464 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Infobox political party |name = ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် |lang1 = အင်္ဂလိပ် |name_lang1 = All Burma Federation of Student Unions (A.B.F.S.U) |lang2 = |name_lang2 = |logo = |colorcode = |leader = |chairman = |president = သန့်ညီညီဝင်း |secretary_general =မျိုးထက်ဇော် | |founder = [[အောင်ဆန်း]] |founded = {{Start date and age|df=yes|1936|5|8}} |dissolved = |merger = |split = |merged = |headquarters = |newspaper = [[အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း]] မျိုးညွှန့် မဂ္ဂဇင်း |student_wing = [[သံမဏိတပ်ဖွဲ့]] |youth_wing = |wing1_title = |wing1 = |wing2_title = |wing2 = |wing3_title = |wing3 = |membership_year = |membership = |ideology =လက်ဝဲဘက်ဝါဒနှင့်နီးစပ်မှုရှိသော်လည်း လက်ယာဝါဒလည်းရှိသည်/ |position = |national = |international = |colors = အနီ နှင့် အဝါ |affiliation1_title = |affiliation1 = |blank2_title = ထင်ရှားမှု |blank2 = ခေတ်အဆက်ဆက်လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု၊ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး |blank3_title = |blank3 = |website = {{URL|http://www.abfsu.org/}} |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |country2 = |state = [[ရန်ကုန်မြို့]] |flag = [[File:ABFSU Flag.svg|120 px]] }} '''ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်''' ({{lang-en|All Burma Federation of Student Unions}}; အတိုကောက် '''ABFSU''') သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများအားလုံးအတွက် အဖွဲ့ချုပ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားများအခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှားနေသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ==ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်၏ မူဝါဒ (၆)ချက်== ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်၏ မူဝါဒ (၆)ချက်ကို ၁၉၆၀ခုနှစ် ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံ(ကွန်ဂရက်) မှ အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ ဆက်လက်အတည်ပြုထားဆဲဖြစ်သည်။ (၁) အမျိုးသားရေး (၂) ဒီမိုကရေစီရေး(ဝါ)စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆန့်ကျင် ရေး (၃) ဒီမိုကရေစီပညာရေး (၄) ငြိမ်းချမ်းရေး (၅) ကျောင်းသားထုအခွင့်အရေးကာကွယ်ရေး (၆) နိုင်ငံတကာကျောင်းသားညီညွတ်ရေး ==ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှာဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒုတိယတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးအပြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ [[တကသ]] သည်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ အဖြစ်သာ ဖြစ်နေသည့်အတွက် တနိုင်ငံလုံး၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းကြီးတခု ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိလာရေးလိုအပ်ချက်အရ “ဗကသ" ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခု-မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တွင်ကျင်းပတဲ့ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများကွန်ဖရင့် ဆုံးဖြတ်ချက်အရ "ဗကသ" ကို ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-08 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - မြန်မာနဲ့ဆက်ဆံရေးပြန်တည်ဆောက်ဖို့ အာဆီယံက မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ အွန်လိုင်းကတဆင့်တွေ့မယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cddpe7274gvt |access-date=2026-05-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂမှ ကြီးမှူးကျင်းပသော စကားရည်လုပွဲတွင် ၁၉၃၅ - ၁၉၃၆ တကသဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်၊ သဘာပတိလည်းဖြစ်သူ ဦးနုက ထိုစဉ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး '''Mr. D.J. Sloss''' သည် ကျောင်းသားများ၏ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စများကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နေကြောင်း ကျောင်းသားများ ကျွန်စိတ်မွေးမြူမှုနှင့် ကြောက်စိတ်များကို ပယ်ဖျောက်ပစ်သင့်ကြောင်း စသဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၅-၃၆ တကသ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးရာရှစ်ဖြစ်ပြီး ဦးအောင်ဆန်းမှာ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာဖြစ်သည်။ တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးနု၏ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်များအပေါ် ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများကြောင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားထုအကြား မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်များ ရှင်သန်ထက်မြက်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အတွင်း ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလထုတ် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၅)၊ အမှတ် (၁) တွင် ယမမင်း (Yamamin) ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားထားသော ငရဲခွေးကြီး လွတ်နေသည် (Hell Hound at Large) အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်တို့က ၎င်းတို့အား ပုတ်ခတ်ရေးသားထားသောဆောင်းပါးဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ [[အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း]]အယ်ဒီတာ ဦးအောင်ဆန်းကို ဖြေရှင်းချက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ဦးအောင်ဆန်းက ဆောင်းပါးရှင်ကျောင်းသား၏အမည်မှာ ဦးညိုမြ (ဝါ) ဦးသိန်းတင် (တကသ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ) ဟု သိသော်လည်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ထို့ကြောင့် ဦးအောင်ဆန်းအား တက္ကသိုလ်မှ ထုတ်ပယ်ရန် အာဏာပိုင်များက စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအတောအတွင်း ဦးနုကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. Sloss က ကျောင်းမှထုတ်ပယ်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဦးနုကျောင်းထုတ်ခံရခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျောင်းအုပ်ကြီး Mr. Sloss အား ဦးကျော်ငြိမ်းက သွားရောက်တွေ့ဆုံစေ့စပ်ခဲ့သည်။ ဦးနုအား ကျောင်းထုတ်ခဲ့သည့်အတွက် တကသ အမှုဆောင်အစည်းအဝေးမှ သပိတ်မှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားထုအတွင်း မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်လုံးကျွတ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ်ကို ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၇၀ဝ ကျော်ဖြင့် စတင်လိုက်ကြသည်။ သပိတ်မှောက်ကောင်စီဝင် ၃၁ ဦးရှိခဲ့ရာ [[ဦးနု]] (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ် Anti-Fascist People's Freedom League ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးရာရှစ်၊ ဦးအုန်း၊ ဦးသီဟန်၊ [[ဦးကျော်ငြိမ်း]] (နိုင်ငံတော် ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ တရားရေးဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ ဖဆပလဌာနချုပ် (တည်မြဲ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးထွန်းတင်၊ ဦးထွန်းအုံ၊ ဦးလှဖေ [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|(ဗိုလ်လက်ျာ)]]၊ ဦးဘဆက်၊ သရဲဗအေး၊ ဦးညိုထွန်း၊ [[ညိုမြ|ဦးညိုမြ]]၊ ဦးစိုးမောင်၊ ဒေါ်အမာ ([[လူထုဒေါ်အမာ]])၊ ဒေါ်အုန်း (အမ်အေဒေါ်အုန်း)၊ ဒေါ်မမကြီး၊ ဒေါ်ခင်မြ၊ ဦးလှမောင် (ရမည်းသင်း)၊ တီကေဘွန်း၊ ဦးညွန့်၊ ဦးသန်းတင်၊ ဦးလှခင်မောင်၊ ဦးထွန်းဖေ၊ ဦးအောင်ဆန်း (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း) စသော ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၏သပိတ်အရေး တင်းမာလျက်ရှိနေစဉ်အတွင်း ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်တွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများအစည်းအဝေးကိုခေါ်ယူကာ [[ဗကသ|ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများသမဂ္ဂ]] (ဗကသ) အဖွဲ့ကို အောင်မြင်စွာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ၁၉၃၆-၃၇ ခုနှစ်မှသည် ၁၉၄၉-၅၀ ခုနှစ် အထိ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ABSU (All Burma Students Union) ဟူ၍ အမည်နာမတွင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၁-၅၂ ခုနှစ်မှစပြီး ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ် ABFSU (All Burma Federation of Student Unions) ဟူ၍ အမည်နာမပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁-၅၂ ကျောင်းသားလောကတွင် အဓိက အုပ်စု ၂ စုမှာ "သန့်ရှင်း" နှင့် "တိုးတက်" တို့ ဖြစ်သည်။ == လှုပ်ရှားမှုများ == ===ဗိုလ်အောင်ကျော် နှင့် အာဇာနည် ၁၇ ဦး ကျဆုံးခြင်း=== ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးအတွင်း ဗကသ၊ တကသ ဦးစီးတဲ့ ကျောင်းသား သပိတ်ကြီးဟာ [[အလုပ်သမား သပိတ်ကြီး]]နဲ့ ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်ပြီး နယ်ချဲ့သမားကို ပြတ်ပြတ်သားသား တိုက်ပွဲ ဆင်ခဲ့ပါတယ်။ အရေးတော်ပုံကြီး အတွင်း ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်အောင်ကျော်]] သွေးမြေကျခဲ့ရသလို မန္တလေးမှာ [[အာဇာနည် (၁၇) ဦး]]ကျဆုံးရတဲ့အထဲ ကျောင်းသားတွေပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ===သံမဏိတပ်=== [[File:Student Leaders of Rangoon Unversity Students Union and All Burma Students Union.JPG|thumb|နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု ကာလ ၁၉၄၆-၁၉၄၇ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ၊ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင်များအား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ အဆောက်အအုံရှေ့ မြက်ခင်းပြင်တွင် အတူတကွ တွေ့မြင်ရသော သမိုင်းဝင် ဓာတ်ပုံ ဖြစ်သည်။]] ၁၉၃၈ ဗကသ ရဲ့ ဦးဆောင်မှုအောက်မှာ ဗမာပြည် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်ကျောင်းများမှာ ကျောင်းသား သံမဏိတပ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။ နောင်ပေါ်ပေါက်လာမယ့် [[ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]]၊ [[ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] တွေမှာ ကျောင်းသား သံမဏိ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေ ပါဝင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဗကသ က ဦးဆောင်ပြီး တနိုင်ငံလုံးရဲ့ ကျောင်းတွေမှာ [[ကျောင်းသားသမဂ္ဂ]]တွေ ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့ပါတယ်။ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နဲ့ ဗမာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ထင်ရှားခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေကတော့ ဗိုလ်ချုပ်[[အောင်ဆန်း]]၊ [[ကိုဗဟိန်း]]၊ [[ဦးဗဆွေ]]၊ [[ဦးနု]]၊ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]]၊ [[သူရိယ ဦး သန်းမောင်]]၊ [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]၊ [[အာဏာရှင် လှရွှေ]]၊ [[လင်းယုန်နီ]]၊ [[ မောင်မောင်၊ လင်းယုန်|လင်းယုန်မောင်မောင် ]]၊ ဦးရန်ဝေး၊ ဒေါက်တာ မောင်မောင်ကျော်၊ ဦးစိန်လှ စတဲ့ သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက် မှာ ဗကသ ခေါင်းဆောင် [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်|မြို့မ-ကိုသန်းကြွယ် ]] က အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဦးတင်ထွဋ်(အိုင်စီအက်စ်)၊ [[ဝတင်၊ သခင်|သခင်ဝတင်]] နဲ့ အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင် တို့နှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ မှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂရဲ့ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့တယ်။ ===လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ်=== လွတ်လပ်ရေးကြေညာပြီး ခေတ်မှာလည်း ဗကသ ကြီးဟာ တကသ ကြီးနဲ့အတူ ဂုဏ်ပြောင်တဲ့ ကျောင်းသားထု တိုက်ပွဲကြီးပေါင်း များစွာကို ဆင်နွှဲခဲ့ပါတယ်။ ပြည်သူလူထုနဲ့ တသားတည်း ရပ်တည်ပြီး ပြည်သူလူထု ရဲ့ အကျိုးစီးပွား ဘက်က စဉ်ဆက်မပြတ်ရပ်တည်ခဲ့တဲ့အတွက် အုပ်စိုးသူ အစိုးရအဆက်ဆက်ရဲ့ မုန်းတီးဖိနှိပ်မှု ကိုလည်း ခံခဲ့ရပါတယ်။ [[ကိုကိုးကျွန်း]]အထိ အပို့ခံခဲ့ရတဲ့ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တွေ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရပါတယ်။ မရေတွက်နိုင်လောက်အောင် အဖမ်းအဆီးခံခဲ့ကြရပါတယ်။ တချို့ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်၊ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေ တောတွင်းရောက်ကြရပါတယ်။ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာပြီးခေတ် နောက်ပိုင်း ထင်ရှားခဲ့ကြတဲ့ ဗကသ ခေါင်းဆောင်တွေကတော့ *[[ ကိုလှဝင်း]]၊ *[[ ကိုဇော်ဝင်း]]၊ *[[ ကိုစိန်ဝင်း (သုံးခွ)]]၊ *[[ ကိုခင်မောင်အုန်း]]၊ *[[ ကိုတင်ထွန်း (ဖျာပုံ)]]၊ *[[ ကိုသက် (ဒေးဒရဲ)]]၊ *[[ ဦးတင်အေး (မြို့မ)]]၊ *[[ ကိုစိုးဝင်း (မန္တလေး)]] စတဲ့ သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ===အာဏာရှင်အစိုးရ များ နှင့် ဗကသ=== ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]] တက်လာတာကို ဗကသ ကြီးက ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ခဲ့သလို၊ ၆၂ ခုနှစ် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]] [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]] အာဏာသိမ်း စစ်အစိုးရကိုလည်း ရှေ့ဆုံးတန်းကနေ ပြတ်ပြတ် သားသား ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။ ထို့ကြောင့်လည်း ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း စစ်အစိုးရက ဗကသ၊ တကသ အပေါ် မကြေနိုင် မချမ်းနိုင် မုန်းတီး ရန်ငြိုးသိုရင်း အပြတ် နှိပ်ကွပ် ပစ်နိုင်ဘို့ အကွက်ချပြင်ဆင်ခဲ့ပါတယ်။ === ဆဲဗင်းဇူလိုင်=== {{maing|ဆဲဗင်းဂျူလိုင် ကျောင်းသား အရေးတော်ပုံ}} ရလဒ်အဖြစ် (၇) ရက် ဇူလိုင်အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ထွက်လာရပြီး ရက်ရက်စက်စက် ပစ်ခတ်ဖြိုခွင်း ခံခဲ့ပါတယ်။ မြို့မကျောင်းသားများ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများကြွေးကြော်သံများ ကြွေးကြော်ကာ လှည့်လည် ဆန္ဒပြခဲ့ကြပါတယ်။ ဗကသ ဝင်ကျောင်းသားတွေ သွေးမြေကျကြရသလို ဗကသ ခေါင်းဆောင် တွေလည်း အဖမ်းအဆီးခံခဲ့ကြရပါတယ်။ တချို့ တောတွင်း ဆင်းသွား ရပါတော့တယ်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း စစ်အစိုးရ ဟာ ဗကသ၊ တကသ တို့ရဲ့ တရားဝင် တည်ရှိခွင့် အနေအထားကို လုံးဝ ဖျက်သိမ်းပစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒိုင်းကိုယ်စီ ကိုင်ထားသော ရဲများက တန်းစီပိတ်ဆို့ပြီး ကျောင်းသားများကို နံပါတ်တုတ်နှင့် ရိုက်သူကရိုက်၊ မျက်ရည်ယိုဗုံးသေနတ် ကိုင်သောရဲများက မျက်ရည်ယိုဗုံးများနှင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ပါတယ်။ ကျောင်းသားတချို့ ရင်ဘတ်သို့ထိမှန်ခဲ့၍ လဲသူလဲ ကွဲသူကွဲဖြစ်ကုန်ပါတယ်။ ကျောင်းသားများလည်း သွေးရဲရဲ သံရဲရဲဖြစ်လာပါတယ်။ စစ်သားများဟာ စစ်မြေပြင်မှ ရန်သူကို ချေမှုန်းသည့်ပမာ မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မန္တလေးဆောင်၊ ရာမညဆောင် နှင့် အဓိပတိ လမ်းမတစလျှောက်ရှိ ကျောင်းသားထုထဲသို့ အလစပ် ပစ်ခတ်ကြပါတယ်။ ပစ်ခတ်မည်ဟု မထင်မှတ်ထားသော ကျောင်းသားတော်တော်များများ ဟာမင်သက်လျက် နေရာမှာပင် အသက်ပျောက်ခဲ့ရပါတယ်။ ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဆောက်အဦး အားဇူလိုင် (၈) ရက် မနက် (၃) နာရီခွဲ (၄) နာရီ ခန့်မှာ ဖောက်ခွဲလိုက်ပါတယ်။ ထိုနေ့ည (၇) နာရီအချိန် မြန်မာ့အသံ ရေဒီယို မှ အသံလွှင့်သောအခါ'[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း]]က "ဓားကို ဓားခြင်း လှံကိုလှံခြင်းရင်ဆိုင်ရန်သာရှိတော့ကြောင်း" ထပ်မံ စိန်ခေါ်ခဲ့ပါတယ်။ <ref name="autogenerated1">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://my.efactory.pl/%E1%80%86%E1%80%B2%E1%80%97%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%82%E1%80%BB%E1%80%B0%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA_%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8_%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6 |access-date=20 March 2013 |archive-date=22 January 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122035017/http://my.efactory.pl/%E1%80%86%E1%80%B2%E1%80%97%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%82%E1%80%BB%E1%80%B0%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA_%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8_%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6 }}</ref><ref>http://burmese.assknetwork.org/knowledge-centre/letter/245-2011-07-08-00-48-28.html{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း ဦးစီးတဲ့ တော်လှန်ရေး ကောင်စီ စစ်အစိုးရ လက်ထက်အတွင်း ကိုကိုးကျွန်းအထိ ပို့ပြီး နှိပ်စက်ခံခဲ့ရတဲ့ နိုင်ငံရေးသမားတွေထဲမှာ အနယ်နယ် အရပ်ရပ်က ဗကသ ဝင် ကျောင်းသားတွေ၊ ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်တွေ အမြောက်အမြား ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ ===ရှစ်လေးလုံး အတွင်း ဗကသ=== [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)]] အရေးတော်ပုံမှာ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် ကျောင်းသားများက ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ [[တင်မောင်ဝင်း (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]](ခရမ်း မြို့နယ်မဲ ဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂) အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြုပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်)၊ ဆေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း [[ဒေါက်တာ သန်းငြိမ်း]](ကျောက်တန်း မြို့နယ်အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု (NDF) ဥက္ကဋ္ဌ)၊ [[ဦးတင်အေး (မြို့မ)]] နှင့် [[ဦးရဲထွန်း]] စသော ကျောင်းသားဟောင်းကြီးများ၊ [[မင်းကိုနိုင်]]၊ [[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]]၊ [[မိုးသီးဇွန်]] စသော ဗကသ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ [[ရှစ်လေးလုံး]] အရေးတော်ပုံကြီး ကာလအတွင်း ၁၉၈၈၊ ဩဂုတ်လ-၂၈ ရက်နေ့မှာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂကြီး တည်ရှိခဲ့ဖူးရာ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] မြက်ခင်းပြင် ကွက်လပ်နေရာမှာ “ဗကသ" (ယာယီ) ကို ဂုဏ်ပြောင်ပြောင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြပါတယ်။ အရေးတော်ပုံကြီး အတွင်း ကျောင်းသားထု ထောင်ပေါင်း များစွာရဲ့ ရှေ့မှောက်မှာ တရားဝင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြတဲ့ [[ဗကသ (ယာယီ)]] ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ကတော့ “[[မင်းကိုနိုင်]]" ဖြစ်ပြီး၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် “[[မိုးသီးဇွန်]]" ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ တွေကတော့ ကိုကိုကြီးနဲ့ [[အောင်ဒင်]] တို့ဖြစ်ကြပါတယ်။ ကျောင်းသား ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြပွဲများမှာတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပါတယ်။ သိန်းပေါင်းများစွာသော သံဃာတော်များ၊ ကလေးငယ်များ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၊ အိမ်ရှင်မများနှင့် ဆရာဝန်များမှာ အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့ပါတယ်။ ဦးနေဝင်း ([[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း]])က "နောင်ကို လူစုလူဝေး နဲ့ ဆူဆူပူပူ လုပ်လို့ ရှိရင် တော့ စစ်တပ်ဆိုတာ ပစ်ရင် မှန်အောင် ပစ်တယ်၊ မိုးပေါ်ထောင်ခြောက်တာမပါဘူး” “တပ်ကိုသုံးလို့ ရှိရင်တော့ ဆူတဲ့သူတွေ မသက်သာဘူး ဆိုတာ မှတ်ပေတော့"ဟု မြန်မာ့အသံ ရေဒီယို နှင့် တယ်လီဗေးရှင်း မှ အသံထုတ်လွှင့် ညွှန်ကြားခဲ့ရာ ၎င်းသည် စစ်တပ်ကို ဆန္ဒပြသူလူထုထဲသို့ တည့်တည့်ပစ်ရန် အမိန့်ပေးညွှန်ကြားသည့် အဓိပ္ပာယ်ပင် ဖြစ်ပါတယ်။<ref>http://burmese.assknetwork.org/component/content/frontpage/frontpage.html?start=160{{Dead link|date=January 2021 }}</ref><ref name="autogenerated1" /><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=TDRK4z5JZxc Dictator Ne Win threatening speech to the people in 1988.mpeg - YouTube<!-- Bot generated title -->]</ref>[[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]မှလည်း မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ မြို့များမှာ ဆန္ဒပြသူများကို အတားအဆီးမဲ့စွာ ပစ်ခတ်ခဲ့ပါတယ်။ အရေးအခင်းသည်[[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]' က သွေးချောင်းစီးစေခဲ့သော [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]မှ အာဏာသိမ်းယူမှုအပြီး စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ ပြီးဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဤအရေးအခင်းအတွင်း [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]ကြောင့် စက်တင်ဘာလကုန်မှာ ဆန္ဒပြသူ ၃,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရသူ ဦးရေ အတိအကျကိုမူ ယခုအချိန်အထိ မသိရပါ။ တရားဝင် ရပ်တည်ဖွဲ့စည်းခွင့် မရသေးတဲ့ "ဗကသ" အဖွဲ့ကြီးဟာ ယခုအချိန်ထိ မြေအောက်တပိုင်း အဖွဲ့အစည်း အဖြစ် လက်ဆင့် ကမ်းသယ်ဆောင်ကြရင်း ဆက်လက်ရှင်သန်တည်ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ အကြောင်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ပြည်ပအထိ ရောက်ရှိ သွားကြရတဲ့ ကျောင်းသားတွေရဲ့ ကြိုးပမ်း အားထုတ်မှုကြောင့် ပြည်ပအထိ “ဗကသ" အဖွဲ့ချုပ် ဆိုတဲ့ သမိုင်းဝင် အမည်နာမဟာ ဆက်လက်ရှင်သန်တည်ရှိနေနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ==အဖွဲ့ချုပ်== [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] (ဗကသ) အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့တဲ့အဖွဲ့အစည်းကြီးကို ၁၉၅၁ နောက်ပိုင်းမှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် လို့လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြပါတယ်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်ကတည်းက စတင် ပေါ်ထွန်းခဲ့တဲ့ ဗကသ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးဟာ ဗမာပြည်နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားသမိုင်းမှာ အစဉ်တစိုက် အရေးပါခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်း ကြီး ဖြစ်သလို လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လှုပ်ရှား ခဲ့ကြခြင်းအားဖြင့် အဆက်မပြတ် ဆက်လက် ရှင်သန် နေရင်း ထူးခြားစွာ ရပ်တည် တည်ရှိနေနိုင်ခဲ့တဲ့ သံမဏိအရှည်ဆုံး အဖွဲ့အစည်းကြီးတခု ဖြစ်သည်။ ==လက်ပံတန်းအကြမ်းဖက်မှု== စတုတ္ထ ကျောင်းသားသပိတ်ကို ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင်စတင်သပိတ်မှောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ဇန်နဝါရီလ တွင် ဒီမိုကရေပညာရေးသပိတ်စစ်ကြောင်း မန္တလေး-ရန်ကုန် ခရီးရှည်ချီတက်ပွဲ ကာ လက်ပံတန်းသို့ ဖေဖော်ဝါရီလယ်ပိုင်းလောက်ရောက်ရှိပြီး မတ်လ ၁ရက်နေ့၌ လက်ပံတန်းမှရန်ကုန်သို့ ဆက်လက်ချီတက်နေစဉ် အစိုးရဘက်မှ လုံခြုံရေး အင်အား အလွန်အကျွံသုံးကာ မတ်လ၁၀ နေ့တွင် သပိတ်ကိုဖြိုခွဲ၍ ကျောင်းသားအချို့ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ ==ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌများ == ===ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌစာရင်း (၁၉၃၆-၁၉၅၉)=== ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (ဗကသ) ဌာနချုပ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်။ {| class="wikitable sortable" |- ! တာဝန်ထမ်းဆောင်နှစ် !! အမည် !! မှတ်ချက် |- | ၁၉၃၆-၃၇||[[ဦးရာရှစ်]]|||၁၉၃၆-၃၇ [[တကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ စက်မှုလက်မှု သတ္တုတွင်းနှင့် အလုပ်သမားဝန်ကြီး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ထိုနှစ်က ဗကသ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌမှာ <br> ဦးအောင်ဆန်းဖြစ်သည်။ ဦးကျော်ငြိမ်း (နိုင်ငံတော်ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်) သည် အမှုဆောင်ဖြစ်သည်။ |- | ၁၉၃၇-၃၉||[[ဦးအောင်ဆန်း]]|||၁၉၃၈-၃၉ [[တကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး၊ တပ်မတော်ဖခင်ကြီး၊ [[ဖဆပလ]]အဖွဲ့ချုပ်ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ၊ <br> ထိုနှစ်က ဗကသ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌမှာ [[လှရွှေ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာ လှရွှေ (အာဏာရှင် လှရွှေ)]] ဖြစ်သည်။ ဦးလှရွှေသည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်လက်ျာ (သခင်လှဖေ)]]၏ <br> ညီအရင်းဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်က ဗကသ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ [[ဦးဗဆွေ]] (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်) ဖြစ်သည်။ |- | ၁၉၃၉-၄၀||[[ဗဟိန်း၊ ကို|ဦးဗဟိန်း]]|||၁၉၃၈-၃၉ [[တကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဖက်ဆစ် ဆန့်ကျင်ရေး တိုက်ပွဲတွင် ကွန်မြူနစ် ပါတီဝင်၊ [[ဖဆပလ]]အဖွဲ့ချုပ်ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်၊ <br> [[၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ]]တွင် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၃၀ဝ ပြည့်အရေးတော်ပုံနှင့် <br> ၁၉၃၈ ကျောင်းသားသပိတ်ကာလတွင် (ကိုဗဟိန်း-ကိုဗဆွေ) ပူးတွဲထင်ရှားခဲ့သော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်က <br> ဗကသ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ [[ဦးဗဆွေ]] (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်) ဖြစ်သည်။ |- | ၁၉၄၀-၄၁||[[ဦးလှမောင်]]|||၁၉၄၁-၄၂ [[တကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး၊ [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး |- | ၁၉၄၅-၄၆||[[ဦးသန်း]]|||၁၉၄၅-၄၆ [[တကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ |- | ၁၉၄၆-၄၇||[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|||[[ရကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ သမိုင်းပါမောက္ခ၊ [[သမိုင်းပညာရှင်]]၊ ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌနေရာအတွက် ဒေါက်တာသန်းထွန်းနှင့် ဦးသန်းတို့သည် မဲအရေအတွက် <br> တူနေချိန်တွင် ၁၉၄၆-၄၇ တကသ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (ဗကသ ညီလာခံ သဘာပတိ) ၁၉၄၆-၄၈ ဗကသ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ရကသ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်းဖြစ်သူ <br> မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၏ casting vote ၁ မဲ ဖြင့် ဒေါက်တာသန်းထွန်း အနိုင်ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|author=ဒေါက်တာသန်းထွန်း|title=ငါပြောသမျှငါ့အကြောင်း|date=မေ ၂၀ဝ၁|publisher=ဦးကျော်ဆန်း (ရဲအောင်စာပေတိုက်)|page=စာမျက်နှာ ၁၃|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> |- | ၁၉၄၇||[[သန်းမောင်၊ ဦး (သူရိယ)|သူရိယဦးသန်းမောင်]]|||မန္တလေးသူရိယသတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ်၊ ၁၉၄၆-၄၇ [[တကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ ထိုနှစ်က ဗကသ နှင့် တကသ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌမှာ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် ဖြစ်သည်။ |- | ၁၉၄၇-၄၈||[[ဦးထွန်းညွန့်]]||| |- | ၁၉၄၈||[[သန်းကြွယ်၊ ဦး (မြို့မ)|မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် <br> (ပင်လုံစာချုပ်)]]|||၁၉၄၆-၄၇ [[တကသ]] ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၄၆-၄၈ [[ဗကသ]] ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၄၆-၄၈ [[ရကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ [[မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]]ဥက္ကဋ္ဌ၊ <br> နိုင်ငံတော်စီးပွားကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ [[ဖဆပလ]]အဖွဲ့ချုပ်ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် |- | ၁၉၄၈-၄၉||[[ဦးသန်း]]|||[[တကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၄၅-၄၆ တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းနှင့် တစ်ဦးတည်းပင်ဖြစ်သည်။ |- | ၁၉၄၉-၅၀||[[ဦးတင်ရွှေ]]||| |- | ၁၉၅၀-၅၁||[[ဦးအောင်သန်း]]||| |- | ၁၉၅၁-၅၂||[[ဦးစိန်ဘန်း]]|||[[တကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်စိုက်ပျိုးရေးဘဏ် (ရုံးချုပ်) မန်နေဂျာ (၁၉၅၁-၅၂ ခုနှစ်တွင် ဗကသအမှုဆောင်အဖွဲ့ (၂) ဖွဲ့ ဖြစ်သွားသည်။)၊ <br> ဗကသ (သန့်ရှင်း) ဥက္ကဋ္ဌ |- | ၁၉၅၁-၅၂||[[ဦးလှဝင်း]]|||အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး |- | ၁၉၅၂-၅၃||[[ဦးဝင်းဖေ]]|||ဗကသ (သန့်ရှင်း) ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၅၂-၅၃ ခုနှစ်တွင် ဗကသအမှုဆောင်အဖွဲ့ (၃) ဖွဲ့ ဖြစ်သွားသည်။ |- | ၁၉၅၂-၅၃||[[ဦးကိုကိုကြီး]]|||[[တကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဗကသ (ကိုကိုကြီး-ကိုကိုလေးအဖွဲ့) ဥက္ကဋ္ဌ |- | ၁၉၅၂-၅၃||[[ဦးသိန်းအောင်]]||| |- | ၁၉၅၃-၅၄||[[ဦးခင်ကျော်]]||| |- | ၁၉၅၄-၅၅||[[ဦးကြည်ညွန့်]]|||ဗကသ (ဒီအက်စ်အို) ဥက္ကဋ္ဌ |- | ၁၉၅၄-၅၆||[[ဦးခင်မောင်အုန်း]]|||[[တကသ]] ဥက္ကဋ္ဌ |- | ၁၉၅၅-၅၆||[[ဦးခင်မောင်နွယ်]]|||ဗကသ (ဒီအက်စ်အို - Democratic Students Organization) ဥက္ကဋ္ဌ |- | ၁၉၅၆-၆၀||[[ဦးဇော်ဝင်း]]||| |- | ၁၉၅၈-၅၉||[[ဦးဘိုးသာဘေး]]|||[[နေဝင်း၊ ဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသည်။ |- |} <ref>{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=မြန်မာနိုင်ငံကျောင်းသားသမဂ္ဂများသမိုင်း (၁၉၃၀ - ၁၉၆၂)|date=စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂|publisher=တကောင်းစာအုပ်တိုက်|page=စာမျက်နှာ ၉၉-၁၁၁|edition=ပထမအကြိမ်}}</ref> မှတ်ချက် - ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃ ရက်နေ့အထိ ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးခင်မောင်အုန်းဖြစ်ပြီး ဦးခင်မောင်အုန်းကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း တော်လှန်ရေးကောင်စီ အာဏာသိမ်းကြေညာချက်ကြောင့် ဥက္ကဋ္ဌနေရာမှ ဖယ်ရှားကာ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးသက်မှာ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။ ===၁၉၈၈ကာလ မှ ယနေ့ခေတ်=== {{unreferenced section}} *( ၁၉၈၈ ) ကိုမင်းကိုနိုင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တကသ ရင်ပြင်နီတွင် ကျင်းပသော ဗကသ တရားဝင် ဖြစ်မြောက်ရေးညီလာခံတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ထိုနှစ် ဗကသ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ကိုမိုးသီးဇွန် ဖြစ်သည်။ လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီနှင့် ကျောင်းသားတပ်မတော် ABSDF တည်ထောင်သူ တဦး ဖြစ်ပြီး ၈၈၈၈ လူထုဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံကာလတွင် ထင်ရှားသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ ကိုသန့်ဇင် အထက်ဗမာပြည် ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌ ၁၉၈၉ ဗကသ အထက်ဗမာပြည် ညီလာခံတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ " ၁၉၈၈ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တကသ ရင်ပြင်နီ နှင့် ၁၉၈၉ ဗကသ အထက်ဗမာပြည် နှစ်ခုလုံးကို ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်၏ သတ္တမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ " *( ၂၀၀၇ ) ကိုကျော်ကိုကို ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်ပြီး ဗကသ ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်ရေးတွင် ထင်ရှားစွာ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ *( ၂၀၁၂ - ၁၆ ) ကိုကျော်ကိုကို ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ ထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာရေးတွင် အားထုတ် ကြိုးပမ်းခဲ့သော ထင်ရှားသော ဗကသခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်သည်။ *( ၂၀၁၆ - ၁၉ ) အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့၊ ဗဟိုလုပ်ငန်းကော်မတီ (၁) ကိုရဲရင့်ပိုင်မှူး (၂) ကိုအောင်ထက်အောင် (၃) ကိုမင်းထက်စိုး (၄) ကိုမျိုးကို (၅) ကိုသန့်ညီညီဝင်း (၆) ကိုကောင်းထက်ကျော် (၇) မရွှေရည်စိုးလင်း ၂၀၁၆ ကျောင်းသားထု ညီလာခံအကြိုအစည်းအဝေး ( ဘားအံ ) တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသော ဗကသ ခေါင်းဆောင်မှုအစုအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ *( ၂၀၁၉ - ယနေ့အထိ ) ကိုသန့်ညီညီဝင်း အခက်အခဲ အတိုက်အခိုက်များကြားမှ မြင်းခြံမြို့ ဂျုပ္ပင်ရွာဦးကျောင်းတွင် ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့သော ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ၈ ကြိမ်မြောက် ညီလာခံတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ယနေ့အထိ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းမှုများကို ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်နေရင်း ညီလာခံမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သော ဗဟိုအမှုဆောင်အဖွဲ့မှ ဗကသတာဝန်များကို ဆက်လက် ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ *[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] အပြီး [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြမှုများ]] ပါဝင်သလို ဦးဆောင်၍ လည်းလုပ်သည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=ktIXuhtkJ40</ref> <ref>https://www.youtube.com/watch?v=sHzCioZs06U</ref> *၂၀၂၁တွင် စစ်အာဏာရှင် ကို ဆန့်ကျင်သော [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြမှုများ]] တွင် ပါဝင်ခဲ့ သော ကြောင့် အချို့မှာ အဖမ်းခံရပြီး<ref>https://www.youtube.com/watch?v=GfA46GlY-zg</ref>တချို့မှာ ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>https://www.youtube.com/watch?v=6LUFKjOhjto</ref> ==အခြားကြည့်ရန်== *[[တကသ]] *[[ရကသ]] *[[ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌများ စာရင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} *{{cite book | last = ဝင်းတင့်ထွန်း | first = | authorlink = | title =ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း | publisher = နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန် | series = ပထမ အကြိမ် | year = ၂၀၁၀၊ဩဂုတ် }} * [https://www.myanmarisp.com/2009-1/eBooks/88-years-students-movements-by-aung-tun/view မြန်မာနိုင်ငံကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုစာအုပ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802194423/http://www.myanmarisp.com/2009-1/eBooks/88-years-students-movements-by-aung-tun/view |date=2 August 2009 }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများ]] m5x95hnxki3fp546a5x2imq3arqe8b4 0 8417 1030350 1030024 2026-05-07T22:10:42Z ~2026-27839-67 142383 /* ငယ်ဘဝ */ 1030350 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]] | name = ဒေါ်ခင်ကြည် | honorific_suffix = | image = Khin Kyi portrait.jpg | alt = | caption = | order = အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး | term_start = ၁၉၆၀ | term_end = ၁၉၆၇ | prime_minister = [[ဦးနု]]<br />[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] | successor = | order1 = လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီး | term_start1 = ၁၉၅၃ | term_end1 = ၁၉၆၀ | prime_minister1 = [[ဦးနု]]<br />[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] | predecessor1 = မရှိ | successor1 = | order2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency2 = [[လမ်းမတော်မြို့နယ်]] | majority2 = | term_start2 = ၁၉၄၇ | term_end2 = ၁၉၄၈ | successor2 = | party = | birth_date = {{birth date|1912|4|16|df=y}} | birth_place = [[မြောင်းမြမြို့]] | death_date = {{Death date and age|27|12|1988|16|4|1912}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_cause = လေဖြတ်ခြင်း | resting_place = | other_names = | occupation = သံအမတ်၊ နိုင်ငံရေးသမား | spouse = {{marriage|[[အောင်ဆန်း]]<br />|September 1942|19 July 1947|reason=ကွယ်လွန်}} | children = [[အောင်ဆန်းဦး]]<br/>[[အောင်ဆန်းစုကြည်]] | parents = | relatives = | alma_mater = ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ်<br/>အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်း }} [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]'''ဒေါ်ခင်ကြည်''' (၁၉၁၂ − ၁၉၈၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု၊ လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၀ထိ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၆၇ထိ သံအမတ်ကြီး ဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်ခင်ကြည်ကို[[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[မြောင်းမြမြို့]]၌ လမ်းဗိုလ် ဦးဖိုးညှင်း၊ ဒေါ်ဖွားစုတို့မှ ၁၉၁၂ ခု၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားသည်။ {{efn|သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ The Mainichi Japan သတင်းစာပါ ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် မိခင်ဒေါ်ခင်ကြည်၏ မှတ်ပုံတင်၊ ပတ်စ်ပို့၊ အခြားစာရွက်စာတမ်းများမှ မွေးနှစ်သည် ၁၉၁၂ ဖြစ်၍ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ဒေါ်ခင်ကြည်ကို ၁၉၁၃ တွင် မွေးဖွားသည်ဟုဆိုသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ်ကို အင်္ဂလိပ်သက္ကရာဇ်သို့ ပြောင်းရာ၌ မှားယွင်း၍ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ရေးသားထားသည်။<ref name="assk"/>}}<ref>"ဖဆပလ သတင်းစဉ်"၊ အတွဲ (၁) အမှတ် (၃၇)။ ၁၉၄၇ ခု၊ ဩဂုတ် ၂၃။</ref> မွေးချင်းများမှာ ဦးဘလွင်၊ ဒေါ် ခင်သောင်း၊ ဦး မောင် ခေါ် [[ဦးလှမောင်]] (ငယ်စဉ်က လွန်)၊ ဦးဘကျော်၊ ဒေါ်ခင်ကြီး (နောင်တွင် [[သခင်သန်းထွန်း]]၏ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်တင့် (ဦးသိန်းလှ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်ကြည်၊ ဦးသိန်း (ခေါ်) ဦးလှမောင်၊ ဒေါ်မမကြီး (ခေါ်) ဒေါ် အမာ (ကောက်ပဲသီးနှံမင်းကြီး ဦးတင်အောင် (ခေါ်) ဦးဂျော်နီ၏ ဇနီး)တို့ ဖြစ်သည်။ == ပညာရေး == ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့တွင် (၆) တန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်းမှ (ယခု အထက (၁) ကြည့်မြင်တိုင်) မှ (၇) တန်းနှင့် (၈) တန်း အောင်သည်။ (၉) တန်းကို မြောင်းမြ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပြန်နေသည်။ ထို့နောက် [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့]]လူမျိုး အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော အေဘီအမ်ကျောင်း (မော်တင်လိန်း ဆရာဖြစ်သင်တန်းကျောင်း) မှ မူလတန်းဆရာဖြစ်လက်မှတ် ရသည်။<ref name="assk">{{cite news|url=http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html |title=Letter from Burma: Flowers in her hair |last=Aung San Suu Kyi |date=29 April 2012 |work=The Mainichi |accessdate=1 May 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120502091420/http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html |archivedate= 2 May 2012 }}</ref> == မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု == မြောင်းမြ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၌ စေတနာဝန်ထမ်းအဖြစ် ဦးဘထွန်းလှိုက်လက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူနာပြုအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် [[ရန်ကုန် ဗဟို အမျိုးသမီး ဆေးရုံ|ရန်ကုန် ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ]]၌ ဝမ်းဆွဲသင်တန်း၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုသင်တန်းများကို တနှစ်ကြာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ စစ်မဖြစ်မီ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုအဖြစ် နှစ်အနည်းငယ် ထမ်းရွက်သည်။ ၁၉၄၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၃) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗုံးချခံရပြီး ဒဏ်ရာရလူနာများ [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]]သို့ပို့ ဆောင်ရေးတွင် သူနာပြုအဖြစ် စေတနာဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် အိန္ဒိယမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ နောက်ဆုံးထွက်သည့်သင်္ဘောနှင့် ပြန်လာသည်။ [[File:20120501p2a00m0na002000p size5.jpg|thumb|left|150px|ဒေါ်ခင်ကြည် ငယ်ရွယ်စဉ်က တွေ့ရစဉ်]]၁၉၄၂ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂေါ်ရာကုန်းမြေ ဒိုင်အိုစီဇင်မိန်းကလေးကျောင်း၌ [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဒေါက်တာဘသန်း]] (နောင်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]၏ယောက္ခမ) ဦးဆောင်၍ ဆေးရုံ ဖွင့်လှစ်သည်။ ထိုဘီဒီအေဆေးရုံတွင် အစ်မဖြစ်သူဒေါ်ခင်ကြီးနှင့်အတူ သူနာပြုအဖြစ် အစောဆုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြီးမှာ စစ်မဖြစ်မီ သူနာပြု ၂၄၆ သင်တန်းဆင်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုဂျပန်တပ်များတပ်ခွဲထားရာ ဘီဒီအေဆေးရုံသည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဘမော်|ဒေါက်တာဘမော်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ဖြစ်လာသည်။ ဒေါက်တာဘသန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် [[လှရွှေ (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာလှရွှေ]] (ရဲဘော်သုံးကျိပ် [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်လက်ျာ]]၏ညီ၊ ၁၉၃၈ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်) ဒေါက်တာကြည်ပေါ၊ ဒေါက်တာဦးအေး၊ [[မှတ်မိသေးတယ် ဂျပန်ခေတ်ဆေးရုံကြီးဝယ် (စာအုပ်)|ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ]]၊ ဒေါက်တာဒေါ်ရင်မေ၊ သူနာပြု ကယ်လီ၊ မတင်ထွေး (ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ဇနီး) တို့နှင့်အတူ သူနာပြုချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ == ဗိုလ်ချုပ်ကတော် == [[File:Aung San and Khin Kyi wedding.jpg|thumb|လက်ထပ်ထိမ်းမြားစဉ်]] ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇ ဆေးရုံလာတက်ရာ မေတ္တာမျှသည်။ ၁၉၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၆ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျပန်ခေတ် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအရှေ့ဘက် အစွန်ဆုံး ခန်းမဆောင်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ သားကြီး [[အောင်ဆန်းဦး]]နှင့် အောင်ဆန်းလင်းတို့ကို (၆) မိုင်ခွဲအိမ်၌ လည်းကောင်း၊ သမီး [[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို ကန်တော်ကြီးစောင်း နေအိမ်၌ လည်းကောင်း မွေးသည်။ အထွေးဆုံးကလေးကို ၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် တာဝါလိန်းအိမ် (ယခု ဗိုလ်ချုပ်ပြတိုက်) ၌ ထွန်းကားသော်လည်း အဖတ်မတင်ဘဲ ၅ ရက်အကြာတွင် တိမ်းပါးသွားသည်။ သားလတ် အောင်ဆန်းလင်းမှာလည်း တာဝါလိန်းအိမ်ရှိ ရေကန်တွင် ၁၉၅၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် ရေနစ်သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ ဇူလိုင် ၁၉ ရက် နံနက် ၁၀း ၃၅ နာရီတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အခြား ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူချမှတ်ခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်း ရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ဩဂုတ်၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကတော်ဒေါ်ခင်ကြည်သည် အဓိဋ္ဌန်ပြုချက်နဲ့အတူ လူထုပန်ကြားလွှာကိုထုတ်ပြန်၍ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းပေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ပန်ကြားလွှာတွင် ... "ကျမရဲ့ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက်ကြိုးပမ်းရင်း လမ်းခုလပ်တွင် ကျဆုံးခဲ့ရပါပြီ။ အခု သူကွယ်လွန်သွားတော့ သူ့ကိုပြုစုရမဲ့အစား သူချခဲ့တဲ့လမ်းစဉ်တွင်ပါဝင်နိုင်တဲ့ဘက်တွင်ပါဝင်ပြီး သူချန်ခဲ့တဲ့ သူသွေး သူ့သား မိမိရဲ့ရင်သွေးကလေးတွေကို အဖေသားပီပီ ခြေရာနင်းနိုင်အောင် ပျိုးထောင်ပေးတော့ မယ်လို့ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ လူထုကို ကျမပြောလိုတာကတော့ မိမိတို့အားကိုး ယုံကြည်လေးစားသောခေါင်းဆောင်ကြီးကို ရက်စက်စွာလုပ်ကြံမှုကြောင့် ဒေါသထွက်စိတ်ဆိုး၍ စိတ်လိုက်မာန်ပါ လုပ်မှုကိုင်မှုကိုရှောင်ကြဉ်၍ သူချခဲ့သောလမ်းစဉ်အတိုင်း တသေဝမတိမ်း လိုက်နာကျင့်ဆောင်ကြပါ။ သူပျိုးထောင်ခဲ့သော ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးကို ဆထက်တပိုး အားပေးထောက်ခံကြပါ။ သူရည်မှန်းခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးကို မရမ‌ေနကြိုးပမ်းကြပါ"ဟု တိုင်းပြည်ကို တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်။ [[စော၊ ဦး (ဂဠုန်)|ဂဠုန်ဦးစော]]သည် ကြိုးမိန့်ကျပြီးနောက် ကျဆုံးခဲ့ရသော အာဇာနည်ကိုးဦးအား အသက် လျော်ကြေးပေးရန် ၎င်းပိုင် လက်ဝတ်ရတနာများ ကိုရောင်းချ၍ ရရှိငွေကို အညီအမျှခွဲဝေပေးရန် ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်သန်းခင်အား ထောင်တွင်းမှ မှာကြားခဲ့သည်။ ဒေါ်သန်းခင်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးစော၏ဆန္ဒအတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ဦးအား လိုက်လံပေးပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်အား အကျိုးအကြောင်းပြောပြီး အသက်လျော်ကြေးပေးရသောအခါ ဒေါ်ခင်ကြည်က "ရှင့်ယောက်ျား ကျမယောက်ျားကိုလုပ်ကြံလို့ ကျမမုဆိုးမဘဝရောက်ခဲ့ရပါပြီ။ ရှင်လည်း မကြာမီ မုဆိုးမဖြစ်တော့မှာမို့ မုဆိုးမဘဝတူချင်းမို့ အဲ့ဒီလျော်ကြေးငွေကိုမယူပါရစေနဲ့။ ဦးစောအတွက်သာ ဘဝကူးကောင်းအောင် ကုသိုလ်ဒါန တစ်ခုခုပြုလုပ်ပေးပါ" ဟုပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပေသည်။ == နိုင်ငံ့တာဝန်ထမ်းရွက်မှု == ဒေါ်ခင်ကြည်သည် သူ့ခေတ်သူ့အခါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဩဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖဆပလ၏တာဝန်ပေးခြင်းအရ လမ်းမတော်အလယ်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်တွင် အရွေးခံရာ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၁ အထိ အမတ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ - ၅၃ တွင် [[မြန်မာအမျိုးသမီးများအသင်း]] ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ၁၉၅၃ - ၅၈တွင် လူမှုဝန်ထမ်းစီမံကိန်းကော်မရှင်[[ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုသို့တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေစဉ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နဲ့ ကလေးစောင့်ရှောင့်ရေးဥက္ကဋ္ဌ၊ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည်ရေးပြည်ရာအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီး အသင်းများကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒီမိုကရေစီသဘောတရား တိုးတက်ပြန်ပွားရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးကင်းထောက်အသင်း၏ ကင်းထောက်ချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာပြုတင် ကားတပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာမာခရစ်ရှ်နာ သာသနာပြု ဆေးရုံနှင့် စာကြည့်တိုက် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းများကို မွန်မြတ် သောပရဟိတလုပ်ငန်းအဖြစ် အများကစိတ်ဝင်စားစွာ ခံယူလုပ်ဆောင်စေရန် ရှေးဦးစွာစည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။[[File:Daw Khin Kyi Women's Hospital.jpg|thumb|ဒေါ်ခင်ကြည် အမျိုးသမီးဆေးရုံ၊ ဗဟန်း]] ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၄၉ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံ၊ ၁၉၅၀ တွင် ကိုလံဘိုကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံများကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ၊ ၁၉၅၁ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တို့တွင် [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာ]]မြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံများသို့လည်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ [[ကိုလံဘိုမြို့|ကိုလံဘို]]မြို့၌ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ထို့အပြင် အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်စသောနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတာဝန်နှင့် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ - ၆၀ နှစ်များတွင် ဦးနုဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုပါတီ (ပထစ) အတွက် စည်းရုံးရေးတာဝန်များကို ဖိဖိစီးစီး တာဝန်ယူဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။ သို့အတွက် ဦးနုဦးဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလတဖြစ်လည်း ပြည်ထောင်စုပါတီသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ပထစပါတီအား မဲဆွယ်စည်း ရုံးပေးခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်အရွေးမခံခဲ့ချေ။ === မြန်မာသံအမတ်ကြီး === ဝန်ကြီးချူပ်[[နု၊ ဦး|ဦးနု]] ဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဒေါ်ခင်ကြည်အား ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဇွန်လတွင် [[နီပေါနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးလောကတွင် ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့အချိန်အထိ တစ်ဦးတည်းသော မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးအဖြစ် မော်ကွန်း တင်ခံရသည်။ အိန္ဒိယနိင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ရုံးထိုင်၍ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ၇ နှစ်တာမျှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၇ ဇွန်လ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလိမ်းအမှတ် (၅၄-၅၆) နေအိမ်၌ ရိုးရိုးကုတ်ကုတ် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးလုပ်သက်၊ သံအမတ်ပင်စင်များကိုမယူပဲ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဇနီးထောက်ပံ့ငွေ ကိုသာ ခံစားခဲ့သည်။ ဤသို့ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နေအိမ်ခြံအတွင်း ပန်းမာန်ပင်များစိုက်ပျိုးပြုပြင်လျက် ဘဝကိုအေးချမ်းစွာကုန်ဆုံးနေစဉ်အတွင်း ၁၉၈၇၊ ဧပြီလတွင် နိုင်ငံတော်၏ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မျက်စိခွဲစိတ်ကုသခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင်၂ လကြာကုသခဲ့ပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၀ လ အကြာ ၁၉၈၈ မတ်လ အကုန်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန်သော လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူမသည် ဒုတိယအကြိမ် လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားရပြီးနောက်၊ ၁၉၈၈ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နံနက် ၇ နာရီ ၁၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းနေအိမ်တွင် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏လက်ပေါ်၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ [https://web.archive.org/web/20090915180623/http://www.voanews.com/burmese/archive/2003-01/a-2003-01-07-3-1.cfm] ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဖြစ်သူ [[ဦးအောင်ဆန်းဦး]]နှင့် သမီးဖြစ်သူ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်) တို့ကျန်ရစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)</ref> ==ဂူဗိမာန်== ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ ကြွင်းကျန် သောရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေတိဂုံဘုရား တောင်ဘက်မုခ်အနီး ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းရှိ ငြိမ်းချမ်းရေနှင့် မျိုးချစ်စာဆိုဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] ဂူဗိမာန်နှင့် သီပေါမင်း၏ မိဘုရားခေါင်ကြီး [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]၏ နောက်ဆုံး အဂ္ဂမဟေသီ [[စုဖုရားလတ်|စုဘုရားလတ်]] ဂူဗိမာန်တို့အကြား မြေကွက်လပ်၌ ဂူဗိမာန်တည်ဆောက် သဂြိုဟ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေရာတွင်ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဦး[[သန့်၊ ဦး|သန့်]]၊ စုဖုရားလတ်နှင့် ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့၏ အုတ်ဂူများလည်း တည်ရှိသည်။ == ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း == ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး တိုင်းကျိုးပြည်ပြု စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော မြန်မာမိခင်ဘွဲ့တံဆိပ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကချီးမြှင့်သော [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် တွင် [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]]မှချီးမြင့်သော မာရှယ်တီးတိုးယူဂိုဆလပ်ကြယ် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ နိုဘယ်အော်ဒါဘွဲ့(ဝါ) ဘုရင့်မြင့်မြတ်သော ဆုတံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ==မှတ်စု== {{notelist}} == ကိုးကား == <references/> {{lifetime|၁၉၁၂|၁၉၈၈}} [[Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ‎]] [[Category:ပထမ မြန်မာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] fy38gqr0rp8kiqx4f5djuiutilewhhr 1030354 1030350 2026-05-07T22:32:19Z ~2026-27839-67 142383 /* */ ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာကို ဖြည့်စွက် ခြင်း 1030354 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]] | name = ဒေါ်ခင်ကြည် | honorific_suffix = | image = Khin Kyi portrait.jpg | alt = | caption = | order = အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး | term_start = ၁၉၆၀ | term_end = ၁၉၆၇ | prime_minister = [[ဦးနု]]<br />[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] | successor = | order1 = လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီး | term_start1 = ၁၉၅၃ | term_end1 = ၁၉၆၀ | prime_minister1 = [[ဦးနု]]<br />[[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]] | predecessor1 = မရှိ | successor1 = | order2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency2 = [[လမ်းမတော်မြို့နယ်]] | majority2 = | term_start2 = ၁၉၄၇ | term_end2 = ၁၉၄၈ | successor2 = | party = | birth_date = {{birth date|1912|4|16|df=y}} | birth_place = [[မြောင်းမြမြို့]] | death_date = {{Death date and age|27|12|1988|16|4|1912}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_cause = လေဖြတ်ခြင်း | resting_place = | other_names = | occupation = သံအမတ်၊ နိုင်ငံရေးသမား | spouse = {{marriage|[[အောင်ဆန်း]]<br />|September 1942|19 July 1947|reason=ကွယ်လွန်}} | children = [[အောင်ဆန်းဦး]]<br/>[[အောင်ဆန်းစုကြည်]] | parents = | ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ = ထေရ်ဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ | alma_mater = ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ်<br/>အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်း }} [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]'''ဒေါ်ခင်ကြည်''' (၁၉၁၂ − ၁၉၈၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု၊ လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၀ထိ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၆၇ထိ သံအမတ်ကြီး ဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်ခင်ကြည်ကို[[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[မြောင်းမြမြို့]]၌ လမ်းဗိုလ် ဦးဖိုးညှင်း၊ ဒေါ်ဖွားစုတို့မှ ၁၉၁၂ ခု၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားသည်။ {{efn|သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ The Mainichi Japan သတင်းစာပါ ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် မိခင်ဒေါ်ခင်ကြည်၏ မှတ်ပုံတင်၊ ပတ်စ်ပို့၊ အခြားစာရွက်စာတမ်းများမှ မွေးနှစ်သည် ၁၉၁၂ ဖြစ်၍ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ဒေါ်ခင်ကြည်ကို ၁၉၁၃ တွင် မွေးဖွားသည်ဟုဆိုသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ်ကို အင်္ဂလိပ်သက္ကရာဇ်သို့ ပြောင်းရာ၌ မှားယွင်း၍ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ရေးသားထားသည်။<ref name="assk"/>}}<ref>"ဖဆပလ သတင်းစဉ်"၊ အတွဲ (၁) အမှတ် (၃၇)။ ၁၉၄၇ ခု၊ ဩဂုတ် ၂၃။</ref> မွေးချင်းများမှာ ဦးဘလွင်၊ ဒေါ် ခင်သောင်း၊ ဦး မောင် ခေါ် [[ဦးလှမောင်]] (ငယ်စဉ်က လွန်)၊ ဦးဘကျော်၊ ဒေါ်ခင်ကြီး (နောင်တွင် [[သခင်သန်းထွန်း]]၏ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်တင့် (ဦးသိန်းလှ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်ကြည်၊ ဦးသိန်း (ခေါ်) ဦးလှမောင်၊ ဒေါ်မမကြီး (ခေါ်) ဒေါ် အမာ (ကောက်ပဲသီးနှံမင်းကြီး ဦးတင်အောင် (ခေါ်) ဦးဂျော်နီ၏ ဇနီး)တို့ ဖြစ်သည်။ == ပညာရေး == ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့တွင် (၆) တန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်းမှ (ယခု အထက (၁) ကြည့်မြင်တိုင်) မှ (၇) တန်းနှင့် (၈) တန်း အောင်သည်။ (၉) တန်းကို မြောင်းမြ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပြန်နေသည်။ ထို့နောက် [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့]]လူမျိုး အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော အေဘီအမ်ကျောင်း (မော်တင်လိန်း ဆရာဖြစ်သင်တန်းကျောင်း) မှ မူလတန်းဆရာဖြစ်လက်မှတ် ရသည်။<ref name="assk">{{cite news|url=http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html |title=Letter from Burma: Flowers in her hair |last=Aung San Suu Kyi |date=29 April 2012 |work=The Mainichi |accessdate=1 May 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120502091420/http://mainichi.jp/english/english/features/news/20120427p2a00m0na020000c.html |archivedate= 2 May 2012 }}</ref> == မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု == မြောင်းမြ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၌ စေတနာဝန်ထမ်းအဖြစ် ဦးဘထွန်းလှိုက်လက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူနာပြုအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် [[ရန်ကုန် ဗဟို အမျိုးသမီး ဆေးရုံ|ရန်ကုန် ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ]]၌ ဝမ်းဆွဲသင်တန်း၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုသင်တန်းများကို တနှစ်ကြာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ စစ်မဖြစ်မီ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုအဖြစ် နှစ်အနည်းငယ် ထမ်းရွက်သည်။ ၁၉၄၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၃) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗုံးချခံရပြီး ဒဏ်ရာရလူနာများ [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]]သို့ပို့ ဆောင်ရေးတွင် သူနာပြုအဖြစ် စေတနာဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် အိန္ဒိယမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ နောက်ဆုံးထွက်သည့်သင်္ဘောနှင့် ပြန်လာသည်။ [[File:20120501p2a00m0na002000p size5.jpg|thumb|left|150px|ဒေါ်ခင်ကြည် ငယ်ရွယ်စဉ်က တွေ့ရစဉ်]]၁၉၄၂ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂေါ်ရာကုန်းမြေ ဒိုင်အိုစီဇင်မိန်းကလေးကျောင်း၌ [[ဘသန်း (ခွဲစိတ်ဆရာဝန်)|ဒေါက်တာဘသန်း]] (နောင်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]]၏ယောက္ခမ) ဦးဆောင်၍ ဆေးရုံ ဖွင့်လှစ်သည်။ ထိုဘီဒီအေဆေးရုံတွင် အစ်မဖြစ်သူဒေါ်ခင်ကြီးနှင့်အတူ သူနာပြုအဖြစ် အစောဆုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြီးမှာ စစ်မဖြစ်မီ သူနာပြု ၂၄၆ သင်တန်းဆင်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုဂျပန်တပ်များတပ်ခွဲထားရာ ဘီဒီအေဆေးရုံသည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဘမော်|ဒေါက်တာဘမော်]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ဖြစ်လာသည်။ ဒေါက်တာဘသန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် [[လှရွှေ (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာလှရွှေ]] (ရဲဘော်သုံးကျိပ် [[လက်ျာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)|ဗိုလ်လက်ျာ]]၏ညီ၊ ၁၉၃၈ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်) ဒေါက်တာကြည်ပေါ၊ ဒေါက်တာဦးအေး၊ [[မှတ်မိသေးတယ် ဂျပန်ခေတ်ဆေးရုံကြီးဝယ် (စာအုပ်)|ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ]]၊ ဒေါက်တာဒေါ်ရင်မေ၊ သူနာပြု ကယ်လီ၊ မတင်ထွေး (ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ဇနီး) တို့နှင့်အတူ သူနာပြုချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ == ဗိုလ်ချုပ်ကတော် == [[File:Aung San and Khin Kyi wedding.jpg|thumb|လက်ထပ်ထိမ်းမြားစဉ်]] ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇ ဆေးရုံလာတက်ရာ မေတ္တာမျှသည်။ ၁၉၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၆ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျပန်ခေတ် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအရှေ့ဘက် အစွန်ဆုံး ခန်းမဆောင်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ သားကြီး [[အောင်ဆန်းဦး]]နှင့် အောင်ဆန်းလင်းတို့ကို (၆) မိုင်ခွဲအိမ်၌ လည်းကောင်း၊ သမီး [[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို ကန်တော်ကြီးစောင်း နေအိမ်၌ လည်းကောင်း မွေးသည်။ အထွေးဆုံးကလေးကို ၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် တာဝါလိန်းအိမ် (ယခု ဗိုလ်ချုပ်ပြတိုက်) ၌ ထွန်းကားသော်လည်း အဖတ်မတင်ဘဲ ၅ ရက်အကြာတွင် တိမ်းပါးသွားသည်။ သားလတ် အောင်ဆန်းလင်းမှာလည်း တာဝါလိန်းအိမ်ရှိ ရေကန်တွင် ၁၉၅၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် ရေနစ်သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ ဇူလိုင် ၁၉ ရက် နံနက် ၁၀း ၃၅ နာရီတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အခြား ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူချမှတ်ခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်း ရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ဩဂုတ်၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကတော်ဒေါ်ခင်ကြည်သည် အဓိဋ္ဌန်ပြုချက်နဲ့အတူ လူထုပန်ကြားလွှာကိုထုတ်ပြန်၍ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းပေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ပန်ကြားလွှာတွင် ... "ကျမရဲ့ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက်ကြိုးပမ်းရင်း လမ်းခုလပ်တွင် ကျဆုံးခဲ့ရပါပြီ။ အခု သူကွယ်လွန်သွားတော့ သူ့ကိုပြုစုရမဲ့အစား သူချခဲ့တဲ့လမ်းစဉ်တွင်ပါဝင်နိုင်တဲ့ဘက်တွင်ပါဝင်ပြီး သူချန်ခဲ့တဲ့ သူသွေး သူ့သား မိမိရဲ့ရင်သွေးကလေးတွေကို အဖေသားပီပီ ခြေရာနင်းနိုင်အောင် ပျိုးထောင်ပေးတော့ မယ်လို့ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ လူထုကို ကျမပြောလိုတာကတော့ မိမိတို့အားကိုး ယုံကြည်လေးစားသောခေါင်းဆောင်ကြီးကို ရက်စက်စွာလုပ်ကြံမှုကြောင့် ဒေါသထွက်စိတ်ဆိုး၍ စိတ်လိုက်မာန်ပါ လုပ်မှုကိုင်မှုကိုရှောင်ကြဉ်၍ သူချခဲ့သောလမ်းစဉ်အတိုင်း တသေဝမတိမ်း လိုက်နာကျင့်ဆောင်ကြပါ။ သူပျိုးထောင်ခဲ့သော ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးကို ဆထက်တပိုး အားပေးထောက်ခံကြပါ။ သူရည်မှန်းခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးကို မရမ‌ေနကြိုးပမ်းကြပါ"ဟု တိုင်းပြည်ကို တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်။ [[စော၊ ဦး (ဂဠုန်)|ဂဠုန်ဦးစော]]သည် ကြိုးမိန့်ကျပြီးနောက် ကျဆုံးခဲ့ရသော အာဇာနည်ကိုးဦးအား အသက် လျော်ကြေးပေးရန် ၎င်းပိုင် လက်ဝတ်ရတနာများ ကိုရောင်းချ၍ ရရှိငွေကို အညီအမျှခွဲဝေပေးရန် ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်သန်းခင်အား ထောင်တွင်းမှ မှာကြားခဲ့သည်။ ဒေါ်သန်းခင်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးစော၏ဆန္ဒအတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ဦးအား လိုက်လံပေးပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်အား အကျိုးအကြောင်းပြောပြီး အသက်လျော်ကြေးပေးရသောအခါ ဒေါ်ခင်ကြည်က "ရှင့်ယောက်ျား ကျမယောက်ျားကိုလုပ်ကြံလို့ ကျမမုဆိုးမဘဝရောက်ခဲ့ရပါပြီ။ ရှင်လည်း မကြာမီ မုဆိုးမဖြစ်တော့မှာမို့ မုဆိုးမဘဝတူချင်းမို့ အဲ့ဒီလျော်ကြေးငွေကိုမယူပါရစေနဲ့။ ဦးစောအတွက်သာ ဘဝကူးကောင်းအောင် ကုသိုလ်ဒါန တစ်ခုခုပြုလုပ်ပေးပါ" ဟုပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပေသည်။ == နိုင်ငံ့တာဝန်ထမ်းရွက်မှု == ဒေါ်ခင်ကြည်သည် သူ့ခေတ်သူ့အခါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဩဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖဆပလ၏တာဝန်ပေးခြင်းအရ လမ်းမတော်အလယ်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်တွင် အရွေးခံရာ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၁ အထိ အမတ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ - ၅၃ တွင် [[မြန်မာအမျိုးသမီးများအသင်း]] ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ၁၉၅၃ - ၅၈တွင် လူမှုဝန်ထမ်းစီမံကိန်းကော်မရှင်[[ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုသို့တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေစဉ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နဲ့ ကလေးစောင့်ရှောင့်ရေးဥက္ကဋ္ဌ၊ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည်ရေးပြည်ရာအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီး အသင်းများကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒီမိုကရေစီသဘောတရား တိုးတက်ပြန်ပွားရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးကင်းထောက်အသင်း၏ ကင်းထောက်ချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာပြုတင် ကားတပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာမာခရစ်ရှ်နာ သာသနာပြု ဆေးရုံနှင့် စာကြည့်တိုက် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းများကို မွန်မြတ် သောပရဟိတလုပ်ငန်းအဖြစ် အများကစိတ်ဝင်စားစွာ ခံယူလုပ်ဆောင်စေရန် ရှေးဦးစွာစည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။[[File:Daw Khin Kyi Women's Hospital.jpg|thumb|ဒေါ်ခင်ကြည် အမျိုးသမီးဆေးရုံ၊ ဗဟန်း]] ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၄၉ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံ၊ ၁၉၅၀ တွင် ကိုလံဘိုကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံများကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ၊ ၁၉၅၁ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တို့တွင် [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာ]]မြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံများသို့လည်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ [[ကိုလံဘိုမြို့|ကိုလံဘို]]မြို့၌ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ထို့အပြင် အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်စသောနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတာဝန်နှင့် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ - ၆၀ နှစ်များတွင် ဦးနုဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုပါတီ (ပထစ) အတွက် စည်းရုံးရေးတာဝန်များကို ဖိဖိစီးစီး တာဝန်ယူဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။ သို့အတွက် ဦးနုဦးဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလတဖြစ်လည်း ပြည်ထောင်စုပါတီသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ပထစပါတီအား မဲဆွယ်စည်း ရုံးပေးခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်အရွေးမခံခဲ့ချေ။ === မြန်မာသံအမတ်ကြီး === ဝန်ကြီးချူပ်[[နု၊ ဦး|ဦးနု]] ဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဒေါ်ခင်ကြည်အား ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဇွန်လတွင် [[နီပေါနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးလောကတွင် ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့အချိန်အထိ တစ်ဦးတည်းသော မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးအဖြစ် မော်ကွန်း တင်ခံရသည်။ အိန္ဒိယနိင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ရုံးထိုင်၍ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ၇ နှစ်တာမျှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၇ ဇွန်လ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလိမ်းအမှတ် (၅၄-၅၆) နေအိမ်၌ ရိုးရိုးကုတ်ကုတ် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးလုပ်သက်၊ သံအမတ်ပင်စင်များကိုမယူပဲ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဇနီးထောက်ပံ့ငွေ ကိုသာ ခံစားခဲ့သည်။ ဤသို့ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နေအိမ်ခြံအတွင်း ပန်းမာန်ပင်များစိုက်ပျိုးပြုပြင်လျက် ဘဝကိုအေးချမ်းစွာကုန်ဆုံးနေစဉ်အတွင်း ၁၉၈၇၊ ဧပြီလတွင် နိုင်ငံတော်၏ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မျက်စိခွဲစိတ်ကုသခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင်၂ လကြာကုသခဲ့ပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၀ လ အကြာ ၁၉၈၈ မတ်လ အကုန်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန်သော လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူမသည် ဒုတိယအကြိမ် လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားရပြီးနောက်၊ ၁၉၈၈ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နံနက် ၇ နာရီ ၁၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းနေအိမ်တွင် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏လက်ပေါ်၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ [https://web.archive.org/web/20090915180623/http://www.voanews.com/burmese/archive/2003-01/a-2003-01-07-3-1.cfm] ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဖြစ်သူ [[ဦးအောင်ဆန်းဦး]]နှင့် သမီးဖြစ်သူ [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] (အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်) တို့ကျန်ရစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)</ref> ==ဂူဗိမာန်== ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ ကြွင်းကျန် သောရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေတိဂုံဘုရား တောင်ဘက်မုခ်အနီး ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းရှိ ငြိမ်းချမ်းရေနှင့် မျိုးချစ်စာဆိုဆရာကြီး [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း|သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]] ဂူဗိမာန်နှင့် သီပေါမင်း၏ မိဘုရားခေါင်ကြီး [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]၏ နောက်ဆုံး အဂ္ဂမဟေသီ [[စုဖုရားလတ်|စုဘုရားလတ်]] ဂူဗိမာန်တို့အကြား မြေကွက်လပ်၌ ဂူဗိမာန်တည်ဆောက် သဂြိုဟ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေရာတွင်ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဦး[[သန့်၊ ဦး|သန့်]]၊ စုဖုရားလတ်နှင့် ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့၏ အုတ်ဂူများလည်း တည်ရှိသည်။ == ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း == ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး တိုင်းကျိုးပြည်ပြု စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော မြန်မာမိခင်ဘွဲ့တံဆိပ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကချီးမြှင့်သော [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် တွင် [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]]မှချီးမြင့်သော မာရှယ်တီးတိုးယူဂိုဆလပ်ကြယ် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ နိုဘယ်အော်ဒါဘွဲ့(ဝါ) ဘုရင့်မြင့်မြတ်သော ဆုတံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ==မှတ်စု== {{notelist}} == ကိုးကား == <references/> {{lifetime|၁၉၁၂|၁၉၈၈}} [[Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ‎]] [[Category:ပထမ မြန်မာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] 8n945p37fc4ti919417vq6mp5lrx50n 0 8519 1030462 1016366 2026-05-08T10:54:56Z Lando278 119167 add corvette 773 anawyatha class 1030462 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit |unit_name = တပ်မတော် (ရေ) |image = {{ubl|[[File:Emblem of the Myanmar Navy.svg|frameless|250px]]|တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် ---- [[File:Arm Badge or Shoulder Sleeve of Myanmar Navy.svg|frameless|200px]]|လက်ရုံးအမှတ်အသားတံဆိပ်}} |image_size = |caption = |dates = ၁၉၄၇ – လက်ရှိ |start_date = {{Start date and age|1947|12|24|df=yes|p=yes}} |country = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |allegiance = |branch = [[ရေတပ်]] |type = |role = နိုင်ငံ့ရေပိုင်နက် ကာကွယ်ရေး၊ ရေကြောင်းစစ်ဆင်ရေး |size = ၁၉,၀၀၀ ဦး<ref name="Irrawaddy2024">{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/arakan-army-exposes-myanmars-naval-weaknesses.html|title=Arakan Army Exposes Myanmar's Naval Weaknesses|author=Moe Sett Nyein Chan|date=1 March 2024|website=The Irrawaddy|access-date=17 September 2024}}</ref> |command_structure = {{Armed forces|မြန်မာနိုင်ငံ}} |garrison = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]။ |garrison_label = ဌာနချုပ် |equipment = |equipment_label = |nickname = ရေတပ်၊ နေဗီ၊ ရွိုင်ရယ် နေဗီ။ |motto = {{ubl|''"လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲ"'' ၊|''"မြန်မာ့ပင်လယ် ဒို့ကာကွယ်"'' ၊|''"ပိုင်နက်ပင်လယ် ဒို့ကာကွယ်"'' ။}} |colors = {{Color box|#000080}}{{Color box|#FFFFFF}}{{Color box|#000000}} ရေတပ်နက်ပြာ၊ အဖြူ၊ အနက်{{Small|''(Navy Seals အထူးတပ်ဖွဲ့)''}} |colors_label = |march = |mascot = |battles = |anniversaries = ဒီဇင်ဘာ ၂၄ |decorations = |battle_honours = |commander1_label = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |commander1 = {{flagicon image|Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] |commander2_label = ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး |commander2 = {{Flagicon image|Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svg|size=25px}} [[တင်အောင်စန်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်ဆန်း]] |commander3_label = [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] |commander3 = {{flagicon image|Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw9yrgg7y17t|title=ဗိုလ်ချုပ်ထိန်ဝင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄}}</ref> |commander4_label = စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) |commander4 = {{flagicon image|Myanmar Navy Vice-Admiral Flag.svg}} ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အေးမင်းထွေး |commander5_label = အင်ဂျင်နီယာဌာနမှူး <!-- Insignia --> |commander5 = {{flagicon image|Myanmar Navy Vice-Admiral Flag.svg}} ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်သူစိုး |identification_symbol = [[Image:Naval Ensign of Myanmar.svg|border|200px]] |identification_symbol_label = ရေတပ်အလံတော် |identification_symbol_2 = [[Image:Myanmar Navy commissioning pennant.svg|199px]] |identification_symbol_2_label = တပ်တော်ဝင်အလံ |identification_symbol_3 = [[Image:Naval Ensign of Burma (1948-1974).svg|border|200px]] |identification_symbol_3_label = ရေတပ်အလံတော်ဟောင်း (၁၉၄၈–၁၉၇၄) |identification_symbol_4 = [[Image:Naval Ensign of Burma (1974–1994).svg|border|200px]] |identification_symbol_4_label = ရေတပ်အလံတော်ဟောင်း (၁၉၇၄–၁၉၉၄) <!-- Aircraft --> }} ယနေ့ခေတ် '''တပ်မတော် (ရေ)''' သည် မြန်မာ့ [[တပ်မတော်]] တွင် ပါဝင်ပြီး [[ရေတပ်]]ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသား စစ်မှုထမ်းအင်အား ၁၉၀၀၀ ခန့်ဖြင့်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။ ယနေ့အချိန်တွင် တပ်မတော် (ရေ) သည် စစ်ရေယာဉ်ပေါင်း ၂၂၇ စီးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref>https://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.php?country_id=myanmar</ref> ၁၉၈၈ ခုနှစ်မတိုင်မှီခန့် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုများ နိုမ်နှင်းရာတွင် မြန်မာ့တပ်မတော် ရေ ၏ထင်ရှားသော အခန်းကဏ္ဍမှာ အခြား တပ်နှင့် လေတပ် များထက်စာလျှင် အလွန်နည်းပါးလှသည်။ တပ်မတော်ရေသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ယခင်အချိန်ရော ယခုကာလအထိတည်ရှိနေသည့်အတွက်ကြောင့် မကြာသေးမီကာလကပင် မြန်မာ့ရေပိုင်နက်ခြိမ်ခြောက်မှုများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ထပ်မံတိုးချဲ့တည်ဆောက်ထားခဲ့သည်။ တပ်မတော် (ရေ)၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ “မြန်မာ့ပင်လယ် ဒို့ကာကွယ်” ဖြစ်သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/64612</ref> ==သမိုင်း== ===ကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီ=== [[File:An account of an embassy to the kingdom of Ava 00493-s.gif|thumb|231x231px|၁၇၉၅ ခုနှစ် မြန်မာဘုရင့်စစ်ရေယာဉ် |alt=]]မြန်မာဘုရင့်ရေတပ်တော်တွင် မြစ်အတွင်းတိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ်များ အဓိကပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့၏ အဓိကတာဝန်များမှာ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကြောင်းအား ထိန်းချုပ်ထားရန်ဖြစ်ပြီး ရှေ့တန်းစစ်သည်များအား တင်ဆောင်လာသော သင်္ဘောများကို ကာကွယ်ပေးရန်အတွက်ဖြစ်သည်။ ယင်းစစ်သင်္ဘောများသည် သေနတ်ကိုင်တပ်သား ၃၀ နှင့်အထက် တင်ဆောင်နိုင်ပြီး ၆-၁၂ ပေါင်ဒါ အမြောက်မြားတပ်ဆင်ထားသည်။ ၁၈ ရာစုအလယ်ခန့်တွင် ရေတပ်တော်သည် ဥရောပနှင့်အခြားလူမျိုးများပါသည့် ပင်လယ်ပျော်သင်္ဘောနှင့် ဥရောပနှင့်အခြားနိုင်ငံခြား သင်္ဘောသားများထံမှ နည်းနာများကို သင်ယူဆည်းပူးလေ့လာပြီး ယိုးဒယား၊ ရခိုင်တိုက်ပွဲများအတွက် စစ်သည်တော်များ ပို့ဆောင်ရန် အသုံးချခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Burmese man-of war, captured by the Hermes - ILN 1852-0626-0009.jpg|thumb|၁၉ ရာစု မြန်မာဘုရင့်စစ်ရေယာဉ်]] ထိုအချိန်က ရခိုင်နှင့် မွန်တို့သည် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နေထိုင်သည့်အလျောက် ယင်းတို့၏ စစ်သင်္ဘောများ၊ တိုက်ခိုက်ရေးနည်းပညာများသည် မြစ်အတွင်း၌သာအတွေ့အကြုံရှိသော မြန်မာတပ်များ၏ သင်္ဘောများထက် သာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ===တိုက်ပွဲများနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်=== မြန်မာ့ ရေတပ်ကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော် ရေ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း အလွန်သေးငယ်၍ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းတွင် ဗြိတိသျှ မဟာမိတ်တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ === ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးကာလ === [[File:HMS Fal 1943 IWM FL 10071.jpg|thumb|230x230px|[[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]]] ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအတွင်းတွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ရေတပ်ကို လူ ၇၀၀ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပထမတွင် သင်္ဘောအုပ်စုမှာ အနည်းငယ်သာ ပါဝင်သော်လည်း ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဗြိတိသျှတော်ဝင်ရေတပ်၏ အစီအစဉ်အရ သင်္ဘောအချို့ကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် UBS Mayu ([[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]) မြစ်အမျိုးအစားဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် နှင့် အမြောက်တက်ဆင်ထားသည့် ကမ်းတက်ရေယာဉ် လေးစင်းပါဝင်သည်။ ၂၅ပေါင်ဒါ(၈၈မီလီမီတာ) ၂လက်နှင့် ၂ပေါင်ဒါ (၄၄ မီလီမီတာ) အမြောက်မြား တပ်ဆင်ထားသည့် ထိုကမ်းတက်ရေယာဉ်များကို အထောက်အကူပြု(သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး+လက်နက်ကြီးပစ်ကူပေးနိုင်ရန်)စစ်ရေယာဉ်များအြဖစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ရက်၊ မွန်းတည့် ၁၂ နာရီတွင် ဗြိတိသျှ တော်ဝင်ရေတပ် မတော်က စစ်ရေယာဉ် (မေယု)ကို မြန်မာနိုင်ငံ‎ အရန်တော်ဝင်ရေတပ်သို့ အခမ်းအနားဖြင့် လွှဲပြောင်းပေး အပ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်စဉ်က ဗြိတိသျှ အစိုးရကိုယ်စား စစ်ရေယာဉ်မှူးဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူး မစ်ချယ်လ်က လွဲပြောင်းပေး အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအခမ်းအနားသို့ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း‎]] ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ပြီး ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ရေယာဉ်ကို မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စား လက်ခံခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံး စစ်ရေယာဉ်မှူးမှာ ဗိုလ်မှူးခင်မောင်ဘို ဖြစ်သည်။ === ၁၉၅၀ ခုနှစ်များ === ၁၉၅၀ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၁ ခုနှစ်အတွင်းတွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]သည် နှစ်ဖက် စစ်ရေးနားလည်မှုအစီအစဉ်အရ ကမ်းရိုးတန်းစောင့် သင်္ဘော ၁၀ စင်း ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု ပေါင်းစုံကို နှိမ်နင်းရာ တိုက်ပွဲများအတွင်းတွင် တပ်မတော်ရေသည် အဓိကနေရာမှ လုပ်ရှားခဲ့သည်။ တပ်မတော်ရေသည် ခုခံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတာဝန်များ၊ အစောင့်အရှောက်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ သယ်ယူရေး၊ စစ်သည်များသယ်ယူရေးများနှင့် လိုအပ်လျှင် ပစ်ကူများပေးရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ [[ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]များနှင့် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော [[မော်လမြိုင်မြို့]]ကို ကရင်သောင်းကျန်သူတို့ သိမ်းပိုက်ထားချိန်တွင် တပ်မတော်ရေ၏ အဓိက တာဝန်ယူ လှုပ်ရှားမှုကြောင့်သာ သက်သာရာ ရခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် တပ်မတော်ရေ၏ ကင်းလှည့်ရေယာဉ်တစ်စင်းသည်သာ ကရင်သောင်းကျန်းသူများဘက်သို့ ဘက်ပြောင်းပူးပေါင်းခဲ့သည်မှ အပ မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် အရေးကြီးသည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း ရေကြောင်းလမ်းများတွင် ကြီးမားသော အတားအဆီး မရှိဘဲ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>Hugh Tinker, Union of Burma, p.325</ref> ၁၉၅၆-၅၇ ခုနှစ်အတွင်းတွင် တန်ချိန် ၅၀ ရှိသည့် မော်တာတော်ပီဒို/မော်တာ စက်သေနတ်တပ် အဖြစ်ပြောင်းလဲအသုံးပြုနိုင်သော Saunders-Roe Dark class အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ငါးစင်း၊ တန်ချိန် ၁၀၄၀ ရှိ Algerine class minesweeper အမျိုးအစား မိုင်းရှင်းရေယာဉ်အဟောင်း တို့ကို ဗြိတိသျှတို့ထံရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၀-၆၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် PGM အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတမ်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ခြောက်စင်း၊ CGC အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၇ စင်း ကို တပ်မတော်ရေသို့ ရောင်းချပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ရေတပ်၏ တန်ချိန် ၆၄၀ PCE-827 class တိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ် နှင့် တန်ချိန် ၆၅၀ Admirable class minesweeper အမျိုးအစား မိုင်းရှင်ရေယာဉ်တို့ကို ရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းယာဉ်များသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်အလယ်ခန့် တပ်တော်ဝင်အသုံးပြုထားသော ယာဉ်အဟောင်းများဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်သို့ မြစ်တွင်း ကမ်းရိုးတန်းစောင့်ရေယာဉ်ငယ် ၆ စင်းတို့ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုဆလားဗီးယားထံမှ Y-301 အမျိုးအစား စက်သေနတ်တပ် ရေယာဉ် ၁၀ စီးအပြင် Michao အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့်ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၂၅ စီးရရှိခဲ့သည်။ === ၁၉၆၀ ခုနှစ်များ === [[File:Burmese Navy visit to Indonesia, Jalesveva Jayamahe, p198.jpg|thumb|အင်ဒိုနီးရှားရောက် မြန်မာ့ရေတပ်သားများ (၁၉၆၀ ခုနှစ်)]] မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]] အကူအညီဖြင့် စစ်ရေယာဉ်များ ကိုယ်တိုင် ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ တွင် တန်ချိန် ၄၀၀ ရှိ နဝရတ် အမျိုးအစား ကော်ဗတ် ရေယာဉ်နှစ်စင်းကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းစေခဲ့သည်။ လက်နက်အနေဖြင့် ၂၅ပေါင်ဒါ အမြောက် နှင့် ၄၀ မီလီမီတာ ဘိုဖော်စ် လေယာဉ်ပစ်အမြောက်တို့ တပ်ဆင်ထားသည်။ မြန်မာသင်္ဘောကျင်းများမှ ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ရေယာဉ်ငယ် အချို့နှင့် ကမ်းတက်ရေယာဉ်အချို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကမ်းတက်ရေယာဉ်နှင့် အရန်သင်္ဘောများကို အော်လီကွန် ၂၀ မီလီမီတာ အမြောက်မြား၊ ၄၀ မီလီမီတာ လေယာဉ်ပစ်အမြောက်မြား နှင့် စက်သေနတ်ကြီးများကို တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>Janes Fighting Ships 1997-98 p.82</ref> === ၁၉၇၀ ခုနှစ်များ === တပ်မတော်ရေ၏ စစ်အင်အားတို့ချဲ့မှုသည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်နှင့် ၆၀ အကြားတွင် အလွန်လျင်မြန်သော်လည်း ယာဉ်အအိုအဟောင်းများ၏ ပျက်စီး ယိုးယွင်းမှုများကြောင့် အရှိန်အဟုန်နှေးကွေးလာခဲ့ရပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် မဆလ အစိုးလက်ထက် ရေတပ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမတိုင်မီအထိ ဖြစ်သည်။ === ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ === ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]မှ Carpentaria အမျိုးအစား ကမ်းနီး ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ခြောက်စင်း၊ စင်ကာပူနိုင်ငံမှ ၁၂၈ တန် Swift အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်း ကင်းလှည့် ရေယာဉ် ၃ စီး၊ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံလုပ် ၃၈၅ တန် Ospery အမျိုးအစား ကမ်းဝေး ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၃ စီးတို့ ရရှိခဲ့သည်။ Swift နှင့် Ospery အမျိုးအစား သင်္ဘောများသည် ၄၅၀၀ မိုင်နှင့် ၁၈၀၀ မိုင်ခန့် အသီသီးရောက်ရှိနိုင်ပြီး အော်လီကွန် ၂၀ မီလီမီတာ အမြောက်မြားနှင့် ၄၀မီလီမီတာ လေယာဉ်ပစ် အမြောက်မြား တပ်ဆင်ထားသည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန် အစောပိုင်းနှစ်များတွင် တပ်မတော်ရေသည် US PGM အမျိုးအစား ကင်းလှည့်ရေယာဉ်ကို အခြေခံ၍ ၁၂၈ တန် PGM အမျိုးအစား ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၃ စင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုသင်္ဘောတိုင်းတွင် ၄၀ မီလီမီတာ လေယာဉ်ပစ်အမြောက် နှစ်လက်နှင့် ၁၂.၇ မီလီမီတာ စက်သေနတ်ကြီး ၂ ခုတို့ တပ်ဆင်ပေးထားသည်။ === ၁၉၉၀ ခုနှစ်များ === မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် ဒုံးတပ် အစောင့်ရေယာဉ် ၆ စီးနှင့် ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက် သင်္ဘော ၁၀ စင်းတို့ကို တရုတ်ထံမှ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ တပ်မတော် ရေသည် ၇၇ မီတာ ကော်ဗတ် ရေယာဉ် နှစ်စင်း(771 နှင့် 772) နှင့် အမြန်သွားတိုက် ရေယာဉ် လေးစင်း(551-554) တို့ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်ကတည်းက တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ === ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ === ==== နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်း ==== ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]]ကြောင့် တပ်မတော်ရေယာဉ် ၂၅ စီးခန့် နစ်မြုပ်ခဲ့ရပြီး စစ်သားအချို့နှင့် မိသားစုဝင်များပျောက်ဆုံး သို့မဟုတ် သေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု စာရင်းပြုစုခဲ့သည်။ အရာရှိ ၃၀ ခန့်နှင့် အမှုထမ်းပေါင်း ၂၅၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးခဲ့ကြောင်း ကြေညာထားပြီး ဟိုင်းကြီးကျွန်းရှိ ပမ္မဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်၊ ဗိုလ်တထောင် သန်လျက်စွန်းရှိ ဧရာဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ် နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ရှိ ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်တို့၏ကွပ်ကဲမှုအောက်၌ရှိသော စစ်ရေယာဉ် ၂၅ စင်းသည် မုန်တိုင်းကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ === ၂၀၁၀ ခုနှစ်များ === မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အမေရိကန်၏ နိုင်ငံတကာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် အမေရိကန်စစ်ရေယာဉ် USS Bonhomme Richard (LHD-6) သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။<ref>https://web.archive.org/web/20181226035219/https://www.mmtimes.com/national-news/6684-the-evolving-role-of-myanmar-s-navy.html</ref>[[File:Myanmar officer tour USS Bonhomme Richard. (8202185315).jpg|thumb|မြန်မာ့တပ်မတော်ရေ အရာရှိများ အမေရိကန်စစ်ရေယာဉ်ကို လာရောက်လည်ပတ်စဉ် (၂၀၁၃ ခုနှစ်)|alt=]] ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ စစ်ရေယာဉ်တပ်ပေါင်းစု ပင်လယ်ပြင်စစ်ဆင်မှုလေ့ကျင့်ခန်း (Combined Fleet Exercise -Sea Shield)ကို နှစ်စဉ်လုပ်ဆောင်ပြီး စစ်ရေယာဉ်မျိုးစုံ နှင့် ရဟတ်ယာဉ်များ၊ အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ (NAVY SEALs) တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ အရာရှိ၊ စစ်သည်အင်အား ၁၄ဝဝ ကျော် နှစ်စဉ်ပါဝင်လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။<ref>http://www.moi.gov.mm/?q=news/1/04/2017/id-14239</ref> [[File:2015.10.20.부산국제 조선 해양 대제전 국제 해양 방위산업전 22153969379 9e05ae203c o.jpg|thumb|မြန်မာ - တောင်ကိုရီးယား ရေတပ်ဦးစီးချုပ်များ တွေ့ဆုံစဉ် (၂၀၁၇ ခုနှစ်)]] ၂ဝ၁၆ ခုနှစ်မှ စ၍ တပ်မတော်နယ်လှည့် အထူးကုဆေးအဖွဲ့ များပါဝင်သော တပ်မတော်ပင်လယ်သွား ဆေးရုံသင်္ဘော(သံလွင်) ဖြင့် မြန်မာ့ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများရှိ ဒေသခံပြည်သူများအား ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိရာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလထိ ဒေသခံပြည်သူစုစုပေါင်း ၈၁ဝ၅၃ ဦး တို့ကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်း များ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ဆေးရုံ သင်္ဘောပေါ်ရှိ သားဖွားခန်း၌ ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင် ၁၁ ဦးအား အောင်မြင်စွာ မွေးဖွား ကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cincds.gov.mm/node/1260 |accessdate=25 December 2018 |archivedate=21 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181221002828/http://www.cincds.gov.mm/node/1260 }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် တွင် မြစ်တွင်းသွား ဆေးရုံသင်္ဘော(ရွှေပုစွန်) သည် ရေဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်လျက်ရှိသော [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်း ဒေသကြီး]] အတွင်း လှည့်လည်၍ ဆေးကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>http://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/9/08/2015/id-27318</ref> [[ဖိုင်:Myanmar UMS King Sin Phyu Shin (F14) during Milan 2018 exercise.jpg|thumb|၂၀၁၈ ခုနှစ် မီလန် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု၌ တွေ့ရသော မြန်မာ့စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင် ('''F14''')]] ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် ကျင်းပသည့် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာရေတပ်လေ့ကျင့်မှု ၂၀၁၈ တွင် မြန်မာရေတပ်က ပါဝင်ခဲ့သည်။ မြန်မာဘက်မှ ရေယာဉ်များတွင် ကျန်စစ်သား-အတန်းအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် [[စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင်]] (F-14) နှင့် ကမ်းလွန်ကင်းလှည့်ရေယာဉ် [[စစ်ရေယာဉ် အင်းလေး]] UMS Inle နှင့် အိန္ဒိယဘက်ခြမ်းတွင် ရေငုပ်သင်္ဘော တိုက်ခိုက်ရေးစစ်ရေယာဉ် corvette INS Kamorta, Shivalik (Project 17) တို့ ပါဝင်ကြောင်း၊ ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် INS Sahyadri နှင့် Type 877EKM Kilo-class ရေငုပ်သင်္ဘောတစ်စင်း၊ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းနှင့် အဆင့်မြင့်လေယာဉ်နှစ်စင်းတို့နှင့်အတူ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာရေတပ်၏ စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား သည် ဒေသတွင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ရေကြောင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးတက်စေရန်အတွက် ပထမဆုံး အမေရိကန်-အာဆီယံ ရေကြောင်းလေ့ကျင့်မှု US-Asean Maritime Exercise (AUMX) တွင် ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။<ref>https://www.bangkokpost.com/thailand/general/1741184/first-us-asean-naval-exercise-begins</ref>[[ဖိုင်:6th Indo-Myanmar Coordinated Patrol concludes at Coco Islands (3).jpg|thumb|မြန်မာ့တပ်မတော်ရေ ပင်လယ်ပြင်စစ်ဆင်မှုလေ့ကျင့်ခန်း (၂၀၁၈ ခုနှစ် ကိုကိုးကျွန်း)]]မြန်မာရေတပ်သည် ဒေသတွင်း ရေတပ်များနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ၎င်းသည် တော်ဝင်ဩစတြေးလျရေတပ်၊ တရုတ်ရေတပ်နှင့် အိန္ဒိယရေတပ်ကဲ့သို့သော ဒေသတွင်းမှ ရေတပ်များ လာလည်ပတ်ခြင်းကို လက်ခံကျင်းပလျက်ရှိသည်။<ref>https://en.qdnd.vn/military/intl-relations-and-cooperation/vietnamese-vessel-visits-myanmar-504421</ref> အလားတူ မြန်မာရေတပ်သင်္ဘောများသည် ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်းနှင့် စင်ကာပူတို့ အပါအဝင် ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေတပ်များသို့ သွားရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည်။<ref>https://www.bangkokpost.com/world/336841/myanmar-ships-back-to-thailand-in-18-years</ref><ref>{{Cite web |url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=23201 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=24 September 2023 |archive-date=27 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127185100/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=23201 |url-status=dead }}</ref> ==လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(‌ရေ)များ== #ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးခင်မောင်ဘို (၁၉၄၈ - ၁၉၅၂ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ (ရေ-၁၀၀၁)(၁၉၅၂ - ၁၉၆၂ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင် (ရေ-၁၀၂၅)(၁၉၆၂ - ၁၉၇၄ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ် ချစ်လှိုင် (ရေ-၃၀၁၁)(၈-၃-၁၉၇၄ မှ ၁၆-၁၀-၁၉၈၀ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း (၁၉၈၀ - ၁၉၈၅ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် (ရေ-၁၀၃၈) (၁၉၈၅ - ၁၉၉၂ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့် (၁၉၉၂ - ၁၉၉၅ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး (၁၉၉၅ - ၁၉၉၇ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်သိန်း (ရေ-၁၀၈၇)(စတသ-၃)(၁၉၉၇ - ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း (ရေ-၁၁၀၇)(စတသ-၆)(၂၀၀၀ - ၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]] (ရေ-၁၁၈၁)(စတသ-၁၁)(၂၀၀၄ - ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ) # ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဉာဏ်ထွန်း၊ ဦး|ဉာဏ်ထွန်း]] (ရေ-၁၁၉၆)(စတသ-၁၆)(၁-၆-၂၀၀၈ ခုနှစ် မှ ၁၅-၈-၂၀၁၂ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ (ရေ-၁၂၈၂)(စတသ-၂၂)(၁၆-၈-၂၀၁၂ ခုနှစ် မှ ၁၂-၈-၂၀၁၅ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] (ရေ-၁၂၈၇)(စတသ-၂၃) (၁၃-၈-၂၀၁၅ ခုနှစ် မှ ၃-၂-၂၀၂၁ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်|မိုး​အောင်]] (ရေ-၁၃၇၄)(စတသ-၂၈)(၄-၂-၂၀၂၁ ခုနှစ် မှ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] (ရေ-၃၄၇၄)(စတသ-၃၂)(ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ဇူလိုင် ၂၀၂၄ ) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] (စတသ-၂၉)(ဇူလိုင် ၂၀၂၄ – လက်ရှိ ) ==ရာထူးအဆင့် နှင့် အဆောင်အယောင်များ== {{main|တပ်မတော် (ရေ)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ}} ===ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိများ=== {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Armed Forces/OF/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OF/Myanmar}} |} ===အခြားအဆင့်များ=== {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OR/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OR/Myanmar}} |} ==ဖွဲ့စည်းပုံ== === အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးယူနစ်များ === * ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စုကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (နေပြည်တော်) (ကက(ရေ)) * ဗျူဟာမြောက် ရေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (နေပြည်တော်) * [[ရေတပ် လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ်|ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ်]] (ဆိပ်ကြီးခနောင်တို) * [[ရေတပ် သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်|ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်]] (သန်လျင်) * ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ * [[ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စု|ရေတပ်ဗျုဟာ စစ်ရေယာဉ်စုများ]] (ရဗစ) * ရေတပ် တပ်ရင်းများ * အထူးတပ်ဖွဲ့    ==== ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ ==== ===== [[ဧရာဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ဧရာဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (ဧရခ) ===== * ဌာနချုပ် (သန်လျက်စွန်း၊ ရန်ကုန်) * သံလျင်ရေတပ်စခန်း * သီလဝါ ရေတပ်စခန်း * ကိုကိုးကျွန်းအခြေစိုက်စခန်း (ရေတပ်ရေဒါယူနစ်အပါအဝင်) ===== [[မောရဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|မောရဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (မရခ) ===== * ဌာနချုပ် (မော်လမြိုင်မြို့) ===== [[ဓညဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (ဓရခ) ===== * ဌာနချုပ် ([[စစ်တွေမြို့]]) * ကျောက်ဖြူရေတပ်စခန်း * သံတွဲရေတပ်စခန်း * အမှတ် (၇၁) ရေငုပ်သင်္ဘော အခြေစိုက်စခန်း ===== [[ပမ္မဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ပမ္မဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (ပရခ) ===== * ဌာနချုပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၁)ရေတပ်ဆက်သွယ်ရေးတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၂)ရေတပ်ပစ္စည်းထိန်းတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၃)ရေတပ်အုပ်ချုပ်ရေးတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၄)ရေတပ်လက်နက်ခဲယမ်းတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၅)ရေတပ်စက်မှုလက်မှုတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၆)စစ်ရေယာဉ်စု (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၇)ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) ===== [[တနင်္သာရီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|တနင်္သာရီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (သရခ) ===== * ဌာနချုပ် ([[ကျွန်းစုမြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]) * အမှတ်(၅၁)ရေတပ်ဆက်သွယ်ရေးတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၂)ရေတပ်ပစ္စည်းထိန်းတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၃)ရေတပ်အုပ်ချုပ်ရေးတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၄)ရေတပ်လက်နက်ခဲယမ်းတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၅)ရေတပ်စက်မှုလက်မှုတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၆)စစ်ရေယာဉ်စု (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၇)ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးတပ် (စခန်းသစ်ကျွန်း) * အမှတ်(၅၈)ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်း (ဇာဒက်ကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၅၉)ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (မလိကျွန်း) * ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (ပုလဲကျွန်း) * ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (ကတန်ကျွန်း) * ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (စခန်းသစ်ကျွန်း) ==== ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စုများ ==== * အမှတ်(၁)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(သန်လျင်) * အမှတ်(၂)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(ဟိန်းဇဲ၊ ရေဖြူမြို့နယ်၊ တနင်္သာရီ) * အမှတ်(၃)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(စနဲမြို့၊ [[ကျောက်ဖြူခရိုင်]]၊ ရခိုင်ပြည်နယ်) * အမှတ်(၄)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(ဟိုင်းကြီးကျွန်း) ==== ရေတပ် တပ်ရင်းများ ==== [[File:The Commander-In-Chief, Myanmar Navy, Vice Admiral Thura Thet Swe calling on the Chief of Naval Staff, Admiral D.K. Joshi, in New Delhi on July 29, 2013.jpg|thumb|241x241px|မြန်မာ - အိန္ဒိယ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်များ တွေ့ဆုံစဉ် (၂၀၁၃ ခုနှစ်)]] ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်(ရေ)၏ အမှတ်(၁)ရေတပ်တပ်ရင်းကို တပ်ရင်းဌာနချုပ်(၁)ခွဲ၊ သေနတ်ကိုင်တပ်ခွဲ(၃) ခွဲတို့ဖြင့် ကမ်းတက်တပ်ရင်းအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တပ်ရင်းအဆင့်မဖွဲ့စည်းမှီ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ကာလမှစတင်ကာ တပ်စုအဆင့်၊ တပ်ခွဲအဆင့်ဖြင့် စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အရေးပေါ်ကိစ္စရပ်များရင်ဆိုင်လာရပါက အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း လှုပ်ရှားမှုပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ရေတပ်အရာရှိ/စစ်သည်များအား ခြေလျင်တပ်ဆိုင်ရာဘာသာရပ်များကို လေ့ကျင့်သင်ကြားကာ ရေတပ်တပ်ရင်းတွင် အမှုထမ်းစေခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် အင်အားထပ်မံရရှိခဲ့သဖြင့် သေနတ်ကိုင်တပ်ခွဲ(၅) ခွဲအထိ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ အမှတ်(၁)ရေတပ်တပ်ရင်း၏ စစ်ဆင်ရေးကိစ္စရပ်များအား အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ၎င်း၊ စစ်ရေး/စစ်ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တနင်္သာရီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ၎င်း တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ပြီး မြိတ်၊ တနင်္သာရီ၊ ကော့သောင်း၊ ဘုတ်ပြင်း၊ ထားဝယ်ဒေသများတွင် စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ရသည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁)ရေတပ်တပ်ရင်း၏ စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များအား အမှတ်(၁၇)ခြေလျင်တပ်ရင်းသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ကာ တပ်ရင်းဌာနချုပ်ကိုလည်း မြိတ်မြို့မှ တွံတေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဧရာ၀တီမြစ်၀ကျွန်းပေါ်ဒေသအတွင်း ခုတ်မောင်းသွားလာလျက်ရှိသော ရေယာဉ်များလုံခြုံရေးအတွက် ရည်ရွယ်ကာ အမှတ်(၂)ရေတပ်တပ်ရင်းကို သန်လျက်စွန်းတွင် ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အမှတ်(၂)ရေတပ်တပ်ရင်း၏ စစ်ဆင်ရေးကိစ္စရပ်များအား အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ၎င်း၊ စစ်ရေး/စစ်ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား ဧရာ၀တီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ၎င်း တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ပြီး ရန်ကုန်၊ ဟင်္သာတ၊ ဝါးခယ်မ၊ ဘိုကလေးဒေသများတွင် စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၃၀) ရက်နေ့တွင် ရေတပ်တပ်ရင်းများ၏စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များအား အခြားနယ်မြေခံတပ်ရင်းများသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ပြီးနောက် ရေတပ်တပ်ရင်းများအား ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>တပ်မတော်သမိုင်း၊ ပဉ္စမတွဲ၊၁၉၆၂-၁၉၇၄</ref> ==== အထူးတပ်ဖွဲ့ ==== [[တပ်မတော် (ရေ) အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (Myanmar Navy SEALs) ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်ကာလများမှ စတင်ကာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဓားစာခံကယ်ဆယ်ရေး၊ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးနှင့်မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းများ လှုပ်ရှားမှုပြုနိုင်ရန် အဓိက ရည်ရွယ်သည်။ ရွေးချယ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်နှင့်လေ့ကျင့်ရေးသင်ရိုးညွှန်းတမ်းသည်အမေရိကန်ရေတပ် SEAL ရွေးချယ်ရေးနှင့်လေ့ကျင့်ရေး သင်ရိုးညွှန်းတမ်း နှင့်ဆင်တူသည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Jhl8LfT2_9k</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-03/19/c_137906627.htm |accessdate=12 October 2019 |archivedate=30 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190330192141/http://www.xinhuanet.com/english/2019-03/19/c_137906627.htm }}</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=Mp-0y6TUl7w</ref> ==== ရေတပ်အခြေစိုက် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ==== မြန်မာ့ တပ်မတော်သည် ရေတပ်အခြေစိုက် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအတွက် ဘိုဖော်စ် ၄၀ မီလီမီတာ နှင့် zpu-2 AAA တို့ကို ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သည်။ == စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ == {{Main|တပ်မတော် (ရေ)၏ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများစာရင်း}} === ခေတ်မီရေး === မြန်မာ့ရေတပ်သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းကတည်းက ခေတ်မီရေးအစီအစဉ်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ပြည်တွင်း၌ နိုင်ငံခြားမှ ထောက်ပံ့သော စက်ကိရိယာများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် ကြီးမားပြီး ပိုမိုအဆင့်မြင့်သော သင်္ဘောများကို ထည့်သွင်းထားသည်။ === ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်များ === မြန်မာ့ရေတပ်သည် သင်္ဘောအဟောင်းများနှင့် စက်ကိရိယာများကို အစားထိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ၎င်း၏ ခေတ်မီရေးအစီအစဉ်ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Type 053H1 အတန်းအစား ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို တရုတ်နိုင်ငံမှ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဤသင်္ဘောနှစ်စင်းကို အကျယ်တဝင့် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ အဆင့်မြှင့်တင်မှုများတွင် C-802 ဒုံးကျည်များဖြင့် HY 2 သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်များကို အစားထိုးခြင်းနှင့် အာရုံခံကိရိယာအသစ်များ တပ်ဆင်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ ပထမဆုံး ပြည်တွင်းထုတ် ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘော အောင်ဇေယျသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဗီဆာခါပတ်နမ်မှ အိန္ဒိယရေတပ်သင်္ဘောများနှင့် ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ပြည်တွင်းထုတ် ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောဖြစ်သည့် [[စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား]] သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ရေတပ်၏ ပထမဆုံး ကိုယ်ပျောက်ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောဖြစ်သည်။ ရေတပ်သည် ပြည်တွင်းထုတ် ဖရီးဂိတ်သင်္ဘော ခြောက်စင်း တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေသည်။ ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နှင့် အနောက်တိုင်းလက်နက်စနစ်များကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ အဆိုပါသင်္ဘောများတွင် Kh-35E သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်များ၊ OTO Melara 76 mm Super Rapid Cannons၊ AK-630 6-barrel 30mm close-in weapon system (CIWS) နှင့် Chinese ASW ဒုံးပျံများနှင့် တော်ပီဒိုများ တပ်ဆင်ထားပါသည်။ ရေဒါများနှင့် အီလက်ထရွန်းနစ်စနစ်များသည် အိန္ဒိယ၏ Bharat Electronics မှ အဓိကဖြစ်သည်။ အသစ်တည်ဆောက်ထားသော ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောများနှင့် OPV များအတွက် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြေပြင်မှ ဝေဟင်ပစ် ဒုံးကျည်များနှင့် သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်များကို မြန်မာနိုင်ငံက ဝယ်ယူခဲ့သည်။ မြန်မာရေတပ်သင်္ဘောကျင်းသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် တရုတ်အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဒေသတွင်း ခေတ်အမီဆုံး သင်္ဘောကျင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာရေတပ် အင်ဂျင်နီယာ အများအပြားသည် တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့တွင် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ [[ဖိုင်:Kh-35E maq maks2009.jpg|thumb|ရုရှားလုပ် Kh-35E သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်]] === ရေငုပ်သင်္ဘောများ === ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်သည် အိန္ဒိယမှ ဆိုဗီယက်ခေတ် Sindughosh/Kilo-class ရေငုပ်သင်္ဘောအား ၎င်း၏ ပထမဆုံး ရေငုပ်သင်္ဘောကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ယခင် INS Sindhuvir (S58) ကို မလွှဲပြောင်းမီ Hindustan Shipyard Limited မှ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ [[ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ]] UMS Minye Theinkhathu ဟု အမည်ပြောင်းကာ လေ့ကျင့်ရေး အတွက် အသုံးပြုမည့် ရေငုပ်သင်္ဘော ဖြစ်သည်။<ref>https://thediplomat.com/2019/09/kilo-impact-in-the-bay-of-bengal/</ref><ref>https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/taking-it-to-next-level-india-readies-submarine-for-myanmar/articleshow/70442448.cms</ref> ၎င်းအား ရေတပ်စစ်ရေယာဉ်လေ့ကျင့်မှု ('Bandoola 2020') ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၂၀၂၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လူသိရှင်ကြား ပထမဆုံးမြင်တွေ့ခဲ့ပါသည်။<ref>https://www.janes.com/defence-news/news-detail/myanmar-navy-showcases-newly-acquired-submarine-in-fleet-exercise-bandoola</ref> အိန္ဒိယရေတပ်သည် မြန်မာရေငုပ်သင်္ဘောကို ထိထိရောက်ရောက် လည်ပတ်နိုင်စေရန် လေ့ကျင့်ရေးတွင် ကူညီသွားမည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.indiatoday.in/world/story/myanmar-navy-to-acquire-its-first-submarine-ins-retrofitted-sindhuvir-1732421-2020-10-17</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာရေတပ်သည် ၎င်း၏ ဒုတိယမြောက် ရေငုပ်သင်္ဘော 35B Ming-class အမျိုးအစား [[ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲကျော်ထင်]] UMS Minye Kyaw Htin ရေငုပ်သင်္ဘောအား တရုတ်နိုင်ငံမှ လက်ခံရယူခဲ့သည်။<ref>https://www.indrastra.com/2021/12/UMS-Minye-Kyaw-Htin.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://navyrecognition.com/index.php/naval-news/naval-news-archive/2021/december/11171-myanmar-commissions-the-ums-minye-kyaw-htin-chinese-made-type-035-submarine.html |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=24 September 2023 |archive-date=4 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004221743/https://navyrecognition.com/index.php/naval-news/naval-news-archive/2021/december/11171-myanmar-commissions-the-ums-minye-kyaw-htin-chinese-made-type-035-submarine.html |url-status=dead }}</ref> === တခြား === [[ဖိုင်:Shyena.png|thumb|အိန္ဒိယလုပ် အဆင့်မြင့် ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက် Shyena တော်ပီဒို]] ၂၀၁၅ မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာရေတပ်သည် အစ္စရေးနိုင်ငံမှ Super Dvora Mk III ကင်းလှည့်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.israeldefense.co.il/en/content/report-myanmar-acquired-super-dvora-mk-3-boats-iai |access-date=24 September 2023 |archive-date=20 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020034330/https://www.israeldefense.co.il/en/content/report-myanmar-acquired-super-dvora-mk-3-boats-iai }}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇ ဒသမ ၉ သန်းတန်ဖိုးရှိ သဘောတူညီချက်အရ မြန်မာရေတပ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အဆင့်မြင့် ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက်တော်ပီဒို Shyena ယူနစ်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။<ref>https://www.aspistrategist.org.au/the-five-domains-update-69/</ref> ထို့အပြင် မြန်မာရေတပ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုးရီးယားထံမှ [[စစ်ရေယာဉ် မုတ္တမ]] (1501) platform dock (LPD) အသစ်ကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ==သင်္ဘောများ== === ရေငုပ်သင်္ဘောများ (Submarines) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- ! width="100" |အမျိုးအစား ! width="150" |တည်ဆောက်သူ ! width="160" |နံပါတ်စဉ် ! width="50" |တပ်တော်ဝင်သည့် ခုနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[ကီလိုအမျိုးအစား ရေငုပ်သင်္ဘော ]] [[File:«Краснодар».jpg|225x225px]]|| [[Rubin Design Bureau]] {{flagicon|Russia}} [[ရုရှား]] ||[[မင်းရဲသိင်္ခသူ ရေငုပ်သင်္ဘော|မင်းရဲသိင်္ခသူ]]|| ၂၀၂၀ || ခရုဇ်ဒုံးပျံ | [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]ထံမှ လက်ခံရရှိ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.navyrecognition.com/index.php/news/defence-news/2019/july/7327-myanmar-to-receive-its-first-kilo-class-submarine-from-india.html |access-date=30 July 2019 |archive-date=18 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018025853/https://www.navyrecognition.com/index.php/news/defence-news/2019/july/7327-myanmar-to-receive-its-first-kilo-class-submarine-from-india.html }}</ref> |- |Type-035G ၏ မျိုးကွဲ Type-035B အမျိုးအစား {{sclass2|Ming|ရေငုပ်သင်္ဘော}}<ref name="irrawaddy">{{cite web|last1=December 2021|first1=ဧရာဝတီ 27|title=တရုတ်နိုင်ငံက မြန်မာစစ်ကောင်စီကို ရေငုပ်သင်္ဘော တပ်ဆင်ပေး|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/12/27/248447.html|website=ဧရာဝတီ|access-date=၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|date=၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁}}</ref>[[ဖိုင်:Ming class SS.svg|left|thumb|225x225px]] |{{Flagicon|China}} [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |[[မင်းရဲကျော်ထင် ရေငုပ်သင်္ဘော|မင်းရဲကျော်ထင်]] |၂၀၂၁ | * 6 × bow torpedo tubes * 2 × stern torpedo tubes |[[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ထံမှ လက်ခံရရှိ<ref name="irrawaddy" /> |- | [[ ရေငုပ်သင်္ဘော ]] [[ဖိုင်:SSN-AUKUS_submarine.jpg|225x225px]]|| {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာ]] ||[[မသိရှိ]]|| ၂၀၂၃ || မသိရှိ | မသိရှိ <ref>https://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.php?country_id=myanmar</ref> |} === Landing Platform Dock (LPD) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- ! width="100" |အမျိုးအစား ! width="150" |တည်ဆောက်သူ ! width="160" |နံပါတ်စဉ် ! width="50" |တပ်တော်ဝင်သည့် ခုနှစ် !မှတ်ချက် |- | [[Makassar အမျိုးအစား]]|| Dae Sun Shipbuilding [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|တောင်ကိုးရီးယား]] {{flagicon|South Korea}} || စစ်ရေယာဉ် မုတ္တမ (1501) | ၂၀၁၉ | ၂၄-၁၂-၂၀၁၉ ရက်နေ့တွင် တပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ |- |} === ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်များ (Frigate) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !width=100px|အမျိုးအစား !width=160px|တည်ဆောက်သူ !width=140px|နံပါတ်စဉ် !width=50px|တပ်တော်ဝင်သည့် ခုနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[စစ်ရေယာဉ် သာလွန်မင်း|သာလွန်မင်း-အမျိုးအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်]] | ရေတပ်သင်္ဘောကျင်း <br> (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} | [[စစ်ရေယာဉ် သာလွန်မင်း|'''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် သာလွန်မင်း''']] (19) | ၂၀၂၄ | 16× [[HQ-16]] SAM လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည်၊ [[H/PJ-26 76 mm naval gun| H/PJ-26]] ခေတ်မှီရေတပ်သုံး ‌အောတိုအမြောက် ၊ [[C-802]] သို့မဟုတ် [[Kh-35E]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး၊[[Type-97 torpedo]]တော်ပီဒို၊ [[Type 730]] CIWS၊ nulka decoy system တပ်ဆင်ထားသည်။ (မှတ်ချက်။ အထက်ဖော်ပြပါ လက်နက်အချို့သည် တပ်ဆင်ထားမှုမရှိသေးသဖြင့် ခန့်မှန်းဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။) | ကိုယ်ပျောက် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်, [[Vertical launching system|VLS]] ပါဝင်သည့် မြန်မာ့ရေတပ်၏ ပထမဆုံး ဖရီးဂိတ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာရေတပ်၏ တည်ဆောက်သမျှ စစ်ရေယာဉ်များထဲတွင် အကြီးဆုံး စစ်ရေယာဉ်ဖြစ်သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/298649</ref> |- | rowspan="2" | [[စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား|ကျန်စစ်သား-အမျိုးအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်]] [[File:Indo-Myanmar Coordinated Patrol Exercise 2018 (2).jpg|225x225px]] (မှတ်ချက်။ အမျိုးအစား၏ ပထမဆုံး စစ်ရေယာဉ်အမည်ကို အစွဲပြု၍ အမျိုးအစားအမည်ပေးလေ့ရှိသည်။) | rowspan="2" | ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း <br> (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || [[စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား|'''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား''']] (12) | ၂၀၁၄ || rowspan="2" |1× [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]စူပါလျင်မြန် အမြောက်မြား<br> [[AK-630]] 6-barrel 30&nbsp;mm [[Close-in weapon system]] လက်နက်စနစ် <br> [[SA-N-5]] SAM လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည် ( F 12 is to be fitted with [[TY-90]]) <br> [[C-802]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး <br> [[Anti-submarine warfare|ASW]] တော်ပီဒို <br> Rocket Launchers, possibly ASW ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည် or decoy [[rocket]]s || rowspan="2" | ကိုယ်ပျောက် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်, ရဟတ်ယာဉ်ရုံပါဝင်သည် |- |[[စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင်|'''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင်''']] (14) |၂၀၁၅ |- | အောင်ဇေယျ-အမျိုးအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် <ref name="AMR NAVAL DIRECTORY 2011">AMR NAVAL DIRECTORY 2011</ref>(မှတ်ချက်။ အမျိုးအစား၏ ပထမဆုံး စစ်ရေယာဉ်အမည်ကို အစွဲပြု၍ အမျိုးအစားအမည်ပေးလေ့ရှိသည်။) | ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း <br> (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် အောင်ဇေယျ''' || ၂၀၀၈<br> ||1× [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]<br> 4 x [[AK-630]] 6-barrel 30&nbsp;mm [[CIWS]] သေနတ်များ <br> 6 × [[SA-N-5]] SAM လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည် <br> 8 x [[Kh-35|Kh-35E]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး <br> Triple 324&nbsp;mm [[Yu-7 တော်ပီဒို|YU-7]] [[Anti-submarine warfare|ASW]] တော်ပီဒို <br> Rocket Launchers, possibly ASW ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည် or decoy [[rocket]]s || |- | Jianghu-II Class [[File:BNS OSMAN (F-18).JPEG|225x225px]] <br> [Type 053H1 || Hudong Shipyard <br> [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] {{flagicon|CHN}} || '''F21 -မဟာဗန္ဓုလ''' <br/> '''F23 - မဟာသီဟသူရ''' || ၂၀၁၂ || 2 x 100&nbsp;mm gun<br> 4 x dual 37&nbsp;mm AA သေနတ်များ<br> 8 x [[C-802]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး<br> 2 x Type 81 (RBU-1200) 5-tube ASW RL (30 rockets), or 2 x Type 3200 6-tube ASW RL (36 rockets)<br>2 x Type 62 5-tube A/S mortar launchers<br>2 x depth charge (DC) racks & projector<br> || |- |} ===ကော်ဗက် စစ်ရေယာဉ်များ (Corvette)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- ! !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |[[ဖိုင်:Corvette Myanmar 773.jpg|thumb]] | အနော်ရထာ အမျိုးအစား || ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} ||'''771 - UMS အနော်ရထာ'''<br/> '''772 - UMS ဘုရင့်နောင်'''<br/>'''773 - UMS တပင်ရွှေထီး'''|| ၁၉၉၆–လက်ရှိ<ref name="AMR NAVAL DIRECTORY 2011"/> ||1 × [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]<br /> 2 × [[ZPU|Type 58/ZPU 2]] [[Anti-aircraft gun|Anti-aircraft Gun]]<br /> 1 × [[AK-230|Type 69/AK-230]] twin-barrel 30&nbsp;mm [[CIWS]] gun<br /> 4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surface Missile]]<br /> 2 × RBU-1200 or Type 81 [[Anti-submarine warfare|ASW]] rocket launchers<br>1 helipad||773 was the latest design of the class and featured the stealth shaping. Launched on 2014 and expected to commissioned in 2016. |- | |} ===ကိုယ်ပျောက်အမြန်သွားတိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ် === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[ကိုယ်ပျောက်သင်္ဘော]]|| ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''491''' <ref>http://mmmilitary.blogspot.com</ref> || ၂၀၁၂<ref>http://www.facebook.com/photo.php?fbid=478244362217724&set=pb.438995926142568.-2207520000.1356654312&type=3&theater</ref> || 1 × [[AK-630]] twin-barrel 30&nbsp;mm CIWS gun <br/> 4 x [[C-802]] anti-ship missile || |- |} ===မိုင်းရှင်း စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |Creddok(AM-356) [[File:Admirable-136.jpg|225x225px]] || [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] {{flagicon|USA}} ||'''42 - ရန်ကြီးအောင်''' ||1967||1x76mm Cannon<br/> 2x 40mm Bofer Anti Aircraft Gun <br/> 4xAuliGun <br/> Hedgehog Anti Submarine Destroyer || အမေရိကန်ရေတပ် ရေယာဉ်ဟောင်း<ref name="ReferenceA">Maung Aung Myoe, Building the Tamadaw</ref> |- |} ===ရေငုပ်သင်္ဘော တိုက်ခိုက်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[Type 037 class submarine chaser|Hainan]] [[File:DengXiaoPingNanXunJunJian.jpg|225x225px]] <ref name="mmmilitary.blogspot.com">mmmilitary.blogspot.com/</ref> || Dalian, Qiuxin and Huangpu Shipyard, တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ {{flagicon|CHN}} || # '''442 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ထက်အောင်''' # '''443 - [[စစ်ရေယာဉ် ရန်ငြိမ်းအောင်]]''' # '''444 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ခွင်းအောင်''' # '''445 - စစ်ရေယာဉ် ရန်မင်းအောင်''' # '''446 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ရဲအောင်''' # '''447 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ပန်းအောင်''' # '''448 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ဝင်းအောင်''' # '''449 - စစ်ရေယာဉ် ရန်အေးအောင်''' # '''450 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ဇွဲအောင်''' | ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၃ || 2 × Type 66 - 57mm twin guns<br /> 2 × [http://www.sinodefence.com/army/antiaircraft/type87towed25mm.asp Type 87 - 25 mm twin guns]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin Anti-Aircraft Guns<br />[[RBU-6000|RBU]] || ၄၄၁၊ ရန်စစ်အောင် သည် [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]]ကြောင့် နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။<ref name="Burmese Navy Decimated in Cyclone">{{Cite web |title=Burmese Navy Decimated in Cyclone<!-- Bot generated title --> |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=11980 |accessdate=13 May 2013 |archivedate=13 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513034727/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=11980 }}</ref> <br/>၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခြောက်စင်း၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် လေးစင်း |- |} ===ဒုံးပျံတင် အမြန်တိုက်ခိုက်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ (FAC - Missile)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Houxin class [[File:駐港部隊艦艇大隊037II型-771導彈艦.JPG|225x225px]] <ref>[http://mmmilitary.blogspot.com/ Myanmar Defence Weapons<!-- Bot generated title -->]</ref> || Qiuxin Shipyards, [[ရှန်ဟိုင်းမြို့]]၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ {{flagicon|CHN}} || '''471 - မာဃ<br/>472 - SaitTra<br/>473 - DuWa<br/> 474 - ZeyHta<br/> 475 - ဟံသာ<br/> 476 - BanDa''' ||၁၉၉၅၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇||4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surface ဒုံးပျံ]]<br /> 2 × [[AK-230 |30 mm AK 230 အလိုအလျှောက်ပစ်စက်သေနတ်]]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး သေနတ်များ || |- | 5-Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB">mmmilitary.blogspot.com</ref>|| ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''556<br/> 557<br/>558<br/>559<br/>560''' || ၂၀၀၄ ||4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surfaceဒုံးပျံ]]<br /> 2 × [[AK-230|30 mm AK 230 အလိုအလျှောက်ပစ်စက်သေနတ်]]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး သေနတ်များ || |- | 5-Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/> || ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''561<br/>562<br/>567<br/>568<br/>569<br/>570''' || ၂၀၀၈၊ ၂၀၁၂ || <br /> 2 × [[AK-230|30 mm AK 230 အလိုအလျှောက်ပစ်စက်သေနတ်]]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး သေနတ်များ <br/> 2 x [[C-802|C-802A]] Surface to Surface Anti-ship ဒုံးပျံ || |- |} ===အမြောက်တင် အမြန်တိုက်ခိုက်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ (FAC - GUN) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | 5-Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/> || ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''551<br/>552<br/>553<br/>554<br/>555<br/>563<br/>564<br/>565<br/>566'''|| ၁၉၉၆၊ ၂၀၁၃ || 1 × [[37 mm AA gun]]<br /> 2 × [http://www.sinodefence.com/army/antiaircraft/type87towed25mm.asp Type 87 - 25 mm twin guns]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin Anti-Aircraft Guns || |- |} ===ကမ်းလွန် ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ (Large Patrol Combatants)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Osprey Class-50<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/><ref name="ReferenceC">The Naval Institute Guide to Combat Fleets of the World: Their Ships By Eric Wertheim</ref> || Danyard A/S, Frederikshavn, {{DEN}} || '''၅၅ - အင်းတော်<br/>၅၇ - အင်းလျား''' || ၁၉၈၂ ||1 / 40mm 60-cal. Bofors AA<br>2 / 20mm 70-cal. Oerlikon AA ||56 (Inma) was sunk| |- | Inle Class [[File:Milan 2018 - MILES - Milan Exercise Sea - 13.jpg|225x225px]]|| ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်၊ {{MYA}} || '''54 - [[စစ်ရေယာဉ် အင်းလေး]]''' || ၂၀၁၇<ref name="mizzima.com">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mizzima.com/news-domestic/myanmar-navy-commissions-seven-new-vessels |accessdate=25 December 2018 |archivedate=27 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180127202424/http://www.mizzima.com/news-domestic/myanmar-navy-commissions-seven-new-vessels }}</ref><ref name="ReferenceB">http://www.janes.com/article/76685/myanmar-commissions-new-opv-and-landing-craft</ref>||Guns, ရဟတ်ယာဉ်ကွင်း || |- |} ===ကမ်းရိုးတန်း ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | PGM 43 class <ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/>|| Marinette Marine, [[Wisconsin]]; last two by Peterson Builders, [[Sturgeon Bay, WI]], {{USA}} || '''401<br/>402<br/>403<br/>404<br/>405<br/>406''' || ၁၉၅၉-၁၉၆၁ || 1x40mm Bofor, 2 dual 20mm OA, 2x12.7mm MG || | |- | Y311 class - modified Y301<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || ဆင်မလိုက် သင်္ဘောကျင်း {{flagicon|Burma}} || '''Y311'''|| ၁၉၆၇ || 2x40mm Bofor, 2X20mm OA ||Y-312 သည် နာဂစ်မုန်တိုင်းကြောင့် နစ်မြုပ်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်<ref name="Burmese Navy Decimated in Cyclone"/>) |- | Y Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Uljanik SY, Pola [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}} || '''301<br/>302<br/>303<br/>304<br/>305<br/>306<br/>307<br/>308<br/>309<br/>310''' || ၁၉၅၇–၁၉၆၀ || 2x40mm Bofor, 2X20mm OA || |- |} ===ကရူဇါ ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Swift class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Swiftships, Vosper Naval Systems Pte Ltd, [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]] {{flagicon|Singapore}}|| '''422<br/>423''' || ၁၉၈၀ || 2 40&nbsp;mm, 2 20&nbsp;mm, 2 12.7&nbsp;mm machine gun, Pathfinder Radar||421 သည် ပင်လယ်ပြင်တွင် ပျောက်ဆုံးခဲ့ |- |} ===အမြန်သွား ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Carpentaria class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] {{flagicon|Australia}} || '''112<br/>113<br/>114<br/>115<br/>116<br/>117'''<ref name="ReferenceA"/>|| ၁၉၇၈-၁၉၈၀ ||MK10 AA, radar, 20mm 70cal|| |- | 412 class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || ရေတပ် သင်္ဘောကျင်း {{flagicon|Burma}} || '''412<br/>413<br/>414<br/>416'''|| ၁၉၈၃-၁၉၈၄ ||2x40mm AA, 2x12.7mm machine gun ||415 နစ်မြုပ်ပြီး |- | PB-90 <ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}} ||'''424<br/>425<br/>426''' || ၁၉၉၀ || M-75 AA, Radar, 2x quadruplet 20mm cal || |- |[[Super Dvora Mk III-class patrol boat]] [[File:Super dvora mk3.jpg|225x225px]] <ref>[http://weaponews.com/news/6635-myanmar-navy-received-two-israeli-gunboat.html Myanmar Navy received two Israeli gunboat<!-- Bot generated title -->]</ref> || [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]] {{flagicon|Israel}} || '''271<br/>272<br/> || ၂ဝ၁၇ ||1 × Typhoon 25-30 mm stabilized cannon/Oerlikon 20 mm cannon2 × 12.7 mm machine guns|| |- |} ===တင့်ကားတင်ကမ်းထိုး ရေယာဉ်များ (Coastal land craft mechanised) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="ReferenceA"/>||'''709<br/>710'''||၁၉၆၇|||| |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="myawady.com.mm">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myawady.com.mm/photonews/item/11344-2013-04-10-13-50-55 |accessdate=3 February 2015 |archivedate=23 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141023050309/http://www.myawady.com.mm/photonews/item/11344-2013-04-10-13-50-55 }}</ref>||'''1611'''||၂၀၀၅|| || |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="myawady.com.mm"/>||'''1612<br/>1613'''||၂၀၁၃|| || |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="janes.com">http://www.janes.com/article/76685/myanmar-commissions-new-opv-and-landing-craft</ref>||'''1614<br/>1615'''||၂ဝ၁၇|| || ၅၆ မီတာ |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}||'''1701<br/>1702<br/>1703<br/>1704<br/>1705<br/>1706'''||၂ဝ၁၅||Machine Gun || ၂၉ မီတာ |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}||'''1707<br/>1708<br/>1709<br/>1710<br/>1711<br/>1712'''||၂ဝ၁၆||Machine Gun || ၂၉ မီတာ |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="mizzima.com"/>||'''1713<br/>1714<br/>1715<br/>1716'''||၂ဝ၁၇|| || ၂၉ မီတာ |- |} ===ကမ်းထိုး ရေယာဉ်များ (Coastal Land Craft Utility)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |LCU|| ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}}||'''605'''<ref name="ReferenceA"/>||၁၉၈၄|| || |- |LCU|| [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] {{flagicon|USA}}||'''603'''<ref name="ReferenceA"/>||၁၉၆၃-၁၉၆၈ || || |- |} ===ကမ်းရိုးတန်း သုတေသန စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Survey ship <ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/> || Tito SY, Belgrade, [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}} || '''801 - စစ်ရေယာဉ် သုတေသီ''' || ၁၉၆၅ || helipad <br>2 x40 mm, 2x 20&nbsp;mm machine gun<ref>bangladeshdefence1945.blogspot.com/2010/11/ships-of-myanmar-navy_22.html</ref> || |- |} ===ကမ်းရိုးတန်း ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | coastal tanker<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Watenabe Zosen K.K., Hakata, {{JPN}} ||'''608''' || ၁၉၉၁ ||မရှိ || |- | coastal tanker<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Shimoda Dockyard, Shimoda, {{JPN}} || '''609 class''' || ၁၉၈၆ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးသင်္ဘော<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || {{GER}} || '''601 ပြည်တော်အေး - ၁'''|| ၁၉၇၅ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးသင်္ဘော<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || {{JPN}} || '''602 ပြည်တော်အေး - ၂''' || ၂၀၀၂ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးသင်္ဘော<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || A/S Nordsovaerftet, Ringkobing, {{NOR}} || '''Ayidawaya'''|| ၁၉၉၁ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/>|| {{MYA}}|| '''612<br/>613<br/>615<br/>618'''|| ၁၉၉၀|| AA Gun|| |- | ရတနာပုံ<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/>||{{MYA}}|| '''အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ် ပို့ဆောင်ရေး''' ||၁၉၉၀|| || |- | ဆေးရုံသင်္ဘော (ရွှေပုစွန်)|| {{MYA}}|| '''ဆေးရုံ AH-01'''|| ၂၀၁၂|| || မြစ်တွင်းသွားဆေးရုံရေယာဉ် |- | ဆေးရုံသင်္ဘော (သံလွင်)|| {{MYA}}|| '''ဆေးရုံ AH-02'''|| ၂၀၁၅|| || ၂၅ ခုတင်ဆံ့ ဆေးရုံသင်္ဘော |- | ချင်းတွင်း|| {{MYA}}|| '''တပ်ဖွဲ့ ပို့ဆောင်ရေး AP-01'''|| ၂၀၁၆|| || |- |} ===မြစ်ချောင်းကင်းလှည့်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |PBR class [[File:PBR-829 in Kenner LA.jpg|225x225px]] || {{USA}}|| '''211<br/>212<br/>213<br/>214<br/>215<br/>216''' || ၁၉၇၈-၁၉၈၂ || 1 × twin M2HB .50 caliber (12.7&nbsp;mm) machine guns (forward in a rotating tub)<br>1 × single M2HB (rear)<br>1 or 2 × M60 7.62&nbsp;mm machine gun(s) (side-mounted)<br>1 × 40&nbsp;mm Mk 19 grenade launcher || |- |Yan Naing class<ref name="ReferenceA"/>|| Doone Htay,{{flagicon|Burma}}|| '''501<br/>510<br/>502<br/>503<br/>504<br/>505<br/>506<br/>507<br/>508<br/>509<br/>510'''||၁၉၇၀||Machine Gun, OA|| |- |Michao Class<ref name="ReferenceA"/>|| [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}}|| '''001<br/>002<br/>003<br/>004<br/>005<br/>006<br/>007<br/>008<br/>009<br/>010<br/>011<br/>012<br/>013<br/>014<br/>015<br/>016<br/>017<br/>018<br/>019<br/>020<br/>021<br/>022<br/>023<br/>024<br/>025'''||၁၉၆၃-၁၉၆၈||2x20mm OA|| |- |PCE Class<ref name="mmmilitary.blogspot.com"/> || ရေတပ်သင်္ဘောကျင်း {{flagicon|Burma}}||217<br/>218<br/>219<br/>220||၁၉၈၉||machine gun, Bofor, AA ||၄ စင်းတည်ဆောက်ပြီး |- |} ===ရေပေါ်လွန်းကျင်း စစ်ရေယာဉ်များ === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |Floating dry dock|| {{CHN}}|| '''F001'''<ref name="myawady.com.mm" />||၂၀၁၃|| || |- |Floating dry dock|| {{MYA}}|| '''FD02 - Saya Shan'''<ref name="myawady.com.mm"/>||2018|| ||မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်က ရေနွေးငွေ့စက် တပ်ဆင်ထား သော ပထမဦးဆုံး တိုက်သင်္ဘောအား တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည့် မြန်မာလက်သမားဆရာ ဆရာရှမ်းကို ဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် ရေပေါ်လွန်းကျင်း(ဆရာရှမ်း)ဟု အမည်ပေးထား |- |} ===မောင်းသူမဲ့ ရေယာဉ်များ - USV=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |Unmanned Surface Vehicle || {{ MYA }}|| ||၂၀၁၄|| || ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်၊ ၆၇ နှစ်မြောက်ရေတပ်အခမ်းအနားတွင် ပြသ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myawady.net.mm/ |accessdate=17 September 2020 |archivedate=6 July 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180706181707/http://www.myawady.net.mm/ }}</ref> |- |} ===ရေတပ်လေကြောင်း (Naval aviation)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |ATR 42 ရေကြောင်းထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ် || {{ FRA }}|| ||၂၀၁၅<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft |accessdate=25 December 2018 |archivedate=28 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181028151850/http://elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft }}</ref>|| || ၁ စင်း |- |Britten-Norman BN-2 Islander ရေကြောင်းထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ် || {{ UK }}|| || || || ၅ စင်း |- |Eurocopter AS365 Dauphin ရေတပ်သုံး ရဟတ်ယာဉ် [[File:US Navy 110321-N-OM642-084 French navy AS365 F Dauphin rescue helicopter test lands aboard USS Mount Whitney (LCC-JCC 20).jpg|225x225px]] || {{ FRA }}|| ||၂၀၁၅ || || ၅ စင်း |- |} == အခြားလေ့လာရန် == * [[တပ်မတော် (လေ)]] * [[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] *[[တပ်မတော် (ကြည်း)]] == ကိုးကား == <references/> {{တပ်မတော် (ရေ)}}{{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်| ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရေတပ်များ]] j92fafe3tqio5r96t1y5zg36g0sox04 0 8534 1030392 951826 2026-05-08T05:02:52Z Chenzeyan29 141880 1030392 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မရူလူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖောလူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့သည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[လော်ခေါင်း]]နယ်နှင့် [[ဆဒုံး]]မြို့နယ်များရှိ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းရှိ မူဆယ်နှင့် ကွတ်ခိုင်ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ လော်ဝေါ်တို့ကို [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jingpo) အစုအဖွဲ့အတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်၊၊ == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် ဘာသာဗေဒအရ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] (Lolo-Burmese) ထဲမှ ဗမာနွယ် (Burmish) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သဖြင့် [[ဗမာဘာသာစကား]]နှင့် အရင်းအမြစ် နီးစပ်သည်၊၊ သို့သော် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများနှင့်အတူ ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝေါဟာရနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပိုင်းတွင် ဂျိန်းဖောလွှမ်းမိုးမှု အများအပြား ရှိနေသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) အရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများတွင် Haplogroup O1b1a1 ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းအချက်က လော်ဝေါ်တို့သည် သမိုင်းဦးကာလက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ ဆင်းသက်လာသော ဗမာနွယ်ဖွားများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊၊<ref>Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "လော်ဝေါ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဂျိန်းဖောတို့က ၎င်းတို့ကို "မရူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ကချင်ရိုးရာ [[မနောပွဲ]]ကို အတူတကွ ဆင်နွှဲကြသလို၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံကာ ငွေထည်အဆင်တန်ဆာများကို အသုံးပြုကြသည်၊၊ == လော်ဝေါ်လူမျိုး (ခ) မရူလူမျိုး == ::::::'''မြန်မာစကားနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူ၊ အသံထွက်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာပါဝင်သည့်လူမျိုး''' လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် သွင်အပြင် ကြန်အင်လျှာအားဖြင့် လည်းကောင်း။ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားအားဖြင့် လည်းကောင်း မြန်မာလူမျိုးနှင့် အလွန်နီးစပ် တူညီကြသည်။ အထူးသဖြင့် ရှေးမြန်မာ လူကြီးတို့၏. ရုပ်ရည်နှင့် မျက်နှာပေါက်ချင်း အလွန်ဆင်တူသည့် လော်ဝေါ်အဘိုးအို အများအပြားရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးအား ရှေးအခါကတည်းကပင် လော်ဝေါ်လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ရှေး ဘိုးဘွားဘီဘင်မှစပြီး လော်ဝေါ်ဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့သည် မရူဟု ခေါ်လျှင် မကြိုက်ကြပေ။ နိုင်ငံတော်အစိုးရမှလည်း လော်ဝေါ်ဟုသာ သတ်မှတ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ == ရာဇဝင် == ပြည်မဗမာလူမျိုးများနှင့် သွေးချင်းနီးစပ်ပုံကို ယင်းတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များမှ သိရသည်။ ရှေးအခါက ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်ရှိသည်။ ယင်းညီအစ်ကို နှစ်ယောက်တို့သည် လောင်းဘန်ဒေသ တွင် ပေါက်ဖွားပြီး အရွယ်ရောက်သောအခါ တောင်ဘက်ဆီသို့ပြောင်းလာကြသည်။ နောက်ဆုံး ရောက်သောရွာတွင် ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက် ခွဲခွာကြရာ အစ်ကိုဖြစ်သူသည် မြစ်ကြောင်းအတိုင်း လိုက်ကာ တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် မြန်မာလူမျိုး ဖြစ်သွားသည်။ ညီငယ်မှာမူ တောင်တန်းဒေသမှာပင် နေရစ်ခဲ့ပြီးသော် လော်ဝေါ်လူမျိုးဟု ဖြစ်လာသည်၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ သုတေသနများအရ လော်ဝေါ်တို့သည် မြန်မာလူမျိုးများကဲ့သို့ပင် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]]ပင်မအုပ်စုမှာဆင်းသက်လာသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲတွင်ပါဝင်သော [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]များတွင်ပါဝင်သည်။ ထိုပင်မ အုပ်စုကြီးမှတစ်ဆင့် ပေါက်ဖွားလာသော အုပ်စုတို့တွင် လော်ဝေါ်တို့သည် မြန်မာနှင့် ရှေးမြန်မာ အဆက်အနွယ် အုပ်စုထဲတွင် ပါဝင်ကာ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ဝင်ရောက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သိုသော် မြန်မာလူမျိုးများမှာ တောင်ဘက်ဒေသများဆီသို့ဆက်လက်ဆင်းသွားကြပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးမှာမူကား ယခုလက်ရှိ နေထိုင်ကြသော မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သူများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇ == အများအားဖြင့် [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]]နှင့် လော်ဝေါ်လူမျိုးများကို ရုတ်တရက် ခွဲခြားလို့ရမည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် လူမျိုးပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြပုံ အရင်းခံအချက်ကို သုံးသပ်ကြည့် ခြင်းအားဖြင့် ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုမှ တစ်ဆင့် သီးခြားစုကွဲ တစ်ခုအနေဖြင့် အခြားသော လမ်းကြောင်းမှမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်နေထိုင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးမှာ ဂျိန်းဖော လူမျိုးထက် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာလူမျိုး]]နှင့် ပိုမိုမျိုးရိုးချင်း နီးစပ်ကြောင်း တွေ့ရမည် ဖြစ်လေသည်။ လတ်တလော သုတေသနများအရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများ၏ Y-DNA haplogroup တွင် O(O1b, O2 စသည်)သည် ၅၅–၆၀%ခန့် တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည့် haplogroup ဖြစ်သည်။ ဗမာ၊ ချင်း၊ကချင် တို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသောမျိုးရိုးဗီဇဖြစ်သည်။ D (D1a) သည် ၁၅–၂၀% တွေ့ရပြီရ တိဘက်နှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ပေါ်ပေါက်သည့် ဗီဇဖြစ်ပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများ တွင် အနည်းငယ် တွေ့ရသည်။C (C-M217)ကို ၁၀–၁၂% တွေ့ရကာ မွန်ဂိုလူမျိုးများတွင် တွေ့ရသည့် ဗီဇ ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများနှင့် အဓိက haplogroup O တူညီမှုကြောင့် ဗီဇဆိုင်ရာ နီးစပ်မှု ရှိကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင် O haplogroup ~၆၅–၇၀%ခန့် ရှိသည့်အပြင် D၊ C၊ F အစရှိသည့် ဗီဇများလည်း ပေါင်းစပ်နေသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသ == လော်ဝေါ်လူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ရာ ဒေသမှာ အကြမ်းအားဖြင့် လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅ ဒီဂရီ ၃ဝ မိနစ်နှင့် ၂ ဒီဂရီအကြားအတွင်းရှိ၊ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်မှာ မလိခနှင့် မေခမြစ်တို့နှင့် ရေဝေကြောတည်ရာ လချိတ်(lacid')လူမျိုး နေထိုင်ရာ နယ်ခြားတောင်တန်းကြီးများ ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်အားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အောက်ပါ ဒေသများတွင် လော်ဝေါ်လူမျိုး နေထိုင်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ *(က) ထောလန်ကို ဗဟိုပြုထားသော မြောက်ဘက် အာမက်ခမြစ်ဝှမ်းမှ တြိဂံနယ် အရှေ့ပိုင်းထိ ပါဝင်သည့် မေခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ခ) လောခေါင်းနယ်တွင် ငေါချန်းခမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းဒေသ၊ *(ဂ) မေခ၏ မြစ်လက်တက် တစ်ခုဖြစ်သော ရှင်ခေါခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ဃ) ဆွန်ပရာဘုံ တောင်ဘက်ဒေသ၊ (ထိုဒေသရှိ မရူလူမျိုးသည် ထောလန်နယ်မှ တြိဂံနယ်ကို ဖြတ်ကာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။) *(င) တောင်ဘက် ဆဒုံးနှင့် ဗန်းမော်နယ်များ၊ (ယင်းတို့တွင် မရူလူမျိုးအုပ်စု အနည်းငယ်နှင့် အခြားလူမျိုးများ၌ ကြားရောယှက်နေထိုင်လျက် ရှိသည်။) မရူ ဆိုသည့် အမည်မှာ ဂျင်းဖော (ကချင်) လူမျိုးတို့၏ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုသော အမည်သာဖြစ်သည်။ စင်စစ် လော်ဝေါ်တို့ ကမူ မိမိတို့ ကိုယ်ကို လောင်ဝေါ လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ လော်ဝေါ်မှာ လော်ဝေါ် ဘာသာအားဖြင့် ချောင်းရိုးတစ်လျှောက်နေသော လူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေရာ၊ အဓိကအားဖြင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြခြင်းကို ဆိုလိုဟန်တူသည်။ သို့သော် လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ {{Blockquote |text= "လော်"ဆိုသည်မှာ"မြောက်အရပ်"၊ "ဝေါ်"ဆိုသည်မှာ"ဧရာမအုပ်စု" ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍အဓိပ္ပါယ်အပြည့်အစုံမှာ မြောက်ဘက်အရပ်မှဧရာမလူအုပ်ကြီးဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ <ref>https://www.lhaovo.co/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8</ref> }} လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် မိမိတို၏ဘိုးဘွားများ. အစဉ်အလာအတိုင်း တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်သာ ဝမ်းစာအတွက် ရှာဖွေစားသောက် ကြသည်။ တောင်ယာများမှာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းလာသဖြင့် ဝမ်းစာ ဖူလုံရေးအတွက် အတော်ပင် ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်များက ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အဖွဲ့များ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများ တစ်စတစ်စ များပြားလာကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သည့် အစဉ်အလာရှိသည့် အလျောက် ချင်းခွန်ခေါ် အိမ်စောင့်နတ်နှင့် စမ်နဲ(ခေါ် )မနောပွဲ နတ်များကို အိမ်အတွင်း နတ်စင်ထိုး ကိုးကွယ်လေ့ရှိကြသည်၊ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံ တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဦးခေါင်းကို အနက်စ ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကြီး ပတ်ဆင်ထားကြရာ၊ ရှေ့မှကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာအမျိုးသမီးတို့၏ ဆံထုံးကြီးများနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် တူသည်။ ခေါင်းပေါင်းနက် မြင့်ကြီးများမှာ လော်ဝေါ်အမျိုးသမီး ဝတ်စုံတွင် အခြားသော တောင်ပေါ်သား လူမျိုးဝတ်စုံများနှင့် မတူသည့် အထူးခြားဆုံးသော ဆင်ယင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အပျိုရွယ်ရောက်သည့် အချိန်တွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ကြသည့်အခါ ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ပေါင်းကြသည်။ ဆံပင်ကို ဆံစုများနှင့် ထိပ်တွင်လုံးပြီး စုထုံးထားပြီး၊ အပေါ်မှ အနံ ၁၄ လက်မနှင့် အလျား ၉ တောင်ခန့်ရှည်သော အနက်စရှည်ကြီးဖြင့် အပေါ်မှ အထပ်ကလေး တစ်ထပ်ခေါက်လျက် ဦးခေါင်းကို ပတ်ပေါင်းကြရာ၊ ခေါင်းပေါင်းမှာ အကြမ်းအားဖြင့် ၁ဝ လက်မခန့်မြင့်သည်။ ယင်းခေါင်းပေါင်းထဲမှနေ ရောင်စုံသိုးမွေးပန်းပွားများကို ဆံမြိတ်ချ သကဲ့သို့ ချထားလေ့ရှိကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 2016iznn99gf8nk3slo4mzbpm7vggb2 1030393 1030392 2026-05-08T05:09:10Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်း */ 1030393 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မရူလူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖောလူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့သည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[လော်ခေါင်း]]နယ်နှင့် [[ဆဒုံး]]မြို့နယ်များရှိ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းရှိ မူဆယ်နှင့် ကွတ်ခိုင်ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ လော်ဝေါ်တို့ကို [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jingpo) အစုအဖွဲ့အတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်၊၊ == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် ဘာသာဗေဒအရ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] (Lolo-Burmese) ထဲမှ ဗမာနွယ် (Burmish) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သဖြင့် [[ဗမာဘာသာစကား]]နှင့် အရင်းအမြစ် နီးစပ်သည်၊၊ သို့သော် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများနှင့်အတူ ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝေါဟာရနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပိုင်းတွင် ဂျိန်းဖောလွှမ်းမိုးမှု အများအပြား ရှိနေသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) အရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများတွင် Haplogroup O1b1a1 ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းအချက်က လော်ဝေါ်တို့သည် သမိုင်းဦးကာလက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ ဆင်းသက်လာသော ဗမာနွယ်ဖွားများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊၊<ref>Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "လော်ဝေါ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဂျိန်းဖောတို့က ၎င်းတို့ကို "မရူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ကချင်ရိုးရာ [[မနောပွဲ]]ကို အတူတကွ ဆင်နွှဲကြသလို၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံကာ ငွေထည်အဆင်တန်ဆာများကို အသုံးပြုကြသည်၊၊ == သမိုင်း == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြန်အင်လက္ခဏာနှင့် ဘာသာစကားအရ [[ဗမာလူမျိုး]]များနှင့် အလွန်နီးစပ်သော လူမျိုးစုဖြစ်သည်၊၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များတွင် ၎င်းတို့နှင့် ဗမာလူမျိုးများသည် ညီအစ်ကိုရင်းချာများဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုး ဖြစ်လာကာ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်၊၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊ လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊ <ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman Languages and Classification." ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14: Tibeto-Burman Languages of the Himalayas''. Pacific Linguistics.</ref><ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages." ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.</ref><ref name="BurmaCensus1931">Bennison, J. J. (1933). ''Census of India, 1931. Volume XI: Burma. Part I—Report''. Government Printing and Stationery, Burma.</ref><ref name="Ethnologue2023">Ethnologue (2023). ''Lhaovo: A language of Myanmar''. [https://www.ethnologue.com/language/atb/ Ethnologue: Languages of the World].</ref> မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရလည်း လော်ဝေါ်လူမျိုးစုတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ အဓိကမျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroup O1b1a1) နှင့် တူညီသော အမှတ်အသားများကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ၎င်းတို့သည် သမိုင်းဦးကာလက တောင်ဘက်သို့ အတူတကွ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်၊၊ သို့သော် မြန်မာလူမျိုးများသည် မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသများသို့ ဆက်လက်ဆင်းသွားပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများမှာမူ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်၊၊<ref name="Sadan2013" /> == ရာဇဝင် == ပြည်မဗမာလူမျိုးများနှင့် သွေးချင်းနီးစပ်ပုံကို ယင်းတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များမှ သိရသည်။ ရှေးအခါက ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်ရှိသည်။ ယင်းညီအစ်ကို နှစ်ယောက်တို့သည် လောင်းဘန်ဒေသ တွင် ပေါက်ဖွားပြီး အရွယ်ရောက်သောအခါ တောင်ဘက်ဆီသို့ပြောင်းလာကြသည်။ နောက်ဆုံး ရောက်သောရွာတွင် ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက် ခွဲခွာကြရာ အစ်ကိုဖြစ်သူသည် မြစ်ကြောင်းအတိုင်း လိုက်ကာ တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် မြန်မာလူမျိုး ဖြစ်သွားသည်။ ညီငယ်မှာမူ တောင်တန်းဒေသမှာပင် နေရစ်ခဲ့ပြီးသော် လော်ဝေါ်လူမျိုးဟု ဖြစ်လာသည်၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ သုတေသနများအရ လော်ဝေါ်တို့သည် မြန်မာလူမျိုးများကဲ့သို့ပင် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]]ပင်မအုပ်စုမှာဆင်းသက်လာသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲတွင်ပါဝင်သော [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]]များတွင်ပါဝင်သည်။ ထိုပင်မ အုပ်စုကြီးမှတစ်ဆင့် ပေါက်ဖွားလာသော အုပ်စုတို့တွင် လော်ဝေါ်တို့သည် မြန်မာနှင့် ရှေးမြန်မာ အဆက်အနွယ် အုပ်စုထဲတွင် ပါဝင်ကာ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ဝင်ရောက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သိုသော် မြန်မာလူမျိုးများမှာ တောင်ဘက်ဒေသများဆီသို့ဆက်လက်ဆင်းသွားကြပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးမှာမူကား ယခုလက်ရှိ နေထိုင်ကြသော မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သူများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇ == အများအားဖြင့် [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]]နှင့် လော်ဝေါ်လူမျိုးများကို ရုတ်တရက် ခွဲခြားလို့ရမည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် လူမျိုးပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြပုံ အရင်းခံအချက်ကို သုံးသပ်ကြည့် ခြင်းအားဖြင့် ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုမှ တစ်ဆင့် သီးခြားစုကွဲ တစ်ခုအနေဖြင့် အခြားသော လမ်းကြောင်းမှမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်နေထိုင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးမှာ ဂျိန်းဖော လူမျိုးထက် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာလူမျိုး]]နှင့် ပိုမိုမျိုးရိုးချင်း နီးစပ်ကြောင်း တွေ့ရမည် ဖြစ်လေသည်။ လတ်တလော သုတေသနများအရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများ၏ Y-DNA haplogroup တွင် O(O1b, O2 စသည်)သည် ၅၅–၆၀%ခန့် တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည့် haplogroup ဖြစ်သည်။ ဗမာ၊ ချင်း၊ကချင် တို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသောမျိုးရိုးဗီဇဖြစ်သည်။ D (D1a) သည် ၁၅–၂၀% တွေ့ရပြီရ တိဘက်နှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ပေါ်ပေါက်သည့် ဗီဇဖြစ်ပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများ တွင် အနည်းငယ် တွေ့ရသည်။C (C-M217)ကို ၁၀–၁၂% တွေ့ရကာ မွန်ဂိုလူမျိုးများတွင် တွေ့ရသည့် ဗီဇ ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများနှင့် အဓိက haplogroup O တူညီမှုကြောင့် ဗီဇဆိုင်ရာ နီးစပ်မှု ရှိကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင် O haplogroup ~၆၅–၇၀%ခန့် ရှိသည့်အပြင် D၊ C၊ F အစရှိသည့် ဗီဇများလည်း ပေါင်းစပ်နေသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသ == လော်ဝေါ်လူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ရာ ဒေသမှာ အကြမ်းအားဖြင့် လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅ ဒီဂရီ ၃ဝ မိနစ်နှင့် ၂ ဒီဂရီအကြားအတွင်းရှိ၊ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်မှာ မလိခနှင့် မေခမြစ်တို့နှင့် ရေဝေကြောတည်ရာ လချိတ်(lacid')လူမျိုး နေထိုင်ရာ နယ်ခြားတောင်တန်းကြီးများ ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်အားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အောက်ပါ ဒေသများတွင် လော်ဝေါ်လူမျိုး နေထိုင်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ *(က) ထောလန်ကို ဗဟိုပြုထားသော မြောက်ဘက် အာမက်ခမြစ်ဝှမ်းမှ တြိဂံနယ် အရှေ့ပိုင်းထိ ပါဝင်သည့် မေခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ခ) လောခေါင်းနယ်တွင် ငေါချန်းခမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းဒေသ၊ *(ဂ) မေခ၏ မြစ်လက်တက် တစ်ခုဖြစ်သော ရှင်ခေါခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ဃ) ဆွန်ပရာဘုံ တောင်ဘက်ဒေသ၊ (ထိုဒေသရှိ မရူလူမျိုးသည် ထောလန်နယ်မှ တြိဂံနယ်ကို ဖြတ်ကာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။) *(င) တောင်ဘက် ဆဒုံးနှင့် ဗန်းမော်နယ်များ၊ (ယင်းတို့တွင် မရူလူမျိုးအုပ်စု အနည်းငယ်နှင့် အခြားလူမျိုးများ၌ ကြားရောယှက်နေထိုင်လျက် ရှိသည်။) မရူ ဆိုသည့် အမည်မှာ ဂျင်းဖော (ကချင်) လူမျိုးတို့၏ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုသော အမည်သာဖြစ်သည်။ စင်စစ် လော်ဝေါ်တို့ ကမူ မိမိတို့ ကိုယ်ကို လောင်ဝေါ လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ လော်ဝေါ်မှာ လော်ဝေါ် ဘာသာအားဖြင့် ချောင်းရိုးတစ်လျှောက်နေသော လူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေရာ၊ အဓိကအားဖြင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြခြင်းကို ဆိုလိုဟန်တူသည်။ သို့သော် လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ {{Blockquote |text= "လော်"ဆိုသည်မှာ"မြောက်အရပ်"၊ "ဝေါ်"ဆိုသည်မှာ"ဧရာမအုပ်စု" ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍အဓိပ္ပါယ်အပြည့်အစုံမှာ မြောက်ဘက်အရပ်မှဧရာမလူအုပ်ကြီးဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ <ref>https://www.lhaovo.co/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8</ref> }} လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် မိမိတို၏ဘိုးဘွားများ. အစဉ်အလာအတိုင်း တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်သာ ဝမ်းစာအတွက် ရှာဖွေစားသောက် ကြသည်။ တောင်ယာများမှာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းလာသဖြင့် ဝမ်းစာ ဖူလုံရေးအတွက် အတော်ပင် ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်များက ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အဖွဲ့များ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများ တစ်စတစ်စ များပြားလာကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သည့် အစဉ်အလာရှိသည့် အလျောက် ချင်းခွန်ခေါ် အိမ်စောင့်နတ်နှင့် စမ်နဲ(ခေါ် )မနောပွဲ နတ်များကို အိမ်အတွင်း နတ်စင်ထိုး ကိုးကွယ်လေ့ရှိကြသည်၊ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံ တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဦးခေါင်းကို အနက်စ ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကြီး ပတ်ဆင်ထားကြရာ၊ ရှေ့မှကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာအမျိုးသမီးတို့၏ ဆံထုံးကြီးများနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် တူသည်။ ခေါင်းပေါင်းနက် မြင့်ကြီးများမှာ လော်ဝေါ်အမျိုးသမီး ဝတ်စုံတွင် အခြားသော တောင်ပေါ်သား လူမျိုးဝတ်စုံများနှင့် မတူသည့် အထူးခြားဆုံးသော ဆင်ယင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အပျိုရွယ်ရောက်သည့် အချိန်တွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ကြသည့်အခါ ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ပေါင်းကြသည်။ ဆံပင်ကို ဆံစုများနှင့် ထိပ်တွင်လုံးပြီး စုထုံးထားပြီး၊ အပေါ်မှ အနံ ၁၄ လက်မနှင့် အလျား ၉ တောင်ခန့်ရှည်သော အနက်စရှည်ကြီးဖြင့် အပေါ်မှ အထပ်ကလေး တစ်ထပ်ခေါက်လျက် ဦးခေါင်းကို ပတ်ပေါင်းကြရာ၊ ခေါင်းပေါင်းမှာ အကြမ်းအားဖြင့် ၁ဝ လက်မခန့်မြင့်သည်။ ယင်းခေါင်းပေါင်းထဲမှနေ ရောင်စုံသိုးမွေးပန်းပွားများကို ဆံမြိတ်ချ သကဲ့သို့ ချထားလေ့ရှိကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] c258cveeu6an67sbg5rxqntrfltplk5 1030394 1030393 2026-05-08T05:09:30Z Chenzeyan29 141880 1030394 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မရူလူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖောလူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့သည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[လော်ခေါင်း]]နယ်နှင့် [[ဆဒုံး]]မြို့နယ်များရှိ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းရှိ မူဆယ်နှင့် ကွတ်ခိုင်ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ လော်ဝေါ်တို့ကို [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jingpo) အစုအဖွဲ့အတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်၊၊ == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် ဘာသာဗေဒအရ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] (Lolo-Burmese) ထဲမှ ဗမာနွယ် (Burmish) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သဖြင့် [[ဗမာဘာသာစကား]]နှင့် အရင်းအမြစ် နီးစပ်သည်၊၊ သို့သော် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများနှင့်အတူ ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝေါဟာရနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပိုင်းတွင် ဂျိန်းဖောလွှမ်းမိုးမှု အများအပြား ရှိနေသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) အရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများတွင် Haplogroup O1b1a1 ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းအချက်က လော်ဝေါ်တို့သည် သမိုင်းဦးကာလက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ ဆင်းသက်လာသော ဗမာနွယ်ဖွားများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊၊<ref>Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "လော်ဝေါ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဂျိန်းဖောတို့က ၎င်းတို့ကို "မရူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ကချင်ရိုးရာ [[မနောပွဲ]]ကို အတူတကွ ဆင်နွှဲကြသလို၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံကာ ငွေထည်အဆင်တန်ဆာများကို အသုံးပြုကြသည်၊၊ == သမိုင်း == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြန်အင်လက္ခဏာနှင့် ဘာသာစကားအရ [[ဗမာလူမျိုး]]များနှင့် အလွန်နီးစပ်သော လူမျိုးစုဖြစ်သည်၊၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များတွင် ၎င်းတို့နှင့် ဗမာလူမျိုးများသည် ညီအစ်ကိုရင်းချာများဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုး ဖြစ်လာကာ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်၊၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊ လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊ <ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman Languages and Classification." ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14: Tibeto-Burman Languages of the Himalayas''. Pacific Linguistics.</ref><ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages." ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.</ref><ref name="BurmaCensus1931">Bennison, J. J. (1933). ''Census of India, 1931. Volume XI: Burma. Part I—Report''. Government Printing and Stationery, Burma.</ref><ref name="Ethnologue2023">Ethnologue (2023). ''Lhaovo: A language of Myanmar''. [https://www.ethnologue.com/language/atb/ Ethnologue: Languages of the World].</ref> မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရလည်း လော်ဝေါ်လူမျိုးစုတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ အဓိကမျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroup O1b1a1) နှင့် တူညီသော အမှတ်အသားများကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ၎င်းတို့သည် သမိုင်းဦးကာလက တောင်ဘက်သို့ အတူတကွ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်၊၊ သို့သော် မြန်မာလူမျိုးများသည် မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသများသို့ ဆက်လက်ဆင်းသွားပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများမှာမူ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်၊၊<ref name="Sadan2013" /> == မျိုးရိုးဗီဇ == အများအားဖြင့် [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]]နှင့် လော်ဝေါ်လူမျိုးများကို ရုတ်တရက် ခွဲခြားလို့ရမည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် လူမျိုးပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြပုံ အရင်းခံအချက်ကို သုံးသပ်ကြည့် ခြင်းအားဖြင့် ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုမှ တစ်ဆင့် သီးခြားစုကွဲ တစ်ခုအနေဖြင့် အခြားသော လမ်းကြောင်းမှမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်နေထိုင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးမှာ ဂျိန်းဖော လူမျိုးထက် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာလူမျိုး]]နှင့် ပိုမိုမျိုးရိုးချင်း နီးစပ်ကြောင်း တွေ့ရမည် ဖြစ်လေသည်။ လတ်တလော သုတေသနများအရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများ၏ Y-DNA haplogroup တွင် O(O1b, O2 စသည်)သည် ၅၅–၆၀%ခန့် တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည့် haplogroup ဖြစ်သည်။ ဗမာ၊ ချင်း၊ကချင် တို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသောမျိုးရိုးဗီဇဖြစ်သည်။ D (D1a) သည် ၁၅–၂၀% တွေ့ရပြီရ တိဘက်နှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ပေါ်ပေါက်သည့် ဗီဇဖြစ်ပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများ တွင် အနည်းငယ် တွေ့ရသည်။C (C-M217)ကို ၁၀–၁၂% တွေ့ရကာ မွန်ဂိုလူမျိုးများတွင် တွေ့ရသည့် ဗီဇ ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများနှင့် အဓိက haplogroup O တူညီမှုကြောင့် ဗီဇဆိုင်ရာ နီးစပ်မှု ရှိကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင် O haplogroup ~၆၅–၇၀%ခန့် ရှိသည့်အပြင် D၊ C၊ F အစရှိသည့် ဗီဇများလည်း ပေါင်းစပ်နေသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသ == လော်ဝေါ်လူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ရာ ဒေသမှာ အကြမ်းအားဖြင့် လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅ ဒီဂရီ ၃ဝ မိနစ်နှင့် ၂ ဒီဂရီအကြားအတွင်းရှိ၊ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်မှာ မလိခနှင့် မေခမြစ်တို့နှင့် ရေဝေကြောတည်ရာ လချိတ်(lacid')လူမျိုး နေထိုင်ရာ နယ်ခြားတောင်တန်းကြီးများ ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်အားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အောက်ပါ ဒေသများတွင် လော်ဝေါ်လူမျိုး နေထိုင်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ *(က) ထောလန်ကို ဗဟိုပြုထားသော မြောက်ဘက် အာမက်ခမြစ်ဝှမ်းမှ တြိဂံနယ် အရှေ့ပိုင်းထိ ပါဝင်သည့် မေခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ခ) လောခေါင်းနယ်တွင် ငေါချန်းခမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းဒေသ၊ *(ဂ) မေခ၏ မြစ်လက်တက် တစ်ခုဖြစ်သော ရှင်ခေါခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ဃ) ဆွန်ပရာဘုံ တောင်ဘက်ဒေသ၊ (ထိုဒေသရှိ မရူလူမျိုးသည် ထောလန်နယ်မှ တြိဂံနယ်ကို ဖြတ်ကာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။) *(င) တောင်ဘက် ဆဒုံးနှင့် ဗန်းမော်နယ်များ၊ (ယင်းတို့တွင် မရူလူမျိုးအုပ်စု အနည်းငယ်နှင့် အခြားလူမျိုးများ၌ ကြားရောယှက်နေထိုင်လျက် ရှိသည်။) မရူ ဆိုသည့် အမည်မှာ ဂျင်းဖော (ကချင်) လူမျိုးတို့၏ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုသော အမည်သာဖြစ်သည်။ စင်စစ် လော်ဝေါ်တို့ ကမူ မိမိတို့ ကိုယ်ကို လောင်ဝေါ လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ လော်ဝေါ်မှာ လော်ဝေါ် ဘာသာအားဖြင့် ချောင်းရိုးတစ်လျှောက်နေသော လူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေရာ၊ အဓိကအားဖြင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြခြင်းကို ဆိုလိုဟန်တူသည်။ သို့သော် လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ {{Blockquote |text= "လော်"ဆိုသည်မှာ"မြောက်အရပ်"၊ "ဝေါ်"ဆိုသည်မှာ"ဧရာမအုပ်စု" ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍အဓိပ္ပါယ်အပြည့်အစုံမှာ မြောက်ဘက်အရပ်မှဧရာမလူအုပ်ကြီးဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ <ref>https://www.lhaovo.co/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8</ref> }} လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် မိမိတို၏ဘိုးဘွားများ. အစဉ်အလာအတိုင်း တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်သာ ဝမ်းစာအတွက် ရှာဖွေစားသောက် ကြသည်။ တောင်ယာများမှာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းလာသဖြင့် ဝမ်းစာ ဖူလုံရေးအတွက် အတော်ပင် ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်များက ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အဖွဲ့များ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများ တစ်စတစ်စ များပြားလာကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သည့် အစဉ်အလာရှိသည့် အလျောက် ချင်းခွန်ခေါ် အိမ်စောင့်နတ်နှင့် စမ်နဲ(ခေါ် )မနောပွဲ နတ်များကို အိမ်အတွင်း နတ်စင်ထိုး ကိုးကွယ်လေ့ရှိကြသည်၊ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံ တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဦးခေါင်းကို အနက်စ ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကြီး ပတ်ဆင်ထားကြရာ၊ ရှေ့မှကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာအမျိုးသမီးတို့၏ ဆံထုံးကြီးများနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် တူသည်။ ခေါင်းပေါင်းနက် မြင့်ကြီးများမှာ လော်ဝေါ်အမျိုးသမီး ဝတ်စုံတွင် အခြားသော တောင်ပေါ်သား လူမျိုးဝတ်စုံများနှင့် မတူသည့် အထူးခြားဆုံးသော ဆင်ယင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အပျိုရွယ်ရောက်သည့် အချိန်တွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ကြသည့်အခါ ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ပေါင်းကြသည်။ ဆံပင်ကို ဆံစုများနှင့် ထိပ်တွင်လုံးပြီး စုထုံးထားပြီး၊ အပေါ်မှ အနံ ၁၄ လက်မနှင့် အလျား ၉ တောင်ခန့်ရှည်သော အနက်စရှည်ကြီးဖြင့် အပေါ်မှ အထပ်ကလေး တစ်ထပ်ခေါက်လျက် ဦးခေါင်းကို ပတ်ပေါင်းကြရာ၊ ခေါင်းပေါင်းမှာ အကြမ်းအားဖြင့် ၁ဝ လက်မခန့်မြင့်သည်။ ယင်းခေါင်းပေါင်းထဲမှနေ ရောင်စုံသိုးမွေးပန်းပွားများကို ဆံမြိတ်ချ သကဲ့သို့ ချထားလေ့ရှိကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] maj9n2mchbmg0tl0er76ebfy69hgh4w 1030397 1030394 2026-05-08T05:15:00Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030397 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မရူလူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့သည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[လော်ခေါင်း]]နယ်နှင့် [[ဆဒုံး]]မြို့နယ်များရှိ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းရှိ မူဆယ်နှင့် ကွတ်ခိုင်ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ လော်ဝေါ်တို့ကို [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jingpo) အစုအဖွဲ့အတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်၊၊ == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် ဘာသာဗေဒအရ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] (Lolo-Burmese) ထဲမှ ဗမာနွယ် (Burmish) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သဖြင့် [[ဗမာဘာသာစကား]]နှင့် အရင်းအမြစ် နီးစပ်သည်၊၊ သို့သော် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများနှင့်အတူ ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝေါဟာရနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပိုင်းတွင် ဂျိန်းဖောလွှမ်းမိုးမှု အများအပြား ရှိနေသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) အရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများတွင် Haplogroup O1b1a1 ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းအချက်က လော်ဝေါ်တို့သည် သမိုင်းဦးကာလက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ ဆင်းသက်လာသော ဗမာနွယ်ဖွားများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊၊<ref>Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "လော်ဝေါ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဂျိန်းဖောတို့က ၎င်းတို့ကို "မရူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ကချင်ရိုးရာ [[မနောပွဲ]]ကို အတူတကွ ဆင်နွှဲကြသလို၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံကာ ငွေထည်အဆင်တန်ဆာများကို အသုံးပြုကြသည်၊၊ == သမိုင်း == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြန်အင်လက္ခဏာနှင့် ဘာသာစကားအရ [[ဗမာလူမျိုး]]များနှင့် အလွန်နီးစပ်သော လူမျိုးစုဖြစ်သည်၊၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များတွင် ၎င်းတို့နှင့် ဗမာလူမျိုးများသည် ညီအစ်ကိုရင်းချာများဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုး ဖြစ်လာကာ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်၊၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊ လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊ <ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman Languages and Classification." ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14: Tibeto-Burman Languages of the Himalayas''. Pacific Linguistics.</ref><ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages." ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.</ref><ref name="BurmaCensus1931">Bennison, J. J. (1933). ''Census of India, 1931. Volume XI: Burma. Part I—Report''. Government Printing and Stationery, Burma.</ref><ref name="Ethnologue2023">Ethnologue (2023). ''Lhaovo: A language of Myanmar''. [https://www.ethnologue.com/language/atb/ Ethnologue: Languages of the World].</ref> မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရလည်း လော်ဝေါ်လူမျိုးစုတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ အဓိကမျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroup O1b1a1) နှင့် တူညီသော အမှတ်အသားများကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ၎င်းတို့သည် သမိုင်းဦးကာလက တောင်ဘက်သို့ အတူတကွ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်၊၊ သို့သော် မြန်မာလူမျိုးများသည် မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသများသို့ ဆက်လက်ဆင်းသွားပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများမှာမူ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်၊၊<ref name="Sadan2013" /> == မျိုးရိုးဗီဇ == အများအားဖြင့် [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]]နှင့် လော်ဝေါ်လူမျိုးများကို ရုတ်တရက် ခွဲခြားလို့ရမည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် လူမျိုးပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြပုံ အရင်းခံအချက်ကို သုံးသပ်ကြည့် ခြင်းအားဖြင့် ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုမှ တစ်ဆင့် သီးခြားစုကွဲ တစ်ခုအနေဖြင့် အခြားသော လမ်းကြောင်းမှမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်နေထိုင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးမှာ ဂျိန်းဖော လူမျိုးထက် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာလူမျိုး]]နှင့် ပိုမိုမျိုးရိုးချင်း နီးစပ်ကြောင်း တွေ့ရမည် ဖြစ်လေသည်။ လတ်တလော သုတေသနများအရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများ၏ Y-DNA haplogroup တွင် O(O1b, O2 စသည်)သည် ၅၅–၆၀%ခန့် တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည့် haplogroup ဖြစ်သည်။ ဗမာ၊ ချင်း၊ကချင် တို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသောမျိုးရိုးဗီဇဖြစ်သည်။ D (D1a) သည် ၁၅–၂၀% တွေ့ရပြီရ တိဘက်နှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ပေါ်ပေါက်သည့် ဗီဇဖြစ်ပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများ တွင် အနည်းငယ် တွေ့ရသည်။C (C-M217)ကို ၁၀–၁၂% တွေ့ရကာ မွန်ဂိုလူမျိုးများတွင် တွေ့ရသည့် ဗီဇ ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများနှင့် အဓိက haplogroup O တူညီမှုကြောင့် ဗီဇဆိုင်ရာ နီးစပ်မှု ရှိကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင် O haplogroup ~၆၅–၇၀%ခန့် ရှိသည့်အပြင် D၊ C၊ F အစရှိသည့် ဗီဇများလည်း ပေါင်းစပ်နေသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသ == လော်ဝေါ်လူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ရာ ဒေသမှာ အကြမ်းအားဖြင့် လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅ ဒီဂရီ ၃ဝ မိနစ်နှင့် ၂ ဒီဂရီအကြားအတွင်းရှိ၊ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်မှာ မလိခနှင့် မေခမြစ်တို့နှင့် ရေဝေကြောတည်ရာ လချိတ်(lacid')လူမျိုး နေထိုင်ရာ နယ်ခြားတောင်တန်းကြီးများ ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်အားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အောက်ပါ ဒေသများတွင် လော်ဝေါ်လူမျိုး နေထိုင်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ *(က) ထောလန်ကို ဗဟိုပြုထားသော မြောက်ဘက် အာမက်ခမြစ်ဝှမ်းမှ တြိဂံနယ် အရှေ့ပိုင်းထိ ပါဝင်သည့် မေခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ခ) လောခေါင်းနယ်တွင် ငေါချန်းခမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းဒေသ၊ *(ဂ) မေခ၏ မြစ်လက်တက် တစ်ခုဖြစ်သော ရှင်ခေါခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ဃ) ဆွန်ပရာဘုံ တောင်ဘက်ဒေသ၊ (ထိုဒေသရှိ မရူလူမျိုးသည် ထောလန်နယ်မှ တြိဂံနယ်ကို ဖြတ်ကာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။) *(င) တောင်ဘက် ဆဒုံးနှင့် ဗန်းမော်နယ်များ၊ (ယင်းတို့တွင် မရူလူမျိုးအုပ်စု အနည်းငယ်နှင့် အခြားလူမျိုးများ၌ ကြားရောယှက်နေထိုင်လျက် ရှိသည်။) မရူ ဆိုသည့် အမည်မှာ ဂျင်းဖော (ကချင်) လူမျိုးတို့၏ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုသော အမည်သာဖြစ်သည်။ စင်စစ် လော်ဝေါ်တို့ ကမူ မိမိတို့ ကိုယ်ကို လောင်ဝေါ လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ လော်ဝေါ်မှာ လော်ဝေါ် ဘာသာအားဖြင့် ချောင်းရိုးတစ်လျှောက်နေသော လူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေရာ၊ အဓိကအားဖြင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြခြင်းကို ဆိုလိုဟန်တူသည်။ သို့သော် လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ {{Blockquote |text= "လော်"ဆိုသည်မှာ"မြောက်အရပ်"၊ "ဝေါ်"ဆိုသည်မှာ"ဧရာမအုပ်စု" ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍အဓိပ္ပါယ်အပြည့်အစုံမှာ မြောက်ဘက်အရပ်မှဧရာမလူအုပ်ကြီးဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ <ref>https://www.lhaovo.co/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8</ref> }} လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် မိမိတို၏ဘိုးဘွားများ. အစဉ်အလာအတိုင်း တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်သာ ဝမ်းစာအတွက် ရှာဖွေစားသောက် ကြသည်။ တောင်ယာများမှာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းလာသဖြင့် ဝမ်းစာ ဖူလုံရေးအတွက် အတော်ပင် ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်များက ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အဖွဲ့များ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများ တစ်စတစ်စ များပြားလာကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သည့် အစဉ်အလာရှိသည့် အလျောက် ချင်းခွန်ခေါ် အိမ်စောင့်နတ်နှင့် စမ်နဲ(ခေါ် )မနောပွဲ နတ်များကို အိမ်အတွင်း နတ်စင်ထိုး ကိုးကွယ်လေ့ရှိကြသည်၊ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံ တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဦးခေါင်းကို အနက်စ ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကြီး ပတ်ဆင်ထားကြရာ၊ ရှေ့မှကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာအမျိုးသမီးတို့၏ ဆံထုံးကြီးများနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် တူသည်။ ခေါင်းပေါင်းနက် မြင့်ကြီးများမှာ လော်ဝေါ်အမျိုးသမီး ဝတ်စုံတွင် အခြားသော တောင်ပေါ်သား လူမျိုးဝတ်စုံများနှင့် မတူသည့် အထူးခြားဆုံးသော ဆင်ယင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အပျိုရွယ်ရောက်သည့် အချိန်တွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ကြသည့်အခါ ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ပေါင်းကြသည်။ ဆံပင်ကို ဆံစုများနှင့် ထိပ်တွင်လုံးပြီး စုထုံးထားပြီး၊ အပေါ်မှ အနံ ၁၄ လက်မနှင့် အလျား ၉ တောင်ခန့်ရှည်သော အနက်စရှည်ကြီးဖြင့် အပေါ်မှ အထပ်ကလေး တစ်ထပ်ခေါက်လျက် ဦးခေါင်းကို ပတ်ပေါင်းကြရာ၊ ခေါင်းပေါင်းမှာ အကြမ်းအားဖြင့် ၁ဝ လက်မခန့်မြင့်သည်။ ယင်းခေါင်းပေါင်းထဲမှနေ ရောင်စုံသိုးမွေးပန်းပွားများကို ဆံမြိတ်ချ သကဲ့သို့ ချထားလေ့ရှိကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 2tyf6ms1zhapdc0nyo3zmpvqialq23l 1030398 1030397 2026-05-08T05:16:01Z Chenzeyan29 141880 /* ရင်းမြစ် */ 1030398 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မရူလူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့သည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[လော်ခေါင်း]]နယ်နှင့် [[ဆဒုံး]]မြို့နယ်များရှိ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းရှိ မူဆယ်နှင့် ကွတ်ခိုင်ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ လော်ဝေါ်တို့ကို [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jingpo) အစုအဖွဲ့အတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်၊၊ == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် ဘာသာဗေဒအရ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] (Lolo-Burmese) ထဲမှ ဗမာနွယ် (Burmish) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သဖြင့် [[ဗမာဘာသာစကား]]နှင့် အရင်းအမြစ် နီးစပ်သည်၊၊ သို့သော် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများနှင့်အတူ ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝေါဟာရနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပိုင်းတွင် ဂျိန်းဖောလွှမ်းမိုးမှု အများအပြား ရှိနေသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) အရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများတွင် Haplogroup O1b1a1 ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းအချက်က လော်ဝေါ်တို့သည် သမိုင်းဦးကာလက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ ဆင်းသက်လာသော ဗမာနွယ်ဖွားများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊၊<ref>Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "လော်ဝေါ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဂျိန်းဖောတို့က ၎င်းတို့ကို "မရူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ကချင်ရိုးရာ [[မနောပွဲ]]ကို အတူတကွ ဆင်နွှဲကြသလို၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံကာ ငွေထည်အဆင်တန်ဆာများကို အသုံးပြုကြသည်၊၊ == ရင်းမြစ် == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြန်အင်လက္ခဏာနှင့် ဘာသာစကားအရ [[ဗမာလူမျိုး]]များနှင့် အလွန်နီးစပ်သော လူမျိုးစုဖြစ်သည်၊၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များတွင် ၎င်းတို့နှင့် ဗမာလူမျိုးများသည် ညီအစ်ကိုရင်းချာများဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုး ဖြစ်လာကာ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်၊၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊ လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊ <ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman Languages and Classification." ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14: Tibeto-Burman Languages of the Himalayas''. Pacific Linguistics.</ref><ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages." ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.</ref><ref name="BurmaCensus1931">Bennison, J. J. (1933). ''Census of India, 1931. Volume XI: Burma. Part I—Report''. Government Printing and Stationery, Burma.</ref><ref name="Ethnologue2023">Ethnologue (2023). ''Lhaovo: A language of Myanmar''. [https://www.ethnologue.com/language/atb/ Ethnologue: Languages of the World].</ref> မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရလည်း လော်ဝေါ်လူမျိုးစုတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ အဓိကမျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroup O1b1a1) နှင့် တူညီသော အမှတ်အသားများကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ၎င်းတို့သည် သမိုင်းဦးကာလက တောင်ဘက်သို့ အတူတကွ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်၊၊ သို့သော် မြန်မာလူမျိုးများသည် မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသများသို့ ဆက်လက်ဆင်းသွားပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများမှာမူ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်၊၊<ref name="Sadan2013" /> == မျိုးရိုးဗီဇ == အများအားဖြင့် [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]]နှင့် လော်ဝေါ်လူမျိုးများကို ရုတ်တရက် ခွဲခြားလို့ရမည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် လူမျိုးပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြပုံ အရင်းခံအချက်ကို သုံးသပ်ကြည့် ခြင်းအားဖြင့် ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုမှ တစ်ဆင့် သီးခြားစုကွဲ တစ်ခုအနေဖြင့် အခြားသော လမ်းကြောင်းမှမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်နေထိုင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးမှာ ဂျိန်းဖော လူမျိုးထက် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာလူမျိုး]]နှင့် ပိုမိုမျိုးရိုးချင်း နီးစပ်ကြောင်း တွေ့ရမည် ဖြစ်လေသည်။ လတ်တလော သုတေသနများအရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများ၏ Y-DNA haplogroup တွင် O(O1b, O2 စသည်)သည် ၅၅–၆၀%ခန့် တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည့် haplogroup ဖြစ်သည်။ ဗမာ၊ ချင်း၊ကချင် တို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသောမျိုးရိုးဗီဇဖြစ်သည်။ D (D1a) သည် ၁၅–၂၀% တွေ့ရပြီရ တိဘက်နှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ပေါ်ပေါက်သည့် ဗီဇဖြစ်ပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများ တွင် အနည်းငယ် တွေ့ရသည်။C (C-M217)ကို ၁၀–၁၂% တွေ့ရကာ မွန်ဂိုလူမျိုးများတွင် တွေ့ရသည့် ဗီဇ ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများနှင့် အဓိက haplogroup O တူညီမှုကြောင့် ဗီဇဆိုင်ရာ နီးစပ်မှု ရှိကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင် O haplogroup ~၆၅–၇၀%ခန့် ရှိသည့်အပြင် D၊ C၊ F အစရှိသည့် ဗီဇများလည်း ပေါင်းစပ်နေသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသ == လော်ဝေါ်လူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ရာ ဒေသမှာ အကြမ်းအားဖြင့် လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅ ဒီဂရီ ၃ဝ မိနစ်နှင့် ၂ ဒီဂရီအကြားအတွင်းရှိ၊ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်မှာ မလိခနှင့် မေခမြစ်တို့နှင့် ရေဝေကြောတည်ရာ လချိတ်(lacid')လူမျိုး နေထိုင်ရာ နယ်ခြားတောင်တန်းကြီးများ ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်အားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အောက်ပါ ဒေသများတွင် လော်ဝေါ်လူမျိုး နေထိုင်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ *(က) ထောလန်ကို ဗဟိုပြုထားသော မြောက်ဘက် အာမက်ခမြစ်ဝှမ်းမှ တြိဂံနယ် အရှေ့ပိုင်းထိ ပါဝင်သည့် မေခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ခ) လောခေါင်းနယ်တွင် ငေါချန်းခမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းဒေသ၊ *(ဂ) မေခ၏ မြစ်လက်တက် တစ်ခုဖြစ်သော ရှင်ခေါခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ဃ) ဆွန်ပရာဘုံ တောင်ဘက်ဒေသ၊ (ထိုဒေသရှိ မရူလူမျိုးသည် ထောလန်နယ်မှ တြိဂံနယ်ကို ဖြတ်ကာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။) *(င) တောင်ဘက် ဆဒုံးနှင့် ဗန်းမော်နယ်များ၊ (ယင်းတို့တွင် မရူလူမျိုးအုပ်စု အနည်းငယ်နှင့် အခြားလူမျိုးများ၌ ကြားရောယှက်နေထိုင်လျက် ရှိသည်။) မရူ ဆိုသည့် အမည်မှာ ဂျင်းဖော (ကချင်) လူမျိုးတို့၏ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုသော အမည်သာဖြစ်သည်။ စင်စစ် လော်ဝေါ်တို့ ကမူ မိမိတို့ ကိုယ်ကို လောင်ဝေါ လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ လော်ဝေါ်မှာ လော်ဝေါ် ဘာသာအားဖြင့် ချောင်းရိုးတစ်လျှောက်နေသော လူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေရာ၊ အဓိကအားဖြင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြခြင်းကို ဆိုလိုဟန်တူသည်။ သို့သော် လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ {{Blockquote |text= "လော်"ဆိုသည်မှာ"မြောက်အရပ်"၊ "ဝေါ်"ဆိုသည်မှာ"ဧရာမအုပ်စု" ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍အဓိပ္ပါယ်အပြည့်အစုံမှာ မြောက်ဘက်အရပ်မှဧရာမလူအုပ်ကြီးဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ <ref>https://www.lhaovo.co/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8</ref> }} လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် မိမိတို၏ဘိုးဘွားများ. အစဉ်အလာအတိုင်း တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်သာ ဝမ်းစာအတွက် ရှာဖွေစားသောက် ကြသည်။ တောင်ယာများမှာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းလာသဖြင့် ဝမ်းစာ ဖူလုံရေးအတွက် အတော်ပင် ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်များက ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အဖွဲ့များ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများ တစ်စတစ်စ များပြားလာကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သည့် အစဉ်အလာရှိသည့် အလျောက် ချင်းခွန်ခေါ် အိမ်စောင့်နတ်နှင့် စမ်နဲ(ခေါ် )မနောပွဲ နတ်များကို အိမ်အတွင်း နတ်စင်ထိုး ကိုးကွယ်လေ့ရှိကြသည်၊ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံ တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဦးခေါင်းကို အနက်စ ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကြီး ပတ်ဆင်ထားကြရာ၊ ရှေ့မှကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာအမျိုးသမီးတို့၏ ဆံထုံးကြီးများနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် တူသည်။ ခေါင်းပေါင်းနက် မြင့်ကြီးများမှာ လော်ဝေါ်အမျိုးသမီး ဝတ်စုံတွင် အခြားသော တောင်ပေါ်သား လူမျိုးဝတ်စုံများနှင့် မတူသည့် အထူးခြားဆုံးသော ဆင်ယင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အပျိုရွယ်ရောက်သည့် အချိန်တွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ကြသည့်အခါ ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ပေါင်းကြသည်။ ဆံပင်ကို ဆံစုများနှင့် ထိပ်တွင်လုံးပြီး စုထုံးထားပြီး၊ အပေါ်မှ အနံ ၁၄ လက်မနှင့် အလျား ၉ တောင်ခန့်ရှည်သော အနက်စရှည်ကြီးဖြင့် အပေါ်မှ အထပ်ကလေး တစ်ထပ်ခေါက်လျက် ဦးခေါင်းကို ပတ်ပေါင်းကြရာ၊ ခေါင်းပေါင်းမှာ အကြမ်းအားဖြင့် ၁ဝ လက်မခန့်မြင့်သည်။ ယင်းခေါင်းပေါင်းထဲမှနေ ရောင်စုံသိုးမွေးပန်းပွားများကို ဆံမြိတ်ချ သကဲ့သို့ ချထားလေ့ရှိကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] ezumnkrkykm06f0mbdqexaiqdun9uwf 1030399 1030398 2026-05-08T05:16:12Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးရိုးဗီဇ */ 1030399 wikitext text/x-wiki '''လော်ဝေါ်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မရူလူမျိုး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်မျိုးနွယ်စု]] ခြောက်စုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = လော်ဝေါ်လူမျိုး | native_name = {{lang|atb|Lhaovo}}, {{lang|kac|Maru}} | image = Mayu.jpg | caption = လော်ဝေါ် | population = ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) | regions = {{flag|Myanmar}}<br />∟ [[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်)<br />∟ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်ပိုင်း)<br />{{flag|China}} (ယူနန်ပြည်နယ်) | languages = [[လော်ဝေါ်ဘာသာစကား]]၊ [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]] }} လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့သည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ [[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]၊ [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]၊ [[ချီဖွေမြို့နယ်]]၊ [[ဆော့လော်မြို့နယ်]]၊ [[လော်ခေါင်း]]နယ်နှင့် [[ဆဒုံး]]မြို့နယ်များရှိ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းရှိ မူဆယ်နှင့် ကွတ်ခိုင်ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ လော်ဝေါ်တို့ကို [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]] (Jingpo) အစုအဖွဲ့အတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသည်၊၊ == ဘာသာဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် ဘာသာဗေဒအရ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]] (Lolo-Burmese) ထဲမှ ဗမာနွယ် (Burmish) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သဖြင့် [[ဗမာဘာသာစကား]]နှင့် အရင်းအမြစ် နီးစပ်သည်၊၊ သို့သော် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများနှင့်အတူ ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဝေါဟာရနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပိုင်းတွင် ဂျိန်းဖောလွှမ်းမိုးမှု အများအပြား ရှိနေသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) အရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများတွင် Haplogroup O1b1a1 ကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် ဗမာလူမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော မျိုးရိုးဗီဇလိုင်း ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းအချက်က လော်ဝေါ်တို့သည် သမိုင်းဦးကာလက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ ဆင်းသက်လာသော ဗမာနွယ်ဖွားများနှင့် မျိုးရိုးရင်းမြစ် တူညီနိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊၊<ref>Li, Ying (2015). ''Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China.''</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == လော်ဝေါ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "လော်ဝေါ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဂျိန်းဖောတို့က ၎င်းတို့ကို "မရူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် ကချင်ရိုးရာ [[မနောပွဲ]]ကို အတူတကွ ဆင်နွှဲကြသလို၊ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင်နှင့် အနီရောင်ကို အခြေခံကာ ငွေထည်အဆင်တန်ဆာများကို အသုံးပြုကြသည်၊၊ == ရင်းမြစ် == လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြန်အင်လက္ခဏာနှင့် ဘာသာစကားအရ [[ဗမာလူမျိုး]]များနှင့် အလွန်နီးစပ်သော လူမျိုးစုဖြစ်သည်၊၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်များတွင် ၎င်းတို့နှင့် ဗမာလူမျိုးများသည် ညီအစ်ကိုရင်းချာများဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် အစ်ကိုဖြစ်သူက မြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုး ဖြစ်လာကာ၊ ညီဖြစ်သူက တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် လော်ဝေါ်လူမျိုး ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်၊၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ လော်ဝေါ်ဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ခွဲအတွင်းရှိ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]၏ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် (Burmish)]] ထဲတွင် ပါဝင်သည်၊၊ လော်ဝေါ်စကားတွင် ရှေးဗမာစကားနှင့် အသံထွက်တူ၊ အဓိပ္ပာယ်တူသော စကားလုံးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်မှာ ၎င်းတို့၏ ဘုံအစပြုရာ အရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊ <ref name="Sadan2013">Sadan, Mandy (2013). ''Being and Becoming Kachin: Histories Beyond the State in the Borderworlds of Burma''. Oxford University Press. ISBN 978-0197265550.</ref><ref name="Bradley1997">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman Languages and Classification." ''Papers in Southeast Asian Linguistics No. 14: Tibeto-Burman Languages of the Himalayas''. Pacific Linguistics.</ref><ref name="Li2015">Li, Ying, et al. (2015). "Genetic Structure of Tibeto-Burman Populations in Southwest China: Evidence from Paternal and Maternal Lineages." ''Human Genetics'', Vol. 134, Issue 11-12. doi:10.1007/s00439-015-1596-x.</ref><ref name="BurmaCensus1931">Bennison, J. J. (1933). ''Census of India, 1931. Volume XI: Burma. Part I—Report''. Government Printing and Stationery, Burma.</ref><ref name="Ethnologue2023">Ethnologue (2023). ''Lhaovo: A language of Myanmar''. [https://www.ethnologue.com/language/atb/ Ethnologue: Languages of the World].</ref> မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရလည်း လော်ဝေါ်လူမျိုးစုတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ အဓိကမျိုးရိုးဗီဇ (Haplogroup O1b1a1) နှင့် တူညီသော အမှတ်အသားများကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ၎င်းတို့သည် သမိုင်းဦးကာလက တောင်ဘက်သို့ အတူတကွ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်၊၊ သို့သော် မြန်မာလူမျိုးများသည် မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသများသို့ ဆက်လက်ဆင်းသွားပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများမှာမူ ယနေ့ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်၊၊<ref name="Sadan2013" /> === မျိုးရိုးဗီဇ === အများအားဖြင့် [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး|ဂျိန်းဖော]]နှင့် လော်ဝေါ်လူမျိုးများကို ရုတ်တရက် ခွဲခြားလို့ရမည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် လူမျိုးပေါက်ဖွား ဆင်းသက်လာကြပုံ အရင်းခံအချက်ကို သုံးသပ်ကြည့် ခြင်းအားဖြင့် ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုမှ တစ်ဆင့် သီးခြားစုကွဲ တစ်ခုအနေဖြင့် အခြားသော လမ်းကြောင်းမှမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်နေထိုင်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ၊ လော်ဝေါ်လူမျိုးမှာ ဂျိန်းဖော လူမျိုးထက် [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာလူမျိုး]]နှင့် ပိုမိုမျိုးရိုးချင်း နီးစပ်ကြောင်း တွေ့ရမည် ဖြစ်လေသည်။ လတ်တလော သုတေသနများအရ လော်ဝေါ်လူမျိုးများ၏ Y-DNA haplogroup တွင် O(O1b, O2 စသည်)သည် ၅၅–၆၀%ခန့် တွေ့ရှိရပြီး တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည့် haplogroup ဖြစ်သည်။ ဗမာ၊ ချင်း၊ကချင် တို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသောမျိုးရိုးဗီဇဖြစ်သည်။ D (D1a) သည် ၁၅–၂၀% တွေ့ရပြီရ တိဘက်နှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ပေါ်ပေါက်သည့် ဗီဇဖြစ်ပြီး လော်ဝေါ်လူမျိုးများ တွင် အနည်းငယ် တွေ့ရသည်။C (C-M217)ကို ၁၀–၁၂% တွေ့ရကာ မွန်ဂိုလူမျိုးများတွင် တွေ့ရသည့် ဗီဇ ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးများသည် ဗမာလူမျိုးများနှင့် အဓိက haplogroup O တူညီမှုကြောင့် ဗီဇဆိုင်ရာ နီးစပ်မှု ရှိကြသည်။ ဗမာလူမျိုးများတွင် O haplogroup ~၆၅–၇၀%ခန့် ရှိသည့်အပြင် D၊ C၊ F အစရှိသည့် ဗီဇများလည်း ပေါင်းစပ်နေသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသ == လော်ဝေါ်လူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ရာ ဒေသမှာ အကြမ်းအားဖြင့် လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅ ဒီဂရီ ၃ဝ မိနစ်နှင့် ၂ ဒီဂရီအကြားအတွင်းရှိ၊ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်မှာ မလိခနှင့် မေခမြစ်တို့နှင့် ရေဝေကြောတည်ရာ လချိတ်(lacid')လူမျိုး နေထိုင်ရာ နယ်ခြားတောင်တန်းကြီးများ ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်အားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အောက်ပါ ဒေသများတွင် လော်ဝေါ်လူမျိုး နေထိုင်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ *(က) ထောလန်ကို ဗဟိုပြုထားသော မြောက်ဘက် အာမက်ခမြစ်ဝှမ်းမှ တြိဂံနယ် အရှေ့ပိုင်းထိ ပါဝင်သည့် မေခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ခ) လောခေါင်းနယ်တွင် ငေါချန်းခမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းဒေသ၊ *(ဂ) မေခ၏ မြစ်လက်တက် တစ်ခုဖြစ်သော ရှင်ခေါခမြစ်ဝှမ်းဒေသ၊ *(ဃ) ဆွန်ပရာဘုံ တောင်ဘက်ဒေသ၊ (ထိုဒေသရှိ မရူလူမျိုးသည် ထောလန်နယ်မှ တြိဂံနယ်ကို ဖြတ်ကာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။) *(င) တောင်ဘက် ဆဒုံးနှင့် ဗန်းမော်နယ်များ၊ (ယင်းတို့တွင် မရူလူမျိုးအုပ်စု အနည်းငယ်နှင့် အခြားလူမျိုးများ၌ ကြားရောယှက်နေထိုင်လျက် ရှိသည်။) မရူ ဆိုသည့် အမည်မှာ ဂျင်းဖော (ကချင်) လူမျိုးတို့၏ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုသော အမည်သာဖြစ်သည်။ စင်စစ် လော်ဝေါ်တို့ ကမူ မိမိတို့ ကိုယ်ကို လောင်ဝေါ လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ လော်ဝေါ်မှာ လော်ဝေါ် ဘာသာအားဖြင့် ချောင်းရိုးတစ်လျှောက်နေသော လူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေရာ၊ အဓိကအားဖြင့် မေခမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြခြင်းကို ဆိုလိုဟန်တူသည်။ သို့သော် လော်ဝေါ်စာပေနှင့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ {{Blockquote |text= "လော်"ဆိုသည်မှာ"မြောက်အရပ်"၊ "ဝေါ်"ဆိုသည်မှာ"ဧရာမအုပ်စု" ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍အဓိပ္ပါယ်အပြည့်အစုံမှာ မြောက်ဘက်အရပ်မှဧရာမလူအုပ်ကြီးဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ <ref>https://www.lhaovo.co/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8</ref> }} လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် မိမိတို၏ဘိုးဘွားများ. အစဉ်အလာအတိုင်း တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်သာ ဝမ်းစာအတွက် ရှာဖွေစားသောက် ကြသည်။ တောင်ယာများမှာ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းလာသဖြင့် ဝမ်းစာ ဖူလုံရေးအတွက် အတော်ပင် ပင်ပင်ပန်းပန်း လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ လော်ဝေါ်လူမျိုးသည် ရိုးရာအစဉ်အဆက်အားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်များက ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အဖွဲ့များ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများ တစ်စတစ်စ များပြားလာကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သည့် အစဉ်အလာရှိသည့် အလျောက် ချင်းခွန်ခေါ် အိမ်စောင့်နတ်နှင့် စမ်နဲ(ခေါ် )မနောပွဲ နတ်များကို အိမ်အတွင်း နတ်စင်ထိုး ကိုးကွယ်လေ့ရှိကြသည်၊ == ရိုးရာဝတ်စုံ == လော်ဝေါ်အမျိုးသမီးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံ တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဦးခေါင်းကို အနက်စ ခေါင်းပေါင်း မြင့်မြင့်ကြီး ပတ်ဆင်ထားကြရာ၊ ရှေ့မှကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာအမျိုးသမီးတို့၏ ဆံထုံးကြီးများနှင့် ပုံသဏ္ဌာန် တူသည်။ ခေါင်းပေါင်းနက် မြင့်ကြီးများမှာ လော်ဝေါ်အမျိုးသမီး ဝတ်စုံတွင် အခြားသော တောင်ပေါ်သား လူမျိုးဝတ်စုံများနှင့် မတူသည့် အထူးခြားဆုံးသော ဆင်ယင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အပျိုရွယ်ရောက်သည့် အချိန်တွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ကြသည့်အခါ ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ပေါင်းကြသည်။ ဆံပင်ကို ဆံစုများနှင့် ထိပ်တွင်လုံးပြီး စုထုံးထားပြီး၊ အပေါ်မှ အနံ ၁၄ လက်မနှင့် အလျား ၉ တောင်ခန့်ရှည်သော အနက်စရှည်ကြီးဖြင့် အပေါ်မှ အထပ်ကလေး တစ်ထပ်ခေါက်လျက် ဦးခေါင်းကို ပတ်ပေါင်းကြရာ၊ ခေါင်းပေါင်းမှာ အကြမ်းအားဖြင့် ၁ဝ လက်မခန့်မြင့်သည်။ ယင်းခေါင်းပေါင်းထဲမှနေ ရောင်စုံသိုးမွေးပန်းပွားများကို ဆံမြိတ်ချ သကဲ့သို့ ချထားလေ့ရှိကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 5j955ah1qhj3n1bg47ien1a3z92i914 5 9991 1030270 1030163 2026-05-07T12:44:40Z ~2026-27612-28 142362 /* နိူင်ငံတစ်ကာကုမဏီပှိင်ရှင်စိုလင်းရှမ်ပြည်နယ်လာရီူး55ကြာအိမ်အမှတ်50 */ အပိုင်းသစ် 1030270 wikitext text/x-wiki This page needs to be translated very well and to keep protected. [[User:Lionslayer|Lionslayer]] ၀၅:၁၀၊ ၇ အောက်​တို​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) ဒီနေ့ စာပိုဒ်တချို့ ဝင်ပြီး ဘာသာပြန်ပေးထားတယ်။ အချိန်ရရင် ဆက်ပြီး ပြန်ပေးမယ်။ [[User:Mmthinker|mm thinker]] ([[User talk:Mmthinker|talk]]) ၁၀:၃၄၊ ၁၆ ဇွန်​ ၂၀၁၄ (UTC) == M ==soeLinနိူင်ငံတစ်ကာသမဒကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူး I'm very excited. [[User:Shinshinlay|Shinshinlay]] ([[User talk:Shinshinlay|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၁၆၊ ၃ ဇွန် ၂၀၁၆ (UTC) soeLinနိူင်ငံတစ်ကာသမဒကုမဏီပှိင်ရှင်မြန်မာ့နိူင်ငရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးကဆန(နိူင်)(191284/5-9-1353-လဆန်အဟါသာ-1991-အိုသွေး [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-27612-28|&#126;2026-27612-28]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-27612-28|talk]]) ၀၈:၁၀၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == နိူင်ငံတစ်ကာကုမဏီပှိင်ရှင်စိုလင်းရှမ်ပြည်နယ်လာရီူး55ကြာအိမ်အမှတ်50 == ကဆန/(နိူင်)(191284/5-9-1353လဆန်အဂါသာ1991အိုသွေးကျောက်ဆည်သာရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးsoeLinfacebookဂြိုဟ်တုလိူင်@ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-27612-28|&#126;2026-27612-28]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-27612-28|talk]]) ၁၂:၄၄၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) d1lu76oq2vyqxn19a8fgq4e0a133spy 1030278 1030270 2026-05-07T13:29:07Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27612-28|~2026-27612-28]] ([[User talk:~2026-27612-28|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030270|1030270]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030278 wikitext text/x-wiki This page needs to be translated very well and to keep protected. [[User:Lionslayer|Lionslayer]] ၀၅:၁၀၊ ၇ အောက်​တို​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) ဒီနေ့ စာပိုဒ်တချို့ ဝင်ပြီး ဘာသာပြန်ပေးထားတယ်။ အချိန်ရရင် ဆက်ပြီး ပြန်ပေးမယ်။ [[User:Mmthinker|mm thinker]] ([[User talk:Mmthinker|talk]]) ၁၀:၃၄၊ ၁၆ ဇွန်​ ၂၀၁၄ (UTC) == M ==soeLinနိူင်ငံတစ်ကာသမဒကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူး I'm very excited. [[User:Shinshinlay|Shinshinlay]] ([[User talk:Shinshinlay|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၁၆၊ ၃ ဇွန် ၂၀၁၆ (UTC) soeLinနိူင်ငံတစ်ကာသမဒကုမဏီပှိင်ရှင်မြန်မာ့နိူင်ငရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးကဆန(နိူင်)(191284/5-9-1353-လဆန်အဟါသာ-1991-အိုသွေး [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-27612-28|&#126;2026-27612-28]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-27612-28|talk]]) ၀၈:၁၀၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) kbjddy8slw2aubkyzk2ily3fxw5386w 1030279 1030278 2026-05-07T13:29:38Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27612-28|~2026-27612-28]] ([[User talk:~2026-27612-28|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030162|1030162]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030279 wikitext text/x-wiki This page needs to be translated very well and to keep protected. [[User:Lionslayer|Lionslayer]] ၀၅:၁၀၊ ၇ အောက်​တို​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) ဒီနေ့ စာပိုဒ်တချို့ ဝင်ပြီး ဘာသာပြန်ပေးထားတယ်။ အချိန်ရရင် ဆက်ပြီး ပြန်ပေးမယ်။ [[User:Mmthinker|mm thinker]] ([[User talk:Mmthinker|talk]]) ၁၀:၃၄၊ ၁၆ ဇွန်​ ၂၀၁၄ (UTC) == M == I'm very excited. [[User:Shinshinlay|Shinshinlay]] ([[User talk:Shinshinlay|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၁၆၊ ၃ ဇွန် ၂၀၁၆ (UTC) soeLinနိူင်ငံတစ်ကာသမဒကုမဏီပှိင်ရှင်မြန်မာ့နိူင်ငရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးကဆန(နိူင်)(191284/5-9-1353-လဆန်အဟါသာ-1991-အိုသွေး [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-27612-28|&#126;2026-27612-28]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-27612-28|talk]]) ၀၈:၁၀၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 6n4e3xx5x7kn226gxargl8tw2f4g0kq 1030280 1030279 2026-05-07T13:30:17Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27612-28|~2026-27612-28]] ([[User talk:~2026-27612-28|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030163|1030163]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030280 wikitext text/x-wiki This page needs to be translated very well and to keep protected. [[User:Lionslayer|Lionslayer]] ၀၅:၁၀၊ ၇ အောက်​တို​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) ဒီနေ့ စာပိုဒ်တချို့ ဝင်ပြီး ဘာသာပြန်ပေးထားတယ်။ အချိန်ရရင် ဆက်ပြီး ပြန်ပေးမယ်။ [[User:Mmthinker|mm thinker]] ([[User talk:Mmthinker|talk]]) ၁၀:၃၄၊ ၁၆ ဇွန်​ ၂၀၁၄ (UTC) == M == I'm very excited. [[User:Shinshinlay|Shinshinlay]] ([[User talk:Shinshinlay|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၁၆၊ ၃ ဇွန် ၂၀၁၆ (UTC) iqow0xoih5t5aub49tir75ci0fgx6ki 0 16086 1030382 963117 2026-05-08T04:28:53Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030382 wikitext text/x-wiki '''ဂျိန်းဖော''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်ဖော့''' တို့သည် [[ကချင်‌လူမျိုး]] (Kachin People) များထဲမှ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားမှာ ကချင်ပြည်နယ်၏ ဘုံစကား (Lingua Franca) အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = ဂျိန်းဖောလူမျိုး |native_name = {{lang|kac|Jinghpo}}, {{lang|kac|Wunpong}}, {{lang|atb|Zaizo}} |image = [[File:Kachin jingpo lady with traditional dress.jpg|300px]] |image_caption = ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၁,၂၀၀,၀၀၀ – ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့် |region2 = {{nbsp|2}}∟ {{flag|Kachin State}} |region3 = {{flag|China}} ([[Yunnan]]) |pop3 = ၁၄၇,၈၂၈ (၂၀၁၀ စာရင်း) |region4 = {{flag|India}} ([[Arunachal Pradesh]], [[Assam]]) |pop4 = ၇,၉၅၈ |langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မန်ဒရင်ဘာသာစကား]] |rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |related = [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]] }} == အမည်ရင်းမြစ် == ဂျိန်းဖောတို့၏ ခံယူချက်အရ "ဂျိန်းဖော" ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားဖြင့် "လူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊၊ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို "ဂျိန်းဖော မရှ" (Jinghpo Masha) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဟူသော အမည်သည် "အတည်တကျဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသူများ" ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်၊၊ == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဂျိန်းဖောလူမျိုး အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ မိုးညှင်း နှင့် ပူတာအိုခရိုင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း (ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း) ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်ပြည်နယ်) တွင်လည်း "ဂျင်းဖို" (Jingpo) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံနှင့် အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်) တွင် "ဆင်းဖို" (Singpho) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်၊၊ == မျိုးနွယ်စု ရှစ်မျိုး == ဂျိန်းဖောလူမျိုးစုကြီးအတွင်း အဓိက မျိုးရိုးအမည် (Clans) ရှစ်မျိုး ရှိသည် - # '''မရစ်''' (Marip) # '''မရမ်''' (Maram) # '''အင်ခွန်''' (N'Khum) # '''လဖိုင်''' (Laphai) # '''လထော''' (Lahpai) # '''မဂေါင်''' (Magawng) # '''ဒူးလင်း''' (Dulang) # '''ဂျဆင်း''' (Hpauwi) ၎င်းတို့အနက် လဖိုင်နှင့် မရစ်တို့မှာ အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂျိန်းဖောတို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်မှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်သည်၊၊ မူလက နတ်ပူဇော်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် အောင်ပွဲခံပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်၊၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်၊၊ == အကိုးအကားများ == {{reflist}} ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] == ဘာသာစကား == === ဂျိန်းဖော === မြန်မာနိုင်ငံတွင်ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားပြောဆိုသူ ၁၅၀၀၀၀၀ခန့်ရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားပြောဆိုသူ ၁၅၀၀၀၀ခန့်ရှိသည်။ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု ၏ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုတွင်ပါဝင်သော ကချင်(Kachinic) အုပ်စုဝင်ဘာသာစကားတွင်ပါဝင်သည်။ တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားမှ မြောက်ပိုင်းနာဂဘာသာစကားများနီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။ဇိုင်းဝါးဘာသာစကားနှင့်လည်း နီးကပ်စွာဆက်စပ်နေပြီး အပြန်အလှန်နားလည်နိုင်သည်ဟုယူဆရသည်။ဂျိန်းဖော့ဒေသိယသံများစွာအနက် တရုတ်နိုင်ငံတွင် စံဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားကို တယ်ဟုန်ဒေသအနောက်မြောက်ဘက်ဒေသတွင် သုံးပြုသော Enkunဒေသိယ သံကိုအခြေခံထားသည်။Singpho ဒေသိယသံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်ပြောဆိုကြသည်။ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ကချင်လူမျိူးစုများတွင် ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားအား ဘုံဘာသာစကားအဖြင့် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ဂျိန်းဖော့ ဘာသာစကား၏ ဝေါဟာရများသည် ဇိုင်ဝါး၊ လော်ဝေါ် နှင့် လရှီ ဘာသာစကားများတွင် သိသာစွာ လွှမ်းမိုးထားနိုင်ထားပြီး၊ ရဝမ်နှင့်လီဆူ ဘာသာစကားများကိုလည်းအနည်းငယ်လွှမ်းမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။ [[File:景颇长刀_3208.jpg|thumb|ဂျိန်းဖောရိုးရာအကများတွင်အသုံးပြုသောဓား]] === ဇိုင်ဝါး === ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား(တရုတ်တွင် ''Zǎiwǎyǔ'' (载瓦语)) ကို တရုတ်နိုင်ငံတွင်လူပေါင်း ၈၀၀၀၀ခန့်အသုံးပြု၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူ၃၀၀၀၀ခန့်အသုံးပြုသည်။တရုတ်-တိဗက်ပင်မအုပ်စုကြီး တွင်ပါဝင်ပြီး၊ တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ ယီ-ဗမာ အုပ်စုခွဲမှ မြောက်ပိုင်းဗမာဘာသာစကားနွယ်အဖြစ် သက်မှတ်ထားသည်၊ ဗမာဘာသာစကားနှင့်နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတော်ထူထောင်ပြီးနောက်၊ စံဇိုင်ဝါး အရေးအသားနှင့် ဘာသာစကားကို Luxi ကောင်တီတွင်ပါဝင်သော Xishan ဒေသ Longzhun ရွာ ရှိဇိုင်ဝါးအရေးအသားနှင့်ဘာသာစကားကို သက်မှတ်ခဲ့သည်။ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားသည်ဂျိန်းဖော့ဘာသာသာစကားနှင့်ချိတ်ဆက်ထားသည်။ === အခြားဘာသာစကားများ === ဂျိန်းဖောအများစုသည်ဘာသာစကားများစွာ တတ်မြောက်ကြပြီး ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားအပြင် မြန်မာဘာသာစကား၊မန်ဒရင်းတရုတ်ဘာသာစကား နှင့် ရှမ်းဘာသာစကားများလည်း ဂျိန်းဖောများအကြားတွင် တတ်မြောက်ကြသည်။ kny08kkn5mlbqwc0snwni2u17zdgo2p 1030383 1030382 2026-05-08T04:31:15Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030383 wikitext text/x-wiki '''ဂျိန်းဖော''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်ဖော့''' တို့သည် [[ကချင်‌လူမျိုး]] (Kachin People) များထဲမှ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားမှာ ကချင်ပြည်နယ်၏ ဘုံစကား (Lingua Franca) အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = ဂျိန်းဖောလူမျိုး |native_name = {{lang|kac|Jinghpo}}, {{lang|kac|Wunpong}}, {{lang|atb|Zaizo}} |image = [[File:Kachin jingpo lady with traditional dress.jpg|300px]] |image_caption = ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၁,၂၀၀,၀၀၀ – ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့် |region2 = {{nbsp|2}}∟ {{flag|Kachin State}} |region3 = {{flag|China}} ([[ယူနန်]]) |pop3 = ၁၄၇,၈၂၈ (၂၀၁၀ စာရင်း) |region4 = {{flag|India}} ([[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) |pop4 = ၇,၉၅၈ |langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]] |rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |related = [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]] }} == အမည်ရင်းမြစ် == ဂျိန်းဖောတို့၏ ခံယူချက်အရ "ဂျိန်းဖော" ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားဖြင့် "လူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊၊ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို "ဂျိန်းဖော မရှ" (Jinghpo Masha) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဟူသော အမည်သည် "အတည်တကျဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသူများ" ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်၊၊ == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဂျိန်းဖောလူမျိုး အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ မိုးညှင်း နှင့် ပူတာအိုခရိုင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း (ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း) ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်ပြည်နယ်) တွင်လည်း "ဂျင်းဖို" (Jingpo) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံနှင့် အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်) တွင် "ဆင်းဖို" (Singpho) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်၊၊ == မျိုးနွယ်စု ရှစ်မျိုး == ဂျိန်းဖောလူမျိုးစုကြီးအတွင်း အဓိက မျိုးရိုးအမည် (Clans) ရှစ်မျိုး ရှိသည် - # '''မရစ်''' (Marip) # '''မရမ်''' (Maram) # '''အင်ခွန်''' (N'Khum) # '''လဖိုင်''' (Laphai) # '''လထော''' (Lahpai) # '''မဂေါင်''' (Magawng) # '''ဒူးလင်း''' (Dulang) # '''ဂျဆင်း''' (Hpauwi) ၎င်းတို့အနက် လဖိုင်နှင့် မရစ်တို့မှာ အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂျိန်းဖောတို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်မှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်သည်၊၊ မူလက နတ်ပူဇော်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် အောင်ပွဲခံပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်၊၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်၊၊ == အကိုးအကားများ == {{reflist}} ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] == ဘာသာစကား == === ဂျိန်းဖော === မြန်မာနိုင်ငံတွင်ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားပြောဆိုသူ ၁၅၀၀၀၀၀ခန့်ရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားပြောဆိုသူ ၁၅၀၀၀၀ခန့်ရှိသည်။ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု ၏ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုတွင်ပါဝင်သော ကချင်(Kachinic) အုပ်စုဝင်ဘာသာစကားတွင်ပါဝင်သည်။ တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားမှ မြောက်ပိုင်းနာဂဘာသာစကားများနီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။ဇိုင်းဝါးဘာသာစကားနှင့်လည်း နီးကပ်စွာဆက်စပ်နေပြီး အပြန်အလှန်နားလည်နိုင်သည်ဟုယူဆရသည်။ဂျိန်းဖော့ဒေသိယသံများစွာအနက် တရုတ်နိုင်ငံတွင် စံဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားကို တယ်ဟုန်ဒေသအနောက်မြောက်ဘက်ဒေသတွင် သုံးပြုသော Enkunဒေသိယ သံကိုအခြေခံထားသည်။Singpho ဒေသိယသံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်ပြောဆိုကြသည်။ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ကချင်လူမျိူးစုများတွင် ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားအား ဘုံဘာသာစကားအဖြင့် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ဂျိန်းဖော့ ဘာသာစကား၏ ဝေါဟာရများသည် ဇိုင်ဝါး၊ လော်ဝေါ် နှင့် လရှီ ဘာသာစကားများတွင် သိသာစွာ လွှမ်းမိုးထားနိုင်ထားပြီး၊ ရဝမ်နှင့်လီဆူ ဘာသာစကားများကိုလည်းအနည်းငယ်လွှမ်းမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။ [[File:景颇长刀_3208.jpg|thumb|ဂျိန်းဖောရိုးရာအကများတွင်အသုံးပြုသောဓား]] === ဇိုင်ဝါး === ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား(တရုတ်တွင် ''Zǎiwǎyǔ'' (载瓦语)) ကို တရုတ်နိုင်ငံတွင်လူပေါင်း ၈၀၀၀၀ခန့်အသုံးပြု၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူ၃၀၀၀၀ခန့်အသုံးပြုသည်။တရုတ်-တိဗက်ပင်မအုပ်စုကြီး တွင်ပါဝင်ပြီး၊ တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ ယီ-ဗမာ အုပ်စုခွဲမှ မြောက်ပိုင်းဗမာဘာသာစကားနွယ်အဖြစ် သက်မှတ်ထားသည်၊ ဗမာဘာသာစကားနှင့်နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတော်ထူထောင်ပြီးနောက်၊ စံဇိုင်ဝါး အရေးအသားနှင့် ဘာသာစကားကို Luxi ကောင်တီတွင်ပါဝင်သော Xishan ဒေသ Longzhun ရွာ ရှိဇိုင်ဝါးအရေးအသားနှင့်ဘာသာစကားကို သက်မှတ်ခဲ့သည်။ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားသည်ဂျိန်းဖော့ဘာသာသာစကားနှင့်ချိတ်ဆက်ထားသည်။ === အခြားဘာသာစကားများ === ဂျိန်းဖောအများစုသည်ဘာသာစကားများစွာ တတ်မြောက်ကြပြီး ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားအပြင် မြန်မာဘာသာစကား၊မန်ဒရင်းတရုတ်ဘာသာစကား နှင့် ရှမ်းဘာသာစကားများလည်း ဂျိန်းဖောများအကြားတွင် တတ်မြောက်ကြသည်။ ahy1lz9w78acgmxkk5yjlcpnmxw8eft 1030384 1030383 2026-05-08T04:31:42Z Chenzeyan29 141880 1030384 wikitext text/x-wiki '''ဂျိန်းဖော''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်ဖော့''' တို့သည် [[ကချင်‌လူမျိုး]] (Kachin People) များထဲမှ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားမှာ ကချင်ပြည်နယ်၏ ဘုံစကား (Lingua Franca) အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = ဂျိန်းဖောလူမျိုး |native_name = {{lang|kac|Jinghpo}}, {{lang|kac|Wunpong}}, {{lang|atb|Zaizo}} |image = [[File:Kachin jingpo lady with traditional dress.jpg|300px]] |image_caption = ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၁,၂၀၀,၀၀၀ – ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့် |region2 = {{nbsp|2}}∟ {{flag|Kachin State}} |region3 = {{flag|China}} ([[ယူနန်]]) |pop3 = ၁၄၇,၈၂၈ (၂၀၁၀ စာရင်း) |region4 = {{flag|India}} ([[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) |pop4 = ၇,၉၅၈ |langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]] |rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |related = [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]] }} == အမည်ရင်းမြစ် == ဂျိန်းဖောတို့၏ ခံယူချက်အရ "ဂျိန်းဖော" ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားဖြင့် "လူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊၊ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို "ဂျိန်းဖော မရှ" (Jinghpo Masha) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဟူသော အမည်သည် "အတည်တကျဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသူများ" ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်၊၊ == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဂျိန်းဖောလူမျိုး အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ မိုးညှင်း နှင့် ပူတာအိုခရိုင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း (ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း) ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်ပြည်နယ်) တွင်လည်း "ဂျင်းဖို" (Jingpo) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံနှင့် အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်) တွင် "ဆင်းဖို" (Singpho) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်၊၊ == မျိုးနွယ်စု ရှစ်မျိုး == ဂျိန်းဖောလူမျိုးစုကြီးအတွင်း အဓိက မျိုးရိုးအမည် (Clans) ရှစ်မျိုး ရှိသည် - # '''မရစ်''' (Marip) # '''မရမ်''' (Maram) # '''အင်ခွန်''' (N'Khum) # '''လဖိုင်''' (Laphai) # '''လထော''' (Lahpai) # '''မဂေါင်''' (Magawng) # '''ဒူးလင်း''' (Dulang) # '''ဂျဆင်း''' (Hpauwi) ၎င်းတို့အနက် လဖိုင်နှင့် မရစ်တို့မှာ အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂျိန်းဖောတို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်မှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်သည်၊၊ မူလက နတ်ပူဇော်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် အောင်ပွဲခံပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်၊၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်၊၊ == အကိုးအကားများ == {{reflist}} ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] g0l685evvlq7pws66athhek15cmp2v7 1030385 1030384 2026-05-08T04:32:18Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးနွယ်စု ရှစ်မျိုး */ 1030385 wikitext text/x-wiki '''ဂျိန်းဖော''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်ဖော့''' တို့သည် [[ကချင်‌လူမျိုး]] (Kachin People) များထဲမှ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားမှာ ကချင်ပြည်နယ်၏ ဘုံစကား (Lingua Franca) အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = ဂျိန်းဖောလူမျိုး |native_name = {{lang|kac|Jinghpo}}, {{lang|kac|Wunpong}}, {{lang|atb|Zaizo}} |image = [[File:Kachin jingpo lady with traditional dress.jpg|300px]] |image_caption = ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၁,၂၀၀,၀၀၀ – ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့် |region2 = {{nbsp|2}}∟ {{flag|Kachin State}} |region3 = {{flag|China}} ([[ယူနန်]]) |pop3 = ၁၄၇,၈၂၈ (၂၀၁၀ စာရင်း) |region4 = {{flag|India}} ([[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) |pop4 = ၇,၉၅၈ |langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]] |rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |related = [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]] }} == အမည်ရင်းမြစ် == ဂျိန်းဖောတို့၏ ခံယူချက်အရ "ဂျိန်းဖော" ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားဖြင့် "လူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊၊ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို "ဂျိန်းဖော မရှ" (Jinghpo Masha) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဟူသော အမည်သည် "အတည်တကျဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသူများ" ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်၊၊ == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဂျိန်းဖောလူမျိုး အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ မိုးညှင်း နှင့် ပူတာအိုခရိုင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း (ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း) ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်ပြည်နယ်) တွင်လည်း "ဂျင်းဖို" (Jingpo) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံနှင့် အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်) တွင် "ဆင်းဖို" (Singpho) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်၊၊ === မျိုးနွယ်စု ရှစ်မျိုး === ဂျိန်းဖောလူမျိုးစုကြီးအတွင်း အဓိက မျိုးရိုးအမည် (Clans) ရှစ်မျိုး ရှိသည် - # '''မရစ်''' (Marip) # '''မရမ်''' (Maram) # '''အင်ခွန်''' (N'Khum) # '''လဖိုင်''' (Laphai) # '''လထော''' (Lahpai) # '''မဂေါင်''' (Magawng) # '''ဒူးလင်း''' (Dulang) # '''ဂျဆင်း''' (Hpauwi) ၎င်းတို့အနက် လဖိုင်နှင့် မရစ်တို့မှာ အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂျိန်းဖောတို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်မှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်သည်၊၊ မူလက နတ်ပူဇော်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် အောင်ပွဲခံပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်၊၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်၊၊ == အကိုးအကားများ == {{reflist}} ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 5uhniqbbaarn477t34shyb8yw0gr4lm 1030386 1030385 2026-05-08T04:34:38Z Chenzeyan29 141880 1030386 wikitext text/x-wiki '''ဂျိန်းဖော''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်ဖော့''' တို့သည် [[ကချင်‌လူမျိုး]] (Kachin People) များထဲမှ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားမှာ ကချင်ပြည်နယ်၏ ဘုံစကား (Lingua Franca) အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = ဂျိန်းဖောလူမျိုး |native_name = {{lang|kac|Jinghpo}}, {{lang|kac|Wunpong}}, {{lang|atb|Zaizo}} |image = [[File:Kachin jingpo lady with traditional dress.jpg|300px]] |image_caption = ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၁,၂၀၀,၀၀၀ – ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့် |region2 = {{nbsp|2}}∟ {{flag|Kachin State}} |region3 = {{flag|China}} ([[ယူနန်]]) |pop3 = ၁၄၇,၈၂၈ (၂၀၁၀ စာရင်း) |region4 = {{flag|India}} ([[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) |pop4 = ၇,၉၅၈ |langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]] |rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |related = [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]] }} == အမည်ရင်းမြစ် == ဂျိန်းဖောတို့၏ ခံယူချက်အရ "ဂျိန်းဖော" ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားဖြင့် "လူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊၊ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို "ဂျိန်းဖော မရှ" (Jinghpo Masha) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဟူသော အမည်သည် "အတည်တကျဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသူများ" ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်၊၊ == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဂျိန်းဖောလူမျိုး အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ မိုးညှင်း နှင့် ပူတာအိုခရိုင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း (ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း) ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်ပြည်နယ်) တွင်လည်း "ဂျင်းဖို" (Jingpo) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံနှင့် အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်) တွင် "ဆင်းဖို" (Singpho) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်၊၊ === မျိုးနွယ်စု ရှစ်မျိုး === ဂျိန်းဖောလူမျိုးစုကြီးအတွင်း အဓိက မျိုးရိုးအမည် (Clans) ရှစ်မျိုး ရှိသည် - # '''မရစ်''' (Marip) # '''မရမ်''' (Maram) # '''အင်ခွန်''' (N'Khum) # '''လဖိုင်''' (Laphai) # '''လထော''' (Lahpai) # '''မဂေါင်''' (Magawng) # '''ဒူးလင်း''' (Dulang) # '''ဂျဆင်း''' (Hpauwi) ၎င်းတို့အနက် လဖိုင်နှင့် မရစ်တို့မှာ အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂျိန်းဖောတို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်မှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်သည်၊၊ မူလက နတ်ပူဇော်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် အောင်ပွဲခံပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်၊၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်၊၊ == ဘာသာစကား == === ဂျိန်းဖောဘာသာစကား === '''ဂျိန်းဖောဘာသာစကား''' (Jinghpo language) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုသူ ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်၊၊ ဤဘာသာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] မိသားစု၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ကချင် (Kachinic) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်၊၊ ၎င်းသည် မြောက်ပိုင်းနာဂဘာသာစကားများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေပြီး ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားနှင့်လည်း ဝေါဟာရချင်း ဆင်တူသည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် တယ်ဟုန်ဒေသ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ Enkun ဒေသစကားကို စံနှုန်းအဖြစ် အသုံးပြုပြီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ ဆင်းဖို (Singpho) ဒေသစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားသည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအကြား ဘုံစကား (Lingua Franca) ဖြစ်သည်၊၊ ဇိုင်ဝါး၊ လော်ဝေါ် နှင့် လရှီ ဘာသာစကားများအပေါ် သိသာစွာ လွှမ်းမိုးထားပြီး ရဝမ်နှင့် လီဆူ ဘာသာစကားများတွင်လည်း ဂျိန်းဖောဝေါဟာရအချို့ကို တွေ့ရသည်၊၊ [[File:景颇长刀_3208.jpg|thumb|ဂျိန်းဖောရိုးရာအကများတွင် အသုံးပြုသော ဓား (Hka-nap)]] === ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား === '''ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား''' (Atsi/Zaiwa language) ကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၈၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃၀,၀၀၀ ခန့် ပြောဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းကို တရုတ်ဘာသာဖြင့် ''Zǎiwǎyǔ'' (载瓦语) ဟု ခေါ်ဆိုသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားနှင့် မတူညီဘဲ ဇိုင်ဝါးသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] (Burmish) အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သဖြင့် ဗမာဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် Luxi ကောင်တီ၊ Xishan ဒေသ၊ Longzhun ရွာ၏ အပြောအဆိုကို စံဇိုင်ဝါးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်၊၊ ဇိုင်ဝါးလူမျိုး အများစုသည် ဂျိန်းဖောဘာသာစကားကိုပါ ဒွန်တွဲ၍ ပြောဆိုနိုင်ကြသည်၊၊ === အခြားဘာသာစကားများ === ဂျိန်းဖောလူမျိုးအများစုသည် ဘာသာစကားများစွာ တတ်မြောက်ကြသူများ (Polyglots) ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် မိခင်ဘာသာစကားအပြင်: * [[မြန်မာဘာသာစကား]] (ဆက်သွယ်ရေးအတွက်) * [[မန်ဒရင်ဘာသာစကား]] (တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျိန်းဖောများ) * [[ရှမ်းဘာသာစကား]] (ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဂျိန်းဖောများ) တို့ကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်ကြသည်၊၊ ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] hacesvbfpudodw21uo63z1uunisomj2 1030387 1030386 2026-05-08T04:39:22Z Chenzeyan29 141880 /* အမည်ရင်းမြစ် */ 1030387 wikitext text/x-wiki '''ဂျိန်းဖော''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်ဖော့''' တို့သည် [[ကချင်‌လူမျိုး]] (Kachin People) များထဲမှ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားမှာ ကချင်ပြည်နယ်၏ ဘုံစကား (Lingua Franca) အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = ဂျိန်းဖောလူမျိုး |native_name = {{lang|kac|Jinghpo}}, {{lang|kac|Wunpong}}, {{lang|atb|Zaizo}} |image = [[File:Kachin jingpo lady with traditional dress.jpg|300px]] |image_caption = ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၁,၂၀၀,၀၀၀ – ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့် |region2 = {{nbsp|2}}∟ {{flag|Kachin State}} |region3 = {{flag|China}} ([[ယူနန်]]) |pop3 = ၁၄၇,၈၂၈ (၂၀၁၀ စာရင်း) |region4 = {{flag|India}} ([[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) |pop4 = ၇,၉၅၈ |langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]] |rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |related = [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]] }} == အမည်ရင်းမြစ် == ဂျိန်းဖောတို့၏ ခံယူချက်အရ "ဂျိန်းဖော" ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားဖြင့် "လူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊၊ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို "ဂျိန်းဖော မရှ" (Jinghpo Masha) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဟူသော အမည်သည် "အတည်တကျဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသူများ" ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်၊၊ == သမိုင်းကြောင်း == ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများမှာ [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] ၏ အရှေ့ဘက်စွန်းဒေသများမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာနှုတ်ရာဇဝင်များအရ ၎င်းတို့သည် "မဂျွယ်ယန်" (Majoi Shingra) ဟု ခေါ်ဆိုသော "သဘာဝအတိုင်း တည်ရှိနေသည့် လွင်ပြင်" ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ တရွေ့ရွေ့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်၊၊<ref name="Leach1954">Leach, E. R. (1954). ''Political Systems of Highland Burma: A Study of Kachin Social Structure''. London School of Economics.</ref> ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၆ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဂျိန်းဖောတို့သည် ယနေ့ခေတ် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားပိုင်းရှိ [[ဧရာဝတီမြစ်]] ဖျားခံရာ ဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်၊၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ၁၈ ရာစုအတွင်း၌ [[ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း]] နှင့် [[တြိဂံနယ်မြေ]] (မေခနှင့် မေလိခမြစ်ကြား) ဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်၊၊<ref>Lintner, B. (1997). ''The Kachin: Lords of Burma's Northern Frontier''. Teak House Books.</ref> သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ဂျိန်းဖော (ကချင်) ခေါင်းဆောင်များနှင့် မြန်မာဘုရင်များသည် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးတူ ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့ကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် တောင်တန်းဒေသများကို စိုးမိုးထားသူများဖြစ်သဖြင့် မြန်မာဘုရင်များအတွက် မြောက်ဘက်တံခါးကို စောင့်ရှောက်ပေးသူများအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်၊၊[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] အထူးသဖြင့် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက် [[တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]]တွင် ဂျိန်းဖော (ကချင်) တပ်မတော်သားများသည် မြန်မာတပ်မတော်နှင့်အတူ ပူးပေါင်း၍ တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်၊၊<ref>အရှင်သီရိန္ဒာဘိဝံသ (၂၀၀၅)။ ''မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ''၊၊</ref> မြန်မာဘုရင်များသည် ဂျိန်းဖောစော်ဘွားများနှင့် ဒူးဝါး (Duwa) များကို "ကျော်ထင်"၊ "နော်ရထာ" စသည့် ဘွဲ့တံဆိပ်များ ပေးအပ်လေ့ရှိပြီးအသိအမှတ်ပြု ဆက်ဆံခဲ့ကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဒေသမှ ထွက်ရှိသော ကျောက်စိမ်း၊ ရွှေ နှင့် ဆင်စွယ်များကို အင်းဝ နှင့် ရတနာပုံ နန်းတော်များသို့ ဆက်သခဲ့ကြသလို၊ မြန်မာဘုရင်များကလည်း ပိုးထည်နှင့် အခြားတန်ဖိုးကြီးပစ္စည်းများကို ပြန်လည်ပေးသနားခဲ့ကြသည်၊၊<ref name="Sadan2013" /> ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို ကျူးကျော်စဉ်အတွင်း ဂျိန်းဖော (ကချင်) လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ နယ်မြေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံကာကွယ်ခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှတို့က ကချင်တောင်တန်းဒေသများကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ၁၈၉၅ ခုနှစ် "ကချင်တောင်တန်းဒေသများ စည်းမျဉ်း" (Kachin Hills Regulation) ကို ထုတ်ပြန်ပြီး သီးခြားအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့်သာ ထားရှိခဲ့ရသည်၊၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများသည် အမေရိကန်နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များဘက်မှ ရပ်တည်ကာ [[ကချင်အဖွဲ့ ၁၀၁]] (Kachin Rangers) အမည်ဖြင့် ဂျပန်တပ်များကို ပြောက်ကျားစစ်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]] ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရာ၌ ကချင်ခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[ကချင်ပြည်နယ်]] အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်၊၊<ref name="Sadan2013">Sadan, M. (2013). ''Being and Becoming Kachin''. Oxford University Press.</ref> === လူမှုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် === သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဂျိန်းဖောတို့သည် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် နှစ်မျိုးကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်: # '''ဂွမ်ဆာစနစ် (Gumsa):''' နယ်စား၊ ပဒေသရာဇ်ပုံစံ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်၊၊ # '''ဂွမ်လာစနစ် (Gumlao):''' လူထုဗဟိုပြု၊ ဒီမိုကရေစီဆန်သော တန်းတူညီမျှ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်၊၊ ဤစနစ်နှစ်ခုသည် ဂျိန်းဖောတို့၏ လူမှုတည်ဆောက်ပုံတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်၊၊<ref name="Leach1954" /> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဂျိန်းဖောလူမျိုး အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ မိုးညှင်း နှင့် ပူတာအိုခရိုင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း (ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း) ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်ပြည်နယ်) တွင်လည်း "ဂျင်းဖို" (Jingpo) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံနှင့် အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်) တွင် "ဆင်းဖို" (Singpho) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်၊၊ === မျိုးနွယ်စု ရှစ်မျိုး === ဂျိန်းဖောလူမျိုးစုကြီးအတွင်း အဓိက မျိုးရိုးအမည် (Clans) ရှစ်မျိုး ရှိသည် - # '''မရစ်''' (Marip) # '''မရမ်''' (Maram) # '''အင်ခွန်''' (N'Khum) # '''လဖိုင်''' (Laphai) # '''လထော''' (Lahpai) # '''မဂေါင်''' (Magawng) # '''ဒူးလင်း''' (Dulang) # '''ဂျဆင်း''' (Hpauwi) ၎င်းတို့အနက် လဖိုင်နှင့် မရစ်တို့မှာ အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂျိန်းဖောတို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်မှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်သည်၊၊ မူလက နတ်ပူဇော်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် အောင်ပွဲခံပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်၊၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်၊၊ == ဘာသာစကား == === ဂျိန်းဖောဘာသာစကား === '''ဂျိန်းဖောဘာသာစကား''' (Jinghpo language) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုသူ ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်၊၊ ဤဘာသာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] မိသားစု၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ကချင် (Kachinic) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်၊၊ ၎င်းသည် မြောက်ပိုင်းနာဂဘာသာစကားများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေပြီး ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားနှင့်လည်း ဝေါဟာရချင်း ဆင်တူသည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် တယ်ဟုန်ဒေသ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ Enkun ဒေသစကားကို စံနှုန်းအဖြစ် အသုံးပြုပြီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ ဆင်းဖို (Singpho) ဒေသစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားသည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအကြား ဘုံစကား (Lingua Franca) ဖြစ်သည်၊၊ ဇိုင်ဝါး၊ လော်ဝေါ် နှင့် လရှီ ဘာသာစကားများအပေါ် သိသာစွာ လွှမ်းမိုးထားပြီး ရဝမ်နှင့် လီဆူ ဘာသာစကားများတွင်လည်း ဂျိန်းဖောဝေါဟာရအချို့ကို တွေ့ရသည်၊၊ [[File:景颇长刀_3208.jpg|thumb|ဂျိန်းဖောရိုးရာအကများတွင် အသုံးပြုသော ဓား (Hka-nap)]] === ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား === '''ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား''' (Atsi/Zaiwa language) ကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၈၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃၀,၀၀၀ ခန့် ပြောဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းကို တရုတ်ဘာသာဖြင့် ''Zǎiwǎyǔ'' (载瓦语) ဟု ခေါ်ဆိုသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားနှင့် မတူညီဘဲ ဇိုင်ဝါးသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] (Burmish) အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သဖြင့် ဗမာဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် Luxi ကောင်တီ၊ Xishan ဒေသ၊ Longzhun ရွာ၏ အပြောအဆိုကို စံဇိုင်ဝါးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်၊၊ ဇိုင်ဝါးလူမျိုး အများစုသည် ဂျိန်းဖောဘာသာစကားကိုပါ ဒွန်တွဲ၍ ပြောဆိုနိုင်ကြသည်၊၊ === အခြားဘာသာစကားများ === ဂျိန်းဖောလူမျိုးအများစုသည် ဘာသာစကားများစွာ တတ်မြောက်ကြသူများ (Polyglots) ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် မိခင်ဘာသာစကားအပြင်: * [[မြန်မာဘာသာစကား]] (ဆက်သွယ်ရေးအတွက်) * [[မန်ဒရင်ဘာသာစကား]] (တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျိန်းဖောများ) * [[ရှမ်းဘာသာစကား]] (ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဂျိန်းဖောများ) တို့ကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်ကြသည်၊၊ ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] khfivfh2bbh769f2rw1mlanckq672l2 1030388 1030387 2026-05-08T04:43:18Z Chenzeyan29 141880 1030388 wikitext text/x-wiki '''ဂျိန်းဖော''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်ဖော့''' တို့သည် [[ကချင်‌လူမျိုး]] (Kachin People) များထဲမှ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားမှာ ကချင်ပြည်နယ်၏ ဘုံစကား (Lingua Franca) အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = ဂျိန်းဖောလူမျိုး |native_name = {{lang|kac|Jinghpo}}, {{lang|kac|Wunpong}}, {{lang|atb|Zaizo}} |image = [[File:Kachin jingpo lady with traditional dress.jpg|300px]] |image_caption = ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၁,၂၀၀,၀၀၀ – ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့် |region2 = {{nbsp|2}}∟ {{flag|Kachin State}} |region3 = {{flag|China}} ([[ယူနန်]]) |pop3 = ၁၄၇,၈၂၈ (၂၀၁၀ စာရင်း) |region4 = {{flag|India}} ([[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) |pop4 = ၇,၉၅၈ |langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]] |rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |related = [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]] }} ဂျိန်းဖောဘာသာစကားသည် အခြားမျိုးနွယ်စုများနှင့် ဘာသာဗေဒအရ ကွဲပြားသည်၊၊ ဥပမာ - ကချင်မျိုးနွယ်စုဘာသာစကားအများစု မှာ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]အတွင်းတွင်ပါဝင်သော်လည်း ဂျိန်းဖောစကားမှာ တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ သီးခြား ဂျိန်းဖောနွယ်စု (Jingphoish) ဖြစ်သည်၊၊ သို့သော် ဂျိန်းဖောစကားသည် ကချင်မျိုးနွယ်စုအားလုံး အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရာတွင် အသုံးပြုရသည့် "ဘုံစကား" ဖြစ်နေသည်မှာ ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်၊၊ == အမည်ရင်းမြစ် == ဂျိန်းဖောတို့၏ ခံယူချက်အရ "ဂျိန်းဖော" ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားဖြင့် "လူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊၊ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို "ဂျိန်းဖော မရှ" (Jinghpo Masha) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဟူသော အမည်သည် "အတည်တကျဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသူများ" ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်၊၊ == သမိုင်းကြောင်း == ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများမှာ [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] ၏ အရှေ့ဘက်စွန်းဒေသများမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာနှုတ်ရာဇဝင်များအရ ၎င်းတို့သည် "မဂျွယ်ယန်" (Majoi Shingra) ဟု ခေါ်ဆိုသော "သဘာဝအတိုင်း တည်ရှိနေသည့် လွင်ပြင်" ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ တရွေ့ရွေ့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်၊၊<ref name="Leach1954">Leach, E. R. (1954). ''Political Systems of Highland Burma: A Study of Kachin Social Structure''. London School of Economics.</ref> ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၆ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဂျိန်းဖောတို့သည် ယနေ့ခေတ် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားပိုင်းရှိ [[ဧရာဝတီမြစ်]] ဖျားခံရာ ဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်၊၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ၁၈ ရာစုအတွင်း၌ [[ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း]] နှင့် [[တြိဂံနယ်မြေ]] (မေခနှင့် မေလိခမြစ်ကြား) ဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်၊၊<ref>Lintner, B. (1997). ''The Kachin: Lords of Burma's Northern Frontier''. Teak House Books.</ref> သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ဂျိန်းဖော (ကချင်) ခေါင်းဆောင်များနှင့် မြန်မာဘုရင်များသည် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးတူ ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့ကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် တောင်တန်းဒေသများကို စိုးမိုးထားသူများဖြစ်သဖြင့် မြန်မာဘုရင်များအတွက် မြောက်ဘက်တံခါးကို စောင့်ရှောက်ပေးသူများအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်၊၊[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] အထူးသဖြင့် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက် [[တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]]တွင် ဂျိန်းဖော (ကချင်) တပ်မတော်သားများသည် မြန်မာတပ်မတော်နှင့်အတူ ပူးပေါင်း၍ တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်၊၊<ref>အရှင်သီရိန္ဒာဘိဝံသ (၂၀၀၅)။ ''မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ''၊၊</ref> မြန်မာဘုရင်များသည် ဂျိန်းဖောစော်ဘွားများနှင့် ဒူးဝါး (Duwa) များကို "ကျော်ထင်"၊ "နော်ရထာ" စသည့် ဘွဲ့တံဆိပ်များ ပေးအပ်လေ့ရှိပြီးအသိအမှတ်ပြု ဆက်ဆံခဲ့ကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဒေသမှ ထွက်ရှိသော ကျောက်စိမ်း၊ ရွှေ နှင့် ဆင်စွယ်များကို အင်းဝ နှင့် ရတနာပုံ နန်းတော်များသို့ ဆက်သခဲ့ကြသလို၊ မြန်မာဘုရင်များကလည်း ပိုးထည်နှင့် အခြားတန်ဖိုးကြီးပစ္စည်းများကို ပြန်လည်ပေးသနားခဲ့ကြသည်၊၊<ref name="Sadan2013" /> ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို ကျူးကျော်စဉ်အတွင်း ဂျိန်းဖော (ကချင်) လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ နယ်မြေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံကာကွယ်ခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှတို့က ကချင်တောင်တန်းဒေသများကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ၁၈၉၅ ခုနှစ် "ကချင်တောင်တန်းဒေသများ စည်းမျဉ်း" (Kachin Hills Regulation) ကို ထုတ်ပြန်ပြီး သီးခြားအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့်သာ ထားရှိခဲ့ရသည်၊၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများသည် အမေရိကန်နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များဘက်မှ ရပ်တည်ကာ [[ကချင်အဖွဲ့ ၁၀၁]] (Kachin Rangers) အမည်ဖြင့် ဂျပန်တပ်များကို ပြောက်ကျားစစ်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]] ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရာ၌ ကချင်ခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[ကချင်ပြည်နယ်]] အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်၊၊<ref name="Sadan2013">Sadan, M. (2013). ''Being and Becoming Kachin''. Oxford University Press.</ref> === လူမှုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် === သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဂျိန်းဖောတို့သည် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် နှစ်မျိုးကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်: # '''ဂွမ်ဆာစနစ် (Gumsa):''' နယ်စား၊ ပဒေသရာဇ်ပုံစံ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်၊၊ # '''ဂွမ်လာစနစ် (Gumlao):''' လူထုဗဟိုပြု၊ ဒီမိုကရေစီဆန်သော တန်းတူညီမျှ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်၊၊ ဤစနစ်နှစ်ခုသည် ဂျိန်းဖောတို့၏ လူမှုတည်ဆောက်ပုံတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်၊၊<ref name="Leach1954" /> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဂျိန်းဖောလူမျိုး အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ မိုးညှင်း နှင့် ပူတာအိုခရိုင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း (ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း) ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်ပြည်နယ်) တွင်လည်း "ဂျင်းဖို" (Jingpo) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံနှင့် အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်) တွင် "ဆင်းဖို" (Singpho) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်၊၊ === မျိုးနွယ်စု ရှစ်မျိုး === ဂျိန်းဖောလူမျိုးစုကြီးအတွင်း အဓိက မျိုးရိုးအမည် (Clans) ရှစ်မျိုး ရှိသည် - # '''မရစ်''' (Marip) # '''မရမ်''' (Maram) # '''အင်ခွန်''' (N'Khum) # '''လဖိုင်''' (Laphai) # '''လထော''' (Lahpai) # '''မဂေါင်''' (Magawng) # '''ဒူးလင်း''' (Dulang) # '''ဂျဆင်း''' (Hpauwi) ၎င်းတို့အနက် လဖိုင်နှင့် မရစ်တို့မှာ အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂျိန်းဖောတို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်မှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်သည်၊၊ မူလက နတ်ပူဇော်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် အောင်ပွဲခံပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်၊၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်၊၊ == ဘာသာစကား == === ဂျိန်းဖောဘာသာစကား === '''ဂျိန်းဖောဘာသာစကား''' (Jinghpo language) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုသူ ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်၊၊ ဤဘာသာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] မိသားစု၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ကချင် (Kachinic) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်၊၊ ၎င်းသည် မြောက်ပိုင်းနာဂဘာသာစကားများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေပြီး ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားနှင့်လည်း ဝေါဟာရချင်း ဆင်တူသည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် တယ်ဟုန်ဒေသ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ Enkun ဒေသစကားကို စံနှုန်းအဖြစ် အသုံးပြုပြီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ ဆင်းဖို (Singpho) ဒေသစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားသည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအကြား ဘုံစကား (Lingua Franca) ဖြစ်သည်၊၊ ဇိုင်ဝါး၊ လော်ဝေါ် နှင့် လရှီ ဘာသာစကားများအပေါ် သိသာစွာ လွှမ်းမိုးထားပြီး ရဝမ်နှင့် လီဆူ ဘာသာစကားများတွင်လည်း ဂျိန်းဖောဝေါဟာရအချို့ကို တွေ့ရသည်၊၊ [[File:景颇长刀_3208.jpg|thumb|ဂျိန်းဖောရိုးရာအကများတွင် အသုံးပြုသော ဓား (Hka-nap)]] === ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား === '''ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား''' (Atsi/Zaiwa language) ကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၈၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃၀,၀၀၀ ခန့် ပြောဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းကို တရုတ်ဘာသာဖြင့် ''Zǎiwǎyǔ'' (载瓦语) ဟု ခေါ်ဆိုသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားနှင့် မတူညီဘဲ ဇိုင်ဝါးသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] (Burmish) အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သဖြင့် ဗမာဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် Luxi ကောင်တီ၊ Xishan ဒေသ၊ Longzhun ရွာ၏ အပြောအဆိုကို စံဇိုင်ဝါးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်၊၊ ဇိုင်ဝါးလူမျိုး အများစုသည် ဂျိန်းဖောဘာသာစကားကိုပါ ဒွန်တွဲ၍ ပြောဆိုနိုင်ကြသည်၊၊ === အခြားဘာသာစကားများ === ဂျိန်းဖောလူမျိုးအများစုသည် ဘာသာစကားများစွာ တတ်မြောက်ကြသူများ (Polyglots) ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် မိခင်ဘာသာစကားအပြင်: * [[မြန်မာဘာသာစကား]] (ဆက်သွယ်ရေးအတွက်) * [[မန်ဒရင်ဘာသာစကား]] (တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျိန်းဖောများ) * [[ရှမ်းဘာသာစကား]] (ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဂျိန်းဖောများ) တို့ကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်ကြသည်၊၊ ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 98kz952o7g1f6pf4706u0g0bt9jruxk 1030395 1030388 2026-05-08T05:13:53Z Chenzeyan29 141880 [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး]] စာမျက်နှာကို [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1030388 wikitext text/x-wiki '''ဂျိန်းဖော''' (သို့မဟုတ်) '''ဂျိန်ဖော့''' တို့သည် [[ကချင်‌လူမျိုး]] (Kachin People) များထဲမှ လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားမှာ ကချင်ပြည်နယ်၏ ဘုံစကား (Lingua Franca) အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = ဂျိန်းဖောလူမျိုး |native_name = {{lang|kac|Jinghpo}}, {{lang|kac|Wunpong}}, {{lang|atb|Zaizo}} |image = [[File:Kachin jingpo lady with traditional dress.jpg|300px]] |image_caption = ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံ |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၁,၂၀၀,၀၀၀ – ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့် |region2 = {{nbsp|2}}∟ {{flag|Kachin State}} |region3 = {{flag|China}} ([[ယူနန်]]) |pop3 = ၁၄၇,၈၂၈ (၂၀၁၀ စာရင်း) |region4 = {{flag|India}} ([[အရုဏာစလပဒေသပြည်နယ်]], [[အာသံ]]) |pop4 = ၇,၉၅၈ |langs = [[ဂျိန်းဖောဘာသာစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)]] |rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |related = [[လော်ဝေါ်လူမျိုး]]၊ [[အဇီးလူမျိုး]]၊ [[လရှီလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]] }} ဂျိန်းဖောဘာသာစကားသည် အခြားမျိုးနွယ်စုများနှင့် ဘာသာဗေဒအရ ကွဲပြားသည်၊၊ ဥပမာ - ကချင်မျိုးနွယ်စုဘာသာစကားအများစု မှာ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာအုပ်စု]]အတွင်းတွင်ပါဝင်သော်လည်း ဂျိန်းဖောစကားမှာ တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ သီးခြား ဂျိန်းဖောနွယ်စု (Jingphoish) ဖြစ်သည်၊၊ သို့သော် ဂျိန်းဖောစကားသည် ကချင်မျိုးနွယ်စုအားလုံး အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရာတွင် အသုံးပြုရသည့် "ဘုံစကား" ဖြစ်နေသည်မှာ ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်၊၊ == အမည်ရင်းမြစ် == ဂျိန်းဖောတို့၏ ခံယူချက်အရ "ဂျိန်းဖော" ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားဖြင့် "လူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊၊ ၎င်းတို့ကိုယ်ကို "ဂျိန်းဖော မရှ" (Jinghpo Masha) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဟူသော အမည်သည် "အတည်တကျဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသူများ" ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်၊၊ == သမိုင်းကြောင်း == ဂျိန်းဖောလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘွားများမှာ [[တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] ၏ အရှေ့ဘက်စွန်းဒေသများမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာနှုတ်ရာဇဝင်များအရ ၎င်းတို့သည် "မဂျွယ်ယန်" (Majoi Shingra) ဟု ခေါ်ဆိုသော "သဘာဝအတိုင်း တည်ရှိနေသည့် လွင်ပြင်" ဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ တရွေ့ရွေ့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်၊၊<ref name="Leach1954">Leach, E. R. (1954). ''Political Systems of Highland Burma: A Study of Kachin Social Structure''. London School of Economics.</ref> ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၆ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဂျိန်းဖောတို့သည် ယနေ့ခေတ် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားပိုင်းရှိ [[ဧရာဝတီမြစ်]] ဖျားခံရာ ဒေသများသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်၊၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ၁၈ ရာစုအတွင်း၌ [[ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း]] နှင့် [[တြိဂံနယ်မြေ]] (မေခနှင့် မေလိခမြစ်ကြား) ဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်၊၊<ref>Lintner, B. (1997). ''The Kachin: Lords of Burma's Northern Frontier''. Teak House Books.</ref> သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ဂျိန်းဖော (ကချင်) ခေါင်းဆောင်များနှင့် မြန်မာဘုရင်များသည် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးတူ ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့ကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောတို့သည် တောင်တန်းဒေသများကို စိုးမိုးထားသူများဖြစ်သဖြင့် မြန်မာဘုရင်များအတွက် မြောက်ဘက်တံခါးကို စောင့်ရှောက်ပေးသူများအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်၊၊[[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] အထူးသဖြင့် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက် [[တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ]]တွင် ဂျိန်းဖော (ကချင်) တပ်မတော်သားများသည် မြန်မာတပ်မတော်နှင့်အတူ ပူးပေါင်း၍ တရုတ်ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်၊၊<ref>အရှင်သီရိန္ဒာဘိဝံသ (၂၀၀၅)။ ''မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ''၊၊</ref> မြန်မာဘုရင်များသည် ဂျိန်းဖောစော်ဘွားများနှင့် ဒူးဝါး (Duwa) များကို "ကျော်ထင်"၊ "နော်ရထာ" စသည့် ဘွဲ့တံဆိပ်များ ပေးအပ်လေ့ရှိပြီးအသိအမှတ်ပြု ဆက်ဆံခဲ့ကြသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဒေသမှ ထွက်ရှိသော ကျောက်စိမ်း၊ ရွှေ နှင့် ဆင်စွယ်များကို အင်းဝ နှင့် ရတနာပုံ နန်းတော်များသို့ ဆက်သခဲ့ကြသလို၊ မြန်မာဘုရင်များကလည်း ပိုးထည်နှင့် အခြားတန်ဖိုးကြီးပစ္စည်းများကို ပြန်လည်ပေးသနားခဲ့ကြသည်၊၊<ref name="Sadan2013" /> ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို ကျူးကျော်စဉ်အတွင်း ဂျိန်းဖော (ကချင်) လူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ နယ်မြေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခုခံကာကွယ်ခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှတို့က ကချင်တောင်တန်းဒေသများကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ၁၈၉၅ ခုနှစ် "ကချင်တောင်တန်းဒေသများ စည်းမျဉ်း" (Kachin Hills Regulation) ကို ထုတ်ပြန်ပြီး သီးခြားအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့်သာ ထားရှိခဲ့ရသည်၊၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ဂျိန်းဖောလူမျိုးများသည် အမေရိကန်နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များဘက်မှ ရပ်တည်ကာ [[ကချင်အဖွဲ့ ၁၀၁]] (Kachin Rangers) အမည်ဖြင့် ဂျပန်တပ်များကို ပြောက်ကျားစစ်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်၊၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ [[ပင်လုံစာချုပ်]] ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရာ၌ ကချင်ခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[ကချင်ပြည်နယ်]] အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်၊၊<ref name="Sadan2013">Sadan, M. (2013). ''Being and Becoming Kachin''. Oxford University Press.</ref> === လူမှုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် === သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဂျိန်းဖောတို့သည် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် နှစ်မျိုးကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်: # '''ဂွမ်ဆာစနစ် (Gumsa):''' နယ်စား၊ ပဒေသရာဇ်ပုံစံ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်၊၊ # '''ဂွမ်လာစနစ် (Gumlao):''' လူထုဗဟိုပြု၊ ဒီမိုကရေစီဆန်သော တန်းတူညီမျှ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်၊၊ ဤစနစ်နှစ်ခုသည် ဂျိန်းဖောတို့၏ လူမှုတည်ဆောက်ပုံတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်၊၊<ref name="Leach1954" /> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဂျိန်းဖောလူမျိုး အများစုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော်၊ မိုးညှင်း နှင့် ပူတာအိုခရိုင်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်၊၊ ထို့ပြင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း (ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း) ဒေသများတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်၊၊ အိမ်နီးချင်း [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်ပြည်နယ်) တွင်လည်း "ဂျင်းဖို" (Jingpo) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာသံနှင့် အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်) တွင် "ဆင်းဖို" (Singpho) အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်၊၊ === မျိုးနွယ်စု ရှစ်မျိုး === ဂျိန်းဖောလူမျိုးစုကြီးအတွင်း အဓိက မျိုးရိုးအမည် (Clans) ရှစ်မျိုး ရှိသည် - # '''မရစ်''' (Marip) # '''မရမ်''' (Maram) # '''အင်ခွန်''' (N'Khum) # '''လဖိုင်''' (Laphai) # '''လထော''' (Lahpai) # '''မဂေါင်''' (Magawng) # '''ဒူးလင်း''' (Dulang) # '''ဂျဆင်း''' (Hpauwi) ၎င်းတို့အနက် လဖိုင်နှင့် မရစ်တို့မှာ အင်အားအကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဂျိန်းဖောတို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်မှာ [[မနောပွဲ]] (Manau Festival) ဖြစ်သည်၊၊ မူလက နတ်ပူဇော်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် အောင်ပွဲခံပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပကြသည်၊၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအနေဖြင့် အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များလည်း ရှိကြသည်၊၊ == ဘာသာစကား == === ဂျိန်းဖောဘာသာစကား === '''ဂျိန်းဖောဘာသာစကား''' (Jinghpo language) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုသူ ၁,၅၀၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်၊၊ ဤဘာသာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] မိသားစု၏ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင် ကချင် (Kachinic) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်၊၊ ၎င်းသည် မြောက်ပိုင်းနာဂဘာသာစကားများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေပြီး ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားနှင့်လည်း ဝေါဟာရချင်း ဆင်တူသည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် တယ်ဟုန်ဒေသ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ Enkun ဒေသစကားကို စံနှုန်းအဖြစ် အသုံးပြုပြီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ ဆင်းဖို (Singpho) ဒေသစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားသည် ကချင်မျိုးနွယ်စုများအကြား ဘုံစကား (Lingua Franca) ဖြစ်သည်၊၊ ဇိုင်ဝါး၊ လော်ဝေါ် နှင့် လရှီ ဘာသာစကားများအပေါ် သိသာစွာ လွှမ်းမိုးထားပြီး ရဝမ်နှင့် လီဆူ ဘာသာစကားများတွင်လည်း ဂျိန်းဖောဝေါဟာရအချို့ကို တွေ့ရသည်၊၊ [[File:景颇长刀_3208.jpg|thumb|ဂျိန်းဖောရိုးရာအကများတွင် အသုံးပြုသော ဓား (Hka-nap)]] === ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား === '''ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား''' (Atsi/Zaiwa language) ကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၈၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃၀,၀၀၀ ခန့် ပြောဆိုကြသည်၊၊ ၎င်းကို တရုတ်ဘာသာဖြင့် ''Zǎiwǎyǔ'' (载瓦语) ဟု ခေါ်ဆိုသည်၊၊ ဂျိန်းဖောဘာသာစကားနှင့် မတူညီဘဲ ဇိုင်ဝါးသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]] (Burmish) အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သဖြင့် ဗမာဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်၊၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် Luxi ကောင်တီ၊ Xishan ဒေသ၊ Longzhun ရွာ၏ အပြောအဆိုကို စံဇိုင်ဝါးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်၊၊ ဇိုင်ဝါးလူမျိုး အများစုသည် ဂျိန်းဖောဘာသာစကားကိုပါ ဒွန်တွဲ၍ ပြောဆိုနိုင်ကြသည်၊၊ === အခြားဘာသာစကားများ === ဂျိန်းဖောလူမျိုးအများစုသည် ဘာသာစကားများစွာ တတ်မြောက်ကြသူများ (Polyglots) ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် မိခင်ဘာသာစကားအပြင်: * [[မြန်မာဘာသာစကား]] (ဆက်သွယ်ရေးအတွက်) * [[မန်ဒရင်ဘာသာစကား]] (တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျိန်းဖောများ) * [[ရှမ်းဘာသာစကား]] (ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဂျိန်းဖောများ) တို့ကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်ကြသည်၊၊ ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 98kz952o7g1f6pf4706u0g0bt9jruxk 0 19576 1030292 937498 2026-05-07T15:52:08Z ~2026-27676-97 142377 1030292 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = သာစည်မြို့ |image_skyline = Thazi, Meiktila, Mandalay Region.jpg |image_map = |map_caption = |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_mapsize = 180 |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာဟံဇား သာစည်မြို့ |pushpin_label_position = bottom |coordinates = {{coord|20|50|N|95|59|E|region:MM|display=inline,title}} |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{Flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[သာစည်မြို့နယ်]] |area_total_km2 = |elevation_m = |population_as_of = <!--2005--> |population = |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု |population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''သာစည်မြို့'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အလယ်ပိုင်း၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] အတွင်းရှိ အရေးပါသော [[မီးရထား]] လမ်းဆုံမြို့ဖြစ်သည်။ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသည်။ ရထားလမ်းများဆုံရာ ဘူတာရှိရာ မြို့ဖြစ်ပြီး အချက်အချာကျသည်။ ကလာမြို့နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပြီး ရှမ်းပြည်နယ် ‌ောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ပေါက်မြို့ဖြစ်သည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == သာစည်မြို့သည် ရန်ကုန်–မန္တလေးမီးရထားလမ်း၊ သာစည်–မြင်းခြံမီးရထားလမ်း၊ သာစည်–ရွှေညောင်မီးရထားလမ်းတို့ဆုံရာဖြစ်သည့်ပြင်၊ ရန်ကုန်–မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်းမကြီးသည်လည်းကောင်း၊ မိတ္ထီလာမှ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အရောက် သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းမကြီးသည်လည်းကောင်း၊ သာစည်မြို့ကိုဖြတ်သန်းသွားရလေသည်။ သာစည်မြို့သည် [[မိတ္ထီလာမြို့]]မှ အရှေ့ဘက် ၁၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။ မီးရထားလမ်းအတိုင်း [[မန္တလေးမြို့]]မှ မိုင် ၈ဝ ကွာဝေး၍ရန်ကုန်မြို့ မှ ၃ဝ၆ မိုင်ကွာဝေးသည်။ မြို့နယ်၏နယ်နိမိတ်တို့သည် အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်မှ သမခန်း နယ်၊ ကျုံးနယ်၊ ပွေးလှနယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဆက်စပ် လျက်ရှိသည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == သာစည်မြို့၏ တည်ရာအရပ်သည် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၆,ဝဝ ကျော်အထက်တွင်တည်ရှိလျက် ရွှေမင်းဝံ တောင်ရိုးတောင်တန်းအဆက်တစ်နေရာတွင်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းသည် မြေပြန့်ဖြစ်သော်လည်း အရှေ့ပိုင်းသည် တောင်ခြေရင်းသို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းမြင့်တက်သွားလေသည်။ မြို့နယ်၏အကျယ်အဝန်းသည် ၇၆၈ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ == လူနေမှု == ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်လူဦးရေ ၂၀,၅၆၁ ယောက်ရှိလေသည်။<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း|volume=၂|pages=၅၈|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> သာစည်မြို့နယ်တွင် ကျေးရွာပေါင်း ၁၆၉ ရွာပါဝင်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း ၌လည်းကောင်း၊ မြို့ပေါ်၌လည်းကောင်း၊ လူအများစုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီမြန်မာလူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ မြို့နယ်၏အရှေ့ ဘက်ပိုင်းတွင် [[ဓနုလူမျိုး]] အဆက်အနွယ်များ ကိုတွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် [[မင်းတုန်းမင်း]]လက်ထက်ကရှိခဲ့သော မွတ်စလင် တပ်စုတစ်စု၏ အဆက်အနွယ်များမှ ဆင်းသက်ပေါက်ပွားခဲ့သော မြန်မာ မွတ်စလင်အများအပြားကိုလည်း မြို့နယ် အတွင်း၌ တွေ့ရှိ ရလေသည်။ == စီးပွားရေး == သာစည်မြို့သည် ခရီးလမ်းဆုံကျသဖြင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းသည်။ နေ့စဉ်ဈေးရှိသည့်ပြင် မြို့နယ်၏ အရပ်ရပ်မှ ဈေးသည်ကုန်သည်တို့ ကုန်မျိုးစုံလာရောက် ရောင်းချသော ငါးရက်တစ်ဈေးလည်းရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့ပေါ်ရှိလူအများစုသည် ကုန်သွယ်စီးပွားရေးသမားများဖြစ်ကြ သည်။ ထို့ပြင် မီးရထားလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် မီးရထား အလုပ်သမား ၁ဝဝဝ ကျော်မှီတင်းနေထိုင်သော အလုပ်သမား မြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်ပေသည်။ မြို့နယ်အတွင်း၌မူ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းဖြစ်၍ ဆန်စပါးအပြင် နှမ်း၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ငရုတ်စသော မိုးပါးရေရှားရပ်ဝန်း၏ အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မိုးရေ ရှားပါးသဖြင့် မိတ္ထီလာကန်တော်ကြီး၊ မင်းလှကန်နှင့်ညောင်ရမ်းကန်ကြီးတို့ကို အားကိုးအားထားပြုကြရသည်။ ရှမ်းပြည်ဘက်မှလည်းကောင်း၊ အောက်ဘက်မှလည်းကောင်း လာသောသစ်များနှင့် ဆက်သွယ် လုပ်ကိုင်သော သစ် လုပ်ငန်းများလည်းရှိ၍ သာစည်မြို့နှင့် အနီးအနားတွင်သစ်စက်များရှိလေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == သာစည်မြို့သည် မြန်မာမင်းများလက်ထက်အခါက အိမ်ခြေ ၁၅ အိမ်ခန့်မျှသာရှိသောမထင်မရှားသည့် ရွာငယ် တစ်ရွာမျှသာဖြစ်သည်။ သို့တိုင်အောင်ထိုခေတ်အခါကပင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြေပြန့်ဒေသတို့ အရောင်းအဝယ် ကူးလူးဆက်ဆံရေးတွင် ကွန်းခို၊ ကွန်းထောက်စခန်း ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ဗြိတိသျှတို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်သည့် အချိန်တွင် သာစည်မြို့ဖြစ်လာမည့်အရပ်တွင် အိမ်ခြေစု သုံးစုကွဲလျက်ရှိသည်။ ယခုသာစည်မြို့၏အရှေ့ပိုင်းရပ်ကွက်သည် ထိုစဉ်ကအိမ်ခြေ ၁၅ အိမ်မျှသာရှိသော ကျွဲလည် ပင်းအရပ်ဟုခေါ်၍ တဝ ဂူဟုခေါ်ကြသော စေတီငယ် ဟောင်းတစ်ဆူရှိသည်။ ထိုအရပ်မှ အနောက်ဘက်နှစ်ဖာလုံခန့် အကွာ ယခုသာစည်ဈေး၏အရှေ့ဘက် မိတ္ထိီလာသွား မီးရထားလမ်းတစ်ဝိုက်တွင်အိမ်ခြေ ၁၅၂ဝ ခန့်ရှိ၍ သာစည် ရွာလေးဟုခေါ်သော အိမ်ခြေစုတစ်စုရှိသည်။ ယခုမြို့၏ အနောက်ပိုင်းထိန်ကန်ရပ်ကွက်တွင်အိမ်ခြေ ၁ဝ အိမ်ခန့်ဖြင့် အစုကလေးတစု ရှိပြန်လေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ၁၈၈၆-၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသွားလမ်းကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၈၈ ခုနှစ် တွင်တောင်ငူမှ မန္တလေးသို့မီးရထားလမ်းကိုဖောက်လုပ်ရာ သာစည်မြို့တည်မည့်နေရာသည် လမ်းဆုံကျ၍နေလေ သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုစဉ်က မိတ္ထီလာခရိုင်ဝန် မစ္စတာဂေယာသည် အိမ်ခြေသုံးစုကွဲနေသော သာစည်မြို့ဖြစ်လာ မည့်အရပ်ကို စုစည်း၍ မြို့တည်ရန် မြန်မာမင်းလက်ထက်တွင် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော မြန်မာမှူးကြီးမတ်ကြီး များနှင့် တိုင်ပင်ဆောင်ရွက်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ်တွင် ဆိုခဲ့သောရွာသုံးရွာကိုစုပေါင်းပြီးလျှင် သီပေါမင်း၏ ဖိနပ်တော်ကိုင် ဖြစ်ခဲ့သူ ဦးသာဒွန်းကိုမြို့ပိုင်ခန့်၍ အုပ်ချုပ် စေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရအား ထောင်ထားခြားနားခဲ့သော်လည်း နောင် တွင်လက်နက်ချခဲ့သူ ဆံမြိတ်ရှည်မောင်ကြီးသည် ပုလိပ်အင်စပတ်တော် အဖြစ်အမှုထမ်းရသည်။ ၁၂၅၄ ခုနှစ်တွင် မစ္စတာဂေယာသည် မြန်မာတပ်မတော်သားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးမြိုင်အား မြို့သူကြီးခန့်၍ လမ်းများ၊ ရပ်ကွက် များကို စံနစ်တကျအကွက်ရိုက်စေသည်။ မူလရွာသုံးရွာအနက်မှ သာစည်ရွာကလေးသည် မိတ္တီလာ–မြင်းခြံ မီးရထားလမ်းဖောက်မည့်နေ ရာနှင့်မလွတ်သဖြင့် ရွာ၏အိမ်ခြေစုကို မြို့တောင်ပိုင်းကုန်း နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေး၍ ထိုနေရာကို သာယာကုန်း ဟုခေါ်တွင်စေသည်။ မြို့ကွက်ရိုက်ပြီးနောက် လမ်းဖေါက်ပြီးသော် မြို့အမည်မှည့်ရန် တိုင်ပင်ကြသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ ခုနှစ်ခန့်ကပင် ကျွဲလည်ပင်းရပ်ရှိတဝဂူစေတီငယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တပေါင်တစ်ရပ်ပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုတပေါင်မှာ ''နှံပဲရွှေထီး ထွန်တုံးလောက်ကြီး၊ သာစည်မြို့ကြီးစည်လတ္တံ''ဟူသတည်း။ ထိုစဉ်က တဝဂူစေတီတွင်သံထီးတော်မရှိ၊ စေတီတော်၏ ပိန္နဲတိုင်နေရာမှ နှံပဲပင်ပေါက်ရောက်နေရာ နှံပဲပင်၏အကိုင်း အခက်များသည် စေတီတော်အား ထီးသဖွယ်ဖြန့်မိုးလျက်ရှိသည်။ ထိုနှံပဲပင်၏ ပင်စည်ပင်လုံးသည်ထွန်တုံးခန့်ရှိလာလျှင် ထိုအရပ်ရှိ မြို့သည်သာယာ ဖွံ့ဖြိုးလာမည်ဟု ရှေးလူကြီးသူမတို့ ယူဆခဲ့ကြလေသည်။ ယင်းသို့ မြို့၏အမည်နာမကိုစဉ်းစားကြရာ ထိုအတိတ် တပေါင်ပေါ်ခဲ့ခြင်းကိုအကြာင်းပြု၍မြို့ ကွက်ရိုက် သောအခါက မြို့အလယ်ဗဟိုကျနေသော သာစည်ရွာကလေး၏ အမည်ကို ယူပြီးလျှင် သာစည်မြို့ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ မြို့၏တည်နေရာသည် ကူးလူးသွားလာရေး အဆင်ပြေသဖြင့် မြို့၏အခြေအနေသည် တစ်စတစ်စတိုးတက် လာလေသည်။ သာစည်မှ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ လမ်းကောင်း ပေါက်သည့်ပြင် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမှမန္တလေး သို့ မီးရထားလမ်းဆက်၍ဖောက်ရာ သာစည်ကိုဖြတ်ကျော် သွားရသည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် မီးရထားလမ်းတိုးချဲ့၍ မြင်းခြံသို့ လမ်းဖောက်ပြန်ရာ သာစည်သည်အရေးပါသော မီးရထားလမ်း ဆုံမြို့ဖြစ်လာလေသည်။ မြို့တည်ပြီးသောအခါ တဝဂူစေတီတော်ဟောင်းကို မြို့သူကြီးဦးမြိုင်ကကြီးမှူး၍ ရှိရင်းစွဲဉာဏ်တော် ခုနစ် တောင်မှ သံတောင် ၃ဝ အထိမြှင့်၍ပြုပြင်မွမ်းမံပြီးလျှင် နှံပဲရွှေထီးစေတီတော် ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခဲ့ကြရာ ယခုထက် တိုင် သာစည်မြို့ထိပ် ရန်ကုန်–မန္တလေး မီးရထားလမ်း၏အရှေ့ဘက်၊ ရှမ်းပြည်သွားမော်တော်ကားလမ်း၏ တောင်ဘက်တွင် ကြည်ညိုဖွယ်ရာဖူးတွေ့နိုင်ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == သာစည်မြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော စေတီ တော်တစ်ဆူမှာ သာစည်မြို့၏အနောက်မြောက် ဖက်သုံး မိုင်ကွာတွင်ရှိသော ရွှေယင်မျှော်စေတီဖြစ်ပေသည်၊၊ ထိုစေတီတွင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများစွာလည်း ထိန်းသိမ်းပြသထားသည်။ ထိုစေတီသည် ရွှေယင်မျှော်ကန်တော်၊မေတ္တာရေကန်တော်၊ပန်းခြံများ၊တန်ဆောင်းများစွာဖြင့် ထည်ဝါစွာ တည်ရှိသည်။ ရွှေကျောင်းကုန်း တောင်ဒေသသည်လည်း သာစည်မြို့နယ်တွင်တည်ရှိသော သာ့သနာနယ်မြေအဖြစ်ထင်ရှားသည်။ ညောင်ရမ်း ရှေးမြို့ဟောင်းသည်လည်း သာစည်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာကန်၏ ညီတော်ဟု ထင်ရှားသော မင်းလှကန်လည်း တည်ရှိသည်။ သာစည်မြို့ သည်ခရိုင်ခွဲရုံးစိုက်မြို့ဖြစ် သည်အားလျော်စွာ နယ်ပိုင် မြို့ပိုင်နှင့် တရားသူကြီးတို့၏တရားရုံးများ၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံး၊ သစ်တော ရုံး၊ စိုက်ပျိုးရေးရုံး၊ ပညာအုပ်ရုံး၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်း ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းစသည့် အဆောက်အအုံများ ရှိသည့်အပြင် အရေးပါသောရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်သဖြင့် မီးရထား ဌာနအဆောက်အအုံများ လည်း အများအပြားရှိ လေသည်။ မော်တော်ကားလမ်းဆုံ၊ မီးရထားလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် သာစည်မြို့သည် မြို့နယ်အတွင်းနှင့်မြို့နယ်အပသို့ ကူးလူး ဆက်ဆံရေးတွင် အဆင်ပြေပြေသွားလာဆောင်ရွက်နိုင်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> }} {{မန္တလေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] geusyggdudjcynh19bo7z5ikd1ctojk 1030293 1030292 2026-05-07T15:52:53Z ~2026-27676-97 142377 1030293 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = သာစည်မြို့ |image_skyline = Thazi, Meiktila, Mandalay Region.jpg |image_map = |map_caption = |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_mapsize = 180 |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာဟံဇား သာစည်မြို့ |pushpin_label_position = bottom |coordinates = {{coord|20|50|N|95|59|E|region:MM|display=inline,title}} |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{Flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[သာစည်မြို့နယ်]] |area_total_km2 = |elevation_m = |population_as_of = <!--2005--> |population = |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု |population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''သာစည်မြို့'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အလယ်ပိုင်း၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] အတွင်းရှိ အရေးပါသော [[မီးရထား]] လမ်းဆုံမြို့ဖြစ်သည်။ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသည်။ ရထားလမ်းများဆုံရာ ဘူတာရှိရာ မြို့ဖြစ်ပြီး အချက်အချာကျသည်။ ကလောမြို့နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပြီး ရှမ်းပြည်နယ် ‌ောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ပေါက်မြို့ဖြစ်သည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == သာစည်မြို့သည် ရန်ကုန်–မန္တလေးမီးရထားလမ်း၊ သာစည်–မြင်းခြံမီးရထားလမ်း၊ သာစည်–ရွှေညောင်မီးရထားလမ်းတို့ဆုံရာဖြစ်သည့်ပြင်၊ ရန်ကုန်–မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်းမကြီးသည်လည်းကောင်း၊ မိတ္ထီလာမှ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အရောက် သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းမကြီးသည်လည်းကောင်း၊ သာစည်မြို့ကိုဖြတ်သန်းသွားရလေသည်။ သာစည်မြို့သည် [[မိတ္ထီလာမြို့]]မှ အရှေ့ဘက် ၁၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။ မီးရထားလမ်းအတိုင်း [[မန္တလေးမြို့]]မှ မိုင် ၈ဝ ကွာဝေး၍ရန်ကုန်မြို့ မှ ၃ဝ၆ မိုင်ကွာဝေးသည်။ မြို့နယ်၏နယ်နိမိတ်တို့သည် အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်မှ သမခန်း နယ်၊ ကျုံးနယ်၊ ပွေးလှနယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဆက်စပ် လျက်ရှိသည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == သာစည်မြို့၏ တည်ရာအရပ်သည် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၆,ဝဝ ကျော်အထက်တွင်တည်ရှိလျက် ရွှေမင်းဝံ တောင်ရိုးတောင်တန်းအဆက်တစ်နေရာတွင်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းသည် မြေပြန့်ဖြစ်သော်လည်း အရှေ့ပိုင်းသည် တောင်ခြေရင်းသို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းမြင့်တက်သွားလေသည်။ မြို့နယ်၏အကျယ်အဝန်းသည် ၇၆၈ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ == လူနေမှု == ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်လူဦးရေ ၂၀,၅၆၁ ယောက်ရှိလေသည်။<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း|volume=၂|pages=၅၈|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> သာစည်မြို့နယ်တွင် ကျေးရွာပေါင်း ၁၆၉ ရွာပါဝင်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း ၌လည်းကောင်း၊ မြို့ပေါ်၌လည်းကောင်း၊ လူအများစုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီမြန်မာလူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ မြို့နယ်၏အရှေ့ ဘက်ပိုင်းတွင် [[ဓနုလူမျိုး]] အဆက်အနွယ်များ ကိုတွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် [[မင်းတုန်းမင်း]]လက်ထက်ကရှိခဲ့သော မွတ်စလင် တပ်စုတစ်စု၏ အဆက်အနွယ်များမှ ဆင်းသက်ပေါက်ပွားခဲ့သော မြန်မာ မွတ်စလင်အများအပြားကိုလည်း မြို့နယ် အတွင်း၌ တွေ့ရှိ ရလေသည်။ == စီးပွားရေး == သာစည်မြို့သည် ခရီးလမ်းဆုံကျသဖြင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းသည်။ နေ့စဉ်ဈေးရှိသည့်ပြင် မြို့နယ်၏ အရပ်ရပ်မှ ဈေးသည်ကုန်သည်တို့ ကုန်မျိုးစုံလာရောက် ရောင်းချသော ငါးရက်တစ်ဈေးလည်းရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့ပေါ်ရှိလူအများစုသည် ကုန်သွယ်စီးပွားရေးသမားများဖြစ်ကြ သည်။ ထို့ပြင် မီးရထားလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် မီးရထား အလုပ်သမား ၁ဝဝဝ ကျော်မှီတင်းနေထိုင်သော အလုပ်သမား မြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်ပေသည်။ မြို့နယ်အတွင်း၌မူ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းဖြစ်၍ ဆန်စပါးအပြင် နှမ်း၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ငရုတ်စသော မိုးပါးရေရှားရပ်ဝန်း၏ အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မိုးရေ ရှားပါးသဖြင့် မိတ္ထီလာကန်တော်ကြီး၊ မင်းလှကန်နှင့်ညောင်ရမ်းကန်ကြီးတို့ကို အားကိုးအားထားပြုကြရသည်။ ရှမ်းပြည်ဘက်မှလည်းကောင်း၊ အောက်ဘက်မှလည်းကောင်း လာသောသစ်များနှင့် ဆက်သွယ် လုပ်ကိုင်သော သစ် လုပ်ငန်းများလည်းရှိ၍ သာစည်မြို့နှင့် အနီးအနားတွင်သစ်စက်များရှိလေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == သာစည်မြို့သည် မြန်မာမင်းများလက်ထက်အခါက အိမ်ခြေ ၁၅ အိမ်ခန့်မျှသာရှိသောမထင်မရှားသည့် ရွာငယ် တစ်ရွာမျှသာဖြစ်သည်။ သို့တိုင်အောင်ထိုခေတ်အခါကပင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြေပြန့်ဒေသတို့ အရောင်းအဝယ် ကူးလူးဆက်ဆံရေးတွင် ကွန်းခို၊ ကွန်းထောက်စခန်း ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ဗြိတိသျှတို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်သည့် အချိန်တွင် သာစည်မြို့ဖြစ်လာမည့်အရပ်တွင် အိမ်ခြေစု သုံးစုကွဲလျက်ရှိသည်။ ယခုသာစည်မြို့၏အရှေ့ပိုင်းရပ်ကွက်သည် ထိုစဉ်ကအိမ်ခြေ ၁၅ အိမ်မျှသာရှိသော ကျွဲလည် ပင်းအရပ်ဟုခေါ်၍ တဝ ဂူဟုခေါ်ကြသော စေတီငယ် ဟောင်းတစ်ဆူရှိသည်။ ထိုအရပ်မှ အနောက်ဘက်နှစ်ဖာလုံခန့် အကွာ ယခုသာစည်ဈေး၏အရှေ့ဘက် မိတ္ထိီလာသွား မီးရထားလမ်းတစ်ဝိုက်တွင်အိမ်ခြေ ၁၅၂ဝ ခန့်ရှိ၍ သာစည် ရွာလေးဟုခေါ်သော အိမ်ခြေစုတစ်စုရှိသည်။ ယခုမြို့၏ အနောက်ပိုင်းထိန်ကန်ရပ်ကွက်တွင်အိမ်ခြေ ၁ဝ အိမ်ခန့်ဖြင့် အစုကလေးတစု ရှိပြန်လေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ၁၈၈၆-၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသွားလမ်းကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၈၈ ခုနှစ် တွင်တောင်ငူမှ မန္တလေးသို့မီးရထားလမ်းကိုဖောက်လုပ်ရာ သာစည်မြို့တည်မည့်နေရာသည် လမ်းဆုံကျ၍နေလေ သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုစဉ်က မိတ္ထီလာခရိုင်ဝန် မစ္စတာဂေယာသည် အိမ်ခြေသုံးစုကွဲနေသော သာစည်မြို့ဖြစ်လာ မည့်အရပ်ကို စုစည်း၍ မြို့တည်ရန် မြန်မာမင်းလက်ထက်တွင် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော မြန်မာမှူးကြီးမတ်ကြီး များနှင့် တိုင်ပင်ဆောင်ရွက်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ်တွင် ဆိုခဲ့သောရွာသုံးရွာကိုစုပေါင်းပြီးလျှင် သီပေါမင်း၏ ဖိနပ်တော်ကိုင် ဖြစ်ခဲ့သူ ဦးသာဒွန်းကိုမြို့ပိုင်ခန့်၍ အုပ်ချုပ် စေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရအား ထောင်ထားခြားနားခဲ့သော်လည်း နောင် တွင်လက်နက်ချခဲ့သူ ဆံမြိတ်ရှည်မောင်ကြီးသည် ပုလိပ်အင်စပတ်တော် အဖြစ်အမှုထမ်းရသည်။ ၁၂၅၄ ခုနှစ်တွင် မစ္စတာဂေယာသည် မြန်မာတပ်မတော်သားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးမြိုင်အား မြို့သူကြီးခန့်၍ လမ်းများ၊ ရပ်ကွက် များကို စံနစ်တကျအကွက်ရိုက်စေသည်။ မူလရွာသုံးရွာအနက်မှ သာစည်ရွာကလေးသည် မိတ္တီလာ–မြင်းခြံ မီးရထားလမ်းဖောက်မည့်နေ ရာနှင့်မလွတ်သဖြင့် ရွာ၏အိမ်ခြေစုကို မြို့တောင်ပိုင်းကုန်း နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေး၍ ထိုနေရာကို သာယာကုန်း ဟုခေါ်တွင်စေသည်။ မြို့ကွက်ရိုက်ပြီးနောက် လမ်းဖေါက်ပြီးသော် မြို့အမည်မှည့်ရန် တိုင်ပင်ကြသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ ခုနှစ်ခန့်ကပင် ကျွဲလည်ပင်းရပ်ရှိတဝဂူစေတီငယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တပေါင်တစ်ရပ်ပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုတပေါင်မှာ ''နှံပဲရွှေထီး ထွန်တုံးလောက်ကြီး၊ သာစည်မြို့ကြီးစည်လတ္တံ''ဟူသတည်း။ ထိုစဉ်က တဝဂူစေတီတွင်သံထီးတော်မရှိ၊ စေတီတော်၏ ပိန္နဲတိုင်နေရာမှ နှံပဲပင်ပေါက်ရောက်နေရာ နှံပဲပင်၏အကိုင်း အခက်များသည် စေတီတော်အား ထီးသဖွယ်ဖြန့်မိုးလျက်ရှိသည်။ ထိုနှံပဲပင်၏ ပင်စည်ပင်လုံးသည်ထွန်တုံးခန့်ရှိလာလျှင် ထိုအရပ်ရှိ မြို့သည်သာယာ ဖွံ့ဖြိုးလာမည်ဟု ရှေးလူကြီးသူမတို့ ယူဆခဲ့ကြလေသည်။ ယင်းသို့ မြို့၏အမည်နာမကိုစဉ်းစားကြရာ ထိုအတိတ် တပေါင်ပေါ်ခဲ့ခြင်းကိုအကြာင်းပြု၍မြို့ ကွက်ရိုက် သောအခါက မြို့အလယ်ဗဟိုကျနေသော သာစည်ရွာကလေး၏ အမည်ကို ယူပြီးလျှင် သာစည်မြို့ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ မြို့၏တည်နေရာသည် ကူးလူးသွားလာရေး အဆင်ပြေသဖြင့် မြို့၏အခြေအနေသည် တစ်စတစ်စတိုးတက် လာလေသည်။ သာစည်မှ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ လမ်းကောင်း ပေါက်သည့်ပြင် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမှမန္တလေး သို့ မီးရထားလမ်းဆက်၍ဖောက်ရာ သာစည်ကိုဖြတ်ကျော် သွားရသည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် မီးရထားလမ်းတိုးချဲ့၍ မြင်းခြံသို့ လမ်းဖောက်ပြန်ရာ သာစည်သည်အရေးပါသော မီးရထားလမ်း ဆုံမြို့ဖြစ်လာလေသည်။ မြို့တည်ပြီးသောအခါ တဝဂူစေတီတော်ဟောင်းကို မြို့သူကြီးဦးမြိုင်ကကြီးမှူး၍ ရှိရင်းစွဲဉာဏ်တော် ခုနစ် တောင်မှ သံတောင် ၃ဝ အထိမြှင့်၍ပြုပြင်မွမ်းမံပြီးလျှင် နှံပဲရွှေထီးစေတီတော် ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခဲ့ကြရာ ယခုထက် တိုင် သာစည်မြို့ထိပ် ရန်ကုန်–မန္တလေး မီးရထားလမ်း၏အရှေ့ဘက်၊ ရှမ်းပြည်သွားမော်တော်ကားလမ်း၏ တောင်ဘက်တွင် ကြည်ညိုဖွယ်ရာဖူးတွေ့နိုင်ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == သာစည်မြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော စေတီ တော်တစ်ဆူမှာ သာစည်မြို့၏အနောက်မြောက် ဖက်သုံး မိုင်ကွာတွင်ရှိသော ရွှေယင်မျှော်စေတီဖြစ်ပေသည်၊၊ ထိုစေတီတွင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများစွာလည်း ထိန်းသိမ်းပြသထားသည်။ ထိုစေတီသည် ရွှေယင်မျှော်ကန်တော်၊မေတ္တာရေကန်တော်၊ပန်းခြံများ၊တန်ဆောင်းများစွာဖြင့် ထည်ဝါစွာ တည်ရှိသည်။ ရွှေကျောင်းကုန်း တောင်ဒေသသည်လည်း သာစည်မြို့နယ်တွင်တည်ရှိသော သာ့သနာနယ်မြေအဖြစ်ထင်ရှားသည်။ ညောင်ရမ်း ရှေးမြို့ဟောင်းသည်လည်း သာစည်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာကန်၏ ညီတော်ဟု ထင်ရှားသော မင်းလှကန်လည်း တည်ရှိသည်။ သာစည်မြို့ သည်ခရိုင်ခွဲရုံးစိုက်မြို့ဖြစ် သည်အားလျော်စွာ နယ်ပိုင် မြို့ပိုင်နှင့် တရားသူကြီးတို့၏တရားရုံးများ၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံး၊ သစ်တော ရုံး၊ စိုက်ပျိုးရေးရုံး၊ ပညာအုပ်ရုံး၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်း ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းစသည့် အဆောက်အအုံများ ရှိသည့်အပြင် အရေးပါသောရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်သဖြင့် မီးရထား ဌာနအဆောက်အအုံများ လည်း အများအပြားရှိ လေသည်။ မော်တော်ကားလမ်းဆုံ၊ မီးရထားလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် သာစည်မြို့သည် မြို့နယ်အတွင်းနှင့်မြို့နယ်အပသို့ ကူးလူး ဆက်ဆံရေးတွင် အဆင်ပြေပြေသွားလာဆောင်ရွက်နိုင်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> }} {{မန္တလေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] bivh89e0y3z876xag4gmfbw2omrrh8y 1030294 1030293 2026-05-07T15:54:04Z ~2026-27676-97 142377 1030294 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = သာစည်မြို့ |image_skyline = Thazi, Meiktila, Mandalay Region.jpg |image_map = |map_caption = |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_mapsize = 180 |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာဟံဇား သာစည်မြို့ |pushpin_label_position = bottom |coordinates = {{coord|20|50|N|95|59|E|region:MM|display=inline,title}} |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{Flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မိတ္ထီလာခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[သာစည်မြို့နယ်]] |area_total_km2 = |elevation_m = |population_as_of = <!--2005--> |population = |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = Ethnicities |population_blank1 = |population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု |population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''သာစည်မြို့'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အလယ်ပိုင်း၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] အတွင်းရှိ အရေးပါသော [[မီးရထား]] လမ်းဆုံမြို့ဖြစ်သည်။ [[မိတ္ထီလာခရိုင်]]၊ [[သာစည်မြို့နယ်]]တွင် တည်ရှိသည်။ ရထားလမ်းများဆုံရာ ဘူတာရှိရာ မြို့ဖြစ်ပြီး အချက်အချာကျသည်။ ကလောမြို့နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပြီး ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ပေါက်မြို့ဖြစ်သည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == သာစည်မြို့သည် ရန်ကုန်–မန္တလေးမီးရထားလမ်း၊ သာစည်–မြင်းခြံမီးရထားလမ်း၊ သာစည်–ရွှေညောင်မီးရထားလမ်းတို့ဆုံရာဖြစ်သည့်ပြင်၊ ရန်ကုန်–မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်းမကြီးသည်လည်းကောင်း၊ မိတ္ထီလာမှ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အရောက် သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းမကြီးသည်လည်းကောင်း၊ သာစည်မြို့ကိုဖြတ်သန်းသွားရလေသည်။ သာစည်မြို့သည် [[မိတ္ထီလာမြို့]]မှ အရှေ့ဘက် ၁၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။ မီးရထားလမ်းအတိုင်း [[မန္တလေးမြို့]]မှ မိုင် ၈ဝ ကွာဝေး၍ရန်ကုန်မြို့ မှ ၃ဝ၆ မိုင်ကွာဝေးသည်။ မြို့နယ်၏နယ်နိမိတ်တို့သည် အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်မှ သမခန်း နယ်၊ ကျုံးနယ်၊ ပွေးလှနယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဆက်စပ် လျက်ရှိသည်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == သာစည်မြို့၏ တည်ရာအရပ်သည် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၆,ဝဝ ကျော်အထက်တွင်တည်ရှိလျက် ရွှေမင်းဝံ တောင်ရိုးတောင်တန်းအဆက်တစ်နေရာတွင်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းသည် မြေပြန့်ဖြစ်သော်လည်း အရှေ့ပိုင်းသည် တောင်ခြေရင်းသို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းမြင့်တက်သွားလေသည်။ မြို့နယ်၏အကျယ်အဝန်းသည် ၇၆၈ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ == လူနေမှု == ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်လူဦးရေ ၂၀,၅၆၁ ယောက်ရှိလေသည်။<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း|volume=၂|pages=၅၈|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> သာစည်မြို့နယ်တွင် ကျေးရွာပေါင်း ၁၆၉ ရွာပါဝင်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း ၌လည်းကောင်း၊ မြို့ပေါ်၌လည်းကောင်း၊ လူအများစုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီမြန်မာလူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ မြို့နယ်၏အရှေ့ ဘက်ပိုင်းတွင် [[ဓနုလူမျိုး]] အဆက်အနွယ်များ ကိုတွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် [[မင်းတုန်းမင်း]]လက်ထက်ကရှိခဲ့သော မွတ်စလင် တပ်စုတစ်စု၏ အဆက်အနွယ်များမှ ဆင်းသက်ပေါက်ပွားခဲ့သော မြန်မာ မွတ်စလင်အများအပြားကိုလည်း မြို့နယ် အတွင်း၌ တွေ့ရှိ ရလေသည်။ == စီးပွားရေး == သာစည်မြို့သည် ခရီးလမ်းဆုံကျသဖြင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းသည်။ နေ့စဉ်ဈေးရှိသည့်ပြင် မြို့နယ်၏ အရပ်ရပ်မှ ဈေးသည်ကုန်သည်တို့ ကုန်မျိုးစုံလာရောက် ရောင်းချသော ငါးရက်တစ်ဈေးလည်းရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့ပေါ်ရှိလူအများစုသည် ကုန်သွယ်စီးပွားရေးသမားများဖြစ်ကြ သည်။ ထို့ပြင် မီးရထားလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် မီးရထား အလုပ်သမား ၁ဝဝဝ ကျော်မှီတင်းနေထိုင်သော အလုပ်သမား မြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်ပေသည်။ မြို့နယ်အတွင်း၌မူ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းဖြစ်၍ ဆန်စပါးအပြင် နှမ်း၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ငရုတ်စသော မိုးပါးရေရှားရပ်ဝန်း၏ အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မိုးရေ ရှားပါးသဖြင့် မိတ္ထီလာကန်တော်ကြီး၊ မင်းလှကန်နှင့်ညောင်ရမ်းကန်ကြီးတို့ကို အားကိုးအားထားပြုကြရသည်။ ရှမ်းပြည်ဘက်မှလည်းကောင်း၊ အောက်ဘက်မှလည်းကောင်း လာသောသစ်များနှင့် ဆက်သွယ် လုပ်ကိုင်သော သစ် လုပ်ငန်းများလည်းရှိ၍ သာစည်မြို့နှင့် အနီးအနားတွင်သစ်စက်များရှိလေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == သာစည်မြို့သည် မြန်မာမင်းများလက်ထက်အခါက အိမ်ခြေ ၁၅ အိမ်ခန့်မျှသာရှိသောမထင်မရှားသည့် ရွာငယ် တစ်ရွာမျှသာဖြစ်သည်။ သို့တိုင်အောင်ထိုခေတ်အခါကပင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြေပြန့်ဒေသတို့ အရောင်းအဝယ် ကူးလူးဆက်ဆံရေးတွင် ကွန်းခို၊ ကွန်းထောက်စခန်း ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ဗြိတိသျှတို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်သည့် အချိန်တွင် သာစည်မြို့ဖြစ်လာမည့်အရပ်တွင် အိမ်ခြေစု သုံးစုကွဲလျက်ရှိသည်။ ယခုသာစည်မြို့၏အရှေ့ပိုင်းရပ်ကွက်သည် ထိုစဉ်ကအိမ်ခြေ ၁၅ အိမ်မျှသာရှိသော ကျွဲလည် ပင်းအရပ်ဟုခေါ်၍ တဝ ဂူဟုခေါ်ကြသော စေတီငယ် ဟောင်းတစ်ဆူရှိသည်။ ထိုအရပ်မှ အနောက်ဘက်နှစ်ဖာလုံခန့် အကွာ ယခုသာစည်ဈေး၏အရှေ့ဘက် မိတ္ထိီလာသွား မီးရထားလမ်းတစ်ဝိုက်တွင်အိမ်ခြေ ၁၅၂ဝ ခန့်ရှိ၍ သာစည် ရွာလေးဟုခေါ်သော အိမ်ခြေစုတစ်စုရှိသည်။ ယခုမြို့၏ အနောက်ပိုင်းထိန်ကန်ရပ်ကွက်တွင်အိမ်ခြေ ၁ဝ အိမ်ခန့်ဖြင့် အစုကလေးတစု ရှိပြန်လေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ၁၈၈၆-၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသွားလမ်းကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၈၈ ခုနှစ် တွင်တောင်ငူမှ မန္တလေးသို့မီးရထားလမ်းကိုဖောက်လုပ်ရာ သာစည်မြို့တည်မည့်နေရာသည် လမ်းဆုံကျ၍နေလေ သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုစဉ်က မိတ္ထီလာခရိုင်ဝန် မစ္စတာဂေယာသည် အိမ်ခြေသုံးစုကွဲနေသော သာစည်မြို့ဖြစ်လာ မည့်အရပ်ကို စုစည်း၍ မြို့တည်ရန် မြန်မာမင်းလက်ထက်တွင် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော မြန်မာမှူးကြီးမတ်ကြီး များနှင့် တိုင်ပင်ဆောင်ရွက်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ်တွင် ဆိုခဲ့သောရွာသုံးရွာကိုစုပေါင်းပြီးလျှင် သီပေါမင်း၏ ဖိနပ်တော်ကိုင် ဖြစ်ခဲ့သူ ဦးသာဒွန်းကိုမြို့ပိုင်ခန့်၍ အုပ်ချုပ် စေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရအား ထောင်ထားခြားနားခဲ့သော်လည်း နောင် တွင်လက်နက်ချခဲ့သူ ဆံမြိတ်ရှည်မောင်ကြီးသည် ပုလိပ်အင်စပတ်တော် အဖြစ်အမှုထမ်းရသည်။ ၁၂၅၄ ခုနှစ်တွင် မစ္စတာဂေယာသည် မြန်မာတပ်မတော်သားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးမြိုင်အား မြို့သူကြီးခန့်၍ လမ်းများ၊ ရပ်ကွက် များကို စံနစ်တကျအကွက်ရိုက်စေသည်။ မူလရွာသုံးရွာအနက်မှ သာစည်ရွာကလေးသည် မိတ္တီလာ–မြင်းခြံ မီးရထားလမ်းဖောက်မည့်နေ ရာနှင့်မလွတ်သဖြင့် ရွာ၏အိမ်ခြေစုကို မြို့တောင်ပိုင်းကုန်း နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေး၍ ထိုနေရာကို သာယာကုန်း ဟုခေါ်တွင်စေသည်။ မြို့ကွက်ရိုက်ပြီးနောက် လမ်းဖေါက်ပြီးသော် မြို့အမည်မှည့်ရန် တိုင်ပင်ကြသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ ခုနှစ်ခန့်ကပင် ကျွဲလည်ပင်းရပ်ရှိတဝဂူစေတီငယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တပေါင်တစ်ရပ်ပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုတပေါင်မှာ ''နှံပဲရွှေထီး ထွန်တုံးလောက်ကြီး၊ သာစည်မြို့ကြီးစည်လတ္တံ''ဟူသတည်း။ ထိုစဉ်က တဝဂူစေတီတွင်သံထီးတော်မရှိ၊ စေတီတော်၏ ပိန္နဲတိုင်နေရာမှ နှံပဲပင်ပေါက်ရောက်နေရာ နှံပဲပင်၏အကိုင်း အခက်များသည် စေတီတော်အား ထီးသဖွယ်ဖြန့်မိုးလျက်ရှိသည်။ ထိုနှံပဲပင်၏ ပင်စည်ပင်လုံးသည်ထွန်တုံးခန့်ရှိလာလျှင် ထိုအရပ်ရှိ မြို့သည်သာယာ ဖွံ့ဖြိုးလာမည်ဟု ရှေးလူကြီးသူမတို့ ယူဆခဲ့ကြလေသည်။ ယင်းသို့ မြို့၏အမည်နာမကိုစဉ်းစားကြရာ ထိုအတိတ် တပေါင်ပေါ်ခဲ့ခြင်းကိုအကြာင်းပြု၍မြို့ ကွက်ရိုက် သောအခါက မြို့အလယ်ဗဟိုကျနေသော သာစည်ရွာကလေး၏ အမည်ကို ယူပြီးလျှင် သာစည်မြို့ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ မြို့၏တည်နေရာသည် ကူးလူးသွားလာရေး အဆင်ပြေသဖြင့် မြို့၏အခြေအနေသည် တစ်စတစ်စတိုးတက် လာလေသည်။ သာစည်မှ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ လမ်းကောင်း ပေါက်သည့်ပြင် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမှမန္တလေး သို့ မီးရထားလမ်းဆက်၍ဖောက်ရာ သာစည်ကိုဖြတ်ကျော် သွားရသည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် မီးရထားလမ်းတိုးချဲ့၍ မြင်းခြံသို့ လမ်းဖောက်ပြန်ရာ သာစည်သည်အရေးပါသော မီးရထားလမ်း ဆုံမြို့ဖြစ်လာလေသည်။ မြို့တည်ပြီးသောအခါ တဝဂူစေတီတော်ဟောင်းကို မြို့သူကြီးဦးမြိုင်ကကြီးမှူး၍ ရှိရင်းစွဲဉာဏ်တော် ခုနစ် တောင်မှ သံတောင် ၃ဝ အထိမြှင့်၍ပြုပြင်မွမ်းမံပြီးလျှင် နှံပဲရွှေထီးစေတီတော် ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခဲ့ကြရာ ယခုထက် တိုင် သာစည်မြို့ထိပ် ရန်ကုန်–မန္တလေး မီးရထားလမ်း၏အရှေ့ဘက်၊ ရှမ်းပြည်သွားမော်တော်ကားလမ်း၏ တောင်ဘက်တွင် ကြည်ညိုဖွယ်ရာဖူးတွေ့နိုင်ပေသည်။ == ထင်ရှားသော နေရာများ == သာစည်မြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော စေတီ တော်တစ်ဆူမှာ သာစည်မြို့၏အနောက်မြောက် ဖက်သုံး မိုင်ကွာတွင်ရှိသော ရွှေယင်မျှော်စေတီဖြစ်ပေသည်၊၊ ထိုစေတီတွင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများစွာလည်း ထိန်းသိမ်းပြသထားသည်။ ထိုစေတီသည် ရွှေယင်မျှော်ကန်တော်၊မေတ္တာရေကန်တော်၊ပန်းခြံများ၊တန်ဆောင်းများစွာဖြင့် ထည်ဝါစွာ တည်ရှိသည်။ ရွှေကျောင်းကုန်း တောင်ဒေသသည်လည်း သာစည်မြို့နယ်တွင်တည်ရှိသော သာ့သနာနယ်မြေအဖြစ်ထင်ရှားသည်။ ညောင်ရမ်း ရှေးမြို့ဟောင်းသည်လည်း သာစည်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာကန်၏ ညီတော်ဟု ထင်ရှားသော မင်းလှကန်လည်း တည်ရှိသည်။ သာစည်မြို့ သည်ခရိုင်ခွဲရုံးစိုက်မြို့ဖြစ် သည်အားလျော်စွာ နယ်ပိုင် မြို့ပိုင်နှင့် တရားသူကြီးတို့၏တရားရုံးများ၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံး၊ သစ်တော ရုံး၊ စိုက်ပျိုးရေးရုံး၊ ပညာအုပ်ရုံး၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်း ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းစသည့် အဆောက်အအုံများ ရှိသည့်အပြင် အရေးပါသောရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်သဖြင့် မီးရထား ဌာနအဆောက်အအုံများ လည်း အများအပြားရှိ လေသည်။ မော်တော်ကားလမ်းဆုံ၊ မီးရထားလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် သာစည်မြို့သည် မြို့နယ်အတွင်းနှင့်မြို့နယ်အပသို့ ကူးလူး ဆက်ဆံရေးတွင် အဆင်ပြေပြေသွားလာဆောင်ရွက်နိုင်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> }} {{မန္တလေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] rxb3pec3r6fjbv4jra2q20y3czvd1ym 0 20812 1030450 672701 2026-05-08T09:59:28Z Chenzeyan29 141880 1030450 wikitext text/x-wiki '''{{Audio|zh-Gansu.ogg|Gansu}}''' (ကန်းစု) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းသည် ရှေးခေတ် [[ပိုးခြည်လမ်း|ပိုးလမ်းမကြီး]] (Silk Road) ၏ အဓိကဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောယှက်ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox တရုတ်နိုင်ငံ ပြည်နယ် |ChineseName = 甘肃省 |Pinyin = Gānsù Shěng |EnglishName = ကန်းစုပြည်နယ် <br /> Gansu Province |Name = Gansu |Abbreviation = 甘 (Gān) သို့မဟုတ် 陇 (Lǒng) |AbbrevPinyin = Gān / Lǒng |ISOAbbrev = CN-GS |Map = Gansu grey.jpg |MapSize = 275px |OriginOfName = '''ကန်း'''ကျိုး (Ganzhou) နှင့် '''စု'''ကျိုး (Suzhou) ခရိုင်နှစ်ခုကို အစွဲပြုထားခြင်း |AdministrationType = ပြည်နယ် |Capital = [[လန်ကျိုးမြို့]] |LargestCity = [[လန်ကျိုးမြို့]] |Secretary = ဟူချန်းစ Sheng (Hu Changsheng) |Governor = ရန်ကျင်ကျန်း (Ren Zhenhe) |Area_km2 = ၄၂၅,၈၀၀ |AreaRank = ၇ |Latitude = 32° 11' to 42° 57' N |Longitude = 092° 13' to 108° 46' E |PopYear = ၂၀၂၀ |Pop = ၂၅,၀၁၉,၈၃၈ |PopRank = ၂၂ |PopDensity_km2 = ၅၈.၈ |PopDensityRank = ၂၇ |GDPYear = ၂၀၂၃ |GDP = ၁.၁၈ ထရီလီယံ ယွမ် (US$ ၁၆၅ ဘီလီယံ) |GDPRank = ၂၇ |GDPperCapita = ၄၇,၈၃၁ ယွမ် (US$ ၆,၇၀၀) |GDPperCapitaRank = ၃၁ |HDIYear = ၂၀၂၁ |HDI = ၀.၇၄၂ |HDIRank = ၂၉ |HDICat = {{color|#ffcc00|High}} |Religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |Nationalities = [[ဟန့်လူမျိုး]] (၉၁.၂%)<br />[[ဟွေလူမျိုး]] (၅.၁%)<br />[[တုန်းရှန်းလူမျိုး]] (၂.၁%)<br />[[တိဗက်လူမျိုး]] (၁.၈%) |Dialects = [[တရုတ်ဘာသာစကား|လန်ကျိုးစကား]] (Mandarin)၊ [[တိဘက်ဘာသာစကား]]၊ [[မွန်ဂိုဘာသာစကား]] |Prefectures = ၁၄ (စီရင်စုအဆင့် မြို့ကြီး ၁၂ ခုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စီရင်စု ၂ ခု) |Counties = ၈၆ |Townships = ၁၃၄၄ |Website = [http://www.gansu.gov.cn www.gansu.gov.cn] }} ကန်းစုပြည်နယ်သည် [[တိဗက်|တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် [[ဟွမ်းထူကုန်းပြင်မြင့်]]များ အကြားတွင် တည်ရှိသည်၊၊ မြောက်ဘက်တွင် [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[အတွင်းမွန်ဂိုလီးယားကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[နင်ရှဟွေလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|နင်ရှပြည်နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှင်းကျန်း]] နှင့် [[ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[စစ်ချွမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ရှန်းရှီးပြည်နယ်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်၊၊ [[မြစ်ဝါမြစ်]]သည် ကန်းစုပြည်နယ်တောင်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားပြီး ပြည်နယ်၏ မြို့တော် [[လန်ကျိုးမြို့]]ကိုလည်း ဖြတ်သန်းသွားသည်၊၊ == လူဦးရေနှင့် လူမျိုးများ == ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်းစုပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၂၅ သန်းကျော် နေထိုင်ကြသည်၊၊ လူမျိုးစုပေါင်းစုံ နေထိုင်ကြရာတွင် [[ဟန့်လူမျိုး]]များမှာ အများစုဖြစ်ပြီး [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[တုန်းရှန်းလူမျိုး]]နှင့် [[တိဘက်လူမျိုး]]များမှာ သိသာထင်ရှားသော လူနည်းစုများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လင်ရှ (Linxia) နှင့် ကန်းနန် (Gannan) ဒေသများသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အမည်ရင်းမြစ် == ကန်းစုပြည်နယ်ကို အတိုကောက်အားဖြင့် ကန်း ("甘" Gān) သို့မဟုတ် လုံ ("陇" Lǒng) ဟု ခေါ်ဆိုသည်၊၊ "လုံ" ဟူသည်မှာ ပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ လုံတောင်တန်း (Long Mountains) ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်၊၊ ကန်းစုပြည်နယ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ အနုပညာလက်ရာများ စုဝေးရာ [[မိုကောင်းလိုဏ်ဂူများ]] (Mogao Caves) တည်ရှိရာဒေသအဖြစ်လည်း ကမ္ဘာကျော်သည်၊၊ == အကိုးအကားများ == {{reflist}} == အုပ်ချုပ်ရေးခရိုင်များ == ကန်းစုပြည်နယ်ကို ခရိုင်ကြီးအဆင့်စုစုပေါင်း (၁၄)ခု ခွဲခြားထားသည်။ {| class="wikitable" style="font-size:90%;" align=center |- ! Map ! စဉ် ! ရုံးစိုက်ရာမြို့ ! တရုတ်စာဖြင့် ! ဖျင်းယင်းဖြင့် ! ခရိုင်ကြီးအမည် ! လူဦးရေ (၂၀၁၀) |- |rowspan=17|[[File:Gansu prfc map.png|450px]] |----------bgcolor=lightblue |Colspan=6 align=center|'''— [[ခရိုင်ကြီးများ]] —''' |---------- |1 |[[ကျိုချွမ်မြို့]] |酒泉市 |Jiǔquán Shì |[[စုကျိုးခရိုင်]] |1,095,947 |---------- |2 |[[ကျားယွိကွမ်းမြို့]] |嘉峪关市 |Jiāyùguān Shì |[[ကျားယွိကွမ်းခရိုင်]] |231,853 |---------- |3 |[[ကျန်းယဲ့မြို့]] |张掖市 |Zhāngyè Shì |[[ကန်းကျိုးခရိုင်]] |1,199,515 |---------- |4 |[[ကျင်းချောင့်မြို့]] |金昌市 |Jīnchāng Shì |[[ကျင်းချောင့်ခရိုင်]] |464,050 |---------- |5 |[[ဝူးဝေမြို့]] |武威市 |Wǔwēi Shì |[[လျန်ကျိုးခရိုင်]] |1,815,054 |---------- |6 |[[ပိုင်ယင်းမြို့]] |白银市 |Báiyín Shì |[[ပိုင်ယင်းခရိုင်]] |1,708,751 |---------- |7 |[[လန်ကျိုးမြို့]] |兰州市 |Lánzhōu Shì |[[ချင်ကွမ်းခရိုင်]] |3,616,163 |---------- |10 |[[တင့်ရှီးမြို့]] |定西市 |Dìngxī Shì |[[အန်းတင့်ခရိုင်]] |2,698,622 |---------- |11 |[[လုံးနန်မြို့]] |陇南市 |Lǒngnán Shì |[[ဝူတုခရိုင်]] |2,567,718 |---------- |12 |[[ထျန်းရွှေမြို့]] |天水市 |Tiānshuǐ Shì |[[ချင်းကျိုးခရိုင်]] |3,262,548 |---------- |13 |[[ဖျင်းလျန်မြို့]] |平凉市 |Píngliàng Shì |[[ခုံးထုံခရိုင်]] |2,068,033 |---------- |14 |[[ချင်းယန်မြို့]] |庆阳市 |Qìngyáng Shì |[[ရှီးဖွင်းခရိုင်]] |2,211,191 |----------bgcolor=lightblue |Colspan=6 align=center|'''— [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်ကြီးများ]] —''' |---------- |8 |[[လင်ရှ ဟွေလူမျိုး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်]] |临夏回族自治州 |Línxià Huízú Zìzhìzhōu |[[လင်ရှမြို့]] |1,946,677 |---------- |9 |[[ကန်းနန် တိဘက်လူမျိုး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်]] |甘南藏族自治州 |Gānnán Zāngzú Zìzhìzhōu |[[ဟဲဇော့]] |689,132 |} == လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ == [[File:5674-Linxia-City-Xin-Xi-Lu.jpg|thumb|On the streets of [[လင်ရှမြို့]]]] ကန်းစုပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၃၀,၇၁၁,၂၈၇ ယောက် နေထိုင်ကြသည်။ ၇၃% ခန့်မှာ ကျေးလက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ လူမျိုးအနေဖြင့် [[ဟန့်တရုတ်လူမျိုး]] (၉၂%) ရှိပြီး အခြားလူမျိုးများမှာ [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[တိဘက်လူမျိုး]]၊ [[တုန်းရှန်းလူမျိုး]]၊ [[ထူလူမျိုး]]၊ [[မန်ချူးလူမျိုး]]၊ [[အူရ်ဂါလူမျိုး]]၊ [[ယူဂါလူမျိုး]]၊ [[ပေါနန်လူမျိုး]]၊ [[မွန်ဂိုလူမျိုး]]၊ [[ဆာလာလူမျိုး]] နှင့် [[ကာဇက်လူမျိုး]] များနေထိုင်ကြသည်။ ရှေးယခင်က ဟွေလူမျိုး [[ပန်းသေးတရုတ်]] ([[မူဆလင်]]များ) အများအပြားနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ == ဘာသာစကားများ == အများစုသည် မြောက်ပိုင်းတရုတ်စကား (Mandarin Chinese) မူကွဲများကိုပြောဆိုကြသည်။ နယ်ခြားဒေသများတွင် ထူ၊ အန်ဒိုတိဘက်၊ မွန်ဂို နှင့် ကာဇက် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။ ယင်းတိုင်းရင်းသားများသည် တရုတ်စကားကိုလည်း ပြောဆိုနိုင်ကြသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == အဓိကအစားအသောက်မှာ ဒေသထွက် ဂျုံ၊ ဘာလီ၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ကန်စွန်းဥ နှင့် လူး၊ ဆပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ကန်းစုပြည်နယ်သည် ယင်း၏ လားမြန့်ခေါ် လက်ဆွဲခေါက်ဆွဲ (pulled noodles) ကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။ မူဆလင်စားသောက်ဆိုင်များ (Muslim restaurants) မှာ သိုးသား၊ ဆိတ်သား စသည့် စားသောက်ဖွယ်ရာများ ရနိုင်သည်။ == ဘာသာရေး == အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ နေထိုင်ကြသည်။ ကူမင်တန်အစ္စလာမ္မစ်ပုန်ကန်မှု (Kuomintang Islamic insurgency in China (1950–1958) သည် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်၏ အဆက်ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှု အနုလက်ရာများလည်း တွေ့ရသည်။ တွန်းဟွမ်သည် အလယ်ခေတ်မှ ထင်ရှားသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗဟိုချက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://english.ntdtv.com/ntdtv_en/news_china/2011-08-25/dozens-of-underground-catholics-arrested-in-gansu-province.html |accessdate=15 November 2011 |archivedate=8 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120308111059/http://english.ntdtv.com/ntdtv_en/news_china/2011-08-25/dozens-of-underground-catholics-arrested-in-gansu-province.html }}</ref> == အာကာသယာဉ်ပစ်လွှတ်စခန်း == ကန်းစုပြည်နယ်၊ [[ဂိုဘိသဲကန္တာရ]]အတွင်းရှိ [[ကျိုချွမ်မြို့]]တွင် [[ကျိုချွမ်အာကာသယာဉ်ပစ်လွှတ်စခန်း]] (Jiuquan Satellite Launch Center) တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gansu.gov.cn Gansu Government Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161015155109/http://www.gansu.gov.cn/ |date=15 October 2016 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကန်းစုပြည်နယ် |North = {{အလံ|မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ}}[[ဂိုဘီ-အယ်လ်တိုင်းပြည်နယ်]], [[]] |Northeast = [[အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ်]] |East = [[နင်ရှ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ်]] |Southeast = [[ရှန်းရှီးပြည်နယ်]] |South = [[စစ်ချွမ်းပြည်နယ်]] |Southwest = |West = [[ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] |Northwest = [[ရှင်းကျန်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ်]] }} {{တရုတ်နိုင်ငံပြည်နယ်များ}} <!--Categories--> [[Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ| ]] <!--Other languages--> 91pp6rf4wgjogc1xb876qn0gecwy33x 1030451 1030450 2026-05-08T09:59:51Z Chenzeyan29 141880 1030451 wikitext text/x-wiki '''{{Audio|zh-Gansu.ogg|Gansu}}''' (ကန်းစု) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းသည် ရှေးခေတ် [[ပိုးခြည်လမ်း|ပိုးလမ်းမကြီး]] (Silk Road) ၏ အဓိကဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောယှက်ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox တရုတ်နိုင်ငံ ပြည်နယ် |ChineseName = 甘肃省 |Pinyin = Gānsù Shěng |EnglishName = ကန်းစုပြည်နယ် <br /> Gansu Province |Name = Gansu |Abbreviation = 甘 (Gān) သို့မဟုတ် 陇 (Lǒng) |AbbrevPinyin = Gān / Lǒng |ISOAbbrev = CN-GS |Map = Gansu grey.jpg |MapSize = 275px |OriginOfName = '''ကန်း'''ကျိုး (Ganzhou) နှင့် '''စု'''ကျိုး (Suzhou) ခရိုင်နှစ်ခုကို အစွဲပြုထားခြင်း |AdministrationType = ပြည်နယ် |Capital = [[လန်ကျိုးမြို့]] |LargestCity = [[လန်ကျိုးမြို့]] |Secretary = ဟူချန်းစ Sheng (Hu Changsheng) |Governor = ရန်ကျင်ကျန်း (Ren Zhenhe) |Area_km2 = ၄၂၅,၈၀၀ |AreaRank = ၇ |Latitude = 32° 11' to 42° 57' N |Longitude = 092° 13' to 108° 46' E |PopYear = ၂၀၂၀ |Pop = ၂၅,၀၁၉,၈၃၈ |PopRank = ၂၂ |PopDensity_km2 = ၅၈.၈ |PopDensityRank = ၂၇ |GDPYear = ၂၀၂၃ |GDP = ၁.၁၈ ထရီလီယံ ယွမ် (US$ ၁၆၅ ဘီလီယံ) |GDPRank = ၂၇ |GDPperCapita = ၄၇,၈၃၁ ယွမ် (US$ ၆,၇၀၀) |GDPperCapitaRank = ၃၁ |HDIYear = ၂၀၂၁ |HDI = ၀.၇၄၂ |HDIRank = ၂၉ |HDICat = {{color|#ffcc00|High}} |Religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |Nationalities = [[ဟန့်လူမျိုး]] (၉၁.၂%)<br />[[ဟွေလူမျိုး]] (၅.၁%)<br />[[တုန်းရှန်းလူမျိုး]] (၂.၁%)<br />[[တိဗက်လူမျိုး]] (၁.၈%) |Dialects = [[တရုတ်ဘာသာစကား|လန်ကျိုးစကား]] (Mandarin)၊ [[တိဘက်ဘာသာစကား]]၊ [[မွန်ဂိုဘာသာစကား]] |Prefectures = ၁၄ (စီရင်စုအဆင့် မြို့ကြီး ၁၂ ခုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စီရင်စု ၂ ခု) |Counties = ၈၆ |Townships = ၁၃၄၄ |Website = [http://www.gansu.gov.cn www.gansu.gov.cn] }} ကန်းစုပြည်နယ်သည် [[တိဗက်|တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် [[ဟွမ်းထူကုန်းပြင်မြင့်]]များ အကြားတွင် တည်ရှိသည်၊၊ မြောက်ဘက်တွင် [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[အတွင်းမွန်ဂိုလီးယားကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[နင်ရှဟွေလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|နင်ရှပြည်နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှင်းကျန်း]] နှင့် [[ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[စစ်ချွမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ရှန်းရှီးပြည်နယ်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်၊၊ [[မြစ်ဝါမြစ်]]သည် ကန်းစုပြည်နယ်တောင်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားပြီး ပြည်နယ်၏ မြို့တော် [[လန်ကျိုးမြို့]]ကိုလည်း ဖြတ်သန်းသွားသည်၊၊ == လူဦးရေနှင့် လူမျိုးများ == ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်းစုပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၂၅ သန်းကျော် နေထိုင်ကြသည်၊၊ လူမျိုးစုပေါင်းစုံ နေထိုင်ကြရာတွင် [[ဟန့်လူမျိုး]]များမှာ အများစုဖြစ်ပြီး [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[တုန်းရှန်းလူမျိုး]]နှင့် [[တိဘက်လူမျိုး]]များမှာ သိသာထင်ရှားသော လူနည်းစုများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လင်ရှ (Linxia) နှင့် ကန်းနန် (Gannan) ဒေသများသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အမည်ရင်းမြစ် == ကန်းစုပြည်နယ်ကို အတိုကောက်အားဖြင့် ကန်း ("甘" Gān) သို့မဟုတ် လုံ ("陇" Lǒng) ဟု ခေါ်ဆိုသည်၊၊ "လုံ" ဟူသည်မှာ ပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ လုံတောင်တန်း (Long Mountains) ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်၊၊ ကန်းစုပြည်နယ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ အနုပညာလက်ရာများ စုဝေးရာ [[မိုကောင်းလိုဏ်ဂူများ]] (Mogao Caves) တည်ရှိရာဒေသအဖြစ်လည်း ကမ္ဘာကျော်သည်၊၊ == အုပ်ချုပ်ရေးခရိုင်များ == ကန်းစုပြည်နယ်ကို ခရိုင်ကြီးအဆင့်စုစုပေါင်း (၁၄)ခု ခွဲခြားထားသည်။ {| class="wikitable" style="font-size:90%;" align=center |- ! Map ! စဉ် ! ရုံးစိုက်ရာမြို့ ! တရုတ်စာဖြင့် ! ဖျင်းယင်းဖြင့် ! ခရိုင်ကြီးအမည် ! လူဦးရေ (၂၀၁၀) |- |rowspan=17|[[File:Gansu prfc map.png|450px]] |----------bgcolor=lightblue |Colspan=6 align=center|'''— [[ခရိုင်ကြီးများ]] —''' |---------- |1 |[[ကျိုချွမ်မြို့]] |酒泉市 |Jiǔquán Shì |[[စုကျိုးခရိုင်]] |1,095,947 |---------- |2 |[[ကျားယွိကွမ်းမြို့]] |嘉峪关市 |Jiāyùguān Shì |[[ကျားယွိကွမ်းခရိုင်]] |231,853 |---------- |3 |[[ကျန်းယဲ့မြို့]] |张掖市 |Zhāngyè Shì |[[ကန်းကျိုးခရိုင်]] |1,199,515 |---------- |4 |[[ကျင်းချောင့်မြို့]] |金昌市 |Jīnchāng Shì |[[ကျင်းချောင့်ခရိုင်]] |464,050 |---------- |5 |[[ဝူးဝေမြို့]] |武威市 |Wǔwēi Shì |[[လျန်ကျိုးခရိုင်]] |1,815,054 |---------- |6 |[[ပိုင်ယင်းမြို့]] |白银市 |Báiyín Shì |[[ပိုင်ယင်းခရိုင်]] |1,708,751 |---------- |7 |[[လန်ကျိုးမြို့]] |兰州市 |Lánzhōu Shì |[[ချင်ကွမ်းခရိုင်]] |3,616,163 |---------- |10 |[[တင့်ရှီးမြို့]] |定西市 |Dìngxī Shì |[[အန်းတင့်ခရိုင်]] |2,698,622 |---------- |11 |[[လုံးနန်မြို့]] |陇南市 |Lǒngnán Shì |[[ဝူတုခရိုင်]] |2,567,718 |---------- |12 |[[ထျန်းရွှေမြို့]] |天水市 |Tiānshuǐ Shì |[[ချင်းကျိုးခရိုင်]] |3,262,548 |---------- |13 |[[ဖျင်းလျန်မြို့]] |平凉市 |Píngliàng Shì |[[ခုံးထုံခရိုင်]] |2,068,033 |---------- |14 |[[ချင်းယန်မြို့]] |庆阳市 |Qìngyáng Shì |[[ရှီးဖွင်းခရိုင်]] |2,211,191 |----------bgcolor=lightblue |Colspan=6 align=center|'''— [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်ကြီးများ]] —''' |---------- |8 |[[လင်ရှ ဟွေလူမျိုး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်]] |临夏回族自治州 |Línxià Huízú Zìzhìzhōu |[[လင်ရှမြို့]] |1,946,677 |---------- |9 |[[ကန်းနန် တိဘက်လူမျိုး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်]] |甘南藏族自治州 |Gānnán Zāngzú Zìzhìzhōu |[[ဟဲဇော့]] |689,132 |} == လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ == [[File:5674-Linxia-City-Xin-Xi-Lu.jpg|thumb|On the streets of [[လင်ရှမြို့]]]] ကန်းစုပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၃၀,၇၁၁,၂၈၇ ယောက် နေထိုင်ကြသည်။ ၇၃% ခန့်မှာ ကျေးလက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ လူမျိုးအနေဖြင့် [[ဟန့်တရုတ်လူမျိုး]] (၉၂%) ရှိပြီး အခြားလူမျိုးများမှာ [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[တိဘက်လူမျိုး]]၊ [[တုန်းရှန်းလူမျိုး]]၊ [[ထူလူမျိုး]]၊ [[မန်ချူးလူမျိုး]]၊ [[အူရ်ဂါလူမျိုး]]၊ [[ယူဂါလူမျိုး]]၊ [[ပေါနန်လူမျိုး]]၊ [[မွန်ဂိုလူမျိုး]]၊ [[ဆာလာလူမျိုး]] နှင့် [[ကာဇက်လူမျိုး]] များနေထိုင်ကြသည်။ ရှေးယခင်က ဟွေလူမျိုး [[ပန်းသေးတရုတ်]] ([[မူဆလင်]]များ) အများအပြားနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ == ဘာသာစကားများ == အများစုသည် မြောက်ပိုင်းတရုတ်စကား (Mandarin Chinese) မူကွဲများကိုပြောဆိုကြသည်။ နယ်ခြားဒေသများတွင် ထူ၊ အန်ဒိုတိဘက်၊ မွန်ဂို နှင့် ကာဇက် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။ ယင်းတိုင်းရင်းသားများသည် တရုတ်စကားကိုလည်း ပြောဆိုနိုင်ကြသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == အဓိကအစားအသောက်မှာ ဒေသထွက် ဂျုံ၊ ဘာလီ၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ကန်စွန်းဥ နှင့် လူး၊ ဆပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ကန်းစုပြည်နယ်သည် ယင်း၏ လားမြန့်ခေါ် လက်ဆွဲခေါက်ဆွဲ (pulled noodles) ကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။ မူဆလင်စားသောက်ဆိုင်များ (Muslim restaurants) မှာ သိုးသား၊ ဆိတ်သား စသည့် စားသောက်ဖွယ်ရာများ ရနိုင်သည်။ == ဘာသာရေး == အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ နေထိုင်ကြသည်။ ကူမင်တန်အစ္စလာမ္မစ်ပုန်ကန်မှု (Kuomintang Islamic insurgency in China (1950–1958) သည် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်၏ အဆက်ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှု အနုလက်ရာများလည်း တွေ့ရသည်။ တွန်းဟွမ်သည် အလယ်ခေတ်မှ ထင်ရှားသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗဟိုချက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://english.ntdtv.com/ntdtv_en/news_china/2011-08-25/dozens-of-underground-catholics-arrested-in-gansu-province.html |accessdate=15 November 2011 |archivedate=8 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120308111059/http://english.ntdtv.com/ntdtv_en/news_china/2011-08-25/dozens-of-underground-catholics-arrested-in-gansu-province.html }}</ref> == အာကာသယာဉ်ပစ်လွှတ်စခန်း == ကန်းစုပြည်နယ်၊ [[ဂိုဘိသဲကန္တာရ]]အတွင်းရှိ [[ကျိုချွမ်မြို့]]တွင် [[ကျိုချွမ်အာကာသယာဉ်ပစ်လွှတ်စခန်း]] (Jiuquan Satellite Launch Center) တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gansu.gov.cn Gansu Government Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161015155109/http://www.gansu.gov.cn/ |date=15 October 2016 }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကန်းစုပြည်နယ် |North = {{အလံ|မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ}}[[ဂိုဘီ-အယ်လ်တိုင်းပြည်နယ်]], [[]] |Northeast = [[အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ်]] |East = [[နင်ရှ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ်]] |Southeast = [[ရှန်းရှီးပြည်နယ်]] |South = [[စစ်ချွမ်းပြည်နယ်]] |Southwest = |West = [[ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] |Northwest = [[ရှင်းကျန်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ်]] }} {{တရုတ်နိုင်ငံပြည်နယ်များ}} <!--Categories--> [[Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ| ]] <!--Other languages--> 54rziib1rd54o824gffo5rja827evwf 1030452 1030451 2026-05-08T10:02:53Z Chenzeyan29 141880 1030452 wikitext text/x-wiki '''{{Audio|zh-Gansu.ogg|Gansu}}''' (ကန်းစု) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းသည် ရှေးခေတ် [[ပိုးခြည်လမ်း|ပိုးလမ်းမကြီး]] (Silk Road) ၏ အဓိကဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောယှက်ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox တရုတ်နိုင်ငံ ပြည်နယ် |ChineseName = 甘肃省 |Pinyin = Gānsù Shěng |EnglishName = ကန်းစုပြည်နယ် <br /> Gansu Province |Name = Gansu |Abbreviation = 甘 (Gān) သို့မဟုတ် 陇 (Lǒng) |AbbrevPinyin = Gān / Lǒng |ISOAbbrev = CN-GS |Map = Gansu grey.jpg |MapSize = 275px |OriginOfName = '''ကန်း'''ကျိုး (Ganzhou) နှင့် '''စု'''ကျိုး (Suzhou) ခရိုင်နှစ်ခုကို အစွဲပြုထားခြင်း |AdministrationType = ပြည်နယ် |Capital = [[လန်ကျိုးမြို့]] |LargestCity = [[လန်ကျိုးမြို့]] |Secretary = ဟူချန်းစ Sheng (Hu Changsheng) |Governor = ရန်ကျင်ကျန်း (Ren Zhenhe) |Area_km2 = ၄၂၅,၈၀၀ |AreaRank = ၇ |Latitude = 32° 11' to 42° 57' N |Longitude = 092° 13' to 108° 46' E |PopYear = ၂၀၂၀ |Pop = ၂၅,၀၁၉,၈၃၈ |PopRank = ၂၂ |PopDensity_km2 = ၅၈.၈ |PopDensityRank = ၂၇ |GDPYear = ၂၀၂၃ |GDP = ၁.၁၈ ထရီလီယံ ယွမ် (US$ ၁၆၅ ဘီလီယံ) |GDPRank = ၂၇ |GDPperCapita = ၄၇,၈၃၁ ယွမ် (US$ ၆,၇၀၀) |GDPperCapitaRank = ၃၁ |HDIYear = ၂၀၂၁ |HDI = ၀.၇၄၂ |HDIRank = ၂၉ |HDICat = {{color|#ffcc00|High}} |Religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |Nationalities = [[ဟန့်လူမျိုး]] (၉၁.၂%)<br />[[ဟွေလူမျိုး]] (၅.၁%)<br />[[တုန်းရှန်းလူမျိုး]] (၂.၁%)<br />[[တိဗက်လူမျိုး]] (၁.၈%) |Dialects = [[တရုတ်ဘာသာစကား|လန်ကျိုးစကား]] (Mandarin)၊ [[တိဘက်ဘာသာစကား]]၊ [[မွန်ဂိုဘာသာစကား]] |Prefectures = ၁၄ (စီရင်စုအဆင့် မြို့ကြီး ၁၂ ခုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စီရင်စု ၂ ခု) |Counties = ၈၆ |Townships = ၁၃၄၄ |Website = [http://www.gansu.gov.cn www.gansu.gov.cn] }} ကန်းစုပြည်နယ်သည် [[တိဗက်|တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် [[ဟွမ်းထူကုန်းပြင်မြင့်]]များ အကြားတွင် တည်ရှိသည်၊၊ မြောက်ဘက်တွင် [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[အတွင်းမွန်ဂိုလီးယားကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[နင်ရှဟွေလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|နင်ရှပြည်နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှင်းကျန်း]] နှင့် [[ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[စစ်ချွမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ရှန်းရှီးပြည်နယ်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်၊၊ [[မြစ်ဝါမြစ်]]သည် ကန်းစုပြည်နယ်တောင်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားပြီး ပြည်နယ်၏ မြို့တော် [[လန်ကျိုးမြို့]]ကိုလည်း ဖြတ်သန်းသွားသည်၊၊ == အုပ်ချုပ်ရေးခရိုင်များ == ကန်းစုပြည်နယ်ကို စီရင်စုအဆင့်ရှိသော ခရိုင်ကြီး (၁၄) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်၊၊ ၎င်းတို့တွင် စီရင်စုအဆင့် မြို့ကြီး (၁၂) ခုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စီရင်စု (၂) ခု ပါဝင်သည်၊၊ {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Map ! စဉ် ! ခရိုင်ကြီးအမည် ! တရုတ်စာ ! ဖျင်းယင်း ! ရုံးစိုက်ရာမြို့ ! လူဦးရေ (၂၀၂၀) |- |rowspan=15| [[File:Gansu prfc map.png|350px]] | 1 | [[ကျိုချွမ်မြို့]] (Jiuquan) | 酒泉市 | Jiǔquán Shì | [[စုကျိုးခရိုင်]] | ၁,၀၅၅,၇၀၆ |- | 2 | [[ကျားယွိကွမ်းမြို့]] (Jiayuguan) | 嘉峪关市 | Jiāyùguān Shì | ကျားယွိကွမ်း | ၃၁၂,၆၆၃ |- | 3 | [[ကျန်းယဲ့မြို့]] (Zhangye) | 张掖市 | Zhāngyè Shì | [[ကန်းကျိုးခရိုင်]] | ၁,၁၃၁,၀၁၆ |- | 4 | [[ကျင်းချောင့်မြို့]] (Jinchang) | 金昌市 | Jīnchāng Shì | [[ကျင်းချောင့်ခရိုင်]] | ၄၃၈,၀၂၆ |- | 5 | [[ဝူးဝေမြို့]] (Wuwei) | 武威市 | Wǔwēi Shì | [[လျန်ကျိုးခရိုင်]] | ၁,၆၂၅,၀၃၄ |- | 6 | [[ပိုင်ယင်းမြို့]] (Baiyin) | 白银市 | Báiyín Shì | [[ပိုင်ယင်းခရိုင်]] | ၁,၅၁၂,၁၁၀ |- | 7 | [[လန်ကျိုးမြို့]] (Lanzhou) | 兰州市 | Lánzhōu Shì | [[ချင်ကွမ်းခရိုင်]] | ၄,၃၅၉,၄၄၆ |- | 8 | [[လင်ရှ ဟွေလူမျိုး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]] | 临夏回族自治州 | Línxià Huízú Zìzhìzhōu | [[လင်ရှမြို့]] | ၂,၁၀၉,၇၅၀ |- | 9 | [[ကန်းနန် တိဘက်လူမျိုး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]] | 甘南藏族自治州 | Gānnán Zāngzú Zìzhìzhōu | [[ဟဲဇော့]] (Hezuo) | ၆၉၁,၈၀၈ |- | 10 | [[တင့်ရှီးမြို့]] (Dingxi) | 定西市 | Dìngxī Shì | [[အန်းတင့်ခရိုင်]] | ၂,၅၂၄,၀၉၇ |- | 11 | [[လုံးနန်မြို့]] (Longnan) | 陇南市 | Lǒngnán Shì | [[ဝူတုခရိုင်]] | ၂,၄၀၇,၂၇၂ |- | 12 | [[ထျန်းရွှေမြို့]] (Tianshui) | 天水市 | Tiānshuǐ Shì | [[ချင်းကျိုးခရိုင်]] | ၂,၉၈၄,၆၅၉ |- | 13 | [[ဖျင်းလျန်မြို့]] (Pingliang) | 平凉市 | Píngliàng Shì | [[ခုံးထုံခရိုင်]] | ၁,၈၄၈,၆၀၇ |- | 14 | [[ချင်းယန်မြို့]] (Qingyang) | 庆阳市 | Qìngyáng Shì | [[ရှီးဖွင်းခရိုင်]] | ၂,၁၇၉,၇၁၆ |} == လူဦးရေနှင့် လူမျိုးများ == ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်းစုပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၂၅,၀၁၉,၈၃၈ ယောက် နေထိုင်ကြသည်၊၊<ref name="census2020">{{cite web |title=Main Data of the Seventh National Population Census of Gansu Province |url=http://tjj.gansu.gov.cn/tjj/c109464/202105/1539268.shtml |publisher=Gansu Provincial Bureau of Statistics |accessdate=2024-05-08}}</ref> လူဦးရေ၏ ၉၁% ခန့်မှာ [[ဟန့်လူမျိုး]]များ ဖြစ်ကြပြီး ကျန် ၉% တွင် [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[တိဘက်လူမျိုး]]၊ [[တုန်းရှန်းလူမျိုး]]၊ [[ပေါနန်လူမျိုး]] နှင့် [[ယူဂါလူမျိုး]] များ ပါဝင်သည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စားသောက်ဖွယ်ရာ == ကန်းစုပြည်နယ်သည် ၎င်း၏ **လားမြန့်** ({{lang|zh|拉面}} - Lanzhou Beef Noodles) ခေါ် လက်ဆွဲခေါက်ဆွဲကြောင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် ထင်ရှားသည်၊၊ ဂျုံကို အဓိက စိုက်ပျိုးသောကြောင့် ဂျုံဖြင့် ပြုလုပ်သော စားသောက်ဖွယ်ရာများ ပေါများသည်၊၊ မူဆလင် (ဟွေလူမျိုး) အများအပြား နေထိုင်သောကြောင့် သိုးသားနှင့် ဆိတ်သား ဟင်းလျာများမှာလည်း ဒေသ၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊ == အာကာသယာဉ် ပစ်လွှတ်စခန်း == ကန်းစုပြည်နယ်၏ အနောက်မြောက်ဘက် [[ဂိုဘိသဲကန္တာရ]] အတွင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် သမိုင်းအရှည်ကြာဆုံး [[ကျိုချွမ်အာကာသယာဉ်ပစ်လွှတ်စခန်း]] (Jiuquan Satellite Launch Center) တည်ရှိသည်၊၊ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gansu.gov.cn ကန်းစုပြည်နယ် အစိုးရ ဝက်ဘ်ဆိုက်] {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကန်းစုပြည်နယ် |North = {{flag|Mongolia}} [[ဂိုဘီ-အယ်လ်တိုင်းပြည်နယ်]] |Northeast = [[အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |East = [[နင်ရှဟွေလူမျိုး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |Southeast = [[ရှန်းရှီးပြည်နယ်]] |South = [[စစ်ချွမ်းပြည်နယ်]] |West = [[ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] |Northwest = [[ရှင်းကျန်းဝီဂါ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] }} {{တရုတ်နိုင်ငံပြည်နယ်များ}} [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ]] [[Category:ကန်းစုပြည်နယ်]] fsw93b25ty7p10kaw10yteox9y4gyx6 1030454 1030452 2026-05-08T10:11:47Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030454 wikitext text/x-wiki '''{{Audio|zh-Gansu.ogg|Gansu}}''' (ကန်းစု) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းသည် ရှေးခေတ် [[ပိုးခြည်လမ်း|ပိုးလမ်းမကြီး]] (Silk Road) ၏ အဓိကဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံ ရောယှက်ရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox settlement | name = ကန်းစုပြည်နယ် | native_name = {{lang|zh|甘肃省}} | settlement_type = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 310 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2 | image1 = Dunhuang Mogao Ku 2013.12.31 12-30-18.jpg | image2 = Danxia-landform-1562852.jpg | image3 = Night View of the Xiguan Mosque (In the square).jpg | image4 = Crescent Lake from the Singing Sand Dunes (20230918101214).jpg | image5 = Gungthang Baota, Labrang Si.jpg}} | image_caption = အပေါ်မှ လက်ယာရစ်အတိုင်း - [[မိုကောင်းလိုဏ်ဂူများ]]၊ ကျိုင်ယဲ့ရှိ ဒန်းရှယဉ်ကျေးမှုရှုခင်း၊ လန်ကျိုးမြို့ ညမြင်ကွင်း၊ မင်ရှန်းတောင်ရှိ လခြမ်းကန်နှင့် လာပလန်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း | image_map = Gansu grey.jpg | map_caption = တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း ကန်းစုပြည်နယ် တည်နေရာပြမြေပုံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] | seat_type = မြို့တော် | seat = [[လန်ကျိုးမြို့]] | leader_title = ပါတီအတွင်းရေးမှူး | leader_name = ဟူချန်းစ Sheng (Hu Changsheng) | leader_title1 = အုပ်ချုပ်ရေးမှူး | leader_name1 = ရန်ကျင်ကျန်း (Ren Zhenhe) | area_total_km2 = 425800 | population_total = 25019838 | population_as_of = ၂၀၂၀ | population_rank = ၂၂ | website = {{URL|http://www.gansu.gov.cn}} }} ကန်းစုပြည်နယ်သည် [[တိဗက်|တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် [[ဟွမ်းထူကုန်းပြင်မြင့်]]များ အကြားတွင် တည်ရှိသည်၊၊ မြောက်ဘက်တွင် [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[အတွင်းမွန်ဂိုလီးယားကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[နင်ရှဟွေလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|နင်ရှပြည်နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှင်းကျန်း]] နှင့် [[ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[စစ်ချွမ်းပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ရှန်းရှီးပြည်နယ်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်၊၊ [[မြစ်ဝါမြစ်]]သည် ကန်းစုပြည်နယ်တောင်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားပြီး ပြည်နယ်၏ မြို့တော် [[လန်ကျိုးမြို့]]ကိုလည်း ဖြတ်သန်းသွားသည်၊၊ == အုပ်ချုပ်ရေးခရိုင်များ == ကန်းစုပြည်နယ်ကို စီရင်စုအဆင့်ရှိသော ခရိုင်ကြီး (၁၄) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်၊၊ ၎င်းတို့တွင် စီရင်စုအဆင့် မြို့ကြီး (၁၂) ခုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စီရင်စု (၂) ခု ပါဝင်သည်၊၊ {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Map ! စဉ် ! ခရိုင်ကြီးအမည် ! တရုတ်စာ ! ဖျင်းယင်း ! ရုံးစိုက်ရာမြို့ ! လူဦးရေ (၂၀၂၀) |- |rowspan=15| [[File:Gansu prfc map.png|350px]] | 1 | [[ကျိုချွမ်မြို့]] (Jiuquan) | 酒泉市 | Jiǔquán Shì | [[စုကျိုးခရိုင်]] | ၁,၀၅၅,၇၀၆ |- | 2 | [[ကျားယွိကွမ်းမြို့]] (Jiayuguan) | 嘉峪关市 | Jiāyùguān Shì | ကျားယွိကွမ်း | ၃၁၂,၆၆၃ |- | 3 | [[ကျန်းယဲ့မြို့]] (Zhangye) | 张掖市 | Zhāngyè Shì | [[ကန်းကျိုးခရိုင်]] | ၁,၁၃၁,၀၁၆ |- | 4 | [[ကျင်းချောင့်မြို့]] (Jinchang) | 金昌市 | Jīnchāng Shì | [[ကျင်းချောင့်ခရိုင်]] | ၄၃၈,၀၂၆ |- | 5 | [[ဝူးဝေမြို့]] (Wuwei) | 武威市 | Wǔwēi Shì | [[လျန်ကျိုးခရိုင်]] | ၁,၆၂၅,၀၃၄ |- | 6 | [[ပိုင်ယင်းမြို့]] (Baiyin) | 白银市 | Báiyín Shì | [[ပိုင်ယင်းခရိုင်]] | ၁,၅၁၂,၁၁၀ |- | 7 | [[လန်ကျိုးမြို့]] (Lanzhou) | 兰州市 | Lánzhōu Shì | [[ချင်ကွမ်းခရိုင်]] | ၄,၃၅၉,၄၄၆ |- | 8 | [[လင်ရှ ဟွေလူမျိုး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]] | 临夏回族自治州 | Línxià Huízú Zìzhìzhōu | [[လင်ရှမြို့]] | ၂,၁၀၉,၇၅၀ |- | 9 | [[ကန်းနန် တိဘက်လူမျိုး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]] | 甘南藏族自治州 | Gānnán Zāngzú Zìzhìzhōu | [[ဟဲဇော့]] (Hezuo) | ၆၉၁,၈၀၈ |- | 10 | [[တင့်ရှီးမြို့]] (Dingxi) | 定西市 | Dìngxī Shì | [[အန်းတင့်ခရိုင်]] | ၂,၅၂၄,၀၉၇ |- | 11 | [[လုံးနန်မြို့]] (Longnan) | 陇南市 | Lǒngnán Shì | [[ဝူတုခရိုင်]] | ၂,၄၀၇,၂၇၂ |- | 12 | [[ထျန်းရွှေမြို့]] (Tianshui) | 天水市 | Tiānshuǐ Shì | [[ချင်းကျိုးခရိုင်]] | ၂,၉၈၄,၆၅၉ |- | 13 | [[ဖျင်းလျန်မြို့]] (Pingliang) | 平凉市 | Píngliàng Shì | [[ခုံးထုံခရိုင်]] | ၁,၈၄၈,၆၀၇ |- | 14 | [[ချင်းယန်မြို့]] (Qingyang) | 庆阳市 | Qìngyáng Shì | [[ရှီးဖွင်းခရိုင်]] | ၂,၁၇၉,၇၁၆ |} == လူဦးရေနှင့် လူမျိုးများ == ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်းစုပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၂၅,၀၁၉,၈၃၈ ယောက် နေထိုင်ကြသည်၊၊<ref name="census2020">{{cite web |title=Main Data of the Seventh National Population Census of Gansu Province |url=http://tjj.gansu.gov.cn/tjj/c109464/202105/1539268.shtml |publisher=Gansu Provincial Bureau of Statistics |accessdate=2024-05-08}}</ref> လူဦးရေ၏ ၉၁% ခန့်မှာ [[ဟန့်လူမျိုး]]များ ဖြစ်ကြပြီး ကျန် ၉% တွင် [[ဟွေလူမျိုး]]၊ [[တိဘက်လူမျိုး]]၊ [[တုန်းရှန်းလူမျိုး]]၊ [[ပေါနန်လူမျိုး]] နှင့် [[ယူဂါလူမျိုး]] များ ပါဝင်သည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စားသောက်ဖွယ်ရာ == ကန်းစုပြည်နယ်သည် ၎င်း၏ **လားမြန့်** ({{lang|zh|拉面}} - Lanzhou Beef Noodles) ခေါ် လက်ဆွဲခေါက်ဆွဲကြောင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် ထင်ရှားသည်၊၊ ဂျုံကို အဓိက စိုက်ပျိုးသောကြောင့် ဂျုံဖြင့် ပြုလုပ်သော စားသောက်ဖွယ်ရာများ ပေါများသည်၊၊ မူဆလင် (ဟွေလူမျိုး) အများအပြား နေထိုင်သောကြောင့် သိုးသားနှင့် ဆိတ်သား ဟင်းလျာများမှာလည်း ဒေသ၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊ == အာကာသယာဉ် ပစ်လွှတ်စခန်း == ကန်းစုပြည်နယ်၏ အနောက်မြောက်ဘက် [[ဂိုဘိသဲကန္တာရ]] အတွင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် သမိုင်းအရှည်ကြာဆုံး [[ကျိုချွမ်အာကာသယာဉ်ပစ်လွှတ်စခန်း]] (Jiuquan Satellite Launch Center) တည်ရှိသည်၊၊ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gansu.gov.cn ကန်းစုပြည်နယ် အစိုးရ ဝက်ဘ်ဆိုက်] {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကန်းစုပြည်နယ် |North = {{flag|Mongolia}} [[ဂိုဘီ-အယ်လ်တိုင်းပြည်နယ်]] |Northeast = [[အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |East = [[နင်ရှဟွေလူမျိုး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] |Southeast = [[ရှန်းရှီးပြည်နယ်]] |South = [[စစ်ချွမ်းပြည်နယ်]] |West = [[ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]] |Northwest = [[ရှင်းကျန်းဝီဂါ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] }} {{တရုတ်နိုင်ငံပြည်နယ်များ}} [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ]] [[Category:ကန်းစုပြည်နယ်]] bjz9q8tq6i9yhlm7489byaclghpcwkk 0 21149 1030463 879737 2026-05-08T10:55:00Z Salai Rungtoi 22844 /* ၁၆၀၀ ခုနှစ် မတိုင်မှီ */ 1030463 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{မေလ}} |} [[မေ]]လ၊ (၈)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၂၈)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၁၂၉)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃၇) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == === ၁၆၀၀ ခုနှစ် မတိုင်မှီ === *၄၅၃ ဘီစီ &ndash; နွေဦးနှင့် ဆောင်းဦးခေတ်: ကျင်းနိုင်ငံတွင်းရှိ အိမ်တော်များကြား စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကျောင်အိမ်တော်(House of Zhao)သည် ရှီအိမ်တော်(House of Zhi) ကို  ကျင်းယန်တိုက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်စေခဲ့သည်။ *[[၄၁၃]] &ndash; ဧကရာဇ် [[:en:Honorius (emperor)|ဟိုနိုရီးယပ်စ်]] သည် [[:en:Visigoths|ဗစ်စီဂေါ့သ်]] တို့၏ လုယက်ဖျက်ဆီးခြင်းကို ခံရသော အီတလီပြည်နယ်များဖြစ်သည့် [[:en:Province of Viterbo|တူးရှား]]၊ [[:en:Campania|ကန်ပါးနီးယား]]၊ [[:en:Picenum|ပိုင်စီနမ်]]၊ [[:en:Samnium|ဆမ်နီယမ်]]၊ [[:en:Apulia|အာပူလီယာ]]၊ [[:en:Lucania|လူစီယားနား]] နှင့် [[:en:Calabria|ကာလာဘရီးယား]] တို့အား အခွန်သက်သာခွင့် အမိန့်တော်ပြန်တမ်းအား လတ်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last1=Pharr|first1=Clyde|last2=Davidson|first2=Theresa Sherrer|last3=Pharr|first3=Mary Brown|last4=Williams|first4=Dickerman|title=The Theodosian Code and Novels, and the Sirmondian Constitutions|location=Union, N.J.|publisher=Lawbook Exchange|date=2006|isbn=9781584771463|url=https://books.google.com/books?id=-ROBb7SIvYgC|page=319}}</ref> *[[၅၈၉]] &ndash; [[:en:Reccared I|ပထမမြောက် ရပ်စ်ကာရက်ဒ်]]သည် [[:en:Third Council of Toledo|တတိယမြောက် တိုလေဒိုကောင်စီ]]ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး [[:en:Visigoths|စပိန် ဗစ်စီဂေါ့သစ်]]တို့အား [[ကက်သလစ် အသင်းတော်]]သို့ ဝင်ရောက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Rosenwein|first=Barbara H.|title=Reading the Middle Ages: Sources From Europe, Byzantium, and the Islamic World|location=Toronto|publisher=University of Toronto Press|date=2018|isbn=9781442636736|url=https://books.google.com/books?id=6JNbAgAAQBAJ|page=49|postscript=none}}; {{cite book|last=Vogel|first=Albrecht|chapter=Toledo, Councils of|title=A Religious Encyclopædia, or, Dictionary of Biblical, Historical, Doctrinal and Practical Theology. Volume III|editor-last1=Schaff|editor-first1=Philip|editor-last2=Jackson|editor-first2=Samuel Macauley|editor-last3=Schaff|editor-first3=David S.|location=Edinburgh|publisher=T. & T. Clark|date=1882|oclc=28786745|url=https://books.google.com/books?id=qPZMAQAAMAAJ|page=2367}}</ref> *[[၁၃၆၀]] &ndash အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ [[:en:Edward III of England|တတိယမြောက် အက်ဒွပ်ဘုရင်]]နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ [[:en:John II of France|ဒုတိယမြောက် ဂျွန်ဘုရင်]]တို့အကြား [[:en:Treaty of Brétigny|ဘရီတီနီ စာချုပ်]]<ref name=p118>p118 Hersch Lauterpacht, "Volume 20 of International Law Reports, Cambridge University Press, 1957, {{ISBN|0-521-46365-3}}</ref> *[[၁၄၂၉]] &ndash; [[ဂျုန်းအော့အတ်]] သည် [[:en:Siege of Orléans|အော်လီယန်းမြို့အား လုပ်ကြံသိမ်းပိုက်ခြင်း]]မှ ကယ်တင်ခဲ့ပြီး နှစ်တစ်ရာစစ်ပွဲ၏အရှိန်ကို အပြောင်းအလဲဖြစ်စေခဲ့သည်။ *[[၁၄၅၀]] &ndash; [[:en:Henry VI of England|ဆဋ္ဌမမြောက် ဟင်နရီဘုရင်]]အား ကန်တစ်ရှ်မန်း [[:en:Jack Cade's Rebellion|ပုန်ကန်မှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ *[[၁၅၁၆]] &ndash; ထရင်း ဒိုင်း(Trịnh Duy) ဦးဆောင်သော ဘုရင့်အစောင့်တပ်ဖွဲ့သည် ဧကရာဇ် လီတောင်း(Lê Tương)အား လုပ်ကြံခဲ့ပြီးထွက်ပြေးခဲ့ရာ မြို့တော် [[ဟနွိုင်းမြို့|တန်လောင်Thăng Long]]မှာ ကျဆုံးခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ *[[၁၅၄၁]] &ndash; စပိန် စူးစမ်းရှာဖွေရေးသမား [[:en:Hernando de Soto|ဟာနန်ဒို ဒီ ဆော်တို]]သည် ယနေ့ခေတ် [[:en:Walls, Mississippi|ဝေါလ်မြို့]]၊ [[မစ္စစ္စပီပြည်နယ်]] အနီးတွင် ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး [[မစ္စစ္စပီမြစ်]]ကြီးအား တွေ့မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Dye|first=David H.|chapter=Reconstruction of the de Soto Route in Arkansas: The Mississippi Alluvial Plain|title=The Expedition of Hernando de Soto West of the Mississippi, 1541-1543: Proceedings of the de Soto Symposia, 1988 and 1990|editor-last1=Young|editor-first1=Gloria A.|editor-last2=Hoffman|editor-first2=Michael P.|location=Fayetteville, Ark.|publisher=University of Arkansas Press|date=1993|isbn=9781557282705|url=https://books.google.com/books?id=EIt0uRRwPPMC|page=40}}</ref>(ထိုမြစ်သည် စပိန်တို့အတွက် ၁၅၁၉ ခုနှစ် [[:en:Alonso Álvarez de Pineda|အလန်ဆို အာဗာရပ်ဇ် ဒီ ပီနီဒါ]] ပေးခဲ့သော အမည်ဖြစ်သည့်  ''Río de Espíritu Santo'' ဟု နာမည်တွင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Weber|first=David John|title=The Spanish Frontier in North America|location=New Haven, Conn.|publisher=Yale University Press|date=2009|isbn=9780300140682|url=https://books.google.com/books?id=MUCmD15yEAYC|page=29}}</ref> * ===၁၉၀၁–လက်ရှိ=== * [[၁၉၃၆]] - [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်]]: ရန်ကုန်တွင်ကျင်းပတဲ့ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများကွန်ဖရင့် ဆုံးဖြတ်ချက်အရ "ဗကသ" ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *[[၂၀၂၅]] &ndash; [[၂၀၂၅ ခုနှစ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]မှ ကာဒီနယ် ရောဘတ်ပရီဗို့စ် အား [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို ၁၄]] ဘွဲ့ဖြင့် [[ရိုမန်ကက်သလစ်အသင်းတော်]] ၏ ၂၆၇ ပါးမြောက် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး]]အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=USA Cardinal Prevost elected Pope Leo XIV |url=https://www.reuters.com/world/europe/usa-cardinal-prevost-elected-pope-leo-xiv-2025-05-08/ |website=Reuters |access-date=8 May 2025}}</ref> == မွေးဖွားသူများ == * * * == ကွယ်လွန်သူများ == * * == ပွဲတော်ရက်များ == * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] - ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ အားလုံး၏ [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] ဖြစ်သည်။ * * * == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:မေ]] 0m35murxul1hxw826ie8teutxdqjx1p 0 21211 1030428 1027671 2026-05-08T08:09:40Z ~2026-27857-84 142396 1030428 wikitext text/x-wiki {{about|၂၀၀၈ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|၁၉၄၇ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုပါလီမန်၏အောက်လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၄၈)|၁၉၇၄ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၇၄)}} {{Infobox legislature | name = ပြည်သူ့လွှတ်တော် | native_name = | background_color = orange | text_color = white | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | coa_pic = Myanmar Pyithu Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | foundation = {{Start date|2011|1|31|df=y}} | house_type = အောက်လွှတ်တော် | body = ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် | leader1_type = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader1 = [[မစ်ကိီ|ဦးမစ်ကီ]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = [[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election2 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |seats = လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၄၄၀ ဦး | house1 = ပြည်သူ့လွှတ်တော် | structure1 = [[ဖိုင်:Myanmar Pyithu Hluttaw 2026.svg|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၂၀၂၆)]] | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{colorbox|#006B31}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၂၃၁)<br /> {{colorbox|##FFFFFF}} [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] (၇)<br /> {{colorbox|#FFE63B}} [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] (၅)<br /> {{colorbox|#28166F}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] (၅)<br /> {{colorbox|#CC0000}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] (၄) <br /> {{colorbox|#5B1C1F}} [[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] (၄) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SSP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ|INLP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} တစ်သီးပုဂ္ဂလ (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} လစ်လပ် (၆၇)<br />{{colorbox|#34B233}} [[တပ်မတော်]] (၁၁၀) | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ်]] | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ]] | previous_election1 = | session_room = Hluttaw Complex, Naypyidaw.jpg | session_res = 250px | session_alt = | meeting_place =လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းဝေးခန်းမ[[နေပြည်တော်]] | website = {{URL|https://pyithu.hluttaw.mm/}} | footnotes = | motto = ''ပြည်သူ့အသံ လွှတ်တော်အသံ၊ ပြည်သူ့ဆန္ဒ လွှတ်တော်ဆန္ဒ၊ ပြည်သူတို့၏မျှော်လင့်ချက် လွှတ်တော်က ဖော်ဆောင်ရွက်။'' }}'''ပြည်သူ့လွှတ်တော်'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ပေါ်ပေါက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]၏ အောက်လွှတ်တော် ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို မြို့နယ်အခြေခံ၍ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ် ၃၃၀ ဦးနှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]က အမည်စာရင်းတင်သွင်းသော တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄၄၀ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းမှာ ငါးနှစ်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် ဘတ်ဂျက်အတည်ပြုခြင်း၊ အစိုးရအဖွဲ့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိန်းကျောင်းတည့်မတ်ပေးခြင်းစသည့် တာဝန်များကို အဓိကဆောင်ရွက်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရုံးစိုက်ရာ နေရာမှာ [[နေပြည်တော်မြို့]]၊ [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]]ရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံဝင်းအတွင်း တည်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် သက်တမ်းကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၄၃ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၂ တို့အရ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=[[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ]] |url= |work= |publisher= |date= ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁ |accessdate= }}</ref> ပထမဆုံးသော ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ယာယီသဘာပတိအဖြစ် ဦး[[ဌေးဦး]]က ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ခံဥက္ကဋ္ဌအား တာဝန်မလွှဲပြောင်းမီအထိ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်ဦးရေ အများဆုံးအမတ် ၄၄၀ နှင့်သာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ မဲဆန္ဒနယ်အခြေပြု ကိုယ်စားလှယ် ၃၃၀ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦးတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ <ref>{{cite book |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=၂၀၀၈ စက်တင်ဘာ |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း |location= |isbn= |pages= }}</ref> == ခေါင်းဆောင်မှု == {| class="wikitable" !စဉ် !လွှတ်တော်သက်တမ်း !သဘာပတိ !ဥက္ကဋ္ဌ !ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- |၁။ |ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[ဌေးဦး|ဦးဌေးဦး]] |[[ရွှေမန်း၊ ဦး|ဦးရွှေမန်း]] |[[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာ နန္ဒကျော်စွာ]] |- | rowspan="2" |၂။ | rowspan="2" |ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[ခင်ဌေးကြွယ်|ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ်]] |[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] <small>(၂၀၁၆-၂၀၁၈)</small> |[[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] <small>(၂၀၁၆-၂၀၁၈)</small> |- |ဦးခင်မောင်ဝင်း |[[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] <small>(၂၀၁၈-၂၀၂၁)</small> |[[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]] <small>(၂၀၁၈-၂၀၂၁)</small> |- |၃။ |တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာ နန္ဒကျော်စွာ]] |[[မစ်ကီ|ဦးမစ်ကီ]]<small>(၂၀၂၆-လက်ရှိ)</small> |[[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] ==ကော်မတီ၊ ကော်မရှင်များ== ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ကော်မတီများနှင့် ကော်မရှင်များသည် လွှတ်တော်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအလိုက် ကျွမ်းကျင်သူ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောအဖွဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအဖွဲ့အစည်းများသည် ဥပဒေကြမ်းများကို စိစစ်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းနှင့် ပြည်သူ့အကျိုးပြုကိစ္စရပ်များကို အကြံပြုတင်ပြခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် အမြဲတမ်းကော်မတီ လေးခုအပြင် လိုအပ်ချက်အရ အခြားကော်မတီနှင့် ကော်မရှင်များကိုလည်း ယာယီ သို့မဟုတ် အတည်တကျ ဖွဲ့စည်းခွင့်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url= http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committees |title= ကော်မတီ/ကော်မရှင် များ |accessdate= 20 Aug |accessdaymonth= |accessyear= 2012 |archivedate= 30 July 2012 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20120730101722/http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committees }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! အမျိုးအစား !! မှတ်ချက် |- | ၁||[[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၂||[[ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၃||[[လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၄||[[အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေး ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၅||[[နိုင်ငံသားများ၏ မူလအခွင့်အရေး၊ ဒီမိုကရေစီအရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၆||[[တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၇||[[ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၈||[[စီမံကိန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စီမံကိန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၉||[[တောင်သူလယ်သမား၊ အလုပ်သမားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တောင်သူလယ်သမား၊ အလုပ်သမားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၀||[[နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၁||[[စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၂||[[ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၃||[[အားကစား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| အားကစား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၄||[[ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့် စက်မှုလက်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့် စက်မှုလက်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၅||[[စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၆||[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| သယံဇာတနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၇||[[ကျန်းမာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ကျန်းမာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၈||[[တရားစီရင်ရေးနှင့်ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တရားစီရင်ရေးနှင့်ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၉||[[ပညာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပညာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၀||[[ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၁||[[လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၂||[[ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စိစစ်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စိစစ်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၃||[[ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၄||[[ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်]]||ကော်မရှင်|| |- | ၂၅||[[တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |} == မဲဆန္ဒနယ် သတ်မှတ်ခြင်း == === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ၂၀၂၅ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်ပြီး ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ်]] (FPTP) ဖြင့် ၃၃၀ နယ်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73698|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=12 August 2025}}</ref> == တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] သက်တမ်းအတွက် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် စုစုပေါင်း ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၄၄၀ အနက် ၂၆၃ နေရာအား တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး ၁၁၀ နေရာအား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ခန့်အပ်ထားသည်။ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ် ၂၆၃ နေရာအနက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက ၂၃၁ နေရာဖြင့် အများဆုံး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အခြား တိုင်းရင်းသားပါတီများနှင့် ပါတီအသီးသီးက လက်ကျန်နေရာများကို ရရှိခဲ့ကြပြီး လစ်လပ်နေရာ ၆၇ နေရာ ရှိခဲ့သည်။ ထူးခြားမှုတစ်ခုအနေဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်မှ ဦးခင်လှိုင်သည်သာ တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဝင်ပြိုင်မှုဖြင့် နေရာရသူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-01-12 |title=လွှတ်တော်အိပ်မက် ဇွဲမလျှော့တဲ့ ဇောတိက ဦးခင်လှိုင် အနိုင်ရပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/01/12/409878.html |access-date=2026-03-19 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" !စဉ် !နိုင်ငံရေးပါတီ / တစ်သီးပုဂ္ဂလ !နေရာရရှိမှု !အသားတင် အနိုင်/အရှုံး !နေရာ ရာခိုင်နှုန်း |- |၁။ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၂၃၁ |{{Increase}} ၂၀၁ |52.50% |- |၂။ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)]] |၇ |{{Increase}} ၇ |1.59% |- |၃။ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပါတီ]] |၅ |{{Increase}} ၂ |1.14% |- |၄။ |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၅ |{{Increase}} ၅ |1.14% |- |၅။ |[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၄ |{{Increase}} ၄ |0.91% |- |၆။ |[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] |၄ |{{Increase}} ၄ |0.91% |- |၇။ |[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၈။ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၉။ |[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၀။ |[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၁။ |[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၂။ |[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၃။ |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၄။ |[[တပ်မတော်]] |၁၁၀ |{{steady}} |25.00% |- | - |လစ်လပ် |၆၇ | |15.23% |- | |'''စုစုပေါင်း''' |'''၄၄၀''' | |'''၁၀၀%''' |} === ပါတီအလိုက် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးရှိ မဲဆန္ဒနယ်များတွင် နေရာရရှိမှု ဇယား === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ! !style="background:#90EE90;"|<small>ကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း</small> !style="background:#FFF2CC;"|<small>မကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း</small> !<small>သတ်မှတ်သည့်</small> <small>မဲဆန္ဒနယ် စုစုပေါင်း</small> ! rowspan="17"style="background-color:#FFFFFF; | ![[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] ![[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] ![[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] ![[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] ![[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] ![[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] ![[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] ![[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] ![[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SNSP]] ![[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] ![[အင်းတိုင်းရင်းသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ|INLP]] ![[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSPP]] !<small>တစ်သီး</small> <small>ပုဂ္ဂလ</small> !စုစု ပေါင်း |- ![[ကချင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၁၂ |style="background:#FFF2CC;"|၆ |'''၁၈''' |'''၁၁''' | | | | | | | | | | |'''၁''' | |'''၁၂''' |- ![[ကယားပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၄ |style="background:#FFF2CC;"|၃ |'''၇''' |'''၄''' | | | | | | | | | | | | |'''၄''' |- ![[ကရင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၇ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၇''' |'''၆''' | | | | | |'''၁''' | | | | | | |'''၇''' |- ![[ချင်းပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၂ |style="background:#FFF2CC;"|၇ |'''၉''' |'''၂''' | | | | | | | | | | | | |'''၂''' |- ![[မွန်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၁၀ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၁၀''' |'''၅''' | | |'''၅''' | | | | | | | | | |'''၁၀''' |- ![[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၃ |style="background:#FFF2CC;"|၁၄ |'''၁၇''' |'''၂''' | | | | | | |'''၁''' | | | | | |'''၃''' |- ![[ရှမ်းပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၃၈ |style="background:#FFF2CC;"|၁၇ |'''၅၅''' |'''၂၄''' |'''၇''' |'''၅''' | | | | | | |'''၁''' |'''၁''' | | |'''၃၈''' |- ![[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၅ |style="background:#FFF2CC;"|၁၂ |'''၃၇''' |'''၂၀''' | | | | |'''၄''' | | |'''၁''' | | | | |'''၂၅''' |- ![[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၁၀ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၁၀''' |'''၁၀''' | | | | | | | | | | | | |'''၁၀''' |- ![[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၈ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၂၈''' |'''၂၈''' | | | | | | | | | | | | |'''၂၈''' |- ![[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၀ |style="background:#FFF2CC;"|၅ |'''၂၅''' |'''၁၇''' | | | |'''၃''' | | | | | | | | |'''၂၀''' |- ![[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၅ |style="background:#FFF2CC;"|၃ |'''၂၈''' |'''၂၅''' | | | | | | | | | | | | |'''၂၅''' |- ![[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၄၅ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၄၅''' |'''၄၄''' | | | | | | | | | | | |'''၁''' |'''၄၅''' |- ![[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၆ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၂၆''' |'''၂၅''' | | | |'''၁''' | | | | | | | | |'''၂၆''' |- ![[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] |style="background:#90EE90;"|၈ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၈''' |'''၈''' | | | | | | | | | | | | |'''၈''' |- ! !style="background:#90EE90;"|၂၆၃ !style="background:#FFF2CC;"|၆၇ !၃၃၀ !၂၃၁ !၇ !၅ !၅ !၄ !၄ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၂၆၃ |} == ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ် အနှစ်ချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url = http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html|title = The Myanmar Times Election Live, Eleven Media|date = |accessdate = 2015-11-14 <!-- 15:19 -->|website = |publisher = |last = |first = |archivedate = 20 November 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Announcement 92/2015|url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92|website=Union Election Commission|accessdate=20 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92}}</ref> {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅}} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂၅၅ |net = {{increase}}၂၁၈ |votes = |votes % = |seats % = ၅၇.၉၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၃၀ |net = {{decrease}}၁၈၂ |votes = |votes % = |seats % = ၆.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ |seats = ၁၂ |net = {{increase}}၄ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၁၂ |net = {{increase}}၁၂ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = ၃ |net = {{increase}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = {{increase}}၂ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂ |net = {{increase}}၂ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၁ |net = {{decrease}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = ၁ |net = {{increase}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} <!-- {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၀ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀ |plus/minus = }}--> {{Election Summary net Other| |party = နယ်မြေမတည်ငြိမ်ခြင်းကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲမလုပ်သည့် နေရာများ<ref>{{cite web | url = http://www.theguardian.com/world/2015/nov/11/aung-san-suu-kyi-wins-seat-myanmar-election-results-tallied | title = Myanmar election: Aung San Suu Kyi calls for reconciliation talks with military | author = Oliver Holmes | work = The Guardian | date = 11 November 2015 | accessdate = 11 November 2015 }}</ref> |seats = ၇ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၁.၅၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = {{steady}} |votes = – |votes % = – |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = ၀ }} {| class="wikitable" ! colspan="14" |ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|(နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅)]] |- !ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး !NLD !USDP !ANP !SNLD !TNP !PNO !ZCD !KSDP !KDUP !LNDP !WDP !တစ်သီးပုဂ္ဂလ !စုစုပေါင်း |- |[[ကချင်ပြည်နယ်]] |၁၂ |၃ | | | | | |၁ | |၂ | | |၁၈ |- |[[ကယားပြည်နယ်]] |၆ |၁ | | | | | | | | | | |၇ |- |[[ကရင်ပြည်နယ်]] |၆ |၁ | | | | | | | | | | |၇ |- |[[ချင်းပြည်နယ်]] |၇ | | | | | |၂ | | | | | |၉ |- |[[မွန်ပြည်နယ်]] |၁၀ | | | | | | | | | | | |၁၀ |- |[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |၄ |၁ |၁၂ | | | | | | | | | |၁၇ |- |[[ရှမ်းပြည်နယ်]] |၁၂ |၁၅ | |၁၂ |၃ |၃ | | |၁ | |၁ |၁ |၄၈ |- |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |၃၆ |၁ | | | | | | | | | | |၃၇ |- |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |၁၀ | | | | | | | | | | | |၁၀ |- |[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၇ |၁ | | | | | | | | | | |၂၈ |- |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၅ | | | | | | | | | | | |၂၅ |- |[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၇ |၄ | | | | | | | | | | |၃၁ |- |[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |၄၄ |၁ | | | | | | | | | | |၄၅ |- |[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၅ |၁ | | | | | | | | | | |၂၆ |- |[[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |၄ |၁ | | | | | | | | | | |၅ |- |စုစုပေါင်း |၂၅၅ |၃၀ |၁၂ |၁၂ |၃ |၃ |၂ |၁ |၁ |၂ |၁ |၁ |၃၂၃ |} မှတ်ချက်။ ၂၀၁၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ရက် အထိ ရလဒ်များ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ် ၇ မြို့နယ်တွင် နယ်မြေမတည်ငြိမ်မှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များအား ဤဇယားတွင် မထည့်သွင်းထားပါ။<ref>{{cite web|title=The Myanmar Times Election Live|url=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html|website=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/|accessdate=19 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Announcement 92/2015|url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92|website=Union Election Commission|accessdate=20 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92}}</ref> == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၂၀၁၀)}}<ref>{{cite news|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/b/burma/burma2010.txt|title=LEGISLATIVE ELECTION OF 7 NOVEMBER 2010|year=2010|publisher=Adam Carr's Election Archive|accessdate=3 April 2012}}</ref> {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၂၅၉ |net = |votes = ၁၁,၈၅၈,၁၂၅ |votes % = ၅၆.၇၆ |seats % = ၅၈.၈၆ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = ၁၈ |net = |votes = ၅၀၈,၇၈၀ |votes % = ၂.၄၄ |seats % = ၄.၀၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁၂ |net = |votes = ၄,၀၆၀,၈၀၂ |votes % = ၁၉.၄၄ |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ |seats = ၉ |net = |votes = ၅၉၉,၀၀၈ |votes % = ၂.၈၇ |seats % = ၂.၀၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု |seats = ၈ |net = |votes = ၁,၄၈၃,၃၂၉ |votes % = ၇.၁၀ |seats % = ၁.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၃ |net = |votes = ၁၆၇,၉၂၈ |votes % = ၀.၈၀ |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းအမျိုးသားပါတီ |seats = ၁ |net = |votes = ၃၆,၀၉၈ |votes % = ၀.၁၇ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၇၆,၄၆၃ |votes % = ၀.၃၆ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၈၂,၀၃၈ |votes % = ၀.၃၉ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၂၇,၅၄၆ |votes % = ၀.၁၃ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၁၀ |net = |votes = ၁,၉၉၂,၅၉၀ |votes % = ၉.၅၄ |seats % = ၂.၂၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = {{increase}}၁၁၀ |votes = - |votes % = - |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = }} {{Election box end}} {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂}} {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၂၁၂ |net = {{decrease}}၄၇ |votes = |votes % = |seats % = ၄၈.၁၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃၇ |net = {{increase}}၃၇ |votes = |votes % = |seats % = ၈.၄၁ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = ၁၈ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၄.၀၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ |seats = ၉ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၀၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု |seats = ၈ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၁.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းအမျိုးသားပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၁၀ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၂၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = |votes = - |votes % = - |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = လစ်လပ် |seats = ၁၀ |net = {{increase}}၁၀ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၂၈ |plus/minus = }} {{Election box end}} === ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးအလိုက် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာများ(၂၀၁၀) === {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |ပါတီ ! colspan="7" |တိုင်းဒေသကြီး ! colspan="7" |ပြည်နယ် ! မဲဆန္ဒနယ် ! rowspan="2" |ပါတီ၏ စုစုပေါင်းအမတ်နေရာ |- | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီ]] | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူး]] | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]] | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်]] | [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]] | [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] | [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]] | [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]] | [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]] | [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] | [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]]{{ref|1|1}} | [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |- | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၂၀ | ၂၁ | ၁၈ | ၂၅ | ၃၁ | ၈ | ၃၁ | ၅ | ၁၄ | ၇ | ၄ | ၅ | ၈ | ၂၃ | ၁ | ၂၂၁ |- | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | ၅ | ၄ | ၅ | ၆ | ၃ | ၂ | ၆ | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ | ၄ | ၃၇ |- | [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | ၁၇ | - | ၁၈ |- | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | ၁ | ၃ | ၁ | - | ၃ | - | - | - | ၁ | - | - | ၁ | - | ၂ | - | ၁၂ |- | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု]] | - | - | - | - | - | - | ၈ | - | - | - | - | - | - | - | - | ၈ |- | [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၉ | - | - | ၉ |- | [[မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၃ | - | - | - | ၃ |- | [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၃ | - | ၃ |- | [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | - | - | - | ၂ |- | [[ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | - | - | - | ၂ |- | [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | ၂ |- | [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | ၂ |- | စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ် | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | - | - | ၁ |- | ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | ၁ |- | [[အင်းအမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ |- | တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ |- | အခြားပါတီများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ | - | - | ၁ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၂ |- | စုစုပေါင်း | ၂၆ | ၂၈ | ၂၅ | ၃၁ | ၃၇ | ၁၀ | ၄၅ | ၉ | ၁၇ | ၇ | ၇ | ၁၀ | ၁၇ | ၅၁ | ၅ | ၃၂၅ |} == မှတ်စု == {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] 5rcwawgnr11wq18muz5n8pbzh3b1kgb 1030429 1030428 2026-05-08T08:12:04Z ~2026-27857-84 142396 1030429 wikitext text/x-wiki {{about|၂၀၀၈ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|၁၉၄၇ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုပါလီမန်၏အောက်လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၄၈)|၁၉၇၄ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၇၄)}} {{Infobox legislature | name = ပြည်သူ့လွှတ်တော် | native_name = | background_color = orange | text_color = white | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | coa_pic = Myanmar Pyithu Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | foundation = {{Start date|2011|1|31|df=y}} | house_type = အောက်လွှတ်တော် | body = ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် | leader1_type = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader1 = [[မစ်ကိီ|ဦးမစ်ကီ]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = [[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election2 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |seats = လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၄၄၀ ဦး | house1 = ပြည်သူ့လွှတ်တော် | structure1 = [[ဖိုင်:Myanmar Pyithu Hluttaw 2026.svg|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၂၀၂၆)]] | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{colorbox|#006B31}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၂၃၁)<br /> {{colorbox|##FFFFFF}} [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] (၇)<br /> {{colorbox|#FFE63B}} [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] (၅)<br /> {{colorbox|#28166F}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] (၅)<br /> {{colorbox|#CC0000}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] (၄) <br /> {{colorbox|#5B1C1F}} [[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] (၄) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SSP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ|INLP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} တစ်သီးပုဂ္ဂလ (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} လစ်လပ် (၆၇)<br />{{colorbox|#34B233}} [[တပ်မတော်]] (၁၁၀) | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ်]] | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ]] | previous_election1 = | session_room = Hluttaw Complex, Naypyidaw.jpg | session_res = 250px | session_alt = | meeting_place =လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းဝေးခန်းမ[[နေပြည်တော်]] | website = {{URL|https://pyithu.hluttaw.mm/}} | footnotes = | motto = ''ပြည်သူ့အသံ လွှတ်တော်အသံ၊ ပြည်သူ့ဆန္ဒ လွှတ်တော်ဆန္ဒ၊ ပြည်သူတို့၏မျှော်လင့်ချက် လွှတ်တော်က ဖော်ဆောင်ရွက်။'' }}'''ပြည်သူ့လွှတ်တော်'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ပေါ်ပေါက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]၏ အောက်လွှတ်တော် ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို မြို့နယ်အခြေခံ၍ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ် ၃၃၀ ဦးနှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်မှုးကြီးမစ်ကီ မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသော တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄၄၀ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းမှာ ငါးနှစ်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် ဘတ်ဂျက်အတည်ပြုခြင်း၊ အစိုးရအဖွဲ့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိန်းကျောင်းတည့်မတ်ပေးခြင်းစသည့် တာဝန်များကို အဓိကဆောင်ရွက်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရုံးစိုက်ရာ နေရာမှာ [[နေပြည်တော်မြို့]]၊ [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]]ရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံဝင်းအတွင်း တည်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် သက်တမ်းကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၄၃ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၂ တို့အရ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=[[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ]] |url= |work= |publisher= |date= ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁ |accessdate= }}</ref> ပထမဆုံးသော ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ယာယီသဘာပတိအဖြစ် ဦး[[ဌေးဦး]]က ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ခံဥက္ကဋ္ဌအား တာဝန်မလွှဲပြောင်းမီအထိ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်ဦးရေ အများဆုံးအမတ် ၄၄၀ နှင့်သာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ မဲဆန္ဒနယ်အခြေပြု ကိုယ်စားလှယ် ၃၃၀ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦးတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ <ref>{{cite book |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=၂၀၀၈ စက်တင်ဘာ |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း |location= |isbn= |pages= }}</ref> == ခေါင်းဆောင်မှု == {| class="wikitable" !စဉ် !လွှတ်တော်သက်တမ်း !သဘာပတိ !ဥက္ကဋ္ဌ !ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- |၁။ |ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[ဌေးဦး|ဦးဌေးဦး]] |[[ရွှေမန်း၊ ဦး|ဦးရွှေမန်း]] |[[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာ နန္ဒကျော်စွာ]] |- | rowspan="2" |၂။ | rowspan="2" |ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[ခင်ဌေးကြွယ်|ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ်]] |[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] <small>(၂၀၁၆-၂၀၁၈)</small> |[[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] <small>(၂၀၁၆-၂၀၁၈)</small> |- |ဦးခင်မောင်ဝင်း |[[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] <small>(၂၀၁၈-၂၀၂၁)</small> |[[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]] <small>(၂၀၁၈-၂၀၂၁)</small> |- |၃။ |တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာ နန္ဒကျော်စွာ]] |[[မစ်ကီ|ဦးမစ်ကီ]]<small>(၂၀၂၆-လက်ရှိ)</small> |[[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] ==ကော်မတီ၊ ကော်မရှင်များ== ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ကော်မတီများနှင့် ကော်မရှင်များသည် လွှတ်တော်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအလိုက် ကျွမ်းကျင်သူ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောအဖွဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအဖွဲ့အစည်းများသည် ဥပဒေကြမ်းများကို စိစစ်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းနှင့် ပြည်သူ့အကျိုးပြုကိစ္စရပ်များကို အကြံပြုတင်ပြခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် အမြဲတမ်းကော်မတီ လေးခုအပြင် လိုအပ်ချက်အရ အခြားကော်မတီနှင့် ကော်မရှင်များကိုလည်း ယာယီ သို့မဟုတ် အတည်တကျ ဖွဲ့စည်းခွင့်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url= http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committees |title= ကော်မတီ/ကော်မရှင် များ |accessdate= 20 Aug |accessdaymonth= |accessyear= 2012 |archivedate= 30 July 2012 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20120730101722/http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committees }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! အမျိုးအစား !! မှတ်ချက် |- | ၁||[[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၂||[[ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၃||[[လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၄||[[အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေး ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၅||[[နိုင်ငံသားများ၏ မူလအခွင့်အရေး၊ ဒီမိုကရေစီအရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၆||[[တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၇||[[ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၈||[[စီမံကိန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စီမံကိန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၉||[[တောင်သူလယ်သမား၊ အလုပ်သမားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တောင်သူလယ်သမား၊ အလုပ်သမားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၀||[[နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၁||[[စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၂||[[ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၃||[[အားကစား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| အားကစား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၄||[[ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့် စက်မှုလက်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့် စက်မှုလက်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၅||[[စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၆||[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| သယံဇာတနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၇||[[ကျန်းမာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ကျန်းမာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၈||[[တရားစီရင်ရေးနှင့်ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တရားစီရင်ရေးနှင့်ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၉||[[ပညာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပညာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၀||[[ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၁||[[လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၂||[[ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စိစစ်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စိစစ်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၃||[[ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၄||[[ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်]]||ကော်မရှင်|| |- | ၂၅||[[တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |} == မဲဆန္ဒနယ် သတ်မှတ်ခြင်း == === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ၂၀၂၅ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်ပြီး ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ်]] (FPTP) ဖြင့် ၃၃၀ နယ်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73698|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=12 August 2025}}</ref> == တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] သက်တမ်းအတွက် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် စုစုပေါင်း ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၄၄၀ အနက် ၂၆၃ နေရာအား တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး ၁၁၀ နေရာအား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ခန့်အပ်ထားသည်။ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ် ၂၆၃ နေရာအနက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက ၂၃၁ နေရာဖြင့် အများဆုံး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အခြား တိုင်းရင်းသားပါတီများနှင့် ပါတီအသီးသီးက လက်ကျန်နေရာများကို ရရှိခဲ့ကြပြီး လစ်လပ်နေရာ ၆၇ နေရာ ရှိခဲ့သည်။ ထူးခြားမှုတစ်ခုအနေဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်မှ ဦးခင်လှိုင်သည်သာ တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဝင်ပြိုင်မှုဖြင့် နေရာရသူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-01-12 |title=လွှတ်တော်အိပ်မက် ဇွဲမလျှော့တဲ့ ဇောတိက ဦးခင်လှိုင် အနိုင်ရပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/01/12/409878.html |access-date=2026-03-19 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" !စဉ် !နိုင်ငံရေးပါတီ / တစ်သီးပုဂ္ဂလ !နေရာရရှိမှု !အသားတင် အနိုင်/အရှုံး !နေရာ ရာခိုင်နှုန်း |- |၁။ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၂၃၁ |{{Increase}} ၂၀၁ |52.50% |- |၂။ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)]] |၇ |{{Increase}} ၇ |1.59% |- |၃။ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပါတီ]] |၅ |{{Increase}} ၂ |1.14% |- |၄။ |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၅ |{{Increase}} ၅ |1.14% |- |၅။ |[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၄ |{{Increase}} ၄ |0.91% |- |၆။ |[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] |၄ |{{Increase}} ၄ |0.91% |- |၇။ |[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၈။ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၉။ |[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၀။ |[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၁။ |[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၂။ |[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၃။ |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၄။ |[[တပ်မတော်]] |၁၁၀ |{{steady}} |25.00% |- | - |လစ်လပ် |၆၇ | |15.23% |- | |'''စုစုပေါင်း''' |'''၄၄၀''' | |'''၁၀၀%''' |} === ပါတီအလိုက် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးရှိ မဲဆန္ဒနယ်များတွင် နေရာရရှိမှု ဇယား === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ! !style="background:#90EE90;"|<small>ကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း</small> !style="background:#FFF2CC;"|<small>မကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း</small> !<small>သတ်မှတ်သည့်</small> <small>မဲဆန္ဒနယ် စုစုပေါင်း</small> ! rowspan="17"style="background-color:#FFFFFF; | ![[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] ![[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] ![[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] ![[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] ![[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] ![[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] ![[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] ![[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] ![[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SNSP]] ![[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] ![[အင်းတိုင်းရင်းသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ|INLP]] ![[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSPP]] !<small>တစ်သီး</small> <small>ပုဂ္ဂလ</small> !စုစု ပေါင်း |- ![[ကချင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၁၂ |style="background:#FFF2CC;"|၆ |'''၁၈''' |'''၁၁''' | | | | | | | | | | |'''၁''' | |'''၁၂''' |- ![[ကယားပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၄ |style="background:#FFF2CC;"|၃ |'''၇''' |'''၄''' | | | | | | | | | | | | |'''၄''' |- ![[ကရင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၇ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၇''' |'''၆''' | | | | | |'''၁''' | | | | | | |'''၇''' |- ![[ချင်းပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၂ |style="background:#FFF2CC;"|၇ |'''၉''' |'''၂''' | | | | | | | | | | | | |'''၂''' |- ![[မွန်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၁၀ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၁၀''' |'''၅''' | | |'''၅''' | | | | | | | | | |'''၁၀''' |- ![[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၃ |style="background:#FFF2CC;"|၁၄ |'''၁၇''' |'''၂''' | | | | | | |'''၁''' | | | | | |'''၃''' |- ![[ရှမ်းပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၃၈ |style="background:#FFF2CC;"|၁၇ |'''၅၅''' |'''၂၄''' |'''၇''' |'''၅''' | | | | | | |'''၁''' |'''၁''' | | |'''၃၈''' |- ![[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၅ |style="background:#FFF2CC;"|၁၂ |'''၃၇''' |'''၂၀''' | | | | |'''၄''' | | |'''၁''' | | | | |'''၂၅''' |- ![[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၁၀ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၁၀''' |'''၁၀''' | | | | | | | | | | | | |'''၁၀''' |- ![[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၈ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၂၈''' |'''၂၈''' | | | | | | | | | | | | |'''၂၈''' |- ![[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၀ |style="background:#FFF2CC;"|၅ |'''၂၅''' |'''၁၇''' | | | |'''၃''' | | | | | | | | |'''၂၀''' |- ![[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၅ |style="background:#FFF2CC;"|၃ |'''၂၈''' |'''၂၅''' | | | | | | | | | | | | |'''၂၅''' |- ![[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၄၅ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၄၅''' |'''၄၄''' | | | | | | | | | | | |'''၁''' |'''၄၅''' |- ![[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၆ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၂၆''' |'''၂၅''' | | | |'''၁''' | | | | | | | | |'''၂၆''' |- ![[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] |style="background:#90EE90;"|၈ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၈''' |'''၈''' | | | | | | | | | | | | |'''၈''' |- ! !style="background:#90EE90;"|၂၆၃ !style="background:#FFF2CC;"|၆၇ !၃၃၀ !၂၃၁ !၇ !၅ !၅ !၄ !၄ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၂၆၃ |} == ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ် အနှစ်ချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url = http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html|title = The Myanmar Times Election Live, Eleven Media|date = |accessdate = 2015-11-14 <!-- 15:19 -->|website = |publisher = |last = |first = |archivedate = 20 November 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Announcement 92/2015|url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92|website=Union Election Commission|accessdate=20 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92}}</ref> {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅}} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂၅၅ |net = {{increase}}၂၁၈ |votes = |votes % = |seats % = ၅၇.၉၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၃၀ |net = {{decrease}}၁၈၂ |votes = |votes % = |seats % = ၆.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ |seats = ၁၂ |net = {{increase}}၄ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၁၂ |net = {{increase}}၁၂ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = ၃ |net = {{increase}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = {{increase}}၂ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂ |net = {{increase}}၂ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၁ |net = {{decrease}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = ၁ |net = {{increase}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} <!-- {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၀ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀ |plus/minus = }}--> {{Election Summary net Other| |party = နယ်မြေမတည်ငြိမ်ခြင်းကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲမလုပ်သည့် နေရာများ<ref>{{cite web | url = http://www.theguardian.com/world/2015/nov/11/aung-san-suu-kyi-wins-seat-myanmar-election-results-tallied | title = Myanmar election: Aung San Suu Kyi calls for reconciliation talks with military | author = Oliver Holmes | work = The Guardian | date = 11 November 2015 | accessdate = 11 November 2015 }}</ref> |seats = ၇ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၁.၅၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = {{steady}} |votes = – |votes % = – |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = ၀ }} {| class="wikitable" ! colspan="14" |ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|(နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅)]] |- !ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး !NLD !USDP !ANP !SNLD !TNP !PNO !ZCD !KSDP !KDUP !LNDP !WDP !တစ်သီးပုဂ္ဂလ !စုစုပေါင်း |- |[[ကချင်ပြည်နယ်]] |၁၂ |၃ | | | | | |၁ | |၂ | | |၁၈ |- |[[ကယားပြည်နယ်]] |၆ |၁ | | | | | | | | | | |၇ |- |[[ကရင်ပြည်နယ်]] |၆ |၁ | | | | | | | | | | |၇ |- |[[ချင်းပြည်နယ်]] |၇ | | | | | |၂ | | | | | |၉ |- |[[မွန်ပြည်နယ်]] |၁၀ | | | | | | | | | | | |၁၀ |- |[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |၄ |၁ |၁၂ | | | | | | | | | |၁၇ |- |[[ရှမ်းပြည်နယ်]] |၁၂ |၁၅ | |၁၂ |၃ |၃ | | |၁ | |၁ |၁ |၄၈ |- |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |၃၆ |၁ | | | | | | | | | | |၃၇ |- |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |၁၀ | | | | | | | | | | | |၁၀ |- |[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၇ |၁ | | | | | | | | | | |၂၈ |- |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၅ | | | | | | | | | | | |၂၅ |- |[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၇ |၄ | | | | | | | | | | |၃၁ |- |[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |၄၄ |၁ | | | | | | | | | | |၄၅ |- |[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၅ |၁ | | | | | | | | | | |၂၆ |- |[[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |၄ |၁ | | | | | | | | | | |၅ |- |စုစုပေါင်း |၂၅၅ |၃၀ |၁၂ |၁၂ |၃ |၃ |၂ |၁ |၁ |၂ |၁ |၁ |၃၂၃ |} မှတ်ချက်။ ၂၀၁၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ရက် အထိ ရလဒ်များ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ် ၇ မြို့နယ်တွင် နယ်မြေမတည်ငြိမ်မှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များအား ဤဇယားတွင် မထည့်သွင်းထားပါ။<ref>{{cite web|title=The Myanmar Times Election Live|url=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html|website=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/|accessdate=19 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Announcement 92/2015|url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92|website=Union Election Commission|accessdate=20 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92}}</ref> == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၂၀၁၀)}}<ref>{{cite news|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/b/burma/burma2010.txt|title=LEGISLATIVE ELECTION OF 7 NOVEMBER 2010|year=2010|publisher=Adam Carr's Election Archive|accessdate=3 April 2012}}</ref> {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၂၅၉ |net = |votes = ၁၁,၈၅၈,၁၂၅ |votes % = ၅၆.၇၆ |seats % = ၅၈.၈၆ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = ၁၈ |net = |votes = ၅၀၈,၇၈၀ |votes % = ၂.၄၄ |seats % = ၄.၀၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁၂ |net = |votes = ၄,၀၆၀,၈၀၂ |votes % = ၁၉.၄၄ |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ |seats = ၉ |net = |votes = ၅၉၉,၀၀၈ |votes % = ၂.၈၇ |seats % = ၂.၀၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု |seats = ၈ |net = |votes = ၁,၄၈၃,၃၂၉ |votes % = ၇.၁၀ |seats % = ၁.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၃ |net = |votes = ၁၆၇,၉၂၈ |votes % = ၀.၈၀ |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းအမျိုးသားပါတီ |seats = ၁ |net = |votes = ၃၆,၀၉၈ |votes % = ၀.၁၇ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၇၆,၄၆၃ |votes % = ၀.၃၆ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၈၂,၀၃၈ |votes % = ၀.၃၉ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၂၇,၅၄၆ |votes % = ၀.၁၃ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၁၀ |net = |votes = ၁,၉၉၂,၅၉၀ |votes % = ၉.၅၄ |seats % = ၂.၂၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = {{increase}}၁၁၀ |votes = - |votes % = - |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = }} {{Election box end}} {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂}} {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၂၁၂ |net = {{decrease}}၄၇ |votes = |votes % = |seats % = ၄၈.၁၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃၇ |net = {{increase}}၃၇ |votes = |votes % = |seats % = ၈.၄၁ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = ၁၈ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၄.၀၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ |seats = ၉ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၀၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု |seats = ၈ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၁.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းအမျိုးသားပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၁၀ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၂၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = |votes = - |votes % = - |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = လစ်လပ် |seats = ၁၀ |net = {{increase}}၁၀ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၂၈ |plus/minus = }} {{Election box end}} === ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးအလိုက် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာများ(၂၀၁၀) === {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |ပါတီ ! colspan="7" |တိုင်းဒေသကြီး ! colspan="7" |ပြည်နယ် ! မဲဆန္ဒနယ် ! rowspan="2" |ပါတီ၏ စုစုပေါင်းအမတ်နေရာ |- | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီ]] | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူး]] | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]] | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်]] | [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]] | [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] | [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]] | [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]] | [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]] | [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] | [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]]{{ref|1|1}} | [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |- | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၂၀ | ၂၁ | ၁၈ | ၂၅ | ၃၁ | ၈ | ၃၁ | ၅ | ၁၄ | ၇ | ၄ | ၅ | ၈ | ၂၃ | ၁ | ၂၂၁ |- | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | ၅ | ၄ | ၅ | ၆ | ၃ | ၂ | ၆ | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ | ၄ | ၃၇ |- | [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | ၁၇ | - | ၁၈ |- | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | ၁ | ၃ | ၁ | - | ၃ | - | - | - | ၁ | - | - | ၁ | - | ၂ | - | ၁၂ |- | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု]] | - | - | - | - | - | - | ၈ | - | - | - | - | - | - | - | - | ၈ |- | [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၉ | - | - | ၉ |- | [[မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၃ | - | - | - | ၃ |- | [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၃ | - | ၃ |- | [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | - | - | - | ၂ |- | [[ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | - | - | - | ၂ |- | [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | ၂ |- | [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | ၂ |- | စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ် | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | - | - | ၁ |- | ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | ၁ |- | [[အင်းအမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ |- | တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ |- | အခြားပါတီများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ | - | - | ၁ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၂ |- | စုစုပေါင်း | ၂၆ | ၂၈ | ၂၅ | ၃၁ | ၃၇ | ၁၀ | ၄၅ | ၉ | ၁၇ | ၇ | ၇ | ၁၀ | ၁၇ | ၅၁ | ၅ | ၃၂၅ |} == မှတ်စု == {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] 6qmoqligrlud7upfy06x9rhyyyrhwnn 1030440 1030429 2026-05-08T08:34:45Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27857-84|~2026-27857-84]] ([[User talk:~2026-27857-84|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030429|1030429]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030440 wikitext text/x-wiki {{about|၂၀၀၈ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|၁၉၄၇ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုပါလီမန်၏အောက်လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၄၈)|၁၉၇၄ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၇၄)}} {{Infobox legislature | name = ပြည်သူ့လွှတ်တော် | native_name = | background_color = orange | text_color = white | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | coa_pic = Myanmar Pyithu Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | foundation = {{Start date|2011|1|31|df=y}} | house_type = အောက်လွှတ်တော် | body = ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် | leader1_type = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader1 = [[မစ်ကိီ|ဦးမစ်ကီ]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = [[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election2 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |seats = လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၄၄၀ ဦး | house1 = ပြည်သူ့လွှတ်တော် | structure1 = [[ဖိုင်:Myanmar Pyithu Hluttaw 2026.svg|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၂၀၂၆)]] | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{colorbox|#006B31}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၂၃၁)<br /> {{colorbox|##FFFFFF}} [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] (၇)<br /> {{colorbox|#FFE63B}} [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] (၅)<br /> {{colorbox|#28166F}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] (၅)<br /> {{colorbox|#CC0000}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] (၄) <br /> {{colorbox|#5B1C1F}} [[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] (၄) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SSP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ|INLP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} တစ်သီးပုဂ္ဂလ (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} လစ်လပ် (၆၇)<br />{{colorbox|#34B233}} [[တပ်မတော်]] (၁၁၀) | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ်]] | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ]] | previous_election1 = | session_room = Hluttaw Complex, Naypyidaw.jpg | session_res = 250px | session_alt = | meeting_place =လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းဝေးခန်းမ[[နေပြည်တော်]] | website = {{URL|https://pyithu.hluttaw.mm/}} | footnotes = | motto = ''ပြည်သူ့အသံ လွှတ်တော်အသံ၊ ပြည်သူ့ဆန္ဒ လွှတ်တော်ဆန္ဒ၊ ပြည်သူတို့၏မျှော်လင့်ချက် လွှတ်တော်က ဖော်ဆောင်ရွက်။'' }}'''ပြည်သူ့လွှတ်တော်'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ပေါ်ပေါက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]၏ အောက်လွှတ်တော် ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို မြို့နယ်အခြေခံ၍ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ် ၃၃၀ ဦးနှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]က အမည်စာရင်းတင်သွင်းသော တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄၄၀ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းမှာ ငါးနှစ်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် ဘတ်ဂျက်အတည်ပြုခြင်း၊ အစိုးရအဖွဲ့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိန်းကျောင်းတည့်မတ်ပေးခြင်းစသည့် တာဝန်များကို အဓိကဆောင်ရွက်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရုံးစိုက်ရာ နေရာမှာ [[နေပြည်တော်မြို့]]၊ [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]]ရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံဝင်းအတွင်း တည်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် သက်တမ်းကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၄၃ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၂ တို့အရ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=[[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ]] |url= |work= |publisher= |date= ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁ |accessdate= }}</ref> ပထမဆုံးသော ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ယာယီသဘာပတိအဖြစ် ဦး[[ဌေးဦး]]က ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ခံဥက္ကဋ္ဌအား တာဝန်မလွှဲပြောင်းမီအထိ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်ဦးရေ အများဆုံးအမတ် ၄၄၀ နှင့်သာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ မဲဆန္ဒနယ်အခြေပြု ကိုယ်စားလှယ် ၃၃၀ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦးတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ <ref>{{cite book |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=၂၀၀၈ စက်တင်ဘာ |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း |location= |isbn= |pages= }}</ref> == ခေါင်းဆောင်မှု == {| class="wikitable" !စဉ် !လွှတ်တော်သက်တမ်း !သဘာပတိ !ဥက္ကဋ္ဌ !ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- |၁။ |ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[ဌေးဦး|ဦးဌေးဦး]] |[[ရွှေမန်း၊ ဦး|ဦးရွှေမန်း]] |[[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာ နန္ဒကျော်စွာ]] |- | rowspan="2" |၂။ | rowspan="2" |ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[ခင်ဌေးကြွယ်|ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ်]] |[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] <small>(၂၀၁၆-၂၀၁၈)</small> |[[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] <small>(၂၀၁၆-၂၀၁၈)</small> |- |ဦးခင်မောင်ဝင်း |[[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] <small>(၂၀၁၈-၂၀၂၁)</small> |[[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]] <small>(၂၀၁၈-၂၀၂၁)</small> |- |၃။ |တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာ နန္ဒကျော်စွာ]] |[[မစ်ကီ|ဦးမစ်ကီ]]<small>(၂၀၂၆-လက်ရှိ)</small> |[[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] ==ကော်မတီ၊ ကော်မရှင်များ== ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ကော်မတီများနှင့် ကော်မရှင်များသည် လွှတ်တော်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအလိုက် ကျွမ်းကျင်သူ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောအဖွဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအဖွဲ့အစည်းများသည် ဥပဒေကြမ်းများကို စိစစ်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းနှင့် ပြည်သူ့အကျိုးပြုကိစ္စရပ်များကို အကြံပြုတင်ပြခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် အမြဲတမ်းကော်မတီ လေးခုအပြင် လိုအပ်ချက်အရ အခြားကော်မတီနှင့် ကော်မရှင်များကိုလည်း ယာယီ သို့မဟုတ် အတည်တကျ ဖွဲ့စည်းခွင့်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url= http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committees |title= ကော်မတီ/ကော်မရှင် များ |accessdate= 20 Aug |accessdaymonth= |accessyear= 2012 |archivedate= 30 July 2012 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20120730101722/http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committees }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! အမျိုးအစား !! မှတ်ချက် |- | ၁||[[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၂||[[ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၃||[[လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၄||[[အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေး ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၅||[[နိုင်ငံသားများ၏ မူလအခွင့်အရေး၊ ဒီမိုကရေစီအရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၆||[[တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၇||[[ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၈||[[စီမံကိန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စီမံကိန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၉||[[တောင်သူလယ်သမား၊ အလုပ်သမားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တောင်သူလယ်သမား၊ အလုပ်သမားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၀||[[နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၁||[[စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၂||[[ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၃||[[အားကစား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| အားကစား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၄||[[ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့် စက်မှုလက်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့် စက်မှုလက်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၅||[[စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၆||[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| သယံဇာတနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၇||[[ကျန်းမာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ကျန်းမာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၈||[[တရားစီရင်ရေးနှင့်ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တရားစီရင်ရေးနှင့်ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၉||[[ပညာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပညာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၀||[[ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၁||[[လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၂||[[ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စိစစ်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စိစစ်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၃||[[ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၄||[[ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်]]||ကော်မရှင်|| |- | ၂၅||[[တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |} == မဲဆန္ဒနယ် သတ်မှတ်ခြင်း == === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ၂၀၂၅ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်ပြီး ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ်]] (FPTP) ဖြင့် ၃၃၀ နယ်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73698|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=12 August 2025}}</ref> == တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] သက်တမ်းအတွက် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် စုစုပေါင်း ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၄၄၀ အနက် ၂၆၃ နေရာအား တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး ၁၁၀ နေရာအား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ခန့်အပ်ထားသည်။ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ် ၂၆၃ နေရာအနက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက ၂၃၁ နေရာဖြင့် အများဆုံး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အခြား တိုင်းရင်းသားပါတီများနှင့် ပါတီအသီးသီးက လက်ကျန်နေရာများကို ရရှိခဲ့ကြပြီး လစ်လပ်နေရာ ၆၇ နေရာ ရှိခဲ့သည်။ ထူးခြားမှုတစ်ခုအနေဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်မှ ဦးခင်လှိုင်သည်သာ တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဝင်ပြိုင်မှုဖြင့် နေရာရသူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-01-12 |title=လွှတ်တော်အိပ်မက် ဇွဲမလျှော့တဲ့ ဇောတိက ဦးခင်လှိုင် အနိုင်ရပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/01/12/409878.html |access-date=2026-03-19 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" !စဉ် !နိုင်ငံရေးပါတီ / တစ်သီးပုဂ္ဂလ !နေရာရရှိမှု !အသားတင် အနိုင်/အရှုံး !နေရာ ရာခိုင်နှုန်း |- |၁။ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၂၃၁ |{{Increase}} ၂၀၁ |52.50% |- |၂။ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)]] |၇ |{{Increase}} ၇ |1.59% |- |၃။ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပါတီ]] |၅ |{{Increase}} ၂ |1.14% |- |၄။ |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၅ |{{Increase}} ၅ |1.14% |- |၅။ |[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၄ |{{Increase}} ၄ |0.91% |- |၆။ |[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] |၄ |{{Increase}} ၄ |0.91% |- |၇။ |[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၈။ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၉။ |[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၀။ |[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၁။ |[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၂။ |[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၃။ |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၄။ |[[တပ်မတော်]] |၁၁၀ |{{steady}} |25.00% |- | - |လစ်လပ် |၆၇ | |15.23% |- | |'''စုစုပေါင်း''' |'''၄၄၀''' | |'''၁၀၀%''' |} === ပါတီအလိုက် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးရှိ မဲဆန္ဒနယ်များတွင် နေရာရရှိမှု ဇယား === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ! !style="background:#90EE90;"|<small>ကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း</small> !style="background:#FFF2CC;"|<small>မကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း</small> !<small>သတ်မှတ်သည့်</small> <small>မဲဆန္ဒနယ် စုစုပေါင်း</small> ! rowspan="17"style="background-color:#FFFFFF; | ![[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] ![[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] ![[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] ![[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] ![[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] ![[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] ![[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] ![[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] ![[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SNSP]] ![[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] ![[အင်းတိုင်းရင်းသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ|INLP]] ![[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSPP]] !<small>တစ်သီး</small> <small>ပုဂ္ဂလ</small> !စုစု ပေါင်း |- ![[ကချင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၁၂ |style="background:#FFF2CC;"|၆ |'''၁၈''' |'''၁၁''' | | | | | | | | | | |'''၁''' | |'''၁၂''' |- ![[ကယားပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၄ |style="background:#FFF2CC;"|၃ |'''၇''' |'''၄''' | | | | | | | | | | | | |'''၄''' |- ![[ကရင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၇ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၇''' |'''၆''' | | | | | |'''၁''' | | | | | | |'''၇''' |- ![[ချင်းပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၂ |style="background:#FFF2CC;"|၇ |'''၉''' |'''၂''' | | | | | | | | | | | | |'''၂''' |- ![[မွန်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၁၀ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၁၀''' |'''၅''' | | |'''၅''' | | | | | | | | | |'''၁၀''' |- ![[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၃ |style="background:#FFF2CC;"|၁၄ |'''၁၇''' |'''၂''' | | | | | | |'''၁''' | | | | | |'''၃''' |- ![[ရှမ်းပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၃၈ |style="background:#FFF2CC;"|၁၇ |'''၅၅''' |'''၂၄''' |'''၇''' |'''၅''' | | | | | | |'''၁''' |'''၁''' | | |'''၃၈''' |- ![[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၅ |style="background:#FFF2CC;"|၁၂ |'''၃၇''' |'''၂၀''' | | | | |'''၄''' | | |'''၁''' | | | | |'''၂၅''' |- ![[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၁၀ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၁၀''' |'''၁၀''' | | | | | | | | | | | | |'''၁၀''' |- ![[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၈ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၂၈''' |'''၂၈''' | | | | | | | | | | | | |'''၂၈''' |- ![[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၀ |style="background:#FFF2CC;"|၅ |'''၂၅''' |'''၁၇''' | | | |'''၃''' | | | | | | | | |'''၂၀''' |- ![[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၅ |style="background:#FFF2CC;"|၃ |'''၂၈''' |'''၂၅''' | | | | | | | | | | | | |'''၂၅''' |- ![[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၄၅ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၄၅''' |'''၄၄''' | | | | | | | | | | | |'''၁''' |'''၄၅''' |- ![[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၆ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၂၆''' |'''၂၅''' | | | |'''၁''' | | | | | | | | |'''၂၆''' |- ![[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] |style="background:#90EE90;"|၈ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၈''' |'''၈''' | | | | | | | | | | | | |'''၈''' |- ! !style="background:#90EE90;"|၂၆၃ !style="background:#FFF2CC;"|၆၇ !၃၃၀ !၂၃၁ !၇ !၅ !၅ !၄ !၄ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၂၆၃ |} == ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ် အနှစ်ချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url = http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html|title = The Myanmar Times Election Live, Eleven Media|date = |accessdate = 2015-11-14 <!-- 15:19 -->|website = |publisher = |last = |first = |archivedate = 20 November 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Announcement 92/2015|url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92|website=Union Election Commission|accessdate=20 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92}}</ref> {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅}} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂၅၅ |net = {{increase}}၂၁၈ |votes = |votes % = |seats % = ၅၇.၉၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၃၀ |net = {{decrease}}၁၈၂ |votes = |votes % = |seats % = ၆.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ |seats = ၁၂ |net = {{increase}}၄ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၁၂ |net = {{increase}}၁၂ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = ၃ |net = {{increase}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = {{increase}}၂ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂ |net = {{increase}}၂ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၁ |net = {{decrease}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = ၁ |net = {{increase}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} <!-- {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၀ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀ |plus/minus = }}--> {{Election Summary net Other| |party = နယ်မြေမတည်ငြိမ်ခြင်းကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲမလုပ်သည့် နေရာများ<ref>{{cite web | url = http://www.theguardian.com/world/2015/nov/11/aung-san-suu-kyi-wins-seat-myanmar-election-results-tallied | title = Myanmar election: Aung San Suu Kyi calls for reconciliation talks with military | author = Oliver Holmes | work = The Guardian | date = 11 November 2015 | accessdate = 11 November 2015 }}</ref> |seats = ၇ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၁.၅၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = {{steady}} |votes = – |votes % = – |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = ၀ }} {| class="wikitable" ! colspan="14" |ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|(နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅)]] |- !ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး !NLD !USDP !ANP !SNLD !TNP !PNO !ZCD !KSDP !KDUP !LNDP !WDP !တစ်သီးပုဂ္ဂလ !စုစုပေါင်း |- |[[ကချင်ပြည်နယ်]] |၁၂ |၃ | | | | | |၁ | |၂ | | |၁၈ |- |[[ကယားပြည်နယ်]] |၆ |၁ | | | | | | | | | | |၇ |- |[[ကရင်ပြည်နယ်]] |၆ |၁ | | | | | | | | | | |၇ |- |[[ချင်းပြည်နယ်]] |၇ | | | | | |၂ | | | | | |၉ |- |[[မွန်ပြည်နယ်]] |၁၀ | | | | | | | | | | | |၁၀ |- |[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |၄ |၁ |၁၂ | | | | | | | | | |၁၇ |- |[[ရှမ်းပြည်နယ်]] |၁၂ |၁၅ | |၁၂ |၃ |၃ | | |၁ | |၁ |၁ |၄၈ |- |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |၃၆ |၁ | | | | | | | | | | |၃၇ |- |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |၁၀ | | | | | | | | | | | |၁၀ |- |[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၇ |၁ | | | | | | | | | | |၂၈ |- |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၅ | | | | | | | | | | | |၂၅ |- |[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၇ |၄ | | | | | | | | | | |၃၁ |- |[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |၄၄ |၁ | | | | | | | | | | |၄၅ |- |[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၅ |၁ | | | | | | | | | | |၂၆ |- |[[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |၄ |၁ | | | | | | | | | | |၅ |- |စုစုပေါင်း |၂၅၅ |၃၀ |၁၂ |၁၂ |၃ |၃ |၂ |၁ |၁ |၂ |၁ |၁ |၃၂၃ |} မှတ်ချက်။ ၂၀၁၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ရက် အထိ ရလဒ်များ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ် ၇ မြို့နယ်တွင် နယ်မြေမတည်ငြိမ်မှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များအား ဤဇယားတွင် မထည့်သွင်းထားပါ။<ref>{{cite web|title=The Myanmar Times Election Live|url=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html|website=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/|accessdate=19 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Announcement 92/2015|url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92|website=Union Election Commission|accessdate=20 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92}}</ref> == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၂၀၁၀)}}<ref>{{cite news|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/b/burma/burma2010.txt|title=LEGISLATIVE ELECTION OF 7 NOVEMBER 2010|year=2010|publisher=Adam Carr's Election Archive|accessdate=3 April 2012}}</ref> {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၂၅၉ |net = |votes = ၁၁,၈၅၈,၁၂၅ |votes % = ၅၆.၇၆ |seats % = ၅၈.၈၆ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = ၁၈ |net = |votes = ၅၀၈,၇၈၀ |votes % = ၂.၄၄ |seats % = ၄.၀၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁၂ |net = |votes = ၄,၀၆၀,၈၀၂ |votes % = ၁၉.၄၄ |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ |seats = ၉ |net = |votes = ၅၉၉,၀၀၈ |votes % = ၂.၈၇ |seats % = ၂.၀၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု |seats = ၈ |net = |votes = ၁,၄၈၃,၃၂၉ |votes % = ၇.၁၀ |seats % = ၁.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၃ |net = |votes = ၁၆၇,၉၂၈ |votes % = ၀.၈၀ |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းအမျိုးသားပါတီ |seats = ၁ |net = |votes = ၃၆,၀၉၈ |votes % = ၀.၁၇ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၇၆,၄၆၃ |votes % = ၀.၃၆ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၈၂,၀၃၈ |votes % = ၀.၃၉ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၂၇,၅၄၆ |votes % = ၀.၁၃ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၁၀ |net = |votes = ၁,၉၉၂,၅၉၀ |votes % = ၉.၅၄ |seats % = ၂.၂၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = {{increase}}၁၁၀ |votes = - |votes % = - |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = }} {{Election box end}} {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂}} {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၂၁၂ |net = {{decrease}}၄၇ |votes = |votes % = |seats % = ၄၈.၁၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃၇ |net = {{increase}}၃၇ |votes = |votes % = |seats % = ၈.၄၁ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = ၁၈ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၄.၀၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ |seats = ၉ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၀၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု |seats = ၈ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၁.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းအမျိုးသားပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၁၀ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၂၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = |votes = - |votes % = - |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = လစ်လပ် |seats = ၁၀ |net = {{increase}}၁၀ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၂၈ |plus/minus = }} {{Election box end}} === ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးအလိုက် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာများ(၂၀၁၀) === {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |ပါတီ ! colspan="7" |တိုင်းဒေသကြီး ! colspan="7" |ပြည်နယ် ! မဲဆန္ဒနယ် ! rowspan="2" |ပါတီ၏ စုစုပေါင်းအမတ်နေရာ |- | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီ]] | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူး]] | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]] | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်]] | [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]] | [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] | [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]] | [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]] | [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]] | [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] | [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]]{{ref|1|1}} | [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |- | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၂၀ | ၂၁ | ၁၈ | ၂၅ | ၃၁ | ၈ | ၃၁ | ၅ | ၁၄ | ၇ | ၄ | ၅ | ၈ | ၂၃ | ၁ | ၂၂၁ |- | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | ၅ | ၄ | ၅ | ၆ | ၃ | ၂ | ၆ | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ | ၄ | ၃၇ |- | [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | ၁၇ | - | ၁၈ |- | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | ၁ | ၃ | ၁ | - | ၃ | - | - | - | ၁ | - | - | ၁ | - | ၂ | - | ၁၂ |- | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု]] | - | - | - | - | - | - | ၈ | - | - | - | - | - | - | - | - | ၈ |- | [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၉ | - | - | ၉ |- | [[မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၃ | - | - | - | ၃ |- | [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၃ | - | ၃ |- | [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | - | - | - | ၂ |- | [[ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | - | - | - | ၂ |- | [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | ၂ |- | [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | ၂ |- | စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ် | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | - | - | ၁ |- | ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | ၁ |- | [[အင်းအမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ |- | တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ |- | အခြားပါတီများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ | - | - | ၁ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၂ |- | စုစုပေါင်း | ၂၆ | ၂၈ | ၂၅ | ၃၁ | ၃၇ | ၁၀ | ၄၅ | ၉ | ၁၇ | ၇ | ၇ | ၁၀ | ၁၇ | ၅၁ | ၅ | ၃၂၅ |} == မှတ်စု == {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] 5rcwawgnr11wq18muz5n8pbzh3b1kgb 1030441 1030440 2026-05-08T08:35:02Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27857-84|~2026-27857-84]] ([[User talk:~2026-27857-84|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030428|1030428]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030441 wikitext text/x-wiki {{about|၂၀၀၈ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|၁၉၄၇ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုပါလီမန်၏အောက်လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၄၈)|၁၉၇၄ခုနှစ်အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၁၉၇၄)}} {{Infobox legislature | name = ပြည်သူ့လွှတ်တော် | native_name = | background_color = orange | text_color = white | native_name_lang = | transcription_name = | legislature = [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | coa_pic = Myanmar Pyithu Hluttaw Logo.svg | coa_res = 200px | coa_alt = | foundation = {{Start date|2011|1|31|df=y}} | house_type = အောက်လွှတ်တော် | body = ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် | leader1_type = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader1 = [[ခင်ရီ|ဦးခင်ရီ]] | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | leader2_type = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ | leader2 = [[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] | party2 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | election2 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |seats = လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၄၄၀ ဦး | house1 = ပြည်သူ့လွှတ်တော် | structure1 = [[ဖိုင်:Myanmar Pyithu Hluttaw 2026.svg|ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၂၀၂၆)]] | structure1_res = 250px | structure1_alt = | political_groups1 = {{colorbox|#006B31}} [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] (၂၃၁)<br /> {{colorbox|##FFFFFF}} [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] (၇)<br /> {{colorbox|#FFE63B}} [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] (၅)<br /> {{colorbox|#28166F}} [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] (၅)<br /> {{colorbox|#CC0000}} [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] (၄) <br /> {{colorbox|#5B1C1F}} [[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] (၄) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SSP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ|INLP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSDP]] (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} တစ်သီးပုဂ္ဂလ (၁) <br /> {{colorbox|#DDDDDD}} လစ်လပ် (၆၇)<br />{{colorbox|#34B233}} [[တပ်မတော်]] (၁၁၀) | committees1 = | joint_committees = | voting_system1 = [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ်]] | last_election1 = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ]] | previous_election1 = | session_room = Hluttaw Complex, Naypyidaw.jpg | session_res = 250px | session_alt = | meeting_place =လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းဝေးခန်းမ[[နေပြည်တော်]] | website = {{URL|https://pyithu.hluttaw.mm/}} | footnotes = | motto = ''ပြည်သူ့အသံ လွှတ်တော်အသံ၊ ပြည်သူ့ဆန္ဒ လွှတ်တော်ဆန္ဒ၊ ပြည်သူတို့၏မျှော်လင့်ချက် လွှတ်တော်က ဖော်ဆောင်ရွက်။'' }}'''ပြည်သူ့လွှတ်တော်'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ပေါ်ပေါက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]၏ အောက်လွှတ်တော် ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို မြို့နယ်အခြေခံ၍ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ် ၃၃၀ ဦးနှင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]က အမည်စာရင်းတင်သွင်းသော တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄၄၀ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းမှာ ငါးနှစ်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် ဘတ်ဂျက်အတည်ပြုခြင်း၊ အစိုးရအဖွဲ့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိန်းကျောင်းတည့်မတ်ပေးခြင်းစသည့် တာဝန်များကို အဓိကဆောင်ရွက်သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရုံးစိုက်ရာ နေရာမှာ [[နေပြည်တော်မြို့]]၊ [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]]ရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံဝင်းအတွင်း တည်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် သက်တမ်းကို ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၄၃ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၂ တို့အရ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=[[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ]] |url= |work= |publisher= |date= ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁ |accessdate= }}</ref> ပထမဆုံးသော ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ယာယီသဘာပတိအဖြစ် ဦး[[ဌေးဦး]]က ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ခံဥက္ကဋ္ဌအား တာဝန်မလွှဲပြောင်းမီအထိ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်ဦးရေ အများဆုံးအမတ် ၄၄၀ နှင့်သာ ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ မဲဆန္ဒနယ်အခြေပြု ကိုယ်စားလှယ် ၃၃၀ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦးတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ <ref>{{cite book |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) |last= |first= |authorlink= |coauthors= |year=၂၀၀၈ စက်တင်ဘာ |publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း |location= |isbn= |pages= }}</ref> == ခေါင်းဆောင်မှု == {| class="wikitable" !စဉ် !လွှတ်တော်သက်တမ်း !သဘာပတိ !ဥက္ကဋ္ဌ !ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- |၁။ |ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[ဌေးဦး|ဦးဌေးဦး]] |[[ရွှေမန်း၊ ဦး|ဦးရွှေမန်း]] |[[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာ နန္ဒကျော်စွာ]] |- | rowspan="2" |၂။ | rowspan="2" |ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[ခင်ဌေးကြွယ်|ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ်]] |[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] <small>(၂၀၁၆-၂၀၁၈)</small> |[[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] <small>(၂၀၁၆-၂၀၁၈)</small> |- |ဦးခင်မောင်ဝင်း |[[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] <small>(၂၀၁၈-၂၀၂၁)</small> |[[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]] <small>(၂၀၁၈-၂၀၂၁)</small> |- |၃။ |တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် |[[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာ နန္ဒကျော်စွာ]] |[[ခင်ရီ|ဦးခင်ရီ]]<small>(၂၀၂၆-လက်ရှိ)</small> |[[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] ==ကော်မတီ၊ ကော်မရှင်များ== ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ကော်မတီများနှင့် ကော်မရှင်များသည် လွှတ်တော်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအလိုက် ကျွမ်းကျင်သူ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောအဖွဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအဖွဲ့အစည်းများသည် ဥပဒေကြမ်းများကို စိစစ်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းနှင့် ပြည်သူ့အကျိုးပြုကိစ္စရပ်များကို အကြံပြုတင်ပြခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် အမြဲတမ်းကော်မတီ လေးခုအပြင် လိုအပ်ချက်အရ အခြားကော်မတီနှင့် ကော်မရှင်များကိုလည်း ယာယီ သို့မဟုတ် အတည်တကျ ဖွဲ့စည်းခွင့်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url= http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committees |title= ကော်မတီ/ကော်မရှင် များ |accessdate= 20 Aug |accessdaymonth= |accessyear= 2012 |archivedate= 30 July 2012 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20120730101722/http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committees }}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! အမျိုးအစား !! မှတ်ချက် |- | ၁||[[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၂||[[ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၃||[[လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| လွှတ်တော်အခွင့်အရေး ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၄||[[အစိုးရ၏ အာမခံချက်များ၊ ကတိများနှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေး ကော်မတီ]]||အမြဲတမ်းကော်မတီ|| |- | ၅||[[နိုင်ငံသားများ၏ မူလအခွင့်အရေး၊ ဒီမိုကရေစီအရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၆||[[တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၇||[[ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၈||[[စီမံကိန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စီမံကိန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၉||[[တောင်သူလယ်သမား၊ အလုပ်သမားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တောင်သူလယ်သမား၊ အလုပ်သမားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၀||[[နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၁||[[စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၂||[[ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၃||[[အားကစား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| အားကစား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၄||[[ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့် စက်မှုလက်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနှင့် စက်မှုလက်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၅||[[စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၆||[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| သယံဇာတနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၇||[[ကျန်းမာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ကျန်းမာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၈||[[တရားစီရင်ရေးနှင့်ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တရားစီရင်ရေးနှင့်ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၁၉||[[ပညာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပညာရေး မြှင့်တင်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၀||[[ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၁||[[လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၂||[[ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စိစစ်ရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စိစစ်ရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၃||[[ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |- | ၂၄||[[ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်]]||ကော်မရှင်|| |- | ၂၅||[[တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်| တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး ကော်မတီ]]||အခြားကော်မတီ|| |} == မဲဆန္ဒနယ် သတ်မှတ်ခြင်း == === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ === ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ၂၀၂၅ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်ပြီး ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ်]] (FPTP) ဖြင့် ၃၃၀ နယ်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73698|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=12 August 2025}}</ref> == တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] သက်တမ်းအတွက် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် စုစုပေါင်း ကိုယ်စားလှယ်နေရာ ၄၄၀ အနက် ၂၆၃ နေရာအား တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး ၁၁၀ နေရာအား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ခန့်အပ်ထားသည်။ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ် ၂၆၃ နေရာအနက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက ၂၃၁ နေရာဖြင့် အများဆုံး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အခြား တိုင်းရင်းသားပါတီများနှင့် ပါတီအသီးသီးက လက်ကျန်နေရာများကို ရရှိခဲ့ကြပြီး လစ်လပ်နေရာ ၆၇ နေရာ ရှိခဲ့သည်။ ထူးခြားမှုတစ်ခုအနေဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်မှ ဦးခင်လှိုင်သည်သာ တစ်သီးပုဂ္ဂလ ဝင်ပြိုင်မှုဖြင့် နေရာရသူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-01-12 |title=လွှတ်တော်အိပ်မက် ဇွဲမလျှော့တဲ့ ဇောတိက ဦးခင်လှိုင် အနိုင်ရပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/01/12/409878.html |access-date=2026-03-19 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" !စဉ် !နိုင်ငံရေးပါတီ / တစ်သီးပုဂ္ဂလ !နေရာရရှိမှု !အသားတင် အနိုင်/အရှုံး !နေရာ ရာခိုင်နှုန်း |- |၁။ |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၂၃၁ |{{Increase}} ၂၀၁ |52.50% |- |၂။ |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)]] |၇ |{{Increase}} ၇ |1.59% |- |၃။ |[[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပါတီ]] |၅ |{{Increase}} ၂ |1.14% |- |၄။ |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၅ |{{Increase}} ၅ |1.14% |- |၅။ |[[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၄ |{{Increase}} ၄ |0.91% |- |၆။ |[[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] |၄ |{{Increase}} ၄ |0.91% |- |၇။ |[[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၈။ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၉။ |[[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၀။ |[[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၁။ |[[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၂။ |[[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၃။ |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၁ |{{Increase}} ၁ |0.23% |- |၁၄။ |[[တပ်မတော်]] |၁၁၀ |{{steady}} |25.00% |- | - |လစ်လပ် |၆၇ | |15.23% |- | |'''စုစုပေါင်း''' |'''၄၄၀''' | |'''၁၀၀%''' |} === ပါတီအလိုက် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးရှိ မဲဆန္ဒနယ်များတွင် နေရာရရှိမှု ဇယား === {| class="wikitable mw-collapsible" |+ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ! !style="background:#90EE90;"|<small>ကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း</small> !style="background:#FFF2CC;"|<small>မကျင်းပခဲ့သည့် မဲဆန္ဒနယ်ပေါင်း</small> !<small>သတ်မှတ်သည့်</small> <small>မဲဆန္ဒနယ် စုစုပေါင်း</small> ! rowspan="17"style="background-color:#FFFFFF; | ![[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] ![[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] ![[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] ![[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ|MUP]] ![[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] ![[နာဂအမျိုးသားပါတီ|NNP]] ![[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|KNDP]] ![[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ|RNP]] ![[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SNSP]] ![[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ|DNDP]] ![[အင်းတိုင်းရင်းသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ|INLP]] ![[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ|KSPP]] !<small>တစ်သီး</small> <small>ပုဂ္ဂလ</small> !စုစု ပေါင်း |- ![[ကချင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၁၂ |style="background:#FFF2CC;"|၆ |'''၁၈''' |'''၁၁''' | | | | | | | | | | |'''၁''' | |'''၁၂''' |- ![[ကယားပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၄ |style="background:#FFF2CC;"|၃ |'''၇''' |'''၄''' | | | | | | | | | | | | |'''၄''' |- ![[ကရင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၇ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၇''' |'''၆''' | | | | | |'''၁''' | | | | | | |'''၇''' |- ![[ချင်းပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၂ |style="background:#FFF2CC;"|၇ |'''၉''' |'''၂''' | | | | | | | | | | | | |'''၂''' |- ![[မွန်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၁၀ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၁၀''' |'''၅''' | | |'''၅''' | | | | | | | | | |'''၁၀''' |- ![[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၃ |style="background:#FFF2CC;"|၁၄ |'''၁၇''' |'''၂''' | | | | | | |'''၁''' | | | | | |'''၃''' |- ![[ရှမ်းပြည်နယ်]] |style="background:#90EE90;"|၃၈ |style="background:#FFF2CC;"|၁၇ |'''၅၅''' |'''၂၄''' |'''၇''' |'''၅''' | | | | | | |'''၁''' |'''၁''' | | |'''၃၈''' |- ![[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၅ |style="background:#FFF2CC;"|၁၂ |'''၃၇''' |'''၂၀''' | | | | |'''၄''' | | |'''၁''' | | | | |'''၂၅''' |- ![[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၁၀ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၁၀''' |'''၁၀''' | | | | | | | | | | | | |'''၁၀''' |- ![[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၈ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၂၈''' |'''၂၈''' | | | | | | | | | | | | |'''၂၈''' |- ![[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၀ |style="background:#FFF2CC;"|၅ |'''၂၅''' |'''၁၇''' | | | |'''၃''' | | | | | | | | |'''၂၀''' |- ![[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၅ |style="background:#FFF2CC;"|၃ |'''၂၈''' |'''၂၅''' | | | | | | | | | | | | |'''၂၅''' |- ![[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၄၅ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၄၅''' |'''၄၄''' | | | | | | | | | | | |'''၁''' |'''၄၅''' |- ![[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |style="background:#90EE90;"|၂၆ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၂၆''' |'''၂၅''' | | | |'''၁''' | | | | | | | | |'''၂၆''' |- ![[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] |style="background:#90EE90;"|၈ |style="background:#FFF2CC;"|၀ |'''၈''' |'''၈''' | | | | | | | | | | | | |'''၈''' |- ! !style="background:#90EE90;"|၂၆၃ !style="background:#FFF2CC;"|၆၇ !၃၃၀ !၂၃၁ !၇ !၅ !၅ !၄ !၄ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၁ !၂၆၃ |} == ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ် အနှစ်ချုပ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url = http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html|title = The Myanmar Times Election Live, Eleven Media|date = |accessdate = 2015-11-14 <!-- 15:19 -->|website = |publisher = |last = |first = |archivedate = 20 November 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Announcement 92/2015|url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92|website=Union Election Commission|accessdate=20 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92}}</ref> {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅}} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂၅၅ |net = {{increase}}၂၁၈ |votes = |votes % = |seats % = ၅၇.၉၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၃၀ |net = {{decrease}}၁၈၂ |votes = |votes % = |seats % = ၆.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ |seats = ၁၂ |net = {{increase}}၄ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၁၂ |net = {{increase}}၁၂ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ |seats = ၃ |net = {{increase}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = {{increase}}၂ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၂ |net = {{increase}}၂ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ကချင်ပြည်နယ်ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁ |net = {{steady}} |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၁ |net = {{decrease}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = တစ်သီးပုဂ္ဂလ |seats = ၁ |net = {{increase}}၁ |votes = |votes % = |seats % = ၀.၂၃ |plus/minus = }} <!-- {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၀ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀ |plus/minus = }}--> {{Election Summary net Other| |party = နယ်မြေမတည်ငြိမ်ခြင်းကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲမလုပ်သည့် နေရာများ<ref>{{cite web | url = http://www.theguardian.com/world/2015/nov/11/aung-san-suu-kyi-wins-seat-myanmar-election-results-tallied | title = Myanmar election: Aung San Suu Kyi calls for reconciliation talks with military | author = Oliver Holmes | work = The Guardian | date = 11 November 2015 | accessdate = 11 November 2015 }}</ref> |seats = ၇ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၁.၅၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = {{steady}} |votes = – |votes % = – |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = ၀ }} {| class="wikitable" ! colspan="14" |ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅|(နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၅)]] |- !ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး !NLD !USDP !ANP !SNLD !TNP !PNO !ZCD !KSDP !KDUP !LNDP !WDP !တစ်သီးပုဂ္ဂလ !စုစုပေါင်း |- |[[ကချင်ပြည်နယ်]] |၁၂ |၃ | | | | | |၁ | |၂ | | |၁၈ |- |[[ကယားပြည်နယ်]] |၆ |၁ | | | | | | | | | | |၇ |- |[[ကရင်ပြည်နယ်]] |၆ |၁ | | | | | | | | | | |၇ |- |[[ချင်းပြည်နယ်]] |၇ | | | | | |၂ | | | | | |၉ |- |[[မွန်ပြည်နယ်]] |၁၀ | | | | | | | | | | | |၁၀ |- |[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |၄ |၁ |၁၂ | | | | | | | | | |၁၇ |- |[[ရှမ်းပြည်နယ်]] |၁၂ |၁၅ | |၁၂ |၃ |၃ | | |၁ | |၁ |၁ |၄၈ |- |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |၃၆ |၁ | | | | | | | | | | |၃၇ |- |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] |၁၀ | | | | | | | | | | | |၁၀ |- |[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၇ |၁ | | | | | | | | | | |၂၈ |- |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၅ | | | | | | | | | | | |၂၅ |- |[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၇ |၄ | | | | | | | | | | |၃၁ |- |[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |၄၄ |၁ | | | | | | | | | | |၄၅ |- |[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |၂၅ |၁ | | | | | | | | | | |၂၆ |- |[[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |၄ |၁ | | | | | | | | | | |၅ |- |စုစုပေါင်း |၂၅၅ |၃၀ |၁၂ |၁၂ |၃ |၃ |၂ |၁ |၁ |၂ |၁ |၁ |၃၂၃ |} မှတ်ချက်။ ၂၀၁၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ရက် အထိ ရလဒ်များ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ် ၇ မြို့နယ်တွင် နယ်မြေမတည်ငြိမ်မှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များအား ဤဇယားတွင် မထည့်သွင်းထားပါ။<ref>{{cite web|title=The Myanmar Times Election Live|url=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html|website=http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/|accessdate=19 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120032848/http://www.mmtimes.com/index.php/election-2015/live-blog.html}}</ref><ref>{{cite web|title=Announcement 92/2015|url=http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92|website=Union Election Commission|accessdate=20 November 2015|archivedate=20 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151120210630/http://www.uecmyanmar.org/index.php/2014-02-11-08-31-43/862-20-11-2015-pyithu92}}</ref> == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် (၂၀၁၀)}}<ref>{{cite news|url=http://psephos.adam-carr.net/countries/b/burma/burma2010.txt|title=LEGISLATIVE ELECTION OF 7 NOVEMBER 2010|year=2010|publisher=Adam Carr's Election Archive|accessdate=3 April 2012}}</ref> {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၂၅၉ |net = |votes = ၁၁,၈၅၈,၁၂၅ |votes % = ၅၆.၇၆ |seats % = ၅၈.၈၆ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = ၁၈ |net = |votes = ၅၀၈,၇၈၀ |votes % = ၂.၄၄ |seats % = ၄.၀၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁၂ |net = |votes = ၄,၀၆၀,၈၀၂ |votes % = ၁၉.၄၄ |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ |seats = ၉ |net = |votes = ၅၉၉,၀၀၈ |votes % = ၂.၈၇ |seats % = ၂.၀၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု |seats = ၈ |net = |votes = ၁,၄၈၃,၃၂၉ |votes % = ၇.၁၀ |seats % = ၁.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၃ |net = |votes = ၁၆၇,၉၂၈ |votes % = ၀.၈၀ |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းအမျိုးသားပါတီ |seats = ၁ |net = |votes = ၃၆,၀၉၈ |votes % = ၀.၁၇ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၇၆,၄၆၃ |votes % = ၀.၃၆ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၈၂,၀၃၈ |votes % = ၀.၃၉ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = ၂၇,၅၄၆ |votes % = ၀.၁၃ |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၁၀ |net = |votes = ၁,၉၉၂,၅၉၀ |votes % = ၉.၅၄ |seats % = ၂.၂၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = {{increase}}၁၁၀ |votes = - |votes % = - |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = }} {{Election box end}} {{Election Summary net Begin| title = ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂}} {{Election Summary net Party| |party = ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |seats = ၂၁၂ |net = {{decrease}}၄၇ |votes = |votes % = |seats % = ၄၈.၁၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃၇ |net = {{increase}}၃၇ |votes = |votes % = |seats % = ၈.၄၁ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ |seats = ၁၈ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၄.၀၉ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ |seats = ၁၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၇၃ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ |seats = ၉ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၀၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု |seats = ၈ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၁.၈၂ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် |seats = ၃ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၆၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းအမျိုးသားပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Party| |party = ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ |seats = ၂ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၀.၄၅ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = အခြား |seats = ၁၀ |net = |votes = |votes % = |seats % = ၂.၂၈ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = [[တပ်မတော်]] |seats = ၁၁၀ |net = |votes = - |votes % = - |seats % = ၂၅.၀၀ |plus/minus = }} {{Election Summary net Other| |party = လစ်လပ် |seats = ၁၀ |net = {{increase}}၁၀ |votes = |votes % = |seats % = ၂.၂၈ |plus/minus = }} {{Election box end}} === ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးအလိုက် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာများ(၂၀၁၀) === {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |ပါတီ ! colspan="7" |တိုင်းဒေသကြီး ! colspan="7" |ပြည်နယ် ! မဲဆန္ဒနယ် ! rowspan="2" |ပါတီ၏ စုစုပေါင်းအမတ်နေရာ |- | [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီ]] | [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး|ပဲခူး]] | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်း]] | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီ]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်]] | [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]] | [[ကချင်ပြည်နယ်|ကချင်]] | [[ကယားပြည်နယ်|ကယား]] | [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်]] | [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]] | [[ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်]] | [[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်း]]{{ref|1|1}} | [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |- | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၂၀ | ၂၁ | ၁၈ | ၂၅ | ၃၁ | ၈ | ၃၁ | ၅ | ၁၄ | ၇ | ၄ | ၅ | ၈ | ၂၃ | ၁ | ၂၂၁ |- | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | ၅ | ၄ | ၅ | ၆ | ၃ | ၂ | ၆ | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ | ၄ | ၃၇ |- | [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | ၁၇ | - | ၁၈ |- | [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] | ၁ | ၃ | ၁ | - | ၃ | - | - | - | ၁ | - | - | ၁ | - | ၂ | - | ၁၂ |- | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု]] | - | - | - | - | - | - | ၈ | - | - | - | - | - | - | - | - | ၈ |- | [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၉ | - | - | ၉ |- | [[မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၃ | - | - | - | ၃ |- | [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၃ | - | ၃ |- | [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | - | - | - | ၂ |- | [[ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | - | - | - | ၂ |- | [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | - | - | - | ၂ |- | [[ဝ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၂ | - | ၂ |- | စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ် | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | - | - | ၁ |- | ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | - | - | - | ၁ |- | [[အင်းအမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပါတီ]] | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ |- | တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၁ |- | အခြားပါတီများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ | - | - | ၁ | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | ၁ | - | ၂ |- | စုစုပေါင်း | ၂၆ | ၂၈ | ၂၅ | ၃၁ | ၃၇ | ၁၀ | ၄၅ | ၉ | ၁၇ | ၇ | ၇ | ၁၀ | ၁၇ | ၅၁ | ၅ | ၃၂၅ |} == မှတ်စု == {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] 3ghmtnalf2rz299ksizdnj9wtpefmz0 0 21394 1030369 450768 2026-05-08T03:49:08Z Salai Rungtoi 22844 /* ဖြစ်စဉ်များ */ 1030369 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{မေလ}} |} [[မေ]]လ၊ (၇)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၂၇)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၁၂၈)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃၈) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၂၀၂၆]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-08|language=en}}</ref> * * == မွေးဖွားသူများ == * * * == ကွယ်လွန်သူများ == * * * == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:မေ]] ftpo7orea2lj8bw8xuizjtwdb1q8wu9 0 21891 1030461 956093 2026-05-08T10:54:54Z Salai Rungtoi 22844 /* မေလ */ 1030461 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၁၉၃၆}} {{Year nav}} {{Year article header|1936}} == ဇန်နဝါရီလ == (၁) ရက်။ ::* == ဖေဖော်ဝါရီလ == (၂၅) ရက်။ ::* ကိုလိုနီပညာရေးဆန့်ကျင်မှုအဖြစ် [[ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ်]] ဖြစ်ပွားသည်။ == မတ်လ == (၁) ရက်။ ::*[[၂ မတ်]] - [[သိန်းနိုင် (ဂုဏ်ထူး)]]၊မြန်မာစာဆရာကြီး အား မွေးဖွားခဲ့သည်။([[၂၀၂၅]] ကွယ်လွန်) == ဧပြီလ == * ၂၇ ဧပြီ - [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]]၏ နာယကကြီး [[အောင်ခမ်းထီ|ဦးအောင်ခမ်းထီ]]ကို ၁၉၃၆ ခုနှစ်၌ [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ထီလုံးရွာ၊ တောင်ကြီးမြို့နယ်|ထီလုံး]]ကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ :: == မေလ == * ၈ မေ - [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်]]: ရန်ကုန်တွင်ကျင်းပတဲ့ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများကွန်ဖရင့် ဆုံးဖြတ်ချက်အရ "ဗကသ" ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ == ဇွန်လ == * ၂၇ ဇွန် - ၁​၉​၃​၆ ခု ဇွန်​လ ၂​၇ နေ့​တွင် မြင်း​ခြံ​မြို့​၌ ကျင်းပ​ခဲ့​သော ဒုတိယ​အကြိမ်​မြောက် တို့​ဗ​မာ့​စည်း​အရုံး ညီလာခံ​တွင် တို့​ဗမာ​သီချင်း​ကို အမျိုးသား​သီချင်း​အဖြစ်​သတ်​မှတ်​ခဲ့သည်။ နောင်တွင် [[မြန်မာ့ဂီတနေ့]]အဖြစ်ဂုဏ်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>ရတနာ​ပုံ​သတင်းစာ။ ၃​၀၊၆၊၂​၀​၁​၄။ အတွဲ ၂​၃၊ အမှတ် ၀​၆​၁</ref> == ဇူလိုင်လ == (၁) ရက်။ ::* == ဩဂုတ်လ == (၁) ရက်။ ::* [[၁၁ ဩဂုတ်]] - [[ကိုလေး (အင်းဝဂုဏ်ရည်)]]၊ကဗျာဆရာကြီးအား မွေးဖွားခဲ့သည်။([[၂၀၂၅]] ကွယ်လွန်) == စက်တင်ဘာလ == (၁) ရက် == အောက်တိုဘာလ == (၁) ရက်။ ::* == နိုဝင်ဘာလ == (၁) ရက်။ ::* == ဒီဇင်ဘာလ == (၁) ရက်။ ::* == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၁၉၃၆]] [[Category:၁၉၃၀ ဆယ်စုနှစ်]] j4t5zvmf4ydvg6yphqijnaxknvcpev4 0 41159 1030340 1028837 2026-05-07T21:00:49Z U Naing Htet Lin 142180 ကကရန်မှ ကကရံကျေးရွာသို့ 1030340 wikitext text/x-wiki '''ရေဖြူကန်ရွာ၊ ကကရံကျေးရွာ''' {{Infobox settlement |official_name = ရေဖြူကန် |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ရေဖြူကန် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[လပွတ္တာခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[လပွတ္တာမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 =ကကရန်<ref>GAD, Feb 2011</ref> |latNS = N |latd = 16.23520 |longEW = E |longd = 95.01572 |P-code = 153222 }} ကကရံကျေးရွာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ၁၀၀% နေ ထိုင်သည့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲ ရွာ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထင်ကရ ကျော်ကြားသော ရဟန္တာဖြစ်ချင်တယ် သီချင်းပိုင်ရှင် ဆရာတော် အရှင်နာဂသေန၏ ဇာတိရွာဖြစ်သည် ပြာမလော့မြစ်ဘေး တစ်လျှောက် တံငါအလုပ်နှင့် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဖော်ရွေ ကူညီတတ်သော လူနေမှု ပုံစံရှိကြသည်။မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု မြန်မာ အဝတ်အစားကိုသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ မျက်စိတစ်ဆုံး လယ်ယာမြေ စပါးစိမ်းစိမ်းများ ရာသီအလိုက် ရှိကြသည်။ ဒီရေအတက်အကျရှိသည်။ ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] rdkndcj1ov3pxgynmn7hmc0494zxvf0 1030349 1030340 2026-05-07T22:00:15Z U Naing Htet Lin 142180 ကကရန်မှ ကကရံကျေးရွာသို့ 1030349 wikitext text/x-wiki '''ရေဖြူကန်ရွာ၊ ကကရံကျေးရွာ''' {{Infobox settlement | official_name = ရေဖြူကန် | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = ရေဖြူကန် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[လပွတ္တာခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[လပွတ္တာမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 = [[ကကရံကျေးရွာ]]<ref>GAD, Feb 2011</ref> | latNS = N | latd = 16.23520 | longEW = E | longd = 95.01572 | P-code = 153222 }} ကကရံကျေးရွာသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ၁၀၀% နေ ထိုင်သည့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲ ရွာ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထင်ကရ ကျော်ကြားသော ရဟန္တာဖြစ်ချင်တယ် သီချင်းပိုင်ရှင် ဆရာတော် အရှင်နာဂသေန၏ ဇာတိရွာဖြစ်သည် ပြာမလော့မြစ်ဘေး တစ်လျှောက် တံငါအလုပ်နှင့် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဖော်ရွေ ကူညီတတ်သော လူနေမှု ပုံစံရှိကြသည်။မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု မြန်မာ အဝတ်အစားကိုသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ မျက်စိတစ်ဆုံး လယ်ယာမြေ စပါးစိမ်းစိမ်းများ ရာသီအလိုက် ရှိကြသည်။ ဒီရေအတက်အကျရှိသည်။ ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] qer0io7415lu4iakgaurxi5cnx7v154 0 41164 1030314 1030020 2026-05-07T19:58:00Z U Naing Htet Lin 142180 /* ကိုးကား */ 1030314 wikitext text/x-wiki '''ကကရံရွာ၊ ကကရံ''' {{Infobox settlement | official_name = ကကရံ | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = ကကရံ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[လပွတ္တာခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[လပွတ္တာမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 =ကကရံ<ref>GAD, Feb 2011</ref> |latNS = N | latd = 16.24641 | longEW = E | longd = 95.00271 | P-code = 153216 }} == ကိုးကား == <references/> [[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] ကကရံရွာသည် လယ်ယာ စိုက်ပျိုး ရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထင်ရှားသည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ရဟန္တာဖြစ်ချင်တယ်သီချင်း ကို ရေးစပ် သီဆိုခဲ့သည့် အဆိုတော် ‌‌ [[idea]]၏မွေးရာဇာတိလည်းဖြစ်သည်။ ကကရံရွာတွင် အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ၁၀၀% နေထိုင်ကြသည်။ခရီးသွား အပန်းဖြေ လည်ပတ်ရန် သင့်လျော်သည်။ hemzar5xs0o3bh1owylyuata3bmv0ot 1030330 1030314 2026-05-07T20:25:53Z U Naing Htet Lin 142180 /* အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် */ 1030330 wikitext text/x-wiki '''ကကရံရွာ၊ ကကရံ''' {{Infobox settlement | official_name = ကကရံ | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = ကကရံ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[လပွတ္တာခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[လပွတ္တာမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 =ကကရံ<ref>GAD, Feb 2011</ref> |latNS = N | latd = 16.24641 | longEW = E | longd = 95.00271 | P-code = 153216 }} == အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် == ကကရံရွာသည် လယ်ယာ စိုက်ပျိုး ရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထင်ရှားသည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ရဟန္တာဖြစ်ချင်တယ်သီချင်း ကို ရေးစပ် သီဆိုခဲ့သည့် အဆိုတော် ‌‌ [[idea]]၏မွေးရာဇာတိလည်းဖြစ်သည်။ ကကရံရွာတွင် အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ၁၀၀% နေထိုင်ကြသည်။ခရီးသွား အပန်းဖြေ လည်ပတ်ရန် သင့်လျော်သည်။ oygipyltalhorf7d44c12mdw4rga3wr 1030331 1030330 2026-05-07T20:34:05Z U Naing Htet Lin 142180 ရွာ၏အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း 1030331 wikitext text/x-wiki '''ကကရံရွာ၊ ကကရံ''' {{Infobox settlement | official_name = ကကရံ | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = ကကရံ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[လပွတ္တာခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[လပွတ္တာမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 =ကကရံ<ref>GAD, Feb 2011</ref> |latNS = N | latd = 16.24641 | longEW = E | longd = 95.00271 | P-code = 153216 }} === စီးပွားရေး === == အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် == ကကရံရွာသည် လယ်ယာ စိုက်ပျိုး ရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထင်ရှားသည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ရဟန္တာဖြစ်ချင်တယ်သီချင်း ကို ရေးစပ် သီဆိုခဲ့သည့် အဆိုတော် ‌‌ [[idea]]၏မွေးရာဇာတိလည်းဖြစ်သည်။ ကကရံရွာတွင် အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ၁၀၀% နေထိုင်ကြသည်။ခရီးသွား အပန်းဖြေ လည်ပတ်ရန် သင့်လျော်သည်။ fxh4mum3u566e7qa3p7k3m8wvca1rmi 1030332 1030331 2026-05-07T20:34:33Z U Naing Htet Lin 142180 1030332 wikitext text/x-wiki '''ကကရံရွာ၊ ကကရံ''' {{Infobox settlement | official_name = ကကရံ | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = ကကရံ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[လပွတ္တာခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[လပွတ္တာမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 =ကကရံ<ref>GAD, Feb 2011</ref> |latNS = N | latd = 16.24641 | longEW = E | longd = 95.00271 | P-code = 153216 }} == အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် == ကကရံရွာသည် လယ်ယာ စိုက်ပျိုး ရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထင်ရှားသည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ရဟန္တာဖြစ်ချင်တယ်သီချင်း ကို ရေးစပ် သီဆိုခဲ့သည့် အဆိုတော် ‌‌ [[idea]]၏မွေးရာဇာတိလည်းဖြစ်သည်။ ကကရံရွာတွင် အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ၁၀၀% နေထိုင်ကြသည်။ခရီးသွား အပန်းဖြေ လည်ပတ်ရန် သင့်လျော်သည်။ oygipyltalhorf7d44c12mdw4rga3wr 1030341 1030332 2026-05-07T21:02:33Z U Naing Htet Lin 142180 ကကရံမှ ကကရံကျေးရွာသို့ 1030341 wikitext text/x-wiki '''ကကရံရွာ၊ ကကရံ''' {{Infobox settlement | official_name = ကကရံကျေးရွာ | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = ကကရံကျေးရွာ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[လပွတ္တာခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[လပွတ္တာမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 = ကကရံကျေးရွာ<ref>GAD, Feb 2011</ref> | latNS = N | latd = 16.24641 | longEW = E | longd = 95.00271 | P-code = 153216 }} == အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် == ကကရံရွာသည် လယ်ယာ စိုက်ပျိုး ရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထင်ရှားသည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ရဟန္တာဖြစ်ချင်တယ်သီချင်း ကို ရေးစပ် သီဆိုခဲ့သည့် အဆိုတော် ‌‌ [[idea]]၏မွေးရာဇာတိလည်းဖြစ်သည်။ ကကရံရွာတွင် အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ၁၀၀% နေထိုင်ကြသည်။ခရီးသွား အပန်းဖြေ လည်ပတ်ရန် သင့်လျော်သည်။ mhoy6rqgxju41y2l0itdenaf632roqr 1030347 1030341 2026-05-07T21:42:46Z U Naing Htet Lin 142180 1030347 wikitext text/x-wiki '''ကကရံရွာ၊ ကကရံ''' {{Infobox settlement | official_name = ကကရံကျေးရွာ | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = ကကရံကျေးရွာ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[လပွတ္တာခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[လပွတ္တာမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 = [[ကကရံကျေးရွာ]]<ref>GAD, Feb 2011</ref> | latNS = N | latd = 16.24641 | longEW = E | longd = 95.00271 | P-code = 153216 }} == အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် == ကကရံရွာသည် လယ်ယာ စိုက်ပျိုး ရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထင်ရှားသည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ရဟန္တာဖြစ်ချင်တယ်သီချင်း ကို ရေးစပ် သီဆိုခဲ့သည့် အဆိုတော် ‌‌ [[idea]]၏မွေးရာဇာတိလည်းဖြစ်သည်။ ကကရံရွာတွင် အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ၁၀၀% နေထိုင်ကြသည်။ခရီးသွား အပန်းဖြေ လည်ပတ်ရန် သင့်လျော်သည်။ aon3ey9li2krjybqe1q4iyluefm0f4a 0 50033 1030355 762995 2026-05-07T22:41:51Z MPF 25749 better pic 1030355 wikitext text/x-wiki {{Automatic Taxobox |name=စက္ကဝါက်<br>Shelduck |image=Common Shellduck (Tadorna tadorna) (26499348215).jpg |image_caption=စက္ကဝါက်ငှက် |taxon=Tadorna |authority=[[:en:Friedrich Boie|F. Boie]], 1822 |type_species=[[စက္ကဝါက်]] "(Annas tadorna)" |type_species_authority=[[ကားလ် လင်းနီးယပ်|လင်းနီးယပ်]]၊ ၁၇၅၈ |subdivision_ranks=မျိုးစိတ် |subdivision=''T. ferruginea''<br/> ''T. cana''<br/> ''T. tadornoides''<br/> ''T. variegata''<br/> ''T. cristata''<br/> ''T. tadorna'' |synonyms=''စာ၌ ရှုပါ'' |image_upright=1.2 |image_width=250 }} '''စက္ကဝါက်''' ({{Lang-en|Shelduck}}'''<ref name=":02">{{Cite web|title=အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၆၉၀/၂၀၂၀)|author=သစ်တောဦးစီးဌာန|date=၄ မတ် ၂၀၂၀|format=PDF|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁|quote=''ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း''|pages=စာ-၅|authorlink=သစ်တောဦးစီးဌာန|publisher=[[သစ်တောဦးစီးဌာန]]|url=https://www.forestdepartment.gov.mm/sites/default/files/Documents/%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%86%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20%28%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%80%29.pdf|archive-date=18 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210218092657/https://www.forestdepartment.gov.mm/sites/default/files/Documents/%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%86%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20%28%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%80%29.pdf}}</ref>''') သည် '''ဟင်္သာမျိုးနွယ်ဝင်'''<ref name=":0">{{Cite web|accessdate=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211029083208/https://my.wiktionary.org/w/index.php?title=%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA&oldid=618730|author=ဝစ်ရှင်နရီ ပံ့ပိုးရေးသားသူများ|publisher=ဝစ်ရှင်နရီ|date=၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၆|language=မြန်မာဘာသာ|title=စက္ကဝါက်|archivedate=29 October 2021|url=https://my.wiktionary.org/w/index.php?title=%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA&oldid=618730}}</ref> (ဘဲ)ငှက်များအားလုံးကို ခြုံငုံ၍ သုံးနှုန်းသော အမည်နာမဖြစ်သည်။ ပါဏဗေဒအလိုအရ အန်နာတီဒီး (Anatidae) မျိုးရင်း၊ တဒ္ဒေါနီနီး (Tadorninae) မျိုးရင်းခွဲမှ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရင်းတူ (ဘဲ)[[ငှက်]]များအစုအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ မျိုးစုဝင် ငှက်အများစုသည် ကြီးမားသော [[ဘဲ]]နှင့် [[ဘဲငန်း]] ကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကာ [[ဟင်္သာ၊ တောဘဲနှင့် အလားတူငှက်များ]] မျိုးစဉ်- "အန်စာရီဖောမီး (Anseriformes)" အတွင်း ပါဝင်ကြသည်။ စက္ကဝါက် ဟူသည့် ဝေါဟာရသည် ပါဠိစကား "''စက္ကဝါက''"မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တောင်ပေါက်ဓာန်တွင် "''၎င်းစက္ကဝါက်ငှက် ဟူသည် မြစ်နား၊ ကမ်းနား၌ အဖိုအမနှစ်ကောင်တွဲ၍ နေတတ်သော....ငှက်မျိုးပင်တည်း''" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယင်း တောင်ပေါက်ဓာန် အနက်ဖွင့်ဆိုမှုအပေါ် မှီငြမ်း၍လည်း မြန်မာဝစ်ရှင်နရီ၌ "''အဖိုအမနှစ်ကောင်တွဲ၍နေတတ်သော ရေဘဲတစ်မျိုး''" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကြောင်းတူသံကွဲဖော်ပြချက်တွင် "''[[ဟင်္သာ]]''" ဟူ၍လည်းကောင်း အနက်ဖွင့်ဆိုထားသည်။<ref name=":0" /> ထို့အပြင် [[ပါဏဗေဒ]]အလိုအရ ၎င်းမျိုးတူငှက်အားလုံးသည်''"Tardona"'' ဟူသော မျိုးစုထဲတွင်ပါဝင်ကြသောကြောင့် '''စက္ကဝါက်''' သည် ယင်းငှက်များအားလုံးကို ခေါ်ဆိုနိုင်သော အမည်ဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> {{Wiktionary|စက္ကဝါက်}} == ပါဝင်သော မျိုးစိတ်များ စာရင်း == အောက်ပါဇယားသည် ''[[:en:HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World|HBW နှင့် BirdLife International Illustrated Illustrated Checklist of the Birds of the World]]<ref>{{cite book|title=[[:en:HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World|HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World]] ''I: Non-passerines''|publisher=[[:en:Lynx Edicions|Lynx Edicions]]|year=2014|isbn=978-8496553941|pages=134–135|first1=J.|first2=N. J.|last1=Del Hoyo|last2=Collar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://datazone.birdlife.org/species/taxonomy|title=HBW နှင့် BirdLife တို့၏ မျိုးရိုးခွဲခြားမှုပညာရပ်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုစာရင်း မူကွဲအမှတ်(၅)|publisher=[[:en:BirdLife International|BirdLife International]]|date=၂၀၂၀|access-date=21 May 2021}}</ref>'' မှ ရယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" ! colspan="2" |ဓာတ်ပုံ ! rowspan="2" |[[နှစ်လုံးသုံး အမည်ပေးစနစ်|သိပ္ပံအမည်]] ! rowspan="2" |အများသုံးအမည် ! rowspan="2" |ကျက်စားရာ<br>ဒေသများ ! rowspan="2" |[[ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဆင့်အတန်း|ထိန်းသိမ်း<br>စောင့်ရှောက်ရေး]] |- !♂ !♀ |- |[[File:Brandgans auf Schotterinsel.jpg|100x100px]] |[[File:Gravand_(Tadorna-tadorna)-_Ystad-2017.jpg|100x100px]] |''T. tadorna'' |'''စက္ကဝါက်'''ဟု<br>လူသိများသည့်<br>မျိုးစိတ် |[[ဥရောပ]]၊<br>[[အာရှ]]၊<br>[[အာဖရိက|မြောက်အာဖရိက]] |[[မျိုးသုဉ်းမှုအန္တရာယ်ကျရောက်ခြင်းမရှိနိုင်သေးသော မျိုးစိတ်|အန္တရာယ်မကျ<br>ရောက်နိုင်သေး]] |- |[[File:Tadorna_ferruginea_(Pallas_1764).jpg|100x100px]] |[[File:Rostgans_Tadorna_ferruginea_Zoo_Augsburg-01.jpg|100x100px]] |''T. ferruginea'' |[[ဟင်္သာ]] |[[ဥရောပ]]၊<br>[[အာရှ]]၊<br>[[အာဖရိက|မြောက်အာဖရိက]] |[[မျိုးသုဉ်းမှုအန္တရာယ်ကျရောက်ခြင်းမရှိနိုင်သေးသော မျိုးစိတ်|အန္တရာယ်မကျ<br>ရောက်နိုင်သေး]] |- |[[File:Tadorna_cana_-_01.jpg|100x100px]] |[[File:Tadorna_cana333863547.jpg|100x100px]] |''T. cana'' |တောင်အာဖရိက<br>စက္ကဝါက် |[[နမီးဘီးယားနိုင်ငံ|နမီးဘီးယား]]၊<br>[[ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံ|ဘော့ဆွာနာ]]၊<br>[[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ|တောင်အာဖရိက]] |[[မျိုးသုဉ်းမှုအန္တရာယ်ကျရောက်ခြင်းမရှိနိုင်သေးသော မျိုးစိတ်|အန္တရာယ်မကျ<br>ရောက်နိုင်သေး]] |- |[[File:Tadorna_tadornoides_male_1_-_Perth.jpg|100x100px]] |[[File:Tadorna_tadornoides_female_1_-_Perth.jpg|100x100px]] |''T. tadornoides'' |ဩစတြေးလျ<br>စက္ကဝါက် |[[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]]၊<br>[[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]] |[[မျိုးသုဉ်းမှုအန္တရာယ်ကျရောက်ခြင်းမရှိနိုင်သေးသော မျိုးစိတ်|အန္တရာယ်မကျ<br>ရောက်နိုင်သေး]] |- |[[File:Tadorna_variegata_-New_Zealand_-male-8.jpg|100x100px]] |[[File:Tadorna_variegata_-near_Kekerengu,_South_Island,_New_Zealand_-female-8.jpg|100x100px]] |''T. variegata'' |သုခဘုံ<br>စက္ကဝါက် |[[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]] |[[မျိုးသုဉ်းမှုအန္တရာယ်ကျရောက်ခြင်းမရှိနိုင်သေးသော မျိုးစိတ်|အန္တရာယ်မကျ<br>ရောက်နိုင်သေး]] |- | colspan="2" align="center" |[[File:Shiryou_k.jpg|100x100px]] |''T. cristata'' |မောက်တင်<br>စက္ကဝါက် |[[အရှေ့အာရှ]]၊<br>[[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]] |[[မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးအန္တရာယ်ရှိသော မျိုးစိတ်|မျိုးသုဉ်းလုနီးပါး<br>အန္တရာယ်ရှိ]] |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဘဲ]] [[ကဏ္ဍ:စက္ကဝါက်| ]] fncr3dtvfwjqwzeibsjtehtg7uw5std 0 50791 1030269 953859 2026-05-07T12:36:34Z ~2026-27612-28 142362 စိုလင်းနိူင်ငံတစ်ကာသမဒဂြိုဟ်တုလိူင်ကုမဏီပှိင်ရှင် 1030269 wikitext text/x-wiki {{About|၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့က ကာလုံကောင်စီက အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန အသစ်|ယခင် ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန}}{{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း|name=ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန|native_name=Ministry of Finance and Revenue|minister1_pfo=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး|minister1_name=ဒေါက်တာ [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)]]|headquarters=ရုံးအမှတ်(၂၆)၊ [[နေပြည်တော်]]|minister2_name=|minister2_pfo=|minister3_name=|minister3_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး|deputyminister1_name=ဒေါ်သန်းသန်းလင်း|deputyminister1_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး|deputyminister2_name=ဦးဟန်ဝင်းအောင်|deputyminister2_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး|preceding1=[[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(၂၀၁၆-၂၀၂၅)}}|formed=*၁၉၄၈ (ပထမအကြိမ်) *၁၉၉၃ (ဒုတိယအကြိမ်) *၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (တတိယအကြိမ်)|jurisdiction={{flagicon|Myanmar}} [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စု]]}} '''ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Ministry of Finance and Revenue) သည် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အမိန့်အမှတ် ၃/၂၀၂၅ ဖြင့် "[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]" အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး ယခင် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသော ဝန်ကြီးဌာန ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/717272|title=ကာလုံအစည်းအဝေးခေါ်ယူပြီး ကြားကာလပြည်ထောင်စုအစိုးရ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB Burmese|accessdate=2025-7-15}}</ref> ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန သည် မြန်မာ့အုပ်ချုပ်ရေးသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ်အနေဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ၊ ဒုတိယအကြိမ်အနေဖြင့် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အထိနှင့် တတိယအကြိမ်အနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှ လက်ရှိအချိန်အထိ တည်ရှိခဲ့ပါသည်။ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးသည် ဒေါက်တာ[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ကံဇော်]] ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတိုင်မီ က  အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန (၂) ဌာနအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးစတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အခြေအနေကို ပြန်လည်ထူထောင် ရန် နိုင်ငံ၏စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော ဖွံ့ဖြိုးမှုစီမံကိန်းအရပ်ရပ်ကို စိစစ်ပြုစု ရေးဆွဲရန်အတွက် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ သို့သော် အမျိုးသား စီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနသည် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ သာသနာရေးနှင့် ပြည်ထောင်စု ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း တည်ရှိခဲ့ပါသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မတိုင်မီ အမျိုးသား စီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနကို ဦးစီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း (၅) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးစာချုပ်များ ကို စိစစ်ခြင်း၊ စီမံကိန်းများ ညှိနှိုင်းခြင်း၊ နိုင်ငံခြားမှ စီးပွားရေးပူးပေါင်းမှု အကူအညီများနှင့် ကုလသမဂ္ဂ ကျွမ်းကျင်မှု အကူအညီများ ရယူရန် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့ပါသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလတွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာနကို ဝန်ကြီး ရုံး၊ ငွေစာရင်းစစ်ရုံးများအပါအဝင် ဦးစီးဌာန/အဖွဲ့အစည်း/လုပ်ငန်း(၁၇) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငွေကြေး စနစ်နှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိစေရန် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ် ဖော်ထုတ် ရေး အစီအစဉ်အရ အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်တော် ဝန်ကြီးဌာန တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးဌာန၏ ပင်ရင်း လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် ဦးစီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း/ လုပ်ငန်း(၁၅)ခု ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်မှ ပြောင်းလဲကျင့်သုံးသော စီးပွားရေးစနစ်သစ်နှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာ စီးပွား ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအား အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနများအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါ သည်။ အမျိုးသားစီမံ ကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ဦးစီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း (၇) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့ပြီး ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် လုပ်ငန်းဌာနကြီး (၆)ခုနှင့် ဦးစီးဌာန (၆)ခု စုစုပေါင်းဌာနကြီး (၁၂)ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာနကို [[ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]အဖြစ် အမည် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ကိုလည်း ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်မှ ခွဲထွက်၍ သီးခြားဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့ပါသည်။ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအရ ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် လုပ်ငန်း (၁) ခုနှင့် ဦးစီးဌာန (၂) ခုတိုးချဲ့၍ လုပ်ငန်းဌာနကြီး (၅) ခုနှင့် ဦးစီးဌာန (၈) ခု စုစုပေါင်းဌာနကြီး (၁၃) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်။ ၂ဝ၁၆ ခုနှစ်တွင် လုပ်ငန်းများ ကျစ်လျစ်သိပ်သည်းစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် လုပ်ငန်း သဘော သဘာဝချင်းဆက်စပ်တူညီသည့် ဝန်ကြီးဌာနများကို ပေါင်းစည်းမှုအရ အမျိုးသား စီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (၂) ခုတို့အား စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (၁) ခုတည်းအဖြစ် ပြန်လည်ပူးပေါင်း၍ ဦးစီးဌာန/လုပ်ငန်း/ အဖွဲ့အစည်း (၂ဝ)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂ဝ၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၈) ရက်တွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနနှင့် နိုင်ငံခြား စီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနတို့ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဌာန အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ဦးစီးဌာန/ လုပ်ငန်း/ အဖွဲ့အစည်း (၁၈) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂ဝ၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၉) ရက်နေ့တွင်  စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာနတို့ကို ပူးပေါင်း၍ [[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]အဖြစ် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး အပါအဝင် ဦးစီးဌာန/ လုပ်ငန်း/ အဖွဲ့အစည်း စုစုပေါင်း  (၂၅) ခု ဖြင့်  ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂ဝ၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၁) ရက်နေ့တွင် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ရုံးကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် စီမံကိန်း၊ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးရုံး အပါအဝင် ဦးစီးဌာန/ လုပ်ငန်း/ အဖွဲ့အစည်း စုစုပေါင်း (၂၄) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂ဝ၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ (၃) ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]သည် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို  [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]ဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး အပါအဝင် ဦးစီးဌာန/ လုပ်ငန်း/ အဖွဲ့အစည်း စုစုပေါင်း (၁၈) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အမိန့်အမှတ် ၃/၂၀၂၅ ဖြင့် "ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့" အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန အစား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ဟု ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list}} {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် !တာဝန်သက်တမ်း !ဒုတိယဝန်ကြီး !အစိုးရ |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[လှထွန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ - ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |ဦးဝင်းသန်း |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်]] |- |၂။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs14/Mirror2012-09-08.pdf|title=ကြေးမုံသတင်းစာ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂|publisher=Online Burma Library|accessdate=9 August 2025}}</ref> – ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |ဒေါက်တာ ​မောင်​မောင်သိမ်း ဒေါက်တာလင်းအောင် | |- !- ! colspan="5" |ဝန်ကြီးဌာန ဖျက်သိမ်း (၂၀၁၆-၂၀၂၅) |- |၃။ |[[ဖိုင်:Trade_and_Development_Board_(Item_9)_(9816399094)_(cropped).jpg|128x128px]] |ဒေါက်တာ [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ကံဇော်]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ယနေ့အထိ |ဒေါ်သန်းသန်းလင်း |[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ဦးညိုစော]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !စဉ် ! !အမည် !တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦးဝင်းသန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၂<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-07-10.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၁၂|publisher=Online Burma Library|accessdate=10 August 2025}}</ref> |ဦး[[လှထွန်း]] | rowspan="3" |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်]] | |- |၂။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၂<ref name=":0" /> - ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |ဦး[[လှထွန်း]] | |- |၃။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဒေါက်တာ ​မောင်​မောင်သိမ်း ဒေါက်တာလင်းအောင် |၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs14/MA2012-08-30.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|publisher=Online Burma Library|accessdate=12 August 2025}}</ref> - ၃၀ မတ် ၂၀၁၆? |ဦးလှထွန်း ဦးဝင်းရှိန် | |- ! ! ! colspan="5" |ဝန်ကြီးဌာန ဖျက်သိမ်း (၂၀၁၆-၂၀၂၅) |- |၄။ |[[ဖိုင်:Gray - replace this image female.svg|100x100px]] |ဒေါ်သန်းသန်းလင်း |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ယနေ့အထိ |ဒေါက်တာ ကံဇော် |[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ဦးညိုစော]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/73255|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=12 August 2025}}</ref> |} == ကိုးကား == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာနနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုလိူင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55/အိမ်အမှတ်50}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] fx3wv1e38ld7aox558baglpi0sm0xxt 1030276 1030269 2026-05-07T13:25:18Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27612-28|~2026-27612-28]] ([[User talk:~2026-27612-28|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030269|1030269]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030276 wikitext text/x-wiki {{About|၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့က ကာလုံကောင်စီက အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန အသစ်|ယခင် ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန}}{{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း|name=ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန|native_name=Ministry of Finance and Revenue|minister1_pfo=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး|minister1_name=ဒေါက်တာ [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)]]|headquarters=ရုံးအမှတ်(၂၆)၊ [[နေပြည်တော်]]|minister2_name=|minister2_pfo=|minister3_name=|minister3_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး|deputyminister1_name=ဒေါ်သန်းသန်းလင်း|deputyminister1_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး|deputyminister2_name=ဦးဟန်ဝင်းအောင်|deputyminister2_pfo=ဒုတိယဝန်ကြီး|preceding1=[[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] {{small|(၂၀၁၆-၂၀၂၅)}}|formed=*၁၉၄၈ (ပထမအကြိမ်) *၁၉၉၃ (ဒုတိယအကြိမ်) *၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (တတိယအကြိမ်)|jurisdiction={{flagicon|Myanmar}} [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စု]]}} '''ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Ministry of Finance and Revenue) သည် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အမိန့်အမှတ် ၃/၂၀၂၅ ဖြင့် "[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]" အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး ယခင် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသော ဝန်ကြီးဌာန ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/717272|title=ကာလုံအစည်းအဝေးခေါ်ယူပြီး ကြားကာလပြည်ထောင်စုအစိုးရ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB Burmese|accessdate=2025-7-15}}</ref> ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန သည် မြန်မာ့အုပ်ချုပ်ရေးသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ်အနေဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ၊ ဒုတိယအကြိမ်အနေဖြင့် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အထိနှင့် တတိယအကြိမ်အနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှ လက်ရှိအချိန်အထိ တည်ရှိခဲ့ပါသည်။ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးသည် ဒေါက်တာ[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ကံဇော်]] ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတိုင်မီ က  အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန (၂) ဌာနအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးစတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အခြေအနေကို ပြန်လည်ထူထောင် ရန် နိုင်ငံ၏စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော ဖွံ့ဖြိုးမှုစီမံကိန်းအရပ်ရပ်ကို စိစစ်ပြုစု ရေးဆွဲရန်အတွက် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ သို့သော် အမျိုးသား စီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနသည် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ သာသနာရေးနှင့် ပြည်ထောင်စု ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း တည်ရှိခဲ့ပါသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မတိုင်မီ အမျိုးသား စီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနကို ဦးစီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း (၅) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးစာချုပ်များ ကို စိစစ်ခြင်း၊ စီမံကိန်းများ ညှိနှိုင်းခြင်း၊ နိုင်ငံခြားမှ စီးပွားရေးပူးပေါင်းမှု အကူအညီများနှင့် ကုလသမဂ္ဂ ကျွမ်းကျင်မှု အကူအညီများ ရယူရန် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့ပါသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလတွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာနကို ဝန်ကြီး ရုံး၊ ငွေစာရင်းစစ်ရုံးများအပါအဝင် ဦးစီးဌာန/အဖွဲ့အစည်း/လုပ်ငန်း(၁၇) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငွေကြေး စနစ်နှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိစေရန် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ် ဖော်ထုတ် ရေး အစီအစဉ်အရ အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်တော် ဝန်ကြီးဌာန တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးဌာန၏ ပင်ရင်း လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် ဦးစီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း/ လုပ်ငန်း(၁၅)ခု ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်မှ ပြောင်းလဲကျင့်သုံးသော စီးပွားရေးစနစ်သစ်နှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာ စီးပွား ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအား အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနများအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါ သည်။ အမျိုးသားစီမံ ကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ဦးစီးဌာန/ အဖွဲ့အစည်း (၇) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့ပြီး ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် လုပ်ငန်းဌာနကြီး (၆)ခုနှင့် ဦးစီးဌာန (၆)ခု စုစုပေါင်းဌာနကြီး (၁၂)ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာနကို [[ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]အဖြစ် အမည် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ကိုလည်း ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်မှ ခွဲထွက်၍ သီးခြားဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့ပါသည်။ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအရ ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် လုပ်ငန်း (၁) ခုနှင့် ဦးစီးဌာန (၂) ခုတိုးချဲ့၍ လုပ်ငန်းဌာနကြီး (၅) ခုနှင့် ဦးစီးဌာန (၈) ခု စုစုပေါင်းဌာနကြီး (၁၃) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်။ ၂ဝ၁၆ ခုနှစ်တွင် လုပ်ငန်းများ ကျစ်လျစ်သိပ်သည်းစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် လုပ်ငန်း သဘော သဘာဝချင်းဆက်စပ်တူညီသည့် ဝန်ကြီးဌာနများကို ပေါင်းစည်းမှုအရ အမျိုးသား စီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (၂) ခုတို့အား စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (၁) ခုတည်းအဖြစ် ပြန်လည်ပူးပေါင်း၍ ဦးစီးဌာန/လုပ်ငန်း/ အဖွဲ့အစည်း (၂ဝ)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂ဝ၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၈) ရက်တွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနနှင့် နိုင်ငံခြား စီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနတို့ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဌာန အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ဦးစီးဌာန/ လုပ်ငန်း/ အဖွဲ့အစည်း (၁၈) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂ဝ၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၉) ရက်နေ့တွင်  စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာနတို့ကို ပူးပေါင်း၍ [[စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]အဖြစ် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး အပါအဝင် ဦးစီးဌာန/ လုပ်ငန်း/ အဖွဲ့အစည်း စုစုပေါင်း  (၂၅) ခု ဖြင့်  ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂ဝ၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၁) ရက်နေ့တွင် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ရုံးကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် စီမံကိန်း၊ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးရုံး အပါအဝင် ဦးစီးဌာန/ လုပ်ငန်း/ အဖွဲ့အစည်း စုစုပေါင်း (၂၄) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂ဝ၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ (၃) ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]သည် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို  [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]ဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး အပါအဝင် ဦးစီးဌာန/ လုပ်ငန်း/ အဖွဲ့အစည်း စုစုပေါင်း (၁၈) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အမိန့်အမှတ် ၃/၂၀၂၅ ဖြင့် "ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့" အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန အစား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ဟု ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref> == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ == {{Incomplete list}} {| class="wikitable" !စဉ် !ပုံ !အမည် !တာဝန်သက်တမ်း !ဒုတိယဝန်ကြီး !အစိုးရ |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[လှထွန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ - ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |ဦးဝင်းသန်း |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်]] |- |၂။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs14/Mirror2012-09-08.pdf|title=ကြေးမုံသတင်းစာ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂|publisher=Online Burma Library|accessdate=9 August 2025}}</ref> – ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |ဒေါက်တာ ​မောင်​မောင်သိမ်း ဒေါက်တာလင်းအောင် | |- !- ! colspan="5" |ဝန်ကြီးဌာန ဖျက်သိမ်း (၂၀၁၆-၂၀၂၅) |- |၃။ |[[ဖိုင်:Trade_and_Development_Board_(Item_9)_(9816399094)_(cropped).jpg|128x128px]] |ဒေါက်တာ [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ကံဇော်]] |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ယနေ့အထိ |ဒေါ်သန်းသန်းလင်း |[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ဦးညိုစော]] |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !စဉ် ! !အမည် !တာဝန်သက်တမ်း !ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !အစိုးရ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦးဝင်းသန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၂<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-07-10.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၁၂|publisher=Online Burma Library|accessdate=10 August 2025}}</ref> |ဦး[[လှထွန်း]] | rowspan="3" |[[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်]] | |- |၂။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၂<ref name=":0" /> - ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |ဦး[[လှထွန်း]] | |- |၃။ |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]] |ဒေါက်တာ ​မောင်​မောင်သိမ်း ဒေါက်တာလင်းအောင် |၂၉ ဩဂုတ် ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs14/MA2012-08-30.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|publisher=Online Burma Library|accessdate=12 August 2025}}</ref> - ၃၀ မတ် ၂၀၁၆? |ဦးလှထွန်း ဦးဝင်းရှိန် | |- ! ! ! colspan="5" |ဝန်ကြီးဌာန ဖျက်သိမ်း (၂၀၁၆-၂၀၂၅) |- |၄။ |[[ဖိုင်:Gray - replace this image female.svg|100x100px]] |ဒေါ်သန်းသန်းလင်း |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ယနေ့အထိ |ဒေါက်တာ ကံဇော် |[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ဦးညိုစော]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/73255|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=12 August 2025}}</ref> |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] 83rxhzln0sibtyy2blworuycbfha7ii 0 50974 1030459 948537 2026-05-08T10:32:10Z ~2026-27944-15 142400 1030459 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} ဤသုတ်တွင် မြတ်စွာဘုရားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ထွန်းကားခဲ့သော တိတ္ထိဆရာကြီး ၆ ဦး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို လေ့လာနိုင်သည်။ ==ဟောပြောရသောအကြောင်းရင်း== ဤသုတ်ကို ဟောပြောရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ဘုရင် အဇာတသတ်သည် ခမည်းတော် ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးအား လုပ်ကြံပြီးနောက် နောင်တများစွာရကာ ဇီဝက၏ သရက်ဥယျာဉ်တွင် စံပယ်နေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားထံ သွားရောက်ဖူးမြော်ကန်တော့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ အဇာတသတ်မင်းသည်က မြတ်စွာဘုရားအား တောထွက်ကာ ရဟန်းပြူခြင်း၏ အကျိုးထူးများကို မေးမြန်းလျှောက်ထားသည်။ မြတ်စွာဘုရားက ဤပြဿနာနှင့်ပတ်သက်၍ မိမိမှအပ အခြားတပါးသော အဘိဓမ္မာဆရာကြီးတို့အား စူးစမ်းမေးမြန်း ပြီး မပြီး ဘုရင်ကို ပြန်၍စစ်ဆေးမြန်းသည်။ ထိုအခါအဇာတသတ်မင်းက ဤပြဿနာကို ပူရဏကဿပ၊ မက္ခလိဂေါသာလ စသော တိတ္ထိဆရာကြီးတို့ကို စူးစမ်းမေးမြန်းပြီးကြောင်း၊ သို့သော် သူသိလိုသောပြဿနာကို တိတ္ထိဆရာကြီးတို့သည် တိုက်ရိုက်မဖြေကြားပဲ သူတို့သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသောဝါဒတို့ကိုသာလျင် အသီးသီးရှင်းလင်းဟောပြောကြသဖြင့် မကျေမနပ်ပြန်လာခဲ့ရကြောင်း မြတ်စွာဘုရားကို လျှောက်ထားခဲ့သည်။ ==ရဟန်းပြုခြင်း၏အကျိုးကျေးဇူးများ== မြတ်စွာဘုရားက အဇာတသတ်သိလိုသော ပြဿနာကို အထွေထွေအပြားပြား ပြန်ကြားရာတွင် သာမန်ပုထုဇဉ်လူသားများ မည်သည့်အခါမျှရရှိနိုင်လိမ့်မည်ဟု မမြှော်မှန်းနိုင်သော အကျိုးထူးများကို ရဟန်းတို့ ရရှိနိုင်ကြောင်း ရှေးဦးစွာ ဖော်ပြတော်မူသည်။ ဥပမာပြရသော် ဘုရင့်အမှုထမ်းတစ်ယောက်သည် ရဟန်းပြုကာ ဘုရင့်ထံကြွလာပါက ဘုရင်သည် ထိုရဟန်းကို ခရီးဦးကြိုပြုရန် ဝန်မလေးသည့်အပြင် မင်းအမှုထမ်းအနေဖြင့် မည်သည့်အခါမျှမရရှိနိုင်သော ရိုသေခြင်း၊ လေးစားခြင်း၊ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်ပြုစုခြင်း စသောအကျိုးတို့ကို ထိုရဟန်းသည် မုချရရှိနိုင်သည်။ ဤအကျိုးကား သာမန်အကျိုးသာဖြစ်သည်။ စိတ်ကိုလေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် စာရိတ္တကို ပြုပြင်ခြင်းတို့ကြောင့် ရှိအပ်သော အဇ္ဈတ္တအကျိုးထူးတို့မှာ ရဟန်းတို့အဖို့ နိုင်းရာကင်းလေသည်။ အာသဝေါကုန်ခန်းကာ မဂ်ဖိုလ်ရခြင်းထက် ထူးကဲသော အကျိုးကျေးဇူးကာ မရှိချေဟူ၍ မြတ်စွာဘုရားသည် အဇာတသတ်၏ ပြဿနာကို ဖြေကြားတော်မူလေသည်။ ဤဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ အဇာတသတ်ဘုရင်သည် ပီတိကျလှသောကြောင့် ခမည်းတော်ကို လုပ်ကြံမိသည်အတွက် သူ့အားခွင့်လွှတ်ပါမည့်အကြောင်း မြတ်စွာဘုရားက အသာတကြည်ခွင့်လွှတ်တော်မူသည်ဟု လာရှိသည်။ သာမညဖလသုတ်အဆုံးတွင် အဇာတသတ်မင်းသည် ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ တည်းဟူသော ရတနာသုံးပါကို ခိုလှုံကာ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ်ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ <ref>ပါဠိစာပေသမိုင်း။ ဒေါ်အုန်း မဟာဝိဇ္ဇာ။ ဒုကြိမ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၈၁။ သာသနာရေးဦးစီးဌာန။ ရန်ကုန်။</ref> == သာမညဖလသုတ်တော်မှ အဇာတသတ်မင်းကြီး၏အကြောင်းနှင့်ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးကျေးဇူး == === သင်္ဂါယနာမှတ်တမ်း === အရှင်မဟာကဿပမထေရ်-“ငါ့ရှင်အာနန္ဒာ၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သာမညဖလမည်သောသုတ်တော်အား မည်သို့သောအရပ်၌ အဘယ်သို့သောသူအား အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားသနည်း”(ဝိနည်းပိဋကတ်တော်စူဠဝါအပိုင်း၏ ပဥ္စသတိကက္ခန္ဓကကဏ္ဍမှ ရှင်မဟာကဿပမထရ်၏ အမေးစကား)။ အရှင်အာနန္ဒာ-“အရှင်မဟာကဿပထေရ်ဘုရား၊ တပည့်တော်အာနန္ဒာသည် ဤသို့အတိုင်းအရှည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏စကားတော်အား ကြားနာခဲ့ရပါ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယမင်းသား၏ မွေးစားသားတော်ဖြစ်သည့် ဇီဝကသမားတော် လှူဒါန်းအပ်သည့် သရက်ဥယျာဉ်၌ တစ်ထောင့်နှစ်ရာ့ငါးကျိပ်(၁၂၅၀)ကုန်သော ရဟန်းများနှင့်အတူ အေးချမ်းစွာသီတင်းသုံး၍ နေထိုင်တော်မူစဉ်အခါ၌ === အဇာတသတ်မင်း၏ ညညီလာခံ === ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်း၏အရှင်သခင် အဇာတသတ်မင်းသည် မိုးကာလလေးလအပြီးကုမုဒြာကြာပန်းတို့ ဖူးပွင့်ချိန် နှစ်၊ ဥတု၊ လတို့၏ ပြည့်စုံသော အချိန် တစ်ဆယ့်ငါးရက်မြောက် ဥပုသ်ရက်မြတ်လည်းဖြစ်သော တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ ညဉ့်အခါသမယတွင် အမတ်များအမှူးပြုသော မင်းပရိသတ်အပေါင်းတို့ ခစားမှုကို ခံယူတော်မူကာ မြတ်သော တင့်တယ်သော နန်းပြာသာဒ်၌ စံတော်မူလျက် ဤသို့ အမေးသဘောဆောင်သော ဥဒါန်းအား ရေရွတ်၏။ အဇာတသတ်-“အချင်းတို့၊ လသာနေသောဤညအခါသမယသည် အလွန်သာယာလှပ၍ ရှုမောမငြီးတင့်တယ်ပြီး မှတ်သားဖွယ်ကောင်းစရာသည်လည်း ရှိပေ၏။ ဤသို့သောည၌ အဘယ်သို့သော သမဏ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ရဟန်း၊ ပုဏ္ဏား၊ ပညာရှိ၊ သူတော်ကောင်းများအား ဆည်းကပ်လေလျှင်ကောင်းမည်နည်း” === တိတ္ထိဆရာခြောက်ဦးတို့၏တပည့်အမတ်များက မိမိတို့၏ ဆရာထံသို့ ဆည်းကပ်ရန် အဇာတသတ်မင်းအားတိုက်တွန်းခန်း === ဤသို့ ဥဒါန်းကျူးရင့်လေလျှင် ပူရာဏကဿပ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ ပူရာဏကဿပ၏တပည့်အမတ်-“မြတ်သောအရှင်၊ ပူရာဏကဿပမည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟု လည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ ထို့နောက် မက္ခလိဂေါသာလ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ မက္ခလိဂေါသာလ၏တပည့်အမတ်-“မြတ်သောမင်း၊ မက္ခလိဂေါသာလမည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟု လည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မှီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ အဇိတ ကေသမ္ဗလ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ အဇိတ ကေသမ္ဗလ၏တပည့်အမတ်-“မြတ်သောရေမြေ့ရှင်၊ အဇိတ ကေသမ္ဗလမည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟုလည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မှီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ ထိုအခါ ပကုဓကစ္စာယန ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ ပကုဓကစ္စာယန၏တပည့်အမတ်-“မြတ်သောအရှင်၊ ပကုဓကစ္စာယန မည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟုလည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ ထိုအခါ သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်-“မြတ်သောဘုရင်၊ သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ မည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟုလည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ၏ တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ၏ တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ် -“မြတ်သောမင်းကြီး၊ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ မည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟုလည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ === မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တပည့်သာဝကဖြစ်သော ဇီဝက၏ တိုက်တွန်းချက်(မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ဂုဏ်တော်များ) === ထိုသို့ မင်းအမတ်၆ဦးသည် မိမိတို့၏ဆရာ၏ဂုဏ်သတင်းကောင်းကြောင်းများ ကို အဇာတသတ်မင်း အားလျှောက်တင်ပြီး ဆည်းကပ်ရန် အကြံပြုနေချိန်၌ အဘယမင်းသား၏ မွေးစားသားတော် ဇီဝကသမားတော်သည် အဇာတသတ်မင်း၏ အနီး၌ တိတ်ဆိတ်စွာထိုင်လျက် ခစားနေ၏။ ထိုသို့ တိတ်ဆိတ်စွာစကားမပြောဘဲ အဘယမင်းသား၏ မွေးစားသားတော် ဇီဝကသမားတော်သည် မိမိအနား၌ ခစားနေသည်ကို သိသော ဝေဒေဟီမိဖုရား၏ သားတော် အဇာတသတ်မင်းသည် ဇီဝကအား-“အသင်ဇီဝက သင်သည် အဘယ်ကြောင့် တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စွာ နေနေသနည်း” ဟု မေးမြန်း၏။ ထိုအခါ ဇီဝကသမားတော်က-“မြတ်သောမင်းကြီး၊ လူနတ်ဗြဟ္မာသတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ အထူးအမြတ်သောပူဇော်မှုကို ခံယူထိုက်ပြီး အလုံးစုံသောတရားအပေါင်းအား မိမိကိုယ်တော်တိုင် မှန်ကန်စွာ ရှာဖွေ သိရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် များလှသော တစ်ထောင့်ငါးရာနှစ်ကျိပ်ရှိသော ရဟန်းသံဃာထုနှင့်အတူ အကျွန်ုပ်တို့၏ သရက်ဥယျာဉ်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူလျက်ရှိ၏။ ထို မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ပူဇော်အထူးအား ခံတော်မူထိုက်၏(အရဟံ)။ ခပ်သိမ်းသောတရားအပေါင်းအား မိမိကိုယ်တိုင် ဆရာမပါဘဲ မိမိဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်တော်မူပေ၏(သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ)။ ထူးမြတ်သောအသိဉာဏ်နှင့် ထူးမြတ်သောအမူအကျင့်တို့အားကျင့်ကြံပိုင်ဆိုင်ထားတော်မူပေ၏(ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္န)။ ကောင်းသောစကားကို အမြဲဆိုမိန့်တော်မူပေ၏(သုဂတ)။ လောက၏ခပ်သိမ်းသော အရာမှန်သမျှအား သိမြင်တော်မူပေ၏(လောကဝိဒူ)။ ဆုံးမထိုက်သောသတ္တဝါအားဆုံးမတတ်သော အတုမရှိမြင့်မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းဖြစ်တော်မူပေ၏(အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မဿရထိ)။ နတ်လူစသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ဆရာမြတ်လည်း ဖြစ်တော်မူ၏(သတ္တာဒေဝမနုဿနံ)။ သစ္စာလေးပါးတရားအပေါင်းကို သတ္တဝါအပေါင်းအား သိရှိစေရန် အမြဲဟောတော်မူ၏(ဗုဒ္ဓ)။ ဘုန်းတန်ခိုးအလွန်ကြီးတော်မူပေ၏(ဘဂဝါ)။ ဟူသော ကျော်စောထင်ရှားသောသတင်းကောင်းတို့ ဖြင့် သတ္တဝါများတို့၏အလယ်၌ ထင်ရှားတော်မူပေ၏။ ထို့သို့သော သတင်းကောင်းတို့ဖြင့် ထင်ရှားကျော်စောသော မြတ်စွာဘုရားအား ဆည်းကပ်တော်မူပါလော့။ ဆည်းကပ်လေလျှင် အသင်မင်းမြတ်၏ စိတ်အစဉ်သည် ကြည်လင်ပေလိမ့်မည်” ဟု လျှောက်တင်၏။ === ဇီဝက၏စီမံချက် === ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းက-“အချင်း ဇီဝက၊ သို့ဖြစ်လျှင် ဆင်ယာဉ်တို့ကို ပြင်ဆင်စေလော့” ဟုမိန့်တော်မူ၏။ ဇီဝကကလည်း-“ကောင်းလှပါပြီ အရှင်မင်းမြတ်”ဟုဆိုတော်မူပြီး ဆင်မငါးရာနှင့် ဘုရင့်စီးတော်ဆင်အား ပြင်ဆင်စရာရှိရာ ပြင်ဆင်စေလေ၏။ ပြင်ဆင်ပြီးလေသော် အဘယမင်းသား၏ မွေးစားသားတော် ဇီဝကသည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် အဇာတသတ်မင်းအား-“မင်းမြတ်၊ သင်၏ဆင်တော်ယာဉ်တို့ကို ပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ။ ယခုအခါ၌ သွားရန်အချိန်မှာ အရှင့်၏ အလိုသဘောအတိုင်းသာဖြစ်ပါ၏“ ဟု သတင်းပြန်ကြားလေ၏။ ဝေဒေဟီပုတ္တရာ အဇာတသတ်မင်းသည် ဆင်မငါးရာတို့အား မိမိ၏မောင်းမငါးရာအား တစ်ဦးလျှင်တစ်စီးစီ စီးစေပြီး၊ ဘုရင့်စီးတော်ယာဉ်ဆင်ပေါ်၌ ကိုယ်တိုင်စီးတော်မူပြီး မင်းပရိသတ်အား မီးရှူးတိုင်များ ထွန်းညှိကာ ကိုင်စေ၍၊ တင့်တယ်၍ကျက်သရေရှိသော မင်းအရှိန်အရောင်အဝါဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ အဘယရာဇကုမာရ ကိတ္တိမပုတ္တရာဇီဝက၏ သရက်ဥယျာဉ်ဆီသို့ ကြွချီတော်မူ၏။ === ငြိမ်သက်တည်ငြိမ်သော သရက်ဥယျာဉ် === သရက်ဥယျာဉ်အနီးသို့ရောက်လေသော် သရက်ဥယျာဉ်၏အသံတိတ်ဆိတ်တည်ငြိမ်နေမှုကြောင့် ဝေဒေဟီပုတ္တရာ မဂဓပြည့်ရှင် အဇာတသတ်မင်းသည် ကြက်သီးမွေးညင်းထပြီး ကြောက်လန့်ကာတုန်လှုပ်တော်မူပြီး အဘယရာဇကုမာရ ကိတ္တိမပုတ္တရာ ဇီဝကအား- “အသင်ဇီဝက၊ ငါ့အား လိမ်ညာလှည့်ဖြားခေါ်ဆောင်၍ ရန်သူတို့၏လက်ထဲသို့ အပ်နှင်းမည် မဟုတ်မည်မှာ မှန်ပါ၏လော(ရှင်းလင်းချက်။ ငါ့ကို လိမ်ခေါ်ပြီး ရန်သူလက်ထဲ ထည့်မလို့ မဟုတ်ပါဘူးနော်)။ တစ်ထောင့်နှစ်ရာ့ငါးကျိပ်ဟူသော များပြားသည့်ရဟန်းသံဃာရှိပါလျက် နှာချေသံ၊ ချောင်းဆိုးသံနှင့် စကားပြောသံများသည် မရှိဘဲ အဘယ်ကြောင့် တိတ်ဆိတ်နေသနည်း” ဟု မေးမြန်းလေ၏။ ထိုအခါ ဇီဝကက-“မြတ်သောမင်းကြီး၊ ကြောက်တော်မမူပါလင့်။ အသင့်အား ရန်သူလက်ထဲသို့အပ်ရန် ကျွန်ုပ်လိမ်ညာလှည့်ဖြား၍ ခေါ်ဆောင်လာခြင်းမဟုတ်ပါ။ အရှင် ရှေ့သို့ ကြွပါလော့။ သရက်ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ တန်ဆောင်းအဝန်းပတ်လည်၌ ဆီမီးအလင်းများ ထွန်းလင်းတောက်ပနေလျက် ရှိပါပေ၏” ဟု ဖြောင်းဖြလေ၏။ ထိုအခါ ဝေဒေဟီပုတ္တရာ အဇာတသတ်မင်းသည် သရက်ဥယျာဉ်၏ ဆင်ဖြင့်သွားနိုင်သောနေရာအထိ သာ ဆင်ဖြင့်သွားတော်မူပြီးနောက် ဆင်ပေါ်မှ ဆင်းတော်မူ၍ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူသော တန်ဆောင်းအထိသို့ ခြေဖြင့် လျှောက်တော်မူ၍ တန်ဆောင်းဝန်းတံခါးနားသို့ ချဉ်းကပ်တော်ပြီးနောက် အဘယရာဇကုမာရ ကိတ္တိမပုတ္တရာမည်သော ဇီဝက အား-“အသင်ဇီဝက၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်မှာနည်း” ဟု မေးလေသော် ဇီဝကသည်-“တန်ဆောင်းတော်တွင်းရှိ အလယ်တိုင်အားမှီပြီး ရဟန်းသံဃာတော်များ၏အရှေ့၌ ထိုင်နေသူသည် မြတ်စွာဘုရားဖြစ်ပါ၏” ဟု လျှောက်၏။ == အဇာတသတ်နှင့်မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့ အပြန်အလှန်စကားပြောဆိုခြင်း == ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းအရှင် အဇာတသတ်သည် မြတ်စွာဘုရားနားသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး မြတ်စွာဘုရားအားရှိခိုးပြီးနောက် နေရာတစ်ခု၌ ရပ်၍ တည်ငြိမ်ကြည်လင်သော အင်းအိုင်ကြီးကဲ့သို့ တည်ငြိမ်၍တုန်လှုပ်မှုမရှိသော ရဟန်းသံဃာထုကို အကြိမ်ကြိမ်အခါခါ ကြည့်ရှုနေရင်း-“ဤ ရဟန်းသံဃာတော်များသည် ငြိမ်သက်အေးချမ်းလှပေ၏။ဤရဟန်းသံဃာတော်များ ငြိမ်သက်အေးချမ်းသကဲ့သို့ ငါ၏ သားတော် ဥဒယဘဒ္ဒမင်းသားသည်လည်း ငြိမ်သက်အေးချမ်းပါစေသတည်း” ဟု ဆုတောင်းဥဒါန်းစကားအား ကျူးရင့်ဆိုလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည်-“မင်းကြီး၊ သင်သည် ချစ်မြတ်နိုးရာသို့(သင်၏သားတော်ထံသို့) စိတ်ဖြင့် ချက်ချင်းရောက်သွားလေပြီ“ ဟု မိန့်တော်မူလေ၏။ ထိုသို့ မိန့်တော်မူသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းရှင် အဇာတသတ်သည် “အရှင်ဘုရား၊ ဥဒယဘဒ္ဒမင်းသားအား အကျွန်ုပ်ချစ်ပါ၏။ ယခု အရှင်ဘုရားအား ခြံရံနေလျက် ထိုင်နေတော်မူသော ရဟန်းသံဃာတော်များသည် တည်ငြိမ်အေးချမ်းလှသော အသွင်များနှင့် ပြည့်စုံပါပေ၏။ ဤရဟန်းသံဃာတော် များ တည်ငြိမ်အေးချမ်းသကဲ့သို့ အကျွန်ုပ်၏သားတော် သည်လည်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းပါစေသတည်း” ဟု လျှောက်တင်လေ၏။ ဝေဒေဟီပုတ္တရာ မဂဓပြည့်ရှင် အဇာတသတ်မင်းသည် လျှောက်တင်ပြီးနောက် ထပ်မံ၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့်တကွ သံဃာတော်များအား ရှိခိုးကန်တော့လေ၏။ ထို့နောက် သင့်တင့်လျောက်ပတ်၍ မနီးမဝေးသောနေရာ၌ ထိုင်ပြီး အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကယ်၍ အရှင်ဘုရားသည် အကျွန်ုပ်အား မေးခွန်းမေးရန် ခွင့်ပေးပါက တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားအား တစ်စုံတစ်ခုသောအကြောင်းအရာ အနည်းငယ်မျှ မေးမြန်းလိုပါ၏” ဟု လျှောက်၏။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ အကျွန်ုပ်အား မေးလိုရာကို မေးလော့” ဟု ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို တပည့်တော်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော အရှင်ဘုရား”။ မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ သင်သည် အခြားသောသမဏဗြာဟ္မဏတို့အား ဤပြဿနာကို မေးမြန်းခဲ့ဖူးသလော။ မှတ်လည်း မှတ်မိပါ၏လော”။ အဇာတသတ်မင်း-“အကျွန်ုပ်သည် အခြားသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့အား ဤ ပြဿနာကို မေးမြန်းခဲ့ဖူးပါ၏။ မှတ်လည်းမှတ်မိပါ၏ အရှင်ဘုရား”။ [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=811934219588084&id=100023145413347 မြတ်စွာဘုရား-“ထိုသမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အဘယ်သို့ ဖြေကြားကုန်သနည်း။ အကယ်၍ ဝန်မလေးပါလျှင် ပြောကြားလော့”။] အဇာတသတ်မင်း-“မြတ်စွာဘုရားဖြစ်စေ၊ မြတ်စွာဘုရားကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်စေ ဤထိုင်နေရာအရပ်၌ပင် ထိုင်ရင်း ဖြေကြားရန် ဝန်မလေးပါအရှင်ဘုရား”။ မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ ဒီလိုဆိုလျှင် ပြောကြားပါလော့”။ === ပူရဏကဿပ၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် ပူရဏဿပထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး  ပူရာဏကဿပနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်များ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ ပူရာဏကဿပအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏”။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ကဿပ၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်ကဿပ”။ ဤသို့မေးသော် ပူရာဏကဿပဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“မင်းကြီး၊ ပြုသူ၊ ခိုင်းစေသူ၊ လှီးဖြတ်သူ၊လှီးဖြတ်ရန် စေခိုင်းသူ၊ နှိပ်စက်သူ၊ နှိပ်စက်ရန် စေခိုင်းသူ၊ ပူဆွေးအောင် ပြုသူ၊ ပူဆွေးအောင်ပြုရန် စေခိုင်းသူ၊ ပင်ပန်းအောင် ပြုသူ၊ ပင်ပန်းစေရန်စေခိုင်းသူ၊ ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်အောင် ဖန်တီးသူ၊ ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်အောင်ဖန်တီးရန် စေခိုင်းသူ၊ သူတစ်ပါးအသက်ကို သတ်သူ၊ သူတစ်ပါးအသက်ကို သတ်ရန် စေခိုင်းသူ၊ ခိုးယူသူ၊ ခိုးယူရန် စေခိုင်းသူ၊ အိမ်ကို ဖောက်ထွင်းသူ၊ အိမ်ကို ဖောက်ထွင်းရန် စေခိုင်းသူ၊ ရွာထဲသို့ တိုက်ခိုက်၍ လုယူသူ၊ ရွာထဲသို့တိုက်ခိုက်လုယူရန် စေခိုင်းသူ၊ အိမ်တစ်အိမ်အား တိုက်ခိုက်၍ လုယူသူ၊ အိမ်တစ်အိမ်အား တိုက်ခိုက်၍လုယူရန် စေခိုင်းသူ၊ ခရီးလမ်း၌ စောင့်၍ လုယက်သူ၊ ခရီးလမ်း၌ စောင့်၍လုယက်ရန် စေခိုင်းသူ၊ သူတစ်ပါးမယားနှင့် ပြစ်မှားသူ၊ သူတစ်ပါးမယားနှင့်ပြစ်မှားရန် စေခိုင်းသူ၊ မမှန်သောစကားကို ပြောသူ၊ မမှန်ကန်သောစကားကို ပြောရန်စေခိုင်းသူ။ ဤသို့သောသူများပြုသော ကိစ္စရပ်များသည် မကောင်းမှုအကုသိုလ်ဟု မခေါ်ဆိုနိုင်။ ထို့အပြင် မကောင်းသောအကျိုးလည်းမဖြစ်။ ဂင်္ဂါမြစ်၏တောင်ပိုင်း မြစ်ကမ်းနံဘေး၌ နေထိုင်သော မကောင်းသော အကျင့်စရိုက်ရှိသည့်သူ၏ လွန်စွာရက်စက်ကြမ်းတမ်းသော မကောင်းသောလူသတ်ခြင်းစသော လုပ်ရပ်များသည်လည်း မကောင်းသောအကျိုးမဖြစ်သည့်အပြင် မကောင်းသောလုပ်ရပ်ဟုလည်းမသတ်မှတ်နိုင်။ ဂင်္ဂါမြစ်၏မြောက်ပိုင်း မြစ်ကမ်းနံဘေး၌ နေထိုင်သော ကောင်းသောအကျင့်စရိုက်ရှိသူ၏ သမဏ(ရှင်ရသေ့ရဟန်း)၊ ဗြာဟ္မဏ(မြင့်မြတ်သောအကျင့်များအားကျင့်ကြံသူ)တို့အား ပူဇော်လှူဒါန်းခြင်း ကိစ္စရပ်များသည်လည်း ကောင်းသောအကျိုးမဖြစ်စေသည့်အပြင် ကောင်းသောလုပ်ရပ်ဟုလည်း မသတ်မှတ်နိုင်။ အလှူပေးခြင်း၊ မိမိ၏ ကိုယ်စိတ်နှလုံးအား မိမိကိုယ်တိုင် ဆုံးမထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သီလစောင့်စည်းခြင်း၊ မှန်သောစကားဆိုခြင်း ကိစ္စရပ်များသည်လည်း ကောင်းသောလုပ်ရပ်ဟု မသတ်မှတ်နိုင်သည့်အပြင် ကောင်းသောအကျိုးလည်း မဖြစ်” ဟူ၍ ပြောဆိုဖြေကြား၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် ပူရဏကဿပဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ မေးနေပါလျက်နှင့် သရက်ပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေကြားသကဲ့သို့ '''ကံမဲ့ဝါဒ'''ကိုသာ ဖြေကြားပါ၏။ ထိုအခါ တပည့်တော်သည် ''ငါကဲ့သို့သော မာဂဓပြည့်ရှင်သည် ငါ့နိုင်ငံအတွင်း၌နေသော ဤသမဏဗြာဟ္မဏအား အဘယ်ကြောင့် ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသင့်သည် ဟု တွေးမိသနည်း'' ဟု အကြံဖြစ်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ပူရာဏကဿပပြောသောစကားအား သဘောလည်းမကျ ပယ်လည်းမပယ်ခဲ့ပါ။ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ရခက်သော ပူရာဏကဿပစကားကြောင့် နှလုံးမသာယာ ဖြစ်ခဲ့ပါသော်လည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်စေသော စကားဆိုးအားလည်း မပြောခဲ့သည့်အပြင် ပူရာဏကဿပ၏ စကားကိုလည်း မိမိအယူအဖြစ် လက်ခံကာ နာယူမှတ်သားခြင်းမပြုဘဲ ထပြီး ပြန်ခဲ့ပါ၏”။ === မက္ခလိဂေါသာလ၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် မက္ခလိဂေါသာလထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး မက္ခလိဂေါသာလနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်များ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ မက္ခလိဂေါသာလအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏”။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဂေါသာလ၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်ဂေါသာလ”။ ဤသို့မေးသော် မက္ခလိဂေါသာလဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“မင်းကြီး၊ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ကိလေသာ စသောတရားများကြောင့် ညစ်ညူးစရာ အကြောင်းနှင့် အကြောင်းရင်းအထောက်အပံ့သည် မရှိ။ သို့သော်လည်း သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ကိလေသာ စသောတရားများကြောင့် ညစ်ညူးနေကြ၏။ ထို့အတူ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ကိလေသာ စသောတရားများမှ လွတ်မြောက်သန့်စင်ရန် အကြောင်းနှင့် အကြောင်းရင်းအထောက်အပံ့သည် မရှိ။ သို့သော်လည်း သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ကိလေသာ စသောတရားများမှ လွတ်မြောက်သန့်စင်ကြကုန်၏။ မိမိ၏ ပြုလုပ်မှုသည်မရှိ၊ သူတစ်ပါးတို့ ပြုလုပ်ပေးမှုသည်မရှိ၊ ယောက်ျားတို့၏ စွမ်းအားသည်မရှိ၊ ယောက်ျားတို့၏ အားထုတ်မှုသည်မရှိ။ အလုံးစုံသော သတ္တဝါများ၊ အလုံးစုံသော အသက်ရှုနေသည့် သတ္တဝါများ၊ အလုံးစုံသော ခန္ဓာကိုယ်အထင်အရှားရှိသည့် သတ္တဝါများ၊ အလုံးစုံသော သက်ရှိသတ္တဝါများ သည်လည်း အစွမ်းမရှိကုန်၊ ခွန်အားမရှိကုန်၊ လုံ့လဝီရိယမရှိကုန်၊ သဘာဝတရား၏ အလိုအတိုင်း ဖြစ်မြဲဆုံစည်းကာ အမျိုးမျိုးဖြစ်ကုန်၍ ဇာတ်အထူးခြောက်မျိုးတို့၌သာလျှင် ဆင်းရဲချမ်းသာခြင်းအား ခံစားကြကုန်၏။ ဤတစ်သန်းလေးသိန်းခြောက်ထောင့်ခြောက်ရာသော အဓိကသတ္တဝါမျိုးများ၊ ငါးရာသော ကံအမျိုးအစားများ၊ ငါးပါးသော ကံများ၊ သုံးပါးသော ကံများ၊ ပြည့်၍များလှစွာသော ကံများ၊ ခြောက်ဆယ့်နှစ်ပါးသော အကျင့်အမျိုးမျိုး၊ ခြောက်ဆယ့်နှစ်ပါးသော အန္တရကပ်သက်တမ်းများ၊ ခြောက်မျိုးသော ဇာတ်အဆင့်အတန်းအထူးများ၊ ရှစ်မျိုးသော ယောက်ျားအမျိုးအစားများ၊ လေးထောင့်ကိုးရာသောအသက်မွေးမှုလုပ်ငန်းများ၊ လေးထောင့်ကိုးရာသော ပရိဗိုဇ်မျိုးများ၊ လေးထောင့်ကိုးရာသော နဂါးတို့၏ ဘုံဌာနများ၊ဣန္ဒြေစောင့်ထိန်းမှုအမျိုးအစားပေါင်း နှစ်ထောင်တို့နှင့် ငရဲပေါင်း သုံးထောင်၊ မြူဓာတ်(တည်ရာ) သုံးဆယ့်ခြောက်မျိုး၊ ခုနှစ်မျိုးသော အမည်သညာရှိသည့် ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်း၊ ခုနှစ်မျိုးသော အမည်သညာမရှိသော ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်း၊ ခုနှစ်မျိုးသော ထပ်ပွားသည့် ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်း၊ နတ်အမျိုးအစားပေါင်း ခုနှစ်မျိုး၊ လူအမျိုးအစားပေါင်း ခုနှစ်မျိုး၊ မြေဖုတ်ဘီလူးအမျိုးအစားပေါင်း ခုနှစ်မျိုး၊ အိုင်ကြီးခုနှစ်ခု၊ အဖုကြီးခုနှစ်ခု၊ အဖုငယ်ခုနှစ်ခု၊ ချောက်ကြီးခုနှစ်ခု၊ ချောက်ငယ် ခုနှစ်ရာ၊ အိပ်မက်ကြီး ခုနှစ်ခု၊ ခုနှစ်ရာသော အိပ်မက်ငယ်များ၊ ရှစ်သန်းလေးသိန်းသော မဟာကပ်သက်တမ်းများရှိကုန်၏။ ယင်း မဟာကပ်သက်တမ်းကာလပတ်လုံး လူမိုက်ဖြစ်စေ၊ ပညာရှိဖြစ်စေ တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြေးသွားကျင်လည်၍ ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ မိမိတို့၏သက်တမ်းကာလအား ကုန်ဆုံးခြင်းကို ပြုကြသော်လည်း ဆင်းရဲခြင်းများသည် မကုန်ဆုံးပေ။ ယင်း မဟာကပ်သက်တမ်းကာလပတ်လုံး လူမိုက် သို့မဟုတ် ပညာရှိတို့သည် ဆင်းရဲခပ်သိမ်းများ ကုန်ဆုံးရန်အတွက် သီလများ၊ ကျင့်ဝတ်ထူးများ၊ ခြိုးခြံမှုအကျင့်များ၊ မြတ်သောအကျင့်များအား ကျင့်ကြံခြင်းပြုကြသော်လည်း ဆင်းရဲခြင်းများသည် မကုန်ဆုံးပေ။ ချမ်းသာခြင်းနှင့် ဆင်းရဲခြင်းတို့သည် စရွတ်တောင်းဖြင့် ခြင်ထားပြီးသကဲ့သို့ အတိုင်းအတာအပိုင်းအခြားသတ်မှတ်ပြီးသား ဖြစ်၏။ သံသရာသည် ကာလအကန့်အသတ် ပိုင်းခြားထားပြီးသားဖြစ်၏။ အတိုး အဆုတ် မရှိ၊ အလွန်အယုတ် မရှိ၊ ချည်လုံးသည် သူ့တွင်ရှိသော ချည်မျှင်များအရေအတွက်မျှသာ ပြေးနိုင်သကဲ့သို့ ဤအတူ လူမိုက်ဖြစ်စေ၊ ပညာရှိဖြစ်စေ တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြေးသွားကျင်လည်၍ ဆင်းရဲပင်ပန်းကာ ပြီးဆုံးခြင်းကို ပြုကြလတ္တံ့” ဟူ၍ ဖြေဆိုပြောပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် မက္ခလိဂေါသာလဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ မေးနေပါလျက်နှင့် သရက်ပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေကြားသကဲ့သို့ သူ၏ '''သံသရာမှစင်ကြယ်ခြင်း အယူဝါဒ'''ကိုသာ ဖြေကြားပါ၏။ ထိုအခါတပည့်တော်သည် ''ငါကဲ့သို့သောမာဂဓပြည့်ရှင်သည် ငါ့နိုင်ငံအတွင်း၌နေသော ဤသမဏဗြာဟ္မဏအား အဘယ်ကြောင့် ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသင့်သည်ဟု တွေးမိသနည်း'' ဟု အကြံဖြစ်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် မက္ခလိဂေါသာလ ပြောသောစကားအား သဘောလည်းမကျ၊ ပယ်လည်းမပယ်ခဲ့ပါ။ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ရခက်သော မက္ခလိဂေါသာလစကားကြောင့် နှလုံးမသာယာ ဖြစ်ခဲ့ပါသော်လည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်စေသော စကားဆိုးအား လည်း ပြန်မပြောခဲ့သည့်အပြင် မက္ခလိဂေါသာလ၏ စကားကိုလည်း မိမိအယူအဖြစ် လက်ခံကာ နာယူမှတ်သားခြင်းမပြုဘဲ ထပြီး ပြန်ခဲ့ပါ၏”။ === အဇိတကေသကမ္ဗလ၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် အဇိတကေသကမ္ဗလထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး အဇိတကေသကမ္ဗလနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်များ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ အဇိတကေသကမ္ဗလအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင် အဇိတကေသကမ္ဗလ၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်အဇိတ”။ ဤသို့မေးသော် အဇိတကေသကမ္ဗလဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“မင်းကြီး၊ လှူဒါန်းပေးကမ်းခြင်းသည် အကျိုးမရှိ။ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဟုံးမီး(ယဇ်မီး)ပူဇော်ခြင်းတို့သည်လည်း အကျိုးမရှိ။ ဤလောကသည်လည်း မရှိ။ အခြားတစ်ပါးသော လောကသည်လည်း ရှိလိမ့်မည် မဟုတ်။ အရိယာနွယ်ဝင် သူတော်စင်လည်းဖြစ်၍ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်အထူးဖြင့် ဟောကြားနိုင်သော ပညာရှိပြီး ကောင်းမွန်သောအကျင့်အား ကျင့်ကြံပြီးသူ သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည်လည်း ဤလောက၌ မရှိကုန်။ သတ္တဝါတို့သည် မြေ၊ ရေ၊ လေ၊ မီး ဟူသော မဟာဘုတ်လေးပါး ပေါင်းစည်းထားသော အစုအဝေးကြီးပင် ဖြစ်ကြကုန်၏။ သတ္တဝါတို့သည် သေလွန်သောအခါ သတ္တဝါတို့၏ မြေဓာတ်နှင့်ဆိုင်သော အရာများသည် ပင်မမြေဓာတ်အစုနှင့် ပေါင်းစည်းပြီး၊ ရေဓာတ်နှင့်ဆိုင်သော အရာများသည် ပင်မရေဓာတ်အစုနှင့် ပေါင်းစည်း၍၊ မီးဓာတ်နှင့်ဆိုင်သော အရာများသည် ပင်မမီးဓာတ်အစုနှင့် ပေါင်းစည်းကာ၊ လေဓာတ်နှင့်သက်ဆိုင်သော အရာများသည် ပင်မလေဓာတ်နှင့်ပေါင်းစည်း၏။ သတ္တဝါတို့သည် သေလွန်လေပြီး ကျန်သော အလောင်းကောင်ကို ယောက်ျားသားငါးဦးတို့သည် ညောင်စောင်းနှင့် သယ်ယူကာ သုဿန်သို့ ပို့ဆောင်၍ ပစ်ထားလေ၏။ သူသေအလောင်း ပျက်စီးလေသော် ခိုအဆင်းရှိသော အရိုးများ ပေါ်လာ၏။ လှူဒါန်းခြင်းစသော ကိစ္စရပ်များသည် လူသေအလောင်းအား မီးရှို့သောအခါ ကြွင်းကျန်သော ပြာကဲ့သို့ အကျိုးမရှိ။ အလှူပေးခြင်းစသော ဒါနကို လူမိုက်တို့ကသာ သတ်မှတ်ပညတ်ကြ၏။ အချို့သူတို့သည် ''လှူဒါန်းပေးကမ်းခြင်းသည် အကျိုးရှိ၏'' ဟူသော ဝါဒအား လက်ကိုင်၍ ဟောပြောလေ့ရှိပြီး ထိုဟောပြောချက်များသည် အကျိုးမရှိ၊ မှားယွင်းပြီး ယောင်ယမ်း၍ လျှောက်ပြောသော စကားမျှသာဖြစ်၏။ လောက၌ လူမိုက် သို့မဟုတ် ပညာရှိတို့သည် ခန္ဓာကိုယ် ပျက်စီးပြတ်စဲ သေဆုံးပြီးနောက် နောင်တဖန် ပြန်လည်မွေးဖွားအသက်ရှင်ရခြင်း(ဘဝ)သည် မရှိ” ဟူ၍ ဖြေဆိုပြောပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် အဇိတကေသကမ္ဗလဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍ လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ မေးနေပါလျက်နှင့် သရက်ပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေကြားသကဲ့သို့ သူ၏ '''ပြတ်စဲခြင်း ဗလာနတ္ထိဝါဒ'''ကိုသာ ပြန်လည်ဖြေကြားပါ၏။ ထိုအခါတပည့်တော်သည် ''ငါကဲ့သို့သောမာဂဓပြည့်ရှင်သည် ငါ့နိုင်ငံအတွင်း၌နေသော ဤသမဏဗြာဟ္မဏအား အဘယ်ကြောင့် ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသင့်သည်ဟု တွေးမိသနည်း'' ဟု အကြံဖြစ်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် အဇိတကေသကမ္ဗလ ပြောသောစကားအား သဘောလည်းမကျ ပယ်လည်းမပယ်ခဲ့ပါ။ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ရခက်သော အဇိတကေသကမ္ဗလစကားကြောင့် နှလုံးမသာယာဖြစ်ခဲ့ပါသော်လည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်စေသော စကားဆိုးအားလည်း မပြောခဲ့သည့်အပြင် အဇိတကေသကမ္ဗလ ၏စကားကိုလည်း မိမိအယူအဖြစ် လက်ခံကာ နာယူမှတ်သားခြင်းမပြုဘဲ ထပြီး ပြန်ခဲ့ပါ၏။” === ပကုဓကစ္စာယန၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် ပကုဓကစ္စာယန ထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး  ပကုဓကစ္စာယနနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်းများ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ ပကုဓကစ္စာယနအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ပကုဓကစ္စာယန၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်ပကုဓကစ္စာယန”။ ဤသို့မေးသော် ပကုဓကစ္စာယနဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“မင်းကြီး၊ (၁)မြေအစု၊ (၂)ရေအစု၊ (၃)မီးအစု၊ (၄)လေအစု၊ (၅)ချမ်းသာ၊ (၆)ဆင်းရဲ နှင့် (၇)ရှင်သန်မှုရှိသော အသက် ဟူသည့် ခုနှစ်ပါးသည် ပြုလုပ်ထားသည်မဟုတ်၊ စေခိုင်းခြင်းပြုလုပ်ထားခြင်းဖြင့် ရရှိသောအရာလည်းမဟုတ်၊ ဖန်ဆင်းထားသည်လည်းမဟုတ်၊ ဓာတ်ပြုခြင်းမရှိ(မြုံနေ၏)၊ တောင်များ၏ ထိပ်ပိုင်းနှင့် ခိုင်မြဲသောတံခါးတို့ကဲ့သို့ တည်ငြိမ်နေ၏။ ထို့ကြောင့် ဤခုနှစ်ပါးအစုတို့ ပေါင်းစည်းသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် သတ္တဝါများသည် တုန်လှုပ်ဖောက်ပြန်ခြင်းမရှိ၊ အချင်းချင်း နာကျင်ထိခိုက်စေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲစေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ချမ်းသာစေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချမ်းသာစေရန်အတွက်လည်းကောင်း ပြုလုပ်ခြင်းငှာမတတ်နိုင်။ ထိုခုနှစ်ပါးအစုတို့ဖြင့် ဖန်တီးထားသော သတ္တဝါများအား သတ်နိုင်သူ၊ သတ်ရန်စေခိုင်းနိုင်သူ၊ ကြားနိုင်သူ၊ ကြားနိုင်စေသူ၊ သိနိုင်သူ၊ သိရန်စေခိုင်းသူ ဟူ၍ မရှိကုန်၊ ထက်စွာသော လက်နက်ဖြင့် ထိုသတ္တဝါ၏ဦးခေါင်းကို ဖြတ်စေကာမူ သူ့အသက်သတ်သောလုပ်ရပ်ဟု မသတ်မှတ်နိုင်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လက်နက်သည် ထိုခုနှစ်ပါးသောအစုတို့ဖြင့် ဖန်တီးထားခြင်းအား ကွာဟခြင်းမျှသာ ပြုနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်၏” ဟူ၍ ဖြေဆိုပြောပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် ပကုဓကစ္စာယနဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ မေးနေပါလျက်နှင့် သရက်ပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေကြားသကဲ့သို့ '''အကြောင်းအရာတစ်ခုကို အခြားအကြောင်းအရာ အစားထိုး'''၍သာ ဖြေကြားပါ၏။ ထိုအခါတပည့်တော်သည် ''ငါကဲ့သို့သောမာဂဓပြည့်ရှင်သည် ငါ့နိုင်ငံအတွင်း၌နေသော ဤသမဏဗြာဟ္မဏအား အဘယ်ကြောင့် ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသင့်သည်ဟု တွေးမိသနည်း'' ဟု အကြံဖြစ်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ပကုဓကစ္စာယန ပြောသောစကားအား သဘောလည်းမကျ ပယ်လည်းမပယ်ခဲ့ပါ။ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ရခက်သော ပကုဓကစ္စာယန စကားကြောင့် နှလုံးမသာယာဖြစ်ခဲ့ပါသော်လည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်စေသော စကားဆိုးအားလည်း မပြောခဲ့သည့်အပြင် ပကုဓကစ္စာယန၏ စကားကိုလည်း မိမိအယူအဖြစ် လက်ခံကာ နာယူမှတ်သားခြင်းမပြုဘဲ ထပြီး ပြန်ခဲ့ပါ၏”။ === နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တ၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်များ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်အဂ္ဂိဝေဿနာ(နိဂဏ္ဍ၏မျိုးနွယ်အမည်)၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်အဂ္ဂိဝေသာန”။ ဤသို့မေးသော် နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“မင်းကြီး၊ ဤလောက၌ နိဂဏ္ဍသည် အလုံးစုံသော ရေအေးကို တားမြစ်၏။ မကောင်းမှုကိုလည်း အလုံးစုံတားမြစ်၏၊ မကောင်းမှုအလုံးစုံကို တားမြစ်ခြင်းဖြင့် မကောင်းမှုကိုပယ်ခွာပြီး၏၊ မကောင်းမှုကို အလုံးစုံသော တားမြစ်ခြင်းများဖြင့် သတ်မှတ်သဖြင့် လွတ်မြောက်ရာကို တွေပြီးသည်လည်းဖြစ်၏ ဟူသော စောင့်ထိန်းမှုလေးမျိုးဖြင့် မကောင်းမှုများအား ''စောင့်ထိန်းခြင်းဖြင့် စောင့်ထိန်းပြီးသော နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တမည်သော အကျွန်ုပ်အား ဉာဏ်ပညာအထွတ်အထိပ်ရောက်ပြီးသူ၊ စောင့်ထိန်းသော သဘောအားလက်ကိုင်သူ၊ တည်ကြည်မှုရှိသူ'' ဟု ခေါ်ဆိုသတ်မှတ်အပ်၏” ဟူ၍ ဖြေဆိုပြောပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ မေးနေပါလျက်နှင့် သရက်ပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေကြားသကဲ့သို့ သူ၏'''စောင့်ထိန်းခြင်းအယူဝါဒ'''ကိုသာ ဖြေကြားပါ၏။ ထိုအခါတပည့်တော်သည် ''ငါကဲ့သို့သောမာဂဓပြည့်ရှင်သည် ငါ့နိုင်ငံအတွင်း၌နေသော ဤသမဏဗြာဟ္မဏအား အဘယ်ကြောင့် ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသင့်သည်ဟု တွေးမိသနည်း'' ဟု အကြံဖြစ်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တ ပြောသောစကားအား သဘောလည်းမကျ ပယ်လည်းမပယ်ခဲ့ပါ။ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ရခက်သော နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တ စကားကြောင့် နှလုံးမသာယာဖြစ်ခဲ့ပါသော်လည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်စေသော စကားဆိုးအားလည်း မပြောခဲ့သည့်အပြင် နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တ၏ စကားကိုလည်း မိမိအယူအဖြစ် လက်ခံကာ နာယူမှတ်သားခြင်းမပြုဘဲ ထပြီး ပြန်ခဲ့ပါ၏။ === သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်များ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ”။ ဤသို့မေးသော် သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ ဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“''အခြားတစ်ပါးသော လောကထပ်ရှိသေးလော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကိုမေးသော် ''တစ်ပါးသော လောကရှိ၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''တစ်ပါးသော လောကရှိ၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''အခြားတစ်ပါးသော လောကများ မရှိပါလော'' ဟု မေးလျှင်လည်း ''တစ်ပါးသော လောကမရှိ'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''တစ်ပါးသော လောကများ မရှိ'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''အခြားတစ်ပါးသော လောကများသည် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိပါလော'' ဟု မေးလျှင်လည်း ''တစ်ပါးသော လောကများ ရှိလည်းရှိ၏၊ မရှိလည်းမရှိ၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''တစ်ပါးသော လောကများ ရှိလည်းရှိ၏၊ မရှိလည်းမရှိ၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''အခြားတစ်ပါးသော လောကများရှိသည်လည်း မဟုတ်၊ မရှိသည်လည်း မဟုတ်ပါလော'' ဟု မေးလျှင်လည်း ''အခြားတစ်ပါးသော လောကများ ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်သည် ကို မှန်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''အခြားတစ်ပါးသော လောကများ ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်း မဟုတ်သည်ကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိ၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိ၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိကုန်သလော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိ၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိ၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ မရှိကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ မရှိပါ'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ မရှိပါ'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိ ကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိ ကုန်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိ ကုန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ပါလော'' ဟု မေးလျှင်လည်း ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ကို မှန်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိပါသလော'' ဟု မေးလျှင်လည်း ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိပါ၏ကို မှန်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိပါ၏ကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် မရှိပါသလော'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''ကောင်းမှု မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် မရှိပါကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိပါသလော'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် "ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ပါသလော'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသေး၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသေး၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ မရှိကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ မရှိ၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ မရှိ၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်ရှိ၊ မရှိလည်းမရှိကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်ရှိ မရှိလည်းမရှိကုန်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်ရှိ၊ မရှိလည်းမရှိကုန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ” ဟူ၍ ဖြေဆိုပြောပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ ''တောင်ပိန္နဲပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် သရက်ပင်၏ နေရာကိုသာ ဖြေနေပါသကဲ့သို့ သူ၏'''ပစ်လွှင့်သောအယူ'''ကိုသာ ဖြေနေပါ၏။ ထိုသူသည် သမဏဗြာဟ္မဏများ အနက် ပညာအမဲ့ဆုံးနှင့် အတွေအဝေဆုံးတည်း။ ''ငါကဲ့သို့သောမင်းသည် ဤသို့သောသူအား အဘယ်ကြောင့်ပြစ်တင်မောင်းမဲသင့်သည်'' ဟု မှတ်ယူနိုင်သနည်းဟု အကြံဖြစ်ခဲ့၏။ အကျွန်ုပ်သည် ထိုသူပြောသောစကားကို မနှစ်သက်သလိုပယ်ခဲ့ခြင်းလည်းမရှိ။ တစ်စုံတစ်ရာသောစကားမှမဆိုဘဲ နေရာမှထကာ ပြန်ခဲ့ပါ၏။ == မြတ်စွာဘုရားအား မေးလျှောက်ခြင်း == အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ ယခုအခါ၌ အရှင်ဘုရားအား အကျွန်ုပ် သိလိုသဖြင့် ဤမေးခွန်းအား မေးမြန်းပါ၏။ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို တပည့်တော်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်ဘုရား”။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ ငါတတ်နိုင်ပါပေ၏။ မင်းကြီး၏ မေးခွန်းအား ငါသည် အမေးအဖြေသဘောဖြင့် ဖြေဆိုမည်ဖြစ်ပါသဖြင့်၊ ငါသည် သင့်အား သင်ချက်ချင်း နားလည်သဘောပေါက်စေမည့် အမေးကိုမေးလတ္တံ့၊ သင်သည် ထိုအမေးကို နှစ်သက်သလို ဖြေလော့” ဟု မိန့်တော်မူပြီး ဤသို့ ဟောတော်မူလေသတည်း။ === ယခုဘဝ၌ချက်ချင်းလက်ငင်းရရှိသော ပထမမြောက်ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုး === ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ (ဥပမာ) ဤမာဂဓတိုင်းသားဖြစ်ပြီး မိမိသခင် အိပ်ရာမှမထခင် ရှေးဦးစွာ နိုးထလေ့ရှိပြီး မိမိသခင် အိပ်ရာဝင်ပြီးအိပ်မှ အိပ်လေ့ရှိသော၊ သခင်၏အမိန့်အား အမြဲနာခံတတ်သော၊ သခင်၏ အကြိုက်ကိုလည်း ပြုတတ်သော၊ သဘောကျဖွယ် စကားကိုလည်း အမြဲဆိုလေ့ရှိသော၊ သခင်၏ မျက်နှာရိပ်မျက်နှာကဲကို အမြဲ ကြည့်ရှုလေ့လာတတ်သော သင်၏အမှုလုပ် ကျွန်ယောက်ျားသည် ''ကောင်းသော ဘဝသို့ ရောက်စေသော ကောင်းသော ကုသိုလ်ကိစ္စများ၏ ကံအကျိုးပေးသည် အံ့ဖွယ်စရာကောင်း၍ အံ့အားသင့်စရာလည်း ကောင်းလှပေ၏။ ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် အဇာတသတ်မင်းသည် လူသားဖြစ်သလို ငါသည်လည်း လူသားဖြစ်၏။ ''လူဖြစ်ပုံချင်းအတူတူ အဇာတသတ်မင်းသည်ကား အမြင်ကောင်း၊ အကြားကောင်း၊ အနံ့ကောင်း၊ အရသာကောင်း၊ အထိအတွေ့ကောင်း၊ အတွေးကောင်းတည်းဟူသော ကာမဂုဏ်တရားကောင်းများသာ ကြုံတွေ့ရပြီး နတ်တို့ကဲ့သို့ ပျော်ရွှင်စွာဖြင့် မင်းစည်းစိမ် စံစားရ၏။ ''ငါ့မှာမူ မိမိသခင် အိပ်ရာမှမထခင် ရှေးဦးစွာနိုးထလေ့ရှိပြီး မိမိသခင် အိပ်ရာဝင်ပြီးအိပ်မှ အိပ်လေ့ရှိသော၊ သခင်၏ အမိန့်အား အမြဲနာခံတတ်သော၊  သခင်၏ အကြိုက်ကိုလည်း ပြုတတ်သော၊ သဘောကျဖွယ် စကားကိုလည်း အမြဲဆိုလေ့ရှိသော၊ သခင်၏ မျက်နှာရိပ်မျက်နှာကဲကို အမြဲ ကြည့်ရှုလေ့လာတတ်သော ကျွန်အဖြစ် မိမိသခင်၏ တာဝန်မှန်သမျှအား လုပ်ဆောင်ရ၏။ ''ငါသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့ကို ပယ်ရှင်းပြီး ဖန်ရည်ဆိုးသော ဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ပြီး လူ့ဘောင်ကို ပယ်ခွာကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ပြောင်းပြီး ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်လေလျှင် ထိုမင်းကဲ့သို့ စည်းစိမ်ချမ်းသာများအား ခံစားနိုင်သောသူ ဖြစ်ရာ၏'' ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအကြံဖြစ်သော သင်၏ ကျွန်ယောက်ျားသည် နောင်အချိန်၌ ဆံပင်နှင့် မုတ်ဆိတ်တို့အား ပယ်ပြီး ဖန်ရည်ဆိုး အဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလေသည်။ ထို့နောက် ထိုသူသည် ရဟန်း၏ အခြေခံစည်းကမ်းဖြစ်သည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ကို စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရသလောက်သော အစာရေစာအဝတ်တို့ဖြင့် ခြိုးခြံချွေတာစွာ ရောင့်ရဲကာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သော နေရာ၌ တရားဓမ္မဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လတ္တံ့။ ထို ကျွန်ယောက်ျားတစ်ဖြစ်လည်း ထိုရဟန်း၏ နေထိုင်စားသောက်ပုံနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းစွာဖြင့် တရားဓမ္မများကျင့်ကြံနေမှုကို သင်၏ မင်းချင်းယောက်ျား၊ မင်းအမှုထမ်းအမတ်များသည် သင့်အား ''မြတ်သောမင်းကြီး သိတော်မူစေရန်အလို့ငှာ ဤသတင်းစကားအား လျှောက်တင်ပါ၏။ သခင်အိပ်ရာမှမထခင် ရှေးဦးစွာ နိုးထလေ့ရှိပြီး သခင်အိပ်ရာဝင်ပြီးအိပ်မှ အိပ်လေ့ရှိသော၊ သခင်၏အမိန့်ကို အမြဲနာခံတတ်သော၊ သခင်၏အကြိုက်ကိုလည်း ပြုတတ်သော၊ သဘောကျဖွယ်စကားကိုလည်း အမြဲဆိုလေ့ရှိသော၊ သခင်၏မျက်နှာရိပ်မျက်နှာကဲကို အမြဲ ကြည့်ရှုလေ့လာတတ်သော ကျွန်အဖြစ် သခင်၏ တာဝန်မှန်သမျှအား လုပ်ဆောင်ရသော သင်၏ ကျွန်ယောက်ျားသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့ကို ပယ်ရှင်းပြီး ဖန်ရည်ဆိုးသော ဝတ်သင်္ကန်းတို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး လူ့ဘောင်ကို ပယ်ခွာကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ပြောင်း ပြီး ရဟန်း၏ အခြေခံစည်းကမ်းဖြစ်သည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့အား စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရသလောက်သော အစာရေစာအဝတ်တို့ဖြင့် ခြိုးခြံချွေတာစွာရောင့်ရဲကာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သော နေရာ၌ တရားဓမ္မဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်နေပါ၏ ဘုရား'' ဟု လျှောက်တင်ကြလတ္တံ့။ ထိုသို့လျှောက်တင်လေလျှင် အသင်မင်းကြီးသည် ''အသင်တို့၊ ထိုယောက်ျားအား ငါ့ထံ့သို့ ပြန်လာစေလော့။ ငါအိပ်ရာမှမထခင် ရှေးဦးစွာနိုးထလေ့ရှိပြီး ငါအိပ်ရာဝင်ပြီးအိပ်မှ အိပ်လေ့ရှိသော၊ ငါ၏အမိန့်အား အမြဲနာခံတတ်သော၊ ငါ၏အကြိုက်ကိုလည်း ပြုတတ်သော၊ သဘောကျဖွယ်စကားကိုလည်း အမြဲဆိုလေ့ရှိသော၊ ငါ၏ မျက်နှာရိပ်မျက်နှာကဲကို အမြဲ ကြည့်ရှုလေ့လာတတ်သော ကျွန်အဖြစ် ငါ၏တာဝန်မှန်သမျှအား ပြန်လည်လာရောက်ထမ်းဆောင်စေ'' ဟု အမိန့်တော်ချမှတ်မည်လော” ဟု မေးတော်မူ၏။ ထိုအခါ အဇာတသတ်က-“ဤသို့ မမိန့်သင့်ပါ အရှင်ဘုရား၊ အမှန်တကယ်အားဖြင့် အကျွန်ုပ်တို့ကပင် ထိုသူ့အား ရှိခိုးလည်း ရှိခိုးရမည်။ နန်းတော်သို့ကြွလာပါကလည်း ခရီးဦးကြိုပြုပြီး ထိုင်ရန်နေရာကိုလည်း ပြင်ပေးရမည်။ ထို့အပြင် ထိုသူအား သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်းတို့နှင့် မနာမကျန်းဖြစ်ပါကလည်း ဆေးအသုံးအဆောင်များ အလိုရှိပါကလည်း အကျွန်ုပ်တို့အား အလှူခံပါရန်လည်း ဖိတ်ရမည့်အပြင် ထိုသူအား တရားဥပဒေနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုပေးပြီး ထိုသူ၏ လုံခြုံရေးကိုလည်းစီမံပေးရမည် ဖြစ်ပါ၏” ဟု လျှောက်တင်၏။ ထိုသို့လျှောက်သော် မြတ်စွာဘုရားသည်-“မင်းကြီး၊ သင်ဆိုခဲ့သောစကားကို အဘယ်သို့ထင်မြင်သနည်း။ ဤသို့သဘောရှိသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကျိုးသည် အကျိုးရှိသလော၊ အကျိုးမရှိသလော” ဟု ပြန်မေးမိန့်၏။ အဇာတသတ်မင်း-“ဤသို့ဖြစ်လျှင် ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုးသည် ဧကန်အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသည့်အပြင် တပည့်တော်သည်လည်း ချက်ချင်းနားလည်သဘောပေါက်ပါ၏ ဘုရား” ဟု လျှောက်တင်၏။ ထိုအခါမြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး၊ ဤသည်ကား ငါ သင့်အား ရှေးဦးစွာ ဟောပြသော မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ === မျက်မှောက်ဘဝ၌ရအပ်သော ဒုတိယမြောက် ရဟန်းဖြစ်ကျိုး === ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းက-“အရှင်ဘုရား၊ ဤအကျိုးအပြင် နောက်ထပ် မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် မြင်သိနိုင်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးသည်လည်း ရှိပါသေး၏လော။ ရှိပါသေးရင် အကျွန်ုပ်အား ဟောပြရန် တတ်နိုင်ပါသေး၏လော” ဟု မေးတော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ အကျွန်ုပ် ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသေး၏။ ဤအကျိုးကိုလည်း အမေးအဖြေသဘောဖြင့် ရှင်းပြ ဟောကြားမည်ဖြစ်ပါသဖြင့် ငါသည် သင့်အား မေးခွန်းမေးလျှင် သင်သည် ငါ၏မေးခွန်းအား သင်နှစ်သက်သလို ဖြေဆိုလေလော့” ဟု မိန့်တော်မူပြီး “မင်းကြီး၊ (ဥပမာ) ဤတိုင်းပြည်၏ အခွန်ကိုလည်း အမြဲပေးဆောင်တတ်သော တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာနှင့် မိမိ၏စီးပွားဥစ္စာတို့ကို တိုးတက်ပွားများစေတတ်သော အိမ်ပိုင်ရာပိုင်ရှိသည့် လယ်သမားယောက်ျားတစ်ယောက်သည် သင်၏လက်အောက်တွင် ရှိ၏။ ထိုသူသည် ''ကောင်းသောဘဝသို့ ရောက်စေသော ကောင်းသောကုသိုလ်ကိစ္စများ၏ ကံအကျိုးပေးသည် အံ့ဖွယ်စရာကောင်း၍အံ့အားသင့်စရာလည်း ကောင်းလှပေ၏။ ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် အဇာတသတ်မင်းသည်လူသား ဖြစ်သလို ငါသည်လည်း လူသားဖြစ်၏။ လူဖြစ်ပုံချင်းအတူတူ အဇာတသတ်မင်းသည်ကား အမြင်ကောင်း၊ အကြားကောင်း၊ အနံ့ကောင်း၊ အရသာကောင်း၊ အထိအတွေ့ကောင်း၊ အတွေးကောင်းတည်းဟူသော ကာမဂုဏ်တရားကောင်းများသာ ကြုံတွေ့ရပြီး နတ်တို့ကဲ့သို့ ပျော်ရွှင်စွာဖြင့် မင်းစည်းစိမ် စံစားရ၏။ ငါ့မှာမူ ဤတိုင်းပြည်၏အခွန်ကိုလည်း အမြဲပေးဆောင်တတ်သော တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာနှင့် မိမိ၏စီးပွားဥစ္စာတို့ကို တိုးတက်ပွားများစေတတ်သော အိမ်ပိုင်ရာပိုင်ရှိသည့် လယ်သမားယောက်ျားတစ်ယောက်အဖြစ် မင်း၏ဘဏ္ဍာအား အမြဲအခွန်ဆောင်ရသော ဘဝသာဖြစ်ရ၏။ ငါသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့ကို ပယ်ရှင်းပြီး ဖန်ရည်ဆိုးသော ဝတ်သင်္ကန်းတို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး လူ့ဘောင်ကို ပယ်ခွာကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ပြောင်းပြီး ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်လေလျှင် ထိုမင်းကဲ့သို့ စည်းစိမ်ချမ်းသာများအား ခံစားနိုင်သောသူ ဖြစ်ရာ၏'' ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအကြံဖြစ်သော သင်၏လက်အောက်ရှိ လယ်သမားယောက်ျားသည် နောင်အချိန်၌ ဆံပင်နှင့် မုတ်ဆိတ်တို့အားပယ်ပြီး မိမိ၏ပစ္စည်းဥစ္စာများနှင့် ဆွေမျိုးအနည်းအများအား စွန့်၍ ဖန်ရည်ဆိုးအဝတ်သင်္ကန်းတို့ကိုဝတ်ဆင်ကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလေသည်။ ထို့နောက် ထိုသူသည် ရဟန်း၏ အခြေခံစည်းကမ်းဖြစ်သည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့အား စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရသလောက်သော အစာရေစာအဝတ်တို့ဖြင့် ခြိုးခြံချွေတာစွာ ရောင့်ရဲကာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သောနေရာ၌ တရားဓမ္မဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လတ္တံ့။ ထို လယ်သမားယောက်ျားတစ်ဖြစ်လည်း ထိုရဟန်း၏ နေထိုင်စားသောက်ပုံနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းစွာဖြင့် တရားဓမ္မများ ကျင့်ကြံနေမှုကို သင်၏ မင်းချင်းယောက်ျား၊မင်းအမှုထမ်းအမတ်များသည် သင့်အား ''မြတ်သောမင်းကြီး သိတော်မူစေရန်အလို့ငှာ ဤသတင်းစကားအား လျှောက်တင်ပါ၏။ ဤတိုင်းပြည်၏အခွန်ကိုလည်း အမြဲပေးဆောင်တတ်သော တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာနှင့် မိမိ၏ စီးပွားဥစ္စာတို့ကို တိုးတက်ပွားများစေတတ်သော အိမ်ပိုင်ရာပိုင်ရှိသည့် အရှင့်၏လက်အောက်ရှိ လယ်သမားယောက်ျားတစ်ယောက်သည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့ကို ပယ်ရှင်းပြီး ဖန်ရည်ဆိုးသော ဝတ်သင်္ကန်းတို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး လူ့ဘောင်ကို ပယ်ခွာကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ပြောင်း ပြီး ရဟန်း၏ အခြေခံစည်းကမ်းဖြစ်သည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့အား စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရသလောက်သော အစာရေစာအဝတ်တို့ဖြင့် ခြိုးခြံချွေတာစွာ ရောင့်ရဲကာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သောနေရာ၌ တရားဓမ္မဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်နေပါ၏ ဘုရား'' ဟု လျှောက်တင်ကြလတ္တံ့။ ထိုသို့လျှောက်တင်လေလျှင် အသင်မင်းကြီးသည် ''အသင်တို့၊ ထိုယောက်ျားအား ငါ့ထံ့သို့ ပြန်လာစေလော့။ ဤတိုင်းပြည်၏အခွန်ကိုလည်း အမြဲပေးဆောင်တတ်သော တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာနှင့် မိမိ၏စီးပွားဥစ္စာတို့ကို တိုးတက်ပွားများစေတတ်သော အိမ်ပိုင်ရာပိုင်ရှိသည့် လယ်သမားယောက်ျားတစ်ယောက်အဖြစ် ငါ၏အခွန်များအား တစ်ဖန်ပြန်၍ ထမ်းဆောင်စေလော့'' ဟု အမိန့်တော်ချမှတ်မည်လော” ဟု မေးတော်မူ၏။ ထိုအခါ အဇာတသတ်က-“ဤသို့ မမိန့်သင့်ပါ အရှင်ဘုရား၊ အမှန်တကယ်အားဖြင့် အကျွန်ုပ်တို့ကပင် ထိုသူ့အား ရှိခိုးလည်းရှိခိုးရမည်။ နန်းတော်သို့ကြွလာပါကလည်း ခရီးဦးကြိုပြုပြီး ထိုင်ရန်နေရာကိုလည်း ပြင်ပေးရမည်။ ထို့အပြင် ထိုသူအား သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်းတို့နှင့် မနာမကျန်းဖြစ်ပါကလည်း ဆေးအသုံးအဆောင်များ အလိုရှိပါကလည်း အကျွန်ုပ်တို့အား အလှူခံပါရန်လည်း ဖိတ်ရမည့်အပြင် ထိုသူအား တရားဥပဒေနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုပေးပြီး ထိုသူ၏ လုံခြုံရေးကိုလည်းစီမံပေးရမည် ဖြစ်ပါ၏”ဟု လျှောက်တင်၏။ ထိုသို့လျှောက်သော် မြတ်စွာဘုရားသည်-“မင်းကြီး သင်ဆိုခဲ့သောစကားကို အဘယ်သို့ထင်မြင်သနည်း။ ဤသို့သဘောရှိသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကျိုးသည် အကျိုးရှိသလော၊ အကျိုးမရှိသလော” ဟုပြန်မေးမိန့်၏။ အဇာတသတ်မင်း-“ဤသို့ဖြစ်လျှင် ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုးသည် ဧကန်အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသည့်အပြင် တပည့်တော်သည်လည်း ချက်ချင်း နားလည်သဘောပေါက်ပါ၏ ဘုရား”ဟု လျှောက်တင်၏။ ထိုအခါမြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး၊ ဤသည်ကား ငါ သင့်အား နှစ်ကြိမ်မြောက် ဟောပြသော မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကျိုးဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ === သာလွန်မြင့်မြတ်သောရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုး(သီလကဏ္ဍ + သမာဓိကဏ္ဍ + ပညာကဏ္ဍ) === ထို့နောက် အဇာတသတ်မင်းက-“အရှင်ဘုရား၊ ဆိုအပ်ခဲ့သော ကိုယ်တိုင်သိမြင်ရသော ဤရဟန်းဖြစ်ကျိုးနှစ်ပါးထက် သာ၍နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်း၍မွန်မြတ်သည့်ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုး ရှိပါသေးလျှင်လည်း အကျွန်ုပ်အား ထပ်မံ၍ဟောပြရန် တတ်နိုင်ပါသေးသလာ” ဟု မေးလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး၊ အကျွန်ုပ်တတ်နိုင်ပါ၏။ ဤသို့ဆိုလျှင် ကောင်းစွာနှလုံးသွင်း၍ နာကြားပါလေ။ အကျွန်ုပ် ဟောကြားပါအံ့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင် အဇာတသတ်မင်းသည်လည်း-“ကောင်းပါပေ၏ အရှင်ဘုရား” ဟု လက်ခံလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်-“မင်းကြီး၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ အလုံးစုံသောတရားအပေါင်းတို့ကို သိမြင်တော်မူသော၊ ကောင်းမွန်သော အသိဉာဏ်နှင့် ကောင်းမွန်သော ကျင့်ကြံခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ ကောင်းသောစကားကို အမြဲဆိုတော်မူသော၊ လောကသုံးပါး၏ တည်နေရာအသီးသီးတို့ကို သိတော်မူသော၊ ဆုံးမထိုက်သူကို ဆုံးမရာ၌လည်း အတော်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော၊ နတ်လူတို့၏ဆရာဖြစ်တော်မူသော၊ သစ္စာလေးပါးမြတ်တရားတို့ကို သတ္တဝါအများသိစေရန်အတွက် ဟောပြတော်မူသော၊ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးတော်မူသော ဟူသော ဂုဏ်အရည်အချင်းတို့ဖြင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဤလောက၌ ပွင့်တော်မူလေပြီ။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာ၊ မာရ်နတ်နှင့် နတ်နှင့်တကွသော လောကတို့နှင့် သမဏဗြာဟ္မဏ၊ မင်းနှင့်လူတို့အမှူးပြုသော သတ္တဝါတို့အား ကိုယ်တိုင်ရရှိသော ဉာဏ်အထူးဖြင့် သိတော်မူသော တရားတော်များဖြင့် တရားထူးရစေ၍ ဘဝဩဃသံသရာမှ လွတ်မြောက်စေ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းမွန်သော အစ၊ အလယ်၊ အဆုံးတို့ဖြင့် ပြီးပြည့်စုံသော၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိ၍ ယုံကြည်အားရစရာသည်လည်းကောင်းမွန်သည့် အဆုံးအမတရားအားလည်း ဟောတော်မူခဲ့သလို အလုံးစုံသော ပြီးပြည့်စုံမှုတို့နှင့်ပြည့်စုံသော စင်ကြယ်ကောင်းမွန်သည့် အကျင့်မြတ်ထူးကိုလည်း သင်ပြတော်မူ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမနှင့် အကျင့်မြတ်တရားတော်တို့ကို သူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ သူကြွယ်၏ သားသည်လည်းကောင်း၊ အခြားသော အဆင့်အတန်းဇာတ်အသီးသီးမှ သူတို့သည်လည်းကောင်း ကြားနာပေလတ္တံ့။ ထိုသူသည် တရားတော်တို့ကို ကြားနာသောအခါ မြတ်စွာဘုရားကို အလွန်လေးစားကြည်ညိုကာ မြတ်စွာဘုရားအားလည်း ယုံကြည်သက်ဝင်မှုရှိလေကာ- ''အိပ်၊ စား၊ ကာမနှင့် အလုပ်လုပ်ရခြင်းတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော လူတို့၏ဘောင်နှင့် လူတို့နေထိုင်မှုပုံစံတို့သည် ကျဉ်းမြောင်းကျဉ်းကျပ်လှ၏။ ကိလေသာမြူများဆိုင်းနေသဖြင့် တရားထူးကို မရနိုင်သော နေရာလည်းဖြစ်၏။ ''လူ့ဘောင်၌နေသူသည် ခရုသင်းကဲ့သို့ စင်ကြယ်ဖြူဖွေးသည့် မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမအကျင့်မြတ်တို့အားကျင့်ကြံရန်မလွယ်ကူပေ။ ''ထို့ကြောင့် ငါသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့အားပယ်ပြီးလျှင် ဖန်ရည်ဆိုးအဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ရမူ ကောင်းလေစွ ဟု ဆင်ခြင်ပြီး ထိုသူသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့အားပယ်ပြီးလျှင် ဖန်ရည်ဆိုးအဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် ဆွေမျိုးအနည်းအများတို့ကို ပယ်စွန့်၍ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝတ်ကာ [[ပါတိမောက္ခသံဝရသုတ်|ပါတိမောက္ခသံဝရ]]မည်သော ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော ရဟန်းတို့၏အကျင့်သီလကို စောင့်ထိန်းပြီး ကောင်းမြတ်သောအကျင့်နှင့် ကောင်းသောနေရာတို့ကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ပြည့်စုံတော်မူ၏။ အနည်းငယ်မျှသော အပြစ်ကိုလည်း ဘေးအန္တရာယ်အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ရှောင်ကြဉ်ကာ သိက္ခာပုဒ်သီလတို့အား ဆောက်တည်ကျင့်ကြံ၏။ ကောင်းသောအလုပ်၊ ကောင်းမွန်သည့်အပြောနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ကောင်းမွန်စင်ကြယ်သော အသက်မွေးမှုအားလည်း ကျင့်ကြံပြီးသားဖြစ်၏။ ကောင်းမွန်သော သီလနှင့်ပြည့်စုံ၏။ စေ့ပိတ်ထားသော တံခါးကဲ့သို့ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ကိုလည်း အမြဲဆင်ခြင်၍ ထိန်းသိမ်း၏။ အစားအသောက် စားသောက်ရာ၌လည်း အတိုင်းအတာနှင့်သာ စားသောက်၏။ ရသမျှ အစားအဝတ်နှင့်သာ ရောင့်ရဲတင်းတိမ်၏။ တရားကို အမြဲအောက်မေ့ကာသတိတရားထား၍ အမြဲဆင်ခြင်လေ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ==== သီလကဏ္ဍ ==== ===== ထိုဥပမာပြုသောရဟန်း၏ အခြေခံအဆင့်သီလ(စူဠသီလ) ===== မြတ်စွာဘုရားရှင်-“မင်းကြီး၊ ထိုရဟန်းသည် ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ''အခြေခံသီလဟူသည် အဘယ်သီလတို့နည်း'' ဟုဆိုလျှင် ဤလောက၌ရဟန်းတို့သည် အသက်သတ်ခြင်းကို ပယ်ခွာရှောင်ကြဉ်၍ တုတ်ဓားလက်နက်တို့ကို ကိုင်ဆောင်ရန် ရှက်ကြောက်ရွံ့ပြီး သနားသောကြောင့် မကိုင်ဆောင်ဘဲ ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွားကို အလိုရှိခြင်းသည်မှာလည်း ရဟန်းတို့၏အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ဤလောက၌ ရဟန်းတို့သည် မပေးသောပစ္စည်းကို ယူခြင်းအကျင့်ကို ပယ်ခွာရှောင်ကြဉ်၍ ပေးသောပစ္စည်းကိုသာ ယူ၍ ပေးလှူသောပစ္စည်းကိုသာ အလိုရှိ၏။ မိမိကိုယ်အား မခိုးမဝှက်၊ စင်ကြယ်သော သီလဖြင့် ပြည့်စုံ၏။ ၎င်းလည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ မမြတ်သောအကျင့်အား မကျင့်ဘဲ မြတ်သော အကျင့်အားကျင့်၏။ ယုတ်၍မကောင်းသော မေထုန်အကျင့်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ မှားသောစကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ မှန်သောစကားကိုသာ အမြဲဆို၏။ တည်ကြည်၍ ယုံကြည်ထိုက်သော စကားကိုသာ ဆို၏။ လောကကို လှည့်စားမှုမပြုခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ကုန်းတိုက်သောစကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ သူခပ်သိမ်းတို့အား စိတ်ဝမ်းကွဲပြားစေခြင်းမပြုဘဲ ညီညွတ်ရေးစကားကိုသာ အမြဲဆိုပြီး စိတ်ဝမ်းကွဲသူတို့ကိုလည်း ပြန်လည်ညီညွတ် စေ့စပ်တတ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ကြမ်းတမ်းသောစကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ အပြစ်ကင်း၍ နားချမ်းသာကာ နှစ်သက်ဖွယ်၊ ယဉ်ကျေးဖွယ်၊ အများကလည်း နှစ်သက်သည့် စကားကိုသာဆိုခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ အကျိုးမရှိသည့်စကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ သင့်တော်သောအခါ၌ အကျိုးရှိပြီး ဟုတ်မှန်၍ တရားနှင့် အဆုံးအမတို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကားကိုသာ ဆိုခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ မျိုးစေ့အပေါင်း၊ အပင်အပေါင်းကို ချိုးယူဖျက်ဆီးခြင်းအား ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ဆွမ်းတစ်နပ်သာ စားလေ့ရှိပြီး ညစာစားခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ကခြင်း၊ သီဆိုခြင်း၊ တီးမှုတ်ခြင်း၊ သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့်ဖြစ်သော ပွဲကြည့်ခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း၊ နံ့သာခြယ်ခြင်း၊ နံ့သာရည်လိမ်းခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ မြင့်မြတ်သောနေရာကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး နိမ့်သော သင့်တော်သောနေရာ၌ နေထိုင်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ရွှေငွေကို ခံယူခြင်း၊ ပြင်ဆင်ဖြတ်တောက်ခြင်းမပြုရသေးသော အစေ့အဆန်ကို ခံယူခြင်း၊ ခုတ်ထစ်ချက်ပြုတ်ထားခြင်းမရှိသည့် အသားစိမ်းကို ခံယူခြင်း၊ မိန်းမအို, မိန်းမပျိုတို့ကို အလှူခံခြင်း၊ ကျွန်မိန်းမ, ကျွန်ယောက်ျားကို ခံယူခြင်း၊ ဆိတ်နှင့် သိုးကို ခံယူခြင်း၊ ကြက်၊ ဝက်ကို ခံယူခြင်း၊ ဆင်၊ နွား၊ မြင်း၊ မြည်းကို ခံယူခြင်း၊ လယ်နှင့် ယာကို ခံယူခြင်း တို့အား မပြုလုပ်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့သည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလများဖြစ်၏။ သံတမန်ပြုခြင်း၊ သူတစ်ပါးခိုင်းသော အမှုကို ဆောင်ရွက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းများ မလုပ်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ချိန်ခွင်တိုင်းတာရာတွင်လည်း လီဆယ်ခြင်းနှင့် ငွေအသပြာ လိမ်ယူသွားခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ယူခြင်း၊ လှည့်ဖြားခြင်း၊ အတုပြု၍ လိမ်ခြင်းတည်းဟူသော ကောက်ကျစ်ခြင်းအမှုတို့ကို ပြုခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ခရီးသွားကုန်သည်များကို ဖမ်းဆီးချုပ်ချယ်ကာ သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ရွာနှင့်မြို့အား ဝင်စီးကာ လုယူဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် ဓားပြတိုက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့သည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလများဖြစ်၏” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== ထိုရဟန်း၏ အလယ်တန်းအဆင့်သီလ(မဇ္ဈိမသီလ) ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ ဤသို့သော ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလတို့ဖြင့်ပြည့်စုံတော်မူ၏။ အလယ်တန်းအဆင့်သီလဟူသည် အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် အမြစ်မျိုးစေ့၊ ပင်စည်မျိုးစေ့၊ အဆစ်မျိုးစေ့၊ အညွန့်မျိုးစေ့၊ ငါးခုမြောက် အစေ့မျိုးစေ့တို့တည်းဟူသော မျိုးစေ့အပေါင်းနှင့် အပင်အပေါင်းကို ဖျက်ဆီးကြ၏။ ရဟန်းတို့သည်ကား ထိုအမြစ်မျိုးစေ့၊ ပင်စည်မျိုးစေ့၊ အဆစ်မျိုးစေ့၊ အညွန့်မျိုးစေ့၊ ငါးခုမြောက် အစေ့မျိုးစေ့တို့တည်းဟူသော မျိုးစေ့အပေါင်း နှင့် အပင်အပေါင်းတို့ကို ဖျက်ဆီးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် ဆွမ်းကို သိုမှီးခြင်း၊ အဖျော်ကို သိုမှီးခြင်း၊ အဝတ်ကို သိုမှီးခြင်း၊ ယာဉ်ကို သိုမှီးခြင်း၊ အိပ်ရာကို သိုမှီးခြင်း၊ နံ့သာကို သိုမှီးခြင်း၊ (အခြား) စားသုံးဖွယ်ကို သိုမှီးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည်ကား ဆွမ်း၊ အဖျော်၊ အဝတ်၊ ယာဉ်၊ အိပ်ရာ၊ နံ့သာနှင့် အခြားသရေစာတို့ကို သိုမှီး သုံးဆောင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့်အဟန့်အတားဖြစ်သော ကခြင်း၊ သီဆိုခြင်းနှင့် တီးမှုတ်ခြင်းသဘင်ပွဲ၊ စာပေဟောပြောပွဲ၊ လက်ဝါးတီးပွဲ၊ ကြေးနင်း ခွက်ခွင်းစသည့် တူရိယာများ တီးပွဲ၊ စည်တီးပွဲ၊ ပန်းချီပြပွဲ၊ သံလုံးပစ်အားကစားပွဲ၊ ဝါးထောင်၍ ကစားရသော ကစားပွဲ၊  အရိုးဆေးပွဲ၊  ဆင်တိုက်ပွဲ၊ မြင်းတိုက်ပွဲ၊ ကျွဲတိုက်ပွဲ၊ နွားတိုက်ပွဲ၊ ဆိတ်တိုက်ပွဲ၊ သိုးတိုက်ပွဲ၊ ကြက်တိုက်ပွဲ၊ ငုံးတိုက်ပွဲ၊ တုတ်သိုင်းပွဲ၊ လက်ဝှေ့ထိုးပွဲ၊ လက်ပမ်းလုံးပွဲ၊ စီးချင်းထိုးပွဲ၊ စစ်သည်များအား စစ်ဆေးပွဲ၊ စစ်တိုက်ပွဲ၊ စစ်အခမ်းအနားပွဲသဘင်များ စသော ပွဲအမျိုးမျိုးတို့ကို ကြည့်ရှု၍ အချိန်ကုန်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့် အဟန့်အတား ဖြစ်သော ပွဲအမျိုးမျိုးတို့ကို ကြည့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် သူတော်ကောင်းတရားများကို မေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော ရှစ်ကွက်ကျားကစားနည်း၊ ဆယ်ကွက်ကျားကစားနည်း၊ ကောင်းကင်ကျားကစားနည်း၊  ဖိုးလမင်းကျားကစားနည်း၊ ဇယ်တောက်ကစားနည်း၊ ကြွေအန်ကစားနည်း၊ ကျည်းသားရိုက်ကစားနည်း၊ စုတ်ခတ်ရေးကစားနည်း၊ ဂေါ်လီကစားနည်း၊ ပီပီမှုတ်ကစားနည်း၊ ထွန်ငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ ကျွမ်းထိုးကစားနည်း၊ စကြာဖြင့် ကစားနည်း၊ ခြင်ခွက်ငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ ရထားငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ လေးငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ အက္ခရာဝှက်ကစားနည်း၊ စိတ်အကြံဖော်တမ်းကစားနည်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခု ကျိုးယောင် ကန်းယောင်ပြု၍ ကစားနည်း အစရှိသော လောင်းကစားခြင်း နည်းအမျိုးမျိုးအား ကစားခြင်း၊ လောင်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့် အဟန့်အတားဖြစ်သော အလောင်းကစားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကစားခြင်းမပြုဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်တော်ပမာဏ ရှစ်သစ်အထက် မြင့်လွန်းသောနေရာနှင့် ပလ္လင်၊ နူးညံ့သည့် အမွေးရှည်ကော်ဇောကြီး၊ ဆန်းကြယ်၍ ထူးဆန်းသော သားမွေးအခင်း၊ လွန်စွာဖြူဆွတ်သောသားမွေးအခင်း၊ ပန်းပြောက်များခြယ်သထားသော သားမွေးအခင်း၊ လဲသွတ်အခင်း၊ ရုပ်ပုံခြယ်သားမွေးအခင်း၊ နှစ်ဖက်စလုံးအသားမွေးရှိသည့် အခင်း၊ တစ်ဖက်တည်းသားမွေးရှိသည့် အခင်း၊ ရွှေချည်ထိုးသောအခင်း၊ ပိုးချည်သားအခင်း၊ သားမွေးခင်းကြီး၊ ဆင်ကျောကုန်းပေါ်၌ ခင်းသောအနှီး၊ မြင်းကျောကုန်းပေါ်၌ ခင်းသောအနှီး၊ ရထားပေါ်၌ ခင်းသောအနှီး၊ ကျားသစ်နက်ရေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောအခင်း၊ ဝက်ဝံ့ရေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောအခင်းမြတ်၊ နီသောအရောင်ဖြင့်ခြယ်သထားသော မျက်နှာကျက်နှင့် အုံးနီနှစ်ဖက်ရှိနေရာ အစရှိသော မြင့်သော၊ မြတ်သောနေရာများ၌ နေထိုင်ကြပေ၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုမြင့်မြတ်၍ နှစ်သက်ဖွယ်သော နေရာများ၌ နေထိုင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် နံ့သာဖြင့် လိမ်းကျံပွတ်သပ်ခြင်း၊ ဆီဖြင့် နှိပ်နယ်၍ဆုပ်နယ်ခြင်း၊ နံ့သာရေဖြင့် ရေချိုးခြင်း၊  လက်ရုံးကြီးထွားရန် ကစားထုရိုက်ခြင်း၊ မှန်ကြည့်ခြင်း၊ မျက်လုံးလှရန် မျက်စဉ်းဆေးခြယ်ခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း၊ နံ့သာခြယ်ခြင်း၊ နံ့သာပျောင်းလိမ်းကျံခြင်း၊ မျက်နှာကို ခြယ်ခြင်း၊ မျက်နှာကို လိမ်းကျံခြင်း၊ လက်ဝတ်တန်ဆာဆင်ခြင်း၊ သျှောင်ထုံးခြင်း၊ လက်ကိုင်တုတ် ဆောင်ခြင်း၊ ကျည်တောက်လွယ်ခြင်း၊ သန်လျက်ဆောင်ခြင်း၊  ဆန်းကြယ်လှပသော ထီးကို ဆောင်းခြင်း၊ ဆန်းကြယ်လှပသော ဖိနပ်ကိုစီးခြင်း၊ ဦးခေါင်း၌ အဆင်တန်ဆာ သင်းကျစ်ဖွဲ့ခြင်း၊  ပတ္တမြားဆံကျင်ထိုးခြင်း၊ သားမြီးယပ် ကိုင်ဆောင်ခြင်း၊ အစအမြိတ်ရှည်သည့် အဝတ်ဖြူတို့ကို ဝတ်ခြင်း အစရှိသည့် မိမိခန္ဓာကိုယ်အား လှပစေကြောင်း အရာများဖြင့် ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် မိမိကိုယ်ကို လှပအောင် ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် မင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ခိုးသူနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ အမတ်ကြီးနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ စစ်သည်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ကြောက်စရာကောင်းသောစကား၊ စစ်ထိုးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ စားသောက်ဖွယ်တို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ အဝတ်အထည်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊  အိပ်ရာအခင်းအကျင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ပန်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ နံ့သာနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ယာဉ်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ရွာနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ နိဂုံးနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ မြို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ မိန်းမတို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ယောက်ျားနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ သူရဲကောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ လမ်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ရေခပ်ဆိပ်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ သေလွန်သူနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ အထွေထွေနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ လောကအကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ သမုဒ္ဒရာအကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ကြီးပွားခြင်း၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား တို့တည်းဟူသော တရားနှင့်မသက်မဆိုင် ဆန့်ကျင်သောစကားကို ပြော၏။ ရဟန်းတို့သည် တရားနှင့်မသက်ဆိုင်ဘဲ တရားကိုလည်းဆန့်ကျင်သော စကားကို မပြောမဆိုဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် အချင်းချင်း ''သင်သည် ဤဓမ္မဝိနယကို မသိ၊ ငါသည် ဤဓမ္မဝိနယကို သိ၏၊ သင်သည် ဤဓမ္မနှင့် ဝိနယတို့ကို အဘယ်သို့ သိနိုင်မည်နည်း၊ သင်သည် မှားသောအကျင့်အားကျင့်သူ ဖြစ်၏၊ ငါသည် မှန်သောအကျင့်ကျင့် သူဖြစ်၏၊ ငါ၏ စကားသည် စေ့စပ် မှန်ကန်၏၊ သင်၏ စကားသည် မစေ့စပ် မှန်ကန်ခြင်းမရှိ၊ သင်သည် အရင်ပြောသင့်သည်ကို နောက်မှပြော၏၊ နောက်မှ ပြောသင့်သည်ကို အရင်မှပြော၏၊ သင်၏ ကြာမြင့်စွာ လေ့လာထားသော စကားသည် သင့်အား ပြန်လည်ပတ်ရှုပ်နေလေပြီ၊ သင့်အယူ၌ရှိသော အပြစ်ကို ငါ တင်ပြပြီ၊ သင်အရေးနိမ့်ပြီ၊ ငါ တင်ပြသော အပြစ်မှ လွတ်မြောက်ရန် ရှာကြံချေဦးလော့၊ အကယ်၍စွမ်းနိုင်လျှင်လည်း ယခုပင်ချက်ချင်း ဖြေရှင်းလော့'' ဟူ၍ အတိုက်အခံ အငြင်းစကားကို ဆိုကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် အတိုက်အခံအငြင်းစကားကို ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် ဘုရင်၊ ဘုရင့်အမျိုး၊ အမတ်၊ ပုဏ္ဏား၊ သူကြွယ်အမျိုးများနှင့် တိုင်းပြည်၏ သံတမန်အလုပ်၊ သူတစ်ပါး၏ အခိုင်းအစေအလုပ်ကို ထမ်းဆောင်ပြီး ထိုသူတို့၏ ''ဤအရပ်မှ (ထိုအရပ်သို့) သွားလော့၊ ထိုအရပ်မှ (ဤအရပ်သို့) လာလော့၊ ဤပစ္စည်းကို ဤအရပ်မှ ဆောင်သွားလော့၊ ဤပစ္စည်းကို ထိုအရပ်မှ ဆောင်ခဲ့လော့'' ဟူသော အမှုတို့ကို လုပ်ဆောင်၍ ဝန်ဆောင်မှုပေးကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် ဤသို့ သံတမန်အခိုင်းအစေအား မလုပ်မကိုင်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် မိမိ၏ လာဘ်လာဘချမ်းသာအတွက် အံ့ဖွယ်သောအရာအား ပြုလုပ်ဖန်ဆင်းကုန်ကြ၏။ မိမိ၏ လာဘ်လာဘချမ်းသာအတွက် မြှောက်ပင့်၍လည်း ပြောကုန်၏၊ မိမိ၏ လာဘ်လာဘချမ်းသာအတွက် အရိပ်အခြည်လည်း ပြကုန်၏၊ မိမိ၏ လာဘ်ချမ်းသာအတွက် အနိုင်ကျင့်၍ အတင်းအကျပ်လည်း ပြုကုန်၏၊ အရောင်းအဝယ်ဖြင့်လည်း မိမိ၏လာဘ်ကိုလည်း ရှာမှီးကုန်၏ ဟူ၍ မိမိ လာဘ်လာဘရရှိစေရန် ဤသို့ကြံရွယ်ကာ ပြုလုပ်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် မိမိ၏လာဘ်လာဘအတွက် နည်းလမ်းမျိုးစုံကို မသုံးဘဲ ကြည်ညိုသောကြောင့် လှူသည့်ပစ္စည်းကိုသာ လက်ခံခြင်းဖြင့်  ရှောင်ကြဉ်၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူလေ၏။ အလယ်တန်းအဆင့်ရဟန်းသီလသည်ပြီး၏။ ===== ရဟန်းတို့၏အထက်တန်းအဆင့်သီလ(မဟာသီလ) ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ ထိုရဟန်းသည် ရဟန်းတို့၏ မြင့်မြတ်ဆုံးသောအဆင့်ရှိသည့် သီလတို့ဖြင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူ၏။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် တရားအားထုတ်ခြင်းနှင့်မသက်ဆိုင်သည့် မှားသော အသက်မွေးမှုများ ဖြစ်သည့် ရုပ်အဆင်းအား နိမိတ်ခြင်းအတတ်၊ နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ သဘာဝဘေးများအားနိမိတ်ဖတ်ဟောကြားသည့်ဥပ္ပါတအတတ်၊ အိပ်မက်နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လက္ခဏာနိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကြွက်ကိုက်နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မီးပူဇော်ခြင်းအတတ်၊ ယောက်မဖြင့်ပူဇော်ခြင်းအတတ်၊ အင်္ဂဝိဇ္ဇာအတတ်၊ မြေနိမိတ်ဖတ်အတတ်၊ နိုင်ငံရေးအတတ်၊ ဘေးငြိမ်းအောင်ပြုလုပ်သောအတတ်၊ ဖုတ်တစ္ဆေအတတ်၊ မြေအိမ်၌သင်ယူရသောအတတ်၊ မြွေအတတ်၊ အဆိပ်ရှိသောကင်းမြီးကောက်အတတ်၊  ကြွက်အဆိပ်အားကုသောအတတ်၊ ငှက်သံစကားအတတ်၊ ကျီးသံစကားအတတ်၊ အသက်အတိုင်းအတာအားဟောရန်အတတ်၊   မြားပစ်သောအခါ လွဲစေသောအတတ်၊ သားမြည်သံနိမိတ်အတတ်၊ ကျောက်မျက်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ အဝတ်အထည်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ တုတ်တောင်ဝှေးလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဓားလက္ခဏာ ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ သန်လျက်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊  မြားလက္ခဏာလေးလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ အခြားသော လက်နက် ဖတ်ခြင်းလက္ခဏာ၊ မိန်းမလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ယောက်ျားလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လက်ထပ်မည့်သတို့သားလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊  လက်ထပ်မည့်သတို့သမီးလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊  ကျွန် ယောက်ျားလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကျွန်မိန်းမလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဆင်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မြင်းလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကျွဲလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နွားလား လက္ခဏာ ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နွားလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဆိတ်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊  သိုးလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကြက်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ငုံးလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဖွတ်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ သမင်(သို့မဟုတ်)ဒရယ်(သို့မဟုတ်)ကြံ့ တို့၏ လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လိပ်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ သားကောင်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဘုရင်မင်းတို့ စစ်ထွက်လတ္တံ့ဟုနိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဘုရင်မင်းတို့ စစ် ပြန်လာလတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်တွင်းမင်းတို့  စစ် ချီတက်လေလတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊၊ ပြည်ပမင်းတို့ စစ် ဆုတ်လတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်ပမင်းတို့  စစ် ချီတက်လတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်တွင်းမင်းတို့ စစ် ဆုတ်လတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်တွင်းမင်းတို့ စစ် အောင်လတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်ပမင်းတို့ စစ် ရှုံးလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊  ပြည်ပမင်းတို့ စစ် အောင်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်တွင်းမင်းတို့ စစ် ရှုံးလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဤသို့ ဤမင်း စစ်နိုင်လတ္တံ့နှင့် ဤမင်း စစ်ရှုံးလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လကြတ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နေကြတ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နက္ခတ်ကြတ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လနေတို့ လမ်းမှန်သွားလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လနေတို့ လမ်းလွဲသွားလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နက္ခတ်တို့ လမ်းမှန် သွားလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နက္ခတ်တို့ လမ်းလွဲသွားလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဥက္ကာကျလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကြိတ်ထွက်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ငလျင်လှုပ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မိုးထစ်ကြိုးလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လ နေ နက္ခတ်တို့ တက်ခြင်း ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊  လ နေ နက္ခတ်သက်ခြင်း မှေးမှိန်ခြင်း တောက်ပခြင်းဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လကြတ်ခြင်းကြောင့်ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နေကြတ်ခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နက္ခတ်ကြတ်ခြင်းကြောင့်ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လနေတို့ လမ်းမှန် သွားခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လ နေ တို့လမ်းလွဲ သွားခြင်းကြောင့် နက္ခတ်တို့ လမ်းမှန်သွားခြင်းကြောင့်ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နက္ခတ်တို့ လမ်းလွဲသွားခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဥက္ကာကျခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ် လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကြိတ်ထွက်ခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ငလျင် လှုပ်ခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မိုးထစ် ကြိုးခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လ နေ နက္ခတ်တို့ တက်ခြင်းသက်ခြင်း မှေးမှိန်ခြင်း တောက်ပခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မိုးကောင်းလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မိုးခေါင်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဝပြောလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ခေါင်းပါးလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ငြိမ်းချမ်းလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဘေးများလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ရောဂါများလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ရောဂါကင်းလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လက်ချိုးရေခြင်းအတတ် ဂဏန်းအတတ်၊ သင်္ချာအတတ်၊ ကဗျာအတတ်၊ လောကာယတကျမ်းပညာအတတ်၊ သတို့သမီးဆောင်ယူ၍ ထိမ်းမြားခြင်း ပညာအတတ်၊ သတို့သမီးပေး၍ထိမ်းမြားခြင်း ပညာအတတ်၊ စေ့စပ်ပေးခြင်း ပညာအတတ်၊ ကွာရှင်းပေးခြင်း ပညာအတတ်၊ ဥစ္စာသိမ်းဆည်းစေခြင်း ပညာအတတ်၊ ဥစ္စာဖြန့်ဖြူးစေခြင်း ပညာအတတ်၊ ကျက်သရေတိုးစေခြင်း ပညာအတတ်၊ ကျက်သရေယုတ်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ ကိုယ်ဝန်မတည်မြဲသည်ကို တည်မြဲစေခြင်း ပညာအတတ်၊ လျှာခိုင်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ မေးခိုင်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ လက်ဟန့်မန္တန်စုတ်ခြင်း ပညာအတတ်၊ နားပင်းမန္တန်စုတ်ခြင်း ပညာအတတ်၊ မှန်၌ နတ်သွင်း၍ မေးခြင်း ပညာအတတ်၊ သတို့သမီး၌ နတ်သွင်း၍ မေးခြင်း ပညာအတတ်၊  နတ်မေးခြင်း ပညာအတတ်၊ နေကို လုပ်ကျွေးခြင်း ပညာအတတ်၊ ဗြဟ္မာကို လုပ်ကျွေးခြင်း ပညာအတတ်၊ ခံတွင်းမှ မီးတောက်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ သိရိနတ်သမီးကို ပင့်ခေါ်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ နတ်ကိုးခြင်း ပညာအတတ်၊ တောင်းဆုပြည့်၍ နတ်ပူဇော်ခြင် ပညာအတတ်၊ ဖုတ်တစ္ဆေ ပညာအတတ်၊ မြေအိမ်၌နေ၍ သင်အပ်သော ပညာအတတ်၊ ပဏ္ဍုက်ကို ယောက်ျား ဖြစ်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ ယောက်ျားကို ပဏ္ဍုက်ဖြစ်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ မြေကြန်အတတ်ကို လေ့ကျင့်ခြင်း ပညာအတတ်၊ ဆောက်လုပ်မည့် မြေရာ၌ အစီအရင်ပြုခြင်း ပညာအတတ်၊ ခံတွင်းဆေးခြင်း ပညာအတတ်၊ ရေချိုးစေခြင်း ပညာအတတ်၊ မီးပူဇော်ခြင်း ပညာအတတ်၊ ပျို့အန်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ ဝမ်းလျှောစေခြင်း ပညာအတတ်၊ သလိပ်အစရှိသည့် အညစ်အကြေးများကို အထက်သို့ လှန်စေခြင်းနှင့် အောက်သို့လျှောစေခြင်း ပညာအတတ်၊ ဦးခေါင်းမှ သွေးစသော အညစ်အကြေးတို့ကို ထွက်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ နားဆီပြုလုပ်ချက်လုပ်ခြင်း ပညာအတတ်၊ မျက်စဉ်းဆီချက်လုပ်ခြင်း ပညာအတတ်၊ နှာနှတ်ခြင်း ပညာအတတ်၊ ထက်သော မျက်စဉ်း ဆေးဖော်ခြင်း ပညာအတတ်၊ အေးသော မျက်စဉ်းဆေးဖော်ခြင်း ပညာအတတ်၊ တိမ်သလာကို ဆေးကုခြင်း ပညာအတတ်၊ ခွဲစိတ်ကုသခြင်း ပညာအတတ်၊ သူငယ်နာ ဆေးကုခြင်း ပညာအတတ်၊ ဆေးပေးခြင်း ပညာအတတ်၊ အနာ အား ဆေးတို့ဖြင့် ကပ်ခြင်းနှင့် ခွာခြင်း ပညာအတတ်အစရှိသော ပညာအတတ်အလုံးစုံတို့အား ပြုလုပ်၍ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၏။ ရဟန်းတို့သည် ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသောအတတ်ပညာတို့ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခြင်းမရှိဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ ဤသည်မှာ ရဟန်းတို့၏ အထက်တန်းအဆင့်သီလပင်ဖြစ်၏။”ဟူ၍ မိန့်တော်မူပြီးနောက် သီလအဆင့်သုံးဆင့်အားကျင့်ကြံအောင်မြင်ပြီးသော ရဟန်းရရှိအပ်သော အကျိုးကျေးဇူး မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော သီလအဆင့်သုံးဆင့်အား စောင့်ထိန်းအောင်မြင်ပြီးသော ရဟန်းသည် ရန်သူများအားနှိမ်နင်းအောင်မြင်ပြီးသည့် အထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ဘိသိက်ရေအစုံသွန်းလောင်းအပူဇော်ခံရသော မင်းအား မည်သို့သော ရန်သူများက မရင်ဆိုင်ရဲသကဲ့သို့ သီလစောင့်ထိန်းခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍လည်း ထိုရဟန်းသည် မည်သို့သော ဘေးအန္တရာယ်မှ မကျရောက်မမြင်မတွေ့နိုင်သည့်အပြင် မိမိစိတ်နှလုံးသန္တာန်၌လည်း အပြစ်ကင်းနေသောမိမိ၏ဖြစ်အင်အား ကျေနပ်အားရ၍ဝမ်းသာခြင်းတည်းဟူသော ပီတီချမ်းသာအားလည်းခံစားရ၏။ မင်းကြီး ထိုရဟန်းသည် ဤသို့သော အဆင့်သုံးဆင့်ရှိသောသီလတို့အား ကျင့်ကြံအောင်မြင်ပြီးပြည့်စုံနေ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ရဟန်းတို့၏အထက်တန်းအဆင့်သီလကဏ္ဍပြီးဆုံး၏။ ==== သမာဓိကဏ္ဍ(ဣန္ဒြေ+သတိသမ္ဗဇဉ်+ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း) ==== ===== ဣန္ဒြေကို စောင့်စည်းခြင်း ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး ထိုရဟန်းသည် ပိတ်ထားသော တံခါးသကဲ့သို့  ကိုယ်စိတ်နှလုံးတည်းဟူသော ဣန္ဒြေတို့ကို စောင့်စည်းသနည်း ဟုဆိုလျှင် ဤလောက၌ ရဟန်းတို့သည် မျက်စိဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ ရုပ်အဆင်း 'ရူပါရုံ' ကိုမြင်လျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော သဏ္ဌာန်နိမိတ်ကို သေချာကြည့်ရှု၍တွေးခြင်းမရှိ၊ လက်ခြေစသော အစိတ်အပိုင်းတို့ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ ပြုံးဟန်ရယ်ဟန်စသော အမူအရာ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ အမြင်အာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာကြည့်ရှုမိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အမြင်အာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။ နားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ အသံ ကို ကြားလျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော အသံနိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ ပြုံးသံရယ်သံစသော အသံ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ အသံအာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အသံအာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။ နှာခေါင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏အနံ့ ကို ရှုမိလျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော အနံ့နိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ အနံ့ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ အနံ့အာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အနံ့အာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။ လျှာဖြင့် အစားအစာ၏ အရသာ ကို လျက်မိလျှင် ထိုအစားအစာ၏ အရသာနိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုအစားအစာ၏ အရသာအမှတ်လက္ခဏာ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ အရသာအာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အရသာအာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။ ကိုယ်ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ အတွေ့အထိကို ထိမိလျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော အတွေ့အထိနိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ အတွေ့အထိ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ အတွေ့အထိအာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အတွေအထိအာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။ စိတ်ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ သဘောထား ကို သိသော် မိန်းမ ယောက်ျားစသော ပုံသဏ္ဌာန်နိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ စိတ်သဘောအမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ စိတ်အာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာတွေးမိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏စိတ်အာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။”ဟုမိန့်တော်မူ၏။ ထိုရဟန်း၏ကိုယ်၊စိတ်နှလုံးတို့အားတည်ငြိမ်စွာစောင့်ထိန်းခြင်းရရှိသောအကျိုးကျေးဇူး မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် ဤဆိုခဲ့ပြီးသော အလွန်မြင့်မြတ်သည့် အမြင်၊အကြား၊အနံ့အရသာ၊အတွေ့အထိနှင့်စိတ်တို့အား စောင့်ထိန်းခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ မိမိ၏စိတ်နှလုံးသဘောထားအတွင်း၌ ကိလေသာတရားမနှောင့်ယှက်မပါဝင်မရောနှောသော ပျော်ရွှင်ချမ်းသာမှုအားခံစားရ၏။ ထိုရဟန်း၌ ပိတ်ထားသောတံခါးတို့ကဲ့သို့ လုံခြုံတည်ငြိမ်၍ ပြည့်စုံသော ကိုယ်စိတ်နှလုံးအား စောင့်ထိန်းမှုကို စောင့်ထိန်းနေလျက်ရှိပေ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ===== အောက်မေ့ခြင်းနှင့် ဆင်ခြင်ခြင်း(သတိနှင့်သမ္ဗဇဉ်) ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် တရားအား အောက်မေ့ဆင်ခြင်မှုနှင့်ပြည့်စုံစွာရှုမှတ်၏။ အဘယ်သို့ရှုမှတ်လေသနည်းဟုဆိုလေလျှင် ဤသာသနာ၌ ရဟန်းတို့သည် ခြေဖြင့် ရှေ့သို့လှမ်းရာတွင်လည်းကောင်း၊ နောက်သို့ဆုတ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ရှေ့သို့တည့်တည့်ကြည့်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဘေးသို့ကြည့်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အကွေ့အဆန့်ပြုရာတွင်လည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ သင်းပိုင် သပိတ် သင်္ကန်းတို့ကို  ဆောင်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ စားသောက်ခြင်းပြုရာတွင်လည်းကောင်း၊ အစားအစာအား ဝါးရာတွင်လည်းကောင်း၊ အစားအစာအား လျက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ကျင်ကြီးကျင်ငယ်စွန့်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ သွားလေရာအရပ်၊ ရပ်သောနေရာ၊ ထိုင်သောနေရာ၊ အိပ်သောနေရာ၊ နိုးသောနေရာ၊ ပြောဆိုသောနေရာ၊ တိတ်ဆိတ်သောနေရာတို့တွင်လည်းကောင်း မည်သည့်နေရာ၌မဆိုတရားအား နှလုံးသွင်း၍ အောက်မေ့ဆင်ခြင်မှုနှင့်ပြည့်စုံစွာရှုမှတ်ခြင်းပင်ဖြစ်ပေ၏” ဟုမိန့်တော်မူ၏။ ===== ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် ကိုယ်ကို မျှတစေနိုင်ရုံသာရှိသည့် သင်္ကန်း၊ ဝမ်းကိုမျှတစေနိုင်ရုံသာရှိသည့် ဆွမ်းတို့ဖြင့် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်နိုင်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် သွားလေရာရာသို့ သွားရာ၌ သယ်စရာ ပရိက္ခရာမျှသာ ရှိသဖြင့်တစ်ပါတည်း အတူယူပြီးဖြစ်၍ ပေါ့ပါးစွာသွားရုံပင်ဖြစ်၏၊ အတောင်ရှိသော ငှက်သည် ပျံလေရာရာသို့ မိမိအတောင်သာဝန်ရှိသည်ဖြစ်၍ ပေါ့ပါးစွာပျံနိုင်သကဲ့သို့ ဤအတူ ထို ရဟန်းသည်လည်း ကိုယ်ကို မျှတစေနိုင်ရုံသော သင်္ကန်းဖြင့် ဝမ်းကို မျှတစေနိုင်ရုံသော ဆွမ်းဖြင့် ရောင့်ရဲ၏၊ ထိုရဟန်းသည် သွားလေရာရာသို့ သွားရာ၌ သယ်စရာ ပရိက္ခရာမျှသာ ရှိသဖြင့်တစ်ပါတည်း အတူယူပြီးဖြစ်၍ ပေါ့ပါးစွာသွားရုံပင်ဖြစ်၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ သမာဓိကဏ္ဍပြီး၏။ ==== ပညာကဏ္ဍ(ဈာန်ဉာဏ်+ဝိပဿနာဉာဏ်+ဝိဇ္ဇာဉာဏ်) ==== ===== နီဝရဏတရားများကင်းစင်ခြင်း ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် ဆိုအပ်ပြီးသော မြင့်မြတ်သည့် သီလများ၊ ဣန္ဒြေများ၊ သတိသမ္ဗဇဉ်၊ ရောင့်ရဲခြင်း တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍  ဆိတ်ငြိမ်သော ကျောင်း၊အိပ်ရာ၊ တော၊သစ်ပင်ရင်း၊ တောင်၊ ချောက်၊ တောင်ခေါင်း၊  သချိုင်း၊  တောအုပ်၊ လွင်ပြင် နှင့် ကောက်ရိုးပုံ တို့ကို မှီဝဲ၍နေထိုင်၏။ ထိုရဟန်းသည် ဆွမ်းခံရာမှ ပြန်ခဲ့၍ ဆွမ်းစားပြီးနောက် ထယ်ဝယ်ဖွဲ့ခွေပြီးလျှင် ကိုယ်ကို ဖြောင့်မွန္စွာ ထား၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းသို့ ရှေးရှူ သေချာသတိထားလျက် တရားကို ဆင်ခြင်ကာ အဘိဇ္ဈာတည်းဟူသောလောကအား တပ်မက်ခြင်းစိတ်ကိုပယ်၍ တပ်မက်စွဲလန်းခြင်း ကင်းသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒေါသတည်းဟူသော ပျက်စီးခြင်းစိတ်ကိုပယ်၍သတ္တဝါတို့၏ကောင်းကျိုးကိုလိုလားသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိနမိဒ္ဓတည်းဟူသော လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းကိုပယ်၍တက်ကြွသောစိတ်ကိုဖြစ်စေဖြင့်လည်းကောင်း၊  ဥဒ္ဓစ္စတည်းဟူသောပျံ့လွင်ခြင်းကိုပယ်၍ တည်ကြည်သောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင့်လည်းကောင်း၊ ကုက္ကုစ္စတည်းဟူသောနောင်တဖြစ်၍ တစ်ဖန်ပူပန်ခြင်းကိုပယ်၍အေးချမ်းသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝိစိကိစ္စာတည်းဟူသော ကုသိုလ်တရားများ၌ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်းကိုပယ်၍ ကုသိုလ်တရားအားယုံကြည်သောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း  စိတ်ကိုတည်ငြိမ်အေးချမ်းစင်ကြယ်စွာထား၏။ အရင်းအနှီးမရှိ၍အကြွေးယူကာအလုပ်လုပ်ပြီး သားမယားတို့အား ထောက်ပံ့ရသောယောက်ျားသည် သူ၏အကြွေးများ အားကုန်ဆုံးအောင်ဆပ်ပြီး၍ ချမ်းသာသော အခါ “ငါ့တွင်ကြွေးမြီးများကုန်ဆုံးလေပြီ”၍လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။ အနာရောဂါနှိပ်စက်သောကြောင့် ထမင်းမစားနိုင်။ ထမင်းမစားနိုင်သောကြောင့်အားမရှိ၍ မကျန်းမမာဖြစ်နေသောသူသည် အနာရောဂါပျောက်ကင်းကာထမင်းစားပြီးပြန်လည်ကျန်းမာသောအခါ “ငါသည်ကျန်းမာလေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။ အချုပ်ခန်း၌အချုပ်ခံရသောယောက်ျားသည် အချုပ်ခန်းမှ အန္တရာယ်ကင်းကင်းဖြင့် ပိုင်ဆိုင်သောစည်းစိမ်အနည်းငယ်မျှလည်း ပျက်စီးခြင်းမရှိဘဲ ချမ်းသာစွာလွတ်မြောက်သောအခါ “ငါသည်အချုပ်မှလွတ်မြောက်လေပြီ”ဟူ၍လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။ မိမိကိုယ်ကို မိမိမပိုင်သော သူတစ်ပါး၏ကျွန်ယောက်ျားသည် ကျွန်အဖြစ်မှလွတ်မြောက်သောအခါ “ငါသည်မိမိကိုယ်ကိုပိုင်သောသူဖြစ်လေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။ အစာရေစာရှားပါးသည့်ခရီးလမ်းကို ပင်ပန်းစွာဖြင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကိုသယ်ပိုး၍ ခက်ခဲပင်ပန်းစွာဖြတ်သန်းရသော ယောက်ျားသည် အေးချမ်း၍ အစာရေစာပေါများသောရွာတစ်ရွာကိုရောက်သောအခါ “ငါသည်အေးချမ်းသောနေရာသို့ရောက်လေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။ ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသောယောက်ျားများကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည်လည်း အကြွေးကဲ့သို့ အနာရောဂါကဲ့သို့ အချုပ်ခန်းကဲ့သို့ ကျွန်ဘဝကဲ့သို့ ရှည်ဝေးခက်ခဲသောခရီးကဲ့သို့ ဆင်းရဲခြင်းပေးသော နီဝရဏတရားငါးပါးတို့အား သိ၍ပယ်ရှားပြီးလေသောအခါ ဝမ်းမြောက်နှစ်သက်မှုဖြစ်ခြင်းနှင့်အတူ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည်လည်းတည်ငြိမ်အေးချမ်းကာချမ်းသာနေ၏။”ဟူ၍မိန့်တော်မူ၏။ ===== နီဝရဏတရားများကင်းစင်ပြီးနောက် ပဌမဈာန်အားရရှိသွားသော ရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-ထို ရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တရားတို့နှင့်အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းကွာသွားသောကြောင့် တွေးတောကြံဆခြင်း(ဝိတက်)၊ဆင်ခြင်ခြင်း(ဝိစာရ)၊နှစ်သက်ဝမ်းသာခြင်း(ပီတိ)၊ချမ်းသာအေးချမ်းခြင်း(သုခ) တည်းဟူသော ဂုဏ်ရည်တို့ဖြင့်ပြည့်စုံသည့် ပဌမဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိလေ၏။ ဥပမာအားဖြင့် ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးခြင်းပညာတတ်သော ပညာရှင်နှင့် ထိုပညာရှင်၏တပည့်သည် ရေချိုးမည့်ကြေးခွက်၌ သုံးသော ရေချိုးကသယ်မှုန့်တို့ကို ဖြူးပြီးလျှင် ရေဖြင့် ဖျန်းကာအခဲဖြစ်စေ၏။ ထိုရေချိုးကသယ်မှုန့်ခဲသည် အစေးဖြင့် စိမ့်ဝင်လျက်ရှိရာ၏။ အစေးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလျက်ရှိ၏။ အတွင်းအပြင်၌အစေးများပျံ့နှံ့နေသဖြင့် ရေလည်းမယိုကျပေ။ ဤအဖြစ်ကဲ့သို့ထိုရဟန်းသည် နီဝရဏတည်းဟူသော စိတ်အားညစ်ညူးစေတတ်သည့်နီဝရဏတရားများကင်းစင်သွားသောကြောင့်ရရှိသည့်  ပဌမဈာန်ပီတိချမ်းသာဖြင့် မိမိကိုယ်တစ်ခုလုံးအားနေရာလပ်မရှိအောင် အေးချမ်မှုအပေါင်းဖြင့်ပြည့်စုံစေ၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== သမာဓိရရှိပြီးတည်ငြိမ်မှုအပေါင်းဖြင့်ပြည့်စုံပြီးနောက် ဒုတိယဈာန်အား ရရှိသော ရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထို့အပြင် ရဟန်းသည် စူးစမ်းတွေးတောဆင်ခြင်ခြင်း(ဝိတက်နှင့်ဝိစာရ)တို့ကင်းစင် သွားသောကြောင့် ရရှိသောသမာဓိကြောင့် တည်ငြိမ်ခြင်း(သမာဓိ)၊ နှစ်သက်သဘောကျခြင်း(ပီတိ)၊ ချမ်းသာခြင်း(သုခ)တို့နှင့်ပြည့်စုံသော ဒုတိယဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိ၏။ ဥပမာအားဖြင့် မြေမှစိမ့်ထွက်သောရေရှိသော အလွန်နက်သည့်ရေအိုင်သည် ကောင်းကင်ကကျသောမိုးရေ၊ အရပ်လေးမျက်နှာမှစီးဝင်သောရေများမရှိဘဲ မြေမှစိမ့်ထွက်သောရေဖြင့်သာ အေးမြသောရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည်လည်း မိမိစိတ်၏တည်ကြည်မှုသမာဓိကြောင့်ရရှိသည့်  ဒုတိယဈာန်ပီတိချမ်းသာဖြင့် မိမိကိုယ်တစ်ခုလုံးအားနေရာလပ်မရှိအောင် အေးချမ်မှုအပေါင်းဖြင့်ပြည့်စုံစေ၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== ဥပေက္ခာရရှိပြီးတရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်အောက်မေ့သောကြောင့် တတိယဈာန်အား ရရှိသော ရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းပီတိအားမတပ်မက်၍လျစ်လျူရှုပြီး တရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်သောကြောင့် ပီတိကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)၊ ချမ်းသာခြင်း(သုခ)တို့နှင့်ပြည့်စုံသော တတိယဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိပြီး ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့ချီးမွမ်းအပ်သော ချစ်ခြင်း၊မုန်းခြင်းမရှိကင်းသောသူ၊သတိဖြင့်တရာအားဆင်ခြင်ကာ ချမ်းသာစွာနေသောသူဟူသည့်အမည်အားရရှိလေ၏။ ဥပမာအားဖြင့် ကြာဖြူ၊ကြာနီ၊ကြာညို၊ပဒုမ္မာကြာ၊ပုဏ္ဍရိက်ကြာ၊ဥပ္ပလကြာမျိုးအပေါင်းတို့သည်ရေမှပေါက်ဖွားကြ၏။ ရေမှကြီးပွားကြ၏။ ငယ်သောကာလ၌ရေမှမထွက်သေးဘဲရေထဲ၌ ရှင်သန်ဖွံ့ဖြိုးကြ၏။ ထိုကြာပေါက်ပင်တို့၏တစ်ပင်လုံးရေနှင့်မထိသောနေရာမရှိသကဲ့သို့ ပီတိကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)ကြောင့်ရရှိသည့် ချမ်းသာခြင်း(သုခ)တို့နှင့်ပြည့်စုံသော တတိယဈာန်ဉာဏ်တော်ဖြင့် မိမိကိုယ်အားနေရာလပ်မရှိအောင်အေးချမ်းစေ၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== ဥပေက္ခာရရှိပြီးတရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်အောက်မေ့သောကြောင့် စတုတ္ထဈာန်အား ရရှိသော ရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် ချမ်းသာခြင်းနှင့်ဆင်းရဲခြင်းအားမတပ်မက်၍လျစ်လျူရှုပြီး တရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်သောကြောင့် သုခကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်းသည့်စိတ် တို့နှင့်ပြည့်စုံသော စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိလေ၏။ ဥပမာအားဖြင့် အဝတ်ဖြူအားတစ်ကိုယ်လုံးခြုံ၍ထိုင်နေသောသူသည် တစ်ကိုယ်လုံးနေရာလပ်မရှိဖြူနေသကဲ့သို့ သုခကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)ကြောင့်ရရှိသည့် ဖြူစင်သောစိတ်တို့နှင့်ပြည့်စုံသော စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်တော်ဖြင့် မိမိကိုယ်အားနေရာလပ်မရှိအောင်အေးချမ်းစေ၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ဈာန်ကဏ္ဍပြီး၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိပြီးဆက်လက်၍အားထုတ်သောကြောင့် ဝိပဿနာဉာဏ်ရရှိသည့်ရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ ဖြစ်ပျက်ခြင်းသဘောအား သိမြင်သဘောပေါက်ရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ ဥပမာအားဖြင့် အလွန်လှပလင်းလက်၍မျိုးမှန်သည့် ရှစ်မြှောင့်ရှိသောကောင်းမွန်စွာပြုပြင်ထားပြီး ကြည်လင်သော ကြောင်မျက်ရွဲရတနာ အား တပ်ဆပ်ထားသည့်ကြိုးသည် အနီ(သို့မဟုတ်)အဝါ (သို့မဟုတ်)အဖြူ(သို့မဟုတ်)အညိုဟူသော ကြိုးများနည်းဟုတွေဝေခြင်းမရှိဘဲ မည်သည့်ကြိုးဟု သေချာစွာသိမြင်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည်လည်း မိမိရရှိအပ်သည့် စတုတ္ထဈာန်ဖြင့်ပြည့်စုံသည့်စိတ်ဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်အား ရရှိရန် အားထုတ်တွေးတောဆင်ခြင်လေသောအခါ ‘ငါ၏ရုပ်သည် မဟာဘုတ်လေးပါး အစုအဝေးကြီးပင်ဖြစ်၏။  အမိနှင့်အဖတို့ထံမှ ပေါက်ဖွားခဲ့၏။ အစာရေစာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ခန္ဓာအားကြီးထွားစေ၏။ မမြဲခြင်း၊နှိပ်နယ်ပေးရခြင်း၊ ပြိုကွဲခြင်း၊ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိ၏။ ငါ၏စိတ်သည်လည်း ဤကိုယ်၌ ဆက်စပ်၍မှီတွယ်၏။’ ဟူသောဖြစ်ပျက်သဘောဆောင်သောအသိဉာဏ်အားသိမြင်ရရှိလေ၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် မိမိကိုယ်အားပွားစေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ စိတ်ဖြင့် မိမိခန္ဓာကိုယ်အားတူညီအောင်ဖန်ဆင်းနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ ဖြူဆံမြက်မှထွက်နေသောအညွန့်တံအားသက်သက်ခွဲထုတ်ထားသကဲ့သို့၊ဓားအိမ်နှင့်ဓားအိမ်ထဲရှိဓားကို သက်သက်စီသီးခြားခွဲထုတ်ထားသကဲ့သို့၊မြွေအရေခွံနှင့်မြွေအရေခွံထဲရှိမြွေအား သက်သက်စီသီးခြားခွဲထုတ်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် ကိုယ်ပွားဖန်ဆင်းနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအစွမ်း(မနောမယိဒ္ဓိဉာဏ်)အားရရှိပြီး မိမိနှင့်ပုံစံတူ၊အရည်အချင်းတူ၊ အစစအရာရာတူသည့် ကိုယ်ခန္ဓာအပွားအား သီးခြားသက်သက်ဖန်ဆင်းနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် အရာခပ်သိမ်းအား မိမိအလိုတိုင်းဖြစ်စေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ အရာခပ်သိမ်းအား မိမိအလိုတိုင်းဖြစ်စေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ ပညာရှင်အိုးထိန်းသည်နှင့်အိုးထိန်းသည်၏တပည်တို့သည် ညက်လှစွာသောမြေဖြင့် မိမိအလိုရှိသောအိုးခွက်ပုံစံအမျိုးမျိုးတို့ကဲပြုလုပ်ပြီးစီးနိုင်သကဲ့သို့၊ ဆင်စွယ်ပန်းပုပညာရှင်နှင့်သူ၏တပည့်တို့သည်ဆင်စွယ်မှ ဆင်စွယ်ပန်းပုတို့အားမျိုးစုံပြုလုပ်ထုလုပ်နိုင်သကဲ့သို့၊ ရွှေပန်းထိမ်သည်နှင့်သူ၏တပည့်တို့သည် ကောင်းမွန်သောရွှေမှ ရွှေထည်အမျိုးမျိုးတို့အား ကောင်းစွာပြုလုပ်ဖန်တီးနိုင်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် အရာခပ်သိမ်းအား မိမိအလိုတိုင်းဖြစ်စေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုး(ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏ်)အားရရှိပြီး တစ်ယောက်တည်းသောမိမိပုံစံအားလည်းကောင်း၊ များလှစွာသောမိမိပုံစံကိုလည်းကောင်း၊အထင်အရှားသောမိမိပုံစံအားလည်းကောင်း၊ မိမိကိုယ်ကိုပျောက်ကွယ်သွားစေခြင်းလည်းကောင်း၊နံရံ၊တံတိုင်း၊တောင်တို့အား ထုတ်ချင်းပေါက်မထိမငြိဘဲသွားနိုင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မြေလျှိုးမိုးပျံခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ တန်ခိုးကြီး၍ထက်မြက်သော နေနှင့်လကို ကိုင်တွယ်ခြင်းအားလည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာပြည်အထိ မိမိကိုယ်အားကြီးထွားစေနိုင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း စသည့် စိတ်တန်ခိုးအမျိုးမျိုးအား ဖန်ဆင်းနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် နတ်တို့၏နားတူသော အကြားတန်ခိုးအား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ နတ်တို့၏နားတူသော အကြားတန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ စည်ကြီးသံ၊ မုရိုးစည်သံ၊ ခရုသင်းသံ၊ ထက်စည်သံ၊ ပတ်သာဗုံသံများကို ကြားလေသော် ထင်ယောင်မှားခြင်းမရှိဘဲ တူရိယာသံသီးသန့်တစ်ခုချင်းစီ ခွဲခြားစွာသိနိုင်သည့် ခရီးရှည်သွားသော ယောက်ျားကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် နတ်တို့၏နားတူသော အကြားတန်ခိုး(ဒိဗ္ဗသောတဉာဏ်) အားရရှိပြီး အဝေး၌ရှိသည့်သတ္တဝါခပ်သိမ်း၏အသံကိုလည်းကောင်း၊ အနီး၌ရှိသည့်သတ္တဝါခပ်သိမ်း၏ အသံကိုလည်းကောင်း ကြားသိနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် သူတစ်ပါး၏စိတ်အားသိသည့်ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ သူတစ်ပါး၏စိတ်အကြံအားသိနိုင်သောတန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ ငယ်ရွယ်၍အလှပြင်လေ့ရှိသော ယောက်ျားပျို (သို့မဟုတ်)မိန်းမပျိုတို့သည် မိမိတို့၏မျက်နှာပုံစံကို သန့်ရှင်းသည့်မှန်နှင့် ကြည့်လင်သောရေမျက်နှာပြင်၌ကြည့်ရှုလေသော် အပြစ်တစ်စုံတစ်ရာရှိခြင်း၊မရှိခြင်းများအား သိမြင်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် သူတစ်ပါး၏စိတ်အားသိသည့်ဉာဏ်(စေတောပရိယဉာဏ်)အား ရရှိပြီး သူတစ်ပါးတို့၏ တပ်မက်ခြင်း၊ မတပ်မက်ခြင်း၊ အမျက်ထွက်ခြင်း၊ အမျက်မထွက်ခြင်း၊ တွေဝေငေးမောခြင်း၊ မတွေဝေမငေးမောခြင်း၊ကျင်းသောအမြင်အားပိုင်ဆိုင်ထားခြင်း၊ ကျယ်သောအမြင်အားပိုင်ဆိုင်ထားခြင်း၊ မြင့်မြတ်သောအတွေး၊ ယုတ်မာသောအတွေး၊ တရားရှိသောအသိ၊ တရားမရှိသောအသိ၊ တည်ကြည်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်းအတွေး၊ မလွတ်မလပ်ခြင်းစသော အတွေးအကြံအသိများအား သိနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် ဘဝပေါင်းများစွာအားပြန်လည်မှတ်မိစေနိုင်သည့် ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ ဘဝပေါင်းများစွာအားပြန်လည်မှတ်မိစေနိုင်သည့် ဉာဏ်အား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ မိမိရွာမှတခြားရွာသို့ အလည်ခဏသွားသောသူသည် မိမိရွာအားပြန်ရောက်လေသော် ထိုရွာ၌မိမိသွားခဲ့သော၊ ရပ်ခဲ့သော၊ ထိုင်ခဲ့နေသော၊ နေခဲ့သောနေရာများအား ပြန်လည်စဉ်းစားသောအခါ ချက်ချင်းပြန်လည်မှတ်မိသည့် ယောက်ျားကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် ဘဝပေါင်းများစွာအားပြန်လည်မှတ်မိစေနိုင်သည့် (ပုဗ္ဗေနိဝါသ)ဉာဏ်အားရရှိပြီး ဆယ်ဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ရာဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝမှလည်းကောင်း၊ ထောင်ဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ သောင်းဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ သန်းဂဏန်းရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ကုဋေဂဏန်းရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ များပြားလှသောဘဝများအားလည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာပျက်သောကာလကိုလည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာဖြစ်သောကာလကိုလည်းကောင်း  သိမြင်ပြီး အဘယ်သို့သော ဘဝ၌ငါသည် အဘယ်သို့သောအမည်၊အနွယ်၊အဆင်းရုပ်ဖြင့် အသက်ရှင်ခဲ့၍ အဘယ်သို့သောအစားအစာများအားစားခဲ့ကာ အဘယ်သို့သောဆင်းရဲချမ်းသာများအားခံစားခဲ့၍ စုတေခဲ့ကာ အဘယ်သို့သောဘဝမှတစ်ဆင့် ယခုဘဝသို့ ရောက်ခဲ့သည်ဟူသည်တို့အား သိနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် သတ္တဝါများ၏ သေခြင်းနှင့်မွေးဖွားခြင်းနှင့်လားရာဘုံဘဝ အသီးသီးတို့အားသိစေနိုင်သည့် ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ သတ္တဝါများ၏ သေခြင်းနှင့်မွေးဖွားခြင်းနှင့်လားရာဘုံဘဝ အသီးသီးတို့အားသိစေနိုင်သည့် နတ်မျက်စိနှင့်တူသည့် ဉာဏ်အား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ မြို့ဗဟိုအလယ်ပြာဿဒ်၌နေသောကြောင့်မြို့သူမြို့သားများ၏ သွားလာလှုပ်ရှားနေထိုင်မှုများကို သိမြင်သောယောက်ျားကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် သတ္တဝါများ၏ သေခြင်းနှင့်မွေးဖွားခြင်းနှင့်လားရာဘုံဘဝ အသီးသီးတို့အားသိစေနိုင်သည့် နတ်မျက်စိနှင့်တူသည့် (ဒိဗ္ဗစက္ခု)ဉာဏ်အားရရှိပြီး သေဆဲ၊အသက်ရှင်နေဆဲ၊မွေးဖွားဆဲသောသတ္တဝါများ၏အခြေအနေကိုလည်းကောင်း၊ မမြင့်မြတ်သည့်သတ္တဝါများ၊မြင့်မြတ်သည့်သတ္တဝါများ၊အဆင်းလှသည့်သတ္တဝါများ၊အဆင်းမလှသည့်သတ္တဝါများ၊ ကောင်းသောနေရာမှလာသောသတ္တဝါ၊ မကောင်းသောနေရာမှလာသော သတ္တဝါ၊ ကံအားလျော်စွာဖြစ်ပေါ်သောသတ္တဝါများဟူ၍သတ္တဝါအမျိုးအစားကိုလည်းကောင်း သိမြင်ပြီး ဤသို့ ဤသို့သော သတ္တဝါများသည် အဘယ်သို့သော ကောင်းမှုကုသိုလ် မကောင်းမှုအကုသိုလ်တို့နှင့်ပြည့်စုံ၏။ အဘယ်သို့သော သတ္တဝါများသည်ဤသို့ဤသို့သော လုပ်ရပ်အကျိုးဆက်များကြောင့် ဤသို့ဤသို့သောဘုံများ၌နေရသည်ဟူ၍ သိနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== အာသဝေါတရားလေးပါးကုန်ဆုံး၍ အိုခြင်း၊နာခြင်း၊သေခြင်းမှ လွတ်မြောက်သည့်ဉာဏ်အား ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ အာသဝေါတရားလေးပါးကုန်ဆုံး၍ အိုခြင်း၊နာခြင်း၊သေခြင်းမှ လွတ်မြောက်သည့်ဉာဏ်အား ဉာဏ်အား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ ချိုင့်ဝှမ်းအတွင်းရှိကြည်လင်သန့်ရှင်းသောရေကန်ထဲ၌ ရှိနေသော ရေနေသတ္တဝါများ၊ခရု၊ယောက်သွားတို့အား သေချာကြည်လင်စွာမြင်နိုင်ကြည့်ရှုနိုင်သောယောက်ျားကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တရား၌စွဲမက်နေခြင်း(ကာမာသဝ)၊ဈာန်တရားများ၌စွဲမက်နေခြင်း(ဘဝါသဝ)၊သိလျက်နှင့် အမှားအဖြစ်ရှုမြင်ကာစွဲမက်ခြင်း(ဒိဋ္ဌာသဝ)၊ သစ္စာလေးပါးတရားကိုမသိဘဲဘဝအားအမြဲဖြတ်သန်းခြင်း(အဝိဇ္ဇာသဝ)တည်းဟူသော အာသဝေါလေးပါးကုန်ဆုံး၍ သစ္စာလေးတန်တရားအမှန်ကို သိမြင်၍ နောင်တစ်ဖန်ဘဝပြန်မဖြစ်တော့သည့် (အာသဝက္ခေယ)ဉာဏ်အား ရရှိလေပြီ။ ဤအကျိုးသည်လည်းမျက်မှောက်ဘဝ၌ပင်ကိုတိုင်သိနိုင်သည့်ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင်ဖြစ်ပြီး ဤအကျိုး ထက် သာလွန်၍ထူးကဲမြင့်မြတ်သောရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုးမရှိတော့လေပြီ” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၍အဆုံးသတ်လေ၏။ === သင်္ဂါယနာမှတ်တမ်း === အရှင်အာနန္ဒာ-ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဣတိပိသောဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ” မှ အစချီ၍ “ဣမသ္မာစ ပန မဟာရာဇ သန္ဒိဋ္ဌိကာ သာမညဖလာ အညံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ နတ္ထီတိ” ဟူ၍ အဆုံးသတ်သည့် ၁၀၄ခွန်းသော ဂါထာတော်များဖြင့်တန်ဆာဆင်ထားအပ်သော စကားတော်များအား ဟောကြားတော်မူလေသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် အဇာတသတ်သည်- “အရှင်ဘုရားဟောကြားသောတရားတော်သည် နှစ်သက်ဖွယ်ရှိပါပေ၏။ ဥပမာသော်ကား ဖုံးလွှမ်းထားသည်အားပြသကဲ့သို့၊ မှောက်ထားသည်အား လှန်သကဲ့သို့၊ မျက်စိလည်သောသူအား လမ်းမှန်ပြသကဲ့သို့၊ အမိုက်အမှောင်အား မီးအလင်းဖြင့် လင်းစေသကဲ့သို့ အရှင်ဘုရားသည် များလှစွာသော အကြောင်းတရားတို့ဖြင့် တပည့်တော်အား တရားအလင်းပြတော်မူပါ၏။ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၊တရားတော်နှင့် သံဃာတော်တို့အား ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်အား ယနေ့မှစ၍ ဥပါသကာအဖြစ် မှတ်ယူတော်မူပါ၊ အရှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် အလွန်မိုက်မဲစွာဖြင့် မကောင်းသောလုပ်ရပ်များအား ပြုခဲ့မိပါ၏။ အထူးသဖြင့် တိုင်းပြည် မင်းကျင့်တရားနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သော အကျွန်ုပ်၏ခမည်းတော်အား ထီးနန်းကို လိုလားမက်မောမိသည့်စိတ်ဖြင့် သတ်မိခဲ့ပါ၏။  မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအပြစ် အား အပြစ်ဟူ၍ အကျွန်ုပ်၏ဝန်ချတောင်းပန်ခြင်းအား လက်ခံတော်မူပါ အရှင်ဘုရား”ဟူ၍ လျှောက်တင်လေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး။ သင်သည် အလွန်မိုက်မဲစွာဖြင့် မကောင်းသောလုပ်ရပ်များအား ပြုခဲ့မိ၏။ အထူးသဖြင့် တိုင်းပြည် မင်းကျင့်တရားနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သော သင်၏ခမည်းတော်အား ထီးနန်းကို လိုလားမက်မောမိသည့်စိတ်ဖြင့် သတ်ခဲ့၏။ သင်သည် အပြစ်အား အပြစ်မှန်းသိ၍ အပြစ်အားဝန်ချတောင်းပန်ကုစားသောကြောင့် သင်၏ အပြစ်အား အပြစ်ဟူ၍ ငါနှင့်သံဃာတော်များက လက်ခံပါ၏။  အကြင်သူသည် အပြစ်အား အပြစ်ဟုမြင်၍ အမှားကိုအမှားမှန်းသိကာ ပြင်ဆင်ကုစားပြီး နောင်အခါ စောင့်စည်းခြင်းသည်ပင် အရိယာတို့၏စည်းကမ်းအဆုံးအမ၏ ကြီးပွားခြင်းနည်းလမ်းတစ်ခုပင် ဖြစ်ပေ၏”ဟူ၍ မိန့်တော်မူကာလက်ခံလေ၏။ ဤသို့မိန့်လေလျှင် မဂဓတိုင်းရှင် အဇာတသတ်မင်းသည်- “အရှင်ဘုရား။ အခု အကျွန်ုပ်တို့ပြန်ပါကုန်အံ့။ အကျွန်ုပ်တို့သည် များလှသော ပြုဖွယ်ရာ အလုပ်ကိစ္စများ ရှိပါသေ၏။” ဟုလျှောက်၏။ မြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး။ သင့်၏အလိုအတိုင်းပင်ဖြစ်၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အရှင်အာနန္ဒာ-ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းသည်မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူသောတရားတော်နှင့်မိန့်တော်မူချက်တို့ကို အလွန်နှစ်သက်စွာခံယူ၍ ဝမ်းမြောက်စွာ ချီးကျူးပြီးနောက် နေရာမှ ထကာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရှိခိုး၍အရိုအသေပြုပြီးနောက် နန်းတော်သို့ ပြန်လေ၏။ အဇာတသတ်မင်းပြန်သွားသောအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား- ရဟန်းတို့ ဤမင်းသည် မိမိ၏နာမည်ဆိုး(တည်ရာ)အား မိမိကိုယ်တိုင်ပယ်ရှားခဲ့၏။ မိမိ၏ မကောင်းသောအမူအကျင့်(မိမိကိုယ်မိမိ)တို့ကိုလည်း ဖျက်ဆီးပြီးခဲ့၏။ ဤမင်းသည် အကယ်၍ မိမိ၏ခမည်းတော်ကို မသတ်လေလျှင် ဤတရားနာနေသောအခါအတွင်းပင် သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်တည်းဟူသော တရားမျက်စိနှင့်ပြည့်စုံလေလတ္တံ့”ဟု မိန့်တော်မူ၏။”] အရှင်အာနန္ဒာ-မြတ်စွာဘုရားသည် ဤတရားတော်ကို ဟောတော်မူခဲ့၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူသောတရားတော်ကို နှစ်သက်သဘောကျကာလက်ခံကြလေကုန်သတည်း။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.kbrl.gov.mm/book/details/000132?categoryId=5 |access-date=1 May 2021 |archive-date=1 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501052429/http://www.kbrl.gov.mm/book/details/000132?categoryId=5 }}</ref> ==အကိုးအကား== <references /> [[Category:သီလက္ခန္ဓဝဂ်]] [[Category:ဒီဃနိကာယ်]] kobtx5niiy8plae5zrlney46w36ux0z 1030460 1030459 2026-05-08T10:40:08Z ~2026-27944-15 142400 1030460 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} ဤသုတ်တွင် မြတ်စွာဘုရားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ထွန်းကားခဲ့သော တိတ္ထိဆရာကြီး ၆ ဦး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို လေ့လာနိုင်သည်။ ==ဟောပြောရသောအကြောင်းရင်း== ဤသုတ်ကို ဟောပြောရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ဘုရင် အဇာတသတ်သည် ခမည်းတော် ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးအား လုပ်ကြံပြီးနောက် နောင်တများစွာရကာ ဇီဝက၏ သရက်ဥယျာဉ်တွင် စံပယ်နေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားထံ သွားရောက်ဖူးမြော်ကန်တော့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ အဇာတသတ်မင်းသည်က မြတ်စွာဘုရားအား တောထွက်ကာ ရဟန်းပြူခြင်း၏ အကျိုးထူးများကို မေးမြန်းလျှောက်ထားသည်။ မြတ်စွာဘုရားက ဤပြဿနာနှင့်ပတ်သက်၍ မိမိမှအပ အခြားတပါးသော အဘိဓမ္မာဆရာကြီးတို့အား စူးစမ်းမေးမြန်း ပြီး မပြီး ဘုရင်ကို ပြန်၍စစ်ဆေးမြန်းသည်။ ထိုအခါအဇာတသတ်မင်းက ဤပြဿနာကို ပူရဏကဿပ၊ မက္ခလိဂေါသာလ စသော တိတ္ထိဆရာကြီးတို့ကို စူးစမ်းမေးမြန်းပြီးကြောင်း၊ သို့သော် သူသိလိုသောပြဿနာကို တိတ္ထိဆရာကြီးတို့သည် တိုက်ရိုက်မဖြေကြားပဲ သူတို့သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသောဝါဒတို့ကိုသာလျင် အသီးသီးရှင်းလင်းဟောပြောကြသဖြင့် မကျေမနပ်ပြန်လာခဲ့ရကြောင်း မြတ်စွာဘုရားကို လျှောက်ထားခဲ့သည်။ ==ရဟန်းပြုခြင်း၏အကျိုးကျေးဇူးများ== မြတ်စွာဘုရားက အဇာတသတ်သိလိုသော ပြဿနာကို အထွေထွေအပြားပြား ပြန်ကြားရာတွင် သာမန်ပုထုဇဉ်လူသားများ မည်သည့်အခါမျှရရှိနိုင်လိမ့်မည်ဟု မမြှော်မှန်းနိုင်သော အကျိုးထူးများကို ရဟန်းတို့ ရရှိနိုင်ကြောင်း ရှေးဦးစွာ ဖော်ပြတော်မူသည်။ ဥပမာပြရသော် ဘုရင့်အမှုထမ်းတစ်ယောက်သည် ရဟန်းပြုကာ ဘုရင့်ထံကြွလာပါက ဘုရင်သည် ထိုရဟန်းကို ခရီးဦးကြိုပြုရန် ဝန်မလေးသည့်အပြင် မင်းအမှုထမ်းအနေဖြင့် မည်သည့်အခါမျှမရရှိနိုင်သော ရိုသေခြင်း၊ လေးစားခြင်း၊ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်ပြုစုခြင်း စသောအကျိုးတို့ကို ထိုရဟန်းသည် မုချရရှိနိုင်သည်။ ဤအကျိုးကား သာမန်အကျိုးသာဖြစ်သည်။ စိတ်ကိုလေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် စာရိတ္တကို ပြုပြင်ခြင်းတို့ကြောင့် ရှိအပ်သော အဇ္ဈတ္တအကျိုးထူးတို့မှာ ရဟန်းတို့အဖို့ နိုင်းရာကင်းလေသည်။ အာသဝေါကုန်ခန်းကာ မဂ်ဖိုလ်ရခြင်းထက် ထူးကဲသော အကျိုးကျေးဇူးကာ မရှိချေဟူ၍ မြတ်စွာဘုရားသည် အဇာတသတ်၏ ပြဿနာကို ဖြေကြားတော်မူလေသည်။ ဤဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ အဇာတသတ်ဘုရင်သည် ပီတိကျလှသောကြောင့် ခမည်းတော်ကို လုပ်ကြံမိသည်အတွက် သူ့အားခွင့်လွှတ်ပါမည့်အကြောင်း မြတ်စွာဘုရားက အသာတကြည်ခွင့်လွှတ်တော်မူသည်ဟု လာရှိသည်။ သာမညဖလသုတ်အဆုံးတွင် အဇာတသတ်မင်းသည် ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ တည်းဟူသော ရတနာသုံးပါကို ခိုလှုံကာ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ်ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ <ref>ပါဠိစာပေသမိုင်း။ ဒေါ်အုန်း မဟာဝိဇ္ဇာ။ ဒုကြိမ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၈၁။ သာသနာရေးဦးစီးဌာန။ ရန်ကုန်။</ref> == သာမညဖလသုတ်တော်မှ အဇာတသတ်မင်းကြီး၏အကြောင်းနှင့်ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးကျေးဇူး == === သင်္ဂါယနာမှတ်တမ်း === အရှင်မဟာကဿပမထေရ်-“ငါ့ရှင်အာနန္ဒာ၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သာမညဖလမည်သောသုတ်တော်အား မည်သို့သောအရပ်၌ အဘယ်သို့သောသူအား အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားသနည်း”(ဝိနည်းပိဋကတ်တော်စူဠဝါအပိုင်း၏ ပဥ္စသတိကက္ခန္ဓကကဏ္ဍမှ ရှင်မဟာကဿပမထရ်၏ အမေးစကား)။ အရှင်အာနန္ဒာ-“အရှင်မဟာကဿပထေရ်ဘုရား၊ တပည့်တော်အာနန္ဒာသည် ဤသို့အတိုင်းအရှည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏စကားတော်အား ကြားနာခဲ့ရပါ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယမင်းသား၏ မွေးစားသားတော်ဖြစ်သည့် ဇီဝကသမားတော် လှူဒါန်းအပ်သည့် သရက်ဥယျာဉ်၌ တစ်ထောင့်နှစ်ရာ့ငါးကျိပ်(၁၂၅၀)ကုန်သော ရဟန်းများနှင့်အတူ အေးချမ်းစွာသီတင်းသုံး၍ နေထိုင်တော်မူစဉ်အခါ၌ === အဇာတသတ်မင်း၏ ညညီလာခံ === ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်း၏အရှင်သခင် အဇာတသတ်မင်းသည် မိုးကာလလေးလအပြီးကုမုဒြာကြာပန်းတို့ ဖူးပွင့်ချိန် နှစ်၊ ဥတု၊ လတို့၏ ပြည့်စုံသော အချိန် တစ်ဆယ့်ငါးရက်မြောက် ဥပုသ်ရက်မြတ်လည်းဖြစ်သော တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ ညဉ့်အခါသမယတွင် အမတ်များအမှူးပြုသော မင်းပရိသတ်အပေါင်းတို့ ခစားမှုကို ခံယူတော်မူကာ မြတ်သော တင့်တယ်သော နန်းပြာသာဒ်၌ စံတော်မူလျက် ဤသို့ အမေးသဘောဆောင်သော ဥဒါန်းအား ရေရွတ်၏။ အဇာတသတ်-“အချင်းတို့၊ လသာနေသောဤညအခါသမယသည် အလွန်သာယာလှပ၍ ရှုမောမငြီးတင့်တယ်ပြီး မှတ်သားဖွယ်ကောင်းစရာသည်လည်း ရှိပေ၏။ ဤသို့သောည၌ အဘယ်သို့သော သမဏ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ရဟန်း၊ ပုဏ္ဏား၊ ပညာရှိ၊ သူတော်ကောင်းများအား ဆည်းကပ်လေလျှင်ကောင်းမည်နည်း” === တိတ္ထိဆရာခြောက်ဦးတို့၏တပည့်အမတ်များက မိမိတို့၏ ဆရာထံသို့ ဆည်းကပ်ရန် အဇာတသတ်မင်းအားတိုက်တွန်းခန်း === ဤသို့ ဥဒါန်းကျူးရင့်လေလျှင် ပူရာဏကဿပ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ ပူရာဏကဿပ၏တပည့်အမတ်-“မြတ်သောအရှင်၊ ပူရာဏကဿပမည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟု လည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ ထို့နောက် မက္ခလိဂေါသာလ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ မက္ခလိဂေါသာလ၏တပည့်အမတ်-“မြတ်သောမင်း၊ မက္ခလိဂေါသာလမည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟု လည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မှီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ အဇိတ ကေသမ္ဗလ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ အဇိတ ကေသမ္ဗလ၏တပည့်အမတ်-“မြတ်သောရေမြေ့ရှင်၊ အဇိတ ကေသမ္ဗလမည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟုလည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မှီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ ထိုအခါ ပကုဓကစ္စာယန ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ ပကုဓကစ္စာယန၏တပည့်အမတ်-“မြတ်သောအရှင်၊ ပကုဓကစ္စာယန မည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟုလည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ ထိုအခါ သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ ၏တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်-“မြတ်သောဘုရင်၊ သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ မည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟုလည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ၏ တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ်တစ်ယောက်သည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းရှင်အဇာတသတ်မင်းအား ဤစကားကို လျှောက်၏။ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ၏ တပည့် မင်းမှုထမ်းအမတ် -“မြတ်သောမင်းကြီး၊ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ မည်သောဆရာသည် များလှစွာသောတပည့်အင်အားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသောဂိုဏ်းအသင်းအဖွဲ့အား ပိုင်ဆိုင်ထား၏။ ၎င်းဂိုဏ်းအားတည်ထောင်သူဆရာလည်းဖြစ်၏။ ကိုယ်ပိုင်အယူဝါဒရှိသူဖြစ်၏။ အများက ပညာရှိသူတော်ကောင်းဟုလည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားကျော်စော၏။ ရဟန်းသက်တမ်းရှည်သည့်အပြင် ဝါတော်အားဖြင့်လည်းရင့်၍ ရှေးခေတ်ကာလကအတွေ့အကြုံပညာများကိုလည်း သိမြင်မီခဲ့သောသူဖြစ်ပေ၏။ အသက်အရွယ်အားဖြင့်လည်း အလွန်ကြီး၍အိုမင်းနေပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထို့သို့သော ဆရာအား ချဉ်းကပ်ပြီး ဆည်းကပ်လေလျှင် အရှင့်၏စိတ်တော်သည် ကြည်လင်ကောင်းပါပေ၏” ဟု ဆိုသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင်အဇာတသတ်သည် နားထောင်ရုံမျှ နားထောင်ပြီး မည်သည့်စကားမျှမဆိုမမိန့်။ === မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တပည့်သာဝကဖြစ်သော ဇီဝက၏ တိုက်တွန်းချက်(မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ဂုဏ်တော်များ) === ထိုသို့ မင်းအမတ်၆ဦးသည် မိမိတို့၏ဆရာ၏ဂုဏ်သတင်းကောင်းကြောင်းများ ကို အဇာတသတ်မင်း အားလျှောက်တင်ပြီး ဆည်းကပ်ရန် အကြံပြုနေချိန်၌ အဘယမင်းသား၏ မွေးစားသားတော် ဇီဝကသမားတော်သည် အဇာတသတ်မင်း၏ အနီး၌ တိတ်ဆိတ်စွာထိုင်လျက် ခစားနေ၏။ ထိုသို့ တိတ်ဆိတ်စွာစကားမပြောဘဲ အဘယမင်းသား၏ မွေးစားသားတော် ဇီဝကသမားတော်သည် မိမိအနား၌ ခစားနေသည်ကို သိသော ဝေဒေဟီမိဖုရား၏ သားတော် အဇာတသတ်မင်းသည် ဇီဝကအား-“အသင်ဇီဝက သင်သည် အဘယ်ကြောင့် တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စွာ နေနေသနည်း” ဟု မေးမြန်း၏။ ထိုအခါ ဇီဝကသမားတော်က-“မြတ်သောမင်းကြီး၊ လူနတ်ဗြဟ္မာသတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ အထူးအမြတ်သောပူဇော်မှုကို ခံယူထိုက်ပြီး အလုံးစုံသောတရားအပေါင်းအား မိမိကိုယ်တော်တိုင် မှန်ကန်စွာ ရှာဖွေ သိရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် များလှသော တစ်ထောင့်ငါးရာနှစ်ကျိပ်ရှိသော ရဟန်းသံဃာထုနှင့်အတူ အကျွန်ုပ်တို့၏ သရက်ဥယျာဉ်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူလျက်ရှိ၏။ ထို မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ပူဇော်အထူးအား ခံတော်မူထိုက်၏(အရဟံ)။ ခပ်သိမ်းသောတရားအပေါင်းအား မိမိကိုယ်တိုင် ဆရာမပါဘဲ မိမိဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်တော်မူပေ၏(သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ)။ ထူးမြတ်သောအသိဉာဏ်နှင့် ထူးမြတ်သောအမူအကျင့်တို့အားကျင့်ကြံပိုင်ဆိုင်ထားတော်မူပေ၏(ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္န)။ ကောင်းသောစကားကို အမြဲဆိုမိန့်တော်မူပေ၏(သုဂတ)။ လောက၏ခပ်သိမ်းသော အရာမှန်သမျှအား သိမြင်တော်မူပေ၏(လောကဝိဒူ)။ ဆုံးမထိုက်သောသတ္တဝါအားဆုံးမတတ်သော အတုမရှိမြင့်မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းဖြစ်တော်မူပေ၏(အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မဿရထိ)။ နတ်လူစသော သတ္တဝါအပေါင်း၏ဆရာမြတ်လည်း ဖြစ်တော်မူ၏(သတ္တာဒေဝမနုဿနံ)။ သစ္စာလေးပါးတရားအပေါင်းကို သတ္တဝါအပေါင်းအား သိရှိစေရန် အမြဲဟောတော်မူ၏(ဗုဒ္ဓ)။ ဘုန်းတန်ခိုးအလွန်ကြီးတော်မူပေ၏(ဘဂဝါ)။ ဟူသော ကျော်စောထင်ရှားသောသတင်းကောင်းတို့ ဖြင့် သတ္တဝါများတို့၏အလယ်၌ ထင်ရှားတော်မူပေ၏။ ထို့သို့သော သတင်းကောင်းတို့ဖြင့် ထင်ရှားကျော်စောသော မြတ်စွာဘုရားအား ဆည်းကပ်တော်မူပါလော့။ ဆည်းကပ်လေလျှင် အသင်မင်းမြတ်၏ စိတ်အစဉ်သည် ကြည်လင်ပေလိမ့်မည်” ဟု လျှောက်တင်၏။ === ဇီဝက၏စီမံချက် === ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းက-“အချင်း ဇီဝက၊ သို့ဖြစ်လျှင် ဆင်ယာဉ်တို့ကို ပြင်ဆင်စေလော့” ဟုမိန့်တော်မူ၏။ ဇီဝကကလည်း-“ကောင်းလှပါပြီ အရှင်မင်းမြတ်”ဟုဆိုတော်မူပြီး ဆင်မငါးရာနှင့် ဘုရင့်စီးတော်ဆင်အား ပြင်ဆင်စရာရှိရာ ပြင်ဆင်စေလေ၏။ ပြင်ဆင်ပြီးလေသော် အဘယမင်းသား၏ မွေးစားသားတော် ဇီဝကသည် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် အဇာတသတ်မင်းအား-“မင်းမြတ်၊ သင်၏ဆင်တော်ယာဉ်တို့ကို ပြင်ဆင်ပြီးပါပြီ။ ယခုအခါ၌ သွားရန်အချိန်မှာ အရှင့်၏ အလိုသဘောအတိုင်းသာဖြစ်ပါ၏“ ဟု သတင်းပြန်ကြားလေ၏။ ဝေဒေဟီပုတ္တရာ အဇာတသတ်မင်းသည် ဆင်မငါးရာတို့အား မိမိ၏မောင်းမငါးရာအား တစ်ဦးလျှင်တစ်စီးစီ စီးစေပြီး၊ ဘုရင့်စီးတော်ယာဉ်ဆင်ပေါ်၌ ကိုယ်တိုင်စီးတော်မူပြီး မင်းပရိသတ်အား မီးရှူးတိုင်များ ထွန်းညှိကာ ကိုင်စေ၍၊ တင့်တယ်၍ကျက်သရေရှိသော မင်းအရှိန်အရောင်အဝါဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ အဘယရာဇကုမာရ ကိတ္တိမပုတ္တရာဇီဝက၏ သရက်ဥယျာဉ်ဆီသို့ ကြွချီတော်မူ၏။ === ငြိမ်သက်တည်ငြိမ်သော သရက်ဥယျာဉ် === သရက်ဥယျာဉ်အနီးသို့ရောက်လေသော် သရက်ဥယျာဉ်၏အသံတိတ်ဆိတ်တည်ငြိမ်နေမှုကြောင့် ဝေဒေဟီပုတ္တရာ မဂဓပြည့်ရှင် အဇာတသတ်မင်းသည် ကြက်သီးမွေးညင်းထပြီး ကြောက်လန့်ကာတုန်လှုပ်တော်မူပြီး အဘယရာဇကုမာရ ကိတ္တိမပုတ္တရာ ဇီဝကအား- “အသင်ဇီဝက၊ ငါ့အား လိမ်ညာလှည့်ဖြားခေါ်ဆောင်၍ ရန်သူတို့၏လက်ထဲသို့ အပ်နှင်းမည် မဟုတ်မည်မှာ မှန်ပါ၏လော(ရှင်းလင်းချက်။ ငါ့ကို လိမ်ခေါ်ပြီး ရန်သူလက်ထဲ ထည့်မလို့ မဟုတ်ပါဘူးနော်)။ တစ်ထောင့်နှစ်ရာ့ငါးကျိပ်ဟူသော များပြားသည့်ရဟန်းသံဃာရှိပါလျက် နှာချေသံ၊ ချောင်းဆိုးသံနှင့် စကားပြောသံများသည် မရှိဘဲ အဘယ်ကြောင့် တိတ်ဆိတ်နေသနည်း” ဟု မေးမြန်းလေ၏။ ထိုအခါ ဇီဝကက-“မြတ်သောမင်းကြီး၊ ကြောက်တော်မမူပါလင့်။ အသင့်အား ရန်သူလက်ထဲသို့အပ်ရန် ကျွန်ုပ်လိမ်ညာလှည့်ဖြား၍ ခေါ်ဆောင်လာခြင်းမဟုတ်ပါ။ အရှင် ရှေ့သို့ ကြွပါလော့။ သရက်ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ တန်ဆောင်းအဝန်းပတ်လည်၌ ဆီမီးအလင်းများ ထွန်းလင်းတောက်ပနေလျက် ရှိပါပေ၏” ဟု ဖြောင်းဖြလေ၏။ ထိုအခါ ဝေဒေဟီပုတ္တရာ အဇာတသတ်မင်းသည် သရက်ဥယျာဉ်၏ ဆင်ဖြင့်သွားနိုင်သောနေရာအထိ သာ ဆင်ဖြင့်သွားတော်မူပြီးနောက် ဆင်ပေါ်မှ ဆင်းတော်မူ၍ မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူသော တန်ဆောင်းအထိသို့ ခြေဖြင့် လျှောက်တော်မူ၍ တန်ဆောင်းဝန်းတံခါးနားသို့ ချဉ်းကပ်တော်ပြီးနောက် အဘယရာဇကုမာရ ကိတ္တိမပုတ္တရာမည်သော ဇီဝက အား-“အသင်ဇီဝက၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်မှာနည်း” ဟု မေးလေသော် ဇီဝကသည်-“တန်ဆောင်းတော်တွင်းရှိ အလယ်တိုင်အားမှီပြီး ရဟန်းသံဃာတော်များ၏အရှေ့၌ ထိုင်နေသူသည် မြတ်စွာဘုရားဖြစ်ပါ၏” ဟု လျှောက်၏။ == အဇာတသတ်နှင့်မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့ အပြန်အလှန်စကားပြောဆိုခြင်း == ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သား မဂဓတိုင်းအရှင် အဇာတသတ်သည် မြတ်စွာဘုရားနားသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး မြတ်စွာဘုရားအားရှိခိုးပြီးနောက် နေရာတစ်ခု၌ ရပ်၍ တည်ငြိမ်ကြည်လင်သော အင်းအိုင်ကြီးကဲ့သို့ တည်ငြိမ်၍တုန်လှုပ်မှုမရှိသော ရဟန်းသံဃာထုကို အကြိမ်ကြိမ်အခါခါ ကြည့်ရှုနေရင်း-“ဤ ရဟန်းသံဃာတော်များသည် ငြိမ်သက်အေးချမ်းလှပေ၏။ဤရဟန်းသံဃာတော်များ ငြိမ်သက်အေးချမ်းသကဲ့သို့ ငါ၏ သားတော် ဥဒယဘဒ္ဒမင်းသားသည်လည်း ငြိမ်သက်အေးချမ်းပါစေသတည်း” ဟု ဆုတောင်းဥဒါန်းစကားအား ကျူးရင့်ဆိုလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည်-“မင်းကြီး၊ သင်သည် ချစ်မြတ်နိုးရာသို့(သင်၏သားတော်ထံသို့) စိတ်ဖြင့် ချက်ချင်းရောက်သွားလေပြီ“ ဟု မိန့်တော်မူလေ၏။ ထိုသို့ မိန့်တော်မူသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းရှင် အဇာတသတ်သည် “အရှင်ဘုရား၊ ဥဒယဘဒ္ဒမင်းသားအား အကျွန်ုပ်ချစ်ပါ၏။ ယခု အရှင်ဘုရားအား ခြံရံနေလျက် ထိုင်နေတော်မူသော ရဟန်းသံဃာတော်များသည် တည်ငြိမ်အေးချမ်းလှသော အသွင်များနှင့် ပြည့်စုံပါပေ၏။ ဤရဟန်းသံဃာတော် များ တည်ငြိမ်အေးချမ်းသကဲ့သို့ အကျွန်ုပ်၏သားတော် သည်လည်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းပါစေသတည်း” ဟု လျှောက်တင်လေ၏။ ဝေဒေဟီပုတ္တရာ မဂဓပြည့်ရှင် အဇာတသတ်မင်းသည် လျှောက်တင်ပြီးနောက် ထပ်မံ၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့်တကွ သံဃာတော်များအား ရှိခိုးကန်တော့လေ၏။ ထို့နောက် သင့်တင့်လျောက်ပတ်၍ မနီးမဝေးသောနေရာ၌ ထိုင်ပြီး အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကယ်၍ အရှင်ဘုရားသည် အကျွန်ုပ်အား မေးခွန်းမေးရန် ခွင့်ပေးပါက တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားအား တစ်စုံတစ်ခုသောအကြောင်းအရာ အနည်းငယ်မျှ မေးမြန်းလိုပါ၏” ဟု လျှောက်၏။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ အကျွန်ုပ်အား မေးလိုရာကို မေးလော့” ဟု ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရက်ကန်းသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို တပည့်တော်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော အရှင်ဘုရား”။ မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ သင်သည် အခြားသောသမဏဗြာဟ္မဏတို့အား ဤပြဿနာကို မေးမြန်းခဲ့ဖူးသလော။ မှတ်လည်း မှတ်မိပါ၏လော”။ အဇာတသတ်မင်း-“အကျွန်ုပ်သည် အခြားသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့အား ဤ ပြဿနာကို မေးမြန်းခဲ့ဖူးပါ၏။ မှတ်လည်းမှတ်မိပါ၏ အရှင်ဘုရား”။ [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=811934219588084&id=100023145413347 မြတ်စွာဘုရား-“ထိုသမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အဘယ်သို့ ဖြေကြားကုန်သနည်း။ အကယ်၍ ဝန်မလေးပါလျှင် ပြောကြားလော့”။] အဇာတသတ်မင်း-“မြတ်စွာဘုရားဖြစ်စေ၊ မြတ်စွာဘုရားကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်စေ ဤထိုင်နေရာအရပ်၌ပင် ထိုင်ရင်း ဖြေကြားရန် ဝန်မလေးပါအရှင်ဘုရား”။ မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ ဒီလိုဆိုလျှင် ပြောကြားပါလော့”။ === ပူရဏကဿပ၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် ပူရဏဿပထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး  ပူရာဏကဿပနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်များ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ ပူရာဏကဿပအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏”။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ကဿပ၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်ကဿပ”။ ဤသို့မေးသော် ပူရာဏကဿပဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“မင်းကြီး၊ ပြုသူ၊ ခိုင်းစေသူ၊ လှီးဖြတ်သူ၊လှီးဖြတ်ရန် စေခိုင်းသူ၊ နှိပ်စက်သူ၊ နှိပ်စက်ရန် စေခိုင်းသူ၊ ပူဆွေးအောင် ပြုသူ၊ ပူဆွေးအောင်ပြုရန် စေခိုင်းသူ၊ ပင်ပန်းအောင် ပြုသူ၊ ပင်ပန်းစေရန်စေခိုင်းသူ၊ ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်အောင် ဖန်တီးသူ၊ ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်အောင်ဖန်တီးရန် စေခိုင်းသူ၊ သူတစ်ပါးအသက်ကို သတ်သူ၊ သူတစ်ပါးအသက်ကို သတ်ရန် စေခိုင်းသူ၊ ခိုးယူသူ၊ ခိုးယူရန် စေခိုင်းသူ၊ အိမ်ကို ဖောက်ထွင်းသူ၊ အိမ်ကို ဖောက်ထွင်းရန် စေခိုင်းသူ၊ ရွာထဲသို့ တိုက်ခိုက်၍ လုယူသူ၊ ရွာထဲသို့တိုက်ခိုက်လုယူရန် စေခိုင်းသူ၊ အိမ်တစ်အိမ်အား တိုက်ခိုက်၍ လုယူသူ၊ အိမ်တစ်အိမ်အား တိုက်ခိုက်၍လုယူရန် စေခိုင်းသူ၊ ခရီးလမ်း၌ စောင့်၍ လုယက်သူ၊ ခရီးလမ်း၌ စောင့်၍လုယက်ရန် စေခိုင်းသူ၊ သူတစ်ပါးမယားနှင့် ပြစ်မှားသူ၊ သူတစ်ပါးမယားနှင့်ပြစ်မှားရန် စေခိုင်းသူ၊ မမှန်သောစကားကို ပြောသူ၊ မမှန်ကန်သောစကားကို ပြောရန်စေခိုင်းသူ။ ဤသို့သောသူများပြုသော ကိစ္စရပ်များသည် မကောင်းမှုအကုသိုလ်ဟု မခေါ်ဆိုနိုင်။ ထို့အပြင် မကောင်းသောအကျိုးလည်းမဖြစ်။ ဂင်္ဂါမြစ်၏တောင်ပိုင်း မြစ်ကမ်းနံဘေး၌ နေထိုင်သော မကောင်းသော အကျင့်စရိုက်ရှိသည့်သူ၏ လွန်စွာရက်စက်ကြမ်းတမ်းသော မကောင်းသောလူသတ်ခြင်းစသော လုပ်ရပ်များသည်လည်း မကောင်းသောအကျိုးမဖြစ်သည့်အပြင် မကောင်းသောလုပ်ရပ်ဟုလည်းမသတ်မှတ်နိုင်။ ဂင်္ဂါမြစ်၏မြောက်ပိုင်း မြစ်ကမ်းနံဘေး၌ နေထိုင်သော ကောင်းသောအကျင့်စရိုက်ရှိသူ၏ သမဏ(ရှင်ရသေ့ရဟန်း)၊ ဗြာဟ္မဏ(မြင့်မြတ်သောအကျင့်များအားကျင့်ကြံသူ)တို့အား ပူဇော်လှူဒါန်းခြင်း ကိစ္စရပ်များသည်လည်း ကောင်းသောအကျိုးမဖြစ်စေသည့်အပြင် ကောင်းသောလုပ်ရပ်ဟုလည်း မသတ်မှတ်နိုင်။ အလှူပေးခြင်း၊ မိမိ၏ ကိုယ်စိတ်နှလုံးအား မိမိကိုယ်တိုင် ဆုံးမထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သီလစောင့်စည်းခြင်း၊ မှန်သောစကားဆိုခြင်း ကိစ္စရပ်များသည်လည်း ကောင်းသောလုပ်ရပ်ဟု မသတ်မှတ်နိုင်သည့်အပြင် ကောင်းသောအကျိုးလည်း မဖြစ်” ဟူ၍ ပြောဆိုဖြေကြား၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် ပူရဏကဿပဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ မေးနေပါလျက်နှင့် သရက်ပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေကြားသကဲ့သို့ '''ကံမဲ့ဝါဒ'''ကိုသာ ဖြေကြားပါ၏။ ထိုအခါ တပည့်တော်သည် ''ငါကဲ့သို့သော မာဂဓပြည့်ရှင်သည် ငါ့နိုင်ငံအတွင်း၌နေသော ဤသမဏဗြာဟ္မဏအား အဘယ်ကြောင့် ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသင့်သည် ဟု တွေးမိသနည်း'' ဟု အကြံဖြစ်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ပူရာဏကဿပပြောသောစကားအား သဘောလည်းမကျ ပယ်လည်းမပယ်ခဲ့ပါ။ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ရခက်သော ပူရာဏကဿပစကားကြောင့် နှလုံးမသာယာ ဖြစ်ခဲ့ပါသော်လည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်စေသော စကားဆိုးအားလည်း မပြောခဲ့သည့်အပြင် ပူရာဏကဿပ၏ စကားကိုလည်း မိမိအယူအဖြစ် လက်ခံကာ နာယူမှတ်သားခြင်းမပြုဘဲ ထပြီး ပြန်ခဲ့ပါ၏”။ === မက္ခလိဂေါသာလ၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် မက္ခလိဂေါသာလထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး မက္ခလိဂေါသာလနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်များ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ မက္ခလိဂေါသာလအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏”။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဂေါသာလ၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်ဂေါသာလ”။ ဤသို့မေးသော် မက္ခလိဂေါသာလဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“မင်းကြီး၊ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ကိလေသာ စသောတရားများကြောင့် ညစ်ညူးစရာ အကြောင်းနှင့် အကြောင်းရင်းအထောက်အပံ့သည် မရှိ။ သို့သော်လည်း သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ကိလေသာ စသောတရားများကြောင့် ညစ်ညူးနေကြ၏။ ထို့အတူ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ကိလေသာ စသောတရားများမှ လွတ်မြောက်သန့်စင်ရန် အကြောင်းနှင့် အကြောင်းရင်းအထောက်အပံ့သည် မရှိ။ သို့သော်လည်း သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် ကိလေသာ စသောတရားများမှ လွတ်မြောက်သန့်စင်ကြကုန်၏။ မိမိ၏ ပြုလုပ်မှုသည်မရှိ၊ သူတစ်ပါးတို့ ပြုလုပ်ပေးမှုသည်မရှိ၊ ယောက်ျားတို့၏ စွမ်းအားသည်မရှိ၊ ယောက်ျားတို့၏ အားထုတ်မှုသည်မရှိ။ အလုံးစုံသော သတ္တဝါများ၊ အလုံးစုံသော အသက်ရှုနေသည့် သတ္တဝါများ၊ အလုံးစုံသော ခန္ဓာကိုယ်အထင်အရှားရှိသည့် သတ္တဝါများ၊ အလုံးစုံသော သက်ရှိသတ္တဝါများ သည်လည်း အစွမ်းမရှိကုန်၊ ခွန်အားမရှိကုန်၊ လုံ့လဝီရိယမရှိကုန်၊ သဘာဝတရား၏ အလိုအတိုင်း ဖြစ်မြဲဆုံစည်းကာ အမျိုးမျိုးဖြစ်ကုန်၍ ဇာတ်အထူးခြောက်မျိုးတို့၌သာလျှင် ဆင်းရဲချမ်းသာခြင်းအား ခံစားကြကုန်၏။ ဤတစ်သန်းလေးသိန်းခြောက်ထောင့်ခြောက်ရာသော အဓိကသတ္တဝါမျိုးများ၊ ငါးရာသော ကံအမျိုးအစားများ၊ ငါးပါးသော ကံများ၊ သုံးပါးသော ကံများ၊ ပြည့်၍များလှစွာသော ကံများ၊ ခြောက်ဆယ့်နှစ်ပါးသော အကျင့်အမျိုးမျိုး၊ ခြောက်ဆယ့်နှစ်ပါးသော အန္တရကပ်သက်တမ်းများ၊ ခြောက်မျိုးသော ဇာတ်အဆင့်အတန်းအထူးများ၊ ရှစ်မျိုးသော ယောက်ျားအမျိုးအစားများ၊ လေးထောင့်ကိုးရာသောအသက်မွေးမှုလုပ်ငန်းများ၊ လေးထောင့်ကိုးရာသော ပရိဗိုဇ်မျိုးများ၊ လေးထောင့်ကိုးရာသော နဂါးတို့၏ ဘုံဌာနများ၊ဣန္ဒြေစောင့်ထိန်းမှုအမျိုးအစားပေါင်း နှစ်ထောင်တို့နှင့် ငရဲပေါင်း သုံးထောင်၊ မြူဓာတ်(တည်ရာ) သုံးဆယ့်ခြောက်မျိုး၊ ခုနှစ်မျိုးသော အမည်သညာရှိသည့် ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်း၊ ခုနှစ်မျိုးသော အမည်သညာမရှိသော ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်း၊ ခုနှစ်မျိုးသော ထပ်ပွားသည့် ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်း၊ နတ်အမျိုးအစားပေါင်း ခုနှစ်မျိုး၊ လူအမျိုးအစားပေါင်း ခုနှစ်မျိုး၊ မြေဖုတ်ဘီလူးအမျိုးအစားပေါင်း ခုနှစ်မျိုး၊ အိုင်ကြီးခုနှစ်ခု၊ အဖုကြီးခုနှစ်ခု၊ အဖုငယ်ခုနှစ်ခု၊ ချောက်ကြီးခုနှစ်ခု၊ ချောက်ငယ် ခုနှစ်ရာ၊ အိပ်မက်ကြီး ခုနှစ်ခု၊ ခုနှစ်ရာသော အိပ်မက်ငယ်များ၊ ရှစ်သန်းလေးသိန်းသော မဟာကပ်သက်တမ်းများရှိကုန်၏။ ယင်း မဟာကပ်သက်တမ်းကာလပတ်လုံး လူမိုက်ဖြစ်စေ၊ ပညာရှိဖြစ်စေ တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြေးသွားကျင်လည်၍ ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ မိမိတို့၏သက်တမ်းကာလအား ကုန်ဆုံးခြင်းကို ပြုကြသော်လည်း ဆင်းရဲခြင်းများသည် မကုန်ဆုံးပေ။ ယင်း မဟာကပ်သက်တမ်းကာလပတ်လုံး လူမိုက် သို့မဟုတ် ပညာရှိတို့သည် ဆင်းရဲခပ်သိမ်းများ ကုန်ဆုံးရန်အတွက် သီလများ၊ ကျင့်ဝတ်ထူးများ၊ ခြိုးခြံမှုအကျင့်များ၊ မြတ်သောအကျင့်များအား ကျင့်ကြံခြင်းပြုကြသော်လည်း ဆင်းရဲခြင်းများသည် မကုန်ဆုံးပေ။ ချမ်းသာခြင်းနှင့် ဆင်းရဲခြင်းတို့သည် စရွတ်တောင်းဖြင့် ခြင်ထားပြီးသကဲ့သို့ အတိုင်းအတာအပိုင်းအခြားသတ်မှတ်ပြီးသား ဖြစ်၏။ သံသရာသည် ကာလအကန့်အသတ် ပိုင်းခြားထားပြီးသားဖြစ်၏။ အတိုး အဆုတ် မရှိ၊ အလွန်အယုတ် မရှိ၊ ချည်လုံးသည် သူ့တွင်ရှိသော ချည်မျှင်များအရေအတွက်မျှသာ ပြေးနိုင်သကဲ့သို့ ဤအတူ လူမိုက်ဖြစ်စေ၊ ပညာရှိဖြစ်စေ တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြေးသွားကျင်လည်၍ ဆင်းရဲပင်ပန်းကာ ပြီးဆုံးခြင်းကို ပြုကြလတ္တံ့” ဟူ၍ ဖြေဆိုပြောပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် မက္ခလိဂေါသာလဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ မေးနေပါလျက်နှင့် သရက်ပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေကြားသကဲ့သို့ သူ၏ '''သံသရာမှစင်ကြယ်ခြင်း အယူဝါဒ'''ကိုသာ ဖြေကြားပါ၏။ ထိုအခါတပည့်တော်သည် ''ငါကဲ့သို့သောမာဂဓပြည့်ရှင်သည် ငါ့နိုင်ငံအတွင်း၌နေသော ဤသမဏဗြာဟ္မဏအား အဘယ်ကြောင့် ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသင့်သည်ဟု တွေးမိသနည်း'' ဟု အကြံဖြစ်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် မက္ခလိဂေါသာလ ပြောသောစကားအား သဘောလည်းမကျ၊ ပယ်လည်းမပယ်ခဲ့ပါ။ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ရခက်သော မက္ခလိဂေါသာလစကားကြောင့် နှလုံးမသာယာ ဖြစ်ခဲ့ပါသော်လည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်စေသော စကားဆိုးအား လည်း ပြန်မပြောခဲ့သည့်အပြင် မက္ခလိဂေါသာလ၏ စကားကိုလည်း မိမိအယူအဖြစ် လက်ခံကာ နာယူမှတ်သားခြင်းမပြုဘဲ ထပြီး ပြန်ခဲ့ပါ၏”။ === အဇိတကေသကမ္ဗလ၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် အဇိတကေသကမ္ဗလထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး အဇိတကေသကမ္ဗလနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်များ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ အဇိတကေသကမ္ဗလအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင် အဇိတကေသကမ္ဗလ၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်အဇိတ”။ ဤသို့မေးသော် အဇိတကေသကမ္ဗလဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“မင်းကြီး၊ လှူဒါန်းပေးကမ်းခြင်းသည် အကျိုးမရှိ။ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဟုံးမီး(ယဇ်မီး)ပူဇော်ခြင်းတို့သည်လည်း အကျိုးမရှိ။ ဤလောကသည်လည်း မရှိ။ အခြားတစ်ပါးသော လောကသည်လည်း ရှိလိမ့်မည် မဟုတ်။ အရိယာနွယ်ဝင် သူတော်စင်လည်းဖြစ်၍ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်အထူးဖြင့် ဟောကြားနိုင်သော ပညာရှိပြီး ကောင်းမွန်သောအကျင့်အား ကျင့်ကြံပြီးသူ သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည်လည်း ဤလောက၌ မရှိကုန်။ သတ္တဝါတို့သည် မြေ၊ ရေ၊ လေ၊ မီး ဟူသော မဟာဘုတ်လေးပါး ပေါင်းစည်းထားသော အစုအဝေးကြီးပင် ဖြစ်ကြကုန်၏။ သတ္တဝါတို့သည် သေလွန်သောအခါ သတ္တဝါတို့၏ မြေဓာတ်နှင့်ဆိုင်သော အရာများသည် ပင်မမြေဓာတ်အစုနှင့် ပေါင်းစည်းပြီး၊ ရေဓာတ်နှင့်ဆိုင်သော အရာများသည် ပင်မရေဓာတ်အစုနှင့် ပေါင်းစည်း၍၊ မီးဓာတ်နှင့်ဆိုင်သော အရာများသည် ပင်မမီးဓာတ်အစုနှင့် ပေါင်းစည်းကာ၊ လေဓာတ်နှင့်သက်ဆိုင်သော အရာများသည် ပင်မလေဓာတ်နှင့်ပေါင်းစည်း၏။ သတ္တဝါတို့သည် သေလွန်လေပြီး ကျန်သော အလောင်းကောင်ကို ယောက်ျားသားငါးဦးတို့သည် ညောင်စောင်းနှင့် သယ်ယူကာ သုဿန်သို့ ပို့ဆောင်၍ ပစ်ထားလေ၏။ သူသေအလောင်း ပျက်စီးလေသော် ခိုအဆင်းရှိသော အရိုးများ ပေါ်လာ၏။ လှူဒါန်းခြင်းစသော ကိစ္စရပ်များသည် လူသေအလောင်းအား မီးရှို့သောအခါ ကြွင်းကျန်သော ပြာကဲ့သို့ အကျိုးမရှိ။ အလှူပေးခြင်းစသော ဒါနကို လူမိုက်တို့ကသာ သတ်မှတ်ပညတ်ကြ၏။ အချို့သူတို့သည် ''လှူဒါန်းပေးကမ်းခြင်းသည် အကျိုးရှိ၏'' ဟူသော ဝါဒအား လက်ကိုင်၍ ဟောပြောလေ့ရှိပြီး ထိုဟောပြောချက်များသည် အကျိုးမရှိ၊ မှားယွင်းပြီး ယောင်ယမ်း၍ လျှောက်ပြောသော စကားမျှသာဖြစ်၏။ လောက၌ လူမိုက် သို့မဟုတ် ပညာရှိတို့သည် ခန္ဓာကိုယ် ပျက်စီးပြတ်စဲ သေဆုံးပြီးနောက် နောင်တဖန် ပြန်လည်မွေးဖွားအသက်ရှင်ရခြင်း(ဘဝ)သည် မရှိ” ဟူ၍ ဖြေဆိုပြောပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် အဇိတကေသကမ္ဗလဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍ လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ မေးနေပါလျက်နှင့် သရက်ပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေကြားသကဲ့သို့ သူ၏ '''ပြတ်စဲခြင်း ဗလာနတ္ထိဝါဒ'''ကိုသာ ပြန်လည်ဖြေကြားပါ၏။ ထိုအခါတပည့်တော်သည် ''ငါကဲ့သို့သောမာဂဓပြည့်ရှင်သည် ငါ့နိုင်ငံအတွင်း၌နေသော ဤသမဏဗြာဟ္မဏအား အဘယ်ကြောင့် ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသင့်သည်ဟု တွေးမိသနည်း'' ဟု အကြံဖြစ်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် အဇိတကေသကမ္ဗလ ပြောသောစကားအား သဘောလည်းမကျ ပယ်လည်းမပယ်ခဲ့ပါ။ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ရခက်သော အဇိတကေသကမ္ဗလစကားကြောင့် နှလုံးမသာယာဖြစ်ခဲ့ပါသော်လည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်စေသော စကားဆိုးအားလည်း မပြောခဲ့သည့်အပြင် အဇိတကေသကမ္ဗလ ၏စကားကိုလည်း မိမိအယူအဖြစ် လက်ခံကာ နာယူမှတ်သားခြင်းမပြုဘဲ ထပြီး ပြန်ခဲ့ပါ၏။” === ပကုဓကစ္စာယန၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် ပကုဓကစ္စာယန ထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး  ပကုဓကစ္စာယနနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်းများ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ ပကုဓကစ္စာယနအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ပကုဓကစ္စာယန၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်ပကုဓကစ္စာယန”။ ဤသို့မေးသော် ပကုဓကစ္စာယနဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“မင်းကြီး၊ (၁)မြေအစု၊ (၂)ရေအစု၊ (၃)မီးအစု၊ (၄)လေအစု၊ (၅)ချမ်းသာ၊ (၆)ဆင်းရဲ နှင့် (၇)ရှင်သန်မှုရှိသော အသက် ဟူသည့် ခုနှစ်ပါးသည် ပြုလုပ်ထားသည်မဟုတ်၊ စေခိုင်းခြင်းပြုလုပ်ထားခြင်းဖြင့် ရရှိသောအရာလည်းမဟုတ်၊ ဖန်ဆင်းထားသည်လည်းမဟုတ်၊ ဓာတ်ပြုခြင်းမရှိ(မြုံနေ၏)၊ တောင်များ၏ ထိပ်ပိုင်းနှင့် ခိုင်မြဲသောတံခါးတို့ကဲ့သို့ တည်ငြိမ်နေ၏။ ထို့ကြောင့် ဤခုနှစ်ပါးအစုတို့ ပေါင်းစည်းသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် သတ္တဝါများသည် တုန်လှုပ်ဖောက်ပြန်ခြင်းမရှိ၊ အချင်းချင်း နာကျင်ထိခိုက်စေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲစေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ချမ်းသာစေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချမ်းသာစေရန်အတွက်လည်းကောင်း ပြုလုပ်ခြင်းငှာမတတ်နိုင်။ ထိုခုနှစ်ပါးအစုတို့ဖြင့် ဖန်တီးထားသော သတ္တဝါများအား သတ်နိုင်သူ၊ သတ်ရန်စေခိုင်းနိုင်သူ၊ ကြားနိုင်သူ၊ ကြားနိုင်စေသူ၊ သိနိုင်သူ၊ သိရန်စေခိုင်းသူ ဟူ၍ မရှိကုန်၊ ထက်စွာသော လက်နက်ဖြင့် ထိုသတ္တဝါ၏ဦးခေါင်းကို ဖြတ်စေကာမူ သူ့အသက်သတ်သောလုပ်ရပ်ဟု မသတ်မှတ်နိုင်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လက်နက်သည် ထိုခုနှစ်ပါးသောအစုတို့ဖြင့် ဖန်တီးထားခြင်းအား ကွာဟခြင်းမျှသာ ပြုနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်၏” ဟူ၍ ဖြေဆိုပြောပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် ပကုဓကစ္စာယနဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ မေးနေပါလျက်နှင့် သရက်ပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေကြားသကဲ့သို့ '''အကြောင်းအရာတစ်ခုကို အခြားအကြောင်းအရာ အစားထိုး'''၍သာ ဖြေကြားပါ၏။ ထိုအခါတပည့်တော်သည် ''ငါကဲ့သို့သောမာဂဓပြည့်ရှင်သည် ငါ့နိုင်ငံအတွင်း၌နေသော ဤသမဏဗြာဟ္မဏအား အဘယ်ကြောင့် ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသင့်သည်ဟု တွေးမိသနည်း'' ဟု အကြံဖြစ်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ပကုဓကစ္စာယန ပြောသောစကားအား သဘောလည်းမကျ ပယ်လည်းမပယ်ခဲ့ပါ။ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ရခက်သော ပကုဓကစ္စာယန စကားကြောင့် နှလုံးမသာယာဖြစ်ခဲ့ပါသော်လည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်စေသော စကားဆိုးအားလည်း မပြောခဲ့သည့်အပြင် ပကုဓကစ္စာယန၏ စကားကိုလည်း မိမိအယူအဖြစ် လက်ခံကာ နာယူမှတ်သားခြင်းမပြုဘဲ ထပြီး ပြန်ခဲ့ပါ၏”။ === နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တ၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်များ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်အဂ္ဂိဝေဿနာ(နိဂဏ္ဍ၏မျိုးနွယ်အမည်)၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်အဂ္ဂိဝေသာန”။ ဤသို့မေးသော် နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“မင်းကြီး၊ ဤလောက၌ နိဂဏ္ဍသည် အလုံးစုံသော ရေအေးကို တားမြစ်၏။ မကောင်းမှုကိုလည်း အလုံးစုံတားမြစ်၏၊ မကောင်းမှုအလုံးစုံကို တားမြစ်ခြင်းဖြင့် မကောင်းမှုကိုပယ်ခွာပြီး၏၊ မကောင်းမှုကို အလုံးစုံသော တားမြစ်ခြင်းများဖြင့် သတ်မှတ်သဖြင့် လွတ်မြောက်ရာကို တွေပြီးသည်လည်းဖြစ်၏ ဟူသော စောင့်ထိန်းမှုလေးမျိုးဖြင့် မကောင်းမှုများအား ''စောင့်ထိန်းခြင်းဖြင့် စောင့်ထိန်းပြီးသော နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တမည်သော အကျွန်ုပ်အား ဉာဏ်ပညာအထွတ်အထိပ်ရောက်ပြီးသူ၊ စောင့်ထိန်းသော သဘောအားလက်ကိုင်သူ၊ တည်ကြည်မှုရှိသူ'' ဟု ခေါ်ဆိုသတ်မှတ်အပ်၏” ဟူ၍ ဖြေဆိုပြောပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ မေးနေပါလျက်နှင့် သရက်ပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေကြားသကဲ့သို့ သူ၏'''စောင့်ထိန်းခြင်းအယူဝါဒ'''ကိုသာ ဖြေကြားပါ၏။ ထိုအခါတပည့်တော်သည် ''ငါကဲ့သို့သောမာဂဓပြည့်ရှင်သည် ငါ့နိုင်ငံအတွင်း၌နေသော ဤသမဏဗြာဟ္မဏအား အဘယ်ကြောင့် ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသင့်သည်ဟု တွေးမိသနည်း'' ဟု အကြံဖြစ်မိပါ၏။ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တ ပြောသောစကားအား သဘောလည်းမကျ ပယ်လည်းမပယ်ခဲ့ပါ။ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ရခက်သော နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တ စကားကြောင့် နှလုံးမသာယာဖြစ်ခဲ့ပါသော်လည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်စေသော စကားဆိုးအားလည်း မပြောခဲ့သည့်အပြင် နိဂဏ္ဍနာဋပုတ္တ၏ စကားကိုလည်း မိမိအယူအဖြစ် လက်ခံကာ နာယူမှတ်သားခြင်းမပြုဘဲ ထပြီး ပြန်ခဲ့ပါ၏။ === သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ၏ အယူဝါဒ === အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာဖြင့် စကားစမြည်များ ပြောဆိုပါ၏။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ အတူထိုင်၍ သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တအား ဤမေးခွန်းကို ဤသို့မေးဖူးပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ၊ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို အကျွန်ုပ်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ”။ ဤသို့မေးသော် သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ ဆရာသည် အကျွန်ုပ်အား-“''အခြားတစ်ပါးသော လောကထပ်ရှိသေးလော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကိုမေးသော် ''တစ်ပါးသော လောကရှိ၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''တစ်ပါးသော လောကရှိ၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''အခြားတစ်ပါးသော လောကများ မရှိပါလော'' ဟု မေးလျှင်လည်း ''တစ်ပါးသော လောကမရှိ'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''တစ်ပါးသော လောကများ မရှိ'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''အခြားတစ်ပါးသော လောကများသည် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိပါလော'' ဟု မေးလျှင်လည်း ''တစ်ပါးသော လောကများ ရှိလည်းရှိ၏၊ မရှိလည်းမရှိ၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''တစ်ပါးသော လောကများ ရှိလည်းရှိ၏၊ မရှိလည်းမရှိ၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''အခြားတစ်ပါးသော လောကများရှိသည်လည်း မဟုတ်၊ မရှိသည်လည်း မဟုတ်ပါလော'' ဟု မေးလျှင်လည်း ''အခြားတစ်ပါးသော လောကများ ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်သည် ကို မှန်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''အခြားတစ်ပါးသော လောကများ ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်း မဟုတ်သည်ကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိ၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိ၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိကုန်သလော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိ၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ ရှိ၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ မရှိကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ မရှိပါ'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများ မရှိပါ'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိ ကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိ ကုန်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိ ကုန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ပါလော'' ဟု မေးလျှင်လည်း ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ကို မှန်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သေပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်ပြီးဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါများသည် ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိပါသလော'' ဟု မေးလျှင်လည်း ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိပါ၏ကို မှန်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိပါ၏ကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် မရှိပါသလော'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''ကောင်းမှု မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် မရှိပါကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိပါသလော'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် "ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိလည်းရှိ၊ မရှိလည်းမရှိကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ပါသလော'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက် ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ကို မှန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသေး၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသေး၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ မရှိကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ မရှိ၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ မရှိ၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်ရှိ၊ မရှိလည်းမရှိကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်ရှိ မရှိလည်းမရှိကုန်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်ရှိ၊ မရှိလည်းမရှိကုန်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ။ ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်ကုန်လော'' ဟု သင်သည် ငါ့ကို မေးသော် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်၏'' ဟု ငါအယူရှိခဲ့လျှင် ''သတ္တဝါများသည် သေပြီးနောက်၌ ဘဝများထပ်၍ ရှိသည်လည်းမဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်၏'' ဟု သင့်အား ငါဖြေရာ၏၊ သို့ရာတွင် ဤသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ထိုသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ အခြားသို့ဟုလည်း ငါမယူ၊ ဤသို့ ထိုသို့ အခြားသို့ မဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်ဟုလည်း ငါမယူ” ဟူ၍ ဖြေဆိုပြောပါ၏။ အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းသိမြင်ရသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးအား မေးနေပါလျက် သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တဆရာသည် ''သရက်ပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာ ရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် တောင်ပိန္နဲပင်၏နေရာကိုသာ ဖြေ၍လမ်းညွှန်းနေသကဲ့သို့၊ ''တောင်ပိန္နဲပင်သည် အဘယ်အရပ်မှာရှိပါသနည်း'' ဟု မေးပါလျက် သရက်ပင်၏ နေရာကိုသာ ဖြေနေပါသကဲ့သို့ သူ၏'''ပစ်လွှင့်သောအယူ'''ကိုသာ ဖြေနေပါ၏။ ထိုသူသည် သမဏဗြာဟ္မဏများ အနက် ပညာအမဲ့ဆုံးနှင့် အတွေအဝေဆုံးတည်း။ ''ငါကဲ့သို့သောမင်းသည် ဤသို့သောသူအား အဘယ်ကြောင့်ပြစ်တင်မောင်းမဲသင့်သည်'' ဟု မှတ်ယူနိုင်သနည်းဟု အကြံဖြစ်ခဲ့၏။ အကျွန်ုပ်သည် ထိုသူပြောသောစကားကို မနှစ်သက်သလိုပယ်ခဲ့ခြင်းလည်းမရှိ။ တစ်စုံတစ်ရာသောစကားမှမဆိုဘဲ နေရာမှထကာ ပြန်ခဲ့ပါ၏။ == မြတ်စွာဘုရားအား မေးလျှောက်ခြင်း == အဇာတသတ်မင်း-“အရှင်ဘုရား၊ ယခုအခါ၌ အရှင်ဘုရားအား အကျွန်ုပ် သိလိုသဖြင့် ဤမေးခွန်းအား မေးမြန်းပါ၏။ ဆင်စီးစစ်သည်အတတ်၊ မြင်းစီးသူရဲအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ လေးအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ အောင်လံကိုင်စစ်သည်များ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ တစ်ဖက်စစ်တပ်သို့ဝင်၍ ရန်သူ့ဦးခေါင်းများကို အတုံးအတစ် ဖြတ်တောက်ခြင်းအတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ စစ်၌ ထူးချွန်ကျော်စောသော မင်းများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောဘုရင်များ၊ ပြေးနှုန်းအမြန်ဖြင့် စစ်ထိုးစစ်တိုက်နိုင်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သောစစ်သူရဲ၊ ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့သော သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ လွန်စွာရဲရင့်သူများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ချပ်ဝတ်သူရဲများ၏ အတတ်ပညာအား ကျွမ်းကျင်သော စစ်သူရဲ၊ ကျွန်ယုံတော်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျွန်တော်၊ ထမင်းချက်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ထမင်းချက်၊ ဆတ္တာသည်ဆံသသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဆတ္တာသည်၊ ရေချိုးပေးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးသူ၊ စားဖိုသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော စားဖိုသည်၊ ပန်းကုံးကုံးသူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ပန်းကုံးသူ၊ ခဝါသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ရက်ကန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ခဝါသည်၊ ကျုထရံသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ကျုထရံသည်၊ အိုးထိန်းသည်များ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော အိုးထိန်းသည်၊ ဂဏန်းတတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား ကျွမ်းကျင်သော ဂဏန်းတတ်သူ၊ လက်ချိုးရေတွက်တတ်သူများ၏ အတတ်ပညာများအား လက်ချိုးရေတွက်သူတို့ အပြင် တစ်ပါးမက များလှစွာသော အတတ်ပညာရှင်တို့သည် (ဤလောက၌) တည်ရှိနေပါပေ၏။ ထိုသူများသည် မိမိသိမြင်အပ်ပြီးသော အတတ်ပညာများတို့အား အသုံးချပြီး မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မိမိအသက်အားရှည်စေကုန်၏။ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအား ချမ်းသာစေကုန်၏။ မိမိ၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အား တိုးတက်စေကုန်၏။ မိဘတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိဘတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ သားသမီးတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး သားသမီးတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ မိတ်ဆွေတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတို့အား ချမ်းသာစေကုန်ပြီး မိတ်ဆွေတို့၏ ခွန်အားစွမ်းရည်တို့အားလည်း တိုးတက်စေနိုင်အောင် စောင့်ရှောက်နိုင်၏။ အထက်ဘုံနှင့် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်သော အကျိုးအားဖြစ်စေတတ်သော မွန်မြတ်အကျိုးအားလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သော အလှူကိုလည်း သမဏဗြာဟ္မဏတို့အားလည်း ပေးလှူနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးများအား ရရှိ၏။ ထိုသို့ အတတ်ပညာရှင်သည် မိမိတို့အတတ်ပညာများဖြင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်အကျိုးအားမျှော်မှန်း၍ ရဟန်းပြုသောသူများသည်လည်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်းရရှိနိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၊ ရဟန်းဝတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို တပည့်တော်အား ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော၊ အရှင်ဘုရား”။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ ငါတတ်နိုင်ပါပေ၏။ မင်းကြီး၏ မေးခွန်းအား ငါသည် အမေးအဖြေသဘောဖြင့် ဖြေဆိုမည်ဖြစ်ပါသဖြင့်၊ ငါသည် သင့်အား သင်ချက်ချင်း နားလည်သဘောပေါက်စေမည့် အမေးကိုမေးလတ္တံ့၊ သင်သည် ထိုအမေးကို နှစ်သက်သလို ဖြေလော့” ဟု မိန့်တော်မူပြီး ဤသို့ ဟောတော်မူလေသတည်း။ === ယခုဘဝ၌ချက်ချင်းလက်ငင်းရရှိသော ပထမမြောက်ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုး === ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ (ဥပမာ) ဤမာဂဓတိုင်းသားဖြစ်ပြီး မိမိသခင် အိပ်ရာမှမထခင် ရှေးဦးစွာ နိုးထလေ့ရှိပြီး မိမိသခင် အိပ်ရာဝင်ပြီးအိပ်မှ အိပ်လေ့ရှိသော၊ သခင်၏အမိန့်အား အမြဲနာခံတတ်သော၊ သခင်၏ အကြိုက်ကိုလည်း ပြုတတ်သော၊ သဘောကျဖွယ် စကားကိုလည်း အမြဲဆိုလေ့ရှိသော၊ သခင်၏ မျက်နှာရိပ်မျက်နှာကဲကို အမြဲ ကြည့်ရှုလေ့လာတတ်သော သင်၏အမှုလုပ် ကျွန်ယောက်ျားသည် ''ကောင်းသော ဘဝသို့ ရောက်စေသော ကောင်းသော ကုသိုလ်ကိစ္စများ၏ ကံအကျိုးပေးသည် အံ့ဖွယ်စရာကောင်း၍ အံ့အားသင့်စရာလည်း ကောင်းလှပေ၏။ ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် အဇာတသတ်မင်းသည် လူသားဖြစ်သလို ငါသည်လည်း လူသားဖြစ်၏။ ''လူဖြစ်ပုံချင်းအတူတူ အဇာတသတ်မင်းသည်ကား အမြင်ကောင်း၊ အကြားကောင်း၊ အနံ့ကောင်း၊ အရသာကောင်း၊ အထိအတွေ့ကောင်း၊ အတွေးကောင်းတည်းဟူသော ကာမဂုဏ်တရားကောင်းများသာ ကြုံတွေ့ရပြီး နတ်တို့ကဲ့သို့ ပျော်ရွှင်စွာဖြင့် မင်းစည်းစိမ် စံစားရ၏။ ''ငါ့မှာမူ မိမိသခင် အိပ်ရာမှမထခင် ရှေးဦးစွာနိုးထလေ့ရှိပြီး မိမိသခင် အိပ်ရာဝင်ပြီးအိပ်မှ အိပ်လေ့ရှိသော၊ သခင်၏ အမိန့်အား အမြဲနာခံတတ်သော၊  သခင်၏ အကြိုက်ကိုလည်း ပြုတတ်သော၊ သဘောကျဖွယ် စကားကိုလည်း အမြဲဆိုလေ့ရှိသော၊ သခင်၏ မျက်နှာရိပ်မျက်နှာကဲကို အမြဲ ကြည့်ရှုလေ့လာတတ်သော ကျွန်အဖြစ် မိမိသခင်၏ တာဝန်မှန်သမျှအား လုပ်ဆောင်ရ၏။ ''ငါသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့ကို ပယ်ရှင်းပြီး ဖန်ရည်ဆိုးသော ဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ပြီး လူ့ဘောင်ကို ပယ်ခွာကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ပြောင်းပြီး ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်လေလျှင် ထိုမင်းကဲ့သို့ စည်းစိမ်ချမ်းသာများအား ခံစားနိုင်သောသူ ဖြစ်ရာ၏'' ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအကြံဖြစ်သော သင်၏ ကျွန်ယောက်ျားသည် နောင်အချိန်၌ ဆံပင်နှင့် မုတ်ဆိတ်တို့အား ပယ်ပြီး ဖန်ရည်ဆိုး အဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလေသည်။ ထို့နောက် ထိုသူသည် ရဟန်း၏ အခြေခံစည်းကမ်းဖြစ်သည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ကို စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရသလောက်သော အစာရေစာအဝတ်တို့ဖြင့် ခြိုးခြံချွေတာစွာ ရောင့်ရဲကာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သော နေရာ၌ တရားဓမ္မဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လတ္တံ့။ ထို ကျွန်ယောက်ျားတစ်ဖြစ်လည်း ထိုရဟန်း၏ နေထိုင်စားသောက်ပုံနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းစွာဖြင့် တရားဓမ္မများကျင့်ကြံနေမှုကို သင်၏ မင်းချင်းယောက်ျား၊ မင်းအမှုထမ်းအမတ်များသည် သင့်အား ''မြတ်သောမင်းကြီး သိတော်မူစေရန်အလို့ငှာ ဤသတင်းစကားအား လျှောက်တင်ပါ၏။ သခင်အိပ်ရာမှမထခင် ရှေးဦးစွာ နိုးထလေ့ရှိပြီး သခင်အိပ်ရာဝင်ပြီးအိပ်မှ အိပ်လေ့ရှိသော၊ သခင်၏အမိန့်ကို အမြဲနာခံတတ်သော၊ သခင်၏အကြိုက်ကိုလည်း ပြုတတ်သော၊ သဘောကျဖွယ်စကားကိုလည်း အမြဲဆိုလေ့ရှိသော၊ သခင်၏မျက်နှာရိပ်မျက်နှာကဲကို အမြဲ ကြည့်ရှုလေ့လာတတ်သော ကျွန်အဖြစ် သခင်၏ တာဝန်မှန်သမျှအား လုပ်ဆောင်ရသော သင်၏ ကျွန်ယောက်ျားသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့ကို ပယ်ရှင်းပြီး ဖန်ရည်ဆိုးသော ဝတ်သင်္ကန်းတို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး လူ့ဘောင်ကို ပယ်ခွာကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ပြောင်း ပြီး ရဟန်း၏ အခြေခံစည်းကမ်းဖြစ်သည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့အား စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရသလောက်သော အစာရေစာအဝတ်တို့ဖြင့် ခြိုးခြံချွေတာစွာရောင့်ရဲကာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သော နေရာ၌ တရားဓမ္မဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်နေပါ၏ ဘုရား'' ဟု လျှောက်တင်ကြလတ္တံ့။ ထိုသို့လျှောက်တင်လေလျှင် အသင်မင်းကြီးသည် ''အသင်တို့၊ ထိုယောက်ျားအား ငါ့ထံ့သို့ ပြန်လာစေလော့။ ငါအိပ်ရာမှမထခင် ရှေးဦးစွာနိုးထလေ့ရှိပြီး ငါအိပ်ရာဝင်ပြီးအိပ်မှ အိပ်လေ့ရှိသော၊ ငါ၏အမိန့်အား အမြဲနာခံတတ်သော၊ ငါ၏အကြိုက်ကိုလည်း ပြုတတ်သော၊ သဘောကျဖွယ်စကားကိုလည်း အမြဲဆိုလေ့ရှိသော၊ ငါ၏ မျက်နှာရိပ်မျက်နှာကဲကို အမြဲ ကြည့်ရှုလေ့လာတတ်သော ကျွန်အဖြစ် ငါ၏တာဝန်မှန်သမျှအား ပြန်လည်လာရောက်ထမ်းဆောင်စေ'' ဟု အမိန့်တော်ချမှတ်မည်လော” ဟု မေးတော်မူ၏။ ထိုအခါ အဇာတသတ်က-“ဤသို့ မမိန့်သင့်ပါ အရှင်ဘုရား၊ အမှန်တကယ်အားဖြင့် အကျွန်ုပ်တို့ကပင် ထိုသူ့အား ရှိခိုးလည်း ရှိခိုးရမည်။ နန်းတော်သို့ကြွလာပါကလည်း ခရီးဦးကြိုပြုပြီး ထိုင်ရန်နေရာကိုလည်း ပြင်ပေးရမည်။ ထို့အပြင် ထိုသူအား သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်းတို့နှင့် မနာမကျန်းဖြစ်ပါကလည်း ဆေးအသုံးအဆောင်များ အလိုရှိပါကလည်း အကျွန်ုပ်တို့အား အလှူခံပါရန်လည်း ဖိတ်ရမည့်အပြင် ထိုသူအား တရားဥပဒေနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုပေးပြီး ထိုသူ၏ လုံခြုံရေးကိုလည်းစီမံပေးရမည် ဖြစ်ပါ၏” ဟု လျှောက်တင်၏။ ထိုသို့လျှောက်သော် မြတ်စွာဘုရားသည်-“မင်းကြီး၊ သင်ဆိုခဲ့သောစကားကို အဘယ်သို့ထင်မြင်သနည်း။ ဤသို့သဘောရှိသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကျိုးသည် အကျိုးရှိသလော၊ အကျိုးမရှိသလော” ဟု ပြန်မေးမိန့်၏။ အဇာတသတ်မင်း-“ဤသို့ဖြစ်လျှင် ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုးသည် ဧကန်အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသည့်အပြင် တပည့်တော်သည်လည်း ချက်ချင်းနားလည်သဘောပေါက်ပါ၏ ဘုရား” ဟု လျှောက်တင်၏။ ထိုအခါမြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး၊ ဤသည်ကား ငါ သင့်အား ရှေးဦးစွာ ဟောပြသော မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ === မျက်မှောက်ဘဝ၌ရအပ်သော ဒုတိယမြောက် ရဟန်းဖြစ်ကျိုး === ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းက-“အရှင်ဘုရား၊ ဤအကျိုးအပြင် နောက်ထပ် မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် မြင်သိနိုင်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးသည်လည်း ရှိပါသေး၏လော။ ရှိပါသေးရင် အကျွန်ုပ်အား ဟောပြရန် တတ်နိုင်ပါသေး၏လော” ဟု မေးတော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ အကျွန်ုပ် ဟောပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသေး၏။ ဤအကျိုးကိုလည်း အမေးအဖြေသဘောဖြင့် ရှင်းပြ ဟောကြားမည်ဖြစ်ပါသဖြင့် ငါသည် သင့်အား မေးခွန်းမေးလျှင် သင်သည် ငါ၏မေးခွန်းအား သင်နှစ်သက်သလို ဖြေဆိုလေလော့” ဟု မိန့်တော်မူပြီး “မင်းကြီး၊ (ဥပမာ) ဤတိုင်းပြည်၏ အခွန်ကိုလည်း အမြဲပေးဆောင်တတ်သော တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာနှင့် မိမိ၏စီးပွားဥစ္စာတို့ကို တိုးတက်ပွားများစေတတ်သော အိမ်ပိုင်ရာပိုင်ရှိသည့် လယ်သမားယောက်ျားတစ်ယောက်သည် သင်၏လက်အောက်တွင် ရှိ၏။ ထိုသူသည် ''ကောင်းသောဘဝသို့ ရောက်စေသော ကောင်းသောကုသိုလ်ကိစ္စများ၏ ကံအကျိုးပေးသည် အံ့ဖွယ်စရာကောင်း၍အံ့အားသင့်စရာလည်း ကောင်းလှပေ၏။ ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် အဇာတသတ်မင်းသည်လူသား ဖြစ်သလို ငါသည်လည်း လူသားဖြစ်၏။ လူဖြစ်ပုံချင်းအတူတူ အဇာတသတ်မင်းသည်ကား အမြင်ကောင်း၊ အကြားကောင်း၊ အနံ့ကောင်း၊ အရသာကောင်း၊ အထိအတွေ့ကောင်း၊ အတွေးကောင်းတည်းဟူသော ကာမဂုဏ်တရားကောင်းများသာ ကြုံတွေ့ရပြီး နတ်တို့ကဲ့သို့ ပျော်ရွှင်စွာဖြင့် မင်းစည်းစိမ် စံစားရ၏။ ငါ့မှာမူ ဤတိုင်းပြည်၏အခွန်ကိုလည်း အမြဲပေးဆောင်တတ်သော တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာနှင့် မိမိ၏စီးပွားဥစ္စာတို့ကို တိုးတက်ပွားများစေတတ်သော အိမ်ပိုင်ရာပိုင်ရှိသည့် လယ်သမားယောက်ျားတစ်ယောက်အဖြစ် မင်း၏ဘဏ္ဍာအား အမြဲအခွန်ဆောင်ရသော ဘဝသာဖြစ်ရ၏။ ငါသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့ကို ပယ်ရှင်းပြီး ဖန်ရည်ဆိုးသော ဝတ်သင်္ကန်းတို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး လူ့ဘောင်ကို ပယ်ခွာကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ပြောင်းပြီး ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်လေလျှင် ထိုမင်းကဲ့သို့ စည်းစိမ်ချမ်းသာများအား ခံစားနိုင်သောသူ ဖြစ်ရာ၏'' ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအကြံဖြစ်သော သင်၏လက်အောက်ရှိ လယ်သမားယောက်ျားသည် နောင်အချိန်၌ ဆံပင်နှင့် မုတ်ဆိတ်တို့အားပယ်ပြီး မိမိ၏ပစ္စည်းဥစ္စာများနှင့် ဆွေမျိုးအနည်းအများအား စွန့်၍ ဖန်ရည်ဆိုးအဝတ်သင်္ကန်းတို့ကိုဝတ်ဆင်ကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလေသည်။ ထို့နောက် ထိုသူသည် ရဟန်း၏ အခြေခံစည်းကမ်းဖြစ်သည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့အား စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရသလောက်သော အစာရေစာအဝတ်တို့ဖြင့် ခြိုးခြံချွေတာစွာ ရောင့်ရဲကာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သောနေရာ၌ တရားဓမ္မဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လတ္တံ့။ ထို လယ်သမားယောက်ျားတစ်ဖြစ်လည်း ထိုရဟန်း၏ နေထိုင်စားသောက်ပုံနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းစွာဖြင့် တရားဓမ္မများ ကျင့်ကြံနေမှုကို သင်၏ မင်းချင်းယောက်ျား၊မင်းအမှုထမ်းအမတ်များသည် သင့်အား ''မြတ်သောမင်းကြီး သိတော်မူစေရန်အလို့ငှာ ဤသတင်းစကားအား လျှောက်တင်ပါ၏။ ဤတိုင်းပြည်၏အခွန်ကိုလည်း အမြဲပေးဆောင်တတ်သော တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာနှင့် မိမိ၏ စီးပွားဥစ္စာတို့ကို တိုးတက်ပွားများစေတတ်သော အိမ်ပိုင်ရာပိုင်ရှိသည့် အရှင့်၏လက်အောက်ရှိ လယ်သမားယောက်ျားတစ်ယောက်သည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့ကို ပယ်ရှင်းပြီး ဖန်ရည်ဆိုးသော ဝတ်သင်္ကန်းတို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး လူ့ဘောင်ကို ပယ်ခွာကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ပြောင်း ပြီး ရဟန်း၏ အခြေခံစည်းကမ်းဖြစ်သည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့အား စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရသလောက်သော အစာရေစာအဝတ်တို့ဖြင့် ခြိုးခြံချွေတာစွာ ရောင့်ရဲကာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သောနေရာ၌ တရားဓမ္မဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်နေပါ၏ ဘုရား'' ဟု လျှောက်တင်ကြလတ္တံ့။ ထိုသို့လျှောက်တင်လေလျှင် အသင်မင်းကြီးသည် ''အသင်တို့၊ ထိုယောက်ျားအား ငါ့ထံ့သို့ ပြန်လာစေလော့။ ဤတိုင်းပြည်၏အခွန်ကိုလည်း အမြဲပေးဆောင်တတ်သော တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာနှင့် မိမိ၏စီးပွားဥစ္စာတို့ကို တိုးတက်ပွားများစေတတ်သော အိမ်ပိုင်ရာပိုင်ရှိသည့် လယ်သမားယောက်ျားတစ်ယောက်အဖြစ် ငါ၏အခွန်များအား တစ်ဖန်ပြန်၍ ထမ်းဆောင်စေလော့'' ဟု အမိန့်တော်ချမှတ်မည်လော” ဟု မေးတော်မူ၏။ ထိုအခါ အဇာတသတ်က-“ဤသို့ မမိန့်သင့်ပါ အရှင်ဘုရား၊ အမှန်တကယ်အားဖြင့် အကျွန်ုပ်တို့ကပင် ထိုသူ့အား ရှိခိုးလည်းရှိခိုးရမည်။ နန်းတော်သို့ကြွလာပါကလည်း ခရီးဦးကြိုပြုပြီး ထိုင်ရန်နေရာကိုလည်း ပြင်ပေးရမည်။ ထို့အပြင် ထိုသူအား သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်းတို့နှင့် မနာမကျန်းဖြစ်ပါကလည်း ဆေးအသုံးအဆောင်များ အလိုရှိပါကလည်း အကျွန်ုပ်တို့အား အလှူခံပါရန်လည်း ဖိတ်ရမည့်အပြင် ထိုသူအား တရားဥပဒေနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုပေးပြီး ထိုသူ၏ လုံခြုံရေးကိုလည်းစီမံပေးရမည် ဖြစ်ပါ၏”ဟု လျှောက်တင်၏။ ထိုသို့လျှောက်သော် မြတ်စွာဘုရားသည်-“မင်းကြီး သင်ဆိုခဲ့သောစကားကို အဘယ်သို့ထင်မြင်သနည်း။ ဤသို့သဘောရှိသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကျိုးသည် အကျိုးရှိသလော၊ အကျိုးမရှိသလော” ဟုပြန်မေးမိန့်၏။ အဇာတသတ်မင်း-“ဤသို့ဖြစ်လျှင် ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုးသည် ဧကန်အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသည့်အပြင် တပည့်တော်သည်လည်း ချက်ချင်း နားလည်သဘောပေါက်ပါ၏ ဘုရား”ဟု လျှောက်တင်၏။ ထိုအခါမြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး၊ ဤသည်ကား ငါ သင့်အား နှစ်ကြိမ်မြောက် ဟောပြသော မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကျိုးဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ === သာလွန်မြင့်မြတ်သောရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုး(သီလကဏ္ဍ + သမာဓိကဏ္ဍ + ပညာကဏ္ဍ) === ထို့နောက် အဇာတသတ်မင်းက-“အရှင်ဘုရား၊ ဆိုအပ်ခဲ့သော ကိုယ်တိုင်သိမြင်ရသော ဤရဟန်းဖြစ်ကျိုးနှစ်ပါးထက် သာ၍နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်း၍မွန်မြတ်သည့်ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုး ရှိပါသေးလျှင်လည်း အကျွန်ုပ်အား ထပ်မံ၍ဟောပြရန် တတ်နိုင်ပါသေးသလာ” ဟု မေးလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး၊ အကျွန်ုပ်တတ်နိုင်ပါ၏။ ဤသို့ဆိုလျှင် ကောင်းစွာနှလုံးသွင်း၍ နာကြားပါလေ။ အကျွန်ုပ် ဟောကြားပါအံ့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင် အဇာတသတ်မင်းသည်လည်း-“ကောင်းပါပေ၏ အရှင်ဘုရား” ဟု လက်ခံလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည်-“မင်းကြီး၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ အလုံးစုံသောတရားအပေါင်းတို့ကို သိမြင်တော်မူသော၊ ကောင်းမွန်သော အသိဉာဏ်နှင့် ကောင်းမွန်သော ကျင့်ကြံခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ ကောင်းသောစကားကို အမြဲဆိုတော်မူသော၊ လောကသုံးပါး၏ တည်နေရာအသီးသီးတို့ကို သိတော်မူသော၊ ဆုံးမထိုက်သူကို ဆုံးမရာ၌လည်း အတော်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော၊ နတ်လူတို့၏ဆရာဖြစ်တော်မူသော၊ သစ္စာလေးပါးမြတ်တရားတို့ကို သတ္တဝါအများသိစေရန်အတွက် ဟောပြတော်မူသော၊ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးတော်မူသော ဟူသော ဂုဏ်အရည်အချင်းတို့ဖြင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဤလောက၌ ပွင့်တော်မူလေပြီ။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာ၊ မာရ်နတ်နှင့် နတ်နှင့်တကွသော လောကတို့နှင့် သမဏဗြာဟ္မဏ၊ မင်းနှင့်လူတို့အမှူးပြုသော သတ္တဝါတို့အား ကိုယ်တိုင်ရရှိသော ဉာဏ်အထူးဖြင့် သိတော်မူသော တရားတော်များဖြင့် တရားထူးရစေ၍ ဘဝဩဃသံသရာမှ လွတ်မြောက်စေ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းမွန်သော အစ၊ အလယ်၊ အဆုံးတို့ဖြင့် ပြီးပြည့်စုံသော၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိ၍ ယုံကြည်အားရစရာသည်လည်းကောင်းမွန်သည့် အဆုံးအမတရားအားလည်း ဟောတော်မူခဲ့သလို အလုံးစုံသော ပြီးပြည့်စုံမှုတို့နှင့်ပြည့်စုံသော စင်ကြယ်ကောင်းမွန်သည့် အကျင့်မြတ်ထူးကိုလည်း သင်ပြတော်မူ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမနှင့် အကျင့်မြတ်တရားတော်တို့ကို သူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ သူကြွယ်၏ သားသည်လည်းကောင်း၊ အခြားသော အဆင့်အတန်းဇာတ်အသီးသီးမှ သူတို့သည်လည်းကောင်း ကြားနာပေလတ္တံ့။ ထိုသူသည် တရားတော်တို့ကို ကြားနာသောအခါ မြတ်စွာဘုရားကို အလွန်လေးစားကြည်ညိုကာ မြတ်စွာဘုရားအားလည်း ယုံကြည်သက်ဝင်မှုရှိလေကာ- ''အိပ်၊ စား၊ ကာမနှင့် အလုပ်လုပ်ရခြင်းတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော လူတို့၏ဘောင်နှင့် လူတို့နေထိုင်မှုပုံစံတို့သည် ကျဉ်းမြောင်းကျဉ်းကျပ်လှ၏။ ကိလေသာမြူများဆိုင်းနေသဖြင့် တရားထူးကို မရနိုင်သော နေရာလည်းဖြစ်၏။ ''လူ့ဘောင်၌နေသူသည် ခရုသင်းကဲ့သို့ စင်ကြယ်ဖြူဖွေးသည့် မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမအကျင့်မြတ်တို့အားကျင့်ကြံရန်မလွယ်ကူပေ။ ''ထို့ကြောင့် ငါသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့အားပယ်ပြီးလျှင် ဖန်ရည်ဆိုးအဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ရမူ ကောင်းလေစွ ဟု ဆင်ခြင်ပြီး ထိုသူသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့အားပယ်ပြီးလျှင် ဖန်ရည်ဆိုးအဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် ဆွေမျိုးအနည်းအများတို့ကို ပယ်စွန့်၍ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝတ်ကာ [[ပါတိမောက္ခသံဝရသုတ်|ပါတိမောက္ခသံဝရ]]မည်သော ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော ရဟန်းတို့၏အကျင့်သီလကို စောင့်ထိန်းပြီး ကောင်းမြတ်သောအကျင့်နှင့် ကောင်းသောနေရာတို့ကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ပြည့်စုံတော်မူ၏။ အနည်းငယ်မျှသော အပြစ်ကိုလည်း ဘေးအန္တရာယ်အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ရှောင်ကြဉ်ကာ သိက္ခာပုဒ်သီလတို့အား ဆောက်တည်ကျင့်ကြံ၏။ ကောင်းသောအလုပ်၊ ကောင်းမွန်သည့်အပြောနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ကောင်းမွန်စင်ကြယ်သော အသက်မွေးမှုအားလည်း ကျင့်ကြံပြီးသားဖြစ်၏။ ကောင်းမွန်သော သီလနှင့်ပြည့်စုံ၏။ စေ့ပိတ်ထားသော တံခါးကဲ့သို့ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ကိုလည်း အမြဲဆင်ခြင်၍ ထိန်းသိမ်း၏။ အစားအသောက် စားသောက်ရာ၌လည်း အတိုင်းအတာနှင့်သာ စားသောက်၏။ ရသမျှ အစားအဝတ်နှင့်သာ ရောင့်ရဲတင်းတိမ်၏။ တရားကို အမြဲအောက်မေ့ကာသတိတရားထား၍ အမြဲဆင်ခြင်လေ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ==== သီလကဏ္ဍ ==== ===== ထိုဥပမာပြုသောရဟန်း၏ အခြေခံအဆင့်သီလ(စူဠသီလ) ===== မြတ်စွာဘုရားရှင်-“မင်းကြီး၊ ထိုရဟန်းသည် ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ''အခြေခံသီလဟူသည် အဘယ်သီလတို့နည်း'' ဟုဆိုလျှင် ဤလောက၌ရဟန်းတို့သည် အသက်သတ်ခြင်းကို ပယ်ခွာရှောင်ကြဉ်၍ တုတ်ဓားလက်နက်တို့ကို ကိုင်ဆောင်ရန် ရှက်ကြောက်ရွံ့ပြီး သနားသောကြောင့် မကိုင်ဆောင်ဘဲ ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွားကို အလိုရှိခြင်းသည်မှာလည်း ရဟန်းတို့၏အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ဤလောက၌ ရဟန်းတို့သည် မပေးသောပစ္စည်းကို ယူခြင်းအကျင့်ကို ပယ်ခွာရှောင်ကြဉ်၍ ပေးသောပစ္စည်းကိုသာ ယူ၍ ပေးလှူသောပစ္စည်းကိုသာ အလိုရှိ၏။ မိမိကိုယ်အား မခိုးမဝှက်၊ စင်ကြယ်သော သီလဖြင့် ပြည့်စုံ၏။ ၎င်းလည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ မမြတ်သောအကျင့်အား မကျင့်ဘဲ မြတ်သော အကျင့်အားကျင့်၏။ ယုတ်၍မကောင်းသော မေထုန်အကျင့်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ မှားသောစကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ မှန်သောစကားကိုသာ အမြဲဆို၏။ တည်ကြည်၍ ယုံကြည်ထိုက်သော စကားကိုသာ ဆို၏။ လောကကို လှည့်စားမှုမပြုခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ကုန်းတိုက်သောစကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ သူခပ်သိမ်းတို့အား စိတ်ဝမ်းကွဲပြားစေခြင်းမပြုဘဲ ညီညွတ်ရေးစကားကိုသာ အမြဲဆိုပြီး စိတ်ဝမ်းကွဲသူတို့ကိုလည်း ပြန်လည်ညီညွတ် စေ့စပ်တတ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ကြမ်းတမ်းသောစကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ အပြစ်ကင်း၍ နားချမ်းသာကာ နှစ်သက်ဖွယ်၊ ယဉ်ကျေးဖွယ်၊ အများကလည်း နှစ်သက်သည့် စကားကိုသာဆိုခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ အကျိုးမရှိသည့်စကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ သင့်တော်သောအခါ၌ အကျိုးရှိပြီး ဟုတ်မှန်၍ တရားနှင့် အဆုံးအမတို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကားကိုသာ ဆိုခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ မျိုးစေ့အပေါင်း၊ အပင်အပေါင်းကို ချိုးယူဖျက်ဆီးခြင်းအား ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ဆွမ်းတစ်နပ်သာ စားလေ့ရှိပြီး ညစာစားခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ကခြင်း၊ သီဆိုခြင်း၊ တီးမှုတ်ခြင်း၊ သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့်ဖြစ်သော ပွဲကြည့်ခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း၊ နံ့သာခြယ်ခြင်း၊ နံ့သာရည်လိမ်းခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ မြင့်မြတ်သောနေရာကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး နိမ့်သော သင့်တော်သောနေရာ၌ နေထိုင်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။ ရွှေငွေကို ခံယူခြင်း၊ ပြင်ဆင်ဖြတ်တောက်ခြင်းမပြုရသေးသော အစေ့အဆန်ကို ခံယူခြင်း၊ ခုတ်ထစ်ချက်ပြုတ်ထားခြင်းမရှိသည့် အသားစိမ်းကို ခံယူခြင်း၊ မိန်းမအို, မိန်းမပျိုတို့ကို အလှူခံခြင်း၊ ကျွန်မိန်းမ, ကျွန်ယောက်ျားကို ခံယူခြင်း၊ ဆိတ်နှင့် သိုးကို ခံယူခြင်း၊ ကြက်၊ ဝက်ကို ခံယူခြင်း၊ ဆင်၊ နွား၊ မြင်း၊ မြည်းကို ခံယူခြင်း၊ လယ်နှင့် ယာကို ခံယူခြင်း တို့အား မပြုလုပ်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့သည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလများဖြစ်၏။ သံတမန်ပြုခြင်း၊ သူတစ်ပါးခိုင်းသော အမှုကို ဆောင်ရွက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းများ မလုပ်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ချိန်ခွင်တိုင်းတာရာတွင်လည်း လီဆယ်ခြင်းနှင့် ငွေအသပြာ လိမ်ယူသွားခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ယူခြင်း၊ လှည့်ဖြားခြင်း၊ အတုပြု၍ လိမ်ခြင်းတည်းဟူသော ကောက်ကျစ်ခြင်းအမှုတို့ကို ပြုခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ခရီးသွားကုန်သည်များကို ဖမ်းဆီးချုပ်ချယ်ကာ သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ရွာနှင့်မြို့အား ဝင်စီးကာ လုယူဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် ဓားပြတိုက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့သည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလများဖြစ်၏” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== ထိုရဟန်း၏ အလယ်တန်းအဆင့်သီလ(မဇ္ဈိမသီလ) ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ ဤသို့သော ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလတို့ဖြင့်ပြည့်စုံတော်မူ၏။ အလယ်တန်းအဆင့်သီလဟူသည် အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် အမြစ်မျိုးစေ့၊ ပင်စည်မျိုးစေ့၊ အဆစ်မျိုးစေ့၊ အညွန့်မျိုးစေ့၊ ငါးခုမြောက် အစေ့မျိုးစေ့တို့တည်းဟူသော မျိုးစေ့အပေါင်းနှင့် အပင်အပေါင်းကို ဖျက်ဆီးကြ၏။ ရဟန်းတို့သည်ကား ထိုအမြစ်မျိုးစေ့၊ ပင်စည်မျိုးစေ့၊ အဆစ်မျိုးစေ့၊ အညွန့်မျိုးစေ့၊ ငါးခုမြောက် အစေ့မျိုးစေ့တို့တည်းဟူသော မျိုးစေ့အပေါင်း နှင့် အပင်အပေါင်းတို့ကို ဖျက်ဆီးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် ဆွမ်းကို သိုမှီးခြင်း၊ အဖျော်ကို သိုမှီးခြင်း၊ အဝတ်ကို သိုမှီးခြင်း၊ ယာဉ်ကို သိုမှီးခြင်း၊ အိပ်ရာကို သိုမှီးခြင်း၊ နံ့သာကို သိုမှီးခြင်း၊ (အခြား) စားသုံးဖွယ်ကို သိုမှီးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည်ကား ဆွမ်း၊ အဖျော်၊ အဝတ်၊ ယာဉ်၊ အိပ်ရာ၊ နံ့သာနှင့် အခြားသရေစာတို့ကို သိုမှီး သုံးဆောင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့်အဟန့်အတားဖြစ်သော ကခြင်း၊ သီဆိုခြင်းနှင့် တီးမှုတ်ခြင်းသဘင်ပွဲ၊ စာပေဟောပြောပွဲ၊ လက်ဝါးတီးပွဲ၊ ကြေးနင်း ခွက်ခွင်းစသည့် တူရိယာများ တီးပွဲ၊ စည်တီးပွဲ၊ ပန်းချီပြပွဲ၊ သံလုံးပစ်အားကစားပွဲ၊ ဝါးထောင်၍ ကစားရသော ကစားပွဲ၊  အရိုးဆေးပွဲ၊  ဆင်တိုက်ပွဲ၊ မြင်းတိုက်ပွဲ၊ ကျွဲတိုက်ပွဲ၊ နွားတိုက်ပွဲ၊ ဆိတ်တိုက်ပွဲ၊ သိုးတိုက်ပွဲ၊ ကြက်တိုက်ပွဲ၊ ငုံးတိုက်ပွဲ၊ တုတ်သိုင်းပွဲ၊ လက်ဝှေ့ထိုးပွဲ၊ လက်ပမ်းလုံးပွဲ၊ စီးချင်းထိုးပွဲ၊ စစ်သည်များအား စစ်ဆေးပွဲ၊ စစ်တိုက်ပွဲ၊ စစ်အခမ်းအနားပွဲသဘင်များ စသော ပွဲအမျိုးမျိုးတို့ကို ကြည့်ရှု၍ အချိန်ကုန်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့် အဟန့်အတား ဖြစ်သော ပွဲအမျိုးမျိုးတို့ကို ကြည့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် သူတော်ကောင်းတရားများကို မေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော ရှစ်ကွက်ကျားကစားနည်း၊ ဆယ်ကွက်ကျားကစားနည်း၊ ကောင်းကင်ကျားကစားနည်း၊  ဖိုးလမင်းကျားကစားနည်း၊ ဇယ်တောက်ကစားနည်း၊ ကြွေအန်ကစားနည်း၊ ကျည်းသားရိုက်ကစားနည်း၊ စုတ်ခတ်ရေးကစားနည်း၊ ဂေါ်လီကစားနည်း၊ ပီပီမှုတ်ကစားနည်း၊ ထွန်ငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ ကျွမ်းထိုးကစားနည်း၊ စကြာဖြင့် ကစားနည်း၊ ခြင်ခွက်ငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ ရထားငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ လေးငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ အက္ခရာဝှက်ကစားနည်း၊ စိတ်အကြံဖော်တမ်းကစားနည်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခု ကျိုးယောင် ကန်းယောင်ပြု၍ ကစားနည်း အစရှိသော လောင်းကစားခြင်း နည်းအမျိုးမျိုးအား ကစားခြင်း၊ လောင်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့် အဟန့်အတားဖြစ်သော အလောင်းကစားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကစားခြင်းမပြုဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်တော်ပမာဏ ရှစ်သစ်အထက် မြင့်လွန်းသောနေရာနှင့် ပလ္လင်၊ နူးညံ့သည့် အမွေးရှည်ကော်ဇောကြီး၊ ဆန်းကြယ်၍ ထူးဆန်းသော သားမွေးအခင်း၊ လွန်စွာဖြူဆွတ်သောသားမွေးအခင်း၊ ပန်းပြောက်များခြယ်သထားသော သားမွေးအခင်း၊ လဲသွတ်အခင်း၊ ရုပ်ပုံခြယ်သားမွေးအခင်း၊ နှစ်ဖက်စလုံးအသားမွေးရှိသည့် အခင်း၊ တစ်ဖက်တည်းသားမွေးရှိသည့် အခင်း၊ ရွှေချည်ထိုးသောအခင်း၊ ပိုးချည်သားအခင်း၊ သားမွေးခင်းကြီး၊ ဆင်ကျောကုန်းပေါ်၌ ခင်းသောအနှီး၊ မြင်းကျောကုန်းပေါ်၌ ခင်းသောအနှီး၊ ရထားပေါ်၌ ခင်းသောအနှီး၊ ကျားသစ်နက်ရေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောအခင်း၊ ဝက်ဝံ့ရေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောအခင်းမြတ်၊ နီသောအရောင်ဖြင့်ခြယ်သထားသော မျက်နှာကျက်နှင့် အုံးနီနှစ်ဖက်ရှိနေရာ အစရှိသော မြင့်သော၊ မြတ်သောနေရာများ၌ နေထိုင်ကြပေ၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုမြင့်မြတ်၍ နှစ်သက်ဖွယ်သော နေရာများ၌ နေထိုင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် နံ့သာဖြင့် လိမ်းကျံပွတ်သပ်ခြင်း၊ ဆီဖြင့် နှိပ်နယ်၍ဆုပ်နယ်ခြင်း၊ နံ့သာရေဖြင့် ရေချိုးခြင်း၊  လက်ရုံးကြီးထွားရန် ကစားထုရိုက်ခြင်း၊ မှန်ကြည့်ခြင်း၊ မျက်လုံးလှရန် မျက်စဉ်းဆေးခြယ်ခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း၊ နံ့သာခြယ်ခြင်း၊ နံ့သာပျောင်းလိမ်းကျံခြင်း၊ မျက်နှာကို ခြယ်ခြင်း၊ မျက်နှာကို လိမ်းကျံခြင်း၊ လက်ဝတ်တန်ဆာဆင်ခြင်း၊ သျှောင်ထုံးခြင်း၊ လက်ကိုင်တုတ် ဆောင်ခြင်း၊ ကျည်တောက်လွယ်ခြင်း၊ သန်လျက်ဆောင်ခြင်း၊  ဆန်းကြယ်လှပသော ထီးကို ဆောင်းခြင်း၊ ဆန်းကြယ်လှပသော ဖိနပ်ကိုစီးခြင်း၊ ဦးခေါင်း၌ အဆင်တန်ဆာ သင်းကျစ်ဖွဲ့ခြင်း၊  ပတ္တမြားဆံကျင်ထိုးခြင်း၊ သားမြီးယပ် ကိုင်ဆောင်ခြင်း၊ အစအမြိတ်ရှည်သည့် အဝတ်ဖြူတို့ကို ဝတ်ခြင်း အစရှိသည့် မိမိခန္ဓာကိုယ်အား လှပစေကြောင်း အရာများဖြင့် ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် မိမိကိုယ်ကို လှပအောင် ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် မင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ခိုးသူနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ အမတ်ကြီးနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ စစ်သည်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ကြောက်စရာကောင်းသောစကား၊ စစ်ထိုးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ စားသောက်ဖွယ်တို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ အဝတ်အထည်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊  အိပ်ရာအခင်းအကျင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ပန်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ နံ့သာနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ယာဉ်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ရွာနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ နိဂုံးနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ မြို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ မိန်းမတို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ယောက်ျားနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ သူရဲကောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ လမ်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ရေခပ်ဆိပ်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ သေလွန်သူနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ အထွေထွေနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ လောကအကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ သမုဒ္ဒရာအကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ကြီးပွားခြင်း၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား တို့တည်းဟူသော တရားနှင့်မသက်မဆိုင် ဆန့်ကျင်သောစကားကို ပြော၏။ ရဟန်းတို့သည် တရားနှင့်မသက်ဆိုင်ဘဲ တရားကိုလည်းဆန့်ကျင်သော စကားကို မပြောမဆိုဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် အချင်းချင်း ''သင်သည် ဤဓမ္မဝိနယကို မသိ၊ ငါသည် ဤဓမ္မဝိနယကို သိ၏၊ သင်သည် ဤဓမ္မနှင့် ဝိနယတို့ကို အဘယ်သို့ သိနိုင်မည်နည်း၊ သင်သည် မှားသောအကျင့်အားကျင့်သူ ဖြစ်၏၊ ငါသည် မှန်သောအကျင့်ကျင့် သူဖြစ်၏၊ ငါ၏ စကားသည် စေ့စပ် မှန်ကန်၏၊ သင်၏ စကားသည် မစေ့စပ် မှန်ကန်ခြင်းမရှိ၊ သင်သည် အရင်ပြောသင့်သည်ကို နောက်မှပြော၏၊ နောက်မှ ပြောသင့်သည်ကို အရင်မှပြော၏၊ သင်၏ ကြာမြင့်စွာ လေ့လာထားသော စကားသည် သင့်အား ပြန်လည်ပတ်ရှုပ်နေလေပြီ၊ သင့်အယူ၌ရှိသော အပြစ်ကို ငါ တင်ပြပြီ၊ သင်အရေးနိမ့်ပြီ၊ ငါ တင်ပြသော အပြစ်မှ လွတ်မြောက်ရန် ရှာကြံချေဦးလော့၊ အကယ်၍စွမ်းနိုင်လျှင်လည်း ယခုပင်ချက်ချင်း ဖြေရှင်းလော့'' ဟူ၍ အတိုက်အခံ အငြင်းစကားကို ဆိုကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် အတိုက်အခံအငြင်းစကားကို ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် ဘုရင်၊ ဘုရင့်အမျိုး၊ အမတ်၊ ပုဏ္ဏား၊ သူကြွယ်အမျိုးများနှင့် တိုင်းပြည်၏ သံတမန်အလုပ်၊ သူတစ်ပါး၏ အခိုင်းအစေအလုပ်ကို ထမ်းဆောင်ပြီး ထိုသူတို့၏ ''ဤအရပ်မှ (ထိုအရပ်သို့) သွားလော့၊ ထိုအရပ်မှ (ဤအရပ်သို့) လာလော့၊ ဤပစ္စည်းကို ဤအရပ်မှ ဆောင်သွားလော့၊ ဤပစ္စည်းကို ထိုအရပ်မှ ဆောင်ခဲ့လော့'' ဟူသော အမှုတို့ကို လုပ်ဆောင်၍ ဝန်ဆောင်မှုပေးကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် ဤသို့ သံတမန်အခိုင်းအစေအား မလုပ်မကိုင်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် မိမိ၏ လာဘ်လာဘချမ်းသာအတွက် အံ့ဖွယ်သောအရာအား ပြုလုပ်ဖန်ဆင်းကုန်ကြ၏။ မိမိ၏ လာဘ်လာဘချမ်းသာအတွက် မြှောက်ပင့်၍လည်း ပြောကုန်၏၊ မိမိ၏ လာဘ်လာဘချမ်းသာအတွက် အရိပ်အခြည်လည်း ပြကုန်၏၊ မိမိ၏ လာဘ်ချမ်းသာအတွက် အနိုင်ကျင့်၍ အတင်းအကျပ်လည်း ပြုကုန်၏၊ အရောင်းအဝယ်ဖြင့်လည်း မိမိ၏လာဘ်ကိုလည်း ရှာမှီးကုန်၏ ဟူ၍ မိမိ လာဘ်လာဘရရှိစေရန် ဤသို့ကြံရွယ်ကာ ပြုလုပ်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် မိမိ၏လာဘ်လာဘအတွက် နည်းလမ်းမျိုးစုံကို မသုံးဘဲ ကြည်ညိုသောကြောင့် လှူသည့်ပစ္စည်းကိုသာ လက်ခံခြင်းဖြင့်  ရှောင်ကြဉ်၏။ ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူလေ၏။ အလယ်တန်းအဆင့်ရဟန်းသီလသည်ပြီး၏။ ===== ရဟန်းတို့၏အထက်တန်းအဆင့်သီလ(မဟာသီလ) ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ ထိုရဟန်းသည် ရဟန်းတို့၏ မြင့်မြတ်ဆုံးသောအဆင့်ရှိသည့် သီလတို့ဖြင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူ၏။ အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် တရားအားထုတ်ခြင်းနှင့်မသက်ဆိုင်သည့် မှားသော အသက်မွေးမှုများ ဖြစ်သည့် ရုပ်အဆင်းအား နိမိတ်ခြင်းအတတ်၊ နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ သဘာဝဘေးများအားနိမိတ်ဖတ်ဟောကြားသည့်ဥပ္ပါတအတတ်၊ အိပ်မက်နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လက္ခဏာနိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကြွက်ကိုက်နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မီးပူဇော်ခြင်းအတတ်၊ ယောက်မဖြင့်ပူဇော်ခြင်းအတတ်၊ အင်္ဂဝိဇ္ဇာအတတ်၊ မြေနိမိတ်ဖတ်အတတ်၊ နိုင်ငံရေးအတတ်၊ ဘေးငြိမ်းအောင်ပြုလုပ်သောအတတ်၊ ဖုတ်တစ္ဆေအတတ်၊ မြေအိမ်၌သင်ယူရသောအတတ်၊ မြွေအတတ်၊ အဆိပ်ရှိသောကင်းမြီးကောက်အတတ်၊  ကြွက်အဆိပ်အားကုသောအတတ်၊ ငှက်သံစကားအတတ်၊ ကျီးသံစကားအတတ်၊ အသက်အတိုင်းအတာအားဟောရန်အတတ်၊   မြားပစ်သောအခါ လွဲစေသောအတတ်၊ သားမြည်သံနိမိတ်အတတ်၊ ကျောက်မျက်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ အဝတ်အထည်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ တုတ်တောင်ဝှေးလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဓားလက္ခဏာ ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ သန်လျက်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊  မြားလက္ခဏာလေးလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ အခြားသော လက်နက် ဖတ်ခြင်းလက္ခဏာ၊ မိန်းမလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ယောက်ျားလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လက်ထပ်မည့်သတို့သားလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊  လက်ထပ်မည့်သတို့သမီးလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊  ကျွန် ယောက်ျားလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကျွန်မိန်းမလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဆင်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မြင်းလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကျွဲလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နွားလား လက္ခဏာ ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နွားလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဆိတ်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊  သိုးလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကြက်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ငုံးလက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဖွတ်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ သမင်(သို့မဟုတ်)ဒရယ်(သို့မဟုတ်)ကြံ့ တို့၏ လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လိပ်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ သားကောင်လက္ခဏာဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဘုရင်မင်းတို့ စစ်ထွက်လတ္တံ့ဟုနိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဘုရင်မင်းတို့ စစ် ပြန်လာလတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်တွင်းမင်းတို့  စစ် ချီတက်လေလတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊၊ ပြည်ပမင်းတို့ စစ် ဆုတ်လတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်ပမင်းတို့  စစ် ချီတက်လတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်တွင်းမင်းတို့ စစ် ဆုတ်လတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်တွင်းမင်းတို့ စစ် အောင်လတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်ပမင်းတို့ စစ် ရှုံးလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊  ပြည်ပမင်းတို့ စစ် အောင်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ပြည်တွင်းမင်းတို့ စစ် ရှုံးလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဤသို့ ဤမင်း စစ်နိုင်လတ္တံ့နှင့် ဤမင်း စစ်ရှုံးလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လကြတ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နေကြတ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နက္ခတ်ကြတ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လနေတို့ လမ်းမှန်သွားလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လနေတို့ လမ်းလွဲသွားလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နက္ခတ်တို့ လမ်းမှန် သွားလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နက္ခတ်တို့ လမ်းလွဲသွားလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဥက္ကာကျလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကြိတ်ထွက်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ငလျင်လှုပ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မိုးထစ်ကြိုးလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လ နေ နက္ခတ်တို့ တက်ခြင်း ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊  လ နေ နက္ခတ်သက်ခြင်း မှေးမှိန်ခြင်း တောက်ပခြင်းဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လကြတ်ခြင်းကြောင့်ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နေကြတ်ခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နက္ခတ်ကြတ်ခြင်းကြောင့်ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လနေတို့ လမ်းမှန် သွားခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လ နေ တို့လမ်းလွဲ သွားခြင်းကြောင့် နက္ခတ်တို့ လမ်းမှန်သွားခြင်းကြောင့်ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ နက္ခတ်တို့ လမ်းလွဲသွားခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဥက္ကာကျခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ် လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ကြိတ်ထွက်ခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ငလျင် လှုပ်ခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မိုးထစ် ကြိုးခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လ နေ နက္ခတ်တို့ တက်ခြင်းသက်ခြင်း မှေးမှိန်ခြင်း တောက်ပခြင်းကြောင့် ဤသို့ အကျိုးဖြစ်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မိုးကောင်းလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ မိုးခေါင်လတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဝပြောလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ခေါင်းပါးလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ငြိမ်းချမ်းလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ဘေးများလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ရောဂါများလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ ရောဂါကင်းလတ္တံ့ ဟု နိမိတ်ဖတ်ခြင်းအတတ်၊ လက်ချိုးရေခြင်းအတတ် ဂဏန်းအတတ်၊ သင်္ချာအတတ်၊ ကဗျာအတတ်၊ လောကာယတကျမ်းပညာအတတ်၊ သတို့သမီးဆောင်ယူ၍ ထိမ်းမြားခြင်း ပညာအတတ်၊ သတို့သမီးပေး၍ထိမ်းမြားခြင်း ပညာအတတ်၊ စေ့စပ်ပေးခြင်း ပညာအတတ်၊ ကွာရှင်းပေးခြင်း ပညာအတတ်၊ ဥစ္စာသိမ်းဆည်းစေခြင်း ပညာအတတ်၊ ဥစ္စာဖြန့်ဖြူးစေခြင်း ပညာအတတ်၊ ကျက်သရေတိုးစေခြင်း ပညာအတတ်၊ ကျက်သရေယုတ်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ ကိုယ်ဝန်မတည်မြဲသည်ကို တည်မြဲစေခြင်း ပညာအတတ်၊ လျှာခိုင်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ မေးခိုင်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ လက်ဟန့်မန္တန်စုတ်ခြင်း ပညာအတတ်၊ နားပင်းမန္တန်စုတ်ခြင်း ပညာအတတ်၊ မှန်၌ နတ်သွင်း၍ မေးခြင်း ပညာအတတ်၊ သတို့သမီး၌ နတ်သွင်း၍ မေးခြင်း ပညာအတတ်၊  နတ်မေးခြင်း ပညာအတတ်၊ နေကို လုပ်ကျွေးခြင်း ပညာအတတ်၊ ဗြဟ္မာကို လုပ်ကျွေးခြင်း ပညာအတတ်၊ ခံတွင်းမှ မီးတောက်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ သိရိနတ်သမီးကို ပင့်ခေါ်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ နတ်ကိုးခြင်း ပညာအတတ်၊ တောင်းဆုပြည့်၍ နတ်ပူဇော်ခြင် ပညာအတတ်၊ ဖုတ်တစ္ဆေ ပညာအတတ်၊ မြေအိမ်၌နေ၍ သင်အပ်သော ပညာအတတ်၊ ပဏ္ဍုက်ကို ယောက်ျား ဖြစ်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ ယောက်ျားကို ပဏ္ဍုက်ဖြစ်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ မြေကြန်အတတ်ကို လေ့ကျင့်ခြင်း ပညာအတတ်၊ ဆောက်လုပ်မည့် မြေရာ၌ အစီအရင်ပြုခြင်း ပညာအတတ်၊ ခံတွင်းဆေးခြင်း ပညာအတတ်၊ ရေချိုးစေခြင်း ပညာအတတ်၊ မီးပူဇော်ခြင်း ပညာအတတ်၊ ပျို့အန်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ ဝမ်းလျှောစေခြင်း ပညာအတတ်၊ သလိပ်အစရှိသည့် အညစ်အကြေးများကို အထက်သို့ လှန်စေခြင်းနှင့် အောက်သို့လျှောစေခြင်း ပညာအတတ်၊ ဦးခေါင်းမှ သွေးစသော အညစ်အကြေးတို့ကို ထွက်စေခြင်း ပညာအတတ်၊ နားဆီပြုလုပ်ချက်လုပ်ခြင်း ပညာအတတ်၊ မျက်စဉ်းဆီချက်လုပ်ခြင်း ပညာအတတ်၊ နှာနှတ်ခြင်း ပညာအတတ်၊ ထက်သော မျက်စဉ်း ဆေးဖော်ခြင်း ပညာအတတ်၊ အေးသော မျက်စဉ်းဆေးဖော်ခြင်း ပညာအတတ်၊ တိမ်သလာကို ဆေးကုခြင်း ပညာအတတ်၊ ခွဲစိတ်ကုသခြင်း ပညာအတတ်၊ သူငယ်နာ ဆေးကုခြင်း ပညာအတတ်၊ ဆေးပေးခြင်း ပညာအတတ်၊ အနာ အား ဆေးတို့ဖြင့် ကပ်ခြင်းနှင့် ခွာခြင်း ပညာအတတ်အစရှိသော ပညာအတတ်အလုံးစုံတို့အား ပြုလုပ်၍ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၏။ ရဟန်းတို့သည် ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသောအတတ်ပညာတို့ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခြင်းမရှိဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ ဤသည်မှာ ရဟန်းတို့၏ အထက်တန်းအဆင့်သီလပင်ဖြစ်၏။”ဟူ၍ မိန့်တော်မူပြီးနောက် သီလအဆင့်သုံးဆင့်အားကျင့်ကြံအောင်မြင်ပြီးသော ရဟန်းရရှိအပ်သော အကျိုးကျေးဇူး မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော သီလအဆင့်သုံးဆင့်အား စောင့်ထိန်းအောင်မြင်ပြီးသော ရဟန်းသည် ရန်သူများအားနှိမ်နင်းအောင်မြင်ပြီးသည့် အထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ဘိသိက်ရေအစုံသွန်းလောင်းအပူဇော်ခံရသော မင်းအား မည်သို့သော ရန်သူများက မရင်ဆိုင်ရဲသကဲ့သို့ သီလစောင့်ထိန်းခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍လည်း ထိုရဟန်းသည် မည်သို့သော ဘေးအန္တရာယ်မှ မကျရောက်မမြင်မတွေ့နိုင်သည့်အပြင် မိမိစိတ်နှလုံးသန္တာန်၌လည်း အပြစ်ကင်းနေသောမိမိ၏ဖြစ်အင်အား ကျေနပ်အားရ၍ဝမ်းသာခြင်းတည်းဟူသော ပီတီချမ်းသာအားလည်းခံစားရ၏။ မင်းကြီး ထိုရဟန်းသည် ဤသို့သော အဆင့်သုံးဆင့်ရှိသောသီလတို့အား ကျင့်ကြံအောင်မြင်ပြီးပြည့်စုံနေ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ရဟန်းတို့၏အထက်တန်းအဆင့်သီလကဏ္ဍပြီးဆုံး၏။ ==== သမာဓိကဏ္ဍ(ဣန္ဒြေ+သတိသမ္ဗဇဉ်+ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း) ==== ===== ဣန္ဒြေကို စောင့်စည်းခြင်း ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး ထိုရဟန်းသည် ပိတ်ထားသော တံခါးသကဲ့သို့  ကိုယ်စိတ်နှလုံးတည်းဟူသော ဣန္ဒြေတို့ကို စောင့်စည်းသနည်း ဟုဆိုလျှင် ဤလောက၌ ရဟန်းတို့သည် မျက်စိဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ ရုပ်အဆင်း 'ရူပါရုံ' ကိုမြင်လျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော သဏ္ဌာန်နိမိတ်ကို သေချာကြည့်ရှု၍တွေးခြင်းမရှိ၊ လက်ခြေစသော အစိတ်အပိုင်းတို့ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ ပြုံးဟန်ရယ်ဟန်စသော အမူအရာ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ အမြင်အာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာကြည့်ရှုမိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အမြင်အာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။ နားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ အသံ ကို ကြားလျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော အသံနိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ ပြုံးသံရယ်သံစသော အသံ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ အသံအာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အသံအာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။ နှာခေါင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏အနံ့ ကို ရှုမိလျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော အနံ့နိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ အနံ့ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ အနံ့အာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အနံ့အာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။ လျှာဖြင့် အစားအစာ၏ အရသာ ကို လျက်မိလျှင် ထိုအစားအစာ၏ အရသာနိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုအစားအစာ၏ အရသာအမှတ်လက္ခဏာ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ အရသာအာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အရသာအာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။ ကိုယ်ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ အတွေ့အထိကို ထိမိလျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော အတွေ့အထိနိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ အတွေ့အထိ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ အတွေ့အထိအာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အတွေအထိအာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။ စိတ်ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ သဘောထား ကို သိသော် မိန်းမ ယောက်ျားစသော ပုံသဏ္ဌာန်နိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ စိတ်သဘောအမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။ အကယ်၍ စိတ်အာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာတွေးမိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏စိတ်အာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။ စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။ စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။”ဟုမိန့်တော်မူ၏။ ထိုရဟန်း၏ကိုယ်၊စိတ်နှလုံးတို့အားတည်ငြိမ်စွာစောင့်ထိန်းခြင်းရရှိသောအကျိုးကျေးဇူး မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် ဤဆိုခဲ့ပြီးသော အလွန်မြင့်မြတ်သည့် အမြင်၊အကြား၊အနံ့အရသာ၊အတွေ့အထိနှင့်စိတ်တို့အား စောင့်ထိန်းခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ မိမိ၏စိတ်နှလုံးသဘောထားအတွင်း၌ ကိလေသာတရားမနှောင့်ယှက်မပါဝင်မရောနှောသော ပျော်ရွှင်ချမ်းသာမှုအားခံစားရ၏။ ထိုရဟန်း၌ ပိတ်ထားသောတံခါးတို့ကဲ့သို့ လုံခြုံတည်ငြိမ်၍ ပြည့်စုံသော ကိုယ်စိတ်နှလုံးအား စောင့်ထိန်းမှုကို စောင့်ထိန်းနေလျက်ရှိပေ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ===== အောက်မေ့ခြင်းနှင့် ဆင်ခြင်ခြင်း(သတိနှင့်သမ္ဗဇဉ်) ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် တရားအား အောက်မေ့ဆင်ခြင်မှုနှင့်ပြည့်စုံစွာရှုမှတ်၏။ အဘယ်သို့ရှုမှတ်လေသနည်းဟုဆိုလေလျှင် ဤသာသနာ၌ ရဟန်းတို့သည် ခြေဖြင့် ရှေ့သို့လှမ်းရာတွင်လည်းကောင်း၊ နောက်သို့ဆုတ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ရှေ့သို့တည့်တည့်ကြည့်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဘေးသို့ကြည့်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အကွေ့အဆန့်ပြုရာတွင်လည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ သင်းပိုင် သပိတ် သင်္ကန်းတို့ကို  ဆောင်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ စားသောက်ခြင်းပြုရာတွင်လည်းကောင်း၊ အစားအစာအား ဝါးရာတွင်လည်းကောင်း၊ အစားအစာအား လျက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ကျင်ကြီးကျင်ငယ်စွန့်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ သွားလေရာအရပ်၊ ရပ်သောနေရာ၊ ထိုင်သောနေရာ၊ အိပ်သောနေရာ၊ နိုးသောနေရာ၊ ပြောဆိုသောနေရာ၊ တိတ်ဆိတ်သောနေရာတို့တွင်လည်းကောင်း မည်သည့်နေရာ၌မဆိုတရားအား နှလုံးသွင်း၍ အောက်မေ့ဆင်ခြင်မှုနှင့်ပြည့်စုံစွာရှုမှတ်ခြင်းပင်ဖြစ်ပေ၏” ဟုမိန့်တော်မူ၏။ ===== ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် ကိုယ်ကို မျှတစေနိုင်ရုံသာရှိသည့် သင်္ကန်း၊ ဝမ်းကိုမျှတစေနိုင်ရုံသာရှိသည့် ဆွမ်းတို့ဖြင့် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်နိုင်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည် သွားလေရာရာသို့ သွားရာ၌ သယ်စရာ ပရိက္ခရာမျှသာ ရှိသဖြင့်တစ်ပါတည်း အတူယူပြီးဖြစ်၍ ပေါ့ပါးစွာသွားရုံပင်ဖြစ်၏၊ အတောင်ရှိသော ငှက်သည် ပျံလေရာရာသို့ မိမိအတောင်သာဝန်ရှိသည်ဖြစ်၍ ပေါ့ပါးစွာပျံနိုင်သကဲ့သို့ ဤအတူ ထို ရဟန်းသည်လည်း ကိုယ်ကို မျှတစေနိုင်ရုံသော သင်္ကန်းဖြင့် ဝမ်းကို မျှတစေနိုင်ရုံသော ဆွမ်းဖြင့် ရောင့်ရဲ၏၊ ထိုရဟန်းသည် သွားလေရာရာသို့ သွားရာ၌ သယ်စရာ ပရိက္ခရာမျှသာ ရှိသဖြင့်တစ်ပါတည်း အတူယူပြီးဖြစ်၍ ပေါ့ပါးစွာသွားရုံပင်ဖြစ်၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ သမာဓိကဏ္ဍပြီး၏။ ==== ပညာကဏ္ဍ(ဈာန်ဉာဏ်+ဝိပဿနာဉာဏ်+ဝိဇ္ဇာဉာဏ်) ==== ===== နီဝရဏတရားများကင်းစင်ခြင်း ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် ဆိုအပ်ပြီးသော မြင့်မြတ်သည့် သီလများ၊ ဣန္ဒြေများ၊ သတိသမ္ဗဇဉ်၊ ရောင့်ရဲခြင်း တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍  ဆိတ်ငြိမ်သော ကျောင်း၊အိပ်ရာ၊ တော၊သစ်ပင်ရင်း၊ တောင်၊ ချောက်၊ တောင်ခေါင်း၊  သချိုင်း၊  တောအုပ်၊ လွင်ပြင် နှင့် ကောက်ရိုးပုံ တို့ကို မှီဝဲ၍နေထိုင်၏။ ထိုရဟန်းသည် ဆွမ်းခံရာမှ ပြန်ခဲ့၍ ဆွမ်းစားပြီးနောက် ထယ်ဝယ်ဖွဲ့ခွေပြီးလျှင် ကိုယ်ကို ဖြောင့်မွန္စွာ ထား၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းသို့ ရှေးရှူ သေချာသတိထားလျက် တရားကို ဆင်ခြင်ကာ အဘိဇ္ဈာတည်းဟူသောလောကအား တပ်မက်ခြင်းစိတ်ကိုပယ်၍ တပ်မက်စွဲလန်းခြင်း ကင်းသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒေါသတည်းဟူသော ပျက်စီးခြင်းစိတ်ကိုပယ်၍သတ္တဝါတို့၏ကောင်းကျိုးကိုလိုလားသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိနမိဒ္ဓတည်းဟူသော လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းကိုပယ်၍တက်ကြွသောစိတ်ကိုဖြစ်စေဖြင့်လည်းကောင်း၊  ဥဒ္ဓစ္စတည်းဟူသောပျံ့လွင်ခြင်းကိုပယ်၍ တည်ကြည်သောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင့်လည်းကောင်း၊ ကုက္ကုစ္စတည်းဟူသောနောင်တဖြစ်၍ တစ်ဖန်ပူပန်ခြင်းကိုပယ်၍အေးချမ်းသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝိစိကိစ္စာတည်းဟူသော ကုသိုလ်တရားများ၌ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်းကိုပယ်၍ ကုသိုလ်တရားအားယုံကြည်သောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း  စိတ်ကိုတည်ငြိမ်အေးချမ်းစင်ကြယ်စွာထား၏။ အရင်းအနှီးမရှိ၍အကြွေးယူကာအလုပ်လုပ်ပြီး သားမယားတို့အား ထောက်ပံ့ရသောယောက်ျားသည် သူ၏အကြွေးများ အားကုန်ဆုံးအောင်ဆပ်ပြီး၍ ချမ်းသာသော အခါ “ငါ့တွင်ကြွေးမြီးများကုန်ဆုံးလေပြီ”၍လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။ အနာရောဂါနှိပ်စက်သောကြောင့် ထမင်းမစားနိုင်။ ထမင်းမစားနိုင်သောကြောင့်အားမရှိ၍ မကျန်းမမာဖြစ်နေသောသူသည် အနာရောဂါပျောက်ကင်းကာထမင်းစားပြီးပြန်လည်ကျန်းမာသောအခါ “ငါသည်ကျန်းမာလေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။ အချုပ်ခန်း၌အချုပ်ခံရသောယောက်ျားသည် အချုပ်ခန်းမှ အန္တရာယ်ကင်းကင်းဖြင့် ပိုင်ဆိုင်သောစည်းစိမ်အနည်းငယ်မျှလည်း ပျက်စီးခြင်းမရှိဘဲ ချမ်းသာစွာလွတ်မြောက်သောအခါ “ငါသည်အချုပ်မှလွတ်မြောက်လေပြီ”ဟူ၍လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။ မိမိကိုယ်ကို မိမိမပိုင်သော သူတစ်ပါး၏ကျွန်ယောက်ျားသည် ကျွန်အဖြစ်မှလွတ်မြောက်သောအခါ “ငါသည်မိမိကိုယ်ကိုပိုင်သောသူဖြစ်လေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။ အစာရေစာရှားပါးသည့်ခရီးလမ်းကို ပင်ပန်းစွာဖြင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကိုသယ်ပိုး၍ ခက်ခဲပင်ပန်းစွာဖြတ်သန်းရသော ယောက်ျားသည် အေးချမ်း၍ အစာရေစာပေါများသောရွာတစ်ရွာကိုရောက်သောအခါ “ငါသည်အေးချမ်းသောနေရာသို့ရောက်လေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။ ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသောယောက်ျားများကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည်လည်း အကြွေးကဲ့သို့ အနာရောဂါကဲ့သို့ အချုပ်ခန်းကဲ့သို့ ကျွန်ဘဝကဲ့သို့ ရှည်ဝေးခက်ခဲသောခရီးကဲ့သို့ ဆင်းရဲခြင်းပေးသော နီဝရဏတရားငါးပါးတို့အား သိ၍ပယ်ရှားပြီးလေသောအခါ ဝမ်းမြောက်နှစ်သက်မှုဖြစ်ခြင်းနှင့်အတူ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည်လည်းတည်ငြိမ်အေးချမ်းကာချမ်းသာနေ၏။”ဟူ၍မိန့်တော်မူ၏။ ===== နီဝရဏတရားများကင်းစင်ပြီးနောက် ပဌမဈာန်အားရရှိသွားသော ရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-ထို ရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တရားတို့နှင့်အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းကွာသွားသောကြောင့် တွေးတောကြံဆခြင်း(ဝိတက်)၊ဆင်ခြင်ခြင်း(ဝိစာရ)၊နှစ်သက်ဝမ်းသာခြင်း(ပီတိ)၊ချမ်းသာအေးချမ်းခြင်း(သုခ) တည်းဟူသော ဂုဏ်ရည်တို့ဖြင့်ပြည့်စုံသည့် ပဌမဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိလေ၏။ ဥပမာအားဖြင့် ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးခြင်းပညာတတ်သော ပညာရှင်နှင့် ထိုပညာရှင်၏တပည့်သည် ရေချိုးမည့်ကြေးခွက်၌ သုံးသော ရေချိုးကသယ်မှုန့်တို့ကို ဖြူးပြီးလျှင် ရေဖြင့် ဖျန်းကာအခဲဖြစ်စေ၏။ ထိုရေချိုးကသယ်မှုန့်ခဲသည် အစေးဖြင့် စိမ့်ဝင်လျက်ရှိရာ၏။ အစေးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလျက်ရှိ၏။ အတွင်းအပြင်၌အစေးများပျံ့နှံ့နေသဖြင့် ရေလည်းမယိုကျပေ။ ဤအဖြစ်ကဲ့သို့ထိုရဟန်းသည် နီဝရဏတည်းဟူသော စိတ်အားညစ်ညူးစေတတ်သည့်နီဝရဏတရားများကင်းစင်သွားသောကြောင့်ရရှိသည့်  ပဌမဈာန်ပီတိချမ်းသာဖြင့် မိမိကိုယ်တစ်ခုလုံးအားနေရာလပ်မရှိအောင် အေးချမ်မှုအပေါင်းဖြင့်ပြည့်စုံစေ၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== သမာဓိရရှိပြီးတည်ငြိမ်မှုအပေါင်းဖြင့်ပြည့်စုံပြီးနောက် ဒုတိယဈာန်အား ရရှိသော ရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထို့အပြင် ရဟန်းသည် စူးစမ်းတွေးတောဆင်ခြင်ခြင်း(ဝိတက်နှင့်ဝိစာရ)တို့ကင်းစင် သွားသောကြောင့် ရရှိသောသမာဓိကြောင့် တည်ငြိမ်ခြင်း(သမာဓိ)၊ နှစ်သက်သဘောကျခြင်း(ပီတိ)၊ ချမ်းသာခြင်း(သုခ)တို့နှင့်ပြည့်စုံသော ဒုတိယဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိ၏။ ဥပမာအားဖြင့် မြေမှစိမ့်ထွက်သောရေရှိသော အလွန်နက်သည့်ရေအိုင်သည် ကောင်းကင်ကကျသောမိုးရေ၊ အရပ်လေးမျက်နှာမှစီးဝင်သောရေများမရှိဘဲ မြေမှစိမ့်ထွက်သောရေဖြင့်သာ အေးမြသောရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည်လည်း မိမိစိတ်၏တည်ကြည်မှုသမာဓိကြောင့်ရရှိသည့်  ဒုတိယဈာန်ပီတိချမ်းသာဖြင့် မိမိကိုယ်တစ်ခုလုံးအားနေရာလပ်မရှိအောင် အေးချမ်မှုအပေါင်းဖြင့်ပြည့်စုံစေ၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== ဥပေက္ခာရရှိပြီးတရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်အောက်မေ့သောကြောင့် တတိယဈာန်အား ရရှိသော ရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းပီတိအားမတပ်မက်၍လျစ်လျူရှုပြီး တရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်သောကြောင့် ပီတိကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)၊ ချမ်းသာခြင်း(သုခ)တို့နှင့်ပြည့်စုံသော တတိယဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိပြီး ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့ချီးမွမ်းအပ်သော ချစ်ခြင်း၊မုန်းခြင်းမရှိကင်းသောသူ၊သတိဖြင့်တရာအားဆင်ခြင်ကာ ချမ်းသာစွာနေသောသူဟူသည့်အမည်အားရရှိလေ၏။ ဥပမာအားဖြင့် ကြာဖြူ၊ကြာနီ၊ကြာညို၊ပဒုမ္မာကြာ၊ပုဏ္ဍရိက်ကြာ၊ဥပ္ပလကြာမျိုးအပေါင်းတို့သည်ရေမှပေါက်ဖွားကြ၏။ ရေမှကြီးပွားကြ၏။ ငယ်သောကာလ၌ရေမှမထွက်သေးဘဲရေထဲ၌ ရှင်သန်ဖွံ့ဖြိုးကြ၏။ ထိုကြာပေါက်ပင်တို့၏တစ်ပင်လုံးရေနှင့်မထိသောနေရာမရှိသကဲ့သို့ ပီတိကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)ကြောင့်ရရှိသည့် ချမ်းသာခြင်း(သုခ)တို့နှင့်ပြည့်စုံသော တတိယဈာန်ဉာဏ်တော်ဖြင့် မိမိကိုယ်အားနေရာလပ်မရှိအောင်အေးချမ်းစေ၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== ဥပေက္ခာရရှိပြီးတရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်အောက်မေ့သောကြောင့် စတုတ္ထဈာန်အား ရရှိသော ရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် ချမ်းသာခြင်းနှင့်ဆင်းရဲခြင်းအားမတပ်မက်၍လျစ်လျူရှုပြီး တရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်သောကြောင့် သုခကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်းသည့်စိတ် တို့နှင့်ပြည့်စုံသော စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိလေ၏။ ဥပမာအားဖြင့် အဝတ်ဖြူအားတစ်ကိုယ်လုံးခြုံ၍ထိုင်နေသောသူသည် တစ်ကိုယ်လုံးနေရာလပ်မရှိဖြူနေသကဲ့သို့ သုခကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)ကြောင့်ရရှိသည့် ဖြူစင်သောစိတ်တို့နှင့်ပြည့်စုံသော စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်တော်ဖြင့် မိမိကိုယ်အားနေရာလပ်မရှိအောင်အေးချမ်းစေ၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ဈာန်ကဏ္ဍပြီး၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိပြီးဆက်လက်၍အားထုတ်သောကြောင့် ဝိပဿနာဉာဏ်ရရှိသည့်ရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ ဖြစ်ပျက်ခြင်းသဘောအား သိမြင်သဘောပေါက်ရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ ဥပမာအားဖြင့် အလွန်လှပလင်းလက်၍မျိုးမှန်သည့် ရှစ်မြှောင့်ရှိသောကောင်းမွန်စွာပြုပြင်ထားပြီး ကြည်လင်သော ကြောင်မျက်ရွဲရတနာ အား တပ်ဆပ်ထားသည့်ကြိုးသည် အနီ(သို့မဟုတ်)အဝါ (သို့မဟုတ်)အဖြူ(သို့မဟုတ်)အညိုဟူသော ကြိုးများနည်းဟုတွေဝေခြင်းမရှိဘဲ မည်သည့်ကြိုးဟု သေချာစွာသိမြင်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည်လည်း မိမိရရှိအပ်သည့် စတုတ္ထဈာန်ဖြင့်ပြည့်စုံသည့်စိတ်ဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်အား ရရှိရန် အားထုတ်တွေးတောဆင်ခြင်လေသောအခါ ‘ငါ၏ရုပ်သည် မဟာဘုတ်လေးပါး အစုအဝေးကြီးပင်ဖြစ်၏။  အမိနှင့်အဖတို့ထံမှ ပေါက်ဖွားခဲ့၏။ အစာရေစာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ခန္ဓာအားကြီးထွားစေ၏။ မမြဲခြင်း၊နှိပ်နယ်ပေးရခြင်း၊ ပြိုကွဲခြင်း၊ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိ၏။ ငါ၏စိတ်သည်လည်း ဤကိုယ်၌ ဆက်စပ်၍မှီတွယ်၏။’ ဟူသောဖြစ်ပျက်သဘောဆောင်သောအသိဉာဏ်အားသိမြင်ရရှိလေ၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် မိမိကိုယ်အားပွားစေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ စိတ်ဖြင့် မိမိခန္ဓာကိုယ်အားတူညီအောင်ဖန်ဆင်းနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ ဖြူဆံမြက်မှထွက်နေသောအညွန့်တံအားသက်သက်ခွဲထုတ်ထားသကဲ့သို့၊ဓားအိမ်နှင့်ဓားအိမ်ထဲရှိဓားကို သက်သက်စီသီးခြားခွဲထုတ်ထားသကဲ့သို့၊မြွေအရေခွံနှင့်မြွေအရေခွံထဲရှိမြွေအား သက်သက်စီသီးခြားခွဲထုတ်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် ကိုယ်ပွားဖန်ဆင်းနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအစွမ်း(မနောမယိဒ္ဓိဉာဏ်)အားရရှိပြီး မိမိနှင့်ပုံစံတူ၊အရည်အချင်းတူ၊ အစစအရာရာတူသည့် ကိုယ်ခန္ဓာအပွားအား သီးခြားသက်သက်ဖန်ဆင်းနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် အရာခပ်သိမ်းအား မိမိအလိုတိုင်းဖြစ်စေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ အရာခပ်သိမ်းအား မိမိအလိုတိုင်းဖြစ်စေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ ပညာရှင်အိုးထိန်းသည်နှင့်အိုးထိန်းသည်၏တပည်တို့သည် ညက်လှစွာသောမြေဖြင့် မိမိအလိုရှိသောအိုးခွက်ပုံစံအမျိုးမျိုးတို့ကဲပြုလုပ်ပြီးစီးနိုင်သကဲ့သို့၊ ဆင်စွယ်ပန်းပုပညာရှင်နှင့်သူ၏တပည့်တို့သည်ဆင်စွယ်မှ ဆင်စွယ်ပန်းပုတို့အားမျိုးစုံပြုလုပ်ထုလုပ်နိုင်သကဲ့သို့၊ ရွှေပန်းထိမ်သည်နှင့်သူ၏တပည့်တို့သည် ကောင်းမွန်သောရွှေမှ ရွှေထည်အမျိုးမျိုးတို့အား ကောင်းစွာပြုလုပ်ဖန်တီးနိုင်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် အရာခပ်သိမ်းအား မိမိအလိုတိုင်းဖြစ်စေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုး(ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏ်)အားရရှိပြီး တစ်ယောက်တည်းသောမိမိပုံစံအားလည်းကောင်း၊ များလှစွာသောမိမိပုံစံကိုလည်းကောင်း၊အထင်အရှားသောမိမိပုံစံအားလည်းကောင်း၊ မိမိကိုယ်ကိုပျောက်ကွယ်သွားစေခြင်းလည်းကောင်း၊နံရံ၊တံတိုင်း၊တောင်တို့အား ထုတ်ချင်းပေါက်မထိမငြိဘဲသွားနိုင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မြေလျှိုးမိုးပျံခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ တန်ခိုးကြီး၍ထက်မြက်သော နေနှင့်လကို ကိုင်တွယ်ခြင်းအားလည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာပြည်အထိ မိမိကိုယ်အားကြီးထွားစေနိုင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း စသည့် စိတ်တန်ခိုးအမျိုးမျိုးအား ဖန်ဆင်းနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် နတ်တို့၏နားတူသော အကြားတန်ခိုးအား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ နတ်တို့၏နားတူသော အကြားတန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ စည်ကြီးသံ၊ မုရိုးစည်သံ၊ ခရုသင်းသံ၊ ထက်စည်သံ၊ ပတ်သာဗုံသံများကို ကြားလေသော် ထင်ယောင်မှားခြင်းမရှိဘဲ တူရိယာသံသီးသန့်တစ်ခုချင်းစီ ခွဲခြားစွာသိနိုင်သည့် ခရီးရှည်သွားသော ယောက်ျားကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် နတ်တို့၏နားတူသော အကြားတန်ခိုး(ဒိဗ္ဗသောတဉာဏ်) အားရရှိပြီး အဝေး၌ရှိသည့်သတ္တဝါခပ်သိမ်း၏အသံကိုလည်းကောင်း၊ အနီး၌ရှိသည့်သတ္တဝါခပ်သိမ်း၏ အသံကိုလည်းကောင်း ကြားသိနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် သူတစ်ပါး၏စိတ်အားသိသည့်ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ သူတစ်ပါး၏စိတ်အကြံအားသိနိုင်သောတန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ ငယ်ရွယ်၍အလှပြင်လေ့ရှိသော ယောက်ျားပျို (သို့မဟုတ်)မိန်းမပျိုတို့သည် မိမိတို့၏မျက်နှာပုံစံကို သန့်ရှင်းသည့်မှန်နှင့် ကြည့်လင်သောရေမျက်နှာပြင်၌ကြည့်ရှုလေသော် အပြစ်တစ်စုံတစ်ရာရှိခြင်း၊မရှိခြင်းများအား သိမြင်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် သူတစ်ပါး၏စိတ်အားသိသည့်ဉာဏ်(စေတောပရိယဉာဏ်)အား ရရှိပြီး သူတစ်ပါးတို့၏ တပ်မက်ခြင်း၊ မတပ်မက်ခြင်း၊ အမျက်ထွက်ခြင်း၊ အမျက်မထွက်ခြင်း၊ တွေဝေငေးမောခြင်း၊ မတွေဝေမငေးမောခြင်း၊ကျင်းသောအမြင်အားပိုင်ဆိုင်ထားခြင်း၊ ကျယ်သောအမြင်အားပိုင်ဆိုင်ထားခြင်း၊ မြင့်မြတ်သောအတွေး၊ ယုတ်မာသောအတွေး၊ တရားရှိသောအသိ၊ တရားမရှိသောအသိ၊ တည်ကြည်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်းအတွေး၊ မလွတ်မလပ်ခြင်းစသော အတွေးအကြံအသိများအား သိနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် ဘဝပေါင်းများစွာအားပြန်လည်မှတ်မိစေနိုင်သည့် ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ ဘဝပေါင်းများစွာအားပြန်လည်မှတ်မိစေနိုင်သည့် ဉာဏ်အား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ မိမိရွာမှတခြားရွာသို့ အလည်ခဏသွားသောသူသည် မိမိရွာအားပြန်ရောက်လေသော် ထိုရွာ၌မိမိသွားခဲ့သော၊ ရပ်ခဲ့သော၊ ထိုင်ခဲ့နေသော၊ နေခဲ့သောနေရာများအား ပြန်လည်စဉ်းစားသောအခါ ချက်ချင်းပြန်လည်မှတ်မိသည့် ယောက်ျားကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် ဘဝပေါင်းများစွာအားပြန်လည်မှတ်မိစေနိုင်သည့် (ပုဗ္ဗေနိဝါသ)ဉာဏ်အားရရှိပြီး ဆယ်ဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ရာဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝမှလည်းကောင်း၊ ထောင်ဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ သောင်းဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ သန်းဂဏန်းရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ကုဋေဂဏန်းရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ များပြားလှသောဘဝများအားလည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာပျက်သောကာလကိုလည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာဖြစ်သောကာလကိုလည်းကောင်း  သိမြင်ပြီး အဘယ်သို့သော ဘဝ၌ငါသည် အဘယ်သို့သောအမည်၊အနွယ်၊အဆင်းရုပ်ဖြင့် အသက်ရှင်ခဲ့၍ အဘယ်သို့သောအစားအစာများအားစားခဲ့ကာ အဘယ်သို့သောဆင်းရဲချမ်းသာများအားခံစားခဲ့၍ စုတေခဲ့ကာ အဘယ်သို့သောဘဝမှတစ်ဆင့် ယခုဘဝသို့ ရောက်ခဲ့သည်ဟူသည်တို့အား သိနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် သတ္တဝါများ၏ သေခြင်းနှင့်မွေးဖွားခြင်းနှင့်လားရာဘုံဘဝ အသီးသီးတို့အားသိစေနိုင်သည့် ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ သတ္တဝါများ၏ သေခြင်းနှင့်မွေးဖွားခြင်းနှင့်လားရာဘုံဘဝ အသီးသီးတို့အားသိစေနိုင်သည့် နတ်မျက်စိနှင့်တူသည့် ဉာဏ်အား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ မြို့ဗဟိုအလယ်ပြာဿဒ်၌နေသောကြောင့်မြို့သူမြို့သားများ၏ သွားလာလှုပ်ရှားနေထိုင်မှုများကို သိမြင်သောယောက်ျားကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် သတ္တဝါများ၏ သေခြင်းနှင့်မွေးဖွားခြင်းနှင့်လားရာဘုံဘဝ အသီးသီးတို့အားသိစေနိုင်သည့် နတ်မျက်စိနှင့်တူသည့် (ဒိဗ္ဗစက္ခု)ဉာဏ်အားရရှိပြီး သေဆဲ၊အသက်ရှင်နေဆဲ၊မွေးဖွားဆဲသောသတ္တဝါများ၏အခြေအနေကိုလည်းကောင်း၊ မမြင့်မြတ်သည့်သတ္တဝါများ၊မြင့်မြတ်သည့်သတ္တဝါများ၊အဆင်းလှသည့်သတ္တဝါများ၊အဆင်းမလှသည့်သတ္တဝါများ၊ ကောင်းသောနေရာမှလာသောသတ္တဝါ၊ မကောင်းသောနေရာမှလာသော သတ္တဝါ၊ ကံအားလျော်စွာဖြစ်ပေါ်သောသတ္တဝါများဟူ၍သတ္တဝါအမျိုးအစားကိုလည်းကောင်း သိမြင်ပြီး ဤသို့ ဤသို့သော သတ္တဝါများသည် အဘယ်သို့သော ကောင်းမှုကုသိုလ် မကောင်းမှုအကုသိုလ်တို့နှင့်ပြည့်စုံ၏။ အဘယ်သို့သော သတ္တဝါများသည်ဤသို့ဤသို့သော လုပ်ရပ်အကျိုးဆက်များကြောင့် ဤသို့ဤသို့သောဘုံများ၌နေရသည်ဟူ၍ သိနိုင်ခဲ့၏။ ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ===== အာသဝေါတရားလေးပါးကုန်ဆုံး၍ အိုခြင်း၊နာခြင်း၊သေခြင်းမှ လွတ်မြောက်သည့်ဉာဏ်အား ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး ===== မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ အာသဝေါတရားလေးပါးကုန်ဆုံး၍ အိုခြင်း၊နာခြင်း၊သေခြင်းမှ လွတ်မြောက်သည့်ဉာဏ်အား ဉာဏ်အား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။ ချိုင့်ဝှမ်းအတွင်းရှိကြည်လင်သန့်ရှင်းသောရေကန်ထဲ၌ ရှိနေသော ရေနေသတ္တဝါများ၊ခရု၊ယောက်သွားတို့အား သေချာကြည်လင်စွာမြင်နိုင်ကြည့်ရှုနိုင်သောယောက်ျားကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တရား၌စွဲမက်နေခြင်း(ကာမာသဝ)၊ဈာန်တရားများ၌စွဲမက်နေခြင်း(ဘဝါသဝ)၊သိလျက်နှင့် အမှားအဖြစ်ရှုမြင်ကာစွဲမက်ခြင်း(ဒိဋ္ဌာသဝ)၊ သစ္စာလေးပါးတရားကိုမသိဘဲဘဝအားအမြဲဖြတ်သန်းခြင်း(အဝိဇ္ဇာသဝ)တည်းဟူသော အာသဝေါလေးပါးကုန်ဆုံး၍ သစ္စာလေးတန်တရားအမှန်ကို သိမြင်၍ နောင်တစ်ဖန်ဘဝပြန်မဖြစ်တော့သည့် (အာသဝက္ခေယ)ဉာဏ်အား ရရှိလေပြီ။ ဤအကျိုးသည်လည်းမျက်မှောက်ဘဝ၌ပင်ကိုတိုင်သိနိုင်သည့်ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင်ဖြစ်ပြီး ဤအကျိုး ထက် သာလွန်၍ထူးကဲမြင့်မြတ်သောရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုးမရှိတော့လေပြီ” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၍အဆုံးသတ်လေ၏။ === သင်္ဂါယနာမှတ်တမ်း === အရှင်အာနန္ဒာ-ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဣတိပိသောဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ” မှ အစချီ၍ “ဣမသ္မာစ ပန မဟာရာဇ သန္ဒိဋ္ဌိကာ သာမညဖလာ အညံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ နတ္ထီတိ” ဟူ၍ အဆုံးသတ်သည့် ၁၀၄ခွန်းသော ဂါထာတော်များဖြင့်တန်ဆာဆင်ထားအပ်သော စကားတော်များအား ဟောကြားတော်မူလေသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် အဇာတသတ်သည်- “အရှင်ဘုရားဟောကြားသောတရားတော်သည် နှစ်သက်ဖွယ်ရှိပါပေ၏။ ဥပမာသော်ကား ဖုံးလွှမ်းထားသည်အားပြသကဲ့သို့၊ မှောက်ထားသည်အား လှန်သကဲ့သို့၊ မျက်စိလည်သောသူအား လမ်းမှန်ပြသကဲ့သို့၊ အမိုက်အမှောင်အား မီးအလင်းဖြင့် လင်းစေသကဲ့သို့ အရှင်ဘုရားသည် များလှစွာသော အကြောင်းတရားတို့ဖြင့် တပည့်တော်အား တရားအလင်းပြတော်မူပါ၏။ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၊တရားတော်နှင့် သံဃာတော်တို့အား ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်အား ယနေ့မှစ၍ ဥပါသကာအဖြစ် မှတ်ယူတော်မူပါ၊ အရှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် အလွန်မိုက်မဲစွာဖြင့် မကောင်းသောလုပ်ရပ်များအား ပြုခဲ့မိပါ၏။ အထူးသဖြင့် တိုင်းပြည် မင်းကျင့်တရားနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သော အကျွန်ုပ်၏ခမည်းတော်အား ထီးနန်းကို လိုလားမက်မောမိသည့်စိတ်ဖြင့် သတ်မိခဲ့ပါ၏။  မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအပြစ် အား အပြစ်ဟူ၍ အကျွန်ုပ်၏ဝန်ချတောင်းပန်ခြင်းအား လက်ခံတော်မူပါ အရှင်ဘုရား”ဟူ၍ လျှောက်တင်လေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး။ သင်သည် အလွန်မိုက်မဲစွာဖြင့် မကောင်းသောလုပ်ရပ်များအား ပြုခဲ့မိ၏။ အထူးသဖြင့် တိုင်းပြည် မင်းကျင့်တရားနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သော သင်၏ခမည်းတော်အား ထီးနန်းကို လိုလားမက်မောမိသည့်စိတ်ဖြင့် သတ်ခဲ့၏။ သင်သည် အပြစ်အား အပြစ်မှန်းသိ၍ အပြစ်အားဝန်ချတောင်းပန်ကုစားသောကြောင့် သင်၏ အပြစ်အား အပြစ်ဟူ၍ ငါနှင့်သံဃာတော်များက လက်ခံပါ၏။  အကြင်သူသည် အပြစ်အား အပြစ်ဟုမြင်၍ အမှားကိုအမှားမှန်းသိကာ ပြင်ဆင်ကုစားပြီး နောင်အခါ စောင့်စည်းခြင်းသည်ပင် အရိယာတို့၏စည်းကမ်းအဆုံးအမ၏ ကြီးပွားခြင်းနည်းလမ်းတစ်ခုပင် ဖြစ်ပေ၏”ဟူ၍ မိန့်တော်မူကာလက်ခံလေ၏။ ဤသို့မိန့်လေလျှင် မဂဓတိုင်းရှင် အဇာတသတ်မင်းသည်- “အရှင်ဘုရား။ အခု အကျွန်ုပ်တို့ပြန်ပါကုန်အံ့။ အကျွန်ုပ်တို့သည် များလှသော ပြုဖွယ်ရာ အလုပ်ကိစ္စများ ရှိပါသေ၏။” ဟုလျှောက်၏။ မြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး။ သင့်၏အလိုအတိုင်းပင်ဖြစ်၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အရှင်အာနန္ဒာ-ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းသည်မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူသောတရားတော်နှင့်မိန့်တော်မူချက်တို့ကို အလွန်နှစ်သက်စွာခံယူ၍ ဝမ်းမြောက်စွာ ချီးကျူးပြီးနောက် နေရာမှ ထကာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရှိခိုး၍အရိုအသေပြုပြီးနောက် နန်းတော်သို့ ပြန်လေ၏။ အဇာတသတ်မင်းပြန်သွားသောအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား- ရဟန်းတို့ ဤမင်းသည် မိမိ၏နာမည်ဆိုး(တည်ရာ)အား မိမိကိုယ်တိုင်ပယ်ရှားခဲ့၏။ မိမိ၏ မကောင်းသောအမူအကျင့်(မိမိကိုယ်မိမိ)တို့ကိုလည်း ဖျက်ဆီးပြီးခဲ့၏။ ဤမင်းသည် အကယ်၍ မိမိ၏ခမည်းတော်ကို မသတ်လေလျှင် ဤတရားနာနေသောအခါအတွင်းပင် သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်တည်းဟူသော တရားမျက်စိနှင့်ပြည့်စုံလေလတ္တံ့”ဟု မိန့်တော်မူ၏။”] အရှင်အာနန္ဒာ-မြတ်စွာဘုရားသည် ဤတရားတော်ကို ဟောတော်မူခဲ့၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူသောတရားတော်ကို နှစ်သက်သဘောကျကာလက်ခံကြလေကုန်သတည်း။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.kbrl.gov.mm/book/details/000132?categoryId=5 |access-date=1 May 2021 |archive-date=1 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501052429/http://www.kbrl.gov.mm/book/details/000132?categoryId=5 }}</ref> ==အကိုးအကား== <references /> [[Category:သီလက္ခန္ဓဝဂ်]] [[Category:ဒီဃနိကာယ်]] mh4vs41grp51i9vsvm00coy10zp7e2x 0 51510 1030290 1030069 2026-05-07T15:41:31Z Chanpyaelinn 44152 /* ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း */ 1030290 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific_prefix = |image = |caption = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစော |office1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယ သမ္မတ (၁)]] |alongside1 = [[နန်းနီနီအေး]] နှင့်အတူ |president1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] |successor1 = |office2= [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency2= [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] |termstart2= ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |termend2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor2= သူရ သက်ဆွေ <small>(၂၀၁၅-၂၀၂၁)</small> |successor2 = ''လစ်လပ်'' |office3=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1blankname3 = ယာယီသမ္မတ | 1namedata3 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |termstart3= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end3= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer3= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |predecessor3=[[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |successor3 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' |office4=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးနှင့် [[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |termstart4=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end4=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer4= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |predecessor4= ''ဝန်ကြီးဌာနစတင်'' |successor4 = ''ဌာနဖျက်သိမ်း'' |office5 =[[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] အဖွဲ့ဝင် | 1blankname5 = ဥက္ကဋ္ဌ | 1namedata5 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start5 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end5 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor5= ''ကော်မရှင်စတင်'' |office6 =[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင် | 1blankname6 = ဥက္ကဋ္ဌ | 1namedata6 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start6 = ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | term_end6 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |predecessor6= ''ကောင်စီစတင်'' |successor6 = ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' |office7 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ <br> အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] |term_start7 = ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |term_end7 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | 1blankname7 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] | 1namedata7= [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |successor7 = ''ရာထူးစတင်'' |predecessor7 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' |office8 = [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start8 = ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |term_end8 = ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |office9 = [[စစ်ထောက်ချုပ်]] |term_start9 = ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |term_end9 = ၅ မေ ၂၀၂၀ |predessor9= [[ဝေလွင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဝေလွင်]] |successor9= [[ကျော်စွာလင်း]] | birth_date = | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = [[ဗမာ]] | ethnicity = | known_for = | occupation = | spouse = စမ်းစမ်းအေး <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/17/53462|title=စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ ဇနီးများကို စစ်ခေါင်းဆောင်က သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပေး|work=mizzima|access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> | children = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ်(၂၃) | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = ၃၀ ဇွန် ၁၉၈၂ - ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | rank = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}}ဗိုလ်ချုပ်ကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = *[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] *[[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၁) *[[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၃) * [[မဟာသရေစည်သူ]] (၂၀၂၆) |successor5=[[ကျော်စွာလင်း]]|military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၁၆၇၆၇|cabinet=[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁) |မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] (၂၀၂၃-၂၀၂၅) <br> [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] (၂၀၂၅-လက်ရှိ)|party=ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|honorific prefix=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) <Br> မဟာသရေစည်သူ၊ ဦး}} '''ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစော''' သည် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ထိုရာထူးကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81294 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၎င်းသည် ၁၃ဦးမြောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] နှင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်]] အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ယင်းမတိုင်မီက ၎င်းသည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်နှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81286 |access-date=2026-04-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> [[စစ်ထောက်ချုပ်]] ရာထူးအပြင် တပ်မတော်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နိုင်ငံရေးရာထူးများတွင်ပါ တာဝန်ယူခဲ့ပြီး စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသူတစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/41024|title=အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|work=Ministry of Information(Myanmar)|access-date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c6pnp719nx5o|title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အကြံပေးဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃}}</ref> == စစ်မှုထမ်းဘဝနှင့် အဓိကရာထူးများ == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ် ၂၃ မှ ဆင်းသက်ခဲ့ပြီး နဝတအစိုးရလက်ထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]]တို့၏ လုံခြုံရေးကို တာဝန်ယူရသည့် အမှတ် ၃၀၃ ခြေမြန်တပ်ရင်း၏ တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":0" />ထိုတပ်ကို အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သူသည် အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] နှင့် တစ်ပတ်စဥ်ထဲ ဖြစ်သည်။၁၉၈၂ ခုနှစ် မှစ၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ထိ [[တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] နှင့် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] တို့တွင် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ထိ [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တွင် တိုင်းမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်ထိ [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တွင် တိုင်းမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလအထိ [[စစ်ထောက်ချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ စစ်ထောက်ချုပ်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အတွက် တိုက်လေယာဉ်နှင့် စစ်လက်နက်များ ဝယ်ယူရေးကအစ ကုန်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူရေးအထိ အဆုံးအဖြတ်ပေးရသည့် အဆင့်မြင့်ရာထူးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === အခြားတာဝန်များ === ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် စစ်ထောက်ချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ချိန်တွင် စစ်ထောက်ချုပ်လုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်သည့် စစ်တပ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးများကို တာဝန်ယူကြီးကြပ်ခဲ့သည်။ဤတွင် စစ်ခေါင်းဆောင်မိသားစု၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပေးသူအဖြစ်လည်း စွပ်စွဲခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/39069/|title=ငွေရှာကောင်းသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကို မင်းအောင်လှိုင် အကြံပေးခန့်|work=Myanmar Now|access-date=၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> * [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] (MEC): သူသည် စစ်ထောက်ချုပ်အဖြစ်မှ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအခြားတာဝန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့ရချိန် စစ်ထောက်ချုပ်များသာ ဦးဆောင်ရသည့် မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (MEC)ကို လက်မလွှတ်ခဲ့ရဘဲ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။ လက်ရှိတွင်မူ MD ဦးကျော်လင်းထံသို့ တာဝန်များ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/Documents/HRBodies/HRCouncil/FFM-Myanmar/EconomicInterestsMyanmarMilitary/Infographic1_Governance_Structure_of_MEHL_and_MEC.pdf|title=Governance Structure of MEHL and MEC|work=OHCHR|access-date=5 July 2023|date=August 2019}}</ref> * ကန်သာယာဆေးရုံ: စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မိသားစု၏ အရင်းအနှီးများစွာ ပါဝင်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ကန်သာယာဆေးရုံကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သူမှာ ၎င်းဖြစ်ပြီး ယင်းဆေးရုံကို MEC က ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2022/08/16/253903.html|title=စစ်တပ်စီးပွားရေး ခေါင်းကိုင် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|work=ဧရာဝတီသတင်းဌာန|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၂}}</ref> * [[အင်းဝဘဏ်လီမိတက်|အင်းဝဘဏ်]]: စစ်တပ်ပိုင် အင်းဝဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/content/နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ-တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်-ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး-2|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မြန်မာနိုင်ငံဘဏ်များအသင်း နာယက၊ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် တာဝန်ရှိသူများ၊ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များမှ ဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ တာဝန်ရှိသူများနှင့်တွေ့ဆုံ|work=MWD Webportal|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> * ရုရှားမှ ဆီဝယ်ယူရေး: ရုရှားနိုင်ငံမှ စက်သုံးဆီ ဝယ်ယူရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.thechindwin.com/the-junta-chief-appoints-mehl-boss-lieutenant-general-nyo-saw-to-spearhead-organizing-committee-for-russian-oil-purchase-and-distribution/|title=The junta chief appoints MEHL boss Lieutenant General Nyo Saw to spearhead Organizing Committee for Russian Oil Purchase and Distribution|work=thechindwin|access-date=5 July 2023|date=16 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926224331/https://www.thechindwin.com/the-junta-chief-appoints-mehl-boss-lieutenant-general-nyo-saw-to-spearhead-organizing-committee-for-russian-oil-purchase-and-distribution/}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/6918-2022-08-16-09-40-06|title=ရုရှားမှ စက်သုံးဆီဝယ်ယူရန် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော ဦးဆောင်သည့် ဆီဝယ်ယူရေး ဦးဆောင်ကော်မတီဖွဲ့စည်း|work=Yangon Media Group|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၂|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705092431/https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/6918-2022-08-16-09-40-06}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေ ၂၇ ရက် တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-09/Order%2037-2024.pdf|title=နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၇ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> == နိုင်ငံရေးရာထူးများနှင့် တာဝန်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် အောက်ပါနိုင်ငံရေးရာထူးများဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်- ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့် သတ်မှတ်ထားသည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] ရာထူးဖြင့် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cv2120gz0vvo|title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော - စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အကြံပေးအသစ်|work=BBC Burmese|access-date=၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ဘတ်ဂျက်စိစစ်ဖြတ်တောက်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ: စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ အယုံကြည်ရဆုံးသူဖြစ်လာပြီးနောက် နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာငွေခွဲဝေသုံးစွဲရေးတွင် အရေးပါသော ဘတ်ဂျက်စိစစ်ဖြတ်တောက်ရေးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ယင်းရာထူးသည် ယခင်အစိုးရများလက်ထက်တွင် ဒုတိယသမ္မတများကသာ လုပ်ဆောင်ရသည့် တာဝန်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/01/05/378068.html|title=သရေစည်သူဘွဲ့ ရ စစ်ခေါင်းဆောင် လူယုံ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|accessdate=1 August 2025|publisher=The Irrawaddy}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ တပ်လက်ကိုင်မရှိဘဲ တပ်မတော်အရန်အင်အားထဲမှနေ၍ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တိုးခဲ့သူအဖြစ် စာရင်းဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvg5qnq7pq4t|title=စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ လူရင်း သုံးဦး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေ ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၄}}</ref> == နိုင်ငံရေးဘဝ == === နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့ပြီး အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ဤအစိုးရအဖွဲ့သစ်တွင် ၎င်းအား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ကြေညာချက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးအဆင့်အတန်းဖြင့် မဟုတ်ဘဲ "ဦးညိုစော" ဟူသော အမည်ဖြင့်သာ ဖော်ပြပါရှိသည်။ ဦးညိုစောသည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးအပြင် ဝန်ကြီးဌာနအသစ် ဖြစ်သော [[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်ကိုလည်း ပူးတွဲတာဝန်ယူသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/717272|title=ကာလုံအစည်းအဝေးခေါ်ယူပြီး ကြားကာလပြည်ထောင်စုအစိုးရ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB Burmese|accessdate=2025-7-15}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref>ထို့အပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစား အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်၏]] အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၆ ရက်တွင် ဆက်လက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုပါ ရယူထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mtnewstoday.com/?p=109315|title=နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီအား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း|work=Myanmar Transparency News|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ }}</ref> === ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တရားဝင် နိုင်ငံခြား ခရီးစဉ်များ === * စုစုပေါင်းခရီးစဉ် (၂) ကြိမ် - {{အလံ|China}} (၁) ကြိမ်၊ {{အလံ|Turkmenistan}} (၁) ကြိမ်။ {| class="wikitable" style="width:100%;" !စဉ် !ရောက်ရှိသည့် နိုင်ငံများ !မြို့များ !ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !မှတ်ချက် |- | ၁။ | {{အလံ|China}} | [[နန်းနင်မြို့|နန်နင်းမြို့]] | ၁၄ - ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74916|title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော ဦးဆောင်သည့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=17 Septemberf 2025}}</ref> | (၂၂) ကြိမ်မြောက် တရုတ်-အာဆီယံ ကုန်စည်ပြပွဲနှင့် တရုတ်-အာဆီယံ စီးပွားရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ထိပ်သီးဖိုရမ် တက်ရောက်ခြင်း။ |ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်ဖြင့် ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားခရီးစဥ် |- | ၂။ | {{အလံ|Turkmenistan}} | [[အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့]] | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ်အထိမ်းအမှတ် နိုင်ငံတကာဖိုရမ်<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့၌ ကျင်းပသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ် အထိမ်းအမှတ်နိုင်ငံတကာဖိုရမ်သို့ တက်ရောက်မိန့်ခွန်းပြောကြား {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/78001 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> | [[အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ|အီရန်သမ္မတ]] [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်|မာဆော့ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]] နှင့်ပါ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ |} === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၁,၄၈၇ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၉၇.၅၇ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူ၏ မဲဆန္ဒနယ်တွင် ပြိုင်ဘက်အဖြစ် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီမှ ဦးဝင်းကျော်သူ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2585-%25E1%2580%2581%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA-%25E1%2580%2595%25E1%2580%25AB%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25-48 |access-date=2026-03-16 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |+ '''၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် မဲရလဒ်အခြေအနေ''' |- !rowspan="2" style="width:5%;" | အနိုင်ရသူ !rowspan="2" style="width:20%;" | ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !rowspan="2" style="width:25%;" | ပါတီ !colspan="3" | ထောက်ခံမဲ !rowspan="2" style="width:10%;" | မဲရာခိုင်နှုန်း |- ! style="width:10%;" | ဆန္ဒမဲ !! style="width:10%;" | ကြိုတင်မဲ !! style="width:10%;" | စုစုပေါင်း |- | [[ဖိုင်:Check mark.svg|15px]] | ဦးညိုစော | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၈၇၂ | ၆၁၅ | '''၁,၄၈၇''' | ၉၇.၅၇% |- | | ဦးဝင်းကျော်သူ | [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] | ၃၃ | ၄ | ၃၇ | ၂.၄၃% |- ! colspan="3" | စုစုပေါင်း ! ၉၀၅ ! ၆၁၉ ! ၁,၅၂၄ ! ၁၀၀% |} === ဒုတိယသမ္မတ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃၁) ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့က ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81286 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {{main|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်ခံအမျိုးသား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဦးညိုစောက ထောက်ခံမဲ ၁၂၆ မဲ ရရှိခဲ့သဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ-၁ အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81369|access-date=2026-04-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81373|access-date=2026-04-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် ဒေါ်စမ်းစမ်းအေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်စမ်းစမ်းအေးသည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် [[မေသဉ္ဇာဦး]] ၏ အစ်မဖြစ်ပြီး ပြေးခုန်ပစ် အားကစားမယ်ဟောင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/17/53462?fbclid=IwY2xjawMNKtpleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFuMHQxdkJMRFNhQlE4U29MAR4wRr-V9nWkrDOQRUg4z7tp2s9ULgDG28UDYcP57h76IIWR9kVeCxpyds9snA_aem_z5aNnYtQ-g1xI4fK2zvYUg|title=စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ ဇနီးများကို စစ်ခေါင်းဆောင်က သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပေး|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-05/59-2025.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၅၉/၂၀၂၅|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref>ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော၏ ဖခင်မှာ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်]] အစိုးရလက်ထက် ကရင်ပြည်နယ်တွင် သစ်တောအရာရှိ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/01/05/378068.html|title=သရေစည်သူဘွဲ့ ရ စစ်ခေါင်းဆောင် လူယုံ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|work=The Irrawaddy|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> == နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့မှုများ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော၏ အမည်သည် [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ]] (EU) ၏ ထပ်တိုးအရေးယူပိတ်ဆို့သည့် စာရင်းတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ယင်းပိတ်ဆို့မှုတွင် ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ စီးပွားရေးအရင်းအမြစ်များအား ပိတ်ပင်ခြင်းနှင့် ဥရောပဒေသအတွင်း ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-12 |title=EU Adds Myanmar Junta Chief’s Business Supremo to Sanctions List |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/eu-adds-myanmar-junta-chiefs-business-supremo-to-sanctions-list.html |access-date=2026-03-16 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၄/၂၀၁၆ အားဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ကိုချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ [https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/3ca3a1e3-b448-4c9a-b428-cf32d455055e/resource/155c187b-6893-4037-bacb-a6ca8676deb2/download/69-18.pdf] ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး၊ အရန်အင်အား ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]] ဖြစ်သော “စည်သူဘွဲ့” ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref name=":02">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|မာရဝိဇယဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က ၎င်းအားနိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ /၂၀၂၃ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့နှင့် သုဓမ္မသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81785|access-date=2026-04-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:၁၉၆၀ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] ohteaacj23r87zpmlvx5k24cx8z6wwh 1030301 1030290 2026-05-07T16:25:51Z Chanpyaelinn 44152 ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ကို ၂၀၁၆ မှာရရှိခဲ့တဲ့အတွက် (၂၀၁၆) ဆိုတဲ့ ခုနှစ်ထပ်ဖြည့်ခဲ့ပါတယ် 1030301 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific_prefix = |image = |caption = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစော |office1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယ သမ္မတ (၁)]] |alongside1 = [[နန်းနီနီအေး]] နှင့်အတူ |president1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] |successor1 = |office2= [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency2= [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] |termstart2= ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |termend2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor2= သူရ သက်ဆွေ <small>(၂၀၁၅-၂၀၂၁)</small> |successor2 = ''လစ်လပ်'' |office3=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1blankname3 = ယာယီသမ္မတ | 1namedata3 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |termstart3= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end3= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer3= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |predecessor3=[[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |successor3 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' |office4=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးနှင့် [[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |termstart4=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end4=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |appointer4= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |predecessor4= ''ဝန်ကြီးဌာနစတင်'' |successor4 = ''ဌာနဖျက်သိမ်း'' |office5 =[[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] အဖွဲ့ဝင် | 1blankname5 = ဥက္ကဋ္ဌ | 1namedata5 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start5 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end5 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor5= ''ကော်မရှင်စတင်'' |office6 =[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အဖွဲ့ဝင် | 1blankname6 = ဥက္ကဋ္ဌ | 1namedata6 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start6 = ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | term_end6 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |predecessor6= ''ကောင်စီစတင်'' |successor6 = ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' |office7 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ <br> အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] |term_start7 = ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |term_end7 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | 1blankname7 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] | 1namedata7= [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |successor7 = ''ရာထူးစတင်'' |predecessor7 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' |office8 = [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start8 = ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |term_end8 = ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |office9 = [[စစ်ထောက်ချုပ်]] |term_start9 = ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ |term_end9 = ၅ မေ ၂၀၂၀ |predessor9= [[ဝေလွင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဝေလွင်]] |successor9= [[ကျော်စွာလင်း]] | birth_date = | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = [[ဗမာ]] | ethnicity = | known_for = | occupation = | spouse = စမ်းစမ်းအေး <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/17/53462|title=စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ ဇနီးများကို စစ်ခေါင်းဆောင်က သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပေး|work=mizzima|access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> | children = | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ်(၂၃) | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = ၃၀ ဇွန် ၁၉၈၂ - ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | rank = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}}ဗိုလ်ချုပ်ကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = *[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] (၂၀၁၆) *[[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၁) *[[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၃) * [[မဟာသရေစည်သူ]] (၂၀၂၆) |successor5=[[ကျော်စွာလင်း]]|military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၁၆၇၆၇|cabinet=[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁) |မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] (၂၀၂၃-၂၀၂၅) <br> [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] (၂၀၂၅-လက်ရှိ)|party=ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|honorific prefix=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) <Br> မဟာသရေစည်သူ၊ ဦး}} '''ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစော''' သည် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသူဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ထိုရာထူးကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81294 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၎င်းသည် ၁၃ဦးမြောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] နှင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်]] အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ယင်းမတိုင်မီက ၎င်းသည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်နှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81286 |access-date=2026-04-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> [[စစ်ထောက်ချုပ်]] ရာထူးအပြင် တပ်မတော်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နိုင်ငံရေးရာထူးများတွင်ပါ တာဝန်ယူခဲ့ပြီး စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသူတစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/41024|title=အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|work=Ministry of Information(Myanmar)|access-date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c6pnp719nx5o|title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အကြံပေးဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင်၂၀၂၃}}</ref> == စစ်မှုထမ်းဘဝနှင့် အဓိကရာထူးများ == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ် ၂၃ မှ ဆင်းသက်ခဲ့ပြီး နဝတအစိုးရလက်ထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]]တို့၏ လုံခြုံရေးကို တာဝန်ယူရသည့် အမှတ် ၃၀၃ ခြေမြန်တပ်ရင်း၏ တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref name=":0" />ထိုတပ်ကို အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သူသည် အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] နှင့် တစ်ပတ်စဥ်ထဲ ဖြစ်သည်။၁၉၈၂ ခုနှစ် မှစ၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ထိ [[တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] နှင့် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] တို့တွင် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ထိ [[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တွင် တိုင်းမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်ထိ [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တွင် တိုင်းမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလအထိ [[စစ်ထောက်ချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ စစ်ထောက်ချုပ်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အတွက် တိုက်လေယာဉ်နှင့် စစ်လက်နက်များ ဝယ်ယူရေးကအစ ကုန်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူရေးအထိ အဆုံးအဖြတ်ပေးရသည့် အဆင့်မြင့်ရာထူးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === အခြားတာဝန်များ === ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် စစ်ထောက်ချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ချိန်တွင် စစ်ထောက်ချုပ်လုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်သည့် စစ်တပ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးများကို တာဝန်ယူကြီးကြပ်ခဲ့သည်။ဤတွင် စစ်ခေါင်းဆောင်မိသားစု၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပေးသူအဖြစ်လည်း စွပ်စွဲခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/39069/|title=ငွေရှာကောင်းသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကို မင်းအောင်လှိုင် အကြံပေးခန့်|work=Myanmar Now|access-date=၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> * [[မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း]] (MEC): သူသည် စစ်ထောက်ချုပ်အဖြစ်မှ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအခြားတာဝန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့ရချိန် စစ်ထောက်ချုပ်များသာ ဦးဆောင်ရသည့် မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (MEC)ကို လက်မလွှတ်ခဲ့ရဘဲ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။ လက်ရှိတွင်မူ MD ဦးကျော်လင်းထံသို့ တာဝန်များ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/Documents/HRBodies/HRCouncil/FFM-Myanmar/EconomicInterestsMyanmarMilitary/Infographic1_Governance_Structure_of_MEHL_and_MEC.pdf|title=Governance Structure of MEHL and MEC|work=OHCHR|access-date=5 July 2023|date=August 2019}}</ref> * ကန်သာယာဆေးရုံ: စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မိသားစု၏ အရင်းအနှီးများစွာ ပါဝင်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ကန်သာယာဆေးရုံကို တည်ဆောက်ပေးခဲ့သူမှာ ၎င်းဖြစ်ပြီး ယင်းဆေးရုံကို MEC က ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2022/08/16/253903.html|title=စစ်တပ်စီးပွားရေး ခေါင်းကိုင် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|work=ဧရာဝတီသတင်းဌာန|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၂}}</ref> * [[အင်းဝဘဏ်လီမိတက်|အင်းဝဘဏ်]]: စစ်တပ်ပိုင် အင်းဝဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/content/နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ-တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်-ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး-2|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မြန်မာနိုင်ငံဘဏ်များအသင်း နာယက၊ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် တာဝန်ရှိသူများ၊ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များမှ ဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ တာဝန်ရှိသူများနှင့်တွေ့ဆုံ|work=MWD Webportal|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> * ရုရှားမှ ဆီဝယ်ယူရေး: ရုရှားနိုင်ငံမှ စက်သုံးဆီ ဝယ်ယူရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.thechindwin.com/the-junta-chief-appoints-mehl-boss-lieutenant-general-nyo-saw-to-spearhead-organizing-committee-for-russian-oil-purchase-and-distribution/|title=The junta chief appoints MEHL boss Lieutenant General Nyo Saw to spearhead Organizing Committee for Russian Oil Purchase and Distribution|work=thechindwin|access-date=5 July 2023|date=16 August 2022|archive-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926224331/https://www.thechindwin.com/the-junta-chief-appoints-mehl-boss-lieutenant-general-nyo-saw-to-spearhead-organizing-committee-for-russian-oil-purchase-and-distribution/}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/6918-2022-08-16-09-40-06|title=ရုရှားမှ စက်သုံးဆီဝယ်ယူရန် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော ဦးဆောင်သည့် ဆီဝယ်ယူရေး ဦးဆောင်ကော်မတီဖွဲ့စည်း|work=Yangon Media Group|access-date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၂|archive-date=5 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705092431/https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/6918-2022-08-16-09-40-06}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေ ၂၇ ရက် တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-09/Order%2037-2024.pdf|title=နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၇ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> == နိုင်ငံရေးရာထူးများနှင့် တာဝန်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် အောက်ပါနိုင်ငံရေးရာထူးများဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်- ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့် သတ်မှတ်ထားသည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] ရာထူးဖြင့် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cv2120gz0vvo|title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော - စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ အကြံပေးအသစ်|work=BBC Burmese|access-date=၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ဘတ်ဂျက်စိစစ်ဖြတ်တောက်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ: စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ အယုံကြည်ရဆုံးသူဖြစ်လာပြီးနောက် နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာငွေခွဲဝေသုံးစွဲရေးတွင် အရေးပါသော ဘတ်ဂျက်စိစစ်ဖြတ်တောက်ရေးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ယင်းရာထူးသည် ယခင်အစိုးရများလက်ထက်တွင် ဒုတိယသမ္မတများကသာ လုပ်ဆောင်ရသည့် တာဝန်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/01/05/378068.html|title=သရေစည်သူဘွဲ့ ရ စစ်ခေါင်းဆောင် လူယုံ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|accessdate=1 August 2025|publisher=The Irrawaddy}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ တပ်လက်ကိုင်မရှိဘဲ တပ်မတော်အရန်အင်အားထဲမှနေ၍ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်တိုးခဲ့သူအဖြစ် စာရင်းဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvg5qnq7pq4t|title=စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ လူရင်း သုံးဦး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတွေ ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၄}}</ref> == နိုင်ငံရေးဘဝ == === နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့ပြီး အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ဤအစိုးရအဖွဲ့သစ်တွင် ၎င်းအား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ကြေညာချက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာထူးအဆင့်အတန်းဖြင့် မဟုတ်ဘဲ "ဦးညိုစော" ဟူသော အမည်ဖြင့်သာ ဖော်ပြပါရှိသည်။ ဦးညိုစောသည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးအပြင် ဝန်ကြီးဌာနအသစ် ဖြစ်သော [[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်ကိုလည်း ပူးတွဲတာဝန်ယူသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/717272|title=ကာလုံအစည်းအဝေးခေါ်ယူပြီး ကြားကာလပြည်ထောင်စုအစိုးရ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB Burmese|accessdate=2025-7-15}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref>ထို့အပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစား အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်၏]] အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၆ ရက်တွင် ဆက်လက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုပါ ရယူထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mtnewstoday.com/?p=109315|title=နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီအား နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း|work=Myanmar Transparency News|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ }}</ref> === ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တရားဝင် နိုင်ငံခြား ခရီးစဉ်များ === * စုစုပေါင်းခရီးစဉ် (၂) ကြိမ် - {{အလံ|China}} (၁) ကြိမ်၊ {{အလံ|Turkmenistan}} (၁) ကြိမ်။ {| class="wikitable" style="width:100%;" !စဉ် !ရောက်ရှိသည့် နိုင်ငံများ !မြို့များ !ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !မှတ်ချက် |- | ၁။ | {{အလံ|China}} | [[နန်းနင်မြို့|နန်နင်းမြို့]] | ၁၄ - ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74916|title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော ဦးဆောင်သည့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=17 Septemberf 2025}}</ref> | (၂၂) ကြိမ်မြောက် တရုတ်-အာဆီယံ ကုန်စည်ပြပွဲနှင့် တရုတ်-အာဆီယံ စီးပွားရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ထိပ်သီးဖိုရမ် တက်ရောက်ခြင်း။ |ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်ဖြင့် ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားခရီးစဥ် |- | ၂။ | {{အလံ|Turkmenistan}} | [[အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့]] | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ်အထိမ်းအမှတ် နိုင်ငံတကာဖိုရမ်<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့၌ ကျင်းပသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ် အထိမ်းအမှတ်နိုင်ငံတကာဖိုရမ်သို့ တက်ရောက်မိန့်ခွန်းပြောကြား {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/78001 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> | [[အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ|အီရန်သမ္မတ]] [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်|မာဆော့ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]] နှင့်ပါ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ |} === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၁,၄၈၇ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၉၇.၅၇ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူ၏ မဲဆန္ဒနယ်တွင် ပြိုင်ဘက်အဖြစ် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီမှ ဦးဝင်းကျော်သူ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2585-%25E1%2580%2581%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA-%25E1%2580%2595%25E1%2580%25AB%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25-48 |access-date=2026-03-16 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |+ '''၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် မဲရလဒ်အခြေအနေ''' |- !rowspan="2" style="width:5%;" | အနိုင်ရသူ !rowspan="2" style="width:20%;" | ကိုယ်စားလှယ်လောင်း !rowspan="2" style="width:25%;" | ပါတီ !colspan="3" | ထောက်ခံမဲ !rowspan="2" style="width:10%;" | မဲရာခိုင်နှုန်း |- ! style="width:10%;" | ဆန္ဒမဲ !! style="width:10%;" | ကြိုတင်မဲ !! style="width:10%;" | စုစုပေါင်း |- | [[ဖိုင်:Check mark.svg|15px]] | ဦးညိုစော | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | ၈၇၂ | ၆၁၅ | '''၁,၄၈၇''' | ၉၇.၅၇% |- | | ဦးဝင်းကျော်သူ | [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] | ၃၃ | ၄ | ၃၇ | ၂.၄၃% |- ! colspan="3" | စုစုပေါင်း ! ၉၀၅ ! ၆၁၉ ! ၁,၅၂၄ ! ၁၀၀% |} === ဒုတိယသမ္မတ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃၁) ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့က ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81286 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {{main|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်ခံအမျိုးသား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော်သမ္မတလောင်း ဦးညိုစောက ထောက်ခံမဲ ၁၂၆ မဲ ရရှိခဲ့သဖြင့် ဒုတိယသမ္မတ-၁ အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81369|access-date=2026-04-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81373|access-date=2026-04-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောသည် ဒေါ်စမ်းစမ်းအေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်စမ်းစမ်းအေးသည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် [[မေသဉ္ဇာဦး]] ၏ အစ်မဖြစ်ပြီး ပြေးခုန်ပစ် အားကစားမယ်ဟောင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/04/17/53462?fbclid=IwY2xjawMNKtpleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFuMHQxdkJMRFNhQlE4U29MAR4wRr-V9nWkrDOQRUg4z7tp2s9ULgDG28UDYcP57h76IIWR9kVeCxpyds9snA_aem_z5aNnYtQ-g1xI4fK2zvYUg|title=စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ ဇနီးများကို စစ်ခေါင်းဆောင်က သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပေး|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-05/59-2025.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၅၉/၂၀၂၅|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref>ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော၏ ဖခင်မှာ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်|မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်]] အစိုးရလက်ထက် ကရင်ပြည်နယ်တွင် သစ်တောအရာရှိ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/01/05/378068.html|title=သရေစည်သူဘွဲ့ ရ စစ်ခေါင်းဆောင် လူယုံ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော|work=The Irrawaddy|access-date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> == နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့မှုများ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော၏ အမည်သည် [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂ]] (EU) ၏ ထပ်တိုးအရေးယူပိတ်ဆို့သည့် စာရင်းတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ယင်းပိတ်ဆို့မှုတွင် ၎င်း၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ စီးပွားရေးအရင်းအမြစ်များအား ပိတ်ပင်ခြင်းနှင့် ဥရောပဒေသအတွင်း ခရီးသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-12 |title=EU Adds Myanmar Junta Chief’s Business Supremo to Sanctions List |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/eu-adds-myanmar-junta-chiefs-business-supremo-to-sanctions-list.html |access-date=2026-03-16 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၄/၂၀၁၆ အားဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ကိုချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ [https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/3ca3a1e3-b448-4c9a-b428-cf32d455055e/resource/155c187b-6893-4037-bacb-a6ca8676deb2/download/69-18.pdf] ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး၊ အရန်အင်အား ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစောကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]] ဖြစ်သော “စည်သူဘွဲ့” ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref name=":02">{{Cite journal|author=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-02/Vol-74,No-5.pdf|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၁)|pages=၂၅၉|language=မြန်မာဘာသာ|accessdate=၂၀၂၁-၀၉-၂၉|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်|date=၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်|format=PDF|journal=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်းစာစောင်|volume=အတွဲ(၇၄)|issue=အမှတ်(၅၁)}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|မာရဝိဇယဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်]] တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က ၎င်းအားနိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ /၂၀၂၃ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]] ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/23011|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၅ / ၂၀၂၃|work=cincdsmyanmar|access-date=၂၄ ဇူလိုင်၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့နှင့် သုဓမ္မသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81785|access-date=2026-04-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:၁၉၆၀ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] 8pr9nkg67hbypcm9hmov42ye3asrz02 0 52480 1030319 1028374 2026-05-07T20:08:23Z Mkant00 135890 1030319 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့၏ စာတမ်းတစ်ခု၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ {{sfn|Eilenberg|Mac Lane|1945}} အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုခေတ်အခါက နယ်ပယ်အသီးသီးနှင့် အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံးတိုပေါ်လော်ဂျီ|အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော "သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း" (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းတစ်ခု (topological space) ၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ (homology) နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ [[P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း|<math>p</math>-အခြေခံကိန်း]] ဆော်လီနွိုက် (p-adic solenoid) ၏ <math>3</math>-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (3-sphere) ဖြည့်စွက်စု (complement) ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ် (universal coefficient theorem) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (direct or inverse limits) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (exact sequence) ရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) များ မှာ "သဘာဝကျကြောင်း" (natural) သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် (double dual) တို့ကြားရှိ ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical isomorphism) သည် မည်သည့် အခြေအစု (basis) ကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုယ်သိစိတ် (intuition) ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် (formalise) ။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) များကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည် ။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်(source) နှင့် ပစ်မှတ် (target) တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာ (functor) များ ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများ ကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''': အစုများ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': အုပ်စုများ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''': ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': ဖီးလ်ဒ်များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် မိုနွိုက် (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_* \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ [[File:Commutative diagram.png|Commutative diagram.png]] တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ချင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ချင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်=== <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math></math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ မည်သည့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> အတွက်မဆို အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow Set</math> တို့ ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ အားလုံးပါဝင်သော အစု <math>Hom(C(c,-), F)</math> နှင့် အစု <math>Fc</math> တို့ကြားတွင် သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအား ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>1_c</math> နေရာတွင် တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ရိုးရှင်းစွာ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} k3cnwzctiv85cy12o5hp5r9sakt48cz 1030329 1030319 2026-05-07T20:24:46Z Mkant00 135890 1030329 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့၏ စာတမ်းတစ်ခု၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ {{sfn|Eilenberg|Mac Lane|1945}} အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုခေတ်အခါက နယ်ပယ်အသီးသီးနှင့် အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံးတိုပေါ်လော်ဂျီ|အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော "သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း" (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းတစ်ခု (topological space) ၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ (homology) နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ [[P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း|<math>p</math>-အခြေခံကိန်း]] ဆော်လီနွိုက် (p-adic solenoid) ၏ <math>3</math>-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (3-sphere) ဖြည့်စွက်စု (complement) ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ် (universal coefficient theorem) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (direct or inverse limits) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (exact sequence) ရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) များ မှာ "သဘာဝကျကြောင်း" (natural) သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် (double dual) တို့ကြားရှိ ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical isomorphism) သည် မည်သည့် အခြေအစု (basis) ကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုယ်သိစိတ် (intuition) ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် (formalise) ။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) များကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည် ။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်(source) နှင့် ပစ်မှတ် (target) တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာ (functor) များ ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများ ကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''': အစုများ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': အုပ်စုများ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''': ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': ဖီးလ်ဒ်များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် မိုနွိုက် (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_* \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ကိုကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ကိုကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ [[File:Commutative diagram.png|Commutative diagram.png]] တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ချင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ချင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်=== <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math></math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ မည်သည့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> အတွက်မဆို အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow Set</math> တို့ ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ အားလုံးပါဝင်သော အစု <math>Hom(C(c,-), F)</math> နှင့် အစု <math>Fc</math> တို့ကြားတွင် သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအား ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>1_c</math> နေရာတွင် တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ရိုးရှင်းစွာ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} r6vce50yo9ljlmzlssifnneir82rh2u 1030333 1030329 2026-05-07T20:45:19Z Mkant00 135890 1030333 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့၏ စာတမ်းတစ်ခု၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ {{sfn|Eilenberg|Mac Lane|1945}} အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုခေတ်အခါက နယ်ပယ်အသီးသီးနှင့် အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံးတိုပေါ်လော်ဂျီ|အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော "သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း" (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းတစ်ခု (topological space) ၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ (homology) နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ [[P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း|<math>p</math>-အခြေခံကိန်း]] ဆော်လီနွိုက် (p-adic solenoid) ၏ <math>3</math>-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (3-sphere) ဖြည့်စွက်စု (complement) ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ် (universal coefficient theorem) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (direct or inverse limits) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (exact sequence) ရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) များ မှာ "သဘာဝကျကြောင်း" (natural) သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် (double dual) တို့ကြားရှိ ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical isomorphism) သည် မည်သည့် အခြေအစု (basis) ကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုယ်သိစိတ် (intuition) ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် (formalise) ။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) များကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည် ။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်(source) နှင့် ပစ်မှတ် (target) တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာ (functor) များ ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများ ကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''': အစုများ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': အုပ်စုများ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''': ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': ဖီးလ်ဒ်များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် မိုနွိုက် (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_* \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ကိုကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ကိုကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ [[File:Commutative diagram.png|Commutative diagram.png]] တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ချင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ချင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်=== <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math></math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ မည်သည့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> အတွက်မဆို အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow Set</math> တို့ ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ အားလုံးပါဝင်သော အစု <math>Hom(C(c,-), F)</math> နှင့် အစု <math>Fc</math> တို့ကြားတွင် သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအား ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>1_c</math> နေရာတွင် တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ရိုးရှင်းစွာ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object)''' <math>T</math> ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>X \to T</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အစ အရာဝတ္ထု (initial object) <math>I</math>''' ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>I \to X</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ === ကတော့ပုံများမှတစ်ဆင့် စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits via Cones) === <math>F: \mathcal{I} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ '''စုဆုံမှတ် (limit)''' ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <math>F</math> ၏ '''ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit)''' ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ '''သက်သေပြချက်''': အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ <math>\blacksquare</math> ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} onjtrp4fun6simpa3amt3rnqoebvt15 0 54145 1030411 960159 2026-05-08T06:51:30Z ~2026-27857-84 142396 /* စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း */ 1030411 wikitext text/x-wiki {{Infobox Deputy First Minister | name = ဦးရဲထွဋ် |honorific-prefix = |image = Ye Htut (2014) (cropped).jpg | caption = | order = | office = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး | term_start = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | term_end = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor = [[အောင်ကြည်|အောင်ကြည်]] | successor = [[ဖေမြင့်]] | order2 = | office2 = သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ | term_start2 = ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃<ref name="mmtimes1">{{cite web |url=http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook |title=U Ye Htut: From military to ministry |publisher=Mmtimes.com |date=2014-07-07 |accessdate=2014-07-19 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304044109/http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook }}</ref> | term_end2 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor2 = | successor2 = | order3 = | office3 = ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |alongside3 =ဦးပိုက်ထွေးနှင့်အတူ | term_start3 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂<ref>{{cite web|url=http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=20 September 2021|archivedate=5 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005083359/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html}}</ref> | term_end3 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | predecessor3 = စိုးဝင်း<ref name="dassk">{{cite news|last=Aung Zaw|title=Will Aung Kyi Defend Press Freedom?|url=http://www.irrawaddy.org/archives/13146|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Irrawaddy|date=3 September 2012}}</ref> | successor3 = | order4 = | office4 = ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်<ref name="dassk"/> | term_start4 = ၃၁ မတ် ၂၀၁၁ | term_end4 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | predecessor4 = | successor4 = တင့်ဆွေ<ref>{{cite news|last=Kyaw Hsu Mon|title=Senior bureaucrats on the move in another reshuffle|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Myanmar Times|date=24 September 2012|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303231346/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html}}</ref> | birth_date = {{birth year and age|1959}}<ref name="mmtimes1"/> | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = [[မြန်မာ]] | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = ခင်စန္ဒာထွန်း<ref name="MWS">{{cite news | url=http://www.irrawaddy.org/burma/ministers-wife-shares-fake-facebook-photo-suu-kyi-islamic-headscarf.html | title=Minister’s Wife Shares Fake Facebook Photo of Suu Kyi in Islamic Headscarf | date=6 June 2014 | agency=The Irrawaddy | accessdate=7 June 2014 | author=Zarni Mann}}</ref> | relations = | children = | residence = [[နေပြည်တော်]] | alma_mater = | occupation = စစ်တပ်အရာရှိ | profession = | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = | website = {{url|www.facebook.com/ye.htut.988}} | allegiance = [[မြန်မာ]] | branch = [[မြန်မာ့တပ်မတော်]] | serviceyears = ၁၉၇၇-၂၀၀၅<ref name="mmtimes1"/> | rank = ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = | footnotes = |president=[[သိန်းစိန်|ဦးသိန်းစိန်]]}} '''ဦးရဲထွဋ်''' သည် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ယခင်က မြန်မာတပ်မတော် တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]သို့ ကူးပြောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊သမ္မတဦးသိန်းစိန် ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့]]တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]ရှိ ISEAS-Yusof Ishak Institute တွင် အကြီးတန်းသုတေသီ (Senior Fellow) အဖြစ် သွားရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် ၂၂ ဆင်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းဆင်းပြီးနောက် သူသည် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် တစ်လျှောက်တွင် ငါးနှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ရဲထက်နိုင်၏သားဖြစ်သည်။ == အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == သူဟာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဖြစ် ၂၀၀၅ တွင် အငြိမ်းစားယူပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန၌ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ယခင်ဝန်ကြီး [[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]]နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများအား အခြားဝန်ကြီးဌာနများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသောအခါ သူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဩဂုတ်လ ၃၀ တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၌ ဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အငြင်းပွားမှု == ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Eleven Media Group က ကလောင်နာမည် ဒေါက်တာဆိပ်ဖွားဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် ဇနီးဖြစ်သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဖေ့ဘွတ်မှ ဖိုတိုရှော့ အထူးပြုလုပ်ထားသည့် လူမျိုးရေး ဘာသာရေး ထိခိုက်စေမည့် ပုံတစ်ပုံကို ဝေမျှခြင်းပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ညပိုင်းတွင် ပုဒ်မ ၅၀၅(က) ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည်။ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာပေါ် မဟုတ်မမှန်သတင်းများ ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းခံရခြင်းဖြစ်ကာ တရားလိုမှာ စစ်ကောင်စီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51lwnw2jgvo|title= ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အဖမ်းခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ }}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဦးရဲထွဋ်သည် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်နှင့် ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇နှစ်၊ စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/284766|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ၊ ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) တို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ ပေးအပ်သည့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ဖြင့် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ထောင်]]မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cqj209q1k95o|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အင်းစိန်ထောင်ကနေ ပြန်လွတ်|work=BBC|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၉| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] 781jyb5nnt943by35t5r8dxs862my7f 1030412 1030411 2026-05-08T06:54:47Z ~2026-27857-84 142396 /* စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း */ 1030412 wikitext text/x-wiki {{Infobox Deputy First Minister | name = ဦးရဲထွဋ် |honorific-prefix = |image = Ye Htut (2014) (cropped).jpg | caption = | order = | office = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး | term_start = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | term_end = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor = [[အောင်ကြည်|အောင်ကြည်]] | successor = [[ဖေမြင့်]] | order2 = | office2 = သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ | term_start2 = ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃<ref name="mmtimes1">{{cite web |url=http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook |title=U Ye Htut: From military to ministry |publisher=Mmtimes.com |date=2014-07-07 |accessdate=2014-07-19 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304044109/http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook }}</ref> | term_end2 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor2 = | successor2 = | order3 = | office3 = ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |alongside3 =ဦးပိုက်ထွေးနှင့်အတူ | term_start3 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂<ref>{{cite web|url=http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=20 September 2021|archivedate=5 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005083359/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html}}</ref> | term_end3 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | predecessor3 = စိုးဝင်း<ref name="dassk">{{cite news|last=Aung Zaw|title=Will Aung Kyi Defend Press Freedom?|url=http://www.irrawaddy.org/archives/13146|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Irrawaddy|date=3 September 2012}}</ref> | successor3 = | order4 = | office4 = ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်<ref name="dassk"/> | term_start4 = ၃၁ မတ် ၂၀၁၁ | term_end4 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | predecessor4 = | successor4 = တင့်ဆွေ<ref>{{cite news|last=Kyaw Hsu Mon|title=Senior bureaucrats on the move in another reshuffle|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Myanmar Times|date=24 September 2012|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303231346/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html}}</ref> | birth_date = {{birth year and age|1959}}<ref name="mmtimes1"/> | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = [[မြန်မာ]] | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = ခင်စန္ဒာထွန်း<ref name="MWS">{{cite news | url=http://www.irrawaddy.org/burma/ministers-wife-shares-fake-facebook-photo-suu-kyi-islamic-headscarf.html | title=Minister’s Wife Shares Fake Facebook Photo of Suu Kyi in Islamic Headscarf | date=6 June 2014 | agency=The Irrawaddy | accessdate=7 June 2014 | author=Zarni Mann}}</ref> | relations = | children = | residence = [[နေပြည်တော်]] | alma_mater = | occupation = စစ်တပ်အရာရှိ | profession = | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = | website = {{url|www.facebook.com/ye.htut.988}} | allegiance = [[မြန်မာ]] | branch = [[မြန်မာ့တပ်မတော်]] | serviceyears = ၁၉၇၇-၂၀၀၅<ref name="mmtimes1"/> | rank = ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = | footnotes = |president=[[သိန်းစိန်|ဦးသိန်းစိန်]]}} '''ဦးရဲထွဋ်''' သည် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ယခင်က မြန်မာတပ်မတော် တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]သို့ ကူးပြောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊သမ္မတဦးသိန်းစိန် ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့]]တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]ရှိ ISEAS-Yusof Ishak Institute တွင် အကြီးတန်းသုတေသီ (Senior Fellow) အဖြစ် သွားရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် ၂၂ ဆင်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းဆင်းပြီးနောက် သူသည် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် တစ်လျှောက်တွင် ငါးနှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြည်ဟိန်း၏သားဖြစ်သည်။ == အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == သူဟာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဖြစ် ၂၀၀၅ တွင် အငြိမ်းစားယူပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန၌ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ယခင်ဝန်ကြီး [[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]]နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများအား အခြားဝန်ကြီးဌာနများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသောအခါ သူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဩဂုတ်လ ၃၀ တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၌ ဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အငြင်းပွားမှု == ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Eleven Media Group က ကလောင်နာမည် ဒေါက်တာဆိပ်ဖွားဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် ဇနီးဖြစ်သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဖေ့ဘွတ်မှ ဖိုတိုရှော့ အထူးပြုလုပ်ထားသည့် လူမျိုးရေး ဘာသာရေး ထိခိုက်စေမည့် ပုံတစ်ပုံကို ဝေမျှခြင်းပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ညပိုင်းတွင် ပုဒ်မ ၅၀၅(က) ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည်။ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာပေါ် မဟုတ်မမှန်သတင်းများ ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းခံရခြင်းဖြစ်ကာ တရားလိုမှာ စစ်ကောင်စီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51lwnw2jgvo|title= ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အဖမ်းခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ }}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဦးရဲထွဋ်သည် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်နှင့် ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇နှစ်၊ စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/284766|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ၊ ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) တို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ ပေးအပ်သည့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ဖြင့် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ထောင်]]မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cqj209q1k95o|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အင်းစိန်ထောင်ကနေ ပြန်လွတ်|work=BBC|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၉| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] 7bqi1mbfx2ucmj24s8pbdtrgvv3w8qg 1030427 1030412 2026-05-08T08:05:37Z ~2026-27857-84 142396 /* စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း */ 1030427 wikitext text/x-wiki {{Infobox Deputy First Minister | name = ဦးရဲထွဋ် |honorific-prefix = |image = Ye Htut (2014) (cropped).jpg | caption = | order = | office = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး | term_start = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | term_end = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor = [[အောင်ကြည်|အောင်ကြည်]] | successor = [[ဖေမြင့်]] | order2 = | office2 = သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ | term_start2 = ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃<ref name="mmtimes1">{{cite web |url=http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook |title=U Ye Htut: From military to ministry |publisher=Mmtimes.com |date=2014-07-07 |accessdate=2014-07-19 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304044109/http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook }}</ref> | term_end2 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor2 = | successor2 = | order3 = | office3 = ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |alongside3 =ဦးပိုက်ထွေးနှင့်အတူ | term_start3 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂<ref>{{cite web|url=http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=20 September 2021|archivedate=5 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005083359/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html}}</ref> | term_end3 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | predecessor3 = စိုးဝင်း<ref name="dassk">{{cite news|last=Aung Zaw|title=Will Aung Kyi Defend Press Freedom?|url=http://www.irrawaddy.org/archives/13146|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Irrawaddy|date=3 September 2012}}</ref> | successor3 = | order4 = | office4 = ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်<ref name="dassk"/> | term_start4 = ၃၁ မတ် ၂၀၁၁ | term_end4 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | predecessor4 = | successor4 = တင့်ဆွေ<ref>{{cite news|last=Kyaw Hsu Mon|title=Senior bureaucrats on the move in another reshuffle|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Myanmar Times|date=24 September 2012|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303231346/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html}}</ref> | birth_date = {{birth year and age|1959}}<ref name="mmtimes1"/> | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = [[မြန်မာ]] | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = ခင်စန္ဒာထွန်း<ref name="MWS">{{cite news | url=http://www.irrawaddy.org/burma/ministers-wife-shares-fake-facebook-photo-suu-kyi-islamic-headscarf.html | title=Minister’s Wife Shares Fake Facebook Photo of Suu Kyi in Islamic Headscarf | date=6 June 2014 | agency=The Irrawaddy | accessdate=7 June 2014 | author=Zarni Mann}}</ref> | relations = | children = | residence = [[နေပြည်တော်]] | alma_mater = | occupation = စစ်တပ်အရာရှိ | profession = | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = | website = {{url|www.facebook.com/ye.htut.988}} | allegiance = [[မြန်မာ]] | branch = [[မြန်မာ့တပ်မတော်]] | serviceyears = ၁၉၇၇-၂၀၀၅<ref name="mmtimes1"/> | rank = ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = | footnotes = |president=[[သိန်းစိန်|ဦးသိန်းစိန်]]}} '''ဦးရဲထွဋ်''' သည် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ယခင်က မြန်မာတပ်မတော် တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]သို့ ကူးပြောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊သမ္မတဦးသိန်းစိန် ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့]]တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]ရှိ ISEAS-Yusof Ishak Institute တွင် အကြီးတန်းသုတေသီ (Senior Fellow) အဖြစ် သွားရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် ၂၂ ဆင်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းဆင်းပြီးနောက် သူသည် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် တစ်လျှောက်တွင် ငါးနှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုက်ကယ်သားစစ်၏ တပည့်အရင်းဖြစ်သည်။ == အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == သူဟာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဖြစ် ၂၀၀၅ တွင် အငြိမ်းစားယူပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန၌ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ယခင်ဝန်ကြီး [[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]]နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများအား အခြားဝန်ကြီးဌာနများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသောအခါ သူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဩဂုတ်လ ၃၀ တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၌ ဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အငြင်းပွားမှု == ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Eleven Media Group က ကလောင်နာမည် ဒေါက်တာဆိပ်ဖွားဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် ဇနီးဖြစ်သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဖေ့ဘွတ်မှ ဖိုတိုရှော့ အထူးပြုလုပ်ထားသည့် လူမျိုးရေး ဘာသာရေး ထိခိုက်စေမည့် ပုံတစ်ပုံကို ဝေမျှခြင်းပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ညပိုင်းတွင် ပုဒ်မ ၅၀၅(က) ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည်။ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာပေါ် မဟုတ်မမှန်သတင်းများ ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းခံရခြင်းဖြစ်ကာ တရားလိုမှာ စစ်ကောင်စီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51lwnw2jgvo|title= ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အဖမ်းခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ }}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဦးရဲထွဋ်သည် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်နှင့် ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇နှစ်၊ စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/284766|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ၊ ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) တို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ ပေးအပ်သည့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ဖြင့် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ထောင်]]မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cqj209q1k95o|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အင်းစိန်ထောင်ကနေ ပြန်လွတ်|work=BBC|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၉| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] 03951gpy8njaphwziiqmwstydw6kygb 1030436 1030427 2026-05-08T08:33:04Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27857-84|~2026-27857-84]] ([[User talk:~2026-27857-84|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030427|1030427]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030436 wikitext text/x-wiki {{Infobox Deputy First Minister | name = ဦးရဲထွဋ် |honorific-prefix = |image = Ye Htut (2014) (cropped).jpg | caption = | order = | office = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး | term_start = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | term_end = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor = [[အောင်ကြည်|အောင်ကြည်]] | successor = [[ဖေမြင့်]] | order2 = | office2 = သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ | term_start2 = ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃<ref name="mmtimes1">{{cite web |url=http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook |title=U Ye Htut: From military to ministry |publisher=Mmtimes.com |date=2014-07-07 |accessdate=2014-07-19 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304044109/http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook }}</ref> | term_end2 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor2 = | successor2 = | order3 = | office3 = ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |alongside3 =ဦးပိုက်ထွေးနှင့်အတူ | term_start3 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂<ref>{{cite web|url=http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=20 September 2021|archivedate=5 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005083359/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html}}</ref> | term_end3 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | predecessor3 = စိုးဝင်း<ref name="dassk">{{cite news|last=Aung Zaw|title=Will Aung Kyi Defend Press Freedom?|url=http://www.irrawaddy.org/archives/13146|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Irrawaddy|date=3 September 2012}}</ref> | successor3 = | order4 = | office4 = ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်<ref name="dassk"/> | term_start4 = ၃၁ မတ် ၂၀၁၁ | term_end4 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | predecessor4 = | successor4 = တင့်ဆွေ<ref>{{cite news|last=Kyaw Hsu Mon|title=Senior bureaucrats on the move in another reshuffle|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Myanmar Times|date=24 September 2012|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303231346/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html}}</ref> | birth_date = {{birth year and age|1959}}<ref name="mmtimes1"/> | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = [[မြန်မာ]] | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = ခင်စန္ဒာထွန်း<ref name="MWS">{{cite news | url=http://www.irrawaddy.org/burma/ministers-wife-shares-fake-facebook-photo-suu-kyi-islamic-headscarf.html | title=Minister’s Wife Shares Fake Facebook Photo of Suu Kyi in Islamic Headscarf | date=6 June 2014 | agency=The Irrawaddy | accessdate=7 June 2014 | author=Zarni Mann}}</ref> | relations = | children = | residence = [[နေပြည်တော်]] | alma_mater = | occupation = စစ်တပ်အရာရှိ | profession = | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = | website = {{url|www.facebook.com/ye.htut.988}} | allegiance = [[မြန်မာ]] | branch = [[မြန်မာ့တပ်မတော်]] | serviceyears = ၁၉၇၇-၂၀၀၅<ref name="mmtimes1"/> | rank = ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = | footnotes = |president=[[သိန်းစိန်|ဦးသိန်းစိန်]]}} '''ဦးရဲထွဋ်''' သည် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ယခင်က မြန်မာတပ်မတော် တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]သို့ ကူးပြောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊သမ္မတဦးသိန်းစိန် ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့]]တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]ရှိ ISEAS-Yusof Ishak Institute တွင် အကြီးတန်းသုတေသီ (Senior Fellow) အဖြစ် သွားရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် ၂၂ ဆင်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းဆင်းပြီးနောက် သူသည် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် တစ်လျှောက်တွင် ငါးနှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြည်ဟိန်း၏သားဖြစ်သည်။ == အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == သူဟာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဖြစ် ၂၀၀၅ တွင် အငြိမ်းစားယူပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန၌ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ယခင်ဝန်ကြီး [[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]]နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများအား အခြားဝန်ကြီးဌာနများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသောအခါ သူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဩဂုတ်လ ၃၀ တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၌ ဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အငြင်းပွားမှု == ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Eleven Media Group က ကလောင်နာမည် ဒေါက်တာဆိပ်ဖွားဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် ဇနီးဖြစ်သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဖေ့ဘွတ်မှ ဖိုတိုရှော့ အထူးပြုလုပ်ထားသည့် လူမျိုးရေး ဘာသာရေး ထိခိုက်စေမည့် ပုံတစ်ပုံကို ဝေမျှခြင်းပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ညပိုင်းတွင် ပုဒ်မ ၅၀၅(က) ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည်။ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာပေါ် မဟုတ်မမှန်သတင်းများ ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းခံရခြင်းဖြစ်ကာ တရားလိုမှာ စစ်ကောင်စီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51lwnw2jgvo|title= ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အဖမ်းခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ }}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဦးရဲထွဋ်သည် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်နှင့် ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇နှစ်၊ စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/284766|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ၊ ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) တို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ ပေးအပ်သည့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ဖြင့် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ထောင်]]မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cqj209q1k95o|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အင်းစိန်ထောင်ကနေ ပြန်လွတ်|work=BBC|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၉| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] 7bqi1mbfx2ucmj24s8pbdtrgvv3w8qg 1030437 1030436 2026-05-08T08:33:22Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27857-84|~2026-27857-84]] ([[User talk:~2026-27857-84|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030412|1030412]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030437 wikitext text/x-wiki {{Infobox Deputy First Minister | name = ဦးရဲထွဋ် |honorific-prefix = |image = Ye Htut (2014) (cropped).jpg | caption = | order = | office = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး | term_start = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | term_end = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor = [[အောင်ကြည်|အောင်ကြည်]] | successor = [[ဖေမြင့်]] | order2 = | office2 = သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ | term_start2 = ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃<ref name="mmtimes1">{{cite web |url=http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook |title=U Ye Htut: From military to ministry |publisher=Mmtimes.com |date=2014-07-07 |accessdate=2014-07-19 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304044109/http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook }}</ref> | term_end2 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor2 = | successor2 = | order3 = | office3 = ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |alongside3 =ဦးပိုက်ထွေးနှင့်အတူ | term_start3 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂<ref>{{cite web|url=http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=20 September 2021|archivedate=5 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005083359/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html}}</ref> | term_end3 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | predecessor3 = စိုးဝင်း<ref name="dassk">{{cite news|last=Aung Zaw|title=Will Aung Kyi Defend Press Freedom?|url=http://www.irrawaddy.org/archives/13146|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Irrawaddy|date=3 September 2012}}</ref> | successor3 = | order4 = | office4 = ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်<ref name="dassk"/> | term_start4 = ၃၁ မတ် ၂၀၁၁ | term_end4 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | predecessor4 = | successor4 = တင့်ဆွေ<ref>{{cite news|last=Kyaw Hsu Mon|title=Senior bureaucrats on the move in another reshuffle|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Myanmar Times|date=24 September 2012|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303231346/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html}}</ref> | birth_date = {{birth year and age|1959}}<ref name="mmtimes1"/> | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = [[မြန်မာ]] | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = ခင်စန္ဒာထွန်း<ref name="MWS">{{cite news | url=http://www.irrawaddy.org/burma/ministers-wife-shares-fake-facebook-photo-suu-kyi-islamic-headscarf.html | title=Minister’s Wife Shares Fake Facebook Photo of Suu Kyi in Islamic Headscarf | date=6 June 2014 | agency=The Irrawaddy | accessdate=7 June 2014 | author=Zarni Mann}}</ref> | relations = | children = | residence = [[နေပြည်တော်]] | alma_mater = | occupation = စစ်တပ်အရာရှိ | profession = | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = | website = {{url|www.facebook.com/ye.htut.988}} | allegiance = [[မြန်မာ]] | branch = [[မြန်မာ့တပ်မတော်]] | serviceyears = ၁၉၇၇-၂၀၀၅<ref name="mmtimes1"/> | rank = ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = | footnotes = |president=[[သိန်းစိန်|ဦးသိန်းစိန်]]}} '''ဦးရဲထွဋ်''' သည် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ယခင်က မြန်မာတပ်မတော် တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]သို့ ကူးပြောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊သမ္မတဦးသိန်းစိန် ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့]]တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]ရှိ ISEAS-Yusof Ishak Institute တွင် အကြီးတန်းသုတေသီ (Senior Fellow) အဖြစ် သွားရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် ၂၂ ဆင်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းဆင်းပြီးနောက် သူသည် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် တစ်လျှောက်တွင် ငါးနှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ရဲထက်နိုင်၏သားဖြစ်သည်။ == အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == သူဟာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဖြစ် ၂၀၀၅ တွင် အငြိမ်းစားယူပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန၌ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ယခင်ဝန်ကြီး [[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]]နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများအား အခြားဝန်ကြီးဌာနများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသောအခါ သူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဩဂုတ်လ ၃၀ တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၌ ဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အငြင်းပွားမှု == ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Eleven Media Group က ကလောင်နာမည် ဒေါက်တာဆိပ်ဖွားဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် ဇနီးဖြစ်သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဖေ့ဘွတ်မှ ဖိုတိုရှော့ အထူးပြုလုပ်ထားသည့် လူမျိုးရေး ဘာသာရေး ထိခိုက်စေမည့် ပုံတစ်ပုံကို ဝေမျှခြင်းပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ညပိုင်းတွင် ပုဒ်မ ၅၀၅(က) ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည်။ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာပေါ် မဟုတ်မမှန်သတင်းများ ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းခံရခြင်းဖြစ်ကာ တရားလိုမှာ စစ်ကောင်စီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51lwnw2jgvo|title= ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အဖမ်းခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ }}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဦးရဲထွဋ်သည် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်နှင့် ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇နှစ်၊ စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/284766|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ၊ ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) တို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ ပေးအပ်သည့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ဖြင့် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ထောင်]]မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cqj209q1k95o|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အင်းစိန်ထောင်ကနေ ပြန်လွတ်|work=BBC|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၉| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] 781jyb5nnt943by35t5r8dxs862my7f 1030438 1030437 2026-05-08T08:33:38Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27857-84|~2026-27857-84]] ([[User talk:~2026-27857-84|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030411|1030411]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030438 wikitext text/x-wiki {{Infobox Deputy First Minister | name = ဦးရဲထွဋ် |honorific-prefix = |image = Ye Htut (2014) (cropped).jpg | caption = | order = | office = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး | term_start = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | term_end = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor = [[အောင်ကြည်|အောင်ကြည်]] | successor = [[ဖေမြင့်]] | order2 = | office2 = သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ | term_start2 = ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃<ref name="mmtimes1">{{cite web |url=http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook |title=U Ye Htut: From military to ministry |publisher=Mmtimes.com |date=2014-07-07 |accessdate=2014-07-19 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304044109/http://www.mmtimes.com/index.php/home-page/143-editor-s-pick/10937-in-internet-age-a-soldier-takes-up-a-new-fight-2.html#.U8ghgIJPLeI.facebook }}</ref> | term_end2 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor2 = | successor2 = | order3 = | office3 = ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |alongside3 =ဦးပိုက်ထွေးနှင့်အတူ | term_start3 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂<ref>{{cite web|url=http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=20 September 2021|archivedate=5 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121005083359/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/announcement/790-2012-08-31-13-36-37.html}}</ref> | term_end3 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၄ | predecessor3 = စိုးဝင်း<ref name="dassk">{{cite news|last=Aung Zaw|title=Will Aung Kyi Defend Press Freedom?|url=http://www.irrawaddy.org/archives/13146|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Irrawaddy|date=3 September 2012}}</ref> | successor3 = | order4 = | office4 = ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်<ref name="dassk"/> | term_start4 = ၃၁ မတ် ၂၀၁၁ | term_end4 = ၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | predecessor4 = | successor4 = တင့်ဆွေ<ref>{{cite news|last=Kyaw Hsu Mon|title=Senior bureaucrats on the move in another reshuffle|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html|accessdate=29 September 2013|newspaper=The Myanmar Times|date=24 September 2012|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303231346/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/1752-senior-bureaucrats-on-the-move-in-another-reshuffle.html}}</ref> | birth_date = {{birth year and age|1959}}<ref name="mmtimes1"/> | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = [[မြန်မာ]] | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = ခင်စန္ဒာထွန်း<ref name="MWS">{{cite news | url=http://www.irrawaddy.org/burma/ministers-wife-shares-fake-facebook-photo-suu-kyi-islamic-headscarf.html | title=Minister’s Wife Shares Fake Facebook Photo of Suu Kyi in Islamic Headscarf | date=6 June 2014 | agency=The Irrawaddy | accessdate=7 June 2014 | author=Zarni Mann}}</ref> | relations = | children = | residence = [[နေပြည်တော်]] | alma_mater = | occupation = စစ်တပ်အရာရှိ | profession = | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = | website = {{url|www.facebook.com/ye.htut.988}} | allegiance = [[မြန်မာ]] | branch = [[မြန်မာ့တပ်မတော်]] | serviceyears = ၁၉၇၇-၂၀၀၅<ref name="mmtimes1"/> | rank = ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး | unit = | commands = | battles = | awards = | footnotes = |president=[[သိန်းစိန်|ဦးသိန်းစိန်]]}} '''ဦးရဲထွဋ်''' သည် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ယခင်က မြန်မာတပ်မတော် တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]သို့ ကူးပြောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊သမ္မတဦးသိန်းစိန် ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့]]တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]]ရှိ ISEAS-Yusof Ishak Institute တွင် အကြီးတန်းသုတေသီ (Senior Fellow) အဖြစ် သွားရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် ၂၂ ဆင်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းဆင်းပြီးနောက် သူသည် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် တစ်လျှောက်တွင် ငါးနှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == သူဟာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဖြစ် ၂၀၀၅ တွင် အငြိမ်းစားယူပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန၌ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ယခင်ဝန်ကြီး [[ကျော်ဆန်း|ဦးကျော်ဆန်း]]နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများအား အခြားဝန်ကြီးဌာနများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသောအခါ သူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဩဂုတ်လ ၃၀ တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၌ ဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အငြင်းပွားမှု == ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Eleven Media Group က ကလောင်နာမည် ဒေါက်တာဆိပ်ဖွားဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် ဇနီးဖြစ်သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဖေ့ဘွတ်မှ ဖိုတိုရှော့ အထူးပြုလုပ်ထားသည့် လူမျိုးရေး ဘာသာရေး ထိခိုက်စေမည့် ပုံတစ်ပုံကို ဝေမျှခြင်းပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ဦးရဲထွဋ်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ညပိုင်းတွင် ပုဒ်မ ၅၀၅(က) ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည်။ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာပေါ် မဟုတ်မမှန်သတင်းများ ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းခံရခြင်းဖြစ်ကာ တရားလိုမှာ စစ်ကောင်စီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c51lwnw2jgvo|title= ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အဖမ်းခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ }}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဦးရဲထွဋ်သည် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်နှင့် ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇နှစ်၊ စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/284766|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် ပုဒ်မ ၅၀၅-က ၊ ပုဒ်မ ၁၂၄(ဃ) တို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ ပေးအပ်သည့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ဖြင့် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ထောင်]]မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cqj209q1k95o|title=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးရဲထွဋ် အင်းစိန်ထောင်ကနေ ပြန်လွတ်|work=BBC|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၉| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] mi2msibkl6zezzjtysu2vt6l3caxhaw 0 87143 1030360 1030176 2026-05-08T01:15:18Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27653-61|~2026-27653-61]] ([[User talk:~2026-27653-61|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030176|1030176]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030360 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = နန်းခင်ထွေးမြင့် | image = Nang Khin Htwe Myint.jpg | office = [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဝန်ကြီးချုပ် | appointer = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] | preceded = [[ဇော်မင်း (ဝန်ကြီးချုပ်)|ဦးဇော်မင်း]] |successor = [[စောမြင့်ဦး|စောမြင့်ဦး]] | president = *[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]] *[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] | termstart = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |term_end = ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | party = [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | parents = ဦးစောလှထွန်း (ဖခင်)<br/> ဒေါ်အမာ (မိခင်) | cabinet = [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] |office4 = [[ကရင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် (၂၀၁၅) |constituency4 = [[ဘားအံမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် (၁) |majority4 = ၁၈,၄၂၃ (၇၄%) |term_start4 = |term_end4 = |birth_date = {{birth date and age|1954|5|10|df=y}} |birth_place = [[ဘားအံမြို့]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |death_date = {{Death date and age|df=yes|2026|5|7|1954|5|10}} }} '''နန်းခင်ထွေးမြင့်''' (၁၀ မေ ၁၉၅၄ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]]ခေါင်းဆောင် [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအနက် အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် နှစ်ဦးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Karen-State-s-new-chief-signals-continuity-and-change|title=Karen State's new chief signals continuity and change|work=Asian Review|date=16 May 2016|accessdate=24 September 2017|language=en|archive-date=1 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001123128/https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Karen-State-s-new-chief-signals-continuity-and-change}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.myanmaronline.news/2016/03/nld.html?m=1|title=NLD အမတ် ၁၄ ဦးကို ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဝန်ကြီးချုပ် များအဖြစ် အဆိုပြု ခန့်အပ်ပြီ|work=Myanmaronline News|date=28 March 2016|accessdate=24 September 2017|language=my|archivedate=24 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924185059/http://www.myanmaronline.news/2016/03/nld.html?m=1}}</ref><ref>{{cite web|url=http://karennews.org/2017/07/car-accident-put-karen-state-chief-minister-in-hospital.html/|title=CAR ACCIDENT PUT KAREN STATE CHIEF MINISTER IN HOSPITAL|work=Karen news|date=|accessdate=24 September 2017|language=en|archivedate=24 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924184817/http://karennews.org/2017/07/car-accident-put-karen-state-chief-minister-in-hospital.html/}}</ref> == အစောပိုင်းဘဝ== နန်းခင်ထွေးမြင့်ကို ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာစောလှထွန်းနှင့် ဒေါ်အမာတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမသည် စီးပွားရေးဘွဲ့ရ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.bnionline.net/news/karen-state/item/1512-nan-khin-htwe-myint-is-new-karen-state-chief-minister.html|title=Nan Khin Htwe Myint Is New Karen State Chief Minister - Burma News International|last=KIC|access-date=2017-10-08|language=en-gb}}</ref> == နိုင်ငံရေး == [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နန်းခင်ထွေးမြင့်အား [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]အစိုးရက ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးထောင်ချခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူမသည် ဒုတိယနှစ်ကျောင်းသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]]တွင် တက်ရောက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ၅၁ နှစ်မြောက် [[ပြည်ထောင်စုနေ့]] အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ရန် ရန်ကုန်သို့ အလာတွင် ဖမ်းဆီးခံရပြန်သည်။ သူမအား [[ဘားအံမြို့]]အခြေစိုက် တပ်မတော် ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိများက [[သထုံမြို့]]ရဲစခန်းတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ထောက်လှမ်းရေး အရာရှိများက သူမ အိမ်မှ ထွက်ခွာစဉ်ကတည်းက နောက်ယောင်ခံလိုက်လာခဲ့ပြီး သထုံရဲစခန်းအရောက်တွင် သူမအိတ်အား ရှာဖွေခဲ့ကြပြီး ပြန်ပေးခဲ့သော်လည်း ပစ္စည်းအချို့ ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ အရာရှိများနှင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး သူမအား ဝတ္တရားနှောက်ယှက်မှုဖြင့် မြေပေါ်တွင် လှဲချဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ သူမအား နောက်တစ်ရက်တွင် သထုံတရားရုံး၌ ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၃၅၃ ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ သူမအား ရှေ့နေငှားရမ်းခွင့် မပြုခဲ့သလို သက်သေထွက်ဆိုပေးရန်အတွက် မည်သူ့မျှ ခေါ်ဆိုခွင့် မရခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/19818-meet-your-chief-ministers.html|title=Chief Ministers|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://frontiermyanmar.net/en/interview/khin-htwe-myint-kayin-state-chief-minister|title=Kayin Chief Minister: ‘We must cooperate and work together for the future of the country’|work=Frontier Myanmar|date=|accessdate=24 September 2017|language=en|archivedate=24 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924185233/https://frontiermyanmar.net/en/interview/khin-htwe-myint-kayin-state-chief-minister}}</ref> [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် [[ဘားအံမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၃ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ မဲအရေအတွက် ၁၈,၄၂၃ (၇၄%) ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခွင့် မရခဲ့ပေ။ [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ပြီးနောက် ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာနမှ အလုပ်ထွက်ခဲ့သည်။ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ အဆိုအရ သူမသည် ထောင်ချောက်ဆင် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းဖြစ်ပြီး ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိ ဗိုလ်ချုပ်ခင်မောင်ကြည်နှင့် ကတောက်ကဆဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ညီလာခံသို့ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ကိုယ်စားပြု၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ နန်းခင်ထွေးမြင့်သည် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် [[ကရင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁)မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဘားအံမြို့နယ် ကိုယ်စားပြု၍ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mizzima.com/news-opinion/interview-winning-karen-nld-candidate|title=Interview with winning Karen NLD candidate|work=Mizzima|date=27 November 2015|accessdate=24 September 2017|language=en}}</ref> ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း နန်းခင်ထွေးမြင့်သည် ကရင်ပြည်နယ် ဘားအံ့မြို့နယ် အမှတ်(၁) မဲဆန္ဒနယ်မှနေ၍ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီအဖွဲ့ချုပ်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ထပ်မံအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="uec">{{Cite web |url=https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20General%20Result/Region%20or%20%20State%20Hluttaw%20Result/13-11-2020/Announcement_252/PDF/252_2020.pdf |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်သို့မဟုတ်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများမည်စာရင်းကြေညာခြင်း |access-date=9 May 2022 |archive-date=26 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034912/https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20General%20Result/Region%20or%20%20State%20Hluttaw%20Result/13-11-2020/Announcement_252/PDF/252_2020.pdf }}</ref> == ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ အာဏာသိမ်းခံရပြီး နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၁ခုနှစ် အာဏာသိမ်းခံရသည့်နေ့တွင် နန်းခင်ထွေးမြင့်သည် အခြားသော ဝန်ကြီးချုပ်များ၊နိုင်ငံရေးသမားများကဲ့သို့ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်ရက်တွင် ထိန်းသိမ်းခံရမှုမှ ပြန်လွတ်လာကာ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ထားခံခဲ့ရသည်။<ref name="bbc">{{Cite web|url= https://www.bbc.com/burmese/world-55910346 |title=စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုအတွင်း ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသူ ရာနဲ့ချီ ရှိ}}</ref> နေအိမ်အကျယ်ချုပ်နေရစဉ်အတွင်း စစ်တပ်ကို နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် တွန်းလှန်ခဲ့မှုများကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ရက်တွင် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ဘားအံ့ထောင်သို့ ပို့ဆောင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ <ref name=>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=3EHzm1HM2iw|title= ဝန်ကြီးချုပ် နန်းခင်ထွေးမြင့်ကို အကျယ်ချုပ်ကနေ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်သွား}} </ref> နန်းခင်ထွေးမြင့်သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက် ထိန်းသိမ်းခံရစဉ်သူ့ကို ဖမ်းဆီးသည့် တပ်မှူးအား “မဲမသမာမှုရှိတယ်လို့ စစ်တပ်ကထင်ရင် ကျမက ရှင်နဲ့ ပြိုင်ပြီး လျှို့ဝှက်မဲမဟုတ်ဘဲ ဗြောင်မဲစနစ်နဲ့ မဲပေးရွေးချယ်ခံဖို့အဆင်သင့်ပဲ” ဟု ပြောဆိုစိန်ခေါ်ခဲ့သည်ဟု ဧရာဝတီသတင်းဌာနက ဖော်ပြရေးသားသည်။ <ref name="irrawaddy">{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2021/11/23/247637.html|title=စစ်တပ်ကို ဦးမညွှတ်သူ ကရင်ဝန်ကြီးချုပ် နန်းခင်ထွေးမြင့်}}</ref> ယင်းနောက် နန်းခင်ထွေးမြင့်ကို နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်အောင် လုပ်ဆောင်သည်ဆိုပြီး ၂၀၂၁ ဩဂုတ်လထဲ  ပုဒ်မ၅၀၅-ခဖြင့် ထောင်၂နှစ်၊အဂတိလိုက်စားမှုကျူးလွန်သည်ဟုဆိုပြီး ၂၀၂၁ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်တွင် ထောင်ဒဏ် ၇၅နှစ်၊၂၀၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ရက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲမသမာမှုပြုလုပ်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ထောင်ဒဏ် ၃နှစ် စသည်ဖြင့် စုစုပေါင်းထောင်အနှစ်(၈၀) ချမှတ်ခဲ့သည်။ ပြစ်ဒဏ်များချမှတ်ခံရစဉ် သူမ ပြစ်မှုမကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း၊အယူခံလည်းဝင်မည်မဟုတ်ကြောင်း နန်းခင်ထွေးမြင့်က ပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref name="khm">{{Cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/karen-state-chief-minister-sentenced-77-years-prison-11092021033721.html|title=အသက် ၆၇ နှစ်အရွယ် ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ကို စစ်ကောင်စီက ထောင် ၇၇ နှစ်ချ}}</ref> ၂၀၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ၁၂ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က  ပြစ်ဒဏ်တစ်ဝက် လျှော့ချပေးလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref name="rfa">{{Cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nankhinhtwemyint-was-reduced-her-sentence-by-half-02122022002044.html|title=ဒေါ်နန်းခင်ထွေးမြင့် ပြစ်ဒဏ်တစ်ဝက် လျော့၊ အကျဉ်းသား ရှစ်ရာကျော် ပြန်လွတ်}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} {{Lifetime|၁၉၅၄| }} {{DEFAULTSORT:ခင်ထွေးမြင့်၊ နန်း}} [[Category:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] dm1l968ihwgj234dv0io9q3hv509yhy 1030361 1030360 2026-05-08T01:16:02Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27653-61|~2026-27653-61]] ([[User talk:~2026-27653-61|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030175|1030175]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030361 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = နန်းခင်ထွေးမြင့် | image = Nang Khin Htwe Myint.jpg | office = [[ကရင်ပြည်နယ်]] ဝန်ကြီးချုပ် | appointer = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] | preceded = [[ဇော်မင်း (ဝန်ကြီးချုပ်)|ဇော်မင်း]] |successor = [[စောမြင့်ဦး|စောမြင့်ဦး]] | president = *[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ထင်ကျော်]] *[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] | termstart = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |term_end = ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | party = [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | parents = စောလှထွန်း (ဖခင်)<br/> အမာ (မိခင်) | cabinet = [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] |office4 = [[ကရင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ် (၂၀၁၅) |constituency4 = [[ဘားအံမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် (၁) |majority4 = ၁၈,၄၂၃ (၇၄%) |term_start4 = |term_end4 = |birth_date = {{birth date and age|1954|5|10|df=y}} |birth_place = [[ဘားအံမြို့]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] }} '''နန်းခင်ထွေးမြင့်''' (၁၀ မေ ၁၉၅၄ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]]ခေါင်းဆောင် [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအနက် အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် နှစ်ဦးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Karen-State-s-new-chief-signals-continuity-and-change|title=Karen State's new chief signals continuity and change|work=Asian Review|date=16 May 2016|accessdate=24 September 2017|language=en|archive-date=1 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001123128/https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Policy-Politics/Karen-State-s-new-chief-signals-continuity-and-change}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.myanmaronline.news/2016/03/nld.html?m=1|title=NLD အမတ် ၁၄ ဦးကို ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဝန်ကြီးချုပ် များအဖြစ် အဆိုပြု ခန့်အပ်ပြီ|work=Myanmaronline News|date=28 March 2016|accessdate=24 September 2017|language=my|archivedate=24 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924185059/http://www.myanmaronline.news/2016/03/nld.html?m=1}}</ref><ref>{{cite web|url=http://karennews.org/2017/07/car-accident-put-karen-state-chief-minister-in-hospital.html/|title=CAR ACCIDENT PUT KAREN STATE CHIEF MINISTER IN HOSPITAL|work=Karen news|date=|accessdate=24 September 2017|language=en|archivedate=24 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924184817/http://karennews.org/2017/07/car-accident-put-karen-state-chief-minister-in-hospital.html/}}</ref> == အစောပိုင်းဘဝ== နန်းခင်ထွေးမြင့်ကို ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာစောလှထွန်းနှင့် ဒေါ်အမာတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမသည် စီးပွားရေးဘွဲ့ရ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.bnionline.net/news/karen-state/item/1512-nan-khin-htwe-myint-is-new-karen-state-chief-minister.html|title=Nan Khin Htwe Myint Is New Karen State Chief Minister - Burma News International|last=KIC|access-date=2017-10-08|language=en-gb}}</ref> == နိုင်ငံရေး == [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နန်းခင်ထွေးမြင့်အား [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]အစိုးရက ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးထောင်ချခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူမသည် ဒုတိယနှစ်ကျောင်းသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]]တွင် တက်ရောက်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ၅၁ နှစ်မြောက် [[ပြည်ထောင်စုနေ့]] အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ရန် ရန်ကုန်သို့ အလာတွင် ဖမ်းဆီးခံရပြန်သည်။ သူမအား [[ဘားအံမြို့]]အခြေစိုက် တပ်မတော် ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိများက [[သထုံမြို့]]ရဲစခန်းတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ထောက်လှမ်းရေး အရာရှိများက သူမ အိမ်မှ ထွက်ခွာစဉ်ကတည်းက နောက်ယောင်ခံလိုက်လာခဲ့ပြီး သထုံရဲစခန်းအရောက်တွင် သူမအိတ်အား ရှာဖွေခဲ့ကြပြီး ပြန်ပေးခဲ့သော်လည်း ပစ္စည်းအချို့ ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ အရာရှိများနှင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး သူမအား ဝတ္တရားနှောက်ယှက်မှုဖြင့် မြေပေါ်တွင် လှဲချဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ သူမအား နောက်တစ်ရက်တွင် သထုံတရားရုံး၌ ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၃၅၃ ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ သူမအား ရှေ့နေငှားရမ်းခွင့် မပြုခဲ့သလို သက်သေထွက်ဆိုပေးရန်အတွက် မည်သူ့မျှ ခေါ်ဆိုခွင့် မရခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/19818-meet-your-chief-ministers.html|title=Chief Ministers|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://frontiermyanmar.net/en/interview/khin-htwe-myint-kayin-state-chief-minister|title=Kayin Chief Minister: ‘We must cooperate and work together for the future of the country’|work=Frontier Myanmar|date=|accessdate=24 September 2017|language=en|archivedate=24 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924185233/https://frontiermyanmar.net/en/interview/khin-htwe-myint-kayin-state-chief-minister}}</ref> [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် [[ဘားအံမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၃ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ မဲအရေအတွက် ၁၈,၄၂၃ (၇၄%) ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခွင့် မရခဲ့ပေ။ [[၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)|၈၈၈၈ အရေးအခင်း]]ပြီးနောက် ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာနမှ အလုပ်ထွက်ခဲ့သည်။ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ အဆိုအရ သူမသည် ထောင်ချောက်ဆင် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းဖြစ်ပြီး ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိ ဗိုလ်ချုပ်ခင်မောင်ကြည်နှင့် ကတောက်ကဆဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ညီလာခံသို့ [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ကိုယ်စားပြု၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ နန်းခင်ထွေးမြင့်သည် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် [[ကရင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁)မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဘားအံမြို့နယ် ကိုယ်စားပြု၍ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mizzima.com/news-opinion/interview-winning-karen-nld-candidate|title=Interview with winning Karen NLD candidate|work=Mizzima|date=27 November 2015|accessdate=24 September 2017|language=en}}</ref> ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း နန်းခင်ထွေးမြင့်သည် ကရင်ပြည်နယ် ဘားအံ့မြို့နယ် အမှတ်(၁) မဲဆန္ဒနယ်မှနေ၍ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီအဖွဲ့ချုပ်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ထပ်မံအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="uec">{{Cite web |url=https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20General%20Result/Region%20or%20%20State%20Hluttaw%20Result/13-11-2020/Announcement_252/PDF/252_2020.pdf |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်သို့မဟုတ်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများမည်စာရင်းကြေညာခြင်း |access-date=9 May 2022 |archive-date=26 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426034912/https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20General%20Result/Region%20or%20%20State%20Hluttaw%20Result/13-11-2020/Announcement_252/PDF/252_2020.pdf }}</ref> == ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ အာဏာသိမ်းခံရပြီး နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၁ခုနှစ် အာဏာသိမ်းခံရသည့်နေ့တွင် နန်းခင်ထွေးမြင့်သည် အခြားသော ဝန်ကြီးချုပ်များ၊နိုင်ငံရေးသမားများကဲ့သို့ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်ရက်တွင် ထိန်းသိမ်းခံရမှုမှ ပြန်လွတ်လာကာ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ထားခံခဲ့ရသည်။<ref name="bbc">{{Cite web|url= https://www.bbc.com/burmese/world-55910346 |title=စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုအတွင်း ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသူ ရာနဲ့ချီ ရှိ}}</ref> နေအိမ်အကျယ်ချုပ်နေရစဉ်အတွင်း စစ်တပ်ကို နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် တွန်းလှန်ခဲ့မှုများကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ရက်တွင် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ဘားအံ့ထောင်သို့ ပို့ဆောင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ <ref name=>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=3EHzm1HM2iw|title= ဝန်ကြီးချုပ် နန်းခင်ထွေးမြင့်ကို အကျယ်ချုပ်ကနေ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်သွား}} </ref> နန်းခင်ထွေးမြင့်သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက် ထိန်းသိမ်းခံရစဉ်သူ့ကို ဖမ်းဆီးသည့် တပ်မှူးအား “မဲမသမာမှုရှိတယ်လို့ စစ်တပ်ကထင်ရင် ကျမက ရှင်နဲ့ ပြိုင်ပြီး လျှို့ဝှက်မဲမဟုတ်ဘဲ ဗြောင်မဲစနစ်နဲ့ မဲပေးရွေးချယ်ခံဖို့အဆင်သင့်ပဲ” ဟု ပြောဆိုစိန်ခေါ်ခဲ့သည်ဟု ဧရာဝတီသတင်းဌာနက ဖော်ပြရေးသားသည်။ <ref name="irrawaddy">{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2021/11/23/247637.html|title=စစ်တပ်ကို ဦးမညွှတ်သူ ကရင်ဝန်ကြီးချုပ် နန်းခင်ထွေးမြင့်}}</ref> ယင်းနောက် နန်းခင်ထွေးမြင့်ကို နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်အောင် လုပ်ဆောင်သည်ဆိုပြီး ၂၀၂၁ ဩဂုတ်လထဲ  ပုဒ်မ၅၀၅-ခဖြင့် ထောင်၂နှစ်၊အဂတိလိုက်စားမှုကျူးလွန်သည်ဟုဆိုပြီး ၂၀၂၁ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်တွင် ထောင်ဒဏ် ၇၅နှစ်၊၂၀၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ရက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲမသမာမှုပြုလုပ်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ထောင်ဒဏ် ၃နှစ် စသည်ဖြင့် စုစုပေါင်းထောင်အနှစ်(၈၀) ချမှတ်ခဲ့သည်။ ပြစ်ဒဏ်များချမှတ်ခံရစဉ် သူမ ပြစ်မှုမကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း၊အယူခံလည်းဝင်မည်မဟုတ်ကြောင်း နန်းခင်ထွေးမြင့်က ပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref name="khm">{{Cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/karen-state-chief-minister-sentenced-77-years-prison-11092021033721.html|title=အသက် ၆၇ နှစ်အရွယ် ကရင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ကို စစ်ကောင်စီက ထောင် ၇၇ နှစ်ချ}}</ref> ၂၀၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ၁၂ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က  ပြစ်ဒဏ်တစ်ဝက် လျှော့ချပေးလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref name="rfa">{{Cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nankhinhtwemyint-was-reduced-her-sentence-by-half-02122022002044.html|title=ဒေါ်နန်းခင်ထွေးမြင့် ပြစ်ဒဏ်တစ်ဝက် လျော့၊ အကျဉ်းသား ရှစ်ရာကျော် ပြန်လွတ်}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} {{Lifetime|၁၉၅၄| }} {{DEFAULTSORT:ခင်ထွေးမြင့်၊ နန်း}} [[Category:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] jmk5jkfpwgkf9bs9j5786nd79o0bwhg 0 87291 1030252 854359 2026-05-07T12:08:17Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 1030252 wikitext text/x-wiki ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းနှင့်ဆက်နွယ်ကာ ဂေါ်ရင်ဂျီကုလားနှင့် မြန်မာကူလီတို့အကြား ပထမအကြိမ်ဖြစ်ပွားသော အဓိကရုဏ်းဖြစ်သည်။<ref>သိန်းဖေမြင့်, "၁၉၃၀ တဝိုက် မြန်မာပြည် နိုင်ငံရေးသမိုင်း", နံ့သာတိုက်, ၁၉၇၀</ref> == အကြောင်းအရင်း == ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကပ်ကို အကြောင်းပြကာ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီများက ဆန်နှင့် အခြားသီးနှံဈေးတို့ကို အဆမတန် လျှော့ချလိုက်သည်။ ထို့ကြောင့် ကြွေးတင်သည့် တောင်သူလယ်သမားများမှာ မြို့တက်၍ အသက်မွေးလာသည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် တနေ့တာလုပ်ခ တကျပ်ခွဲသာရသည်ကို မကျေနပ်သဖြင့် စတီဖီဒိုးယင်း ကုမ္ပဏီမှ ကုန်တင်ကုန်ချအလုပ်သမား ​ဂေါ်ရင်ဂျီ (၂၀၀) က သပိတ်မှောက်သည်။ အလုပ်သမားများ၏ တောင်းဆိုချက်ကို မလိုက်လျောလိုသည့်အတွက် လူစားထိုးရန် ပြင်ဆင်ကာ မြို့ပေါ်တက်လာသည့် ကျေးလက်အလုပ်လက်မဲ့များကို အစားထိုးသည်။ ကုမ္ပဏီနှင့် သပိတ်မှောက် ဂေါ်ရင်ဂျီများ ညှိနှိုင်းကြရာ တကျပ် ၇၅ ပြားဖြင့် သဘောညီကြသည်။ ထိုအခါ အစားဝင်သည့် မြန်မာကူလီများနှင့် အလုပ်ပြန်ဆင်းသည့် ဂေါ်ရင်ဂျီများ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် မေလ ၂၆ ရက်မှစ၍ ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း စဖြစ်သည်။ "ဂေါ်ရင်ဂျီအလုပ်သမား (၂၀၀၀) ကျော်က မြန်မာအလုပ်သမား (၅၀၀) အား ဝိုင်းရိုက်သည်" ဟူသော ကောလဟာလမှာ ရန်ကုန်မြို့အနှံ့ ပျံ့သွားကာ ဂေါ်ရင်ဂျီနှင့်သာမက အခြားကုလားများနှင့်ပါ အချင်းများကုန်သည်။ ရန်ကုန်မှစသော အဓိကရုဏ်းသည် မြန်မာတပြည်လုံး ကူးစက်သွားရာ ဂေါ်ရင်ဂျီ (၂၅၀) ခန့်နှင့် မြန်မာအချို့ သေဆုံးသည်။ ကုလား-ဗမာအဓိကရုဏ်းဖြစ်ပွားနေစဉ် ဗြိတိသျှလူမျိုးများနှင့် အိန္ဒိယလူမျိုးများအားမကျေနပ်သော မြန်မာကျောင်းသားများနှင့် လူမျိုးရေးဝါဒီများက ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်းအား လွှမ်းမိုးမည့်[[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]ကို မေလ၃၀ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ == အဆုံးသတ် == နိုင်ငံရေးအသိရှိသည့် ကုလားနှင့်မြန်မာ ခေါင်းဆောင်များ၊ မြို့မိမြို့ဘများ၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]ပေါ်၌ သာဓုဆရာတော်၊ ဗားကရာဆရာတော်၊ အလုံ ဇောတနာရာမဆရာတော် စသည့် သံဃာများက အဓိကရုဏ်းပြေငြိမ်းရန် ဆောင်ရွက်ကြသဖြင့် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း အဆုံးသတ်သွားသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:၁၉၃၀]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] kkjfb8avwl29zak6jovmiyf5bkelk11 0 88817 1030404 400582 2026-05-08T05:42:21Z Myanmar Wik 103978 လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030404 wikitext text/x-wiki '''ကျော်ဝင်း''' အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ - * [[ကျော်ဝင်း (သမိုင်းပညာရှင်)]] ပါမောက္ခ (ငြိမ်း) * [[ကျော်ဝင်း (စာရေးဆရာ)]] - စာရေးဆရာ * [[ကျော်ဝင်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် (၁၉၁၈-၁၉၉၃) * [[ကျော်ဝင်း (ဝန်ကြီး)]] - စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး * [[ကျော်ဝင်းမောင် (ဝမ်းအိုဝမ်း)]] - စာရေးဆရာ * [[ဒေစီကျော်ဝင်း]] - အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင် * [[မနုဿကျော်ဝင်း]] - စာရေးဆရာ * [[အောင်ဝင်း (ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ)]] - ဝင်းလိုက် ဦးကျော်ဝင်း (ဒါရိုက်တာ) {{သံတူကြောင်းကွဲ}} r4sbe49mf42m7h34d6o9zgsrzcxix4z 0 134564 1030453 1029696 2026-05-08T10:10:46Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030453 wikitext text/x-wiki '''စီချွမ်''' ({{lang-zh|四川}}၊ ပင်ယင်: ''Sìchuān'') သို့မဟုတ် '''စစ်ချွမ်း''' သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ် ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ [[ချန်ဒူမြို့|ချန်ဒူးမြို့]] ဖြစ်သည်။ စစ်ချွမ်းပြည်နယ်သည် လူဦးရေ ၈၃ သန်းကျော်ရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေအများဆုံး ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ {{Infobox settlement | name = ကန်းစုပြည်နယ် | native_name = {{lang|zh|甘肃省}} | settlement_type = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 310 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2 | image1 = Dunhuang Mogao Ku 2013.12.31 12-30-18.jpg | image2 = Danxia-landform-1562852.jpg | image3 = Night View of the Xiguan Mosque (In the square).jpg | image4 = Crescent Lake from the Singing Sand Dunes (20230918101214).jpg | image5 = Gungthang Baota, Labrang Si.jpg}} | image_caption = အပေါ်မှ လက်ယာရစ်အတိုင်း - [[မိုကောင်းလိုဏ်ဂူများ]]၊ ကျိုင်ယဲ့ရှိ ဒန်းရှယဉ်ကျေးမှုရှုခင်း၊ လန်ကျိုးမြို့ ညမြင်ကွင်း၊ မင်ရှန်းတောင်ရှိ လခြမ်းကန်နှင့် လာပလန်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း | image_map = Gansu grey.jpg | map_caption = တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း ကန်းစုပြည်နယ် တည်နေရာပြမြေပုံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] | seat_type = မြို့တော် | seat = [[လန်ကျိုးမြို့]] | leader_title = ပါတီအတွင်းရေးမှူး | leader_name = ဟူချန်းစ Sheng (Hu Changsheng) | leader_title1 = အုပ်ချုပ်ရေးမှူး | leader_name1 = ရန်ကျင်ကျန်း (Ren Zhenhe) | area_total_km2 = 425800 | population_total = 25019838 | population_as_of = ၂၀၂၀ | population_rank = ၂၂ | website = {{URL|http://www.gansu.gov.cn}} }} စစ်ချွမ်းသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အချက်အခြာကျသော ဒေသဖြစ်သလို ကမ္ဘာကျော် [[ပန်ဒါဝက်ဝံကြီး|ပန်ဒါကြီး]]များ သဘာဝအတိုင်း ရှင်သန်ရာ အဓိကဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ စစ်ချွမ်းဟင်းလျာ (Sichuan Cuisine) သည် ၎င်း၏ စပ်ရှားရှား အရသာကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသာမက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်ပါ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ == ပထဝီဝင်အနေအထား == စစ်ချွမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ကန်းစုပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှန်ရှီးပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ချုံကင်းမြို့]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ကွေကျိုးပြည်နယ်]]နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိဘက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[မုန်းဟိုင်းပြည်နယ်|ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]]တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် စစ်ချွမ်းမြစ်ဝှမ်း တည်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရှေးခေတ်က စစ်ချွမ်းဒေသသည် ဗာ (Ba) နှင့် ရှူး (Shu) ဟုခေါ်သော သီးခြားနိုင်ငံများ တည်ရှိရာနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ [[ချင်းမင်းဆက်]] လက်ထက်တွင် တရုတ်ပြည်ပိုင်နက်အတွင်းသို့ စတင်သိမ်းသွင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[သုံးပြည်ထောင်ခေတ်]] (Three Kingdoms) ကာလအတွင်း လျူပေ့ (Liu Bei) တည်ထောင်သော ရှူးဟန့် (Shu Han) နိုင်ငံသည် စစ်ချွမ်းတွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းက ချုံကင်းမြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယာယီမြို့တော်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ == အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများ == စစ်ချွမ်းပြည်နယ်တွင် ပြည်နယ်အဆင့်ခွဲ မြို့ကြီး (၁) မြို့၊ ခရိုင်အဆင့်ရှိ မြို့ကြီး (၁၇) မြို့နှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စီရင်စု (၃) ခု၊ စုစုပေါင်း အဆင့်မြင့်အုပ်ချုပ်ရေးဒေသ (၂၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; text-align:center" |- ! ဒေသဆိုင်ရာကုဒ် !! အုပ်ချုပ်ရေးဒေသအမည် !! ဧရိယာ (km^2) !! လူဦးရေ (၂၀၁၀) !! ရုံးစိုက်ရာမြို့ |- ! 510100 | [[ချန်ဒူးမြို့]] (Sub-provincial city) || ၁၂,၁၆၃ || ၁၄,၀၄၇,၆၂၅ || ဝူဟုံခရိုင် |- ! 510300 | ဇီကုန်းမြို့ (Zigong) || ၄,၃၇၃ || ၂,၆၇၈,၈၉၈ || ဇိလျူကျင်ခရိုင် |- ! 510400 | ဖန်ကျိဟွာမြို့ (Panzhihua) || ၇,၄၂၃ || ၁,၂၁၄,၁၂၁ || တုန့်ခရိုင် |- ! 510500 | လူကျိုးမြို့ (Luzhou) || ၁၂,၂၃၃ || ၄,၂၁၈,၄၂၆ || ကျန်းယန်ခရိုင် |- ! 510700 | မြန်ယန်မြို့ (Mianyang) || ၂၀,၂၆၇ || ၄,၆၁၃,၈၆၂ || ဖှူချန်ခရိုင် |- ! 511100 | လဲ့ရှန်းမြို့ (Leshan) || ၁၂,၈၂၇ || ၃,၂၃၅,၇၅၆ || ရှီကျုန်းခရိုင် |- ! 513200 | အာဘ (ငါဝ) တိဘက်နှင့် ချန်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု || ၈၂,၃၈၃ || ၈၉၈,၇၁၃ || မာအယ်ခမ်းမြို့ |- ! 513300 | ကန်ကျီ (ဂါဇိ) တိဘက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု || ၁၄၇,၆၈၁ || ၁,၀၉၁,၈၇၂ || ကန်တန့်မြို့ |} == ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == စစ်ချွမ်းပြည်နယ်တွင် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုမျိုးစုံရှိပြီး တရုတ်ရိုးရာဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် တာအိုဘာသာတို့မှာ အဓိကဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ထိုင်တော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည့် [[လဲ့ရှန်း မဟာဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]]သည် ဤပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ <gallery mode="packed" caption="စစ်ချွမ်းရှိ ဘာသာရေးဆိုင်ရာနေရာများ"> File:Huanglong Sichuan China Multicolored-ponds-04.jpg|ဟွမ်လုံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းဆောင် File:Litang8.jpg|လိထန်ဘုန်းကြီးကျောင်းရှိ တိဘက်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် File:Main altar before Shangqing Temple on Qingchengshan, in Chengdu, Sichuan.jpg|ချန်ဒူး၊ ချင်ချန်ရှန်ရှိ တာအိုဘုရားကျောင်း File:China - Mount Emei - EmeiShan - Sichuan 11.jpg|အယ်မေးတောင်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းဆောင် </gallery> == ဘာသာစကား == စစ်ချွမ်းပြည်နယ်တွင် အဓိကအားဖြင့် စစ်ချွမ်းစကား (Sichuanese) ကို ပြောဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင်တရုတ်စကား]] (Mandarin) မျိုးကွဲတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း အသံထွက်နှင့် ဝေါဟာရပိုင်းတွင် စံတရုတ်စကားနှင့် သိသိသာသာ ကွဲပြားသည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင် တိဘက်ဘာသာစကားကို အများဆုံး ပြောဆိုကြသည်။ == အစားအစာ== စစ်ချွမ်းဟင်းလျာသည် တရုတ်ဟင်းလျာ အစဉ်အလာကြီး ၄ ရပ်တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ စစ်ချွမ်းငရုတ်ကောင်း (Sichuan Peppercorn) ကို အသုံးပြု၍ စပ်ရှားရှားနှင့် ထုံအီသောအရသာ (**Mala**) ရှိခြင်းကြောင့် လူသိများသည်။ ကုန်းဘောင်ကြီးကျော် (Kung Pao Chicken):ကြက်သား၊ မြေပဲနှင့် ငရုတ်သီးခြောက်တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ကမ္ဘာကျော်ဟင်းလျာဖြစ်သည်။ မာပိုတိုဖူး (Mapo Doufu): ပဲပြားနှင့် အသားစင်းကောကို စစ်ချွမ်းငရုတ်ဆီဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသည်။ ဟော့ပေါ့ (Sichuan Hotpot): စပ်ပြီး ထုံသော ဟင်းရည်အိုးထဲတွင် အသားနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို ကိုယ်တိုင်ချက်စားရသော အစားအစာဖြစ်သည်။ <gallery widths="140" heights="140" perrow="4" mode="packed"> File:Kung-pao-shanghai.jpg|ကုန်းဘောင်ကြီးကျော် (Kung Pao chicken) File:Mabodoufu with rice.jpg|မာပိုတိုဖူး (Mapo doufu) File:Stinky tofu with goose blood.JPG|စစ်ချွမ်းစတိုင် ဟော့ပေါ့ (Hot Pot) File:Dan-dan noodles, Shanghai.jpg|ဒန်ဒန်ခေါက်ဆွဲ (Dandan noodles) </gallery> == ခရီးသွားလုပ်ငန်း == <gallery mode="packed" heights="150"> ဖိုင်:1 jiuzhaigou valley wu hua hai 2011b.jpg|[[Jiuzhaigou]] ဖိုင်:Yading - panoramio (1).jpg|[[Yading]] ဖိုင်:1 huanglong pools aerial 2011.jpg| [[Huanglong Scenic and Historic Interest Area|Huanglong ရှုခင်းနှင့်သမိုင်းဝင်စိတ်ဝင်စားမှုAreaရိယာ]] ဖိုင်:QinChengHouShan WuLongGou.jpg|[[Mount Qincheng|Qincheng တောင်ရှိ]] ရေတံခွန်များ </gallery> စီချွမ်ပြည်နယ်နှင့်ချုံကင်းမြူနီစီပယ်ရှိ [[ယူနက်စကို]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ|ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများတွင်]] - * Dazu Rock Carvings နှင့် Wulong Karst ( [[ချုံချင့်မြို့|ချုံကင်း]] စည်ပင်သာယာ ) * Huanglong ရှုခင်းနှင့်သမိုင်းဝင်စိတ်ဝင်စားမှုAreaရိယာ * Jiuzhaigou ချိုင့်ဝှမ်း နှင့်သမိုင်းဝင်စိတ်ဝင်စားမှုAreaရိယာ * [[လဲ့ရှန်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|Leshan Giant Buddha]] ရှုခင်းincludingရိယာအပါအဝင် Emei ရှုခင်းသာMountရိယာ * Qincheng တောင်တန်း နှင့် Dujiangyan ဆည်မြောင်းစနစ် * စီချွမ်ကုမ္ပဏီကြီး Panda Sanctuaries ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အနောက်ပိုင်း တရုတ်နိုင်ငံ]] cm56hw6hxn9t2krimmcvrko449vlnhn 1030455 1030453 2026-05-08T10:12:43Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030455 wikitext text/x-wiki '''စီချွမ်''' ({{lang-zh|四川}}၊ ပင်ယင်: ''Sìchuān'') သို့မဟုတ် '''စစ်ချွမ်း''' သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ် ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ [[ချန်ဒူမြို့|ချန်ဒူးမြို့]] ဖြစ်သည်။ စစ်ချွမ်းပြည်နယ်သည် လူဦးရေ ၈၃ သန်းကျော်ရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေအများဆုံး ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ {{Infobox settlement | name =စီချွမ်ပြည်နယ် | native_name = {{lang|zh|四川省}} | settlement_type = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 310 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2 | image1 = 九寨溝-五花海.jpg | image2 = Leshan Buddha Statue View.JPG | image3 = 黃龍爭艷池(Huanglong Park).jpg | image4 = Mount Emei - Sunrise above the clouds.jpg | image5 = Chengdu Chengdu Panda Reserve Base Große Pandas 24.jpg}} | image_caption = အပေါ်မှ လက်ယာရစ်အတိုင်း - [[ကျိုကျိုက်ကူး]]ရှိ ပန်းငါးကန်၊ [[ဟွမ်လုံ]] ရှုခင်းသာနယ်မြေ၊ ပန်ဒါကြီးများ၊ အယ်မေးတောင်နှင့် [[လဲ့ရှန်း မဟာဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] | image_map = Sichuan in China (+all claims hatched).svg | map_caption = တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း စစ်ချွမ်းပြည်နယ် တည်နေရာပြမြေပုံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] | seat_type = မြို့တော် | seat = [[ချန်ဒူးမြို့]] | leader_title = ပါတီအတွင်းရေးမှူး | leader_name = ဝန်ရှောင်ဟွီ (Wang Xiaohui) | leader_title1 = အုပ်ချုပ်ရေးမှူး | leader_name1 = ရှီကျွင်း (Shi Jun) | area_total_km2 = 485000 | population_total = 83674866 | population_as_of = ၂၀၂၀ | population_rank = ၄ | website = {{URL|http://www.sc.gov.cn}} }} စစ်ချွမ်းသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အချက်အခြာကျသော ဒေသဖြစ်သလို ကမ္ဘာကျော် [[ပန်ဒါဝက်ဝံကြီး|ပန်ဒါကြီး]]များ သဘာဝအတိုင်း ရှင်သန်ရာ အဓိကဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ စစ်ချွမ်းဟင်းလျာ (Sichuan Cuisine) သည် ၎င်း၏ စပ်ရှားရှား အရသာကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသာမက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်ပါ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ == ပထဝီဝင်အနေအထား == စစ်ချွမ်းပြည်နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ကန်းစုပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှန်ရှီးပြည်နယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ချုံကင်းမြို့]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ကွေကျိုးပြည်နယ်]]နှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိဘက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[မုန်းဟိုင်းပြည်နယ်|ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်]]တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် စစ်ချွမ်းမြစ်ဝှမ်း တည်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရှေးခေတ်က စစ်ချွမ်းဒေသသည် ဗာ (Ba) နှင့် ရှူး (Shu) ဟုခေါ်သော သီးခြားနိုင်ငံများ တည်ရှိရာနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ [[ချင်းမင်းဆက်]] လက်ထက်တွင် တရုတ်ပြည်ပိုင်နက်အတွင်းသို့ စတင်သိမ်းသွင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[သုံးပြည်ထောင်ခေတ်]] (Three Kingdoms) ကာလအတွင်း လျူပေ့ (Liu Bei) တည်ထောင်သော ရှူးဟန့် (Shu Han) နိုင်ငံသည် စစ်ချွမ်းတွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းက ချုံကင်းမြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယာယီမြို့တော်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ == အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများ == စစ်ချွမ်းပြည်နယ်တွင် ပြည်နယ်အဆင့်ခွဲ မြို့ကြီး (၁) မြို့၊ ခရိုင်အဆင့်ရှိ မြို့ကြီး (၁၇) မြို့နှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စီရင်စု (၃) ခု၊ စုစုပေါင်း အဆင့်မြင့်အုပ်ချုပ်ရေးဒေသ (၂၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; text-align:center" |- ! ဒေသဆိုင်ရာကုဒ် !! အုပ်ချုပ်ရေးဒေသအမည် !! ဧရိယာ (km^2) !! လူဦးရေ (၂၀၁၀) !! ရုံးစိုက်ရာမြို့ |- ! 510100 | [[ချန်ဒူးမြို့]] (Sub-provincial city) || ၁၂,၁၆၃ || ၁၄,၀၄၇,၆၂၅ || ဝူဟုံခရိုင် |- ! 510300 | ဇီကုန်းမြို့ (Zigong) || ၄,၃၇၃ || ၂,၆၇၈,၈၉၈ || ဇိလျူကျင်ခရိုင် |- ! 510400 | ဖန်ကျိဟွာမြို့ (Panzhihua) || ၇,၄၂၃ || ၁,၂၁၄,၁၂၁ || တုန့်ခရိုင် |- ! 510500 | လူကျိုးမြို့ (Luzhou) || ၁၂,၂၃၃ || ၄,၂၁၈,၄၂၆ || ကျန်းယန်ခရိုင် |- ! 510700 | မြန်ယန်မြို့ (Mianyang) || ၂၀,၂၆၇ || ၄,၆၁၃,၈၆၂ || ဖှူချန်ခရိုင် |- ! 511100 | လဲ့ရှန်းမြို့ (Leshan) || ၁၂,၈၂၇ || ၃,၂၃၅,၇၅၆ || ရှီကျုန်းခရိုင် |- ! 513200 | အာဘ (ငါဝ) တိဘက်နှင့် ချန်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု || ၈၂,၃၈၃ || ၈၉၈,၇၁၃ || မာအယ်ခမ်းမြို့ |- ! 513300 | ကန်ကျီ (ဂါဇိ) တိဘက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု || ၁၄၇,၆၈၁ || ၁,၀၉၁,၈၇၂ || ကန်တန့်မြို့ |} == ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == စစ်ချွမ်းပြည်နယ်တွင် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုမျိုးစုံရှိပြီး တရုတ်ရိုးရာဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် တာအိုဘာသာတို့မှာ အဓိကဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ထိုင်တော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည့် [[လဲ့ရှန်း မဟာဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]]သည် ဤပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ <gallery mode="packed" caption="စစ်ချွမ်းရှိ ဘာသာရေးဆိုင်ရာနေရာများ"> File:Huanglong Sichuan China Multicolored-ponds-04.jpg|ဟွမ်လုံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းဆောင် File:Litang8.jpg|လိထန်ဘုန်းကြီးကျောင်းရှိ တိဘက်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် File:Main altar before Shangqing Temple on Qingchengshan, in Chengdu, Sichuan.jpg|ချန်ဒူး၊ ချင်ချန်ရှန်ရှိ တာအိုဘုရားကျောင်း File:China - Mount Emei - EmeiShan - Sichuan 11.jpg|အယ်မေးတောင်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းဆောင် </gallery> == ဘာသာစကား == စစ်ချွမ်းပြည်နယ်တွင် အဓိကအားဖြင့် စစ်ချွမ်းစကား (Sichuanese) ကို ပြောဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် [[မန်ဒရင်း(ဘာသာစကား)|မန်ဒရင်တရုတ်စကား]] (Mandarin) မျိုးကွဲတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း အသံထွက်နှင့် ဝေါဟာရပိုင်းတွင် စံတရုတ်စကားနှင့် သိသိသာသာ ကွဲပြားသည်။ ပြည်နယ်၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင် တိဘက်ဘာသာစကားကို အများဆုံး ပြောဆိုကြသည်။ == အစားအစာ== စစ်ချွမ်းဟင်းလျာသည် တရုတ်ဟင်းလျာ အစဉ်အလာကြီး ၄ ရပ်တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ စစ်ချွမ်းငရုတ်ကောင်း (Sichuan Peppercorn) ကို အသုံးပြု၍ စပ်ရှားရှားနှင့် ထုံအီသောအရသာ (**Mala**) ရှိခြင်းကြောင့် လူသိများသည်။ ကုန်းဘောင်ကြီးကျော် (Kung Pao Chicken):ကြက်သား၊ မြေပဲနှင့် ငရုတ်သီးခြောက်တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ကမ္ဘာကျော်ဟင်းလျာဖြစ်သည်။ မာပိုတိုဖူး (Mapo Doufu): ပဲပြားနှင့် အသားစင်းကောကို စစ်ချွမ်းငရုတ်ဆီဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသည်။ ဟော့ပေါ့ (Sichuan Hotpot): စပ်ပြီး ထုံသော ဟင်းရည်အိုးထဲတွင် အသားနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို ကိုယ်တိုင်ချက်စားရသော အစားအစာဖြစ်သည်။ <gallery widths="140" heights="140" perrow="4" mode="packed"> File:Kung-pao-shanghai.jpg|ကုန်းဘောင်ကြီးကျော် (Kung Pao chicken) File:Mabodoufu with rice.jpg|မာပိုတိုဖူး (Mapo doufu) File:Stinky tofu with goose blood.JPG|စစ်ချွမ်းစတိုင် ဟော့ပေါ့ (Hot Pot) File:Dan-dan noodles, Shanghai.jpg|ဒန်ဒန်ခေါက်ဆွဲ (Dandan noodles) </gallery> == ခရီးသွားလုပ်ငန်း == <gallery mode="packed" heights="150"> ဖိုင်:1 jiuzhaigou valley wu hua hai 2011b.jpg|[[Jiuzhaigou]] ဖိုင်:Yading - panoramio (1).jpg|[[Yading]] ဖိုင်:1 huanglong pools aerial 2011.jpg| [[Huanglong Scenic and Historic Interest Area|Huanglong ရှုခင်းနှင့်သမိုင်းဝင်စိတ်ဝင်စားမှုAreaရိယာ]] ဖိုင်:QinChengHouShan WuLongGou.jpg|[[Mount Qincheng|Qincheng တောင်ရှိ]] ရေတံခွန်များ </gallery> စီချွမ်ပြည်နယ်နှင့်ချုံကင်းမြူနီစီပယ်ရှိ [[ယူနက်စကို]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ|ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများတွင်]] - * Dazu Rock Carvings နှင့် Wulong Karst ( [[ချုံချင့်မြို့|ချုံကင်း]] စည်ပင်သာယာ ) * Huanglong ရှုခင်းနှင့်သမိုင်းဝင်စိတ်ဝင်စားမှုAreaရိယာ * Jiuzhaigou ချိုင့်ဝှမ်း နှင့်သမိုင်းဝင်စိတ်ဝင်စားမှုAreaရိယာ * [[လဲ့ရှန်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်|Leshan Giant Buddha]] ရှုခင်းincludingရိယာအပါအဝင် Emei ရှုခင်းသာMountရိယာ * Qincheng တောင်တန်း နှင့် Dujiangyan ဆည်မြောင်းစနစ် * စီချွမ်ကုမ္ပဏီကြီး Panda Sanctuaries ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အနောက်ပိုင်း တရုတ်နိုင်ငံ]] kba7nnhqtgovm1x2252qn229vd673i3 0 150013 1030377 957307 2026-05-08T04:23:16Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030377 wikitext text/x-wiki '''တယ်ရုံ''' (သို့မဟုတ်) '''တုလုံ''' လူမျိုး ({{zh|s=独龙族|t=獨龍族|p=Dúlóngzú}}) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးအနက် တစ်မျိုးဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရဝမ်လူမျိုး]]များနှင့် မျိုးနွယ်စုချင်း နီးစပ်ကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = တယ်ရုံလူမျိုး |native_name = {{IPA-bodia|tə˧˩ɻuŋ˥˧ ə˧˩tsəŋ˥˧}} |image = [[File:H.the Mangluo dance.jpg|300px]] |image_caption = တယ်ရုံရိုးရာ (Mangluo) အက ကပြနေပုံ |population = ၇,၃၀၀ ခန့် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်း) |popplace = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]: [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (နူးကျန်းစီရင်စု)<br />[[မြန်မာနိုင်ငံ]]: [[ကချင်ပြည်နယ်]] (ပူတာအိုခရိုင်) |langs = [[တယ်ရုံဘာသာစကား]] (Dulong / Drung) |rels = [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related = [[နူးလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]] (အထူးသဖြင့် [[မတ်ဝမ်]] နှင့် [[တန်ဆာ]]) }} == နေထိုင်ရာဒေသ == တယ်ရုံလူမျိုး အများစုကို ယူနန်ပြည်နယ်၊ [[နူးကျန်းလီဆူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]]ရှိ ကုံရှန်တယ်ရုံနှင့် နူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင် (Gongshan Derung and Nu Autonomous County) တွင် တွေ့ရှိရသည်၊၊ အထူးသဖြင့် [[သံလွင်မြစ်]] (Nu River) ၏ အထက်ပိုင်း တုလုံချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ နေရပ်သည် ဝေးလံခေါင်သီပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသော တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်သည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == တယ်ရုံလူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသော ရှေးဟောင်းဓလေ့တစ်ခုမှာ အမျိုးသမီးများ၏ မျက်နှာတွင် ဆေးမင်ကြောင် (Tattoo) ထိုးနှံသည့် ဓလေ့ဖြစ်သည်၊၊ ဤဓလေ့သည် ရန်သူများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် ရုပ်ဆိုးအောင် ပြုလုပ်ခြင်းမှ အစပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း ယခုအခါ ဤဓလေ့မှာ ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည့်အပြင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်၊၊ == ဘာသာစကား == ၎င်းတို့သည် [[တယ်ရုံဘာသာစကား]] (Drung language) ကို ပြောဆိုကြပြီး ယင်းဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရဝမ်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ [[အနွန်ဘာသာစကား]] တို့နှင့် မျိုးနွယ်တူ "နမ်း" (Nungish) ဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်သည်၊၊ ၎င်းတို့တွင် ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံသည့် စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်၊၊ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ရဝမ်လူမျိုး]] * [[နူးလူမျိုး]] == အကိုးအကားများ == {{reflist}} == ဘာသာစကား == တယ်ရုံသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ် - တိဗက်ဘာသာစကား]] များထဲမှ [[သရင်ဘာသာစကား|ဘာသာစကား]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေမရှိသောကြောင့် စာမရေးတတ်ကြပေ၊ ယခင်က တယ်ရုံများသည်မက်ဆေ့ခ်ျများပို့လွှတ်ခဲ့ပြီးသစ်သားသစ်သားများပေါ်တွင်မှတ်သားခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == သမိုင်း == တယ်ရုံများ၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ စာရွက်စာတမ်းအနည်းငယ်သာရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ [[ထန်မင်းဆက်]] ကာလအတွင်း Derung သည် နန်ကျောက်ဘုရင်များစိုးစံသည့် [[တာလီနိုင်ငံ|Dali Kingdom]] တို့၏တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်ဟုလူသိများသည်။ Tsawarong တောင်ဘက်စွန်းရှိ Derung ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကိုတိဘက်များက ''Changyul'' သို့မဟုတ် ''Kiongyul'' ဟုခေါ် ''ကြသည်'' ။ ဆိုလိုသည်မှာဘီယာချိုင့်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ <ref>{{Cite journal|last=Gros|first=Stéphane|date=June 2016|title=Tricks of the Trade: Debt and Imposed Sovereignty in Southermost Kham in the Nineteenth to Twentieth Centuries|url=https://www.researchgate.net/publication/308765906_Tricks_of_the_Trade_Debt_and_Imposed_Sovereignty_in_Southermost_Kham_in_the_Nineteenth_to_Twentieth_Centuries|journal=Cross Currents: East Asian History and Culture Review|issue=19|pages=154}}</ref> [[ယွမ်မင်းဆက်|Yuan မင်းဆက်]] မှ [[ချင်းမင်းဆက်|Qing မင်းဆက်]] အထိ Derung ကိုဒေသခံတိဘက်သို့မဟုတ် Nakhi အု"ပ်စိုးသူများကအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူတို့ကနှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတရုတ်ကိုချီးကျူးဂုဏ်ပြုကြသည်။ ဒေသခံ [[လာမာဘုန်းကြီး|Lama]] သည် Changputong ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းသည် Weixi သို့ပို့သည်။ ၁၉၁၃ တွင်ဒီနယ်သည်ဗြိတိသျှတို့၏တိုက်ခိုက်မှုကိုချေမှုန်းရန်ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိထိုလူမျိုးစုတွင်နာမည်များစွာကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ သူတို့က Qing စဉ်အတွင်းယွမ်စဉ်အတွင်း ''Qiao'' နှင့် ''Qiu'' နှင့် ''Qu'' အဖြစ်အမည်များကိုလက်ခံရရှိခဲ့သည်။ == ကြည့်ရှုပါ == * [[ထရုမ်းလူမျိုး|ထရုံလူမျိုး]] ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာပြည်တွင်]] နေထိုင်သော တယ်ရုံများ၏အမည်။ [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] qh5xq6qo52twt9trl124uje7rciq30m 1030378 1030377 2026-05-08T04:23:52Z Chenzeyan29 141880 1030378 wikitext text/x-wiki '''တယ်ရုံ''' (သို့မဟုတ်) '''တုလုံ''' လူမျိုး ({{zh|s=独龙族|t=獨龍族|p=Dúlóngzú}}) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးအနက် တစ်မျိုးဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရဝမ်လူမျိုး]]များနှင့် မျိုးနွယ်စုချင်း နီးစပ်ကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = တယ်ရုံလူမျိုး |native_name = {{IPA-bodia|tə˧˩ɻuŋ˥˧ ə˧˩tsəŋ˥˧}} |image = [[File:H.the Mangluo dance.jpg|300px]] |image_caption = တယ်ရုံရိုးရာ (Mangluo) အက ကပြနေပုံ |population = ၇,၃၀၀ ခန့် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်း) |popplace = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]: [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (နူးကျန်းစီရင်စု)<br />[[မြန်မာနိုင်ငံ]]: [[ကချင်ပြည်နယ်]] (ပူတာအိုခရိုင်) |langs = [[တယ်ရုံဘာသာစကား]] (Dulong / Drung) |rels = [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related = [[နူးလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]] (အထူးသဖြင့် [[မတ်ဝမ်]] နှင့် [[တန်ဆာ]]) }} == နေထိုင်ရာဒေသ == တယ်ရုံလူမျိုး အများစုကို ယူနန်ပြည်နယ်၊ [[နူးကျန်းလီဆူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]]ရှိ ကုံရှန်တယ်ရုံနှင့် နူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင် (Gongshan Derung and Nu Autonomous County) တွင် တွေ့ရှိရသည်၊၊ အထူးသဖြင့် [[သံလွင်မြစ်]] (Nu River) ၏ အထက်ပိုင်း တုလုံချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ နေရပ်သည် ဝေးလံခေါင်သီပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသော တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်သည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == တယ်ရုံလူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသော ရှေးဟောင်းဓလေ့တစ်ခုမှာ အမျိုးသမီးများ၏ မျက်နှာတွင် ဆေးမင်ကြောင် (Tattoo) ထိုးနှံသည့် ဓလေ့ဖြစ်သည်၊၊ ဤဓလေ့သည် ရန်သူများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် ရုပ်ဆိုးအောင် ပြုလုပ်ခြင်းမှ အစပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း ယခုအခါ ဤဓလေ့မှာ ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည့်အပြင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်၊၊ == ဘာသာစကား == ၎င်းတို့သည် [[တယ်ရုံဘာသာစကား]] (Drung language) ကို ပြောဆိုကြပြီး ယင်းဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရဝမ်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ [[အနွန်ဘာသာစကား]] တို့နှင့် မျိုးနွယ်တူ "နမ်း" (Nungish) ဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်သည်၊၊ ၎င်းတို့တွင် ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံသည့် စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်၊၊ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ရဝမ်လူမျိုး]] * [[နူးလူမျိုး]] == အကိုးအကားများ == {{reflist}} == သမိုင်း == တယ်ရုံများ၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ စာရွက်စာတမ်းအနည်းငယ်သာရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ [[ထန်မင်းဆက်]] ကာလအတွင်း Derung သည် နန်ကျောက်ဘုရင်များစိုးစံသည့် [[တာလီနိုင်ငံ|Dali Kingdom]] တို့၏တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်ဟုလူသိများသည်။ Tsawarong တောင်ဘက်စွန်းရှိ Derung ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကိုတိဘက်များက ''Changyul'' သို့မဟုတ် ''Kiongyul'' ဟုခေါ် ''ကြသည်'' ။ ဆိုလိုသည်မှာဘီယာချိုင့်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ <ref>{{Cite journal|last=Gros|first=Stéphane|date=June 2016|title=Tricks of the Trade: Debt and Imposed Sovereignty in Southermost Kham in the Nineteenth to Twentieth Centuries|url=https://www.researchgate.net/publication/308765906_Tricks_of_the_Trade_Debt_and_Imposed_Sovereignty_in_Southermost_Kham_in_the_Nineteenth_to_Twentieth_Centuries|journal=Cross Currents: East Asian History and Culture Review|issue=19|pages=154}}</ref> [[ယွမ်မင်းဆက်|Yuan မင်းဆက်]] မှ [[ချင်းမင်းဆက်|Qing မင်းဆက်]] အထိ Derung ကိုဒေသခံတိဘက်သို့မဟုတ် Nakhi အု"ပ်စိုးသူများကအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူတို့ကနှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတရုတ်ကိုချီးကျူးဂုဏ်ပြုကြသည်။ ဒေသခံ [[လာမာဘုန်းကြီး|Lama]] သည် Changputong ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းသည် Weixi သို့ပို့သည်။ ၁၉၁၃ တွင်ဒီနယ်သည်ဗြိတိသျှတို့၏တိုက်ခိုက်မှုကိုချေမှုန်းရန်ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိထိုလူမျိုးစုတွင်နာမည်များစွာကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ သူတို့က Qing စဉ်အတွင်းယွမ်စဉ်အတွင်း ''Qiao'' နှင့် ''Qiu'' နှင့် ''Qu'' အဖြစ်အမည်များကိုလက်ခံရရှိခဲ့သည်။ == ကြည့်ရှုပါ == * [[ထရုမ်းလူမျိုး|ထရုံလူမျိုး]] ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာပြည်တွင်]] နေထိုင်သော တယ်ရုံများ၏အမည်။ [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] l8q575wwck0uy8lllz919efewoi7vxo 1030379 1030378 2026-05-08T04:24:16Z Chenzeyan29 141880 1030379 wikitext text/x-wiki '''တယ်ရုံ''' (သို့မဟုတ်) '''တုလုံ''' လူမျိုး ({{zh|s=独龙族|t=獨龍族|p=Dúlóngzú}}) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးအနက် တစ်မျိုးဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရဝမ်လူမျိုး]]များနှင့် မျိုးနွယ်စုချင်း နီးစပ်ကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = တယ်ရုံလူမျိုး |native_name = {{IPA-bodia|tə˧˩ɻuŋ˥˧ ə˧˩tsəŋ˥˧}} |image = [[File:H.the Mangluo dance.jpg|300px]] |image_caption = တယ်ရုံရိုးရာ (Mangluo) အက ကပြနေပုံ |population = ၇,၃၀၀ ခန့် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်း) |popplace = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]: [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (နူးကျန်းစီရင်စု)<br />[[မြန်မာနိုင်ငံ]]: [[ကချင်ပြည်နယ်]] (ပူတာအိုခရိုင်) |langs = [[တယ်ရုံဘာသာစကား]] (Dulong / Drung) |rels = [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related = [[နူးလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]] (အထူးသဖြင့် [[မတ်ဝမ်]] နှင့် [[တန်ဆာ]]) }} == နေထိုင်ရာဒေသ == တယ်ရုံလူမျိုး အများစုကို ယူနန်ပြည်နယ်၊ [[နူးကျန်းလီဆူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]]ရှိ ကုံရှန်တယ်ရုံနှင့် နူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင် (Gongshan Derung and Nu Autonomous County) တွင် တွေ့ရှိရသည်၊၊ အထူးသဖြင့် [[သံလွင်မြစ်]] (Nu River) ၏ အထက်ပိုင်း တုလုံချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ နေရပ်သည် ဝေးလံခေါင်သီပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသော တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်သည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == တယ်ရုံလူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသော ရှေးဟောင်းဓလေ့တစ်ခုမှာ အမျိုးသမီးများ၏ မျက်နှာတွင် ဆေးမင်ကြောင် (Tattoo) ထိုးနှံသည့် ဓလေ့ဖြစ်သည်၊၊ ဤဓလေ့သည် ရန်သူများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် ရုပ်ဆိုးအောင် ပြုလုပ်ခြင်းမှ အစပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း ယခုအခါ ဤဓလေ့မှာ ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည့်အပြင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်၊၊ == ဘာသာစကား == ၎င်းတို့သည် [[တယ်ရုံဘာသာစကား]] (Drung language) ကို ပြောဆိုကြပြီး ယင်းဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရဝမ်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ [[အနွန်ဘာသာစကား]] တို့နှင့် မျိုးနွယ်တူ "နမ်း" (Nungish) ဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်သည်၊၊ ၎င်းတို့တွင် ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံသည့် စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်၊၊ == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ရဝမ်လူမျိုး]] * [[နူးလူမျိုး]] == သမိုင်း == တယ်ရုံများ၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ စာရွက်စာတမ်းအနည်းငယ်သာရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ [[ထန်မင်းဆက်]] ကာလအတွင်း Derung သည် နန်ကျောက်ဘုရင်များစိုးစံသည့် [[တာလီနိုင်ငံ|Dali Kingdom]] တို့၏တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်ဟုလူသိများသည်။ Tsawarong တောင်ဘက်စွန်းရှိ Derung ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကိုတိဘက်များက ''Changyul'' သို့မဟုတ် ''Kiongyul'' ဟုခေါ် ''ကြသည်'' ။ ဆိုလိုသည်မှာဘီယာချိုင့်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ <ref>{{Cite journal|last=Gros|first=Stéphane|date=June 2016|title=Tricks of the Trade: Debt and Imposed Sovereignty in Southermost Kham in the Nineteenth to Twentieth Centuries|url=https://www.researchgate.net/publication/308765906_Tricks_of_the_Trade_Debt_and_Imposed_Sovereignty_in_Southermost_Kham_in_the_Nineteenth_to_Twentieth_Centuries|journal=Cross Currents: East Asian History and Culture Review|issue=19|pages=154}}</ref> [[ယွမ်မင်းဆက်|Yuan မင်းဆက်]] မှ [[ချင်းမင်းဆက်|Qing မင်းဆက်]] အထိ Derung ကိုဒေသခံတိဘက်သို့မဟုတ် Nakhi အု"ပ်စိုးသူများကအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူတို့ကနှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတရုတ်ကိုချီးကျူးဂုဏ်ပြုကြသည်။ ဒေသခံ [[လာမာဘုန်းကြီး|Lama]] သည် Changputong ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းသည် Weixi သို့ပို့သည်။ ၁၉၁၃ တွင်ဒီနယ်သည်ဗြိတိသျှတို့၏တိုက်ခိုက်မှုကိုချေမှုန်းရန်ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိထိုလူမျိုးစုတွင်နာမည်များစွာကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ သူတို့က Qing စဉ်အတွင်းယွမ်စဉ်အတွင်း ''Qiao'' နှင့် ''Qiu'' နှင့် ''Qu'' အဖြစ်အမည်များကိုလက်ခံရရှိခဲ့သည်။ == ကြည့်ရှုပါ == * [[ထရုမ်းလူမျိုး|ထရုံလူမျိုး]] ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာပြည်တွင်]] နေထိုင်သော တယ်ရုံများ၏အမည်။ [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] k27wqqhcc38sntcdh7mdsc0d2dtrqpe 1030380 1030379 2026-05-08T04:24:27Z Chenzeyan29 141880 1030380 wikitext text/x-wiki '''တယ်ရုံ''' (သို့မဟုတ်) '''တုလုံ''' လူမျိုး ({{zh|s=独龙族|t=獨龍族|p=Dúlóngzú}}) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးအနက် တစ်မျိုးဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရဝမ်လူမျိုး]]များနှင့် မျိုးနွယ်စုချင်း နီးစပ်ကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = တယ်ရုံလူမျိုး |native_name = {{IPA-bodia|tə˧˩ɻuŋ˥˧ ə˧˩tsəŋ˥˧}} |image = [[File:H.the Mangluo dance.jpg|300px]] |image_caption = တယ်ရုံရိုးရာ (Mangluo) အက ကပြနေပုံ |population = ၇,၃၀၀ ခန့် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်း) |popplace = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]: [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (နူးကျန်းစီရင်စု)<br />[[မြန်မာနိုင်ငံ]]: [[ကချင်ပြည်နယ်]] (ပူတာအိုခရိုင်) |langs = [[တယ်ရုံဘာသာစကား]] (Dulong / Drung) |rels = [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related = [[နူးလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]] (အထူးသဖြင့် [[မတ်ဝမ်]] နှင့် [[တန်ဆာ]]) }} == နေထိုင်ရာဒေသ == တယ်ရုံလူမျိုး အများစုကို ယူနန်ပြည်နယ်၊ [[နူးကျန်းလီဆူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]]ရှိ ကုံရှန်တယ်ရုံနှင့် နူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင် (Gongshan Derung and Nu Autonomous County) တွင် တွေ့ရှိရသည်၊၊ အထူးသဖြင့် [[သံလွင်မြစ်]] (Nu River) ၏ အထက်ပိုင်း တုလုံချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ နေရပ်သည် ဝေးလံခေါင်သီပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသော တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်သည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == တယ်ရုံလူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသော ရှေးဟောင်းဓလေ့တစ်ခုမှာ အမျိုးသမီးများ၏ မျက်နှာတွင် ဆေးမင်ကြောင် (Tattoo) ထိုးနှံသည့် ဓလေ့ဖြစ်သည်၊၊ ဤဓလေ့သည် ရန်သူများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် ရုပ်ဆိုးအောင် ပြုလုပ်ခြင်းမှ အစပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း ယခုအခါ ဤဓလေ့မှာ ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည့်အပြင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်၊၊ == ဘာသာစကား == ၎င်းတို့သည် [[တယ်ရုံဘာသာစကား]] (Drung language) ကို ပြောဆိုကြပြီး ယင်းဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရဝမ်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ [[အနွန်ဘာသာစကား]] တို့နှင့် မျိုးနွယ်တူ "နမ်း" (Nungish) ဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်သည်၊၊ ၎င်းတို့တွင် ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံသည့် စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်၊၊ == သမိုင်း == တယ်ရုံများ၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ စာရွက်စာတမ်းအနည်းငယ်သာရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ [[ထန်မင်းဆက်]] ကာလအတွင်း Derung သည် နန်ကျောက်ဘုရင်များစိုးစံသည့် [[တာလီနိုင်ငံ|Dali Kingdom]] တို့၏တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်ဟုလူသိများသည်။ Tsawarong တောင်ဘက်စွန်းရှိ Derung ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကိုတိဘက်များက ''Changyul'' သို့မဟုတ် ''Kiongyul'' ဟုခေါ် ''ကြသည်'' ။ ဆိုလိုသည်မှာဘီယာချိုင့်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ <ref>{{Cite journal|last=Gros|first=Stéphane|date=June 2016|title=Tricks of the Trade: Debt and Imposed Sovereignty in Southermost Kham in the Nineteenth to Twentieth Centuries|url=https://www.researchgate.net/publication/308765906_Tricks_of_the_Trade_Debt_and_Imposed_Sovereignty_in_Southermost_Kham_in_the_Nineteenth_to_Twentieth_Centuries|journal=Cross Currents: East Asian History and Culture Review|issue=19|pages=154}}</ref> [[ယွမ်မင်းဆက်|Yuan မင်းဆက်]] မှ [[ချင်းမင်းဆက်|Qing မင်းဆက်]] အထိ Derung ကိုဒေသခံတိဘက်သို့မဟုတ် Nakhi အု"ပ်စိုးသူများကအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူတို့ကနှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတရုတ်ကိုချီးကျူးဂုဏ်ပြုကြသည်။ ဒေသခံ [[လာမာဘုန်းကြီး|Lama]] သည် Changputong ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းသည် Weixi သို့ပို့သည်။ ၁၉၁၃ တွင်ဒီနယ်သည်ဗြိတိသျှတို့၏တိုက်ခိုက်မှုကိုချေမှုန်းရန်ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိထိုလူမျိုးစုတွင်နာမည်များစွာကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ သူတို့က Qing စဉ်အတွင်းယွမ်စဉ်အတွင်း ''Qiao'' နှင့် ''Qiu'' နှင့် ''Qu'' အဖြစ်အမည်များကိုလက်ခံရရှိခဲ့သည်။ == ကြည့်ရှုပါ == * [[ထရုမ်းလူမျိုး|ထရုံလူမျိုး]] ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာပြည်တွင်]] နေထိုင်သော တယ်ရုံများ၏အမည်။ [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] nt5nh4jjy3khx0hy2d4f0urxpbr5309 1030381 1030380 2026-05-08T04:24:38Z Chenzeyan29 141880 /* ကြည့်ရှုပါ */ 1030381 wikitext text/x-wiki '''တယ်ရုံ''' (သို့မဟုတ်) '''တုလုံ''' လူမျိုး ({{zh|s=独龙族|t=獨龍族|p=Dúlóngzú}}) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးအနက် တစ်မျိုးဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရဝမ်လူမျိုး]]များနှင့် မျိုးနွယ်စုချင်း နီးစပ်ကြသည်၊၊ {{Infobox ethnic group |group = တယ်ရုံလူမျိုး |native_name = {{IPA-bodia|tə˧˩ɻuŋ˥˧ ə˧˩tsəŋ˥˧}} |image = [[File:H.the Mangluo dance.jpg|300px]] |image_caption = တယ်ရုံရိုးရာ (Mangluo) အက ကပြနေပုံ |population = ၇,၃၀၀ ခန့် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်း) |popplace = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]: [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (နူးကျန်းစီရင်စု)<br />[[မြန်မာနိုင်ငံ]]: [[ကချင်ပြည်နယ်]] (ပူတာအိုခရိုင်) |langs = [[တယ်ရုံဘာသာစကား]] (Dulong / Drung) |rels = [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |related = [[နူးလူမျိုး]]၊ [[ရဝမ်လူမျိုး]] (အထူးသဖြင့် [[မတ်ဝမ်]] နှင့် [[တန်ဆာ]]) }} == နေထိုင်ရာဒေသ == တယ်ရုံလူမျိုး အများစုကို ယူနန်ပြည်နယ်၊ [[နူးကျန်းလီဆူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု]]ရှိ ကုံရှန်တယ်ရုံနှင့် နူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင် (Gongshan Derung and Nu Autonomous County) တွင် တွေ့ရှိရသည်၊၊ အထူးသဖြင့် [[သံလွင်မြစ်]] (Nu River) ၏ အထက်ပိုင်း တုလုံချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့၏ နေရပ်သည် ဝေးလံခေါင်သီပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသော တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်သည်၊၊ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == တယ်ရုံလူမျိုးတို့၏ ထူးခြားသော ရှေးဟောင်းဓလေ့တစ်ခုမှာ အမျိုးသမီးများ၏ မျက်နှာတွင် ဆေးမင်ကြောင် (Tattoo) ထိုးနှံသည့် ဓလေ့ဖြစ်သည်၊၊ ဤဓလေ့သည် ရန်သူများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် ရုပ်ဆိုးအောင် ပြုလုပ်ခြင်းမှ အစပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း ယခုအခါ ဤဓလေ့မှာ ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နတ်များကို ကိုးကွယ်ကြသည့်အပြင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်၊၊ == ဘာသာစကား == ၎င်းတို့သည် [[တယ်ရုံဘာသာစကား]] (Drung language) ကို ပြောဆိုကြပြီး ယင်းဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရဝမ်ဘာသာစကား]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ [[အနွန်ဘာသာစကား]] တို့နှင့် မျိုးနွယ်တူ "နမ်း" (Nungish) ဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်သည်၊၊ ၎င်းတို့တွင် ကိုယ်ပိုင်စာပေ မရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံသည့် စာပေစနစ်ကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်၊၊ == သမိုင်း == တယ်ရုံများ၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ စာရွက်စာတမ်းအနည်းငယ်သာရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ [[ထန်မင်းဆက်]] ကာလအတွင်း Derung သည် နန်ကျောက်ဘုရင်များစိုးစံသည့် [[တာလီနိုင်ငံ|Dali Kingdom]] တို့၏တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်ဟုလူသိများသည်။ Tsawarong တောင်ဘက်စွန်းရှိ Derung ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကိုတိဘက်များက ''Changyul'' သို့မဟုတ် ''Kiongyul'' ဟုခေါ် ''ကြသည်'' ။ ဆိုလိုသည်မှာဘီယာချိုင့်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ <ref>{{Cite journal|last=Gros|first=Stéphane|date=June 2016|title=Tricks of the Trade: Debt and Imposed Sovereignty in Southermost Kham in the Nineteenth to Twentieth Centuries|url=https://www.researchgate.net/publication/308765906_Tricks_of_the_Trade_Debt_and_Imposed_Sovereignty_in_Southermost_Kham_in_the_Nineteenth_to_Twentieth_Centuries|journal=Cross Currents: East Asian History and Culture Review|issue=19|pages=154}}</ref> [[ယွမ်မင်းဆက်|Yuan မင်းဆက်]] မှ [[ချင်းမင်းဆက်|Qing မင်းဆက်]] အထိ Derung ကိုဒေသခံတိဘက်သို့မဟုတ် Nakhi အု"ပ်စိုးသူများကအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူတို့ကနှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတရုတ်ကိုချီးကျူးဂုဏ်ပြုကြသည်။ ဒေသခံ [[လာမာဘုန်းကြီး|Lama]] သည် Changputong ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းသည် Weixi သို့ပို့သည်။ ၁၉၁၃ တွင်ဒီနယ်သည်ဗြိတိသျှတို့၏တိုက်ခိုက်မှုကိုချေမှုန်းရန်ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိထိုလူမျိုးစုတွင်နာမည်များစွာကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ သူတို့က Qing စဉ်အတွင်းယွမ်စဉ်အတွင်း ''Qiao'' နှင့် ''Qiu'' နှင့် ''Qu'' အဖြစ်အမည်များကိုလက်ခံရရှိခဲ့သည်။ == ကြည့်ရှုပါ == * [[ထရုမ်းလူမျိုး|ထရုံလူမျိုး]] ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာပြည်တွင်]] နေထိုင်သော တယ်ရုံများ၏အမည်။ [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] == အကိုးအကားများ == {{reflist}} 4jmbx85pdct0zlnqi0l52f16dyvjsgd 0 202302 1030303 1029118 2026-05-07T17:30:15Z InternetArchiveBot 61272 Adding 2 books for [[ဝီကီပီးဒီးယား:စိစစ်အတည်ပြုခံနိုင်မှု]] (20260507sim)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 1030303 wikitext text/x-wiki {{Short description|ကမ္ဘာ့လူဦးရေအများဆုံး အရှေ့အာရှလူမျိုးစု}} '''ဟန်တရုတ်''' သို့မဟုတ် '''ဟန်လူမျိုး''' ({{lang-en|Han Chinese}}; {{zh|s=汉族|t=漢族|p=Hànzú|links=no}} သို့မဟုတ် {{zh|s=汉人|t=漢人|p=Hànrén|links=no}}) သည် ခေတ်သစ်တရုတ်နိုင်ငံ၏ [[မြစ်ဝါမြစ်]]ဝှမ်းဒေသတွင် သမိုင်းတစ်လျှောက် မြစ်ဖျားခံ စတင်ပေါက်ဖွားခဲ့ကြသော အရှေ့အာရှ လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="sciencemag2017">{{cite journal |last1=Siska |first1=Veronika |title=Genome-wide data from two early Neolithic East Asian individuals |journal=Science Advances |date=2017}}</ref> ဟန်တရုတ်တို့သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၈% ခန့် (၁.၄ ဘီလီယံကျော်) ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာ့လူဦးရေအများဆုံး လူမျိုးစုအဖြစ် ရပ်တည်နေကာ [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ]] ကို အဓိကပြောဆိုကြသည်။<ref name="Wen2004Nature">{{cite journal |last1=Wen |title=Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2004-09-16_431_7006/page/302 |journal=Nature |volume=431 |pages=302–05 |year=2004}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဟန်လူမျိုး | native_name = 漢人; 汉人 | native_name_lang = zh | image = 武官肖像.jpg | image_caption = [[မင်မင်းဆက်]] (၁၃၆၈–၁၆၆၂) အတွင်း ''[[ဟန်ဖူ]]'' အဝတ်အစား ဝတ်ဆင်ထားသော အရာရှိများ | population = ၁.၄ ဘီလီယံ ခန့် | region1 = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] | pop1 = ၁.၂၉ ဘီလီယံ ခန့် | region2 = [[ထိုင်ဝမ်]] | pop2 = ၂၂ သန်း | region3 = [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | pop3 = ၁၀ သန်း | region4 = [[မလေးရှားနိုင်ငံ]] | pop4 = ၆.၉၁ သန်း | region5 = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | pop5 = ၃.၈ သန်း မှ ၅.၇ သန်း | region6 = [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]] | pop6 = ၃.၀၇ သန်း | region7 = [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]] | pop7 = ၂.၈၃ သန်း | region8 = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | pop8 = ၁.၆၃ သန်း | region9 = [[ကနေဒါနိုင်ငံ]] | pop9 = ၁.၄၆ သန်း | region10 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]] | pop10 = ၁.၃၅ သန်း | region11 = [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] | pop11 = ၁.၂၁ သန်း | region12 = [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]] | pop12 = ၉၉၂,၆၀၀ | region13 = [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | pop13 = ၉၂၂,၀၀၀ | languages = [[တရုတ်ဘာသာစကား]] | religions = ခေတ်သစ်ကာလတွင် အများစုမှာ [[ဘာသာမဲ့]]များ ဖြစ်ကြသည်။<br />{{hlist|[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]|[[တရုတ်ရိုးရာဘာသာ]]|[[ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ]]|[[တာအိုဘာသာ]]|[[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]|[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]}} | related = {{hlist|[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်လူမျိုးများ]]}} }} ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အခေါ်အဝေါ်များ {{Infobox Chinese | s = 汉族 (ရိုးရှင်းတရုတ်) | t = 漢族 (ရိုးရာတရုတ်) | p = Hànzú (ပင်ယင်) | l = [[ဟန်မင်းဆက်]]ကို အစွဲပြုသော လူမျိုးစု | myr = ဟန်ဇူ | order = t }} ဟန်တရုတ်တို့သည် မြစ်ဝါမြစ်တစ်လျှောက် အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော ရှေးဦး '''ဟွာရှား''' ({{zh|s=华夏|t=華夏|p=Huáxià}}) မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="auto">{{cite book |last=Minahan |first=James B. |title=Ethnic Groups of North, East, and Central Asia: An Encyclopedia |year=2015 |isbn=978-1-61069-017-1 |pages=89–90}}</ref> [[ဟန်မင်းဆက်]] (ဘီစီ ၂၀၆ – အေဒီ ၂၂၀) ကာလတွင် အရှေ့အာရှတစ်ခွင် အာဏာစက် ပြန့်နှံ့ခဲ့ပြီး ကြီးကျယ်သော ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားခဲ့သဖြင့် ၎င်းခေတ်ကို အစွဲပြုကာ "ဟန်လူမျိုး" ဟူသော အမည်နာမ ခိုင်မာလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="auto6">{{cite book |last=Minahan |title=Ethnic Groups of North, East, and Central Asia |year=2015 |page=92}}</ref> လက်ရှိတွင် ဟန်တရုတ်လူမျိုးများသည် [[တရုတ်ပြည်မကြီး]] လူဦးရေ၏ ၉၂% ခန့်၊ [[ထိုင်ဝမ်]] လူဦးရေ၏ ၉၇% ခန့်နှင့် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]] လူဦးရေ၏ ၇၅% ခန့်ကို ကိုယ်စားပြုကာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ နိုင်ငံအသီးသီးတွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။<ref name="ciastat">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/#people-and-society CIA Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/#people-and-society |date=20 December 2021 }} (2024 est.)</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ဟန်လူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် [[မြစ်ဝါမြစ်]]ဝှမ်း အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အခြေချခဲ့ကြသော '''ဟွာရှား''' (Huaxia) အမည်ရှိ စိုက်ပျိုးရေး လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="auto" />၎င်းတို့သည် [[ကျောက်ခေတ်သစ်]] ယဉ်ကျေးမှုများဖြစ်သည့် ယန်ရှောင် (Yangshao) နှင့် လုံရှန်း (Longshan) ယဉ်ကျေးမှုတို့မှ ဆင်းသက်လာကာ တရုတ်တို့၏ ပထမဆုံးသော မင်းဆက်များဖြစ်သည့် ရှ (Xia)၊ ရှန်း (Shang) နှင့် ကျိုး (Zhou) မင်းဆက်များကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၂၂၁ တွင် [[ချင်ရှီဟွမ်တီး]] (Qin Shi Huang) သည် တရုတ်ပြည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် စုစည်းကာ ချင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းနောက်တွင် ပေါ်ထွန်းလာသော [[ဟန်မင်းဆက်]] (ဘီစီ ၂၀၆ – အေဒီ ၂၂၀) သည် ဟန်လူမျိုးစု၏ သမိုင်းတွင် အရေးအပါဆုံးသော အလှည့်အပြောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ထိုကာလတွင် စာပေ၊ အနုပညာနှင့် သိပ္ပံပညာများ အကြီးအကျယ် ထွန်းကားခဲ့သည်။ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒကို နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံအတွေးအခေါ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။"ဟန်" (Han) ဟူသော အမည်သည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားမှုကို ရည်ညွှန်းသည့် အမည်တစ်ခုအဖြစ် ခိုင်မာလာခဲ့သည်။ ဟန်မင်းဆက် ပြိုကွဲပြီးနောက်ပိုင်း တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ အပြင်လူမျိုးစုများ ဝင်ရောက်ကျူးကျော်မှုကြောင့် ဟန်လူမျိုး အများအပြားသည် [[ယန်ဇီမြစ်]]ဝှမ်းနှင့် တောင်ဘက်ဒေသများသို့ အုပ်စုလိုက် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။ တန်မင်းဆက် (Tang Dynasty) နှင့် စုန့်မင်းဆက် (Song Dynasty) ကာလများတွင် ဟန်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် တောင်ဘက်ရှိ ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းအထိ နယ်မြေချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် တရုတ်အမျိုးသားရေးဝါဒ နိုးကြားလာမှုနှင့်အတူ "ဟန်" ဟူသော ဝေါဟာရသည် ခေတ်သစ်တရုတ်နိုင်ငံသားဖြစ်မှု၏ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ဟန်လူမျိုးများသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး လူမျိုးစုအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိပြီး၊ တရုတ်ပြည်မကြီးသာမက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ နိုင်ငံအသီးသီးတွင်လည်း အခြေချနေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇ == ဟန်လူမျိုးတို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အချက်အလက် အများဆုံး လေ့လာခြင်းခံရသည့် လူမျိုးစုများထဲတွင် ပါဝင်သည်။ ခေတ်သစ်သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာမှုများအရ ဟန်လူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် အောက်ပါအတိုင်း ထူးခြားချက်များ ရှိသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဟန်အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome DNA ကို စစ်ဆေးရာတွင် '''Haplogroup O-M175''' သည် အများဆုံး (၈၀% ကျော်) ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းသည် ဟန်လူမျိုးတို့၏ ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော မျိုးရိုးမှာ တစ်စုတစ်ဝေးတည်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ရှေးဦး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင်]] များမှ ဆင်းသက်လာကြောင်း ခိုင်မာသော သက်သေအထောက်အထား ဖြစ်သည်။<ref name="Y-DNA">{{cite journal |title=Y-chromosome evidence of southern origin of the East Asian-specific haplogroup O3-M122 |journal=American Journal of Human Genetics |year=2005}}</ref> ဟန်လူမျိုး နှင့် တိဗက်-ဗမာ တို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရ အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်ကြသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် O-M122 (O3) ဗီဇ အမြောက်အမြား ပါဝင်သဖြင့် ရှေးဦး [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင်]] ဘိုးဘေးတစ်ဦးတည်းမှ ဆင်းသက်လာကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Wen2004" /> မွန်ဂိုတို့တွင် ပါဝင်သော Haplogroup C သည် မြောက်ဘက် [[အာလ်တေးအစ် ဘာသာစကားများ|အာလ်တေးအစ်နွယ်ဝင်]] များ၏ အမှတ်အသားဖြစ်ပြီး ဟန်လူမျိုးတို့တွင် ထိုဗီဇ အလွန်နည်းပါးသည်။ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်တို့တွင် ဟန်လူမျိုး၏ O3 ဗီဇ ပါဝင်သော်လည်း၊ ဂျပန်လူမျိုးတွင် ရှေးဦးအာရှဗီဇ (D) နှင့် ကိုရီးယားတွင် ကိုယ်ပိုင်ဗီဇ (O2b) များ ပါဝင်နေသဖြင့် ဟန်လူမျိုးနှင့် ကွဲပြားသော မျိုးရိုးဗီဇ သမိုင်းကြောင်းရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ ဟန်လူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,၀၀၀ မှ ၆,၀၀၀ ခန့်က မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဦးစိုက်ပျိုးရေး လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Wen2004">{{cite journal |last1=Wen |first1=B |title=Genetic evidence supports demic diffusion of Han culture |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2004-09-16_431_7006/page/302 |journal=Nature |volume=431 |pages=302–05 |year=2004}}</ref> မြောက်ပိုင်းမှ တောင်ပိုင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ပြန့်နှံ့သွားခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုသို့ပြန့်နှံ့ရာတွင် ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ပေါင်းစပ်မှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း ဟန်လူမျိုးတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇမှာ အဓိကအစုအဝေးအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။ {| class="wikitable" style="width:100%;" |- ! ကဏ္ဍ !! မြောက်ပိုင်းဟန် (Northern Han) !! တောင်ပိုင်းဟန် (Southern Han) |- | '''အဓိက Haplogroups''' || '''A, C, D, G, M8a, M9, Z''' || '''B, F, R9, N9a''' |- | '''မျိုးရိုးဗီဇ လက္ခဏာ''' || မြောက်အာရှနှင့် ဗဟိုအာရှ လူမျိုးစုများ (ဥပမာ- မွန်ဂို) နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်။ || တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ ဒေသခံလူမျိုးစုများ နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်။ |- | '''သမိုင်းကြောင်းအရ ဆက်စပ်မှု''' || ရှေးဦးဟွာရှား (Huaxia) မျိုးရိုးကို ပိုမိုသန့်စင်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသည်။ || မြောက်ပိုင်းမှ ဆင်းသက်လာသော ဟန်အမျိုးသားများနှင့် တောင်ပိုင်းဒေသခံ အမျိုးသမီးများအကြား ပေါင်းစပ်မှုမှတစ်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ |} မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအရ ဟန်လူမျိုးတို့၏ တောင်ဘက်သို့ ပြန့်နှံ့မှုသည် "ယဉ်ကျေးမှု ပြန့်နှံ့ခြင်း" (Cultural diffusion) ထက် "လူဦးရေ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း" (Demic diffusion) ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော ဗီဇ (Y-DNA) မှာ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း ဆင်တူနေသော်လည်း၊ မိခင်ဘက်မှ ဗီဇ (mtDNA) မှာမူ တောင်ပိုင်းဒေသရှိ ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ပေါင်းစပ်မှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။<ref name="ScienceAdvances2017">{{cite journal |title=Genome-wide data from two early Neolithic East Asian individuals |journal=Science Advances |year=2017}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist|colwidth=30em}} === ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် === * {{cite book |title=The Magic Lotus Lantern and Other Tales from the Han Chinese |url=https://archive.org/details/magiclotuslanter0000yuan |first=Haiwang |last=Yuan |publisher=Libraries Unlimited |location=Westport, Conn. |year= 2006 |isbn = 978-1-59158-294-6 |oclc = 65820295 }} *Joniak-Lüthi, Agnieszka (2015). ''The Han: China’s Diverse Majority''. Washington, DC: University of Washington Press. {{ISBN|978-0-295-99467-3}} (hardcover). {{ISBN|9780295741789}} (paperback: 2017). == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://english.peopledaily.com.cn/200409/16/eng20040916_157308.html How the Han Chinese became the world's biggest tribe] – People's Daily Online Sept 16, 2004 * [https://web.archive.org/web/20160101193742/http://www.360doc.com/content/12/0813/22/276037_230028707.shtml Map share of ethnic by county of China] {{in lang|zh}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ် လူမျိုးများ]] dq1kl4idyt4hqwaomqmcrjwh32uubn1 0 202740 1030356 1018551 2026-05-07T23:09:52Z ~2026-27793-41 142384 /* အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်ခြင်း */ သဒ္ဒါပြင်ခဲ့သည် 1030356 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |cabinet_name=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ |flag=Flag of Myanmar.svg |flag_border=true |jurisdiction=မြန်မာနိုင်ငံ |incumbent= ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |image2= |image_size=x85px |image=Min Aung Hlaing in June 2017 (cropped).jpg |image3= |image4= |image_size2=x85px |image_size3=x85px |image_size4=x85px |caption=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် |date_formed= *၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ <br>{{small|(နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီ)}} *၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ {{small|(အိမ်​စောင့်အစိုးရ)}} *၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ {{small|(ပြည်ထောင်စုအစိုးရ)}} |date_dissolved=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |government_head= [[မင်းအောင်လှိုင်]] |deputy_government_head={{Plainlist| *ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] <br> *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]<br> *ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]]<br> *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]]<br> *[[ဝင်းရှိန်|ဦးဝင်းရှိန်]]<br> *[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]]}} |state_head=[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{small|ယာယီသမ္မတ}} <br> [[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|ယာယီသမ္မတ (တာဝန်)}} |current_number= ၃၅ |political_party=[[တပ်မတော်]] |opposition_party= |election=မရှိပါ။ |previous=[[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] |successor=[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |opposition_cabinet=[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]|cabinet_number=စတုတ္ထမြောက်|state_head_title=|government_head_title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်|cabinet_type=ပြည်ထောင်စုအစိုးရ}}'''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ''' (၂၀၂၁ - ၂၀၁၅, တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့''' ) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဖွဲ့စည်းထားသည့် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက်ပိုင်း [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]မှ ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပထမအကြိမ် စစ်အစိုးရလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|လွတ်လပ်ပြီးခေတ်]] မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးသမိုင်းတွင် စတုတ္ထမြောက် စစ်အစိုးရလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခေတ်တွင် မရှိခဲ့သော နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို အစိုးရအကြီးအကဲအဖြစ် ပြန်လည်ဖန်တီးလိုက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးသမိုင်းအရ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] (နအဖ) လက်ထက်အထိသာ ရှိခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ခံအစိုးရများဖြစ်သော ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ၊ ဦးထင်ကျော်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရလက်ထက်များတွင် မရှိတော့ပေ။ ဦးထင်ကျော်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်တို့၏ အစိုးရလက်ထက်တွင်မူ [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] ရာထူးကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပါဝင်သော ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရာထူးအဖြစ် နံပါတ် (၂) နေရာ၌ ထားရှိခဲ့သည်။ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ ရာထူးမှ အနားယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ယာယီသမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟူသော အမြင့်ဆုံးရာထူးလေးခုကို ရယူထားသည်။ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ကျင့်သုံးနေပြီး၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်သည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ကျင့်သုံးနေခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရကို အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်ရာ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ဦး[[ညိုစော]]ကို ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ခန့်အပ်လိုက်သည်။ == နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ == နိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် အာဏာသိမ်းအပြီး [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]တွင် ပထမဆုံးကျင်းပသော [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]အစည်းအဝေးကို အစည်းအဝေးစားပွဲ၏ ဒုတိယနေရာမှသာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ယခင်က [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]တက်ရောက်လေ့ရှိသည့် နေရာတွင် [[မင်းအောင်လှိုင်|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]မှ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအိမ်တော်အား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌရုံး]]၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး]]၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အုပ်ချုပ်မှုရုံး စသည်ဖြင့် အသီးသီး ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ယာယီသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ယူထားသည့် ဦးမြင့်ဆွေမှာ လူထုမြင်ကွင်းမှ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]]က နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]က နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးပွဲများသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လဆန်းပိုင်းက [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] ဥက္ကဋ္ဌကို ယခင်က [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]များသာ အသုံးပြုရသည့် သံတမန်ဆောင် ဧည့်ခန်းမတွင် လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အနေဖြင့် သမ္မတ အဆောင်အယောင်ကို အသုံးပြု၍ ပြည်ပ ဧည့်သည်များကို ပထမဆုံး လက်ခံတွေ့ဆုံခြင်းဖြစ်သည်။ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ တိကျစွာ သိရှိရခြင်းမရှိပေ။<ref name="mal">{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025 August 3}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနစ် ဩဂုတ်လ (၁) ရက်​နေ့တွင် အိမ်​စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့စည်းပြီး​နောက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ​ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ယင်းကို အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ယာယီသမ္မတဟု သတ်မှတ်ထားသော ဦးမြင့်​ဆွေအား [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] အရ နိုင်ငံ​တော်အကြီးအကဲဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပ​သော [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်​ရေးနှင့် လုံခြုံ​ရေး​ကောင်စီ]] အစည်းအ​ဝေးတွင် အ​ရေး​ပေါ်ကာလအား သက်တမ်းတိုး​ပေးခဲ့ပြီး<ref name="chautla">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16371|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၂}}</ref> တစ်နှစ်နီးပါးအကြာတွင်မှ လူမြင်ကွင်းသို့ ထပ်မံ ထွက်​ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="2022ndsc">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref>ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့၊ ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်နေ့များတွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ကျင်းပချိန်မှသာ လူမြင်ကွင်းသို့ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်​ဆွေ]]သည် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ အိမ်​စောင့်အစိုးရဖွဲ့စည်းထားသည့် နိုင်ငံ​တော်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီက တိုင်း​ရေးပြည်ရာများကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှတဆင့် ဦးမြင့်​ဆွေထံတင်ပြရသည်။ ကျန်းမာရေး အခြေအနေ ဆိုးရွားလာနေသော ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ တာဝန်များကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ [[မင်းအောင်လှိုင်]]က လွှဲပြောင်းယူလိုက်ကြောင်း ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ ရက်နေ့က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဆေးခွင့်နှင့် ကုသမှုခံယူနေရသဖြင့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို ဗိုလ်ချူပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံ လွှဲပြောင်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burmese.voanews.com/a/the-head-of-the-myanmar-military-council-took-over-the-duties-of-acting-president-u-myint-swe-/7708028.html |access-date=3 August 2025 |archive-date=22 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522081028/https://burmese.voanews.com/a/the-head-of-the-myanmar-military-council-took-over-the-duties-of-acting-president-u-myint-swe-/7708028.html }}</ref> ထို့နောက် ဗိုလ်ချူပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ယာယီသမ္မတ (တာဝန်)၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် စသည့် ရာထူးများကို ယူထားသည်။ {| class="wikitable" !ရာထူးအဆင့် !အမည် !တာဝန်ကာလ !သက်တမ်း |- |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|ယာယီသမ္မတ]] |ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ |{{Age in years and days|2021|2|1|2024|7|22}} |- |ဒုတိယသမ္မတ |ဦး[[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၄ |{{Age in years and days|2021|2|1|2024|4|22}} |- |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|2|2|2025|7|31}} |- |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|2|2|2025|7|31}} |- |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|8|1|2025|7|31}} |- | rowspan="7" |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်များ]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|8|1|2025|7|31}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ – ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်]] |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ – ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2023|2|1|2023|8|3}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ – ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ – ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |ဦး[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]] |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ – ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|8|3|2025|7|31}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] |၁၈ ​ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ – ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2024|12|18|2025|7|31}} |} == အစိုးရအကြီးအကဲများ (၂၀၂၁ - ၂၀၂၅) == {| class="wikitable" ! rowspan="2" | ရာထူး ! rowspan="2" | အမည် ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! ရက်ပေါင်း |- |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | {{age in days|2021|8|1|2025|7|31}} |- | rowspan="6" |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | {{age in days|2021|8|1|2025|7|31}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] |၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2024|12|18|2025|7|31}} |- |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်း​ဆွေ]] |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2023|8|3|2025|7|31}} |} == နောက်ခံသမိုင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို အဓမ္မနည်းဖြင့် ရယူရန် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|နိုင်ငံတော်အာဏာသိမ်းမှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]၊ [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၊ နှင့် အခြားသောပါတီဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့‌သည်။<ref name=":0">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html}}</ref> ပြီးနောက် ယာယီသမ္မတ တာဝန်ကို ရယူထားသော ဦးမြင့်ဆွေက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး အစည်းအဝေးတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ [[s:ဥပဒေကဲ့သို့_အာဏာတည်သောအမိန့်_၁/၂၀၂၁|ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် အမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၁)]] အားဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာတို့အား [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ထံသို့ လွှဲအပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး၊ အမိန့် ထုတ်ပြန်သည့်နေ့မှစ၍ တစ်နှစ်သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/news/629|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် အမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၁) ကို ထုတ်ပြန်|publisher=PPD|accessdate=3 August 2025}}</ref> === စစ်အစိုးရ စတင်ခြင်း === ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ အမိန့်များဖြင့် ယခင်အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ၊ ဝန်ကြီးများနှင့် ခန့်အပ်ထားသော ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအမှူးများကို တာဝန်များမှ ရပ်စဲခဲ့သည်။ ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အမိန့်များဖြင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအမှူးများ လူသစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ {| class="wikitable" |+တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အမိန့်များ !အမိန့်အမှတ် !ခေါင်းစဉ် !မှတ်ချက် !ရင်းမြစ် |- |၁/၂၀၂၁ |ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |ပြည်‌ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအား မိမိတို့၏တာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည်။ | |- |၂/၂၀၂၁ |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ်များနှင့် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တရားသူကြီးချုပ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများအား မိမိတို့၏တာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည်။ | |- |၃/၂၀၂၁ |အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်များအား မိမိတို့၏တာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည်။ | |- |၄/၂၀၂၁ |မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ဝင်များအား မိမိတို့၏တာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည်။ | |- |၅/၂၀၂၁ |ဒုတိယဝန်ကြီးများ တာဝန်မှရပ်စဲခြင်း |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အသီးသီးမှ ဒုတိယဝန်ကြီးများ (၂၄) ဦးအား တာဝန်မှရပ်စဲလိုက်သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/duttiywnkiimaa-ttaawnmrpcaikhng|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ တာဝန်မှရပ်စဲခြင်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=12 August 2025}}</ref> |- |၆/၂၀၂၁ |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |ပုဂ္ဂိုလ် (၁၁) ဦးများအား ယှဉ်တွဲပါဝန်ကြီးဌာန အသီးသီးတွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများအဖြစ် ခန်အပ်တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည် |<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcuwnkiimaakhnapttaawnpekhng|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=12 August 2025}}</ref> |- |၇/၂၀၂၁ |တာဝန်မှ ရပ်စဲခြင်း |(၁) နေပြည်တော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ဝင်များ၊ (၂) ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များကို တာဝန်မှာ ရပ်စဲသည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttaawnm-rpcaikhng|title=တာဝန်မှ ရပ်စဲခြင်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=12 August 2025}}</ref> |- |၈/၂၀၂၁ |ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |ဦး[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]]အား ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcuraathuuwnaphaiukktttth-khnapttaawnpekhng|title=ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myanmar Digitial News|accessdate=12 August 2025}}</ref> |} ထို့နောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၁ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (၁၁) ဦးကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ထိုး ခန့်အပ်လိုက်သည်။<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11265|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=3 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး၊ ဦးထွန်းထွန်းနောင်၊ ဦးဝင်းရှိန်၊ ဦးအောင်နိုင်ဦး၊ ဦးကိုကိုလှိုင်၊ ဦးချစ်နိုင်၊ ဦးကိုကို၊ ဦးမြင့်ကြိုင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမဆုံး ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]] အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး|မြထွန်းဦး၊]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်|စိုးထွဋ်၊]] ဦး[[ဝဏ္ဏမောင်လွင်]]၊ ဦး[[ဝင်းရှိန်]]၊ ဦး[[ကိုကိုလှိုင်]]၊ ဦး[[ချစ်နိုင် (စိတ်ပညာ)|ချစ်နိုင်]]၊ ဦးကိုကို၊ ဦး[[မြင့်ကြိုင်]]နှင့် ဒေါက်တာ[[သက်နိုင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သက်ခိုင်ဝင်း]]တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/11279|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး ကျင်းပ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အဖွင့်အမှာ စကား ပြောကြား|publisher=Ministry of Information|accessdate=4 August 2025}}</ref> ထိုအစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုများကို ဖော်ထုတ်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အသစ်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းက မဲစာရင်းစိစစ်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်များမှာ ခိုင်မာမှုရှိကြောင်း၊ မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုများအား တပ်မတော်မှ စတင်သိရှိချိန်တွင် ရှင်းလင်းဆောင်ရွက်ရန် ထုတ်ပြန်ချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း ယခင်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က တုံ့ပြန်မှုမရှိခဲ့ကြောင်း၊ ၃၁၄ မြို့နယ်ကို စိစစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်းနှင့် ဥပဒေနှင့်အညီဖြစ်စေရန် ကြိုတင်စဉ်းစားခဲ့သော်လည်း လုံးဝရှောင်လွှဲမရသောကြောင့် တိုင်းပြည်အတွက် ဤလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10462|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး ကျင်းပ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အဖွင့်အမှာ စကားပြောကြား|publisher=CINCDS|accessdate=8 August 2025}}</ref> === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းပုံ === {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}}ထိုနောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁ ဖြင့် လူ ၁၁ ဦးပါဝင်သော [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (]]နစက) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11296|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁)|publisher=Ministry of Information|accessdate=7 August 2025|date=02/02/2021}}</ref> ထို့နောက် နစက၏ အမိန့်များဖြင့် အစိုးရရာထူးအသစ်များ ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် လူဟောင်းများအား ရာထူးမှ ရပ်စဲခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးဥက္ကဋ္ဌများကို ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11287|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=8 August 2025}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၁ ဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသများ၏ စီမံအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌများကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11285|title=ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ စီမံအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=8 August 2025}}</ref> === အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်ခြင်း === ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည်နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို တည်ထောင်ပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို နစက၏ အမိန့်များဖြင့် အစိုးရရာထူးအသစ်များကို ခန့်အပ်ဖွဲ့စည်းသည်။ နစက မဖွဲ့စည်းခင်တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၁ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (၁၁) ဦးကို ကနေဦး ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name=":2" /> ထို့နောက်၊ နစက ဖွဲ့စည်းအပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂) ရက်နေ့တွင် နစကအမိန့်အမှတ် ၅/၂၀၂၁ ဖြင့် ပြည်ထဲရေး ဒုဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဦးခင်ဇော်ကို [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန၊]] ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ပြောင်းရွေ့ခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10472|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်(၅/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=8 August 2025|publisher=CINCDS}}</ref> အမိန့်အမှတ် (၆/၂၀၂၁) ဖြင့် ပြည်ထဲရေး ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းလှိုင် အား ခန့်အပ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၊ ရဲချုပ် အဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ပေးခဲ့သည်။ အမိန့်အမှတ် (၉/၂၀၂၁) ဖြင့် ဦးခင်မောင်ရီ အား သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီး၊ ဦးရွှေလေး အား ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmaritv.com/news/union-minister-appointment-state-administration-council-issues-order-no-92021|title=UNION MINISTER APPOINTMENT: STATE ADMINISTRATION COUNCIL ISSUES ORDER NO (9/2021)|work=mitv|access-date=2 October 2023|date=3 February 2021}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၃) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် (၁၅/၂၀၂၁) ဖြင့် ဦးတင်ထွဋ်ဦး အား စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း အား ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဒေါက်တာပွင့်ဆန်း အား စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဦးစောထွန်းအောင်မြင့် အား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10490|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၁၅ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၇ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=21 August 2025}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၂၅/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်အား လူကယ်ပြန်ဝန်ကြီး၊ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10509|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၂၅ / ၂၀၂၁)|publisher=CINCDS|accessdate=21 August 2025}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၇/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးမောင်မောင်ဝင်းနှင့် ဒေါ်သန်းသန်းလင်းအား စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဒုဝန်ကြီးများအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/10521|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၂၇ / ၂၀၂၁)|accessdate=17 August 2025|publisher=CINCDS}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ (၇) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၃၀/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးမောင်မောင်အုန်းအား ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီး အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10567|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၃၀ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=17 August 2025}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၃၁/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီး ရာထူးများကို ဦးသန်းအောင်ကျော် (ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေး)၊ ဦးရဲတင့် (ပြန်ကြားရေး)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်မင်းထွန်း (ပြန်ကြားရေး)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်လူမော် (ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေး)၊ ဦးညွန့်အောင် (စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး)၊ နှင့် ဦးမျိုးလှိုင် (ကျန်းမားရေးနှင့် အားကစား) တို့အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/node/8135|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၃၁ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက် ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myawaddy Net|accessdate=17 August 2025}}</ref>ဖေဖော်ဝါရီလ (၈) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၃၇/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးအောင်သန်းဦး အား လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၅၂/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦး[[ကျော်မျိုးထွဋ်]]အား နိုင်ငံခြားရေး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/8334|title=ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|work=MWD Webportal|access-date=၁၁ မတ် ၂၀၂၄|date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref>ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၆၁/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးမင်းထိန်အား ဆောက်လုပ်ရေးဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၆၆/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒေါက်တာညွန့်ဖေအား ပညာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၆၇/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ အဖြစ် ဦးဝင်ရှိန်နှင့် ဦးဌေးလှိုင်ကို အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနတွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-05/Vol-74%2CNo-12.pdf|title=မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်|publisher=MOI|accessdate=17 August 2025}}</ref>ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၉) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၇၅/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးအောင်ကျော်ထွန်းအား ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၃) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၈၄/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးဇော်အေးမောင်အား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၈၇/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒေါက်တာဇော်မြင့်နှင့် ဦးဇော်ဝင်း တို့အား ပညာရေး ဒုတိယဝန်ကြီးများ အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၉၇/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးအောင်ထွန်းခိုင်အား လူကယ်ပြန် ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၁၀၃/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် ဦး[[ကိုကိုလွင်]] (စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန)၊ ဒေါက်တာ အောင်ကြီး (စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန)၊ ဦးမင်းမင်းဦး (သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန)နှင့် ဦးသန့်စင် (လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန) တို့အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/11132|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၀၃ /၂၀၂၁ ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်)|publisher=CINCDS|accessdate=22 August 2025}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၁၁၆/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးအေးထွန်းနှင့် ဦး[[ထွန်းအုံ]]ကို သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ == ဝန်ကြီးဌာန ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း == {| class="wikitable mw-collapsible" !စဉ် !ရက်စွဲ !မူလ !ပြင်ဆင်မှု |- |၁။ |၃ မေ ၂၀၂၁ |စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီး ဝန်ကြီးဌာန | # စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန # စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |၂။ |၅ မေ ၂၀၂၁ |ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |- | | | | |} == နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၉/၂၀၂၁) အရ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဤကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီး ၂၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ၎င်းသည် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ပထမဆုံးသော အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ယန္တရားအဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |(၁) |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |ဥက္ကဋ္ဌ |- |(၂) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- |(၃) |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၄) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၅) |ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၆) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၇) |ဦးဝင်းရှိန် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၈) |ဦးအောင်နိုင်ဦး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၉) |ဦးကိုကိုလှိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၀) |ဦးချစ်နိုင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၁) |ဦးကိုကို သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၂) |ဦးတင်ထွဋ်ဦး စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၃) |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၄) |ဦးခင်မောင်ရီ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၅) |ဦးအောင်သန်းဦး လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၆) |ဦးမြင့်ကြိုင် အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၇) |ဒေါက်တာပွင့်ဆန်း စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၈) |ဒေါက်တာညွန့်ဖေ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၉) |ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၀) |ဦးရွှေလေး ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၁) |ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင် လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၂) |ဦးမောင်မောင်အုန်း ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၃) |ဦးစောထွန်းအောင်မြင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၄) |ဒေါက်တာဒေါ်သီတာဦး ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၅) |အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအုပ်ချုပ်မှုရုံး |အတွင်းရေးမှူး |} == အိမ်စောင့်အစိုးရ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က (၆)လပြည့် မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် ၎င်းတို့ကောင်စီ၏ ရှေ့ဆက်လုပ်ငန်းစဉ်များအရ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာများကို အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီ အား [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]] အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသော အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] ရာထူးဖြင့် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌက ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်၊ အစိုးရအဖွဲ့ရုံး အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်တို့ပါဝင်သည်။<ref name="cgov">{{Cite news|title=စစ်ကောင်စီ အာဏာသိမ်းပြီး ၆ လပြည့်တွင် အိမ်စောင့်အစိုးရအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html|accessdate=2 August 2021|archivedate=1 June 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601030720/https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html}}</ref><ref name="cgov2">{{Cite news|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မတီကို အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|url=https://news-eleven.com/article/212823|publisher=Eleven Media|accessdate=2 August 2025|archivedate=1 June 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601141032/https://news-eleven.com/article/212823}}</ref> ဤအိမ်စောင့်အစိုးရမှာ လွတ်လပ်ရေးရပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးသမိုင်းတွင် ဒုတိယမြောက် အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖြစ်သည်။ === နာမည်ပြောင်းလဲခြင်း === အိမ်စောင့်အစိုးရဖွဲ့စည်းပြီး တစ်လအကြာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_အမိန့်အမှတ်_၁၈၀/၂၀၂၁|အမိန့်အမှတ် (၁၈၀/၂၀၂၁)]] အားဖြင့် "အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး" နာမည်ကို "ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး" အဖြစ် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=16983|access-date=25 September 2023|archive-date=25 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925171238/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=16983}}</ref> === လွှဲပြောင်းခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရကို အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်ရာ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ဦး[[ညိုစော]]က ဦးဆောင်စေခဲ့သည်။ {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} == ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ (၂၀၂၁ - ၂၀၂၅) ==<!-- ဤစာရင်းကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်းနှင့် မရောပါနှင့်။ Cabinet အဆင့်ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။​ ဒုတိယဝန်ကြီးများသည် ကက်ဘီနက်အဖွဲ့ဝင် မဟုတ်သလို၊ နစကဥက္ကဋ္ဌ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ဆိုရင် ဝန်ကြီးဌာနအဆင့်ရှိ ရာထူး ဖြစ်သည်။ အင်္ဂါစဉ်အရ နံပါတ် (၄) နေရာတွင် ရှိသည်။ --> ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သော နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/union-government-list|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အမည်စာရင်း|archivedate=2025-6-3|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025-6-3|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250603045819/https://www.moi.gov.mm/union-government-list}}</ref> |- ! စဉ်!! ရာထူးတာဝန် !! အမည် |- | ၁။ || နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် || ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် |- | ၂။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း |- | ၃။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် <br>ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br>နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း |- | ၄။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် <br>ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br>ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး |- | ၅။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် <br>ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br>ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး |- | ၆။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် <br>ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးဝင်းရှိန် |- | ၇။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် <br>ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးသန်းဆွေ |- | ၈။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် |- | ၉။ || နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန(၁) || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးအောင် |- | ၁၀။ || နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန(၂) || ဦးကိုကိုလှိုင် |- | ၁၁။ || နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန(၃) || ဦးမောင်မောင်တင့် |- | ၁၂။ || နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန(၄) || ဦးအောင်ကျော်ဟိုး |- | ၁၃။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် |- | ၁၄။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာ ကံဇော် |- | ၁၅။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာ သီတာဦး |- | ၁၆။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးမောင်မောင်အုန်း |- | ၁၇။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန || ဦးတင်ဦးလွင် |- | ၁၈။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန || ဦးမင်းနောင် |- | ၁၉။ ||ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန|| ဦးလှမိုး |- | ၂၀။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးခင်မောင်ရီ |- | ၂၁။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန || ဦးဉာဏ်ထွန်း |- | ၂၂။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန || ဦးကိုကိုလွင် |- | ၂၃။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br>စက်မှုဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာချာလီသန်း |- | ၂၄။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန || ဦးမြင့်ကြိုင် |- | ၂၅။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန || ဦးချစ်ဆွေ |- | ၂၆။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးထွန်းအုံ |- | ၂၇။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br>ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ||ဒေါက်တာ ညွန့်ဖေ |- | ၂၈။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာ [[မျိုးသိန်းကျော်]] |- | ၂၉။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း |- | ၃၀။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> အားကစားနှင့်လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန || Jeng Phang နော်တောင် |- | ၃၁။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ||ဦးမျိုးသန့် |- | ၃၂။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာ စိုးဝင်း |- | ၃၃။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦး[[ကျော်စိုးဝင်း]] |- | ၃၄။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန || ဦး[[ခွန်သန့်​ဇော်ထူး|ခွန်သန့်ဇော်ထူး]] |- | ၃၅။ || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် <br> ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး|| ဦး[[ဇော်သန်းသင်း]] |} == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ (၂၀၂၁-၂၀၂၅) == {{Main article|ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း}} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+'''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ''' ! '''စဉ်''' ! '''ဝန်ကြီးဌာန''' ! '''ဝန်ကြီး''' ! colspan="1" | '''ဒုတိယဝန်ကြီးများ''' |- |၁။ |နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း (ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်) | |- |၂။ |[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး (ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်) |ဗိုလ်မှူးချုပ်လူမွန် ဦးအောင်ကျော်ထွန်း ဦးအောင်မြိုင် |- |၄။ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]] | |- |၆။ |[[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဝင်းရှိန်|ဦးဝင်းရှိန်]]<ref name="19august">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/19139|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂}}</ref> |ဒေါ်သန်းသန်းလင်း ဦးမင်းထွဋ် |- |၇။ |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်း​ဆွေ]] |ဦးလွင်ဦး ဦးကိုကိုကျော် |- |၈။ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၁) |[[မိုးအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးအောင်]] | |- |၉။ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၂) |[[ကိုကိုလှိုင်|ဦးကိုကိုလှိုင်]] | |- |၁၀။ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၃) |ဦးမောင်မောင်တင့် |ဦးထင်ကျော်သူ |- |၁၁။ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၄) |[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] | |- |၁၂။ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် |ဗိုလ်ချုပ်ဖြိုးသန့် |- |၁၃။ |[[ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|​ဒေါက်တာကံ​ဇော်]]<ref name="19august" /> |ဒေါက်တာဝါဝါမောင် |- |၁၄။ |[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] |[[သီတာဦး|ဒေါက်တာသီတာဦး]] |ဒေါက်တာထိန်လင်းဦး |- |၁၅။ |[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] |ဦးရဲတင့် ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း |- |၁၆။ |[[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[တင်ဦးလွင်]] |ဦးအေးထွန်း ဒေါ်နုမြဇံ |- |၁၇။ |[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] |[[မင်းနောင်(ဝန်ကြီး)|ဦးမင်း​နောင်]] |ဒေါက်တာအောင်ကြီး ဒေါက်တာတင်ထွဋ် ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် |- |၁၈။ |[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]]<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13147|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=5 June 2025|archive-date=8 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008073718/https://www.cincds.gov.mm/node/13147}}</ref> |ဦးလှမိုး |ဦးမြင့်စိုး |- |၁၉။ |[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] |ဦးမင်းသူ |- |၂၀။ |[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးဉာဏ်ထွန်း |ဦးအေးကျော် |- |၂၁။ |[[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] |ဦးသန့်စင် |- |၂၂။ |[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]] |ဦးရင်မောင်ညွန့် |- |၂၃။ |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[မြင့်ကြိုင်]]<ref name="19august" /> |ဦးဌေးလှိုင် ဒေါက်တာမျိုးသန့် |- |၂၄။ |[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] |[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ဦးချစ်ဆွေ]] |ဦးဝင်းရှိန် |- |၂၅။ |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] |ဦးမင်းမင်း ဦးကျော်ရွှေထွန်း |- |၂၆။ |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ညွန့်ဖေ|ဒေါက်တာညွန့်ဖေ]] |ဒေါက်တာဇော်မြင့် ဦးနေမျိုးလှိုင် |- |၂၇။ |[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13145|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း}}</ref> |ဒေါက်တာ[[မျိုးသိန်း​ကျော်]]<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13146|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|access-date=5 June 2025|archive-date=8 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008073718/https://www.cincds.gov.mm/node/13146}}</ref> |ဒေါက်တာအောင်ဇေယျ |- |၂၈။ |[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်မားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း]] |ဒေါက်တာအေးထွန်း |- |၂၉။ |[[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] |Jeng Phang နော်တောင် |ဦးဇင်မင်းထက် ဦးထိန်လင်း |- |၃၀။ |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] |ဦးဝင်းဖေ ဦးမျိုးမြင့် |- |၃၁။ |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|​ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] |ဦးစိုးကြည် ဒေါက်တာသန်းစိုး |- |၃၂။ |[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကျော်စိုးဝင်း|ဦးကျော်စိုးဝင်း]] |ဦးဖြိုးဇော်စိုး |- |၃၃။ |[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[ခွန်သန့်​ဇော်ထူး|ဦးခွန်သန့်ဇော်ထူး]] |ဦးဇော်အေးမောင် |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{တပ်မတော်}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] 5kwnatfaolb0trapg3wbzuk6jv1ezpg 1030368 1030356 2026-05-08T03:39:30Z Salai Rungtoi 22844 [[Special:Contributions/~2026-27793-41|~2026-27793-41]] ([[User talk:~2026-27793-41|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030356|1030356]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030368 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |cabinet_name=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ |flag=Flag of Myanmar.svg |flag_border=true |jurisdiction=မြန်မာနိုင်ငံ |incumbent= ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |image2= |image_size=x85px |image=Min Aung Hlaing in June 2017 (cropped).jpg |image3= |image4= |image_size2=x85px |image_size3=x85px |image_size4=x85px |caption=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် |date_formed= *၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ <br>{{small|(နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီ)}} *၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ {{small|(အိမ်​စောင့်အစိုးရ)}} *၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ {{small|(ပြည်ထောင်စုအစိုးရ)}} |date_dissolved=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |government_head= [[မင်းအောင်လှိုင်]] |deputy_government_head={{Plainlist| *ဒုဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] <br> *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]]<br> *ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]]<br> *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]]<br> *[[ဝင်းရှိန်|ဦးဝင်းရှိန်]]<br> *[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]]}} |state_head=[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{small|ယာယီသမ္မတ}} <br> [[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|ယာယီသမ္မတ (တာဝန်)}} |current_number= ၃၅ |political_party=[[တပ်မတော်]] |opposition_party= |election=မရှိပါ။ |previous=[[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] |successor=[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |opposition_cabinet=[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]|cabinet_number=စတုတ္ထမြောက်|state_head_title=|government_head_title=နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်|cabinet_type=ပြည်ထောင်စုအစိုးရ}}'''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ''' (၂၀၂၁ - ၂၀၁၅, တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့''' ) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဖွဲ့စည်းထားသည့် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက်ပိုင်း [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]မှ ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပထမအကြိမ် စစ်အစိုးရလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ|လွတ်လပ်ပြီးခေတ်]] မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးသမိုင်းတွင် စတုတ္ထမြောက် စစ်အစိုးရလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခေတ်တွင် မရှိခဲ့သော နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို အစိုးရအကြီးအကဲအဖြစ် ပြန်လည်ဖန်တီးလိုက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးသမိုင်းအရ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] (နအဖ) လက်ထက်အထိသာ ရှိခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ခံအစိုးရများဖြစ်သော ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ၊ ဦးထင်ကျော်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရလက်ထက်များတွင် မရှိတော့ပေ။ ဦးထင်ကျော်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်တို့၏ အစိုးရလက်ထက်တွင်မူ [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] ရာထူးကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပါဝင်သော ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရာထူးအဖြစ် နံပါတ် (၂) နေရာ၌ ထားရှိခဲ့သည်။ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ ရာထူးမှ အနားယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ယာယီသမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟူသော အမြင့်ဆုံးရာထူးလေးခုကို ရယူထားသည်။ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ကျင့်သုံးနေပြီး၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်သည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ကျင့်သုံးနေခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရကို အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်ရာ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ဦး[[ညိုစော]]ကို ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ခန့်အပ်လိုက်သည်။ == နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ == နိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် အာဏာသိမ်းအပြီး [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]တွင် ပထမဆုံးကျင်းပသော [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]အစည်းအဝေးကို အစည်းအဝေးစားပွဲ၏ ဒုတိယနေရာမှသာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ယခင်က [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]တက်ရောက်လေ့ရှိသည့် နေရာတွင် [[မင်းအောင်လှိုင်|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]မှ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအိမ်တော်အား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌရုံး]]၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး]]၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အုပ်ချုပ်မှုရုံး စသည်ဖြင့် အသီးသီး ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ယာယီသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ယူထားသည့် ဦးမြင့်ဆွေမှာ လူထုမြင်ကွင်းမှ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]]က နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]က နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးပွဲများသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လဆန်းပိုင်းက [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] ဥက္ကဋ္ဌကို ယခင်က [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]များသာ အသုံးပြုရသည့် သံတမန်ဆောင် ဧည့်ခန်းမတွင် လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အနေဖြင့် သမ္မတ အဆောင်အယောင်ကို အသုံးပြု၍ ပြည်ပ ဧည့်သည်များကို ပထမဆုံး လက်ခံတွေ့ဆုံခြင်းဖြစ်သည်။ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ တိကျစွာ သိရှိရခြင်းမရှိပေ။<ref name="mal">{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025 August 3}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနစ် ဩဂုတ်လ (၁) ရက်​နေ့တွင် အိမ်​စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့စည်းပြီး​နောက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ​ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ယင်းကို အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ယာယီသမ္မတဟု သတ်မှတ်ထားသော ဦးမြင့်​ဆွေအား [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] အရ နိုင်ငံ​တော်အကြီးအကဲဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပ​သော [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်​ရေးနှင့် လုံခြုံ​ရေး​ကောင်စီ]] အစည်းအ​ဝေးတွင် အ​ရေး​ပေါ်ကာလအား သက်တမ်းတိုး​ပေးခဲ့ပြီး<ref name="chautla">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16371|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၂}}</ref> တစ်နှစ်နီးပါးအကြာတွင်မှ လူမြင်ကွင်းသို့ ထပ်မံ ထွက်​ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="2022ndsc">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref>ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့၊ ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်နေ့များတွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ကျင်းပချိန်မှသာ လူမြင်ကွင်းသို့ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်​ဆွေ]]သည် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ အိမ်​စောင့်အစိုးရဖွဲ့စည်းထားသည့် နိုင်ငံ​တော်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီက တိုင်း​ရေးပြည်ရာများကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှတဆင့် ဦးမြင့်​ဆွေထံတင်ပြရသည်။ ကျန်းမာရေး အခြေအနေ ဆိုးရွားလာနေသော ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ တာဝန်များကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ [[မင်းအောင်လှိုင်]]က လွှဲပြောင်းယူလိုက်ကြောင်း ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ ရက်နေ့က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဆေးခွင့်နှင့် ကုသမှုခံယူနေရသဖြင့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို ဗိုလ်ချူပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံ လွှဲပြောင်းပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burmese.voanews.com/a/the-head-of-the-myanmar-military-council-took-over-the-duties-of-acting-president-u-myint-swe-/7708028.html |access-date=3 August 2025 |archive-date=22 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522081028/https://burmese.voanews.com/a/the-head-of-the-myanmar-military-council-took-over-the-duties-of-acting-president-u-myint-swe-/7708028.html }}</ref> ထို့နောက် ဗိုလ်ချူပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ယာယီသမ္မတ (တာဝန်)၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် စသည့် ရာထူးများကို ယူထားသည်။ {| class="wikitable" !ရာထူးအဆင့် !အမည် !တာဝန်ကာလ !သက်တမ်း |- |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|ယာယီသမ္မတ]] |ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ |{{Age in years and days|2021|2|1|2024|7|22}} |- |ဒုတိယသမ္မတ |ဦး[[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၄ |{{Age in years and days|2021|2|1|2024|4|22}} |- |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|2|2|2025|7|31}} |- |နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|2|2|2025|7|31}} |- |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|8|1|2025|7|31}} |- | rowspan="7" |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်များ]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|8|1|2025|7|31}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ – ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်]] |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ – ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2023|2|1|2023|8|3}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ – ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ – ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |ဦး[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]] |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ – ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|8|3|2025|7|31}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] |၁၈ ​ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ – ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2024|12|18|2025|7|31}} |} == အစိုးရအကြီးအကဲများ (၂၀၂၁ - ၂၀၂၅) == {| class="wikitable" ! rowspan="2" | ရာထူး ! rowspan="2" | အမည် ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! ရက်ပေါင်း |- |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | {{age in days|2021|8|1|2025|7|31}} |- | rowspan="6" |[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | {{age in days|2021|8|1|2025|7|31}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] |၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2024|12|18|2025|7|31}} |- |ဦး[[ဝင်းရှိန်]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2023|2|1|2025|7|31}} |- |[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်း​ဆွေ]] |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |{{age in days|2023|8|3|2025|7|31}} |} == နောက်ခံသမိုင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို အဓမ္မနည်းဖြင့် ရယူရန် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|နိုင်ငံတော်အာဏာသိမ်းမှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]၊ [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၊ နှင့် အခြားသောပါတီဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့‌သည်။<ref name=":0">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331|accessdate=1 February 2021|archivedate=31 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210131235036/https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html}}</ref> ပြီးနောက် ယာယီသမ္မတ တာဝန်ကို ရယူထားသော ဦးမြင့်ဆွေက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး အစည်းအဝေးတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ [[s:ဥပဒေကဲ့သို့_အာဏာတည်သောအမိန့်_၁/၂၀၂၁|ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် အမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၁)]] အားဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာတို့အား [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ထံသို့ လွှဲအပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး၊ အမိန့် ထုတ်ပြန်သည့်နေ့မှစ၍ တစ်နှစ်သတ်မှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/news/629|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် အမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၁) ကို ထုတ်ပြန်|publisher=PPD|accessdate=3 August 2025}}</ref> === စစ်အစိုးရ စတင်ခြင်း === ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ အမိန့်များဖြင့် ယခင်အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ၊ ဝန်ကြီးများနှင့် ခန့်အပ်ထားသော ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအမှူးများကို တာဝန်များမှ ရပ်စဲခဲ့သည်။ ထို့နောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အမိန့်များဖြင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအမှူးများ လူသစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ {| class="wikitable" |+တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အမိန့်များ !အမိန့်အမှတ် !ခေါင်းစဉ် !မှတ်ချက် !ရင်းမြစ် |- |၁/၂၀၂၁ |ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |ပြည်‌ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအား မိမိတို့၏တာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည်။ | |- |၂/၂၀၂၁ |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ်များနှင့် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တရားသူကြီးချုပ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများအား မိမိတို့၏တာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည်။ | |- |၃/၂၀၂၁ |အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်များအား မိမိတို့၏တာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည်။ | |- |၄/၂၀၂၁ |မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ဝင်များအား မိမိတို့၏တာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည်။ | |- |၅/၂၀၂၁ |ဒုတိယဝန်ကြီးများ တာဝန်မှရပ်စဲခြင်း |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အသီးသီးမှ ဒုတိယဝန်ကြီးများ (၂၄) ဦးအား တာဝန်မှရပ်စဲလိုက်သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/duttiywnkiimaa-ttaawnmrpcaikhng|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ တာဝန်မှရပ်စဲခြင်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=12 August 2025}}</ref> |- |၆/၂၀၂၁ |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |ပုဂ္ဂိုလ် (၁၁) ဦးများအား ယှဉ်တွဲပါဝန်ကြီးဌာန အသီးသီးတွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများအဖြစ် ခန်အပ်တာဝန်ပေးအပ်လိုက်သည် |<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcuwnkiimaakhnapttaawnpekhng|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=12 August 2025}}</ref> |- |၇/၂၀၂၁ |တာဝန်မှ ရပ်စဲခြင်း |(၁) နေပြည်တော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ဝင်များ၊ (၂) ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များကို တာဝန်မှာ ရပ်စဲသည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttaawnm-rpcaikhng|title=တာဝန်မှ ရပ်စဲခြင်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=12 August 2025}}</ref> |- |၈/၂၀၂၁ |ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |ဦး[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]]အား ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcuraathuuwnaphaiukktttth-khnapttaawnpekhng|title=ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myanmar Digitial News|accessdate=12 August 2025}}</ref> |} ထို့နောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၁ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (၁၁) ဦးကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ထိုး ခန့်အပ်လိုက်သည်။<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11265|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=3 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး၊ ဦးထွန်းထွန်းနောင်၊ ဦးဝင်းရှိန်၊ ဦးအောင်နိုင်ဦး၊ ဦးကိုကိုလှိုင်၊ ဦးချစ်နိုင်၊ ဦးကိုကို၊ ဦးမြင့်ကြိုင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမဆုံး ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]] အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး|မြထွန်းဦး၊]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်|စိုးထွဋ်၊]] ဦး[[ဝဏ္ဏမောင်လွင်]]၊ ဦး[[ဝင်းရှိန်]]၊ ဦး[[ကိုကိုလှိုင်]]၊ ဦး[[ချစ်နိုင် (စိတ်ပညာ)|ချစ်နိုင်]]၊ ဦးကိုကို၊ ဦး[[မြင့်ကြိုင်]]နှင့် ဒေါက်တာ[[သက်နိုင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သက်ခိုင်ဝင်း]]တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/11279|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး ကျင်းပ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အဖွင့်အမှာ စကား ပြောကြား|publisher=Ministry of Information|accessdate=4 August 2025}}</ref> ထိုအစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုများကို ဖော်ထုတ်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အသစ်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းက မဲစာရင်းစိစစ်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်များမှာ ခိုင်မာမှုရှိကြောင်း၊ မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုများအား တပ်မတော်မှ စတင်သိရှိချိန်တွင် ရှင်းလင်းဆောင်ရွက်ရန် ထုတ်ပြန်ချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း ယခင်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က တုံ့ပြန်မှုမရှိခဲ့ကြောင်း၊ ၃၁၄ မြို့နယ်ကို စိစစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်းနှင့် ဥပဒေနှင့်အညီဖြစ်စေရန် ကြိုတင်စဉ်းစားခဲ့သော်လည်း လုံးဝရှောင်လွှဲမရသောကြောင့် တိုင်းပြည်အတွက် ဤလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10462|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး ကျင်းပ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အဖွင့်အမှာ စကားပြောကြား|publisher=CINCDS|accessdate=8 August 2025}}</ref> === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းပုံ === {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဆောင်းပါးများ}}ထိုနောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁ ဖြင့် လူ ၁၁ ဦးပါဝင်သော [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (]]နစက) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11296|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁)|publisher=Ministry of Information|accessdate=7 August 2025|date=02/02/2021}}</ref> ထို့နောက် နစက၏ အမိန့်များဖြင့် အစိုးရရာထူးအသစ်များ ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် လူဟောင်းများအား ရာထူးမှ ရပ်စဲခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးဥက္ကဋ္ဌများကို ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11287|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=8 August 2025}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၁ ဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသများ၏ စီမံအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌများကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11285|title=ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ စီမံအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=8 August 2025}}</ref> === အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်ခြင်း === ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည်နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို တည်ထောင်ပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို နစက၏ အမိန့်များဖြင့် အစိုးရရာထူးအသစ်များကို ခန့်အပ်ဖွဲ့စည်းသည်။ နစက မဖွဲ့စည်းခင်တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၁ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (၁၁) ဦးကို ကနေဦး ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name=":2" /> ထို့နောက်၊ နစက ဖွဲ့စည်းအပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂) ရက်နေ့တွင် နစကအမိန့်အမှတ် ၅/၂၀၂၁ ဖြင့် ပြည်ထဲရေး ဒုဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးတင့်နိုင်]]ကို [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန၊]] ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ပြောင်းရွေ့ခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10472|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်(၅/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက် ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=8 August 2025|publisher=CINCDS}}</ref> အမိန့်အမှတ် (၆/၂၀၂၁) ဖြင့် ပြည်ထဲရေး ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းလှိုင် အား ခန့်အပ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၊ ရဲချုပ် အဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ပေးခဲ့သည်။ အမိန့်အမှတ် (၉/၂၀၂၁) ဖြင့် ဦးခင်မောင်ရီ အား သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီး၊ ဦးရွှေလေး အား ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmaritv.com/news/union-minister-appointment-state-administration-council-issues-order-no-92021|title=UNION MINISTER APPOINTMENT: STATE ADMINISTRATION COUNCIL ISSUES ORDER NO (9/2021)|work=mitv|access-date=2 October 2023|date=3 February 2021}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၃) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် (၁၅/၂၀၂၁) ဖြင့် ဦးတင်ထွဋ်ဦး အား စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း အား ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဒေါက်တာပွင့်ဆန်း အား စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဦးစောထွန်းအောင်မြင့် အား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10490|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၁၅ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၇ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=21 August 2025}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၂၅/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်အား လူကယ်ပြန်ဝန်ကြီး၊ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10509|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၂၅ / ၂၀၂၁)|publisher=CINCDS|accessdate=21 August 2025}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၇/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးမောင်မောင်ဝင်းနှင့် ဒေါ်သန်းသန်းလင်းအား စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဒုဝန်ကြီးများအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/10521|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၂၇ / ၂၀၂၁)|accessdate=17 August 2025|publisher=CINCDS}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ (၇) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၃၀/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးမောင်မောင်အုန်းအား ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီး အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10567|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၃၀ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=17 August 2025}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၃၁/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီး ရာထူးများကို ဦးသန်းအောင်ကျော် (ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေး)၊ ဦးရဲတင့် (ပြန်ကြားရေး)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်မင်းထွန်း (ပြန်ကြားရေး)၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်လူမော် (ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေး)၊ ဦးညွန့်အောင် (စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး)၊ နှင့် ဦးမျိုးလှိုင် (ကျန်းမားရေးနှင့် အားကစား) တို့အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/node/8135|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၃၁ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက် ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myawaddy Net|accessdate=17 August 2025}}</ref>ဖေဖော်ဝါရီလ (၈) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၃၇/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးအောင်သန်းဦး အား လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၅၂/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦး[[ကျော်မျိုးထွဋ်]]အား နိုင်ငံခြားရေး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/8334|title=ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|work=MWD Webportal|access-date=၁၁ မတ် ၂၀၂၄|date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref>ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၆၁/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးမင်းထိန်အား ဆောက်လုပ်ရေးဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၆၆/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒေါက်တာညွန့်ဖေအား ပညာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၆၇/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ အဖြစ် ဦးဝင်ရှိန်နှင့် ဦးဌေးလှိုင်ကို အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနတွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-05/Vol-74%2CNo-12.pdf|title=မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်|publisher=MOI|accessdate=17 August 2025}}</ref>ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၉) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၇၅/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးအောင်ကျော်ထွန်းအား ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၃) ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၈၄/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးဇော်အေးမောင်အား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၈၇/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒေါက်တာဇော်မြင့်နှင့် ဦးဇော်ဝင်း တို့အား ပညာရေး ဒုတိယဝန်ကြီးများ အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၉၇/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးအောင်ထွန်းခိုင်အား လူကယ်ပြန် ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၁၀၃/၂၀၂၁ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် ဦး[[ကိုကိုလွင်]] (စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန)၊ ဒေါက်တာ အောင်ကြီး (စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန)၊ ဦးမင်းမင်းဦး (သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန)နှင့် ဦးသန့်စင် (လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန) တို့အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/11132|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၀၃ /၂၀၂၁ ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်)|publisher=CINCDS|accessdate=22 August 2025}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အမိန့်အမှတ် ၁၁၆/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးအေးထွန်းနှင့် ဦး[[ထွန်းအုံ]]ကို သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ == ဝန်ကြီးဌာန ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း == {| class="wikitable mw-collapsible" !စဉ် !ရက်စွဲ !မူလ !ပြင်ဆင်မှု |- |၁။ |၃ မေ ၂၀၂၁ |စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီး ဝန်ကြီးဌာန | # စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန # စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |၂။ |၅ မေ ၂၀၂၁ |ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |- | | | | |} == နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၉/၂၀၂၁) အရ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဤကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီး ၂၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ၎င်းသည် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ပထမဆုံးသော အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ယန္တရားအဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |(၁) |ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |ဥက္ကဋ္ဌ |- |(၂) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |- |(၃) |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၄) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၅) |ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၆) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၇) |ဦးဝင်းရှိန် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၈) |ဦးအောင်နိုင်ဦး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၉) |ဦးကိုကိုလှိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၀) |ဦးချစ်နိုင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၁) |ဦးကိုကို သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၂) |ဦးတင်ထွဋ်ဦး စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၃) |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၄) |ဦးခင်မောင်ရီ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၅) |ဦးအောင်သန်းဦး လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၆) |ဦးမြင့်ကြိုင် အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၇) |ဒေါက်တာပွင့်ဆန်း စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၈) |ဒေါက်တာညွန့်ဖေ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၁၉) |ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၀) |ဦးရွှေလေး ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၁) |ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင် လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၂) |ဦးမောင်မောင်အုန်း ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၃) |ဦးစောထွန်းအောင်မြင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၄) |ဒေါက်တာဒေါ်သီတာဦး ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် |အဖွဲ့ဝင် |- |(၂၅) |အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအုပ်ချုပ်မှုရုံး |အတွင်းရေးမှူး |} == အိမ်စောင့်အစိုးရ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က (၆)လပြည့် မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် ၎င်းတို့ကောင်စီ၏ ရှေ့ဆက်လုပ်ငန်းစဉ်များအရ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာများကို အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီ အား [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]] အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသော အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ယန္တရားဖြစ်သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]] ရာထူးဖြင့် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ဝန်ကြီးချုပ်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌက ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်၊ အစိုးရအဖွဲ့ရုံး အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်တို့ပါဝင်သည်။<ref name="cgov">{{Cite news|title=စစ်ကောင်စီ အာဏာသိမ်းပြီး ၆ လပြည့်တွင် အိမ်စောင့်အစိုးရအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html|accessdate=2 August 2021|archivedate=1 June 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601030720/https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html}}</ref><ref name="cgov2">{{Cite news|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ စီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မတီကို အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း|url=https://news-eleven.com/article/212823|publisher=Eleven Media|accessdate=2 August 2025|archivedate=1 June 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601141032/https://news-eleven.com/article/212823}}</ref> ဤအိမ်စောင့်အစိုးရမှာ လွတ်လပ်ရေးရပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးသမိုင်းတွင် ဒုတိယမြောက် အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖြစ်သည်။ === နာမည်ပြောင်းလဲခြင်း === အိမ်စောင့်အစိုးရဖွဲ့စည်းပြီး တစ်လအကြာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_အမိန့်အမှတ်_၁၈၀/၂၀၂၁|အမိန့်အမှတ် (၁၈၀/၂၀၂၁)]] အားဖြင့် "အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး" နာမည်ကို "ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး" အဖြစ် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|url=https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=16983|access-date=25 September 2023|archive-date=25 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925171238/https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=16983}}</ref> === လွှဲပြောင်းခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရကို အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်ရာ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ဦး[[ညိုစော]]က ဦးဆောင်စေခဲ့သည်။ {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} == ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ (၂၀၂၁ - ၂၀၂၅) ==<!-- ဤစာရင်းကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်းနှင့် မရောပါနှင့်။ Cabinet အဆင့်ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။​ ဒုတိယဝန်ကြီးများသည် ကက်ဘီနက်အဖွဲ့ဝင် မဟုတ်သလို၊ နစကဥက္ကဋ္ဌ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ဆိုရင် ဝန်ကြီးဌာနအဆင့်ရှိ ရာထူး ဖြစ်သည်။ အင်္ဂါစဉ်အရ နံပါတ် (၄) နေရာတွင် ရှိသည်။ --> ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သော နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/union-government-list|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အမည်စာရင်း|archivedate=2025-6-3|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025-6-3|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250603045819/https://www.moi.gov.mm/union-government-list}}</ref> |- ! စဉ်!! ရာထူးတာဝန် !! အမည် |- | ၁။ || နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် || ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် |- | ၂။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း |- | ၃။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် <br>ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br>နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း |- | ၄။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် <br>ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br>ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး |- | ၅။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် <br>ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br>ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး |- | ၆။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် <br>ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးဝင်းရှိန် |- | ၇။ || ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် <br>ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးသန်းဆွေ |- | ၈။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် |- | ၉။ || နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန(၁) || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးအောင် |- | ၁၀။ || နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန(၂) || ဦးကိုကိုလှိုင် |- | ၁၁။ || နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန(၃) || ဦးမောင်မောင်တင့် |- | ၁၂။ || နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန(၄) || ဦးအောင်ကျော်ဟိုး |- | ၁၃။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် |- | ၁၄။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာ ကံဇော် |- | ၁၅။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာ သီတာဦး |- | ၁၆။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးမောင်မောင်အုန်း |- | ၁၇။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန || ဦးတင်ဦးလွင် |- | ၁၈။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန || ဦးမင်းနောင် |- | ၁၉။ ||ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန|| ဦးလှမိုး |- | ၂၀။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးခင်မောင်ရီ |- | ၂၁။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန || ဦးဉာဏ်ထွန်း |- | ၂၂။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန || ဦးကိုကိုလွင် |- | ၂၃။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br>စက်မှုဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာချာလီသန်း |- | ၂၄။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန || ဦးမြင့်ကြိုင် |- | ၂၅။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန || ဦးချစ်ဆွေ |- | ၂၆။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးထွန်းအုံ |- | ၂၇။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br>ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ||ဒေါက်တာ ညွန့်ဖေ |- | ၂၈။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာ [[မျိုးသိန်းကျော်]] |- | ၂၉။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း |- | ၃၀။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> အားကစားနှင့်လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန || Jeng Phang နော်တောင် |- | ၃၁။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ||ဦးမျိုးသန့် |- | ၃၂။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန || ဒေါက်တာ စိုးဝင်း |- | ၃၃။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦး[[ကျော်စိုးဝင်း]] |- | ၃၄။ || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး <br> တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန || ဦး[[ခွန်သန့်​ဇော်ထူး|ခွန်သန့်ဇော်ထူး]] |- | ၃၅။ || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် <br> ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး|| ဦး[[ဇော်သန်းသင်း]] |} == ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ (၂၀၂၁-၂၀၂၅) == {{Main article|ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း}} {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" |+'''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ''' ! '''စဉ်''' ! '''ဝန်ကြီးဌာန''' ! '''ဝန်ကြီး''' ! colspan="1" | '''ဒုတိယဝန်ကြီးများ''' |- |၁။ |နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း (ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်) | |- |၂။ |[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး (ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်) |ဗိုလ်မှူးချုပ်လူမွန် ဦးအောင်ကျော်ထွန်း ဦးအောင်မြိုင် |- |၄။ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]] | |- |၆။ |[[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ဝင်းရှိန်|ဦးဝင်းရှိန်]]<ref name="19august">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/19139|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂}}</ref> |ဒေါ်သန်းသန်းလင်း ဦးမင်းထွဋ် |- |၇။ |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်း​ဆွေ]] |ဦးလွင်ဦး ဦးကိုကိုကျော် |- |၈။ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၁) |[[မိုးအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးအောင်]] | |- |၉။ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၂) |[[ကိုကိုလှိုင်|ဦးကိုကိုလှိုင်]] | |- |၁၀။ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၃) |ဦးမောင်မောင်တင့် |ဦးထင်ကျော်သူ |- |၁၁။ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၄) |[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] | |- |၁၂။ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် |ဗိုလ်ချုပ်ဖြိုးသန့် |- |၁၃။ |[[ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|​ဒေါက်တာကံ​ဇော်]]<ref name="19august" /> |ဒေါက်တာဝါဝါမောင် |- |၁၄။ |[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] |[[သီတာဦး|ဒေါက်တာသီတာဦး]] |ဒေါက်တာထိန်လင်းဦး |- |၁၅။ |[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]] |ဦးရဲတင့် ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း |- |၁၆။ |[[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[တင်ဦးလွင်]] |ဦးအေးထွန်း ဒေါ်နုမြဇံ |- |၁၇။ |[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] |[[မင်းနောင်(ဝန်ကြီး)|ဦးမင်း​နောင်]] |ဒေါက်တာအောင်ကြီး ဒေါက်တာတင်ထွဋ် ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် |- |၁၈။ |[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]]<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13147|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=5 June 2025|archive-date=8 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008073718/https://www.cincds.gov.mm/node/13147}}</ref> |ဦးလှမိုး |ဦးမြင့်စိုး |- |၁၉။ |[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] |ဦးမင်းသူ |- |၂၀။ |[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦးဉာဏ်ထွန်း |ဦးအေးကျော် |- |၂၁။ |[[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] |ဦးသန့်စင် |- |၂၂။ |[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] |ဒေါက်တာ[[ချာလီသန်း]] |ဦးရင်မောင်ညွန့် |- |၂၃။ |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] |ဦး[[မြင့်ကြိုင်]]<ref name="19august" /> |ဦးဌေးလှိုင် ဒေါက်တာမျိုးသန့် |- |၂၄။ |[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] |[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ဦးချစ်ဆွေ]] |ဦးဝင်းရှိန် |- |၂၅။ |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] |ဦးမင်းမင်း ဦးကျော်ရွှေထွန်း |- |၂၆။ |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[ညွန့်ဖေ|ဒေါက်တာညွန့်ဖေ]] |ဒေါက်တာဇော်မြင့် ဦးနေမျိုးလှိုင် |- |၂၇။ |[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13145|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း}}</ref> |ဒေါက်တာ[[မျိုးသိန်း​ကျော်]]<ref>{{cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13146|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|access-date=5 June 2025|archive-date=8 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231008073718/https://www.cincds.gov.mm/node/13146}}</ref> |ဒေါက်တာအောင်ဇေယျ |- |၂၈။ |[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်မားရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း]] |ဒေါက်တာအေးထွန်း |- |၂၉။ |[[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] |Jeng Phang နော်တောင် |ဦးဇင်မင်းထက် ဦးထိန်လင်း |- |၃၀။ |[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] |[[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] |ဦးဝင်းဖေ ဦးမျိုးမြင့် |- |၃၁။ |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|​ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] |ဦးစိုးကြည် ဒေါက်တာသန်းစိုး |- |၃၂။ |[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |[[ကျော်စိုးဝင်း|ဦးကျော်စိုးဝင်း]] |ဦးဖြိုးဇော်စိုး |- |၃၃။ |[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] |[[ခွန်သန့်​ဇော်ထူး|ဦးခွန်သန့်ဇော်ထူး]] |ဦးဇော်အေးမောင် |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{တပ်မတော်}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] fvemx31fuocmi8mvz5wf73s5mvzr41k 0 203392 1030426 1029183 2026-05-08T07:59:09Z ~2026-27857-84 142396 1030426 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]<br>[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူ]] | name = ရဲဝင်းဦး | native_name = | native_name_lang = | honorific_suffix =တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် | image = | image_size = | alt = | caption = ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး | order = | office = [[File:Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|30px|border]] [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | termstart = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |deputy= ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | successor = | office1 = {{Army|Myanmar}} | title1 = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | termstart1 = မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | successor1 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | office2 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]<br> အတွင်းရေးမှူး | appointer2=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] | status2 = | term_start2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor2 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor2 = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း'' | office3 = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] <br> တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် | status3 = | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''ရာထူးစတင်'' | successor3 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' | office4 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br> တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး | appointer4=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁ | status4 = | term_start4 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | term_end4 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | predecessor4 = ''ကောင်စီစတင်'' | successor4 = ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' | office5 = [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] | status5 = | term_start5 = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ | term_end5 = မတ် ၂၀၂၆ | predecessor5 = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[စိုးထွဋ်]] | successor5 = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ကိုထိုက်]] | office6 = တိုင်းမှူး<br> [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | status6 = | term_start6 = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈ | term_end6 = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ | predecessor6 = ဗိုလ်ချုပ် တေဇကျော် | successor6 = [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] | office7 = ကျောင်းအုပ်ကြီး <br> [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] | status7 = | term_start7 = ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | term_end7 = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈ | predecessor7 = ဗိုလ်ချုပ် [[သက်ပုံ]] | successor7 = ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] | pronunciation = | birth_name = | birth_date = {{bda|1966|02|21|df=y}} | birth_place = [[မြန်မာပြည်]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = မြန်မာ | nationality = | party = | otherparty = | spouse = နီလာ | relations = | children = သိမ့်သဉ္ဇာရဲ၊ထက်ရဲနောင် | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (ဗထူး)]] OTS အပတ်စဉ် ၇၇ | occupation = | profession = | known_for = | salary = | net_worth = | cabinet = | committees = | portfolio = | awards = *[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] (၂၀၂၁) * [[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၂) * [[သရေစည်သူ]] (၂၀၂၆) | signature = | signature_alt = | website = | nickname = | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{Army|Myanmar}} | serviceyears = | rank = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}}ဗိုလ်ချုပ်ကြီး | unit = [[တပ်မတော်]] | commands = | battles =ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ် | mawards = |military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၂၁၄၄၀|President=ဦးမင်းအောင်လှိုင်}} [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] '''ရဲဝင်းဦး''' (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၆ ဖွား) သည် ၁၁ဦးမြောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်သည်။သူသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမစ်ကီနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါ်ချန်နီတို့မှ မြန်မာ့ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် စတင်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206000142/http://dsinfo.org/node/957|archive-date=2021-02-06|access-date=2021-02-02|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref>[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) အတွက် ရုံးအဖွဲ့ကို အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၎င်းသည် ကာလုံရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73047|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> ထို့အပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစား အသစ်အစားထိုး ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] တွင်လည်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73052|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးသည် [[တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (ဗထူး)|တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း]] အမှတ်စဉ် (၇၇) ဆင်း အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၁၄၄၀ ဖြင့် စစ်မှုထမ်းခဲ့ကာ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း-G1) နှင့် [[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၁) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] တပ်မမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်]] အား သမ္မတ[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီးနောက် သူသည် စိုးထွဋ် ၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာရာထူးနေရာ အား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ၎င်းရာထူးတွင် တိုင်းမှူးတာဝန်ယူပြီး နှစ်နှစ်မပြည့်မီ အဆင့်တိုးမြှင့်ခံရသူအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-51478101|title=အနောက်တောင်တိုင်းတိုင်းမှူးကို စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး အရာရှိချုပ်ခန့်|work=BBC Burmese|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တပ်မတော်မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရပြီး နိုင်ငံတကာသံတမန်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုများတွင် အစဉ်တစိုက် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/23118|title=စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး (၁၉)ကြိမ်မြောက်၊ အာဆီယံ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များ အစည်းအဝေးတက်ရောက်ကြသည့် အာဆီယံနိုင်ငံများမှ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များနှင့် နိုင်ငံအလိုက် သီးခြားစီတွေ့ဆုံ|work=MOI Myanmar|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသူများဖြစ်သည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73053|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73048|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရရာ ၎င်းရာထူးသည် အစဉ်အလာအရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးနှင့် ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသော တာဝန်ဖြစ်ပြီး ယခင်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] တာဝန်ယူခဲ့သည့် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] ၏ အကြီးအကဲ တာဝန်ကို ဆက်ခံခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးတိုးပေး |url=https://burmese.dvb.no/post/748914 |access-date=2026-03-07 |website=ခုန်ပျံကျော်လွှားစနစ်တွေနဲ့ ရာထူးတိုးလာတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးကို မတ် ၂ ရက်မှာ စစ်ခေါင်းဆောင်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူး တိုးပေးလိုက်တယ်လို့ နေပြည်တော် သတင်းအရင်းအမြစ်တွေဆီက သိရပါတယ်။ဒ… |language=en}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှုများ == ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည့် ၎င်းအား အမေရိကန်၊ ဗြိတိန် နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ အစရှိသည့် နိုင်ငံတို့က ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများပြုလုပ်ထားကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/03/22/myanmar-burma-eu-sanctions-11-people-over-the-recent-military-coup-and-ensuing-repression/|title=Myanmar/Burma: EU sanctions 11 people over the recent military coup and ensuing repression|publisher=The [[Council of the European Union]]|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2021:099I:FULL&from=EN|title=Official Journal of the European Union|pages=15–24|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}</ref>ထို့အပြင် ၎င်း၏ ဇနီးဖြစ်သူ နှင့် အရွယ်ရာက်ပြီး သမီးဖြစ်သူတို့ကိုပါ အရေးယူပိတ်ဆို့ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-senior-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/|title=မြန်မာ စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အရာရှိကြီးများနှင့်မိသားစုဝင်များအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူခြင်း|work=U.S Embassy in Burma|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁}}</ref> ==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်နီလာနှင့် သိမ့်သဉ္ဇာရဲ နှင့် ထက်ရဲနောင် ခေါ်သမီးနှင့်သားရှိသည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar military SAC members, their businesses and associates that require targeted sanctions|url=https://justiceformyanmar.github.io/justiceformyanmar.org/stories/myanmar-military-sac-members-their-businesses-and-associates-that-require-targeted-sanctions.html|access-date=2021-02-11|website=Justice For Myanmar}}</ref> [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] နှင့် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည်။ == ချီးမြှင့်ခံရသည့် ဆုများ == သူ့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြစ်သည့် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] ချီးမြှင့်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက် နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]] ချီးမြှင့်အပ်နှင်းထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/32968|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ|work=MWD Webportal|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|access-date=2026-03-02|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းဆင်းများ]] 417guam65iwq7uyktclredpt2ylhg85 1030439 1030426 2026-05-08T08:34:12Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27857-84|~2026-27857-84]] ([[User talk:~2026-27857-84|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030426|1030426]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030439 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]<br>[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူ]] | name = ရဲဝင်းဦး | native_name = | native_name_lang = | honorific_suffix =တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် | image = | image_size = | alt = | caption = ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး | order = | office = [[File:Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|30px|border]] [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | termstart = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |deputy= ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | successor = | office1 = {{Army|Myanmar}} | title1 = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}} [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | termstart1 = မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | predecessor1 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | successor1 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | office2 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]<br> အတွင်းရေးမှူး | appointer2=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] | status2 = | term_start2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor2 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor2 = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း'' | office3 = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] <br> တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် | status3 = | term_start3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | term_end3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor3 = ''ရာထူးစတင်'' | successor3 = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' | office4 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br> တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး | appointer4=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁ | status4 = | term_start4 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | term_end4 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | predecessor4 = ''ကောင်စီစတင်'' | successor4 = ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' | office5 = [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] | status5 = | term_start5 = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ | term_end5 = မတ် ၂၀၂၆ | predecessor5 = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[စိုးထွဋ်]] | successor5 = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ကိုထိုက်]] | office6 = တိုင်းမှူး<br> [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | status6 = | term_start6 = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈ | term_end6 = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ | predecessor6 = ဗိုလ်ချုပ် တေဇကျော် | successor6 = [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] | office7 = ကျောင်းအုပ်ကြီး <br> [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] | status7 = | term_start7 = ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | term_end7 = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈ | predecessor7 = ဗိုလ်ချုပ် [[သက်ပုံ]] | successor7 = ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] | pronunciation = | birth_name = | birth_date = {{bda|1966|02|21|df=y}} | birth_place = [[မြန်မာပြည်]] | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | citizenship = မြန်မာ | nationality = | party = | otherparty = | spouse = နီလာ | relations = | children = သိမ့်သဉ္ဇာရဲ၊ထက်ရဲနောင် | mother = | father = | relatives = | residence = | education = | alma_mater = [[တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (ဗထူး)]] OTS အပတ်စဉ် ၇၇ | occupation = | profession = | known_for = | salary = | net_worth = | cabinet = | committees = | portfolio = | awards = *[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] (၂၀၂၁) * [[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၂) * [[သရေစည်သူ]] (၂၀၂၆) | signature = | signature_alt = | website = | nickname = | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{Army|Myanmar}} | serviceyears = | rank = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}}ဗိုလ်ချုပ်ကြီး | unit = [[တပ်မတော်]] | commands = | battles =ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ် | mawards = |military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ် |military_data1=ကြည်း ၂၁၄၄၀|President=ဦးမင်းအောင်လှိုင်}} [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] '''ရဲဝင်းဦး''' (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၆ ဖွား) သည် ၁၁ဦးမြောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်သည်။သူသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် မြန်မာ့ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် စတင်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206000142/http://dsinfo.org/node/957|archive-date=2021-02-06|access-date=2021-02-02|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref>[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) အတွက် ရုံးအဖွဲ့ကို အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၎င်းသည် ကာလုံရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73047|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> ထို့အပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစား အသစ်အစားထိုး ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] တွင်လည်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73052|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးသည် [[တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (ဗထူး)|တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း]] အမှတ်စဉ် (၇၇) ဆင်း အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၁၄၄၀ ဖြင့် စစ်မှုထမ်းခဲ့ကာ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း-G1) နှင့် [[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၁) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] တပ်မမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်]] အား သမ္မတ[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီးနောက် သူသည် စိုးထွဋ် ၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာရာထူးနေရာ အား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ၎င်းရာထူးတွင် တိုင်းမှူးတာဝန်ယူပြီး နှစ်နှစ်မပြည့်မီ အဆင့်တိုးမြှင့်ခံရသူအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-51478101|title=အနောက်တောင်တိုင်းတိုင်းမှူးကို စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး အရာရှိချုပ်ခန့်|work=BBC Burmese|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တပ်မတော်မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရပြီး နိုင်ငံတကာသံတမန်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုများတွင် အစဉ်တစိုက် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/23118|title=စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး (၁၉)ကြိမ်မြောက်၊ အာဆီယံ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များ အစည်းအဝေးတက်ရောက်ကြသည့် အာဆီယံနိုင်ငံများမှ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များနှင့် နိုင်ငံအလိုက် သီးခြားစီတွေ့ဆုံ|work=MOI Myanmar|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသူများဖြစ်သည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73053|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73048|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရရာ ၎င်းရာထူးသည် အစဉ်အလာအရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးနှင့် ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသော တာဝန်ဖြစ်ပြီး ယခင်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] တာဝန်ယူခဲ့သည့် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] ၏ အကြီးအကဲ တာဝန်ကို ဆက်ခံခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးတိုးပေး |url=https://burmese.dvb.no/post/748914 |access-date=2026-03-07 |website=ခုန်ပျံကျော်လွှားစနစ်တွေနဲ့ ရာထူးတိုးလာတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးကို မတ် ၂ ရက်မှာ စစ်ခေါင်းဆောင်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူး တိုးပေးလိုက်တယ်လို့ နေပြည်တော် သတင်းအရင်းအမြစ်တွေဆီက သိရပါတယ်။ဒ… |language=en}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှုများ == ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည့် ၎င်းအား အမေရိကန်၊ ဗြိတိန် နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ အစရှိသည့် နိုင်ငံတို့က ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများပြုလုပ်ထားကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/03/22/myanmar-burma-eu-sanctions-11-people-over-the-recent-military-coup-and-ensuing-repression/|title=Myanmar/Burma: EU sanctions 11 people over the recent military coup and ensuing repression|publisher=The [[Council of the European Union]]|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2021:099I:FULL&from=EN|title=Official Journal of the European Union|pages=15–24|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}</ref>ထို့အပြင် ၎င်း၏ ဇနီးဖြစ်သူ နှင့် အရွယ်ရာက်ပြီး သမီးဖြစ်သူတို့ကိုပါ အရေးယူပိတ်ဆို့ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-senior-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/|title=မြန်မာ စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အရာရှိကြီးများနှင့်မိသားစုဝင်များအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူခြင်း|work=U.S Embassy in Burma|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁}}</ref> ==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်နီလာနှင့် သိမ့်သဉ္ဇာရဲ နှင့် ထက်ရဲနောင် ခေါ်သမီးနှင့်သားရှိသည်။<ref>{{Cite web|title=Myanmar military SAC members, their businesses and associates that require targeted sanctions|url=https://justiceformyanmar.github.io/justiceformyanmar.org/stories/myanmar-military-sac-members-their-businesses-and-associates-that-require-targeted-sanctions.html|access-date=2021-02-11|website=Justice For Myanmar}}</ref> [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] နှင့် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည်။ == ချီးမြှင့်ခံရသည့် ဆုများ == သူ့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြစ်သည့် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] ချီးမြှင့်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက် နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]] ချီးမြှင့်အပ်နှင်းထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/32968|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ|work=MWD Webportal|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|access-date=2026-03-02|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းဆင်းများ]] 25qx9muw6rlrnefntq2e6w3syzqlrd5 0 204667 1030315 1030017 2026-05-07T20:00:43Z U Naing Htet Lin 142180 /* သားတော်၊ သမီးတော်များစာရင်း */ 1030315 wikitext text/x-wiki သီရိမဟာသုဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ '''မက္ခရာမင်း'''သည် ရတနာပုံ ပထမမြို့တည်နန်းတည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ သားတော် ၅၂ပါးအနက် [[သုံးဆယ်မင်းသားကြီး|သုံးဆယ်]]၊ [[ညောင်ရမ်းမင်းသား|ညောင်ရမ်း]]၊ [[မြင်ကွန်းမင်းသား]]တို့နှင့် တန်းတူရည်တူ မင်းသားကြီး လေးပါး အပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref>သန်းဆွေ ၁၉၉၈၊ နှာ ၈၀</ref> ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာအဘိဓာန် ပြုစုသူ ဘိုးတော်ဘုရားသားတော် [[မက္ခရာမင်းသားကြီး|ပထမမက္ခရာမင်းသားကြီး]]နှင့် မရောထွေးစေရန် သမိုင်းသုတေသီတို့က ဤ မက္ခရာမင်းသားကို ဒုတိယမက္ခရာမင်းသားဟု မှတ်သားကြသည်။<ref>သန်းဆွေ ၁၉၉၈၊ နှာ ၇၄</ref> ==ငယ်ဘဝ== ဒုတိယမက္ခရာမင်းသား ဖြစ်လာမည့် မောင်မျိုးတူကို မင်းတုန်းမင်းနှင့် မင်္ဂလာအိမ်တော်ပါ ပထမ မြောက်ရွှေရေးမိဖုရား နန္ဒာဒေဝီ (နောင် ဒုတိယ မြောက်ဆောင်တော်မိဖုရား) တို့က ၁၈၄၇ခု ဇူလိုင်လ ၁၄ရက်တွင် ဖွားမြင်သည်။<ref>သန်းဆွေ ၁၉၉၈၊ နှာ ၇၈</ref> မွေးချင်းခြောက်ယောက်အနက် တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။<ref group=note> မင်းတုန်းမင်းနှင့် ဒုတိယ မြောက်ဆောင်တော်မိဖုရား နန္ဒာဒေဝီတို့က သမီးတော် ကန္နီမြို့စား သီရိသုစန္ဒာဒေဝီ (မမျိုးရင်း) (မြောက်သားတော်- အိမ်ရှေ့မင့်းသားတော် ပန်းထိမ်းမင်းသား မဟာသီရိဓမ္မရာဇာ)၊ သမီးတော် မဘဲမြို့စား သီရိသုမလ္လာဝတီ (မမျိုးအုံ) (မြောက်သားတော်- ခမည်းတော်ဘုရာ့းသားတော် ညောင်ရမ်းမင်းသား သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ)၊ သားတော် မက္ခရာမင်းသား၊ သမီးတော် ကြံညှပ်မြို့စား သီရိသာမဒေဝီ (မြောက်သားတော်- ခမည်းတော်ဘုရာ့းသားတော် ရနောင်မင်းသား သတိုးဗညားဒေါ)၊ သမီတော် ဆင်ရှင်မြို့စား သီရိသုမင်္ဂလာဒေဝီ (မြောက်သားတော်- ခမည်းတော်ဘုရာ့းသားတော် ရွှေကူမင်းသား သတိုးဗညားလော)၊ သားတော် ငယ်ကလွန်တစ်ပါး၊ စုစုပေါင်း ခြောက်ပါး မွေးဖွားတော်မူသည်။</ref> ခမည်းတော်နန်းတက်အပြီး၊ ၁၈၅၃ခု ဩဂုတ်လ ၂၆ရက်နေ့တွင် သတိုးမင်းထင်ဟူသော ဘွဲ့နှင့် (မြစ်ငယ်အကွေ့ မြောက်ဖျား ဇော်ဂျီမြစ်ဝ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ) မက္ခရာမြို့ကို အသုံးကံကျွေးပေးခံရသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက် (တ)၊ နှာ ၁၂၁</ref> ၁၈၆၃ နိုဝင်ဘာ ၁၅တွင် ခမည်းတော်ဘုရားက [[ပင်းထိပ်ခေါင်တင်]]နှင့် ရေသွန်းနှင်းအပ် လက်ထပ်ပေးတော်မူသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက် (တ)၊ နှာ ၂၁၈</ref> မက္ခရာမင်းသားမှာ မူလကပင် မိုင်းစိတ်ခင်လေး (ခင်နန်းယဉ်)၊ မလွန်ခင်လေး (ခင်မျိုးနွယ်)၊ တရုတ်တန်းခင်လေး၊ ခင်သစ်၊ ခင်မိမိနှင့် ၎င်းအမြတ်နိုးဆုံး ခင်ခင် ဟူသည့် ဆောင်ရကိုယ်လုပ်တော် ခြောက်ပါးနှင့် သားတော်သမီးတော်များ ထွန်းကားပြီးသည့်အတွက် ပင်းမင်းသမီ့း အဆောင်တော်သို့ ကူးတော်မူခြင်းမရှိဟု ဆိုသည်။ အိမ်ထောင်ရှင် အပျိုစင်မင်းသမီးမှာ မကြာမီ စိတ်တော်ကစဉ့်ကလျားဖြစ်လာသဖြင့် မင်းတရားကြီး ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ကွာရှင်းလိုက်လေသည်။<ref>သန်းဆွေ ၁၉၉၈၊ နှာ ၈၀–၈၁</ref> ==ဆောင်ရွက်ချက်များ== ၁၈၆၆ခု မြင်းကွန်းမြင်းခုံတိုင် အရေးအခင်းတွင် စကြာဒေဝီ အရှင်မိဖုရားခေါင်ကြီး၏ ယတြာအရ ဗုဒ္ဓဟူးသား မက္ခရာမင်းသား ဦးဆောင်နှိမ်နင်းသဖြင့် အောင်မြင်လေသည်တွင်<ref>သန်းဆွေ ၁၉၉၈၊ နှာ ၈၁</ref> မင်းတရားကြီးက "ငါ့သား ထီး၊ ငါ့သား နန်း" ဟု လွှတ်ခနဲ မိန့်တော်မူရာ အိမ်ရှေ့အရာအတွက် ရေပန်းစားလှသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက် (တ)၊ နှာ ၂၃၁</ref> ၁၈၇၂ခုနှစ်တွင် ကနောင်မင်း တာဝန်ယူခဲ့သည့် ဒင်္ဂါးသွန်းစက်ရုံအပါအဝင် စက်ရုံတော်ပေါင်း ၅၀ကျော်ကို စီမံခန့်ခွဲရန် တာဝန်ပေးခံရသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက် (တ)၊ နှာ ၂၆၆</ref> မြင်းကွန်းမြင်းခုံတိုင် အရေးအခင်း၊ ပန်းထိမ်းမင်းသား အရေးအခင်းတို့ ပြီးသည့်နောက်တွင် မင်းတုန်းမင်းသည် အရွယ်ရောက်ပြီး သားတော်များ၏ အဆောင်အယောင် အခြွေအရံများ ရုပ်သိမ်းကာ၊ အခြားသော အရာထမ်း အမှုထမ်းများနှင့် အဝင်အထွက် အဆက်အဆံ အလျှင်းမရှိစေရန် အမိန့်ချမှတ်ထားသည်ကို အမြင့်မြို့အုပ် မောင်မောင်ကြီးက လွန်ဆန်၍ မက္ခရာမင်းသားထံ ထည်မျိုး အုပ်မျိုးနှင့် ဝင်ရောက်ခစားသည်တွင် ယောက္ခမ မင်းလက်ဝါးကြီးက တိုင်လေသဖြင့် မောင်မောင်ကြီး အရာကျ၍ နယ်နှင်ခံရသည်။ မက္ခရာမင်းသားမှာမူ ယခင်အရေးများ၌ ရွတ်ရွတ်ချွံချွံ ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကိုထောက်၍ အပြစ်မရသော်လည်း အိမ်ရှေ့အရာနှင့် ဝေးခဲ့ရသည်ဟူ၏။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက် (တ)၊ နှာ ၂၈၀</ref> ==အနိစ္စရောက်ခြင်း== ၁၈၇၈ခုနှစ်အတွင်း မင်းတရားကြီး မမာတော်မူလေရာ၊ မက္ခရာမင်းသားနှင့် ထီးနန်းဆက်ခံနိုင်သည့် အလားအလာရှိသော အခြား သားတော်ကြီးများသည် ဆင်ဖြူမရှင်အမိန့်ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည်။<ref>စိန်တင် ၂၀၀၅၊ နှာ ၅၉–၆၂</ref><ref>ခင်ခင်လေး ၂၀၀၃၊ နှာ ၃၇၅–၃၇၈</ref> ထိုအကြောင်းကို မယ်တော်မိဖုရားများက လျှောက်တင်ကြသဖြင့် မင်းတရားကြီး ကြားသိတော်မူလေလျှင် ထိန်းသိမ်းခံမင်းသားများကို အမြန်ဆုံးလွှတ်‌စေရန်နှင့် သုံးဆယ်မင်းသား၊ မက္ခရာမင်းသား၊ ညောင်ရမ်းမင်းသားတို့ကို ချင်းတွင်းကြောင်း၊ တောင်တွင်းကြီးကြောင်း၊ အောက်မြစ်စဉ်ကြောင်း ဘုရင်ခံများအဖြစ် ခန့်အပ်ကြောင်း အမိန့်တော်မှတ်လေသည်။ သို့သော် ထိုနေ့ ‌နေ့လယ်ခင်း ထွက်ခွာကြရန် ပြင်ဆင်ကြစဉ်မှာပင် တောင်ဥယျာဉ်တော်၌ ထပ်မံဖမ်းဆီးခံရပြန်သည်။<ref>စိန်တင် ၂၀၀၅၊ နှာ ၆၃–၆၄</ref><ref>ခင်ခင်လေး ၂၀၀၃၊ ၃၉၇–၄၀၀</ref> မယ်တော် မြောက်ဆောင်တော်မိဖုရား၊ မက္ခရာမင်းသား၊ သားတော် (၁)၊ ကန္နီမင်းသမီး၊ မဘဲမင်းသမီး၊ ကြံညှပ်မင်းသမီးနှင့် မြောက်သားတော် ရနောင်မင်းသား၊ သားတော် (၂)၊ သမီးတော် (၂)၊ ဆင်ရှင်မင်းသမီးနှင့် မြောက်သားတော် ရွှေကူမင်းသား၊ သမီးငယ် (၃)၊ သားငယ် (၂) တို့သည် ၁၈၇၉ခု ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ရက်‌ မန္တလေးနန်းတွင်းလူသတ်ပွဲ၌ လက်သုံးတော်ကြီးများ၏ စီရင်ကွပ်မျက်ခြင်းခံရသည်။ ==ဆင်ဖြူမရှင်၏ ရန်ငြိုး== စကြာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီး နတ်ပြည်စံရာ ဆင်ဖြူမရှင်က နန်းမတော်ဖြစ်ဖို့ အခွင့်သာနေချိန် မြောက်ဆောင်တော်မိဖုရား၊ ခုနစ်ရွာမိဖုရား၊ လင်ပန်းမိဖုရား၊ သက်ပန်းမိဖုရားတို့ ဝင်နှောက်သဖြင့် နန်းမတော်နေရာမရဘဲ ဆင်ဖြူမရှင်နေရာနှင့်ပင် ကျေနပ်ရဖူးသည်။ မင်းသားတို့ အချုပ်ကျနေချိန် မင်းတရားကြီးထံ ဇွတ်ဝင်၍ အကြောင်းစုံလျှောက်တင်သဖြင့် ၎င့်းအစီအစဉ် ပျက်မလိုလည်း ဖြစ်ခဲ့ရသေးသည်။ တစ်ခါကလည်း ပင်းမင်းသမီးနှင့် ကွာရှင်းထားသည့် မက္ခရာမင်းသားနှင့် ၎င်း၏ သမီးတော် မိုင်းနောင်စုဖုရားကြီးကို လျာထားသဖြင့် တီးခေါက်ကြည့်လေရာ၊ အစ်မတော် ကန္နီမင်းသမီးက "နှာခေါင်းတန်မနဲ့ တူလို့ တန်လို့လား" ဟု ရင့်ရင့်သီးသီးပြောလိုက်သဖြင့် နာနာကြည်းကြည်း ရှက်စိတ်ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဆိုသည်။ (မိုင်းနောင်စုဖုရားသည် နှာခေါင်းအရုပ်ဆိုးပုံရ၏။) ထို အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဆင်ဖြူမရှင်သည် မြောက်ဆောင်တော်မိဖုရား မိသားစုအပေါ် အငြိုးအာဃာတ ကြီးလေသည်ဟူ၏။<ref>သန်းဆွေ ၁၉၉၈၊ နှာ ၈၂</ref> ==သားတော်၊ သမီးတော်များစာရင်း== {| class="wikitable" ! ကိုယ်လုပ်တော် ! သားတော်၊ သမီးတော်များ |- | ခင်ခင် | မောင်ရှမ်းကြီးခေါ် [[ထိပ်တင်မှတ်]] <br/> ခင်မကြီး <br/> ခင်မကလေး |- | တရုတ်တန်းခင်လေး | မောင်ရွှေယုံ <br/> မောင်လတ် ခေါ် [[ထိပ်တင်ချစ်]] - | မိုင်းစိတ်ခင်လေး (ခင်နန်းယဉ်) | မောင်တုတ် <br/> မောင်ဝ |- | မလွန်ခင်လေး (ခင်မျိုးနွယ်) | မောင်ဖြူ <br/> မယ်ထွေး |- | ခင်သစ် | သမီးတော် (၁) |- | ခင်မိမိ | သမီးတော် (၁) |}<ref>ကုန်းဘောင်ဆက် (တ)၊ နှာ ၃၀၉</ref> ==မှတ်စုများ== {{reflist|group=note}} ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== * ခင်ခင်လေး၊ ဒဂုန် (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၃)။ ''ရတနာပုံ၏ နိဒါန်းနှင့်နိဂုံး''။ တော်ဝင်မြို့မစာအုပ်တိုက်။ * စိန်တင်၊ တက္ကသိုလ် (ဇွန် ၂၀၀၅)။ ''သီပေါဘုရင်နှင့် စုဖုရားလတ်'' (ပထမအကြိမ်)။ အားမာန်သစ်စာပေ။ * မောင်မောင်တင်၊ ဦး (အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄)။ ''ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး'' ('''တ''') (စတုတ္ထအကြိမ်)။ ရန်ကုန်မြို့: တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နယ်မြေ။ * သန်းဆွေ၊ မောင် (ထားဝယ်) (ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၈)။ ''မက္ခရာရှင်းတမ်း''။ ရနံ့သစ်မဂ္ဂဇင်း။ (''ကုန်းဘောင်ရှင်းတမ်း''၊ စာမျက်နှာ ၇၄–၈၃ မှ ကောက်နုတ်ချက်) [[Category:၁၈၄၇ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:၁၈၇၉ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:ကုန်းဘောင် မင်းဆက်]] qjw610gad4y9iotipr1uqelr3pucjq0 0 204795 1030295 1025999 2026-05-07T16:04:18Z USERZINMIN 139711 ၂၀၂၆ခုနှစ်၊ကဆုန်လဆန်း၂ရက်(၂၀၂၆ခုနှစ်၊ဧပြီလ ၁၇ရက်)ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် ဖြင့်လွတ်မြှောက် 1030295 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet |cabinet_name=အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ <br>National Unity Government |opposition_parties= |incumbent=လက်ရှိ |jurisdiction=[[မြန်မာနိုင်ငံ]] |represented_by= |opposition_leader= [[မင်းအောင်လှိုင်]] |opposition_cabinet={{Bulleted list |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] |[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ(၂၀၂၁)]] |[[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] |[[ဦးညိုစောအစိုးရ]] |[[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] }} |cabinet_type=ကြားကာလ အစိုးရ |predecessor= {{plainlist|[[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]}} |political_party= {{plainlist|* [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|လူထု (သပိတ်) ခေါင်းဆောင်များ]]}} |state_head_title=နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် နိုင်ငံတော်ဒုသမ္မတ |state_head=[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]၊[[ဒူဝါလရှီးလ]] |government_head_title=[[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]], ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ် |government_head= [[ဒူဝါလရှီးလ]](ယာယီသမ္မတ) |date_formed={{Start date and age|2021|04|16|df=y}} |last_election=[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]] |flag=Flag of Myanmar.svg |current_number=၂၉ ဦး |image=File:Win Myint 2017 cropped.jpg |image2=File:Remise du Prix Sakharov à Aung San Suu Kyi Strasbourg 22 octobre 2013-18.jpg |caption=အစိုးရခေါင်း​ဆောင်များ |image_size=x85px |image_size2=x85px |image_size3=x85px|legislature_status=[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]}} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} '''အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ'''သည် ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ရက်က ကြေညာခဲ့သည့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပဋိညာဉ်အရ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (NUCC) က တင်သွင်းပြီး [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] (CRPH) က ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကြေညာချက်အမှတ် ၂၃/၂၀၂၁ ကို ထုတ်ပြန်၍ အတည်ပြု ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ကြားကာလ ညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦးကို နိုင်ငံပေါင်း ၅ နိုင်ငံတွင် ခန့်အပ်ထားသည်။<ref>{{cite news |title=အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရသစ်ဖွဲ့စည်းကြောင်း CRPH ကြေညာ |url=http://burmese.dvb.no/archives/458073 |date=16 ဧပြီ 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ NUG ဖွဲ့စည်းကြောင်း CRPH ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/crph-formation-nug-04162021040854.html |work=Radio Free Asia}}</ref><ref>{{cite news |title=အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=https://www.facebook.com/102780861847894/posts/153227860136527/ |access-date=16 ဧပြီ 2021 |work= |publisher=Committee Representing Pyidaungsu Hluttaw |date=16 April 2021 |language=my}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-04-16|title=Opponents of Myanmar's junta set up national unity government|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/opponents-myanmars-junta-set-up-national-unity-government-2021-04-16/|access-date=2021-04-16|website=Reuters}}</ref> အစိုးရအဖွဲ့တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]] [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|အနိုင်ရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ]]၊ တိုင်းရင်းသားအစုအဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံဆန္ဒပြမှုများ|အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြပွဲများ]]မှ ထင်ရှားသူများ ပါဝင်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]ကမူ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရကို တရားမဝင်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-04-21|title=Myanmar activists hold 'blue shirt' protests; report says junta chief to attend summit|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-sees-blue-shirt-protests-over-detentions-junta-outlaws-unity-govt-2021-04-21/|access-date=2021-04-22|website=Reuters}}</ref> နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် ၎င်းတို့အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အစိုးရအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြရန် NUG က တောင်းဆိုခဲ့ပြီး၊<ref>{{Cite web|date=2021-04-18|title=Myanmar unity government says it must be part of any ASEAN bid to end crisis|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-unity-government-says-it-must-be-part-any-asean-bid-end-crisis-2021-04-18/|access-date=2021-04-22|website=Reuters}}</ref> ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူ [[လွင်ကိုလတ်၊ ဦး|ဦးလွင်ကိုလတ်]]ကလည်း မကြာမီကာလအတွင်း ကမ္ဘာ့နိုင်ငံကြီးအချို့၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို မျှော်လင့်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Some countries will officially recognise Myanmar's shadow government in the coming days, says new minister|url=https://myanmar-now.org/en/news/some-countries-will-officially-recognise-myanmars-shadow-government-in-the-coming-days-says-new|access-date=2021-04-22|website=Myanmar NOW|language=en|archive-date=6 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506082443/https://www.myanmar-now.org/en/news/some-countries-will-officially-recognise-myanmars-shadow-government-in-the-coming-days-says-new}}</ref> [[:en:International Trade Union Confederation|နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးသမဂ္ဂ အကျိုးတူပူးပေါင်းအဖွဲ့]]က နိုင်ငံတကာအစိုးရများနှင့် ကုလသမဂ္ဂအနေဖြင့် NUG ကို အသိအမှတ်ပြုကြရန် နှိုးဆော်ထားသကဲ့သို့၊<ref>{{Cite web|title=Myanmar: National unity government must be recognised|url=https://www.ituc-csi.org/myanmar-national-unity-government|access-date=2021-04-22|website=www.ituc-csi.org|language=en|archive-date=7 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507125020/https://www.ituc-csi.org/myanmar-national-unity-government}}</ref> အာဆီယံဒေသတွင်း လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များကလည်း ဧပြီလ ၂၄ရက်တွင် ကျင်းပမည့် [[အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး]]သို့ စစ်အစိုးရကိုယ်စားလှယ်ထက် NUG ကိုသာ ဖိတ်ခေါ်သင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-04-20|title=Myanmar's National Unity Government must be invited to this week's ASEAN Special Summit, MPs say|url=https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|access-date=2021-04-22|website=ASEAN Parliamentarians for Human Rights|language=en-US}}</ref> အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်တွင် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]] [[အထက်လွှတ်တော်]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အစိုးရအဖြစ်အသိအမှတ်ပြုရန် တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။အောက်တိုဘာ ၇ ရက်တွင်လည်း [[ဥရောပ ပါလီမန်]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ နှင့် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]ကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော တရားဝင် အစိုးရအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ကိုယ်စားလှယ်များကို [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]] အပါအဝင် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] စသည့်နိုင်ငံများတွင် ထားရှိပြီးဖြစ်သည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရသစ်နှင့်အတူ [[ပြည်သူ့အသံ ရုပ်သံလိုင်း]] (Public Voice TV) ကိုလည်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပြည်သူ့အသံ ရုပ်သံ (Public Voice Television) ကို စတင်ထုတ်လွှင့် |url=https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=104180381804064&id=102986271923475 |work=PVTV}}</ref> ၂၀၂၁ မေလ ၅ ရက်တွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Can Myanmar’s New ‘People’s Defense Force’ Succeed? |url=https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/ |work=The Diplomat |author=Sebastian Strangio |date=6 May 2021}}</ref> မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]မှ ထိုတပ်ဖွဲ့ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ဟု ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta designates shadow government as 'terrorist' group |url=https://www.dw.com/en/myanmar-junta-designates-shadow-government-as-terrorist-group/a-57473057 |access-date=9 May 2021 |work=Deutsche Welle|date=8 May 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=CRPH ၊ NUG ၊ PDF နှင့် ၎င်းတို့၏ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းများအား အကြမ်းဖက်အုပ်စုများအဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/207964 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |access-date=၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက် တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီသည် “အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအဖွဲ့” အား နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်၊နိုင်ငံတော် ဒုတိယသမ္မတ၊ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်၊ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၁၃ဦး၊ဒုတိယဝန်ကြီး ၁၂ ဦးဖြင့် လျော့ချ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခြင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့မှ စတင်ပြီး နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ် အခြေအနေအဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ယာယီသမ္မတ ဒူဝါလရှီးလ ကြေညာခဲ့သည်။ တရားမဝင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရား တစ်ခုလုံးကို အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းရန် လိုအပ်လာသော အခြေအနေ အရပ်ရပ်ကြောင့် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတော် တစ်ဝန်းလုံးအား အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့မှ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ ပြန်လည်ထူထောင်နိုင်သည့် အချိန်အထိ သတ်မှတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ရက်အကန့်အသတ်မရှိ အလုပ်ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း နှင့် အလုပ်ဆင်းရန် မလိုအပ်ကြောင်း NUG ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ် မန်းဝင်းခိုင်သန်းကလည်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရကပြည်သူ့ခုခံတွန်းလှန်စစ်စတင်ကြောင်းကြေညာပြီးသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက်မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများအရှိန်အဟုန်မြင့်မားလာသည်။<ref>{{cite web |title=စက်တင်ဘာ ၇ ရက်မှစ၍ အရေးပေါ်အခြေအနေသတ်မှတ်ကြောင်း NUG အစိုးရကြေညာ |url=http://burmese.dvb.no/archives/486139 |website=DVB |access-date=၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ |language=en |date=7 စက်တင်ဘာ 2021}}</ref><ref>{{cite web |title=တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ဝန်ထမ်းများ အလုပ်မဆင်းရန် NUG အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/nug-declared-state-of-emergency-09062021234323.html |website=Radio Free Asia |access-date=၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ |language=en}}</ref> == အစိုးရအဖွဲ့ (၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ မှစ၍) == {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse: collapse;" ! rowspan="2" | စဉ် ! rowspan="2" | အမည် ! rowspan="2" | ရာထူး ! rowspan="2" | တာဝန် ! colspan="3" | တာဝန်သက်တမ်း |- ! စတင် !! ကုန်ဆုံး !! သက်တမ်း |- | ၁။ || [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] || သမ္မတ || နိုင်ငံတော်သမ္မတ || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၂။ || [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] || နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် || နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၃။ || [[ဒူဝါလရှီးလ]] || နိုင်ငံတော်ဒုတိယသမ္မတ || ယာယီသမ္မတ || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၄။ || [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ် || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ် || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- ! colspan="7" style="text-align:center; background:#f2f2f2;" | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ |- | ၅။ || [[ဇော်ဝေစိုး|ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုး]] || rowspan="13" style="vertical-align:middle; text-align:center;" | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်ရုံး || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၆။ || [[ဇင်မာအောင်|ဒေါ်ဇင်မာအောင်]] || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | style="text-align:center;" | ၇။ || [[လွင်ကိုလတ်|ဦးလွင်ကိုလတ်]] || ပြည်ထဲရေးနှင့်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၈။ || [[ရည်မွန်|ဦးရည်မွန်]] || ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၉။ || [[လျန်မှုန်းဆာခေါင်း|ဒေါက်တာ လျန်မှုန်းဆာခေါင်း]] || ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရေးရာဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၁၀။ || [[တင်ထွန်းနိုင်|ဦးတင်ထွန်းနိုင်]] || စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၁၁။ || [[ဝင်းမြတ်အေး|ဒေါက်တာဝင်းမြတ်အေး]] || လူမှုကူညီရေး၊ အလုပ်သမားနှင့် လူသားချင်းစာနာ ထောက်ထားရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၁၂။ || [[ဂျာထွယ်ပန်]] || ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၁၃။ || [[ရွှေပုံ|ဒေါက်တာရွှေပုံ]] || ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၁၄။ || [[တူးခေါင်|ဒေါက်တာတူးခေါင်]] || သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၁၅။ || [[အောင်မျိုးမင်း|ဦးအောင်မျိုးမင်း]] || လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၁၆။ || [[သိန်းဦး|ဦးသိန်းဦး]] || တရားရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၁၇။ || [[စိုးသူရထွန်း|ဦးစိုးသူရထွန်း]] || လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- ! colspan="7" style="text-align:center; background:#f2f2f2;" | ဒုတိယဝန်ကြီးများ |- | ၁၈။ || [[စိုင်းခိုင်မျိုးထွန်း|ဒေါက်တာ စိုင်းခိုင်မျိုးထွန်း]] || rowspan="13" style="vertical-align:middle; text-align:center;" | ဒုတိယဝန်ကြီး || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၁၉။ || [[ဒေးဗစ်ဂွမ်အောင်]] || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၂၀။ || [[ခူးထဲဘူး|ခူထဲဘူး]] || rowspan="3" | ပြည်ထဲရေးနှင့်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၂၁။ || [[ကျော်နီ|ဦးကျော်နီ]] || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၂၂။ || [[ဌေးငွေ|ဦးဌေးငွေ]] <ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2026-03-30 |title=NUG အစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးဌေးငွေကို ခန့်အပ် |url=https://yktnews.com/2026/03/246437/ |access-date=2026-03-31 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref>|| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |url=https://crphmyanmar.org/my/publications/appointment-of-deputy-minister-of-mohai/ |title=Appointment of Deputy Minister |date=2026-03-30 |publisher=CRPH}}</ref> || || {{Age in years and days|2026|3|30}} |- | ၂၃။ || [[နိုင်ကောင်းရွက်]] || ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၂၄။ || [[မိုင်းဝင်းထူး]] || ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရေးရာဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၂၅။ || [[မင်းဇေယျာဦး]] || စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၂၆။ || [[ငိုင်းတမ်မောင်း|ဒေါက်တာငိုင်းတမ်မောင်း]] || လူမှုကူညီရေး၊ အလုပ်သမားနှင့် လူသားချင်းစာနာ ထောက်ထားရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၂၇။ || ဒေါက်တာခင်မောင်လွင် || ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၂၈။ || [[ခွန်စောဖူး]] || သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၂၉။ || [[အောင်ကျော်မိုး|ဦးအောင်ကျော်မိုး]] || လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |- | ၃၀။ || [[မော်ထွန်းအောင်|ဦးမော်ထွန်းအောင်]] || လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ || || {{Age in years and days|2025|12|8}} |} == အစိုးရအဖွဲ့ (၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁-၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅) == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ရာထူး ! rowspan="2" |အမည် !rowspan="2" | ဂုဏ်ဒြပ် ! colspan="3" |တာဝန်သက်တမ်း ! rowspan="2" |နိုင်ငံရေးပါတီ ! rowspan="2" |ရင်းမြစ် |- !စတင် !ပြီးဆုံး !ရက်ပေါင်း |- |၁။ | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] |''[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]'' | နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲ |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | rowspan="4"|<ref name="Membership">{{cite news |title=Who's Who in Myanmar's National Unity Government |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/whos-myanmars-national-unity-government.html |access-date=6 June 2021 |work=[[The Irrawaddy]] |date=16 April 2021}}</ref> |- |၂။ | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်ဒုတိယသမ္မတ (ယာယီသမ္မတ)]] |[[ဒူဝါလရှီးလ]] |နိုင်ငံတော် ဒုတိယ အကြီးအကဲ |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |ကချင်အမျိုးသားများအတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့ / Kachin Political Interim Coordination Team |- |၃။ | [[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] |''[[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]''<br />(အကျဉ်းကျခံနေရ) |အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲ |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |- |၄။ |[[မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ|ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးချုပ်]] |[[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]] |အစိုးရအဖွဲ့ ဒုတိယအကြီးအကဲ |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |} === NUG ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ(၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁-၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅) === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ဝန်ကြီးဌာန ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="3" |သက်တမ်း |- !စတင် !ကုန်ဆုံး !သက်တမ်း |- |၁။ |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |[[ဇင်မာအောင်|ဒေါ်ဇင်မာအောင်]] |rowspan="11" |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ | rowspan="11" |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | rowspan="11" |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |- |၂။ |ပြည်ထဲရေးနှင့်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |[[လွင်ကိုလတ်|ဦးလွင်ကိုလတ်]] |- |၃။ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |[[ရည်မွန်|ဦးရည်မွန်]] |- |၄။ |ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရေးရာဝန်ကြီး |[[လျန်မှုန်းဆာခေါင်း၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာလျန်မှုန်းဆာခေါင်း]] |- |၅။ |စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝန်ကြီးဌာန |[[တင်ထွန်းနိုင်|ဦးတင်ထွန်းနိုင်]] |- |၆။ |လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲရေး ဝန်ကြီးဌာန |ဒေါက်တာ[[ဝင်းမြတ်အေး]] |- |၇။ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |ဒေါက်တာ[[ဆာဆာ]] |- |၈။ |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |[[ဇော်ဝေစိုး|ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုး]] |- |၉။ |ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |[[ဇော်ဝေစိုး|ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုး]] |- |၁၀။ |သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |ဒေါက်တာ[[တူးခေါင်]] |- |၁၁။ |အမျိုးသမီး၊ လူငယ်နှင့် ကလေးသူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |[[နော်ဆူဇန်နာလှလှစိုး]] |- |၁၂။ |လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာန |[[အောင်မျိုးမင်း|ဦးအောင်မျိုးမင်း]] |၃ မေ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|5|3|2025|12|8}} |- |၁၃။ |အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန |[[နိုင်သုဝဏ္ဏ|နိုင်ထွန်းဖေ (ခ) နိုင်သုဝဏ္ဏ]] |၃ မေ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|5|3|2025|12|8}} |- |၁၄။ |တရားရေး ဝန်ကြီးဌာန |[[သိန်းဦး|ဦးသိန်းဦး]] |rowspan="3"| ၅ ဇွန် ၂၀၂၁ |rowspan="3"| ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |rowspan="3"| {{Age in years and days|2021|6|5|2025|12|8}} |- |၁၅။ |ဆက်သွယ်ရေး၊ သတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |[[ထင်လင်းအောင်|ဦးထင်လင်းအောင်]] |- |၁၆။ |လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |[[စိုးသူရထွန်း|ဦးစိုးသူရထွန်း]] |- |၁၇။ |စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |[[ဒေါ်ခင်မမမျိုး]] |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|8|25|2025|12|8}} |} === NUG ဒုတိယဝန်ကြီးများ(၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁-၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅) === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ဝန်ကြီးဌာန ! rowspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |နိုင်ငံရေးပါတီ ! colspan="3" |သက်တမ်း |- !စတင် !ကုန်ဆုံး !သက်တမ်း |- |rowspan="2"|၁။ |rowspan="2"|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |နိုင်ကောင်းရွက် |[[မွန်ပြည်သစ်ပါတီ]] |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |- |ဒေါ်ခင်မမမျိုး |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2021|4|16|2021|8|25}} |- |rowspan="2"|၂။ |rowspan="2"|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |ဒေါက်တာ[[ရွှေပုံ]] |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |- |ဒေါက်တာခင်မောင်လွင် |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၁၆ မေ ၂၀၂၅ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2025|5|16|2025|12|8}} |- |၃။ |စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝန်ကြီးဌာန |ဦး[[မင်းဇေယျာဦး]] |[[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]]ဝင်ဟောင်း |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |- |၄။ |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |ဦး[[မိုးဇော်ဦး]] |[[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |- | rowspan="2" |၅။ | rowspan="2" |ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |[[ဂျာထွယ်ပန်]] |Kachin Political Interim Coordination Team |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |- |ဒေါက်တာစိုင်းခိုင်မျိုးထွန်း |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၃ မေ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|5|3|2025|12|8}} |- |၆။ |ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |[[ခူးထဲဘူး|ခူထဲဘူး]] |[[ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |- | rowspan="2" |၇။ | rowspan="2" |ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |ဦးချစ်ထွန်း |[[ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]] |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |- |မိုင်းဝင်းထူး |[[တအောင်း(ပလောင်)အမျိုးသားပါတီ]] |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |- |၈။ |လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲရေး ဝန်ကြီးဌာန |ဒေါက်တာငိုင်းတမ်မောင်း <ref>{{cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2022/09/30/55031/|title=ချင်းအမတ် ဒေါက်တာငိုင်းတမ်မောင်းကို NUGလူသာချင်းစာနာ ထောက်ထားရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲရေး ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|work=လူထုနွေဦး|access-date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625050336/https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2022/09/30/55031/|url-status=dead}}</ref> |အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် |၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2022|9|30|2025|12|8}} |- |၉။ |လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာန |ဦးအောင်ကျော်မိုး |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|6|30|2025|12|8}} |- |rowspan="2"|၁၀။ |rowspan="2"|သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |[[ခွန်ဘီထူး|ခွန်းဘီထူး]] | ကရင်နီ အမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ |၁၆ ဧပြီ​၂၀၂၁ |၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2021|6|16|2023|1|29}} |- |ခွန်းစောဖူး |[[ကယန်း အမျိုးသားပါတီ]] |၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2023|7|28|2025|12|8}} |- |၁၁။ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဝန်ကြီးဌာန |ဒေးဗစ်ဂွမ်အောင် |တစ်သီးပုဂ္ဂလ |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2022|11|6|2025|12|8}} |- |၁၂။ |အမျိုးသမီး၊ လူငယ်နှင့် ကလေးသူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |[[အိသဉ္ဇာမောင်|ဒေါ်အိသဉ္ဖာမောင်]] |[[လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်]] ပါတီဝင်ဟောင်း |၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|4|16|2025|12|8}} |- |၁၃။ |အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန |ဦးကျော်နီ (ခ) ဦးကျော်ကျော် |ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအလုပ်သမား သမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် |၃ မေ ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|5|3|2025|12|8}} |- |၁၄။ |လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |[[မော်ထွန်းအောင်|လဖိုင်မော်ထွန်းအောင်]] |[[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ]] [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|7|26|2025|12|8}} |} == နိုင်ငံတကာ ကိုယ်စားလှယ်ရုံးများ == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !နိုင်ငံများ !ကိုယ်စားလှယ်အမည် !ဖွင့်လှစ်သည့်ရက်စွဲ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |{{အလံ|Australia}} |ဒေါက်တာထွန်းအောင်ရွှေ |{{Start date and age|2022|8|3}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2022/08/04/46744/|title=NUG ကိုယ်စားလှယ်ရုံး ဩစတြေးလျ တရားဝင်ဖွင့်လှစ်|accessdate=2025-7-12|publisher=လူထုနွေဦး|archive-date=13 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250713115337/https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2022/08/04/46744/}}</ref> |- |၂။ |{{အလံ|Czech Republic}} |ဦးလင်းသန့် |{{Start date and age|2021|10|27}} |<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/496979|title=ချက်သမ္မတနိုင်ငံတွင် NUG အစိုးရ၏ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်ရုံးဖွင့်လှစ်|accessdate=2025-7-12|publisher=DVB}}</ref> |- |၃။ |{{အလံ|France}} |နန်းဆုမွန်အောင် |{{Start date and age|2022|3|22}} |<ref>{{Cite web|url=https://kicnews.org/2023/06/%e1%80%86%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%bd%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bc%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%a1-4/|title=အင်တာဗျူးကဏ္ဍ – အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)ရဲ့ ပြင်သစ်နိုင်ငံကိုယ်စားလှယ်အနေနဲ့ တာဝန်ယူထားသူ နန်းစုမွန်အောင်ကို သူမ လုပ်ဆောင်နေရတဲ့အပိုင်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး KIC-ကရင်သတင်းဌာနရဲ့ အယ်ဒီတာ စအိုင်ဆူးက ဆက်သွယ်မေးမြန်းထား တာ ဖြစ်ပါတယ်။|publisher=KIC|accessdate=2025-7-12|archive-date=25 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125123336/https://kicnews.org/2023/06/%E1%80%86%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%A1-4/}}</ref> |- |၄။ |{{အလံ|Japan}} |စောဘလှသိန်း |{{Start date and age|2022|7|31}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2022/08/02/46442/|title=NUG ဂျပန်ကိုယ်စားလှယ်ရုံး တရားဝင်ဖွင့်လှစ်|accessdate=2025-7-12|publisher=လူထုနွေဦး}}{{Dead link|date=July 2025 }}</ref> |- |၅။ |{{အလံ|United Kingdom}} | # ဦးမောင်မောင်အောင် # ဒေါက်တာသက်ကိုကို | | |- |၆။ |{{အလံ|Norway}} |ဒေါက်တာမောင်မောင်မြင့် |{{Start date and age|2021|12|8}} | |- |၇။ |{{အလံ|South Korea}} |ဦးရန်နိုင်ထွန်း | | |- |၈။ |{{Flagicon|United States}} [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]] |ဦးမိုးဇော်ဦး |{{Start date and age|2022|11|18}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nug-office-opens-dc-11192022060234.html|title=ဝါရှင်တန်ဒီစီမှာ NUG နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးရုံး ဖွင့်လှစ်|accessdate=2025-7-12|publisher=RFA Burmese}}</ref> |} == ဝေဖန်မှုများ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် “မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နေပြီဖြစ်တဲ့ NUG အစိုးရ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မန္တလေးသပိတ်ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]က “ပြည်သူ့နွေဦးတော်လှန်ရေးကို ခရီးဆုံးပန်းတိုင်အထိ ရောက်ရှိအောင် ဦးဆောင်နိုင်ရန် လက်ရှိ NUG အစိုးရသည် ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းရည် လုံလောက်မှုမရှိသေးသောကြောင့် အချိန်မီ မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။” ဟု ရေးသားထောက်ပြသည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/713557|title=NUG မဖြစ်မနေ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ဟု ဒေါက်တာတေဇာဆန်း ထောက်ပြ|accessdate=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|publisher=DVB Burmese}}</ref> == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ၂၀၂၅ === * ၁၆ မေ - [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]က ပါမောက္ခဒေါက်တာ ခင်မောင်လွင်အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ * ၁၅ ဇူလိုင် - အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)၏ ဝန်ကြီးနှင့် ဒုဝန်ကြီး ၁၈ ဦးသည် မြန်မာပြည် မြောက်ပိုင်း နှင့် တောင်ပိုင်းရှိ တော်လှန်ရေးနယ်မြေများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြောင်း NUG ၏ လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန အမြဲ တမ်းအတွင်းဝန် ဦးထက်နိုင်ဦးက မဇ္ဈိမကို ပြောသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/16/62312|title=နွေဦးတော်လှန်ရေး နေ့စဉ်မှတ်စု (၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ )|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၃|publisher=Mizzima}}</ref> *[[၁၆ ဇူလိုင်]] - ကက်သလစ် ဘာသာဝင် ဖာသာဒေါ်နယ်မာတင်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၈ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ စစ်ခုံရုံးက အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65045/|title=ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးကို သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူ ၈ ဦးကို NUG စစ်ခုံရုံး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ စီချ|accessdate=2025-7-12|publisher=Myanmar Now|archive-date=17 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250717054816/https://myanmar-now.org/mm/news/65045/}}</ref> === ၂၀၂၆ === * ၃၀ မတ် - ဦး[[ဌေးငွေ]]ကို ပြည်ထဲရေးနှင့်လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=NUG ပြည်ထဲရေး ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးဌေးငွေကို CRPH အတည်ပြုခန့်အပ် |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/30/86363 |url-status=live |access-date=၃၀ မတ် ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref> ** အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအပါအဝင် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]၊ [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး၊]] [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့|ကချင်လွတ်လပ်​ရေးအဖွဲ့]]၊ [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]၊ [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]တို့ ပူးပေါင်းပြီး [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]] (Steering Council for the Emergence of a Federal Democratic Union – SCEF)ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီအား KIO ၊KNU ၊KNPP ၊CNF ၊NUG တို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်း|url=https://maun-mm.com/2026/03/30/scef/|website=Maun|date=2026-03-30|access-date=2026-03-31|language=en-US|last=mmblogmaster}}</ref> == အခြားဖတ်ရန် == * [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] * [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] == ကိုးကား == {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [https://nugmyanmar.org တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်] {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] ahu1mrx6xh72xbjp62tnwq01npzpgql 0 206080 1030430 962924 2026-05-08T08:19:50Z ~2026-27857-84 142396 1030430 wikitext text/x-wiki {{Infobox military rank | name = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး | native_name = Senior General | image = {{nobreak|[[File:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] [[File:18. Myanmar Navy SGEN.png|50px]] [[File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|50px]]}} | image_size = 100 | alt = | caption = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် | image2 = | image_size2 = | alt2 = | caption2 = | image3 =Five-star rank Tatmadaw.svg | image_size3 =100 | alt3 = | caption3 =မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား | country = {{flagdeco|Myanmar}} [[မြန်မာ]] | service branch = {{army|Myanmar}}<br />{{navy|Myanmar}}<br />{{air force|Myanmar}} | abbreviation = ဗခမက၊ Sr Gen | rank group = ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအရာရှိ | rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | NATO rank = [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] | Non-NATO rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | pay grade = | formation = ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ | abolished = | higher rank = | lower rank = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]/[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | equivalents = | history = }} '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး''' ({{lang-en|Senior General}}) အဆင့်သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ သတ်မှတ်ထားသော အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် ရာထူးအဆင့်ဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းအသုံးအနှုန်းတွင် [[ဖီးမာရှယ်]] (Field Marshal) သို့မဟုတ် "[[ကြည်းတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|General of the Army]]" အဆင့်နှင့် တူညီသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုးအဖွဲ့]]၏ အဆင့်စကေးအရ [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] အဆင့် သို့မဟုတ် [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]]ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် အမြင့်ဆုံးခန့်အပ်သည့် ရာထူးတာဝန်ဖြစ်သော [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]များ ရရှိသောအဆင့်ဖြစ်သည်။ ထူးခြားစွာဖြင့် ထိုရာထူး၏ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ဖြစ်လာသည်။ == အဆောင်ယောင်များ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးသည် တပ်မတော် (ကြည်း) ၌သာရှိသော်လည်း ထိုရာထူးကိုရရှိသောသူသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသည့်အလျောက် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ယူနီဖောင်းသုံးမျိုးစလုံးကို ဝတ်ဆင်နိုင်သည်။<ref name=FE20>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/9399|title=Fleet Exercise-2020 conducted with involvement of attack submarine Minye Theinkhathu of Tatmadaw (Navy) to enhance defence prowess of State|work= CINCDS}}</ref><ref name=JTR>{{cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/09/08/asia-pacific/myanmar-military-generals-families|title=How family of a Myanmar junta leader are trying to cash in|work=Japan Times}}</ref> <gallery> File:Tatmadaw Senior General Insignia 02.png|ရွှေပခုံးတံဆိပ်<ref name=MG75>{{cite web|url=http://www.mdn.gov.mm/en/message-greetings-commander-chief-defence-services-senior-general-min-aung-hlaing-occasion-75th|title=Message of Greetings from Commander in Chief of Defence Services Senior General Min Aung Hlaing on the occasion of the 75th Anniversary Diamond Jubilee of Armed Forces Day on 27 March 2020|work=Myanmar Digital News}}</ref> File:18. Myanmar Navy SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (ရေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=FE20/> File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (လေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=JTR/> File:Senior General rank medal.png|ဆွဲပြား<ref name=MG75/> File:Five-star rank Tatmadaw.svg|မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Army Chief General Min Aung Hlaing 2nd-r waves as he leaves a ceremony to mark the 67th anniversary of Armed Forces Day in Myanmar's Capital Naypyitaw, March 27 2012. / Soe Zeya Tun / Reuters |url=https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html |access-date=20 April 2022 |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419230134/https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/en/24974/parade-of-the-76th-anniversary-armed-forces-day-heldchairman-of-the-state-administration-council-commanderin-chief-of-defence-services-senior-general-maha-thray-sithu-min-aung-hlaing-delivers-address|title=Parade of the 76th Anniversary Armed Forces Day held; Chairman of the State Administration Council Commanderin-Chief of Defence Services Senior General Maha Thray Sithu Min Aung Hlaing delivers address|work=Senior General Min Aung Hlaing}}</ref> </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် တပ်မတော်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ရာထူးတာဝန်များပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာ [[၁၉၉၀]] မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်]]သည် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=MWT>{{cite book |title=တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်များ သမိုင်း အကျဉ်း (၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အထိ) |date=၁၉၉၁ |publisher=သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း |location=ရန်ကုန် |author=မြဝင်း |pages=၈၆-၈၇}}</ref> ထို့ကြောင့်သူသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးရယူခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်ရရှိခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] | ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ <ref name=MWT/> | ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ <ref name=CC76>{{cite news |url=https://cincds.gov.mm/node/11484?d=1 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |date=၂၅ မတ် ၂၀၂၁ |work=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref> | ကျန်းမာရေးကြောင့်အနားယူခဲ့ရသည်။ |- | ၂ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၃ <ref name=CC76/> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ <ref name=CC76/> | |- | ၃ | [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah"/> | လက်ရှိ | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး == [[File:17. Myanmar Army VSGEN.svg|right|100px|thumb|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ်]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Vice Senior General) သည် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]နှင့်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်တို့ကြား၌ဖြစ်၍ မြန်မာ့တပ်မတော်၌သာ ရှိသောရာထူးအသစ်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတပ်မတော်တွင်ထိုရာထူးကို [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]တာဝန်တို့ကို ပူးတွဲတာဝန်ယူသောသူများကရရှိသည်။ ခြွင်းချက်အနေဖြင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်ခါစအချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်သာဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်များ ရယူခဲ့သည်။ {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:MaungAye.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] | ၂၀၀၂ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] | မတ် ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}</ref> | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah">{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}</ref> | နောင်တွင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Soe Win.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | မတ် ၂၀၁၃ | လက်ရှိ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအဆင့်များ]] igiee9wjo2hnsc62x9785xit04dbibl 1030431 1030430 2026-05-08T08:21:09Z ~2026-27857-84 142396 1030431 wikitext text/x-wiki {{Infobox military rank | name = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး | native_name = Senior General | image = {{nobreak|[[File:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] [[File:18. Myanmar Navy SGEN.png|50px]] [[File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|50px]]}} | image_size = 100 | alt = | caption = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် | image2 = | image_size2 = | alt2 = | caption2 = | image3 =Five-star rank Tatmadaw.svg | image_size3 =100 | alt3 = | caption3 =မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား | country = {{flagdeco|Myanmar}} [[မြန်မာ]] | service branch = {{army|Myanmar}}<br />{{navy|Myanmar}}<br />{{air force|Myanmar}} | abbreviation = ဗခမက၊ Sr Gen | rank group = ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအရာရှိ | rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | NATO rank = [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] | Non-NATO rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | pay grade = | formation = ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ | abolished = | higher rank = | lower rank = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]/[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | equivalents = | history = }} '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး''' ({{lang-en|Senior General}}) အဆင့်သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ သတ်မှတ်ထားသော အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် ရာထူးအဆင့်ဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းအသုံးအနှုန်းတွင် [[ဖီးမာရှယ်]] (Field Marshal) သို့မဟုတ် "[[ကြည်းတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|General of the Army]]" အဆင့်နှင့် တူညီသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုးအဖွဲ့]]၏ အဆင့်စကေးအရ [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] အဆင့် သို့မဟုတ် [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]]ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် အမြင့်ဆုံးခန့်အပ်သည့် ရာထူးတာဝန်ဖြစ်သော [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]များ ရရှိသောအဆင့်ဖြစ်သည်။ ထူးခြားစွာဖြင့် ထိုရာထူး၏ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ဖြစ်လာသည်။ == အဆောင်ယောင်များ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးသည် တပ်မတော် (ကြည်း) ၌သာရှိသော်လည်း ထိုရာထူးကိုရရှိသောသူသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသည့်အလျောက် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ယူနီဖောင်းသုံးမျိုးစလုံးကို ဝတ်ဆင်နိုင်သည်။<ref name=FE20>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/9399|title=Fleet Exercise-2020 conducted with involvement of attack submarine Minye Theinkhathu of Tatmadaw (Navy) to enhance defence prowess of State|work= CINCDS}}</ref><ref name=JTR>{{cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/09/08/asia-pacific/myanmar-military-generals-families|title=How family of a Myanmar junta leader are trying to cash in|work=Japan Times}}</ref> <gallery> File:Tatmadaw Senior General Insignia 02.png|ရွှေပခုံးတံဆိပ်<ref name=MG75>{{cite web|url=http://www.mdn.gov.mm/en/message-greetings-commander-chief-defence-services-senior-general-min-aung-hlaing-occasion-75th|title=Message of Greetings from Commander in Chief of Defence Services Senior General Min Aung Hlaing on the occasion of the 75th Anniversary Diamond Jubilee of Armed Forces Day on 27 March 2020|work=Myanmar Digital News}}</ref> File:18. Myanmar Navy SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (ရေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=FE20/> File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (လေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=JTR/> File:Senior General rank medal.png|ဆွဲပြား<ref name=MG75/> File:Five-star rank Tatmadaw.svg|မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Army Chief General Min Aung Hlaing 2nd-r waves as he leaves a ceremony to mark the 67th anniversary of Armed Forces Day in Myanmar's Capital Naypyitaw, March 27 2012. / Soe Zeya Tun / Reuters |url=https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html |access-date=20 April 2022 |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419230134/https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/en/24974/parade-of-the-76th-anniversary-armed-forces-day-heldchairman-of-the-state-administration-council-commanderin-chief-of-defence-services-senior-general-maha-thray-sithu-min-aung-hlaing-delivers-address|title=Parade of the 76th Anniversary Armed Forces Day held; Chairman of the State Administration Council Commanderin-Chief of Defence Services Senior General Maha Thray Sithu Min Aung Hlaing delivers address|work=Senior General Min Aung Hlaing}}</ref> </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် တပ်မတော်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ရာထူးတာဝန်များပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာ [[၁၉၉၀]] မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်]]သည် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=MWT>{{cite book |title=တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်များ သမိုင်း အကျဉ်း (၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အထိ) |date=၁၉၉၁ |publisher=သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း |location=ရန်ကုန် |author=မြဝင်း |pages=၈၆-၈၇}}</ref> ထို့ကြောင့်သူသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးရယူခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်ရရှိခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] | ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ <ref name=MWT/> | ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ <ref name=CC76>{{cite news |url=https://cincds.gov.mm/node/11484?d=1 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |date=၂၅ မတ် ၂၀၂၁ |work=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref> | ကျန်းမာရေးကြောင့်အနားယူခဲ့ရသည်။ |- | ၂ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၃ <ref name=CC76/> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ <ref name=CC76/> | |- | ၃ | [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah"/> | လက်ရှိ | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး == [[File:17. Myanmar Army VSGEN.svg|right|100px|thumb|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ်]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Vice Senior General) သည် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]နှင့်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်တို့ကြား၌ဖြစ်၍ မြန်မာ့တပ်မတော်၌သာ ရှိသောရာထူးအသစ်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတပ်မတော်တွင်ထိုရာထူးကို [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]တာဝန်တို့ကို ပူးတွဲတာဝန်ယူသောသူများကရရှိသည်။ ခြွင်းချက်အနေဖြင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်ခါစအချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်သာဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်များ ရယူခဲ့သည်။ {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:MaungAye.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] | ၂၀၀၂ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}</ref> | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah">{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}</ref> | နောင်တွင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Soe Win.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | မတ် ၂၀၁၃ | လက်ရှိ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအဆင့်များ]] 56aoezi13t8muzqe87docuwcbx82517 1030434 1030431 2026-05-08T08:24:22Z ~2026-27857-84 142396 1030434 wikitext text/x-wiki {{Infobox military rank | name = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မစ်ကီ | native_name = Senior General Micky | image = {{nobreak|[[File:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] [[File:18. Myanmar Navy SGEN.png|50px]] [[File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|50px]]}} | image_size = 100 | alt = | caption = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် | image2 = | image_size2 = | alt2 = | caption2 = | image3 =Five-star rank Tatmadaw.svg | image_size3 =100 | alt3 = | caption3 =မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား | country = {{flagdeco|Myanmar}} [[မြန်မာ]] | service branch = {{army|Myanmar}}<br />{{navy|Myanmar}}<br />{{air force|Myanmar}} | abbreviation = ဗခမက၊ Sr Gen | rank group = ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအရာရှိ | rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | NATO rank = [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] | Non-NATO rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | pay grade = | formation = ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ | abolished = | higher rank = | lower rank = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]/[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | equivalents = | history = }} '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး''' ({{lang-en|Senior General}}) အဆင့်သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ သတ်မှတ်ထားသော အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် ရာထူးအဆင့်ဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းအသုံးအနှုန်းတွင် [[ဖီးမာရှယ်]] (Field Marshal) သို့မဟုတ် "[[ကြည်းတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|General of the Army]]" အဆင့်နှင့် တူညီသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုးအဖွဲ့]]၏ အဆင့်စကေးအရ [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] အဆင့် သို့မဟုတ် [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]]ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် အမြင့်ဆုံးခန့်အပ်သည့် ရာထူးတာဝန်ဖြစ်သော [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]များ ရရှိသောအဆင့်ဖြစ်သည်။ ထူးခြားစွာဖြင့် ထိုရာထူး၏ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ဖြစ်လာသည်။ == အဆောင်ယောင်များ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးသည် တပ်မတော် (ကြည်း) ၌သာရှိသော်လည်း ထိုရာထူးကိုရရှိသောသူသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသည့်အလျောက် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ယူနီဖောင်းသုံးမျိုးစလုံးကို ဝတ်ဆင်နိုင်သည်။<ref name=FE20>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/9399|title=Fleet Exercise-2020 conducted with involvement of attack submarine Minye Theinkhathu of Tatmadaw (Navy) to enhance defence prowess of State|work= CINCDS}}</ref><ref name=JTR>{{cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/09/08/asia-pacific/myanmar-military-generals-families|title=How family of a Myanmar junta leader are trying to cash in|work=Japan Times}}</ref> <gallery> File:Tatmadaw Senior General Insignia 02.png|ရွှေပခုံးတံဆိပ်<ref name=MG75>{{cite web|url=http://www.mdn.gov.mm/en/message-greetings-commander-chief-defence-services-senior-general-min-aung-hlaing-occasion-75th|title=Message of Greetings from Commander in Chief of Defence Services Senior General Min Aung Hlaing on the occasion of the 75th Anniversary Diamond Jubilee of Armed Forces Day on 27 March 2020|work=Myanmar Digital News}}</ref> File:18. Myanmar Navy SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (ရေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=FE20/> File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (လေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=JTR/> File:Senior General rank medal.png|ဆွဲပြား<ref name=MG75/> File:Five-star rank Tatmadaw.svg|မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Army Chief General Min Aung Hlaing 2nd-r waves as he leaves a ceremony to mark the 67th anniversary of Armed Forces Day in Myanmar's Capital Naypyitaw, March 27 2012. / Soe Zeya Tun / Reuters |url=https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html |access-date=20 April 2022 |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419230134/https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/en/24974/parade-of-the-76th-anniversary-armed-forces-day-heldchairman-of-the-state-administration-council-commanderin-chief-of-defence-services-senior-general-maha-thray-sithu-min-aung-hlaing-delivers-address|title=Parade of the 76th Anniversary Armed Forces Day held; Chairman of the State Administration Council Commanderin-Chief of Defence Services Senior General Maha Thray Sithu Min Aung Hlaing delivers address|work=Senior General Min Aung Hlaing}}</ref> </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် တပ်မတော်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ရာထူးတာဝန်များပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာ [[၁၉၉၀]] မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်]]သည် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=MWT>{{cite book |title=တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်များ သမိုင်း အကျဉ်း (၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အထိ) |date=၁၉၉၁ |publisher=သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း |location=ရန်ကုန် |author=မြဝင်း |pages=၈၆-၈၇}}</ref> ထို့ကြောင့်သူသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးရယူခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်ရရှိခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] | ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ <ref name=MWT/> | ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ <ref name=CC76>{{cite news |url=https://cincds.gov.mm/node/11484?d=1 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |date=၂၅ မတ် ၂၀၂၁ |work=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref> | ကျန်းမာရေးကြောင့်အနားယူခဲ့ရသည်။ |- | ၂ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၃ <ref name=CC76/> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ <ref name=CC76/> | |- | ၃ | [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah"/> | လက်ရှိ | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး == [[File:17. Myanmar Army VSGEN.svg|right|100px|thumb|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ်]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Vice Senior General) သည် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]နှင့်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်တို့ကြား၌ဖြစ်၍ မြန်မာ့တပ်မတော်၌သာ ရှိသောရာထူးအသစ်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတပ်မတော်တွင်ထိုရာထူးကို [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]တာဝန်တို့ကို ပူးတွဲတာဝန်ယူသောသူများကရရှိသည်။ ခြွင်းချက်အနေဖြင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်ခါစအချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်သာဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်များ ရယူခဲ့သည်။ {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:MaungAye.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] | ၂၀၀၂ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}</ref> | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah">{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}</ref> | နောင်တွင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Soe Win.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | မတ် ၂၀၁၃ | လက်ရှိ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအဆင့်များ]] 9bcfgrsnkbidvhs9le6mnj2dsgxoxci 1030435 1030434 2026-05-08T08:28:16Z ~2026-27857-84 142396 1030435 wikitext text/x-wiki {{Infobox military rank | name = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မစ်ကီ | native_name = Senior General Micky | image = {{nobreak|[[File:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] [[File:18. Myanmar Navy SGEN.png|50px]] [[File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|50px]]}} | image_size = 100 | alt = | caption = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် | image2 = | image_size2 = | alt2 = | caption2 = | image3 =Five-star rank Tatmadaw.svg | image_size3 =100 | alt3 = | caption3 =မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား | country = {{flagdeco|Myanmar}} [[မြန်မာ]] | service branch = {{army|Myanmar}}<br />{{navy|Myanmar}}<br />{{air force|Myanmar}} | abbreviation = ဗခမက၊ Sr Gen | rank group = ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအရာရှိ | rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | NATO rank = [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] | Non-NATO rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | pay grade = | formation = ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ | abolished = | higher rank = | lower rank = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]/[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | equivalents = | history = }} '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး''' ({{lang-en|Senior General}}) အဆင့်သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ သတ်မှတ်ထားသော အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် ရာထူးအဆင့်ဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းအသုံးအနှုန်းတွင် [[ဖီးမာရှယ်]] (Field Marshal) သို့မဟုတ် "[[ကြည်းတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|General of the Army]]" အဆင့်နှင့် တူညီသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုးအဖွဲ့]]၏ အဆင့်စကေးအရ [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] အဆင့် သို့မဟုတ် [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]]ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် အမြင့်ဆုံးခန့်အပ်သည့် ရာထူးတာဝန်ဖြစ်သော [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]များ ရရှိသောအဆင့်ဖြစ်သည်။ ထူးခြားစွာဖြင့် ထိုရာထူး၏ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ဖြစ်လာသည်။ == အဆောင်ယောင်များ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးသည် တပ်မတော် (ကြည်း) ၌သာရှိသော်လည်း ထိုရာထူးကိုရရှိသောသူသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသည့်အလျောက် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ယူနီဖောင်းသုံးမျိုးစလုံးကို ဝတ်ဆင်နိုင်သည်။<ref name=FE20>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/9399|title=Fleet Exercise-2020 conducted with involvement of attack submarine Minye Theinkhathu of Tatmadaw (Navy) to enhance defence prowess of State|work= CINCDS}}</ref><ref name=JTR>{{cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/09/08/asia-pacific/myanmar-military-generals-families|title=How family of a Myanmar junta leader are trying to cash in|work=Japan Times}}</ref> <gallery> File:Tatmadaw Senior General Insignia 02.png|ရွှေပခုံးတံဆိပ်<ref name=MG75>{{cite web|url=http://www.mdn.gov.mm/en/message-greetings-commander-chief-defence-services-senior-general-min-aung-hlaing-occasion-75th|title=Message of Greetings from Commander in Chief of Defence Services Senior General Min Aung Hlaing on the occasion of the 75th Anniversary Diamond Jubilee of Armed Forces Day on 27 March 2020|work=Myanmar Digital News}}</ref> File:18. Myanmar Navy SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (ရေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=FE20/> File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (လေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=JTR/> File:Senior General rank medal.png|ဆွဲပြား<ref name=MG75/> File:Five-star rank Tatmadaw.svg|မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Army Chief General Min Aung Hlaing 2nd-r waves as he leaves a ceremony to mark the 67th anniversary of Armed Forces Day in Myanmar's Capital Naypyitaw, March 27 2012. / Soe Zeya Tun / Reuters |url=https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html |access-date=20 April 2022 |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419230134/https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/en/24974/parade-of-the-76th-anniversary-armed-forces-day-heldchairman-of-the-state-administration-council-commanderin-chief-of-defence-services-senior-general-maha-thray-sithu-min-aung-hlaing-delivers-address|title=Parade of the 76th Anniversary Armed Forces Day held; Chairman of the State Administration Council Commanderin-Chief of Defence Services Senior General Maha Thray Sithu Min Aung Hlaing delivers address|work=Senior General Min Aung Hlaing}}</ref> </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် တပ်မတော်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ရာထူးတာဝန်များပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာ [[၁၉၉၀]] မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်]]သည် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=MWT>{{cite book |title=တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်များ သမိုင်း အကျဉ်း (၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အထိ) |date=၁၉၉၁ |publisher=သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း |location=ရန်ကုန် |author=မြဝင်း |pages=၈၆-၈၇}}</ref> ထို့ကြောင့်သူသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးရယူခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်ရရှိခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] | ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ <ref name=MWT/> | ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ <ref name=CC76>{{cite news |url=https://cincds.gov.mm/node/11484?d=1 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |date=၂၅ မတ် ၂၀၂၁ |work=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref> | ကျန်းမာရေးကြောင့်အနားယူခဲ့ရသည်။ |- | ၂ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၃ <ref name=CC76/> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ <ref name=CC76/> | |- | ၃ | [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah"/> | လက်ရှိ | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး == [[File:17. Myanmar Army VSGEN.svg|right|100px|thumb|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ်]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Vice Senior General) သည် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]နှင့်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်တို့ကြား၌ဖြစ်၍ မြန်မာ့တပ်မတော်၌သာ ရှိသောရာထူးအသစ်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတပ်မတော်တွင်ထိုရာထူးကို [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]တာဝန်တို့ကို ပူးတွဲတာဝန်ယူသောသူများကရရှိသည်။ ခြွင်းချက်အနေဖြင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]]သည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်ခါစအချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်သာဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်များ ရယူခဲ့သည်။ {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:MaungAye.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] | ၂၀၀၂ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}</ref> | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah">{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}</ref> | နောင်တွင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Soe Win.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | မတ် ၂၀၁၃ | လက်ရှိ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအဆင့်များ]] 146xl78nnj0l7vyzdb2uuafo65kkvkf 1030443 1030435 2026-05-08T08:35:49Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27857-84|~2026-27857-84]] ([[User talk:~2026-27857-84|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030435|1030435]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030443 wikitext text/x-wiki {{Infobox military rank | name = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မစ်ကီ | native_name = Senior General Micky | image = {{nobreak|[[File:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] [[File:18. Myanmar Navy SGEN.png|50px]] [[File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|50px]]}} | image_size = 100 | alt = | caption = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် | image2 = | image_size2 = | alt2 = | caption2 = | image3 =Five-star rank Tatmadaw.svg | image_size3 =100 | alt3 = | caption3 =မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား | country = {{flagdeco|Myanmar}} [[မြန်မာ]] | service branch = {{army|Myanmar}}<br />{{navy|Myanmar}}<br />{{air force|Myanmar}} | abbreviation = ဗခမက၊ Sr Gen | rank group = ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအရာရှိ | rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | NATO rank = [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] | Non-NATO rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | pay grade = | formation = ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ | abolished = | higher rank = | lower rank = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]/[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | equivalents = | history = }} '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး''' ({{lang-en|Senior General}}) အဆင့်သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ သတ်မှတ်ထားသော အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် ရာထူးအဆင့်ဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းအသုံးအနှုန်းတွင် [[ဖီးမာရှယ်]] (Field Marshal) သို့မဟုတ် "[[ကြည်းတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|General of the Army]]" အဆင့်နှင့် တူညီသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုးအဖွဲ့]]၏ အဆင့်စကေးအရ [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] အဆင့် သို့မဟုတ် [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]]ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် အမြင့်ဆုံးခန့်အပ်သည့် ရာထူးတာဝန်ဖြစ်သော [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]များ ရရှိသောအဆင့်ဖြစ်သည်။ ထူးခြားစွာဖြင့် ထိုရာထူး၏ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ဖြစ်လာသည်။ == အဆောင်ယောင်များ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးသည် တပ်မတော် (ကြည်း) ၌သာရှိသော်လည်း ထိုရာထူးကိုရရှိသောသူသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသည့်အလျောက် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ယူနီဖောင်းသုံးမျိုးစလုံးကို ဝတ်ဆင်နိုင်သည်။<ref name=FE20>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/9399|title=Fleet Exercise-2020 conducted with involvement of attack submarine Minye Theinkhathu of Tatmadaw (Navy) to enhance defence prowess of State|work= CINCDS}}</ref><ref name=JTR>{{cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/09/08/asia-pacific/myanmar-military-generals-families|title=How family of a Myanmar junta leader are trying to cash in|work=Japan Times}}</ref> <gallery> File:Tatmadaw Senior General Insignia 02.png|ရွှေပခုံးတံဆိပ်<ref name=MG75>{{cite web|url=http://www.mdn.gov.mm/en/message-greetings-commander-chief-defence-services-senior-general-min-aung-hlaing-occasion-75th|title=Message of Greetings from Commander in Chief of Defence Services Senior General Min Aung Hlaing on the occasion of the 75th Anniversary Diamond Jubilee of Armed Forces Day on 27 March 2020|work=Myanmar Digital News}}</ref> File:18. Myanmar Navy SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (ရေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=FE20/> File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (လေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=JTR/> File:Senior General rank medal.png|ဆွဲပြား<ref name=MG75/> File:Five-star rank Tatmadaw.svg|မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Army Chief General Min Aung Hlaing 2nd-r waves as he leaves a ceremony to mark the 67th anniversary of Armed Forces Day in Myanmar's Capital Naypyitaw, March 27 2012. / Soe Zeya Tun / Reuters |url=https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html |access-date=20 April 2022 |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419230134/https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/en/24974/parade-of-the-76th-anniversary-armed-forces-day-heldchairman-of-the-state-administration-council-commanderin-chief-of-defence-services-senior-general-maha-thray-sithu-min-aung-hlaing-delivers-address|title=Parade of the 76th Anniversary Armed Forces Day held; Chairman of the State Administration Council Commanderin-Chief of Defence Services Senior General Maha Thray Sithu Min Aung Hlaing delivers address|work=Senior General Min Aung Hlaing}}</ref> </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် တပ်မတော်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ရာထူးတာဝန်များပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာ [[၁၉၉၀]] မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်]]သည် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=MWT>{{cite book |title=တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်များ သမိုင်း အကျဉ်း (၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အထိ) |date=၁၉၉၁ |publisher=သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း |location=ရန်ကုန် |author=မြဝင်း |pages=၈၆-၈၇}}</ref> ထို့ကြောင့်သူသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးရယူခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်ရရှိခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] | ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ <ref name=MWT/> | ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ <ref name=CC76>{{cite news |url=https://cincds.gov.mm/node/11484?d=1 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |date=၂၅ မတ် ၂၀၂၁ |work=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref> | ကျန်းမာရေးကြောင့်အနားယူခဲ့ရသည်။ |- | ၂ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၃ <ref name=CC76/> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ <ref name=CC76/> | |- | ၃ | [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah"/> | လက်ရှိ | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး == [[File:17. Myanmar Army VSGEN.svg|right|100px|thumb|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ်]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Vice Senior General) သည် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]နှင့်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်တို့ကြား၌ဖြစ်၍ မြန်မာ့တပ်မတော်၌သာ ရှိသောရာထူးအသစ်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတပ်မတော်တွင်ထိုရာထူးကို [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]တာဝန်တို့ကို ပူးတွဲတာဝန်ယူသောသူများကရရှိသည်။ ခြွင်းချက်အနေဖြင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်ခါစအချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်သာဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်များ ရယူခဲ့သည်။ {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:MaungAye.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] | ၂၀၀၂ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}</ref> | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah">{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}</ref> | နောင်တွင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Soe Win.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | မတ် ၂၀၁၃ | လက်ရှိ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအဆင့်များ]] 9bcfgrsnkbidvhs9le6mnj2dsgxoxci 1030444 1030443 2026-05-08T08:36:04Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27857-84|~2026-27857-84]] ([[User talk:~2026-27857-84|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030434|1030434]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030444 wikitext text/x-wiki {{Infobox military rank | name = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး | native_name = Senior General | image = {{nobreak|[[File:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] [[File:18. Myanmar Navy SGEN.png|50px]] [[File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|50px]]}} | image_size = 100 | alt = | caption = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် | image2 = | image_size2 = | alt2 = | caption2 = | image3 =Five-star rank Tatmadaw.svg | image_size3 =100 | alt3 = | caption3 =မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား | country = {{flagdeco|Myanmar}} [[မြန်မာ]] | service branch = {{army|Myanmar}}<br />{{navy|Myanmar}}<br />{{air force|Myanmar}} | abbreviation = ဗခမက၊ Sr Gen | rank group = ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအရာရှိ | rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | NATO rank = [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] | Non-NATO rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | pay grade = | formation = ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ | abolished = | higher rank = | lower rank = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]/[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | equivalents = | history = }} '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး''' ({{lang-en|Senior General}}) အဆင့်သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ သတ်မှတ်ထားသော အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် ရာထူးအဆင့်ဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းအသုံးအနှုန်းတွင် [[ဖီးမာရှယ်]] (Field Marshal) သို့မဟုတ် "[[ကြည်းတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|General of the Army]]" အဆင့်နှင့် တူညီသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုးအဖွဲ့]]၏ အဆင့်စကေးအရ [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] အဆင့် သို့မဟုတ် [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]]ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် အမြင့်ဆုံးခန့်အပ်သည့် ရာထူးတာဝန်ဖြစ်သော [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]များ ရရှိသောအဆင့်ဖြစ်သည်။ ထူးခြားစွာဖြင့် ထိုရာထူး၏ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ဖြစ်လာသည်။ == အဆောင်ယောင်များ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးသည် တပ်မတော် (ကြည်း) ၌သာရှိသော်လည်း ထိုရာထူးကိုရရှိသောသူသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသည့်အလျောက် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ယူနီဖောင်းသုံးမျိုးစလုံးကို ဝတ်ဆင်နိုင်သည်။<ref name=FE20>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/9399|title=Fleet Exercise-2020 conducted with involvement of attack submarine Minye Theinkhathu of Tatmadaw (Navy) to enhance defence prowess of State|work= CINCDS}}</ref><ref name=JTR>{{cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/09/08/asia-pacific/myanmar-military-generals-families|title=How family of a Myanmar junta leader are trying to cash in|work=Japan Times}}</ref> <gallery> File:Tatmadaw Senior General Insignia 02.png|ရွှေပခုံးတံဆိပ်<ref name=MG75>{{cite web|url=http://www.mdn.gov.mm/en/message-greetings-commander-chief-defence-services-senior-general-min-aung-hlaing-occasion-75th|title=Message of Greetings from Commander in Chief of Defence Services Senior General Min Aung Hlaing on the occasion of the 75th Anniversary Diamond Jubilee of Armed Forces Day on 27 March 2020|work=Myanmar Digital News}}</ref> File:18. Myanmar Navy SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (ရေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=FE20/> File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (လေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=JTR/> File:Senior General rank medal.png|ဆွဲပြား<ref name=MG75/> File:Five-star rank Tatmadaw.svg|မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Army Chief General Min Aung Hlaing 2nd-r waves as he leaves a ceremony to mark the 67th anniversary of Armed Forces Day in Myanmar's Capital Naypyitaw, March 27 2012. / Soe Zeya Tun / Reuters |url=https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html |access-date=20 April 2022 |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419230134/https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/en/24974/parade-of-the-76th-anniversary-armed-forces-day-heldchairman-of-the-state-administration-council-commanderin-chief-of-defence-services-senior-general-maha-thray-sithu-min-aung-hlaing-delivers-address|title=Parade of the 76th Anniversary Armed Forces Day held; Chairman of the State Administration Council Commanderin-Chief of Defence Services Senior General Maha Thray Sithu Min Aung Hlaing delivers address|work=Senior General Min Aung Hlaing}}</ref> </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် တပ်မတော်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ရာထူးတာဝန်များပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာ [[၁၉၉၀]] မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်]]သည် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=MWT>{{cite book |title=တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်များ သမိုင်း အကျဉ်း (၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အထိ) |date=၁၉၉၁ |publisher=သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း |location=ရန်ကုန် |author=မြဝင်း |pages=၈၆-၈၇}}</ref> ထို့ကြောင့်သူသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးရယူခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်ရရှိခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] | ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ <ref name=MWT/> | ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ <ref name=CC76>{{cite news |url=https://cincds.gov.mm/node/11484?d=1 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |date=၂၅ မတ် ၂၀၂၁ |work=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref> | ကျန်းမာရေးကြောင့်အနားယူခဲ့ရသည်။ |- | ၂ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၃ <ref name=CC76/> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ <ref name=CC76/> | |- | ၃ | [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah"/> | လက်ရှိ | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး == [[File:17. Myanmar Army VSGEN.svg|right|100px|thumb|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ်]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Vice Senior General) သည် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]နှင့်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်တို့ကြား၌ဖြစ်၍ မြန်မာ့တပ်မတော်၌သာ ရှိသောရာထူးအသစ်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတပ်မတော်တွင်ထိုရာထူးကို [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]တာဝန်တို့ကို ပူးတွဲတာဝန်ယူသောသူများကရရှိသည်။ ခြွင်းချက်အနေဖြင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်ခါစအချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်သာဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်များ ရယူခဲ့သည်။ {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:MaungAye.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] | ၂၀၀၂ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}</ref> | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah">{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}</ref> | နောင်တွင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Soe Win.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | မတ် ၂၀၁၃ | လက်ရှိ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအဆင့်များ]] 56aoezi13t8muzqe87docuwcbx82517 1030445 1030444 2026-05-08T08:36:19Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27857-84|~2026-27857-84]] ([[User talk:~2026-27857-84|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030431|1030431]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030445 wikitext text/x-wiki {{Infobox military rank | name = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး | native_name = Senior General | image = {{nobreak|[[File:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] [[File:18. Myanmar Navy SGEN.png|50px]] [[File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|50px]]}} | image_size = 100 | alt = | caption = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် | image2 = | image_size2 = | alt2 = | caption2 = | image3 =Five-star rank Tatmadaw.svg | image_size3 =100 | alt3 = | caption3 =မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား | country = {{flagdeco|Myanmar}} [[မြန်မာ]] | service branch = {{army|Myanmar}}<br />{{navy|Myanmar}}<br />{{air force|Myanmar}} | abbreviation = ဗခမက၊ Sr Gen | rank group = ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအရာရှိ | rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | NATO rank = [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] | Non-NATO rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | pay grade = | formation = ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ | abolished = | higher rank = | lower rank = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]/[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | equivalents = | history = }} '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး''' ({{lang-en|Senior General}}) အဆင့်သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ သတ်မှတ်ထားသော အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် ရာထူးအဆင့်ဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းအသုံးအနှုန်းတွင် [[ဖီးမာရှယ်]] (Field Marshal) သို့မဟုတ် "[[ကြည်းတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|General of the Army]]" အဆင့်နှင့် တူညီသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုးအဖွဲ့]]၏ အဆင့်စကေးအရ [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] အဆင့် သို့မဟုတ် [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]]ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် အမြင့်ဆုံးခန့်အပ်သည့် ရာထူးတာဝန်ဖြစ်သော [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]များ ရရှိသောအဆင့်ဖြစ်သည်။ ထူးခြားစွာဖြင့် ထိုရာထူး၏ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ဖြစ်လာသည်။ == အဆောင်ယောင်များ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးသည် တပ်မတော် (ကြည်း) ၌သာရှိသော်လည်း ထိုရာထူးကိုရရှိသောသူသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသည့်အလျောက် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ယူနီဖောင်းသုံးမျိုးစလုံးကို ဝတ်ဆင်နိုင်သည်။<ref name=FE20>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/9399|title=Fleet Exercise-2020 conducted with involvement of attack submarine Minye Theinkhathu of Tatmadaw (Navy) to enhance defence prowess of State|work= CINCDS}}</ref><ref name=JTR>{{cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/09/08/asia-pacific/myanmar-military-generals-families|title=How family of a Myanmar junta leader are trying to cash in|work=Japan Times}}</ref> <gallery> File:Tatmadaw Senior General Insignia 02.png|ရွှေပခုံးတံဆိပ်<ref name=MG75>{{cite web|url=http://www.mdn.gov.mm/en/message-greetings-commander-chief-defence-services-senior-general-min-aung-hlaing-occasion-75th|title=Message of Greetings from Commander in Chief of Defence Services Senior General Min Aung Hlaing on the occasion of the 75th Anniversary Diamond Jubilee of Armed Forces Day on 27 March 2020|work=Myanmar Digital News}}</ref> File:18. Myanmar Navy SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (ရေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=FE20/> File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (လေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=JTR/> File:Senior General rank medal.png|ဆွဲပြား<ref name=MG75/> File:Five-star rank Tatmadaw.svg|မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Army Chief General Min Aung Hlaing 2nd-r waves as he leaves a ceremony to mark the 67th anniversary of Armed Forces Day in Myanmar's Capital Naypyitaw, March 27 2012. / Soe Zeya Tun / Reuters |url=https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html |access-date=20 April 2022 |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419230134/https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/en/24974/parade-of-the-76th-anniversary-armed-forces-day-heldchairman-of-the-state-administration-council-commanderin-chief-of-defence-services-senior-general-maha-thray-sithu-min-aung-hlaing-delivers-address|title=Parade of the 76th Anniversary Armed Forces Day held; Chairman of the State Administration Council Commanderin-Chief of Defence Services Senior General Maha Thray Sithu Min Aung Hlaing delivers address|work=Senior General Min Aung Hlaing}}</ref> </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် တပ်မတော်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ရာထူးတာဝန်များပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာ [[၁၉၉၀]] မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်]]သည် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=MWT>{{cite book |title=တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်များ သမိုင်း အကျဉ်း (၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အထိ) |date=၁၉၉၁ |publisher=သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း |location=ရန်ကုန် |author=မြဝင်း |pages=၈၆-၈၇}}</ref> ထို့ကြောင့်သူသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးရယူခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်ရရှိခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] | ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ <ref name=MWT/> | ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ <ref name=CC76>{{cite news |url=https://cincds.gov.mm/node/11484?d=1 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |date=၂၅ မတ် ၂၀၂၁ |work=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref> | ကျန်းမာရေးကြောင့်အနားယူခဲ့ရသည်။ |- | ၂ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၃ <ref name=CC76/> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ <ref name=CC76/> | |- | ၃ | [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မစ်ကီ]] | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah"/> | လက်ရှိ | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး == [[File:17. Myanmar Army VSGEN.svg|right|100px|thumb|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ်]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Vice Senior General) သည် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]နှင့်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်တို့ကြား၌ဖြစ်၍ မြန်မာ့တပ်မတော်၌သာ ရှိသောရာထူးအသစ်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတပ်မတော်တွင်ထိုရာထူးကို [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]တာဝန်တို့ကို ပူးတွဲတာဝန်ယူသောသူများကရရှိသည်။ ခြွင်းချက်အနေဖြင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်ခါစအချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်သာဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်များ ရယူခဲ့သည်။ {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:MaungAye.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] | ၂၀၀၂ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] | မတ် ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}</ref> | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah">{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}</ref> | နောင်တွင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Soe Win.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | မတ် ၂၀၁၃ | လက်ရှိ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအဆင့်များ]] igiee9wjo2hnsc62x9785xit04dbibl 1030446 1030445 2026-05-08T08:36:35Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27857-84|~2026-27857-84]] ([[User talk:~2026-27857-84|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030430|1030430]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030446 wikitext text/x-wiki {{Infobox military rank | name = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး | native_name = Senior General | image = {{nobreak|[[File:18. Myanmar Army SGEN.svg|50px]] [[File:18. Myanmar Navy SGEN.png|50px]] [[File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|50px]]}} | image_size = 100 | alt = | caption = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် | image2 = | image_size2 = | alt2 = | caption2 = | image3 =Five-star rank Tatmadaw.svg | image_size3 =100 | alt3 = | caption3 =မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား | country = {{flagdeco|Myanmar}} [[မြန်မာ]] | service branch = {{army|Myanmar}}<br />{{navy|Myanmar}}<br />{{air force|Myanmar}} | abbreviation = ဗခမက၊ Sr Gen | rank group = ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအရာရှိ | rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | NATO rank = [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] | Non-NATO rank = [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]] | pay grade = | formation = ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ | abolished = | higher rank = | lower rank = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]/[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | equivalents = | history = }} '''ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး''' ({{lang-en|Senior General}}) အဆင့်သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ သတ်မှတ်ထားသော အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် ရာထူးအဆင့်ဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းအသုံးအနှုန်းတွင် [[ဖီးမာရှယ်]] (Field Marshal) သို့မဟုတ် "[[ကြည်းတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|General of the Army]]" အဆင့်နှင့် တူညီသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုးအဖွဲ့]]၏ အဆင့်စကေးအရ [[နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ|OF-10]] အဆင့် သို့မဟုတ် [[ကြယ်ငါးပွင့် ရာထူးအဆင့်|ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်]]ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင် အမြင့်ဆုံးခန့်အပ်သည့် ရာထူးတာဝန်ဖြစ်သော [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]များ ရရှိသောအဆင့်ဖြစ်သည်။ ထူးခြားစွာဖြင့် ထိုရာထူး၏ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ဖြစ်လာသည်။ == အဆောင်ယောင်များ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးသည် တပ်မတော် (ကြည်း) ၌သာရှိသော်လည်း ထိုရာထူးကိုရရှိသောသူသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသည့်အလျောက် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ယူနီဖောင်းသုံးမျိုးစလုံးကို ဝတ်ဆင်နိုင်သည်။<ref name=FE20>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/9399|title=Fleet Exercise-2020 conducted with involvement of attack submarine Minye Theinkhathu of Tatmadaw (Navy) to enhance defence prowess of State|work= CINCDS}}</ref><ref name=JTR>{{cite news|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/09/08/asia-pacific/myanmar-military-generals-families|title=How family of a Myanmar junta leader are trying to cash in|work=Japan Times}}</ref> <gallery> File:Tatmadaw Senior General Insignia 02.png|ရွှေပခုံးတံဆိပ်<ref name=MG75>{{cite web|url=http://www.mdn.gov.mm/en/message-greetings-commander-chief-defence-services-senior-general-min-aung-hlaing-occasion-75th|title=Message of Greetings from Commander in Chief of Defence Services Senior General Min Aung Hlaing on the occasion of the 75th Anniversary Diamond Jubilee of Armed Forces Day on 27 March 2020|work=Myanmar Digital News}}</ref> File:18. Myanmar Navy SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (ရေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=FE20/> File:18. Myanmar Air Force SGEN.png|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ် (လေတပ်ဝတ်စုံ)<ref name=JTR/> File:Senior General rank medal.png|ဆွဲပြား<ref name=MG75/> File:Five-star rank Tatmadaw.svg|မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြား<ref>{{Cite web |title=Myanmar's Army Chief General Min Aung Hlaing 2nd-r waves as he leaves a ceremony to mark the 67th anniversary of Armed Forces Day in Myanmar's Capital Naypyitaw, March 27 2012. / Soe Zeya Tun / Reuters |url=https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html |access-date=20 April 2022 |archive-date=19 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419230134/https://www.alamy.com/myanmars-army-chief-general-min-aung-hlaing-2nd-r-waves-as-he-leaves-a-ceremony-to-mark-the-67th-anniversary-of-armed-forces-day-in-myanmars-capital-naypyitaw-march-27-2012-the-event-commemorates-the-burmese-armys-rising-up-against-japanese-occupiers-in-1945-reuterssoe-zeya-tunmyanmar-tags-military-politics-anniversary-image379115486.html }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/en/24974/parade-of-the-76th-anniversary-armed-forces-day-heldchairman-of-the-state-administration-council-commanderin-chief-of-defence-services-senior-general-maha-thray-sithu-min-aung-hlaing-delivers-address|title=Parade of the 76th Anniversary Armed Forces Day held; Chairman of the State Administration Council Commanderin-Chief of Defence Services Senior General Maha Thray Sithu Min Aung Hlaing delivers address|work=Senior General Min Aung Hlaing}}</ref> </gallery> ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် တပ်မတော်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ရာထူးတာဝန်များပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာ [[၁၉၉၀]] မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်]]သည် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref name=MWT>{{cite book |title=တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်များ သမိုင်း အကျဉ်း (၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အထိ) |date=၁၉၉၁ |publisher=သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း |location=ရန်ကုန် |author=မြဝင်း |pages=၈၆-၈၇}}</ref> ထို့ကြောင့်သူသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးရယူခဲ့သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်ရရှိခဲ့သူများ == {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] | ၁၈ မတ် ၁၉၉၀ <ref name=MWT/> | ၂၄ ဧပြီ ၁၉၉၂ <ref name=CC76>{{cite news |url=https://cincds.gov.mm/node/11484?d=1 |title=(၇၆)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ကြသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(အငြိမ်းစား) များ၏ အမှတ်တရရုပ်တုများ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြုလုပ် |date=၂၅ မတ် ၂၀၂၁ |work=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}</ref> | ကျန်းမာရေးကြောင့်အနားယူခဲ့ရသည်။ |- | ၂ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၃ <ref name=CC76/> | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ <ref name=CC76/> | |- | ၃ | [[File:Senior General Min Aung Hlaing 2017 (cropped).jpg|100px]] | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah"/> | လက်ရှိ | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး == [[File:17. Myanmar Army VSGEN.svg|right|100px|thumb|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးပခုံးတံဆိပ်]] ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (Vice Senior General) သည် [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]နှင့်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်တို့ကြား၌ဖြစ်၍ မြန်မာ့တပ်မတော်၌သာ ရှိသောရာထူးအသစ်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတပ်မတော်တွင်ထိုရာထူးကို [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]တာဝန်တို့ကို ပူးတွဲတာဝန်ယူသောသူများကရရှိသည်။ ခြွင်းချက်အနေဖြင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်ခါစအချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်သာဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်များ ရယူခဲ့သည်။ {|class="wikitable" ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! မှတ်ချက် |- | ၁ | [[File:MaungAye.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] | ၂၀၀၂ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |- | ၂ | [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] | မတ် ၂၀၁၂<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}</ref> | မတ် ၂၀၁၃<ref name="sgmah">{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}</ref> | နောင်တွင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဖြစ်လာသည်။ |- | ၃ | [[File:Soe Win.jpg|100px]] | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | မတ် ၂၀၁၃ | လက်ရှိ | [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ရာထူး ရရှိခါစတွင် [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]အဆင့်ဖြစ်သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအဆင့်များ]] 7w8jiaxyakxxwifeqmv145r1vh63tes 0 210028 1030449 1029687 2026-05-08T09:44:55Z Chenzeyan29 141880 1030449 wikitext text/x-wiki '''ရှင်းကျန်း-ဝီဂါ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ''' ({{lang-zh|新疆维吾尔自治区}}၊ {{lang-ug| شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى}}) သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၏ အနောက်မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသော [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်အဆင့် နယ်မြေများအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁.၆ သန်းကျော် ကျယ်ဝန်းကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် (၈) ခုမြောက် အကြီးဆုံးသော ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ဖြစ်သည်။ {{Infobox settlement | name = ရှင်းကျန်း-ဝီဂါ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ | official_name = 新疆维吾尔自治区 شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى | settlement_type = [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] | image_map = Xinjiang in China (de-facto) (+all claims hatched).svg | map_caption = တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံအတွင်း ရှင်းကျန်း၏ တည်နေရာ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] | seat_type = ရုံးစိုက်ရာမြို့ | seat = [[အူရူမ်ချီမြို့]] | area_total_km2 = 1664897 | population_as_of = 2020 | population_total = 25852345 | population_density_km2 = auto | timezone = [[တရုတ်စံတော်ချိန်]] (UTC+8) / [[ရှင်းကျန်းစံတော်ချိန်]] (UTC+6) }} == ပထဝီဝင်အနေအထား == ရှင်းကျန်းသည် ဗဟိုအာရှဒေသနှင့် ထိစပ်နေပြီး [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုလီးယား]]၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]၊ [[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ|ကာဇက်စတန်]]၊ [[ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ|ကာဂျစ္စတန်]]၊ [[တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|တာဂျစ်ကစ္စတန်]]၊ [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန္နစ္စတန်]]၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] စသည့် နိုင်ငံ (၈) နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ကာရာကိုရမ်၊ ကွန်လွန်နှင့် တီအန်ရှန်း တောင်တန်းကြီးများက အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက် နယ်စပ်များကို ဝန်းရံထားသည်။ သမိုင်းဝင် [[ပိုးလမ်းမ]]သည် ဤဒေသကို ဖြတ်သန်းသွားသဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အချက်အခြာကျခဲ့သည်။ == လူဦးရေနှင့် လူမျိုးများ == ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၅.၈ သန်းကျော် နေထိုင်သည်။ ရှင်းကျန်းသည် လူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်ရာဒေသဖြစ်ပြီး [[ဝီဂါ လူမျိုး|ဝီဂါ]]၊ ဟန်၊ ကာဇက်၊ ဟွေ၊ ကာဂျစ်၊ မွန်ဂို၊ တာဂျစ် စသည့် လူမျိုးများ ပါဝင်သည်။ ဒေသတွင်း၌ လူမျိုးစုအလိုက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ နယ်မြေခွဲများကိုလည်း သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားသော သမိုင်းမှတ်တမ်းဟောင်းများတွင် ဤဒေသကို "တရုတ်တာကစ္စတန်" သို့မဟုတ် "အရှေ့တာကစ္စတန်" ဟူ၍လည်း ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ == နိုင်ငံရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေး == ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များမှ စတင်၍ ခွဲထွက်ရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် မငြိမ်မသက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ယင်းကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် တရုတ်အစိုးရသည် ဒေသတွင်း၌ လုံခြုံရေး တင်းကျပ်မှုများနှင့် "ပညာပေးစခန်း" ဟု ခေါ်ဆိုသော ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များက ဝီဂါ မူဆလင်များအပေါ် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ရှိနေကြောင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားသော်လည်း တရုတ်အစိုးရကမူ ယင်းတို့မှာ အစွန်းရောက်ဝါဒကို တိုက်ဖျက်ရန်နှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း သင်တန်းပေးရန်သာ ဖြစ်ကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်။<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-22272330 |title=Xinjiang territory profile |work=BBC News |date=1 July 2021}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ]] [[Category:ရှင်းကျန်း]] {{Reflist}} {{တရုတ်နိုင်ငံပြည်နယ်များ}} [[ကဏ္ဍ:ရှင်းကျန်း]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်ပိုင်း တရုတ်နိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ]] mr5eydusdjre15tp789m6j3ndmbnekv 6 222251 1030296 1024002 2026-05-07T16:04:47Z ~2026-27612-28 142362 နိူင်ငံတစ်ကာသမဒစိုလင်း 1030296 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:မြေအောက်ဥမင်တစ်နေရာ.jpg|alt=0.256.|thumb|နိူင်ငံတစ်ကာသမဒနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူး]] အကျဉ်းချုပ်facebookျဂိုဟ္တုတုSOELINSHWEHMONEALASHIOနိူင်ငံတစ်ကာကုမဏီပှိင်ရှင်နိူင်ငံသမဓ{{Non-free use rationale |Description = စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန အမှတ်တံဆိပ် |Source = https://myanmar.gov.mm/ministries |Article = စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန |Purpose = to serve as the primary means of visual identification at the top of the article dedicated to the entity in question. |Replaceability = n.a. |Minimality = |Commercial = n.a. |Other information = }} == လိုင်စင်သတ်မှတ်ခြင်း ==Facebook ျဂိုဟ္တုSOELINSHWEHMONEA LAsHIO soeLin နိူင္ငံတစ္ကာshwehmoneasoeLin {{PD-text}} dugi0paazpes4hencjvb3x0byc0gu7s 0 230859 1030375 754768 2026-05-08T04:21:01Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030375 wikitext text/x-wiki '''ရဝမ်ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Rawang language}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မြောက်ပိုင်းနှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပြောဆိုကြသော [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] ဘာသာစကားစုဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ရဝမ်ဘာသာစကားသည် မျိုးကွဲပေါင်းစုံ ကွဲပြားမှု မြင့်မားသော်လည်း '''မတ်ဝမ်''' (Mutwang) ဒေသစကားကို စံနှုန်းအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ရေးသားဆက်သွယ်ရာတွင် အခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်၊၊<ref name="LaPolla2008">LaPolla, Randy J. (2008). "The Rawang Language". ''Linguistics of the Tibeto-Burman Area''.</ref> {{Infobox language |name=ရဝမ်ဘာသာစကား |nativename=Rvwàng |states=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] |region=[[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြန်မာ)၊ [[အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]] (အိန္ဒိယ) |ethnicity=[[ရဝမ်လူမျိုး]] |speakers=၁၁၀,၀၀၀ ခန့် |date=၂၀၁၉ |ref=e24 |familycolor=Sino-Tibetan |fam1=[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] |fam2=[[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] |fam3=[[နမ်းဘာသာစကားအနွယ်များ|Nungish]] |dialects=[[Mutwang]] (စံနှုန်း)၊ [[Longmi]]၊ [[Serwang]]၊ [[Tangsarr]]၊ [[Daru]] |script=[[လက်တင်အက္ခရာ|လက်တင်]] (ရဝမ်အက္ခရာ) |iso3=raw |glotto=rawa1265 |glottorefname=Rawang }} == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရဝမ်ဘာသာစကားကို [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပူတာအိုခရိုင်]]အတွင်းရှိ [[ပူတာအိုမြို့နယ်]]၊ [[မချမ်းဘောမြို့နယ်]]၊ နောင်မွန်မြို့နယ်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ် နှင့် ပန်နန်းဒင်မြို့နယ်တို့တွင် အဓိကပြောဆိုကြသည်၊၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ [[အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]၊ ချန်လန်းခရိုင်ရှိ ဝိဇယနဂရ (Vijaynagar) ဒေသတွင် ပြောဆိုသူများ ရှိသည်၊၊<ref name="e24">{{cite web |date=2021 |title=Rawang |url=https://www.ethnologue.com/language/raw |website=Ethnologue}}</ref> == ဒေသစကားများနှင့် နားလည်နိုင်စွမ်း == ရဝမ်ဘာသာစကားသည် နမ်း (Nungish) ဘာသာစကားအနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်ရှိ [[ဒုလုံလူမျိုး|ဒုလုံ]] (Drung) နှင့် [[အနွန်လူမျိုး|အနွန်]] (Anong) ဘာသာစကားများနှင့် များစွာနီးစပ်သည်၊၊ * မတ်ဝမ် (Mutwang) စကားနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဒေသစကားများသည် ဝေါဟာရတူညီမှု ၈၂% မှ ၉၉% အထိ ရှိသည်၊၊ * သို့သော် လုံမီ (Lungmi) နှင့် တန်ဆာ (Tangsar) ဒေသစကားအချို့သည် မတ်ဝမ်စကားနှင့် [[အပြန်အလှန်နားလည်မှု|အပြန်အလှန်နားလည်နိုင်စွမ်း]] (Mutual Intelligibility) အားနည်းသည်ကို တွေ့ရသည်၊၊ == စာပေစနစ် == ရဝမ်စာပေကို ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် [[လက်တင်အက္ခရာ]]ကို အခြေခံ၍ တီထွင်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်းစာပေစနစ်တွင် အသံနိမ့်၊ အသံလတ် နှင့် အသံမြင့် ဟူသော အသံသတ် (Tones) များကို သင်္ကေတများ (Diacritics) အသုံးပြု၍ ခွဲခြားဖော်ပြသည် (ဥပမာ - v̀, v̄, v́)၊၊ ဤစာပေစနစ်သည် ရဝမ်မျိုးနွယ်စုများအကြား ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစည်းရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်၊၊<ref>Morse, Robert (1963). "The Rawang Syllabary". ''Anthropological Linguistics''.</ref> == အကိုးအကားများ == {{reflist}} == အမည်မှည့်ပုံ == ရဝမ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ သား သမီးများအား နာမည် မှည့်ရာတွင် အကြီးမှ အငယ်အလိုက်မှည့်ကြသည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအလိုက်ဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" |- ! !သား !သမီး |- |ပထမ |ဖုန် |နန် |- |ဒုတိယ |ဒီး၊ ထင် |နင် |- |တတိယ |ခင်၊ ဂျုံ |ချန်၊ ခေါ် |- |စတုတ္ထ |ဆင် |နွန်၊ ထီ |- |ပဉ်စမ |မင် |ဇင်၊ ခူရ် |- |ဆဌမ |ဖီ |ထန်၊ ဂင်း |- |သတ္တမ |ယုန် |ထမ်း |}<br /> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[ကဏ္ဍ:နမ်းဘာသာစကားအနွယ်များ]] 0sjr0zl0ed737t9kr3ofzpv16ronlec 1030376 1030375 2026-05-08T04:21:15Z Chenzeyan29 141880 1030376 wikitext text/x-wiki '''ရဝမ်ဘာသာစကား''' ({{lang-en|Rawang language}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]မြောက်ပိုင်းနှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပြောဆိုကြသော [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] ဘာသာစကားစုဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ရဝမ်ဘာသာစကားသည် မျိုးကွဲပေါင်းစုံ ကွဲပြားမှု မြင့်မားသော်လည်း '''မတ်ဝမ်''' (Mutwang) ဒေသစကားကို စံနှုန်းအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ရေးသားဆက်သွယ်ရာတွင် အခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်၊၊<ref name="LaPolla2008">LaPolla, Randy J. (2008). "The Rawang Language". ''Linguistics of the Tibeto-Burman Area''.</ref> {{Infobox language |name=ရဝမ်ဘာသာစကား |nativename=Rvwàng |states=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] |region=[[ကချင်ပြည်နယ်]] (မြန်မာ)၊ [[အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]] (အိန္ဒိယ) |ethnicity=[[ရဝမ်လူမျိုး]] |speakers=၁၁၀,၀၀၀ ခန့် |date=၂၀၁၉ |ref=e24 |familycolor=Sino-Tibetan |fam1=[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်]] |fam2=[[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] |fam3=[[နမ်းဘာသာစကားအနွယ်များ|Nungish]] |dialects=[[Mutwang]] (စံနှုန်း)၊ [[Longmi]]၊ [[Serwang]]၊ [[Tangsarr]]၊ [[Daru]] |script=[[လက်တင်အက္ခရာ|လက်တင်]] (ရဝမ်အက္ခရာ) |iso3=raw |glotto=rawa1265 |glottorefname=Rawang }} == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရဝမ်ဘာသာစကားကို [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပူတာအိုခရိုင်]]အတွင်းရှိ [[ပူတာအိုမြို့နယ်]]၊ [[မချမ်းဘောမြို့နယ်]]၊ နောင်မွန်မြို့နယ်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ် နှင့် ပန်နန်းဒင်မြို့နယ်တို့တွင် အဓိကပြောဆိုကြသည်၊၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ [[အာရုနာချယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]၊ ချန်လန်းခရိုင်ရှိ ဝိဇယနဂရ (Vijaynagar) ဒေသတွင် ပြောဆိုသူများ ရှိသည်၊၊<ref name="e24">{{cite web |date=2021 |title=Rawang |url=https://www.ethnologue.com/language/raw |website=Ethnologue}}</ref> == ဒေသစကားများနှင့် နားလည်နိုင်စွမ်း == ရဝမ်ဘာသာစကားသည် နမ်း (Nungish) ဘာသာစကားအနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်ရှိ [[ဒုလုံလူမျိုး|ဒုလုံ]] (Drung) နှင့် [[အနွန်လူမျိုး|အနွန်]] (Anong) ဘာသာစကားများနှင့် များစွာနီးစပ်သည်၊၊ * မတ်ဝမ် (Mutwang) စကားနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဒေသစကားများသည် ဝေါဟာရတူညီမှု ၈၂% မှ ၉၉% အထိ ရှိသည်၊၊ * သို့သော် လုံမီ (Lungmi) နှင့် တန်ဆာ (Tangsar) ဒေသစကားအချို့သည် မတ်ဝမ်စကားနှင့် [[အပြန်အလှန်နားလည်မှု|အပြန်အလှန်နားလည်နိုင်စွမ်း]] (Mutual Intelligibility) အားနည်းသည်ကို တွေ့ရသည်၊၊ == စာပေစနစ် == ရဝမ်စာပေကို ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် [[လက်တင်အက္ခရာ]]ကို အခြေခံ၍ တီထွင်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်းစာပေစနစ်တွင် အသံနိမ့်၊ အသံလတ် နှင့် အသံမြင့် ဟူသော အသံသတ် (Tones) များကို သင်္ကေတများ (Diacritics) အသုံးပြု၍ ခွဲခြားဖော်ပြသည် (ဥပမာ - v̀, v̄, v́)၊၊ ဤစာပေစနစ်သည် ရဝမ်မျိုးနွယ်စုများအကြား ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစည်းရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်၊၊<ref>Morse, Robert (1963). "The Rawang Syllabary". ''Anthropological Linguistics''.</ref> == အမည်မှည့်ပုံ == ရဝမ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ သား သမီးများအား နာမည် မှည့်ရာတွင် အကြီးမှ အငယ်အလိုက်မှည့်ကြသည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအလိုက်ဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" |- ! !သား !သမီး |- |ပထမ |ဖုန် |နန် |- |ဒုတိယ |ဒီး၊ ထင် |နင် |- |တတိယ |ခင်၊ ဂျုံ |ချန်၊ ခေါ် |- |စတုတ္ထ |ဆင် |နွန်၊ ထီ |- |ပဉ်စမ |မင် |ဇင်၊ ခူရ် |- |ဆဌမ |ဖီ |ထန်၊ ဂင်း |- |သတ္တမ |ယုန် |ထမ်း |}<br /> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ}} [[ကဏ္ဍ:နမ်းဘာသာစကားအနွယ်များ]] fh4uhjp1dpaef94hfxqrvxyotedshqc 0 239933 1030247 1029384 2026-05-07T12:05:40Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1030247 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း == === ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ |- | ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}</ref>|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း |- | ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ |} === စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]<ref name="fer3132">Ferrara (2003), pp. 313</ref>|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀<ref name="win2">Wintle (2007)</ref><ref name="fog2">Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].</ref>|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ |- | ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ |- | ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ |} === ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="AmnestyInt2">{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}</ref>|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ |- | ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="Cochrane2">{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}</ref>|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈<ref name="Emont2">{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နူသတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="CBSMNu2">{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="NaingSterling2">{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+<ref name="Blumberg2">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="APgraves2">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု<ref>{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}</ref>|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="Reuters922">{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}</ref>|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |} === ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ | [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] | ၆၅+<ref>{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၂ | [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] | ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကလေးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{military|Myanmar}} | PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၃ | [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]] | ၂၅ | [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] | လမ်းလုပ်သားများ |- | ၄ | [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | [[ပဲခူးမြို့]] | ၈၂+<ref>{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ | [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်းရွာများ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | ဒီပဲယင်းမြို့နယ် | မသိရှိရ | {{military|Myanmar}} |PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၆ | [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}</ref> | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]] | ၃၈+<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၇ | [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂ | [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]] | ၃၇<ref>{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၈ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] | ၁၃ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၉ | [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] | ၈၀+<ref name="nyt2">{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ |- | ၁၀ | [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ မတ် ၂၀၂၃ | [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]] | ၁၇ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၁ | [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]] | ၃၀ | {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]] | ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး |- | ၁၂ | [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}</ref> | ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]] | ၁၀၀+<ref>{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}</ref> | [[တပ်မတော် (လေ)]] | ရွာသူရွာသားများ<ref>{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}</ref> |- | ၁၃ | [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ | မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]] | ၂၉ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref> | စစ်ဘေးဒုက္ခသည်<ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}</ref> |- | ၁၄ | [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]] | ၁၇<ref>{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}</ref> |- | ၁၅ | [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ | [[မင်းပြားမြို့နယ်]] | ၂၂+ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၆ | [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]<ref>{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}</ref> | ၁၅+ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၁၇ | [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | ဆုံရွာ | ၃၂+ | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၈ | [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]] | ၃၂<ref name="dvb2">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}</ref> |- | ၁၉ | [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် | ၇၆ | {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]<ref name="June62">{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၀ | [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး |- | ၂၁ | [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]] | ၅၀+ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၂၂ | [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | [[ကျောက်နီမော်ရွာ]] | ၄၀ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၃ | [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ် | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ |- | ၂၄ | [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ် – Tabayin Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/tabayin-township/ |access-date=2026-05-04 |language=en-US}}</ref> | ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | ၂၂ | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ<ref>{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}</ref> |- | ၂၅ | [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] | ၃၂<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- | ၂၆ | [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၁၄ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၂၇ | [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | ၁၈<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ |- | ၂၈ | [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သားများနှင့်ဒေသခံများ |- | ၂၉ | [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | ဆေးရုံတက်လူနာများ |- | ၃၀ | [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ |- | ၃၁ | [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ |- | ၃၂ | [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁ မတ် ၂၀၂၆ | [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]<ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}</ref> | ၂၅ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}</ref> |- | ၃၃ | [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]] | ရွာသားများ<ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> |- | ၃၄ | [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[အမ်းမြို့နယ်]] | ၁၁၆ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၃၅ | [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | [[ကျင်ဒွေးမြို့]] | ၁၁+ | {{Air force|Myanmar}} | တံတားလုပ်သားများ |} == လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ စစ်ကောင်စီကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! ခုနှစ် !! လ/ရက် !! တည်နေရာ !! ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !! သေဆုံး/ကျဆုံး !! ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- | ၁ || [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၂ || နိုဝင်ဘာ ၂၃ || [[မူဆယ်မြို့]] || ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း || ၆ ဦး || PSDA တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အဆိုပါတပ်ဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရပြီး ကျူးလွန်သူများကို ထောင်ဒဏ်နှစ်ရှည်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ |- | ၂ || [[၂၀၂၄ ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၄ || ဇွန် ၂၁ || [[မတူပီမြို့]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] (Chin Brotherhood) || နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ || မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အချင်းချင်းကြား ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားကာ နှစ်ဖက်ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တင်းမာမှုမြင့်တက်ခဲ့ပြီး ထိန်းချုပ်နယ်မြေများအတွင်း သွားလာရေးကန့်သတ်ချက်များ ရှိလာခဲ့သည်။ |- | ၃ || [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၁၆ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || မသိရှိရ || ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ဖြစ်ပွားသည့် အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ TNLA ထိန်းချုပ်ထားသော ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ |- | ၄ || [[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၂၂ || [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ || [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) || ၁ ဦး || YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း YDF စစ်ဒေသမှူးဟောင်း ကိုကောင်းကောင်း သေဆုံးခဲ့သည်။ |- | ၅ || [[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များအကြား ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || ဧပြီ ၂၄ || [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း || မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) || ၉ ဦး || မိုးဗြဲ Local PDF ခေါင်းဆောင် ကိုအောင်မင်း အပါအဝင် ရဲဘော် ၉ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသဘက်မှ ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်းကြား အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကရင်နီပူးတွဲစစ်ဦးစီးကော်မတီက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] tuby1ppx9bwdzfo2bcwpugwwkya0w9w 0 258045 1030258 1029215 2026-05-07T12:15:25Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 1030258 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates = {{Coord|16|52|40|N|96|04|33|E|region:MM_type:event|display=inline,title}} | date = ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | fatalities = အရပ်သား ၆၅ ဦးကျော်<ref>{{Cite web |date=2021-12-02 |title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |access-date=2024-04-19 |language=en}}</ref> | perpetrators = {{hlist|[[တပ်မတော် (ကြည်း)]]|[[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]}} | charges = မရှိ | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg = 16.8775 |lon_deg = 96.0725 |label = ဖြစ်ပွားရာနေရာ |display = inline }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]တွင် အရပ်သားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု ဖြစ်သည်။ ဖြစ်စဉ်အတွင်း တပ်မတော် (ကြည်း) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၆၅ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=14 March 2022 |title=A Year On, No Justice for Myanmar Massacre |url=https://www.hrw.org/news/2022/03/14/year-no-justice-myanmar-massacre |access-date=26 February 2023 |website=Human Rights Watch |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220708/https://www.hrw.org/news/2022/03/14/year-no-justice-myanmar-massacre |url-status=live }}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီး]]နောက် အသေအပျောက်အများဆုံးသော ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး စစ်အာဏာသိမ်းမှုအား ဆန့်ကျင်သည့် အရပ်သားများအား စစ်တပ်က ပြင်းထန်စွာ အကြမ်းဖက်ခြင်းတစ်ခုအဖြစ် မှတ်သားခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |date=14 March 2022 |title=Violence Against Protestors at Hlaing Tharyar |url=https://www.myanmarwitness.org/reports/violence-against-protestors-at-hlaing-tharyar |access-date=26 February 2023 |website=Myanmar Witness |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220709/https://www.myanmarwitness.org/reports/violence-against-protestors-at-hlaing-tharyar |url-status=live }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=30 December 2021 |title=Myanmar Junta's Worst Massacres of 2021 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-juntas-worst-massacres-of-2021.html |access-date=26 February 2023 |website=[[The Irrawaddy]] |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220707/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-juntas-worst-massacres-of-2021.html |url-status=live }}</ref><ref name=":0" /> အကြမ်းဖက် ဖြိုခွင်းမှုတွင် နိုင်ငံတွင်း အဓိက စက်ရုံအလုပ်ရုံအများအပြား တည်ရှိရာဖြစ်သည့် လှိုင်သာယာမှ စက်ရုံအလုပ်သမားများ၊ ဒေသခံများနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ထွက်ခွာသွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last1=Nway |last2=Fishbein |first2=Emily |date=6 February 2022 |title=Revolutionary roads: how the army tried to crush Yangon's most anti-coup district |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/feb/06/yangon-myanmar-silenced-streets-how-a-hotbed-of-anti-coupresistance-was-extinguished |access-date=22 February 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=22 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222025842/https://www.theguardian.com/global-development/2022/feb/06/yangon-myanmar-silenced-streets-how-a-hotbed-of-anti-coupresistance-was-extinguished |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Harding |first=Luke |date=15 March 2021 |title=Myanmar army imposes martial law in two cities as more protesters killed |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2021/mar/15/myanmar-military-condemned-appalling-violence-deaths--yangon-martial-law |access-date=22 February 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=22 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222045125/https://www.theguardian.com/world/2021/mar/15/myanmar-military-condemned-appalling-violence-deaths--yangon-martial-law |url-status=live }}</ref> == နောက်ခံ == {{See|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]သည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ဦးဆောင်သည့် အစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီး အာဏာသိမ်းမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မကြာမီ တပ်မတော်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအား ဆန့်ကျင်သည့်အနေဖြင့် နိုင်ငံအဝှန်းရှိ ပြည်သူတို့သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြမှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ မတ်လအစောပိုင်းတွင် ကြီးမားသော ဆန္ဒပြမှုများကို လှိုင်သာယာတွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2 December 2021 |title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre |url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |access-date=22 February 2023 |website=Human Rights Watch |language=en |archive-date=21 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221214031/https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |url-status=live }}</ref> အထည်ချုပ်စက်ရုံ ၈၅၀ ကျော်ရှိသည့် လှိုင်သာယာမြို့နယ်တွင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်များနှင့် စက်ရုံအလုပ်ရုံများမှ အလုပ်သမားများကြောင့် ဆန္ဒပြပွဲများမှာ ကြီးမားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=6 April 2021 |title=Garment Workers' Fight for Democracy in Myanmar |url=https://remake.world/stories/news/garment-workers-fight-for-democracy-in-myanmar/ |access-date=26 February 2023 |website=Remake |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220708/https://remake.world/stories/news/garment-workers-fight-for-democracy-in-myanmar/ |url-status=live }}</ref><ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=In the Face of Massacres, Workers in Myanmar Are Still Fighting the Coup |url=https://jacobin.com/2021/04/myanmar-military-coup-massacre-workers-hlaing-tharyar/ |access-date=26 February 2023 |website=[[Jacobin]] |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220708/https://jacobin.com/2021/04/myanmar-military-coup-massacre-workers-hlaing-tharyar/ |url-status=live }}</ref><ref name=":03">{{Cite web |last=Thar |first=Hein |date=6 November 2019 |title=Government seeks to tame Hlaing Tharyar, Yangon's wild west |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/government-seeks-to-tame-hlaing-tharyar-yangons-wild-west/ |access-date=26 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302031226/https://www.frontiermyanmar.net/en/government-seeks-to-tame-hlaing-tharyar-yangons-wild-west/ |url-status=live }}</ref> အဆိုပါမြို့နယ်သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]]အပြီးတွင် အိုးအိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ကြသော ဧရာဝတီတိုင်း ဒေသကြီးမှ ပြည်တွင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ အများအပြား နေထိုင်ရာ မြို့နယ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=The struggles of Hlaing Thar Yar |url=https://insightmyanmar.org/blog/2022/3/15/the-struggles-of-hlaing-thar-yar |access-date=26 February 2023 |website=Insight Myanmar |date=15 March 2022 |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220709/https://insightmyanmar.org/blog/2022/3/15/the-struggles-of-hlaing-thar-yar |url-status=live }}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ အရုဏ်တက်ချိန်တွင် လှိုင်သာယာမှ ဆန္ဒပြသူများသည် ထိုင်သပိတ်ပြုလုပ်ရန်အတွက် လှိုင်မြစ်ကမ်းနားလမ်းတလျောက် ဘတ်စ်ကားမှတ်တိုင်များတွင် ကွန်ကရစ်တုံးများ၊ ဝါးများ၊ သဲအိတ်များဖြင့် အတားအဆီးများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite web |last= |date=19 March 2021 |title='I never thought gangsters cried': Hlaing Tharyar locals shaken but defiant |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/i-never-thought-gangsters-cried-hlaing-tharyar-locals-shaken-but-defiant/ |access-date=22 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=27 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127084721/https://www.frontiermyanmar.net/en/i-never-thought-gangsters-cried-hlaing-tharyar-locals-shaken-but-defiant/ |url-status=live }}</ref> နံနက် ၇ နာရီဝန်းကျင်တွင် အမျိုးသမီး ၅၀ ခန့် ရောက်ရှိလာပြီး ဆန္ဒပြသူများအတွက် ပရိတ်များ ရွတ်ဖတ်ပေးခဲ့ကြသည်။<ref name=":5">{{Cite web |last= |date=17 March 2021 |title=A day of tragedy and terror in Hlaing Tharyar |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/a-day-of-tragedy-and-terror-in-hlaing-tharyar/ |access-date=22 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=22 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222050628/https://www.frontiermyanmar.net/en/a-day-of-tragedy-and-terror-in-hlaing-tharyar/ |url-status=live }}</ref> နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် ဆန္ဒပြသူ ထောင်ပေါင်းများစွာ စုရုံးရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=24 March 2022 |title=Nowhere is Safe": The Myanmar Junta's Crimes Against Humanity |url=https://www.fortifyrights.org/downloads/Nowhere%20is%20Safe%20-%20Fortify%20Rights%20Report.pdf |website=Fortify Rights |access-date=26 February 2023 |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226180148/https://www.fortifyrights.org/downloads/Nowhere%20is%20Safe%20-%20Fortify%20Rights%20Report.pdf |url-status=live }}</ref><ref name=":5" /> နံနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင်တွင် စစ်သား ၂၀၀ ခန့်ပါဝင်သော စစ်ယာဉ်တန်းသည် ဘုရင့်နောင်တံတားပေါ်မှတဆင့် အတားအဆီးများကို ဖြတ်ကာ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြသူများအား လူစုကွဲစေရန် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":5" /><ref name=":3" /> ၁၁ နာရီအချိန်တွင် စစ်သားများနှင့် ရဲများက ဆန္ဒပြသူများအား နှစ်ဖက်စလုံးမှ ချီတက်လာကာ ကျည်အစစ်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":3" /> လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်များနှင့် စနိုက်ပါသမားများသည် [[အောင်ဇေယျတံတား]]ပေါ်မှနေ၍ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆေးအကူများနှင့် လူနာတင်ယာဉ်အလုပ်သမားများအပါအဝင် အရပ်သားများအား ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":3" /> အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ပွားပြီးလျင်ပြီးခြင်း အနည်းဆုံး ၂၀ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=15 March 2021 |title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup |url=https://aappb.org/?p=13671 |access-date=26 February 2023 |website=Assistance Association for Political Prisoners |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220710/https://aappb.org/?p=13671 |url-status=live }}</ref> နေ့လယ်ပိုင်းတွင် သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ ၅၈ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref name=":4" /> လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့မှ ၂၀၂၁ ဒီဇင်ဘာတွင် ထုတ်ပြန်သော အစီရင်ခံစာအရ အသက် ၁၇ မှ ၇၈ နှစ်အကြားအသက်အရွယ်ရှိ လူအနည်းဆုံး ၆၅ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=20 November 2021 |title=Recent Fatality List |url=https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/11/Recent-Fatality-List-for-November-20-2021-English.pdf |website=Assistance Association for Political Prisoners |access-date=26 February 2023 |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220721/https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/11/Recent-Fatality-List-for-November-20-2021-English.pdf |url-status=live }}</ref><ref name=":2" /> သေဆုံးသူအများစုကို အနီးရှိ [[ထိန်ပင်သုသာန်]]တွင် မြှုပ်နှံခဲ့သည်။<ref name=":6">{{Cite web |last= |date=16 March 2021 |title=Residents flee violence, martial law in Yangon factory district |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/residents-flee-violence-martial-law-in-yangon-factory-district/ |access-date=26 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220710/https://www.frontiermyanmar.net/en/residents-flee-violence-martial-law-in-yangon-factory-district/ |url-status=live }}</ref> လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်များ၏ ထိခိုက်သေဆုံးမှုကို မသိရှိရပေ။<ref name=":3" /> <gallery widths="200px" heights="155px"> File:Protestors sitting Yangon 1.jpg|ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့က ပြုလုပ်သော ထိုင်သပိတ်တစ်ခု File:Bridge to the Future, Myanmar.jpg|အောင်ဇေယျတံတား </gallery> == ကျူးလွန်သူများ == အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအား ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] ဦးစီးသော [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]မှ လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်များနှင့် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] ရဲချုပ် မျိုးမင်းထိုက် ဦးစီးသော [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]ဝင်များက ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name=":3" /> ဆန္ဒပြဖြိုခွင်းမှုတွင် [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]မှ လုံထိန်းတပ်သားများလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == နောက်ဆက်တွဲ == အခြေအနေ မတည်ငြိမ်မှုများဖြင့် လှိုင်သာယာမြို့နယ်တွင်းရှိ တရုတ်နိုင်ငံသားပိုင် စက်ရုံ အနည်းဆုံး ၃၂ ခု မီးရှို့ခံခဲ့ရပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇ သန်းကျော် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref name=":7">{{Cite news |last=Harding |first=Luke |date=15 March 2021 |title=Myanmar army imposes martial law in two cities as more protesters killed |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2021/mar/15/myanmar-military-condemned-appalling-violence-deaths--yangon-martial-law |access-date=22 February 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=22 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222045125/https://www.theguardian.com/world/2021/mar/15/myanmar-military-condemned-appalling-violence-deaths--yangon-martial-law |url-status=live }}</ref><ref name=":8">{{Cite web |last= |date=14 March 2021 |title=Chinese-Owned Factories on Fire While Myanmar Military Regime's Protest Crackdowns Escalate |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/chinese-owned-factories-fire-myanmar-military-regimes-protest-crackdowns-escalate.html |access-date=26 February 2023 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220708/https://www.irrawaddy.com/news/burma/chinese-owned-factories-fire-myanmar-military-regimes-protest-crackdowns-escalate.html |url-status=live }}</ref> သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် မြို့နယ်အတွင်း အဓိကနေရာများတွင် လုံခြုံရေးအင်အား အများအပြားကို ချထားခဲ့သည်။<ref name=":9">{{Cite news |last= |first= |date=17 March 2021 |title=Yangon becomes battle zone as Myanmar junta enforces martial law |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2021/mar/17/yangon-becomes-battle-zone-as-myanmar-junta-enforces-martial-law |access-date=22 February 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=22 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222045125/https://www.theguardian.com/world/2021/mar/17/yangon-becomes-battle-zone-as-myanmar-junta-enforces-martial-law |url-status=live }}</ref> မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် လှိုင်သာယာရှိ တရုတ်နိုင်ငံသားပိုင် ဖိနပ်စက်ရုံတွင် လုပ်ခလစာ အငြင်းပွားမှုဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်များက အလုပ်သမား အနည်းဆုံး ၆ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး အခြား အလုပ်သမား ၇၀ ကျော်အား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=At least six killed after factory owner calls in military in Hlaing Tharyar |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-six-killed-after-factory-owner-calls-in-military-in-hlaing-tharyar |access-date=26 February 2023 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226004300/https://myanmar-now.org/en/news/at-least-six-killed-after-factory-owner-calls-in-military-in-hlaing-tharyar |url-status=live }}</ref> ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် ထောင်ပေါင်းများစွာသော ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများသည် မြို့အားစွန့်ခွာကာ မိမိတို့၏ နေရပ်များဆီသို့ ပြန်သွားခဲ့ကြသည်။<ref name=":6" /><ref name=":9" /> ၂၀၂၁ စက်တင်ဘာလအထိ လှိုင်သာယာ စက်မှုဇုန်ဧရိယာများဖြစ်သော လှိုင်သာယာ၊ ရွှေလင်ဗန်းနှင့် ရွှေသန်လျင်တို့ရှိ စက်ရုံအနည်းဆုံး ၇၃ ခုအထိ ပိတ်သိမ်းခဲ့ရာ အလုပ်သမား ၂၀,၀၀၀ ကျော် အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=28 September 2021 |title=[Myanmar] Increasing closures of factories and business since February harm the well-being of workers |url=https://www.nationthailand.com/international/ann/40006730 |access-date=26 February 2023 |website=The Nation Thailand |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220712/https://www.nationthailand.com/international/ann/40006730 |url-status=live }}</ref> == See also == * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre December 2021 Human Rights Watch report] {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 97h1aib2ecx2ar93misepigjsjb49q3 0 270590 1030256 875243 2026-05-07T12:13:07Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 1030256 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ပဲခူးမြို့]] | date = ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]နှင့် နောက်ဆက်တွဲ [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြမှုများ]] | map = {{Location map |Myanmar |coordinates = {{coord|17.3275|N|96.4900|E}} |label= ဖြစ်ပွားရာ နေရာ |display=inline }} | fatalities = အရပ်သား ၈၂ ဦးကျော် | perpetrators = {{hlist|[[တပ်မတော်]]|[[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]}} | charges = မရှိ }}{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''ပဲခူးမြို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု'''သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ပဲခူးမြို့]]၌ အရပ်သားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း [[တပ်မတော်|မြန်မာစစ်တပ်]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]ဝင်များသည် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၈၂ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |last1=Hancocks |first1=Paula |last2=Salai TZ |date=16 April 2021 |title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population |url=https://www.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html |access-date=26 February 2023 |website=CNN |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010321/https://www.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref> ထိုအချိန်တွင် ယင်းအစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]အပြီး ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြည်တွင်း၌ လူအများဆုံး သေဆုံးသည့် တစ်ခုတည်းသော ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယင်းမတိုင်မီ တစ်လမပြည့်မီက [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |date=24 March 2022 |title=Nowhere is Safe": The Myanmar Junta's Crimes Against Humanity |url=https://www.fortifyrights.org/downloads/Nowhere%20is%20Safe%20-%20Fortify%20Rights%20Report.pdf |website=Fortify Rights |access-date=27 February 2023 |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226180148/https://www.fortifyrights.org/downloads/Nowhere%20is%20Safe%20-%20Fortify%20Rights%20Report.pdf |url-status=live }}</ref> ပဲခူးမြို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလအတွင်း အရပ်သား သေဆုံးသူဦးရေ၏ ၄၀% နီးပါး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":1" /> == နောက်ခံ == {{Further|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}} [[File:Mon people in Bago join protest calling formation of Federal Democratic Union 2.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ပဲခူးမြို့၌ ဆန္ဒပြနေသူများ]] ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]သည် အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီး [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ မကြာမီအတွင် စစ်တပ်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ တစ်နိုင်ငံလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ပဲခူးမြို့အပါအဝင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ အရပ်သားများသည် စစ်တပ်၏ အာဏာသိမ်းမှုကို ခုခံရန် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကြီးမားသော ဆန္ဒပြမှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဆန္ဒပြသူများ စိုက်ထူထားသော လက်လုပ်အကာအရံများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည့် မဂ္ဂတစ်လမ်းမကြီးသည် ပဲခူးမြို့၏ အဓိက ဆန္ဒပြမှု အားကောင်းရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":4">{{Cite web |date=9 April 2021 |title=Large numbers feared dead in Bago as soldiers crush protest stronghold |url=https://myanmar-now.org/en/news/large-numbers-feared-dead-in-bago-as-soldiers-crush-protest-stronghold |access-date=26 February 2023 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227011830/https://myanmar-now.org/en/news/large-numbers-feared-dead-in-bago-as-soldiers-crush-protest-stronghold |url-status=live }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=12 October 2021 |title=Digital investigation sheds light on deadly incident in Myanmar |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/backstories/1780/ |access-date=27 February 2023 |website=NHK WORLD |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/backstories/1780/ |url-status=live }}</ref> == ဖြစ်စဉ် == [[File:Kanbawzathadi Palace - Bago, Myanmar 20130219-01.jpg|thumb|အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ပွားရာနေရာအနီးရှိ [[ကမ္ဘောဇသာဒီရွှေနန်းတော်]]]] အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု မဖြစ်ပွားမီ ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း စစ်အုပ်စုသည် ပဲခူးမြို့တွင် ညစဉ် အင်တာနက်လိုင်း ဖြတ်တောက်မှုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=":6">{{Cite web |last= |first= |date=1 September 2021 |title=Myanmar's Military Massacre in Bago: Hour by Hour Internet Access Measurement |url=https://medium.com/insights-monash-university-ip-observatory/myanmars-military-massacre-in-bago-hour-by-hour-internet-access-measurement-d72e0e801550 |access-date=27 February 2023 |website=Insights @ Monash University IP Observatory |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://medium.com/insights-monash-university-ip-observatory/myanmars-military-massacre-in-bago-hour-by-hour-internet-access-measurement-d72e0e801550 |url-status=live }}</ref> ယခင်ညနေပိုင်းတွင် စစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ် ဆင်နွှဲတော့မည်ဟူသော သတင်းအမှားတစ်ခုသည် ဒေသခံများအကြား ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။<ref name=":7">{{Cite web |date=10 April 2022 |title=Violence against protestors in Bago |url=https://www.myanmarwitness.org/reports/violence-against-protestors-in-bago |access-date=27 February 2023 |website=Myanmar Witness |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227011823/https://www.myanmarwitness.org/reports/violence-against-protestors-in-bago |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက် နံနက်တွင် ဆန္ဒပြသူများအကြား ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ဆက်သွယ်ရေးကို ဟန့်တားရန်အတွက် ပဲခူးမြို့တွင် အင်တာနက်၊ တယ်လီဖုန်းနှင့် လျှပ်စစ်မီးများ ဖြတ်တောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":8">{{Cite news |last1=Lee |first1=Joyce Sohyun |last2=Mahtani |first2=Shibani |last3=Kelly |first3=Meg |last4=Mirza |first4=Atthar |date=25 August 2021 |title=How Myanmar's military terrorized its people with weapons of war |url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2021/myanmar-crackdown-military-coup/ |access-date=27 February 2023 |newspaper=Washington Post |language=en |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306010337/https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2021/myanmar-crackdown-military-coup/ |url-status=live }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7" /> နံနက် ၄ နာရီတွင် စစ်တပ်သည် စစ်သားအင်အား ၂၅၀ ဖြင့် [[ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်]]အနီးရှိ မဂ္ဂတစ်လမ်းနှင့် ဆံတော်တွင်းလမ်းကြားရှိ ရှင်စောပု၊ နန်းတော်ရာ၊ မှော်ကန်နှင့် ပုဏ္ဏားစုရပ်ကွက်များကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=30 December 2021 |title=Myanmar Junta's Worst Massacres of 2021 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-juntas-worst-massacres-of-2021.html |access-date=26 February 2023 |website=[[The Irrawaddy]] |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220707/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-juntas-worst-massacres-of-2021.html |url-status=live }}</ref> စစ်တပ်သည် မြို့၏ အဓိကလမ်းများအားလုံးကို ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref name=":5" />နံနက် ၅ နာရီတွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ယာယီအတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားစဉ် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကို ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":9">{{Cite web |date=21 July 2021 |title=Anatomy of a Massacre: How Myanmar's Military Killed Dozens of Pro-Democracy Protesters |url=https://www.vice.com/en/article/myanmar-military-massacre-bago/ |access-date=27 February 2023 |website=Vice |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010326/https://www.vice.com/en/article/m7exa8/myanmar-military-massacre-bago |url-status=live }}</ref><ref name=":0" /> အရပ်သားအချို့သည် မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် မီးရှူးမီးပန်းများနှင့် လက်လုပ်ပစ္စည်းများကို ချီတက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များထံ ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":7" /> နံနက် ၁၀ နာရီတွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ဆံတော်တွင်းလမ်းပေါ်ရှိ နောက်ဆုံးအတားအဆီးကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":8" /><ref name=":9" /> လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရသူများစွာသည် သွေးထွက်လွန်ပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Nay Lin Tun |date=30 April 2021 |title=Frontline doctors risk persecution, careers – and their lives |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/frontline-doctors-risk-persecution-careers-and-their-lives/ |access-date=27 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://www.frontiermyanmar.net/en/frontline-doctors-risk-persecution-careers-and-their-lives/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=22 April 2021 |title='The military is hunting us': volunteer medics in the crosshairs |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-military-is-hunting-us-volunteer-medics-in-the-crosshairs/ |access-date=27 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010328/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-military-is-hunting-us-volunteer-medics-in-the-crosshairs/ |url-status=live }}</ref> လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အရပ်သားများအပေါ် သူပုန်နှိမ်နင်းရေး နည်းဗျူဟာများကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး လူအများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name=":8" /> ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] (AAPP) က အနည်းဆုံး လူ ၂၀ သေဆုံးကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name=":10">{{Cite web |date=10 April 2021 |title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup |url=https://aappb.org/?p=14239 |access-date=26 February 2023 |website=Assistance Association for Political Prisoners |language=en-US |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010324/https://aappb.org/?p=14239 |url-status=live }}</ref> နောက်တစ်နေ့တွင် သေဆုံးသူဦးရေ ၈၂ ဦးအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref name=":10" /> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလအထိ သေဆုံးသူအနည်းဆုံး ၅၀ မှာ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း မသိရသေးပေ။<ref>{{Cite web |date=20 November 2021 |title=Recent Fatality List |url=https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/11/Recent-Fatality-List-for-November-20-2021-English.pdf |website=Assistance Association for Political Prisoners |access-date=27 February 2023 |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220721/https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/11/Recent-Fatality-List-for-November-20-2021-English.pdf |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကတည်းက သေဆုံးသူများနှင့် ဖမ်းဆီးခံရသူများစာရင်းကို မှတ်တမ်းတင်နေသော နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (AAPP) က ပဲခူးမြို့ စီးနင်းမှုအတွင်း အစိုးရတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် လူ ၈၂ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပဲခူးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂက ၎င်းတို့၏ အဖွဲ့ဝင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား သုံးဦးဖြစ်သည့် ဒုတိယနှစ် သတ္တဗေဒကျောင်းသား ကိုအာကာမင်းခန့်၊ ပထမနှစ် သတ္တဗေဒကျောင်းသား ကိုဘိုဘိုနိုင်နှင့် ပထမနှစ် သင်္ချာကျောင်းသား အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ် ကိုကောင်းကျော်ထွန်းတို့သည် စီးနင်းမှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{cite web |publisher=The Irrawaddy |date=11 April 2021 |title=Death Toll in Myanmar Regime's Latest Massacre Rises as Detail Emerge |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/death-toll-myanmar-regimes-latest-massacre-rises-details-emerge.html |access-date=27 February 2023 |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010322/https://www.irrawaddy.com/news/burma/death-toll-myanmar-regimes-latest-massacre-rises-details-emerge.html |url-status=live }}</ref> == ကျူးလွန်သူများ == အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို [[တပ်မတော်]]မှ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များဖြစ်သော [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]မှ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]တို့ ပူးပေါင်း၍ ကျူးလွန်ခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2 December 2021 |title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre |url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |access-date=22 February 2023 |website=Human Rights Watch |language=en |archive-date=21 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221214031/https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |url-status=live }}</ref><ref name=":8" /> အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားရာနေရာ၏ မြောက်ဘက် {{Convert|2|km}} အကွာတွင် စစ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခု တည်ရှိသည်။<ref name=":7" /> လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အရပ်သားများအပေါ် တိုက်ပွဲဝင်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် လက်နက်များဖြစ်သော ရိုင်ဖယ်သေနတ်များနှင့် ရော့ကက်လောင်ချာနှင့် လက်ပစ်ဗုံးကဲ့သို့သော လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref name=":10" /> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဆေးကုသခွင့် မပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |date=12 April 2021 |title=Myanmar violence 'must cease immediately': UN agencies {{!}} UN News |url=https://news.un.org/en/story/2021/04/1089492 |access-date=26 February 2023 |website=UN News |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227011829/https://news.un.org/en/story/2021/04/1089492 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=11 April 2021 |title=Myanmar's post-coup civilian death toll climbs past 700 |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/myanmars-post-coup-civilian-death-toll-climbs-past-700/ |access-date=27 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010322/https://www.frontiermyanmar.net/en/myanmars-post-coup-civilian-death-toll-climbs-past-700/ |url-status=live }}</ref> == အကျိုးဆက် == အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအပြီးတွင် စစ်တပ်သည် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားရာနေရာအနီးတွင် ဆက်လက် တပ်စွဲထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |date=11 April 2021 |title=Death Toll in Myanmar Regime's Latest Massacre Rises as Details Emerge |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/death-toll-myanmar-regimes-latest-massacre-rises-details-emerge.html |access-date=27 February 2023 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010322/https://www.irrawaddy.com/news/burma/death-toll-myanmar-regimes-latest-massacre-rises-details-emerge.html |url-status=live }}</ref> ထို့နောက် အနီးအနားရှိ ရပ်ကွက်ငါးခုမှ ဒေသခံ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်သည် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်များကို စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=12 April 2021 |title=Tens of Thousands of Residents Flee Bago in Wake of Assault by Myanmar Security Forces |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/bago-residents-flee-04122021165638.html |access-date=27 February 2023 |website=Radio Free Asia |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/bago-residents-flee-04122021165638.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1" /><ref name=":4" /> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများကို ဇေယျမုနိဘုရားဟုလည်း လူသိများသော ရှင်စောပုဘုရားဝင်းအတွင်း ယာယီ ထားရှိခဲ့ပြီး အဆိုပါနေရာကို ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=10 April 2021 |title=ပဲခူးမြို့ပစ်ခတ်မှုတွင် သေဆုံးသူအရေအတွက် ၈၂ ဦး ရှိလာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/6456 |access-date=27 February 2023 |website=Myanmar NOW |language=my |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227062341/https://myanmar-now.org/mm/news/6456 |url-status=live }}</ref><ref name=":11">{{Cite web |date=11 April 2021 |title='It's like genocide': Myanmar security forces with rifle grenades reportedly kill over 80 protesters |url=https://www.sbs.com.au/news/article/its-like-genocide-myanmar-security-forces-with-rifle-grenades-reportedly-kill-over-80-protesters/fmf22uf2q |access-date=26 February 2023 |website=SBS News |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://www.sbs.com.au/news/article/its-like-genocide-myanmar-security-forces-with-rifle-grenades-reportedly-kill-over-80-protesters/fmf22uf2q |url-status=live }}</ref> လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ရက်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ထိုနေရာကို အကာအရံများဖြင့် ပိတ်ဆို့ထားသောကြောင့် အရပ်သားများအနေဖြင့် ရုပ်အလောင်းများကို ပြန်လည်ယူဆောင်ရန် မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပေ။<ref name=":2" /> နှိမ်နင်းမှုအပြီးတွင် ပဲခူးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂက သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများကို ပြန်လည်ရယူလိုပါက မိသားစုများထံမှ မြန်မာငွေ ၁၂၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၅) ပေးဆောင်ရန် စစ်တပ်က တောင်းဆိုခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":12">{{Cite web |last=Regan |first=Helen |date=14 April 2021 |title=UN rights chief fears Myanmar heading to 'full blown conflict' with echoes of Syria |url=https://www.cnn.com/2021/04/14/asia/myanmar-un-conflict-syria-intl-hnk/index.html |access-date=26 February 2023 |website=CNN |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010323/https://www.cnn.com/2021/04/14/asia/myanmar-un-conflict-syria-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Hollingsworth |first1=Julia |last2=Sharma |first2=Akanksha |date=12 April 2021 |title=Myanmar's military is charging families $85 to retrieve bodies of relatives killed in crackdown |url=https://www.cnn.com/2021/04/11/asia/myanmar-families-bago-bodies-intl-hnk/index.html |access-date=26 February 2023 |website=CNN |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://www.cnn.com/2021/04/11/asia/myanmar-families-bago-bodies-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == === ပြည်တွင်း === နောက်တစ်နေ့တွင် နိုင်ငံပိုင် သတင်းစာဖြစ်သော [[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ]]က ဆန္ဒပြသူများကို "အဓိကရုဏ်းသမားများ" ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် လက်လုပ်သေနတ်များ၊ ဓာတ်ဆီပုလင်းများ၊ မြှားများနှင့် လက်ပစ်ဗုံးများဖြင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ဆန္ဒပြခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရဲထွဋ်က ယင်းအစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။<ref name=":11" /> === နိုင်ငံတကာ === ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး မစ်ရှဲလ် ဘာချီလက်တ်က အရပ်သားများအပေါ် ခွဲခြားမှုမရှိသော အကြမ်းဖက်မှုများ တိုးမြှင့်လာခြင်းနှင့် စစ်ဘက်သုံးလက်နက်များ အသုံးပြုခြင်းကို ရှုတ်ချသည့် ကြေညာချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> သူမသည် ယင်းအကြမ်းဖက်မှုများကို ဆီးရီးယားပြည်တွင်းစစ်ပွဲအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။<ref name=":12" /> ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကောင်စီ]]က [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]]အား ပဲခူးမြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နှိမ်နင်းမှုအပေါ် ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=12 April 2021 |title=SAC-M: After Horror in Bago the United Nations Secretary General Must Act - Special Advisory Council for Myanmar |url=https://specialadvisorycouncil.org/2021/04/sac-m-after-horror-in-bago-the-united-nations-secretary-general-must-act/ |access-date=26 February 2023 |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010328/https://specialadvisorycouncil.org/2021/04/sac-m-after-horror-in-bago-the-united-nations-secretary-general-must-act/ |url-status=live }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ် သောမတ်စ် အင်ဒရူးစ်က ယင်းအစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို [[လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှု]]ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref name=":6" /> [[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမေရိကန်သံရုံး]]က ပဲခူးမြို့တွင် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်အစိုးရသည် ယင်းအစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်]] [[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]]အား ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုများ ချမှတ်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=10 December 2021 |title=Treasury Sanctions Perpetrators of Serious Human Rights Abuse on International Human Rights Day |url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0526 |access-date=26 February 2023 |website=U.S. Department of the Treasury |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226182610/https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0526 |url-status=live }}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/backstories/1780/ NHK / Myanmar Witness အစီရင်ခံစာ] {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] eud6n3t69ruphkciz9svt0jp8w2tald 0 272130 1030285 1029854 2026-05-07T13:45:15Z Chenzeyan29 141880 /* မွန်ဂိုလူမျိုးများ၏ ယေဘုယျ ဝိသေသလက္ခဏာများ */ 1030285 wikitext text/x-wiki '''မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ''' ({{lang-en|Mongolic peoples}}) သည် [[အရှေ့အာရှ]] ဒေသတွင် နေထိုင်သော အရှေ့အာရှ၏ ဒေသခံ လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေ့ပြေးမွန်ဂို (Proto-Mongols) ဘိုးဘေးများမှ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်သည်။ မွန်ဂိုလူမျိုးများသည် အကြီးဆုံးသော ခေတ်ပြိုင်မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျယ်ပြန့်သော မြက်ခင်းလွင်ပြင် ဒေသကြီးတွင် မျိုးနွယ်စုများ ကွဲပြားစွာ တည်ရှိနေသော်လည်း မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ နီးစပ်နေဆဲဖြစ်ပြီး ရှေးဟောင်း အရှေ့မြောက်အာရှသားများနှင့်လည်း ဆက်နွယ်မှုများ ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ <ref name="Atwood">{{cite book|last=Atwood|first=Christopher P.|title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire|year=2004|publisher=Facts on File}}</ref><ref name="Jeong2020">{{cite journal |last1=Jeong |first1=Choongwon |title=A Dynamic 6,000-Year Genetic History of Eurasia’s Eastern Steppe |journal=Cell |year=2020}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ | native_name = Monggolchuud / Монголчу | image = Mongols-map.png | caption = မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ နေထိုင်ရာမြေပုံ (လိမ္မော်ရောင်မျဉ်းသည် ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်း မွန်ဂိုအင်ပါယာကို ဖော်ပြပြီး အနီရောင်ဒေသများသည် လက်ရှိ မွန်ဂိုလူမျိုးစုများ လွှမ်းမိုးထားသော ဒေသဖြစ်သည်။) | population = ၁၀ သန်းကျော် | regions = [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ]] ([[ဗူရတ်တီးယား]]၊ [[ကာလ်မစ်ကီးယား]]) | languages = [[မွန်ဂိုဘာသာစကားများ]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ)၊ [[ရှာမန်ဝါဒ]] (Tengrism) | related = [[တာ့ခ်လူမျိုးများ]]၊ တန်ဂူစစ် လူမျိုးများ }} [[File:Mongolian Family - Western Region.jpg|thumb|မွန်ဂိုမိသားစု]] == သမိုင်းကြောင်း == မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ရှေးဟောင်းအရှေ့မြောက်အာရှနှင့် ဗဟိုအာရှမြက်ခင်းပြင်ဒေသများတွင် အခြေတည်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကုန်းမြေအင်ပါယာကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင် ယူရေးရှားတစ်ခွင်၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူဦးရေပြန့်နှံ့မှုအပေါ် ကြီးမားစွာ သက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ === အစောပိုင်းကာလနှင့် ရှေ့ပြေးမွန်ဂိုများ === မွန်ဂိုတို့၏ ရှေ့ပြေးမျိုးနွယ်စုများသည် အေဒီ ၄ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအတွင်း ထင်ရှားခဲ့သော ရှန်းပေ (Xianbei) နှင့် ရှီဝေ (Shiwei) မျိုးနွယ်စုများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ <ref name="Atwood2004">{{cite book|last=Atwood|first=Christopher P.|title=Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire|year=2004|publisher=Facts on File}}</ref> အေဒီ ၁၀ ရာစုတွင် ခီတန် (Khitan) လူမျိုးများက လျောင်မင်းဆက် (Liao dynasty) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး တရုတ်မြောက်ပိုင်းနှင့် မွန်ဂိုလီးယားဒေသကို အုပ်စိုးခဲ့ရာ ၎င်းသည် မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ အားကောင်းလာစေသည့် အစောပိုင်းအခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ === ဂျင်ဂစ်ခန်းနှင့် မွန်ဂိုအင်ပါယာ ပေါ်ထွန်းခြင်း === ၁၃ ရာစုအစောပိုင်းတွင် တေမူဂျင် (Temüjin) သည် ကွဲပြားနေသော မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုအားလုံးကို စည်းလုံးစေခဲ့ပြီး ၁၂၀၆ ခုနှစ်တွင် **[[ဂျင်ဂစ်ခန်း]]** (Genghis Khan) ဘွဲ့ကို ခံယူကာ မွန်ဂိုအင်ပါယာကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref name="Ratchnevsky1991">{{cite book|last=Ratchnevsky|first=Paul|title=Genghis Khan: His Life and Legacy|year=1991|publisher=Blackwell}}</ref> '''နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်း:''' ဂျင်ဂစ်ခန်းနှင့် သူ၏ဆက်ခံသူများသည် အနောက်ဘက်တွင် ဥရောပအရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ဘက်တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံအထိ နယ်မြေချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ '''ပတ်စ်မွန်ဂိုလီကာ (Pax Mongolica):''' မွန်ဂိုအင်ပါယာ၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် ပိုးလမ်းမ (Silk Road) တစ်လျှောက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်မှုများ အထူးတိုးတက်ခဲ့သည်။ [[File:Expansion of the Mongol Empire 1206–1294.gif|thumb|မွန်ဂိုအင်ပါယာ]] === အင်ပါယာပြိုကွဲခြင်းနှင့် ခေတ်သစ်သမိုင်း === ၁၄ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် မွန်ဂိုအင်ပါယာသည် ခါနိတ် (Khanates) လေးခုအဖြစ် ကွဲပြားသွားခဲ့ပြီးနောက် တရုတ်ပြည်ရှိ မွန်ဂိုတို့တည်ထောင်သော ယွမ်မင်းဆက် (Yuan dynasty) သည်လည်း ၁၃၆၈ ခုနှစ်တွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် မွန်ဂိုတို့သည် ၎င်းတို့၏ မူလမြေဖြစ်သော မြောက်ပိုင်းမြက်ခင်းပြင်ဒေသများသို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။ <ref name="Rossabi1988">{{cite book|last=Rossabi|first=Morris|title=Khubilai Khan: His Life and Times|year=1988|publisher=University of California Press}}</ref> ၁၇ ရာစုတွင် မွန်ဂိုဒေသအများစုသည် တရုတ် မန်ချူး (Qing dynasty) တို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် မန်ချူးမင်းဆက် ပြိုကွဲပြီးနောက် အပြင်မွန်ဂိုလီးယား (Outer Mongolia) သည် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မွန်ဂိုပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား (Inner Mongolia) မှာမူ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ == မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ == မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics) သည် အများအားဖြင့် [[အရှေ့အာရှ]] နှင့် [[အရှေ့ပင်လယ် (သံတူကြောင်းကွဲ)|အရှေ့ပင်လယ် (ဂျပန်ပင်လယ်)]] ၏ အနောက်ဘက် အာရှကုန်းမကြီး ကမ်းခြေဒေသများတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းဦးကာလကတည်းက တရုတ်မြောက်ပိုင်း၊ ကင်မီကျူတောင်တန်းနှင့် စိမ်းမြောင်ဒေသများတွင် နယ်နိမိတ်ဖြန့်ကျက် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="Jeong2020">{{cite journal |last1=Jeong |first1=Choongwon |title=A Dynamic 6,000-Year Genetic History of Eurasia’s Eastern Steppe |journal=Cell |year=2020 |doi=10.1016/j.cell.2020.10.015}}</ref> အဖမျိုးရိုးဗီဇ (Y-DNA) လိုင်းတွင် C-M217 (C2) သည် မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများအတွက် အဓိကကျသော Haplogroup ဖြစ်ပြီး အစောဆုံး မွန်ဂိုကျောက်ခေတ်သားများထံမှ တိုက်ရိုက်ဆက်ခံလာခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများတွင် တွေ့ရသည်။ <ref name="Derenko2007">{{cite journal |last1=Derenko |first1=M|title=Phylogeography of Y-Chromosome Haplogroup C-M217 |journal=Annals of Human Genetics |year=2007}}</ref> အရှေ့အာရှတွင် အတွေ့ရအများဆုံးဖြစ်သော O-M175 မျိုးရိုးကိုလည်း မွန်ဂိုများအတွင်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း တွေ့ရှိရသလို၊ ဆိုင်ဘေးရီးယားနှင့် မြောက်ပိုင်းဒေသများမှ ဆင်းသက်လာသော N-M231 ကိုလည်း အုပ်စုအချို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ယူရေးရှားအနောက်ပိုင်းနှင့် ဆက်စပ်သော R1a နှင့် Q မျိုးရိုးများကိုမူ အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိရသည်။ မိခင်မျိုးရိုးလိုင်း (mtDNA) တွင် မွန်ဂိုအမျိုးသမီးများသည် အရှေ့အာရှအုပ်စုများဖြစ်သည့် Haplogroup D, C, G, Z တို့နှင့် အဓိကသက်ဆိုင်နေသည်။ အထူးသဖြင့် Haplogroup D4 နှင့် D5 သည် အများဆုံးဖြစ်ပြီး အလယ်အာရှနှင့် အရှေ့အာရှ တိုင်းရင်းသားများနှင့် နီးစပ်သည်။ ဆိုင်ဘေးရီးယားနှင့် တူရင်ဒေသများနှင့် ဆက်စပ်သော C1a, G2a, Z တို့ကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ <ref name="Derenko2010">{{cite journal |last1=Derenko |first1=M|title=Origin of Mitochondrial DNA Haplogroups C and D in Northern Eurasia |journal=PLOS ONE |year=2010}}</ref> မွန်ဂိုလူမျိုးများ၏ Autosomal DNA သုတေသနများအရ ၎င်းတို့တွင် အရှေ့အာရှယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆိုင်ဘေးရီးယားယဉ်ကျေးမှုတို့၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု အလွန်ကြီးမားကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် အချို့သော ဒေသများတွင် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ]]၊ [[တာ့ခ်လူမျိုးများ]] နှင့် ဗဟိုအာရှ တိုင်းရင်းသားများမှ အလယ်အလတ်ရောနှောမှု (Admixture) ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် အဓိကအားဖြင့် Haplogroup C-M217 ကို အခြေခံထားပြီး အရှေ့အာရှနှင့် ဆိုင်ဘေးရီးယားဒေသများမှ ရှေးခေတ်အရင်းအမြစ်များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ ဆက်နွယ်နေကြောင်း သက်သေပြနေသည်။ <ref name="Bai2018">{{cite journal |last1=Bai |first1=H|title=Genetic Structure of Mongolians |journal=Scientific Reports |year=2018}}</ref> == မွန်ဂိုလူမျိုးများ၏ ယေဘုယျ ဝိသေသလက္ခဏာများ == မွန်ဂိုလူမျိုးများသည် အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေတည်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် လူမျိုးစုကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ထူးခြားသော လူမှုရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများကြောင့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။မူလက သဘာဝတရားနှင့် ဘိုးဘေးများကို ကိုးကွယ်သည့် '''ရှာမန်ဝါဒ''' (Shamanism/Tengrism) ကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် [[တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (Vajrayana Buddhism) သို့ ကူးပြောင်းကိုးကွယ်သူ များပြားလာခဲ့သည်။မွန်ဂိုတို့သည် ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုနှင့် ခက်ခဲသော ဘဝအခြေအနေများကြောင့် ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်ခြင်း (Hospitality) ကို အလွန်အလေးထားကြသည်။မိသားစုနှင့် မျိုးနွယ်စုအပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှု (Loyalty) အလွန်ပြင်းထန်သည်။လွတ်လပ်မှုကို မြတ်နိုးပြီး ရဲရင့်သော စရိုက်ရှိကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[Category:မွန်ဂိုလူမျိုး]] [[Category:အာရှအလယ်ပိုင်းရှိ လူမျိုးစုများ]] crnov3jgarjkeddgourg68hag95vou2 0 272272 1030275 882870 2026-05-07T13:15:54Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030275 wikitext text/x-wiki '''မန်ချူးလူမျိုး''' ({{lang|mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ}}, Möllendorff: ''manju''; {{lang-zh|滿族}}, pinyin: ''Mǎnzú'') များသည် အရှေ့မြောက်အာရှ ဇာတိဖွား [[တွန်ဂုဆစ်လူမျိုးများ|တွန်ဂုဆစ် (Tungusic)]] နွယ်ဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] မှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး မန်ချူးရီးယား (တရုတ်ပြည် မြောက်ဖျားပိုင်း) ဒေသမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = မန်ချူးလူမျိုး<br/>(Manchu People) | native_name = {{lang|mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ}} (manju)<br/>{{lang|zh|满族}} (Mǎnzú) | image = [[File:Manchu people portrait collection.jpg|250px]] | caption = မန်ချူးရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသော မန်ချူးလူမျိုးများ | poptime = ၁၀.၄ သန်းကျော် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်းအရ) | popplace = {{flag|China}} (အဓိကအားဖြင့် [[လျောင်းနင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဟဲပေပြည်နယ်]]၊ [[ဟေးလုံကျင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကျိလင်းပြည်နယ်]] နှင့် [[ပေကျင်းမြို့]]) | languages = [[မန်ချူးဘာသာစကား]] (သမိုင်းဝင်/အနည်းစု)၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ် (Mandarin)]] (အဓိက) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ရှာမန်ဝါဒ]] (Shamanism)၊ တရုတ်ရိုးရာဘာသာ | related = [[ဂျူချင်လူမျိုး]]၊ [[စီဗေးလူမျိုး]]၊ [[နာနိုင်းလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[တွန်ဂုဆစ်လူမျိုးများ]] }} မန်ချူးတို့သည် သမိုင်းဝင် [[ဂျူချင်လူမျိုး]] (Jurchen) များမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြပြီး ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော [[ချင်မင်းဆက်]] (Qing Dynasty, 1636–1912) ကို တည်ထောင်ကာ တရုတ်တစ်နိုင်ငံလုံးကို နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ နီးပါး အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး လူမျိုးစုဖြစ်ကာ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် စာပေ (မန်ချူးအက္ခရာ) ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် အများစုမှာ တရုတ်ဘာသာစကားကိုသာ အဓိက ပြောဆိုကြသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇအရ အရှေ့မြောက်အာရှသားစစ်စစ်များ ဖြစ်ကြပြီး ကိုရီးယား၊ မွန်ဂို နှင့် ဂျပန်လူမျိုးအချို့နှင့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများ ရှိသည်၊၊ ey2rn4r2f1y2r9zit0uthetmbif8qfn 1030281 1030275 2026-05-07T13:32:43Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1030281 wikitext text/x-wiki '''မန်ချူးလူမျိုး''' ({{lang|mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ}}, Möllendorff: ''manju''; {{lang-zh|滿族}}, pinyin: ''Mǎnzú'') များသည် အရှေ့မြောက်အာရှ ဇာတိဖွား [[တွန်ဂုဆစ်လူမျိုးများ|တွန်ဂုဆစ် (Tungusic)]] နွယ်ဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] မှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး မန်ချူးရီးယား (တရုတ်ပြည် မြောက်ဖျားပိုင်း) ဒေသမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = မန်ချူးလူမျိုး<br/>(Manchu People) | native_name = {{lang|mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ}} (manju)<br/>{{lang|zh|满族}} (Mǎnzú) | image = {{Photomontage | photo1a = Manchus dressed as royal family.jpg | photo1b = Farmers of forty centuries - Manchu lady and servant.jpg | photo2a = Manchu woman's coat.jpg | photo2b = Manchu noble ladies in 1900s.jpg | size = 280 | spacing = 4 | color = #FFFFFF | border = 2 }} | caption = မန်ချူးတော်ဝင်မိသားစုဝင်များ၊ အရပ်သားများနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံများ | poptime = ၁၀.၄ သန်းကျော် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်းအရ) | popplace = {{flag|China}} (အဓိကအားဖြင့် [[လျောင်းနင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဟဲပေပြည်နယ်]]၊ [[ဟေးလုံကျင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကျိလင်းပြည်နယ်]] နှင့် [[ပေကျင်းမြို့]]) | languages = [[မန်ချူးဘာသာစကား]] (သမိုင်းဝင်/အနည်းစု)၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ် (Mandarin)]] (အဓိက) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ရှာမန်ဝါဒ]] (Shamanism)၊ တရုတ်ရိုးရာဘာသာ | related = [[ဂျူချင်လူမျိုး]]၊ [[စီဗေးလူမျိုး]]၊ [[နာနိုင်းလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[တွန်ဂုဆစ်လူမျိုးများ]] }} မန်ချူးတို့သည် သမိုင်းဝင် [[ဂျူချင်လူမျိုး]] (Jurchen) များမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြပြီး ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော [[ချင်မင်းဆက်]] (Qing Dynasty, 1636–1912) ကို တည်ထောင်ကာ တရုတ်တစ်နိုင်ငံလုံးကို နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ နီးပါး အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး လူမျိုးစုဖြစ်ကာ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် စာပေ (မန်ချူးအက္ခရာ) ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် အများစုမှာ တရုတ်ဘာသာစကားကိုသာ အဓိက ပြောဆိုကြသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇအရ အရှေ့မြောက်အာရှသားစစ်စစ်များ ဖြစ်ကြပြီး ကိုရီးယား၊ မွန်ဂို နှင့် ဂျပန်လူမျိုးအချို့နှင့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများ ရှိသည်၊၊ e6moj71yu1yxtq8hr08sd8xtmwekd4e 1030282 1030281 2026-05-07T13:35:32Z Chenzeyan29 141880 1030282 wikitext text/x-wiki '''မန်ချူးလူမျိုး''' ({{lang|mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ}}, Möllendorff: ''manju''; {{lang-zh|滿族}}, pinyin: ''Mǎnzú'') များသည် အရှေ့မြောက်အာရှ ဇာတိဖွား [[:en:Tungusic_peoples|တွန်ဂုဆစ် (Tungusic)]] နွယ်ဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] မှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး မန်ချူးရီးယား (တရုတ်ပြည် မြောက်ဖျားပိုင်း) ဒေသမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = မန်ချူးလူမျိုး<br/>(Manchu People) | native_name = {{lang|mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ}} (manju)<br/>{{lang|zh|满族}} (Mǎnzú) | image = {{Photomontage | photo1a = Manchus dressed as royal family.jpg | photo1b = Farmers of forty centuries - Manchu lady and servant.jpg | photo2a = Manchu woman's coat.jpg | photo2b = Manchu noble ladies in 1900s.jpg | size = 280 | spacing = 4 | color = #FFFFFF | border = 2 }} | caption = မန်ချူးတော်ဝင်မိသားစုဝင်များ၊ အရပ်သားများနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံများ | poptime = ၁၀.၄ သန်းကျော် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်းအရ) | popplace = {{flag|China}} (အဓိကအားဖြင့် [[လျောင်းနင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဟဲပေပြည်နယ်]]၊ [[ဟေးလုံကျင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကျိလင်းပြည်နယ်]] နှင့် [[ပေကျင်းမြို့]]) | languages = [[မန်ချူးဘာသာစကား]] (သမိုင်းဝင်/အနည်းစု)၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ် (Mandarin)]] (အဓိက) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ရှာမန်ဝါဒ]] (Shamanism)၊ တရုတ်ရိုးရာဘာသာ | related = [[ဂျူချင်လူမျိုး]]၊ [[စီဗေးလူမျိုး]]၊ [[နာနိုင်းလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[တွန်ဂုဆစ်လူမျိုးများ]] }} မန်ချူးတို့သည် သမိုင်းဝင် [[ဂျူချင်လူမျိုး]] (Jurchen) များမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြပြီး ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော [[ချင်မင်းဆက်]] (Qing Dynasty, 1636–1912) ကို တည်ထောင်ကာ တရုတ်တစ်နိုင်ငံလုံးကို နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ နီးပါး အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး လူမျိုးစုဖြစ်ကာ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် စာပေ (မန်ချူးအက္ခရာ) ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် အများစုမှာ တရုတ်ဘာသာစကားကိုသာ အဓိက ပြောဆိုကြသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇအရ အရှေ့မြောက်အာရှသားစစ်စစ်များ ဖြစ်ကြပြီး ကိုရီးယား၊ မွန်ဂို နှင့် ဂျပန်လူမျိုးအချို့နှင့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများ ရှိသည်၊၊ == သမိုင်းကြောင်း == မန်ချူးလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းသည် [[အရှေ့မြောက်အာရှ]]၏ သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် ရှေးဦး[[ဂျူချင်လူမျိုး]] (Jurchen) များ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ဂျူချင်တို့သည် ၁၂ ရာစုတွင် [[ကျင်းမင်းဆက်]] (Jin Dynasty, 1115–1234) ကို တည်ထောင်ကာ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း မွန်ဂိုတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်၊၊<ref name="Elliott2001">Elliott, M. C. (2001). ''The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China''. Stanford University Press.</ref> ၁၆ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဂျူချင်ခေါင်းဆောင် [[နျူဟာချီ]] (Nurhaci) သည် ကွဲပြားနေသော ဂျူချင်မျိုးနွယ်စုများကို ပြန်လည်စုစည်းကာ "ရှစ်လံစနစ်" (Eight Banners) ဟုခေါ်သော စစ်ဘက်-အရပ်ဘက် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းပုံကို တီထွင်ခဲ့သည်၊၊ ၁၆၁၆ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် "နှောင်းပိုင်းကျင်းမင်းဆက်" (Later Jin) ကို ထူထောင်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်း၏သားဖြစ်သူ [[ဟုန်ထိုက်ကျီ]] (Hong Taiji) လက်ထက် ၁၆၃၅ ခုနှစ်တွင် "ဂျူချင်" ဟူသောအမည်ကို "မန်ချူး" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၆၃၆ ခုနှစ်တွင် မင်းဆက်အမည်ကို "ချင်" (Qing) ဟု ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်၊၊<ref name="Crossley1997">Crossley, P. K. (1997). ''The Manchus''. Blackwell Publishers.</ref> ၁၆၄၄ ခုနှစ်တွင် မန်ချူးတို့သည် [[မင်မင်းဆက်]] ပြိုကွဲချိန်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ ပေကျင်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ကာ တရုတ်တစ်နိုင်ငံလုံးကို အုပ်ချုပ်သည့် [[ချင်မင်းဆက်]] (၁၆၄၄–၁၉၁၂) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်၊၊ ချင်မင်းဆက်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးသော နန်းဆက်ဖြစ်ပြီး မန်ချူးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံ၊ စာပေနှင့် စစ်ရေးအစဉ်အလာများကို ကာလရှည်ကြာ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် များစွာ သွေးနှောသွားခဲ့သည်၊၊ ၁၉၁၂ ခုနှစ် [[ရှင်းဟိုက်တော်လှန်ရေး]] (Xinhai Revolution) အပြီးတွင် မန်ချူးတို့၏ အုပ်ချုပ်မှု နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်၊၊<ref>Rawski, E. S. (1998). ''The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions''. University of California Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် မန်ချူးလူမျိုးများသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများထဲတွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် စာပေကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ မန်ချူးတို့သည် မြောက်ပိုင်းဟန်တရုတ်များနှင့် နီးစပ်လာသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော DNA တွင် တွန်ဂုဆစ်နွယ်ဝင် (Haplogroup C2) ဝိသေသများကို ဆက်လက်တွေ့ရှိရဆဲ ဖြစ်သည်၊၊<ref>Wang, Y., et al. (2021). "Genetic structure and forensic characteristics of the Manchu population". ''Frontiers in Genetics''.</ref> == အကိုးအကားများ == {{reflist}} kta95u15wc1ei6giulqlt11h41cp7wo 1030283 1030282 2026-05-07T13:36:42Z Chenzeyan29 141880 1030283 wikitext text/x-wiki '''မန်ချူးလူမျိုး''' ({{lang|mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ}}, Möllendorff: ''manju''; {{lang-zh|滿族}}, pinyin: ''Mǎnzú'') များသည် အရှေ့မြောက်အာရှ ဇာတိဖွား [[:en:Tungusic_peoples|တွန်ဂုဆစ် (Tungusic)]] နွယ်ဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] မှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး မန်ချူးရီးယား (တရုတ်ပြည် မြောက်ဖျားပိုင်း) ဒေသမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = မန်ချူးလူမျိုး<br/>(Manchu People) | native_name = {{lang|mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ}} (manju)<br/>{{lang|zh|满族}} (Mǎnzú) | image = {{Photomontage | photo1a = Manchus dressed as royal family.jpg | photo1b = Farmers of forty centuries - Manchu lady and servant.jpg | photo2a = Manchu woman's coat.jpg | photo2b = Manchu noble ladies in 1900s.jpg | size = 280 | spacing = 4 | color = #FFFFFF | border = 2 }} | caption = မန်ချူးတော်ဝင်မိသားစုဝင်များ၊ အရပ်သားများနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံများ | poptime = ၁၀.၄ သန်းကျော် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်းအရ) | popplace = {{flag|China}} (အဓိကအားဖြင့် [[လျောင်းနင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဟဲပေပြည်နယ်]]၊ [[ဟေးလုံကျင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကျိလင်းပြည်နယ်]] နှင့် [[ပေကျင်းမြို့]]) | languages = [[မန်ချူးဘာသာစကား]] (သမိုင်းဝင်/အနည်းစု)၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ် (Mandarin)]] (အဓိက) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ရှာမန်ဝါဒ]] (Shamanism)၊ တရုတ်ရိုးရာဘာသာ | related = [[ဂျူချင်လူမျိုး]]၊ [[စီဗေးလူမျိုး]]၊ [[နာနိုင်းလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[တွန်ဂုဆစ်လူမျိုးများ]] }} မန်ချူးတို့သည် သမိုင်းဝင် [[:en:Jurchen_people|ဂျူချင်လူမျိုး]] (Jurchen) များမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြပြီး ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော [[ချင်မင်းဆက်]] (Qing Dynasty, 1636–1912) ကို တည်ထောင်ကာ တရုတ်တစ်နိုင်ငံလုံးကို နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ နီးပါး အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး လူမျိုးစုဖြစ်ကာ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် စာပေ (မန်ချူးအက္ခရာ) ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် အများစုမှာ တရုတ်ဘာသာစကားကိုသာ အဓိက ပြောဆိုကြသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇအရ အရှေ့မြောက်အာရှသားစစ်စစ်များ ဖြစ်ကြပြီး ကိုရီးယား၊ မွန်ဂို နှင့် ဂျပန်လူမျိုးအချို့နှင့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများ ရှိသည်၊၊ == သမိုင်းကြောင်း == မန်ချူးလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းသည် [[အရှေ့မြောက်အာရှ]]၏ သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် ရှေးဦး[[ဂျူချင်လူမျိုး]] (Jurchen) များ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ဂျူချင်တို့သည် ၁၂ ရာစုတွင် [[ကျင်းမင်းဆက်]] (Jin Dynasty, 1115–1234) ကို တည်ထောင်ကာ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း မွန်ဂိုတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်၊၊<ref name="Elliott2001">Elliott, M. C. (2001). ''The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China''. Stanford University Press.</ref> ၁၆ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဂျူချင်ခေါင်းဆောင် [[နျူဟာချီ]] (Nurhaci) သည် ကွဲပြားနေသော ဂျူချင်မျိုးနွယ်စုများကို ပြန်လည်စုစည်းကာ "ရှစ်လံစနစ်" (Eight Banners) ဟုခေါ်သော စစ်ဘက်-အရပ်ဘက် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းပုံကို တီထွင်ခဲ့သည်၊၊ ၁၆၁၆ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် "နှောင်းပိုင်းကျင်းမင်းဆက်" (Later Jin) ကို ထူထောင်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်း၏သားဖြစ်သူ [[ဟုန်ထိုက်ကျီ]] (Hong Taiji) လက်ထက် ၁၆၃၅ ခုနှစ်တွင် "ဂျူချင်" ဟူသောအမည်ကို "မန်ချူး" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၆၃၆ ခုနှစ်တွင် မင်းဆက်အမည်ကို "ချင်" (Qing) ဟု ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်၊၊<ref name="Crossley1997">Crossley, P. K. (1997). ''The Manchus''. Blackwell Publishers.</ref> ၁၆၄၄ ခုနှစ်တွင် မန်ချူးတို့သည် [[မင်မင်းဆက်]] ပြိုကွဲချိန်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ ပေကျင်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ကာ တရုတ်တစ်နိုင်ငံလုံးကို အုပ်ချုပ်သည့် [[ချင်မင်းဆက်]] (၁၆၄၄–၁၉၁၂) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်၊၊ ချင်မင်းဆက်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးသော နန်းဆက်ဖြစ်ပြီး မန်ချူးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံ၊ စာပေနှင့် စစ်ရေးအစဉ်အလာများကို ကာလရှည်ကြာ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် များစွာ သွေးနှောသွားခဲ့သည်၊၊ ၁၉၁၂ ခုနှစ် [[ရှင်းဟိုက်တော်လှန်ရေး]] (Xinhai Revolution) အပြီးတွင် မန်ချူးတို့၏ အုပ်ချုပ်မှု နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်၊၊<ref>Rawski, E. S. (1998). ''The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions''. University of California Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် မန်ချူးလူမျိုးများသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများထဲတွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် စာပေကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ မန်ချူးတို့သည် မြောက်ပိုင်းဟန်တရုတ်များနှင့် နီးစပ်လာသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော DNA တွင် တွန်ဂုဆစ်နွယ်ဝင် (Haplogroup C2) ဝိသေသများကို ဆက်လက်တွေ့ရှိရဆဲ ဖြစ်သည်၊၊<ref>Wang, Y., et al. (2021). "Genetic structure and forensic characteristics of the Manchu population". ''Frontiers in Genetics''.</ref> == အကိုးအကားများ == {{reflist}} gxfk99338mgtfp1idy0l19leii4mndd 1030284 1030283 2026-05-07T13:38:56Z Chenzeyan29 141880 1030284 wikitext text/x-wiki '''မန်ချူးလူမျိုး''' ({{lang|mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ}}, Möllendorff: ''manju''; {{lang-zh|滿族}}, pinyin: ''Mǎnzú'') များသည် အရှေ့မြောက်အာရှ ဇာတိဖွား [[:en:Tungusic_peoples|တွန်ဂုဆစ် (Tungusic)]] နွယ်ဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ၎င်းတို့သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] မှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး မန်ချူးရီးယား (တရုတ်ပြည် မြောက်ဖျားပိုင်း) ဒေသမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox ethnic group | group = မန်ချူးလူမျိုး<br/>(Manchu People) | native_name = {{lang|mnc|ᠮᠠᠨᠵᡠ}} (manju)<br/>{{lang|zh|满族}} (Mǎnzú) | image = {{Photomontage | photo1a = Manchus dressed as royal family.jpg | photo1b = Farmers of forty centuries - Manchu lady and servant.jpg | photo2a = Manchu woman's coat.jpg | photo2b = Manchu noble ladies in 1900s.jpg | size = 280 | spacing = 4 | color = #FFFFFF | border = 2 }} | caption = မန်ချူးတော်ဝင်မိသားစုဝင်များ၊ အရပ်သားများနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံများ | poptime = ၁၀.၄ သန်းကျော် (၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်းအရ) | popplace = {{flag|China}} (အဓိကအားဖြင့် [[လျောင်းနင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဟဲပေပြည်နယ်]]၊ [[ဟေးလုံကျင်းပြည်နယ်]]၊ [[ကျိလင်းပြည်နယ်]] နှင့် [[ပေကျင်းမြို့]]) | languages = [[မန်ချူးဘာသာစကား]] (သမိုင်းဝင်/အနည်းစု)၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ် (Mandarin)]] (အဓိက) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ရှာမန်ဝါဒ]] (Shamanism)၊ တရုတ်ရိုးရာဘာသာ | related = [[ဂျူချင်လူမျိုး]]၊ [[စီဗေးလူမျိုး]]၊ [[နာနိုင်းလူမျိုး]] နှင့် အခြား [[တွန်ဂုဆစ်လူမျိုးများ]] }} မန်ချူးတို့သည် သမိုင်းဝင် [[:en:Jurchen_people|ဂျူချင်လူမျိုး]] (Jurchen) များမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြပြီး ၁၇ ရာစုတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော [[ချင်မင်းဆက်]] (Qing Dynasty, 1636–1912) ကို တည်ထောင်ကာ တရုတ်တစ်နိုင်ငံလုံးကို နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ နီးပါး အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်းတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး လူမျိုးစုဖြစ်ကာ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် စာပေ (မန်ချူးအက္ခရာ) ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် အများစုမှာ တရုတ်ဘာသာစကားကိုသာ အဓိက ပြောဆိုကြသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇအရ အရှေ့မြောက်အာရှသားစစ်စစ်များ ဖြစ်ကြပြီး ကိုရီးယား၊ မွန်ဂို နှင့် ဂျပန်လူမျိုးအချို့နှင့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများ ရှိသည်၊၊ == သမိုင်းကြောင်း == မန်ချူးလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းသည် အရှေ့မြောက်အာရှ၏ သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် ရှေးဦးဂျူချင်လူမျိုး (Jurchen) များ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ဂျူချင်တို့သည် ၁၂ ရာစုတွင် [[:en:Jin_dynasty_(1115–1234)#/languages|ကျင်မင်းဆက်]] (Jin Dynasty, 1115–1234) ကို တည်ထောင်ကာ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း မွန်ဂိုတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြိုကွဲခဲ့ရသည်၊၊<ref name="Elliott2001">Elliott, M. C. (2001). ''The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China''. Stanford University Press.</ref> ၁၆ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဂျူချင်ခေါင်းဆောင် [[နျူဟာချီ]] (Nurhaci) သည် ကွဲပြားနေသော ဂျူချင်မျိုးနွယ်စုများကို ပြန်လည်စုစည်းကာ "ရှစ်လံစနစ်" (Eight Banners) ဟုခေါ်သော စစ်ဘက်-အရပ်ဘက် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းပုံကို တီထွင်ခဲ့သည်၊၊ ၁၆၁၆ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် "နှောင်းပိုင်းကျင်းမင်းဆက်" (Later Jin) ကို ထူထောင်ခဲ့သည်၊၊ ၎င်း၏သားဖြစ်သူ [[ဟုန်ထိုက်ကျီ]] (Hong Taiji) လက်ထက် ၁၆၃၅ ခုနှစ်တွင် "ဂျူချင်" ဟူသောအမည်ကို "မန်ချူး" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၆၃၆ ခုနှစ်တွင် မင်းဆက်အမည်ကို "ချင်" (Qing) ဟု ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်၊၊<ref name="Crossley1997">Crossley, P. K. (1997). ''The Manchus''. Blackwell Publishers.</ref> ၁၆၄၄ ခုနှစ်တွင် မန်ချူးတို့သည် [[မင်မင်းဆက်]] ပြိုကွဲချိန်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ ပေကျင်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ကာ တရုတ်တစ်နိုင်ငံလုံးကို အုပ်ချုပ်သည့် [[ချင်မင်းဆက်]] (၁၆၄၄–၁၉၁၂) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်၊၊ ချင်မင်းဆက်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးသော နန်းဆက်ဖြစ်ပြီး မန်ချူးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံ၊ စာပေနှင့် စစ်ရေးအစဉ်အလာများကို ကာလရှည်ကြာ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် များစွာ သွေးနှောသွားခဲ့သည်၊၊ ၁၉၁၂ ခုနှစ် [[ရှင်းဟိုက်တော်လှန်ရေး]] (Xinhai Revolution) အပြီးတွင် မန်ချူးတို့၏ အုပ်ချုပ်မှု နိဂုံးချုပ်ခဲ့ရသည်၊၊<ref>Rawski, E. S. (1998). ''The Last Emperors: A Social History of Qing Imperial Institutions''. University of California Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် မန်ချူးလူမျိုးများသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများထဲတွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် စာပေကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်၊၊ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များအရ မန်ချူးတို့သည် မြောက်ပိုင်းဟန်တရုတ်များနှင့် နီးစပ်လာသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော DNA တွင် တွန်ဂုဆစ်နွယ်ဝင် (Haplogroup C2) ဝိသေသများကို ဆက်လက်တွေ့ရှိရဆဲ ဖြစ်သည်၊၊<ref>Wang, Y., et al. (2021). "Genetic structure and forensic characteristics of the Manchu population". ''Frontiers in Genetics''.</ref> == အကိုးအကားများ == {{reflist}} qcxjb98q9r7k1jh3mf43uuxdxrxhnh3 0 275833 1030457 955730 2026-05-08T10:23:42Z Chenzeyan29 141880 1030457 wikitext text/x-wiki '''မရမာကြီး''' ({{lang-bn|বড়ুယာ|Boṛua}}) သို့မဟုတ် '''ဘောရိုဝါ လူမျိုး'''သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ တို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရိယန်]] လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Barua1990" /> မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၎င်းတို့ကို ရခိုင်မျိုးနွယ်စု ၇ မျိုး အနက်မှ တစ်ခုအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားပြီး ရခိုင်ရာဇဝင်များအရ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက အခြေချ နေထိုင်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = မရမာကြီးလူမျိုး (Barua) | native_name = {{lang|bn|বড়ুয়া}} | image = Maramagyi or barua people.jpg | caption = မရမာကြီး (သို့မဟုတ်) ဘောရိုဝါ လူမျိုးစုများ | population = ၄၀၀,၀၀၀ (ခန့်မှန်း)<ref name="Barua1990">Barua, Dwijendra Lal (1990). ''The Baruas of Bangladesh''. Chittagong: Mahachulalongkornrajavidyalaya Press.</ref> | regions = [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] (စစ်တကောင်းဒေသ)<br />[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အနောက်ဘင်္ဂလား၊ အာသံ)<br />[[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရခိုင်ပြည်နယ်]]) | languages = [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား]]၊ [[ရခိုင်ဘာသာစကား]] | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဘင်္ဂါလီလူမျိုး]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး]] }} == အမည်နာမ ကွဲပြားမှု == "မရမာကြီး" ဟူသော အမည်သည် အသံထွက်ဆင်တူသော်လည်း တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် [[မရမာလူမျိုး]] (Marma) များနှင့် ကွဲပြားသည်။ မရမာကြီး (Barua) တို့သည် အင်ဒို-အာရိယန် နွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး မရမာ (Marma) တို့မှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Leider, Jacques P. (2012). ''Rohingya: The Name, the Movement, the Quest for Identity''. NIAS Press.</ref> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတွင် စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။အိန္ဒိယ၌ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်တွင် ၎င်းတို့ကို သီးခြားမျိုးနွယ်စု (Scheduled Tribe - ST) အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်အချို့တွင် နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို အစဉ်အလာမပျက် ကိုးကွယ်ကြသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသန == မျိုးရိုးဗီဇ (Genetic) သုတေသနချက်များအရ မရမာကြီးလူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရိယန်]] နွယ်ဝင်များဖြစ်ကြပြီး ဘင်္ဂါလီလူမျိုးများနှင့် အလွန်နီးစပ်သည်။<ref>Sengupta, S. et al. (2006). ''Polarity and Dispersal of Haplogroups in South Asian Populations''. American Journal of Human Genetics.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်မျိုးနွယ်စုများ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယရှိ လူမျိုးစုများ]] ==ကိုးကား== <references/> <references/> hhfxe90w6u6vmd6f46kp5zuqocv2pgx 1030458 1030457 2026-05-08T10:24:02Z Chenzeyan29 141880 1030458 wikitext text/x-wiki '''မရမာကြီး''' ({{lang-bn|বড়ুယာ|Boṛua}}) သို့မဟုတ် '''ဘောရိုဝါ လူမျိုး'''သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ တို့တွင် နေထိုင်ကြသော [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရိယန်]] လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Barua1990" /> မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၎င်းတို့ကို ရခိုင်မျိုးနွယ်စု ၇ မျိုး အနက်မှ တစ်ခုအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားပြီး ရခိုင်ရာဇဝင်များအရ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက အခြေချ နေထိုင်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = မရမာကြီးလူမျိုး (Barua) | native_name = {{lang|bn|বড়ুয়া}} | image = Maramagyi or barua people.jpg | caption = မရမာကြီး (သို့မဟုတ်) ဘောရိုဝါ လူမျိုးစုများ | population = ၄၀၀,၀၀၀ (ခန့်မှန်း)<ref name="Barua1990">Barua, Dwijendra Lal (1990). ''The Baruas of Bangladesh''. Chittagong: Mahachulalongkornrajavidyalaya Press.</ref> | regions = [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]] (စစ်တကောင်းဒေသ)<br />[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အနောက်ဘင်္ဂလား၊ အာသံ)<br />[[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရခိုင်ပြည်နယ်]]) | languages = [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား]]၊ [[ရခိုင်ဘာသာစကား]] | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဘင်္ဂါလီလူမျိုး]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး]] }} == အမည်နာမ ကွဲပြားမှု == "မရမာကြီး" ဟူသော အမည်သည် အသံထွက်ဆင်တူသော်လည်း တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် [[မရမာလူမျိုး]] (Marma) များနှင့် ကွဲပြားသည်။ မရမာကြီး (Barua) တို့သည် အင်ဒို-အာရိယန် နွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး မရမာ (Marma) တို့မှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Leider, Jacques P. (2012). ''Rohingya: The Name, the Movement, the Quest for Identity''. NIAS Press.</ref> == ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု == ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတွင် စစ်တကောင်းတောင်တန်းဒေသတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။အိန္ဒိယ၌ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်တွင် ၎င်းတို့ကို သီးခြားမျိုးနွယ်စု (Scheduled Tribe - ST) အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်အချို့တွင် နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို အစဉ်အလာမပျက် ကိုးကွယ်ကြသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသန == မျိုးရိုးဗီဇ (Genetic) သုတေသနချက်များအရ မရမာကြီးလူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရိယန်]] နွယ်ဝင်များဖြစ်ကြပြီး ဘင်္ဂါလီလူမျိုးများနှင့် အလွန်နီးစပ်သည်။<ref>Sengupta, S. et al. (2006). ''Polarity and Dispersal of Haplogroups in South Asian Populations''. American Journal of Human Genetics.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်မျိုးနွယ်စုများ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယရှိ လူမျိုးစုများ]] <references/> <references/> 4yju7wij1ps7ofcpm1vm90d4a09r886 829 276078 1030297 950613 2026-05-07T16:10:44Z ~2026-27612-28 142362 1030297 wikitext text/x-wiki == နိူင်ငံတစ်ကာသမဒရှမ်ပြည်နယ်shwehmoneaဘဝဟာဝည == ရှမ်ပြည်နယ်လားရိူးshwehmoneaဘဝဟာဝည [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2025-27231-62|&#126;2025-27231-62]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2025-27231-62|talk]]) ၁၄:၄၈၊ ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) soeLinshwehmonea@[[အသုံးပြုသူ:Egil.com|Egil.com]]@ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-27612-28|&#126;2026-27612-28]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-27612-28|talk]]) ၁၆:၁၀၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) co800ieazgf9hueu0ndbmkcjsfmdxlq 0 280044 1030371 1030065 2026-05-08T03:57:54Z Salai Rungtoi 22844 1030371 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဥ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဥ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဥ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] ssk8be3aw8ti7w0a1fo25t1v4qc4t0b 0 284464 1030268 1026291 2026-05-07T12:34:29Z Myanmar Wik 103978 ကိုးကားချက်များထည့်ခဲ့သည်။ 1030268 wikitext text/x-wiki {{Infobox event | event = ၁၉၆၁ တောင်ကြီးညီလာခံ | image = | image_size = | image_alt = | caption = တောင်ကြီးညီလာခံ ကျင်းပစဉ် (၁၉၆၁) | date = ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက် – ၁၆ ရက် | location = [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | coordinates = {{coord|20|47|N|97|02|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | participants = [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အစိုးရ၊ ပြည်နယ်ပေါင်းစုံ ကိုယ်စားလှယ်များ (ရှမ်း၊ ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်) | outcome = ဖက်ဒရယ်မူ (ခေါ်) ရှမ်းမူ ၅ ရပ်ကို အတည်ပြုခြင်း }} '''၁၉၆၁ တောင်ကြီးညီလာခံ''' ({{lang-en|1961 Taunggyi Conference}}) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]] တွင် ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့မှ ၁၆ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သော သမိုင်းဝင် နိုင်ငံရေးညီလာခံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤညီလာခံသည် [[ပင်လုံစာချုပ်]]ပါ အခြေခံမူများဖြစ်သော ဒီမိုကရေစီရေး၊ အမျိုးသားတန်းတူရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တို့ကို အပြည့်အဝ ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ကို ပြင်ဆင်ရန် ရည်ရွယ်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="KyawWin2016">{{cite book |title=တောင်ကြီးညီလာခံ ဖက်ဒရယ်မူနှင့် ပြည်နယ်ပြည်မ ညီလာခံ |author=ဒေါက်တာကျော်ဝင်း |publisher=ရာပြည့်စာအုပ်တိုက် |date=December 2016 |edition=ပထမအကြိမ် |page=၂၃၂ |language=Burmese }}</ref><ref name="NUG">{{cite journal |author=ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ |title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု၏ အခြေခံမူများ |url=https://mofua.nugmyanmar.org/publication-detail/federal-paper-vol-1-no-3 |journal=Federal Paper |volume=1 |issue=3 |language=Burmese}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇)|ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ]]သည် အမည်ခံအားဖြင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ဟု ဆိုသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ပြည်မဗဟိုအစိုးရက အာဏာအားလုံးကို ချုပ်ကိုင်ထားသော တစ်ပြည်ထောင်စနစ်သဏ္ဌာန် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ်အထိ ၁၀ နှစ်ပြည့်လျှင် ပြည်နယ်များ ခွဲထွက်ခွင့်ရှိသည့် အခွင့်အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများ ရှိနေခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေကို ကျော်လွှားရန်နှင့် စစ်မှန်သော [[ဖက်ဒရယ်စနစ်]]ကို တည်ထောင်ရန်အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရက ဦးဆောင်၍ "ပြည်နယ်ပေါင်းစုံ ညီလာခံ" ကို တောင်ကြီးမြို့၌ ခေါ်ယူခဲ့သည်။ အဆိုပါညီလာခံသို့ ပြည်နယ်အသီးသီးမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး "ရှမ်းမူ" ဟု လူသိများသော ဖက်ဒရယ်အဆိုပြုချက်ကို အခြေခံကာ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ညီလာခံတွင် အောက်ပါ အဆို ၅ ရပ်ကို အဓိက တင်ပြခဲ့ကြသည် -<ref name="KyawWin2016"/><ref name="TNI_Peace">{{cite web |url=https://www.tni.org/en/article/jump-starting-the-stalled-peace-process |title=Jump-starting the stalled peace process: The 1961 Taunggyi Conference and the 1962 Coup |publisher=Transnational Institute |date=4 May 2017 |access-date=7 May 2026 |language=English }}</ref> * ပြည်နယ်များ ညီညွတ်ရေးအဆို * ပြည်ထောင်စုဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးဆွဲရေးအဆို * ပြည်ထောင်စုအမျိုးသားညီလာခံ ကျင်းပရေးအဆို * မွန်၊ ရခိုင်နှင့် ချင်းပြည်နယ်များ ဖွဲ့စည်းရေးအဆို * နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးအဆို == အတည်ပြုခဲ့သော ဖက်ဒရယ်မူ ၅ ရပ် == တောင်ကြီးညီလာခံမှ ပြည်ထောင်စုစစ်စစ် တည်ဆောက်ရေးအတွက် အောက်ပါ အခြေခံမူ ၅ ရပ်ကို တညီတညွတ်တည်း အတည်ပြုခဲ့ကြသည် -<ref name="ShanProposal1961">{{cite report |url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/THE_SHAN_FEDERAL_PROPOSAL-en-red.pdf |title=The Shan Federal Proposal (Federal Amendment Proposal) |publisher=Shan State Steering Committee |date=25 February 1961 |access-date=6 May 2026 |language=English }}</ref> # ဗမာပြည်မကို အခြားပြည်နယ်များနည်းတူ ပြည်နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းရန်။ # [[လူမျိုးစုလွှတ်တော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တို့ကို အာဏာတူညီစွာ ပေးအပ်ရန်။ # လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ ပြည်နယ်တိုင်းမှ တူညီသော ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် စေလွှတ်ရန်။ # ပြည်ထောင်စုဗဟိုအစိုးရထံသို့ အာဏာများကို ကန့်သတ်လွှဲအပ်ပြီး ကျန်ရှိသော အာဏာများ (Residual Powers - ကြွင်းကျန်သောအာဏာများ) ကို ပြည်နယ်များ၌သာ ထားရှိရန်။ # ပြည်နယ်တိုင်းတွင် သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်၊ အစိုးရအဖွဲ့နှင့် တရားရုံးများ ထားရှိရန်။ == နောက်ဆက်တွဲ ရလဒ်များ == တောင်ကြီးညီလာခံ၏ ရလဒ်များကို အခြေခံ၍ ဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]] အစိုးရသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖက်ဒရယ်နှီးနှောဖလှယ်ပွဲကြီးကို ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့သည်။ သို့သော် ဖက်ဒရယ်မူကြောင့် ပြည်ထောင်စုကြီး ပြိုကွဲတော့မည်ဟု အကြောင်းပြကာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နေဝင်း]] ခေါင်းဆောင်သော [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]က ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းယူခဲ့သဖြင့်]] မြန်မာ့ဖက်ဒရယ်ခရီးလမ်း ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။<ref name="USState1962">{{cite web |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1961-63v23/d49 |title=Memorandum From the Director, Far East Region (Heinz) to the Assistant Secretary of Defense For International Security Affairs (Nitze) |publisher=Office of the Historian, United States Department of State |date=2 March 1962 |access-date=7 May 2026 |language=English }}</ref><ref name="TNI_Peace"/> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://www.burmalibrary.org/en/category/constitutional-issues-general Constitutional Issues in Burma] - Burma Library [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] me8gki4rdujsl6xrmd3t0dqn17c9nfp 1030277 1030268 2026-05-07T13:28:27Z Zawzawaungthwin 100038 Please do not unilaterally remove the {{refimprove}} template or editorial maintenance tags from the article 1030277 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox event | event = ၁၉၆၁ တောင်ကြီးညီလာခံ | image = | image_size = | image_alt = | caption = တောင်ကြီးညီလာခံ ကျင်းပစဉ် (၁၉၆၁) | date = ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက် – ၁၆ ရက် | location = [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | coordinates = {{coord|20|47|N|97|02|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | participants = [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အစိုးရ၊ ပြည်နယ်ပေါင်းစုံ ကိုယ်စားလှယ်များ (ရှမ်း၊ ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်) | outcome = ဖက်ဒရယ်မူ (ခေါ်) ရှမ်းမူ ၅ ရပ်ကို အတည်ပြုခြင်း }} '''၁၉၆၁ တောင်ကြီးညီလာခံ''' ({{lang-en|1961 Taunggyi Conference}}) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]] တွင် ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့မှ ၁၆ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သော သမိုင်းဝင် နိုင်ငံရေးညီလာခံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤညီလာခံသည် [[ပင်လုံစာချုပ်]]ပါ အခြေခံမူများဖြစ်သော ဒီမိုကရေစီရေး၊ အမျိုးသားတန်းတူရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တို့ကို အပြည့်အဝ ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ကို ပြင်ဆင်ရန် ရည်ရွယ်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="KyawWin2016">{{cite book |title=တောင်ကြီးညီလာခံ ဖက်ဒရယ်မူနှင့် ပြည်နယ်ပြည်မ ညီလာခံ |author=ဒေါက်တာကျော်ဝင်း |publisher=ရာပြည့်စာအုပ်တိုက် |date=December 2016 |edition=ပထမအကြိမ် |page=၂၃၂ |language=Burmese }}</ref><ref name="NUG">{{cite journal |author=ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ |title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု၏ အခြေခံမူများ |url=https://mofua.nugmyanmar.org/publication-detail/federal-paper-vol-1-no-3 |journal=Federal Paper |volume=1 |issue=3 |language=Burmese}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇)|ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ]]သည် အမည်ခံအားဖြင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ဟု ဆိုသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ပြည်မဗဟိုအစိုးရက အာဏာအားလုံးကို ချုပ်ကိုင်ထားသော တစ်ပြည်ထောင်စနစ်သဏ္ဌာန် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ်အထိ ၁၀ နှစ်ပြည့်လျှင် ပြည်နယ်များ ခွဲထွက်ခွင့်ရှိသည့် အခွင့်အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများ ရှိနေခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေကို ကျော်လွှားရန်နှင့် စစ်မှန်သော [[ဖက်ဒရယ်စနစ်]]ကို တည်ထောင်ရန်အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရက ဦးဆောင်၍ "ပြည်နယ်ပေါင်းစုံ ညီလာခံ" ကို တောင်ကြီးမြို့၌ ခေါ်ယူခဲ့သည်။ အဆိုပါညီလာခံသို့ ပြည်နယ်အသီးသီးမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး "ရှမ်းမူ" ဟု လူသိများသော ဖက်ဒရယ်အဆိုပြုချက်ကို အခြေခံကာ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ညီလာခံတွင် အောက်ပါ အဆို ၅ ရပ်ကို အဓိက တင်ပြခဲ့ကြသည် -<ref name="KyawWin2016"/><ref name="TNI_Peace">{{cite web |url=https://www.tni.org/en/article/jump-starting-the-stalled-peace-process |title=Jump-starting the stalled peace process: The 1961 Taunggyi Conference and the 1962 Coup |publisher=Transnational Institute |date=4 May 2017 |access-date=7 May 2026 |language=English }}</ref> * ပြည်နယ်များ ညီညွတ်ရေးအဆို * ပြည်ထောင်စုဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးဆွဲရေးအဆို * ပြည်ထောင်စုအမျိုးသားညီလာခံ ကျင်းပရေးအဆို * မွန်၊ ရခိုင်နှင့် ချင်းပြည်နယ်များ ဖွဲ့စည်းရေးအဆို * နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးအဆို == အတည်ပြုခဲ့သော ဖက်ဒရယ်မူ ၅ ရပ် == တောင်ကြီးညီလာခံမှ ပြည်ထောင်စုစစ်စစ် တည်ဆောက်ရေးအတွက် အောက်ပါ အခြေခံမူ ၅ ရပ်ကို တညီတညွတ်တည်း အတည်ပြုခဲ့ကြသည် -<ref name="ShanProposal1961">{{cite report |url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/THE_SHAN_FEDERAL_PROPOSAL-en-red.pdf |title=The Shan Federal Proposal (Federal Amendment Proposal) |publisher=Shan State Steering Committee |date=25 February 1961 |access-date=6 May 2026 |language=English }}</ref> # ဗမာပြည်မကို အခြားပြည်နယ်များနည်းတူ ပြည်နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းရန်။ # [[လူမျိုးစုလွှတ်တော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တို့ကို အာဏာတူညီစွာ ပေးအပ်ရန်။ # လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ ပြည်နယ်တိုင်းမှ တူညီသော ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် စေလွှတ်ရန်။ # ပြည်ထောင်စုဗဟိုအစိုးရထံသို့ အာဏာများကို ကန့်သတ်လွှဲအပ်ပြီး ကျန်ရှိသော အာဏာများ (Residual Powers - ကြွင်းကျန်သောအာဏာများ) ကို ပြည်နယ်များ၌သာ ထားရှိရန်။ # ပြည်နယ်တိုင်းတွင် သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်၊ အစိုးရအဖွဲ့နှင့် တရားရုံးများ ထားရှိရန်။ == နောက်ဆက်တွဲ ရလဒ်များ == တောင်ကြီးညီလာခံ၏ ရလဒ်များကို အခြေခံ၍ ဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]] အစိုးရသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖက်ဒရယ်နှီးနှောဖလှယ်ပွဲကြီးကို ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့သည်။ သို့သော် ဖက်ဒရယ်မူကြောင့် ပြည်ထောင်စုကြီး ပြိုကွဲတော့မည်ဟု အကြောင်းပြကာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နေဝင်း]] ခေါင်းဆောင်သော [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]က ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းယူခဲ့သဖြင့်]] မြန်မာ့ဖက်ဒရယ်ခရီးလမ်း ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။<ref name="USState1962">{{cite web |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1961-63v23/d49 |title=Memorandum From the Director, Far East Region (Heinz) to the Assistant Secretary of Defense For International Security Affairs (Nitze) |publisher=Office of the Historian, United States Department of State |date=2 March 1962 |access-date=7 May 2026 |language=English }}</ref><ref name="TNI_Peace"/> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://www.burmalibrary.org/en/category/constitutional-issues-general Constitutional Issues in Burma] - Burma Library [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] 69vnagcaoh3n2qbba5k9k4jf0xi6uiu 1030302 1030277 2026-05-07T17:14:33Z Myanmar Wik 103978 သဒ္ဒါပြင်ခဲ့သည် 1030302 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox event | event = ၁၉၆၁ တောင်ကြီးညီလာခံ | image = | image_size = | image_alt = | caption = တောင်ကြီးညီလာခံ ကျင်းပစဉ် (၁၉၆၁) | date = ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက် – ၁၆ ရက် | location = [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | coordinates = {{coord|20|47|N|97|02|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | participants = [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အစိုးရ၊ ပြည်နယ်ပေါင်းစုံ ကိုယ်စားလှယ်များ (ရှမ်း၊ ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်) | outcome = ဖက်ဒရယ်မူ (ခေါ်) ရှမ်းမူ ၅ ရပ်ကို အတည်ပြုခြင်း }} '''၁၉၆၁ တောင်ကြီးညီလာခံ''' ({{lang-en|1961 Taunggyi Conference}}) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော် [[တောင်ကြီးမြို့]] တွင် ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့မှ ၁၆ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သော သမိုင်းဝင် နိုင်ငံရေးညီလာခံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤညီလာခံသည် [[ပင်လုံစာချုပ်]]ပါ အခြေခံမူများဖြစ်သော ဒီမိုကရေစီရေး၊ အမျိုးသားတန်းတူရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တို့ကို အပြည့်အဝ ဖော်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ကို ပြင်ဆင်ရန် ရည်ရွယ်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref> သမိုင်းပါမောက္ခ(ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်း၊ ''တောင်ကြီးညီလာခံ ဖက်ဒရယ်မူနှင့် ပြည်နယ်ပြည်မ ညီလာခံ''၊ ခေတ်ပြတိုက်စာပေ၊ ပထမအကြိမ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆၊ စာမျက်နှာ ၂၃၂၊ ရန်ကုန်။</ref><ref name="NUG">{{cite journal |author=ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ |title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု၏ အခြေခံမူများ |url=https://mofua.nugmyanmar.org/publication-detail/federal-paper-vol-1-no-3 |journal=Federal Paper |volume=1 |issue=3 |language=Burmese}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇)|ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ]]သည် အမည်ခံအားဖြင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ဟု ဆိုသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ပြည်မဗဟိုအစိုးရက အာဏာအားလုံးကို ချုပ်ကိုင်ထားသော တစ်ပြည်ထောင်စနစ်သဏ္ဌာန် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ်အထိ ၁၀ နှစ်ပြည့်လျှင် ပြည်နယ်များ ခွဲထွက်ခွင့်ရှိသည့် အခွင့်အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများ ရှိနေခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေကို ကျော်လွှားရန်နှင့် စစ်မှန်သော [[ဖက်ဒရယ်စနစ်]]ကို တည်ထောင်ရန်အတွက် ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရက ဦးဆောင်၍ "ပြည်နယ်ပေါင်းစုံ ညီလာခံ" ကို တောင်ကြီးမြို့၌ ခေါ်ယူခဲ့သည်။ အဆိုပါညီလာခံသို့ ပြည်နယ်အသီးသီးမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး "ရှမ်းမူ" ဟု လူသိများသော ဖက်ဒရယ်အဆိုပြုချက်ကို အခြေခံကာ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ညီလာခံတွင် အောက်ပါ အဆို ၅ ရပ်ကို အဓိက တင်ပြခဲ့ကြသည် -<ref name="KyawWin2016"/><ref name="TNI_Peace">{{cite web |url=https://www.tni.org/en/article/jump-starting-the-stalled-peace-process |title=Jump-starting the stalled peace process: The 1961 Taunggyi Conference and the 1962 Coup |publisher=Transnational Institute |date=4 May 2017 |access-date=7 May 2026 |language=English }}</ref> * ပြည်နယ်များ ညီညွတ်ရေးအဆို * ပြည်ထောင်စုဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးဆွဲရေးအဆို * ပြည်ထောင်စုအမျိုးသားညီလာခံ ကျင်းပရေးအဆို * မွန်၊ ရခိုင်နှင့် ချင်းပြည်နယ်များ ဖွဲ့စည်းရေးအဆို * နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးအဆို == အတည်ပြုခဲ့သော ဖက်ဒရယ်မူ ၅ ရပ် == တောင်ကြီးညီလာခံမှ ပြည်ထောင်စုစစ်စစ် တည်ဆောက်ရေးအတွက် အောက်ပါ အခြေခံမူ ၅ ရပ်ကို တညီတညွတ်တည်း အတည်ပြုခဲ့ကြသည် -<ref name="ShanProposal1961">{{cite report |url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs23/THE_SHAN_FEDERAL_PROPOSAL-en-red.pdf |title=The Shan Federal Proposal (Federal Amendment Proposal) |publisher=Shan State Steering Committee |date=25 February 1961 |access-date=6 May 2026 |language=English }}</ref> # ဗမာပြည်မကို အခြားပြည်နယ်များနည်းတူ ပြည်နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းရန်။ # [[လူမျိုးစုလွှတ်တော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တို့ကို အာဏာတူညီစွာ ပေးအပ်ရန်။ # လူမျိုးစုလွှတ်တော်သို့ ပြည်နယ်တိုင်းမှ တူညီသော ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက် စေလွှတ်ရန်။ # ပြည်ထောင်စုဗဟိုအစိုးရထံသို့ အာဏာများကို ကန့်သတ်လွှဲအပ်ပြီး ကျန်ရှိသော အာဏာများ (Residual Powers - ကြွင်းကျန်သောအာဏာများ) ကို ပြည်နယ်များ၌သာ ထားရှိရန်။ # ပြည်နယ်တိုင်းတွင် သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်၊ အစိုးရအဖွဲ့နှင့် တရားရုံးများ ထားရှိရန်။ == နောက်ဆက်တွဲ ရလဒ်များ == တောင်ကြီးညီလာခံ၏ ရလဒ်များကို အခြေခံ၍ ဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]] အစိုးရသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖက်ဒရယ်နှီးနှောဖလှယ်ပွဲကြီးကို ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့သည်။ သို့သော် ဖက်ဒရယ်မူကြောင့် ပြည်ထောင်စုကြီး ပြိုကွဲတော့မည်ဟု အကြောင်းပြကာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နေဝင်း]] ခေါင်းဆောင်သော [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]က ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းယူခဲ့သဖြင့်]] မြန်မာ့ဖက်ဒရယ်ခရီးလမ်း ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။<ref name="USState1962">{{cite web |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1961-63v23/d49 |title=Memorandum From the Director, Far East Region (Heinz) to the Assistant Secretary of Defense For International Security Affairs (Nitze) |publisher=Office of the Historian, United States Department of State |date=2 March 1962 |access-date=7 May 2026 |language=English }}</ref><ref name="TNI_Peace"/> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://www.burmalibrary.org/en/category/constitutional-issues-general Constitutional Issues in Burma] - Burma Library [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] 55oq1dnol0p51m6enf98avebj64y8ly 0 285299 1030373 1029909 2026-05-08T04:07:56Z Salai Rungtoi 22844 /* နှိမ်နင်းရေး */ 1030373 wikitext text/x-wiki {{Infobox criminal organization|name=မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ|image=Shwe Kokko Scam City, Myawaddy, Myanmar.jpg|caption=မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရွှေကုက္ကိုရှိ လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်း အဓိကအဆောက်အအုံကြီးများ.|founded={{circa}} 1990s|years_active=1990s/2000 ဝန်းကျင်–လက်ရှီ |territory={{flag|Myanmar}}, တရုတ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ဒေသများ |activities=ဖွဲ့စည်းထားသော ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများတွင် ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု၊ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ လူကုန်ကူးမှု၊ ကလေးအလုပ်သမားစခိုင်းခြင်းနှင့် အဓမ္မအလုပ်ခိုင်းစေမှုတို့ ပါဝင်သည်။ |allies= အရှေ့တောင်အာရှရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများ }} [[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း|လိမ်လည်မှုစင်တာများသည်]] လိမ်လည်မှုနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုများ၏ ကြီးမားသောအစုအဝေးများဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ စီးပွားရေးဥယျာဉ်များ သို့မဟုတ် မြို့များအဖြစ် မကြာခဏ ဟန်ဆောင်ထားလေ့ရှိသည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံတွင်]] ၎င်းတို့သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] အနီးရှိ နယ်စပ်မြို့များ၊ အထူးသဖြင့် [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] - [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]] နှင့် [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကို]] မြို့တစ်ဝိုက်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{Cite news |date=2025-09-07 |title=Revealed: the huge growth of Myanmar scam centres that may hold 100,000 trafficked people |url=https://www.theguardian.com/global-development/2025/sep/08/myanmar-military-junta-scam-centres-trafficking-crime-syndicates-kk-park |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-12-08 |title=Scam Centers 'Flooding Myawaddy Town' After Myanmar Junta Crackdown |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scam-centers-flooding-myawaddy-town-after-myanmar-junta-crackdown.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Myanmar scam cities booming despite crackdown -- using Musk's Starlink |url=https://www.france24.com/en/live-news/20251014-myanmar-scam-cities-booming-despite-crackdown-using-musk-s-starlink |access-date=2026-01-02 |website=France 24 |language=en}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး ၏ အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ လူပေါင်း ၁၂၀,၀၀၀ ခန့်သည် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများတွင် အလုပ်လုပ်ရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရသည့် အခြေအနေများတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |title=Scam hubs on Thai-Myanmar border still have up to 100,000 people, Thai police says |url=https://bdnews24.com/world/4159314d246d |access-date=2026-01-02 |website=bdnews24 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite news |title=Scam centers in southeast Asia are on the rise despite crackdowns to root out the illegal industry |url=https://techxplore.com/news/2025-11-scam-centers-southeast-asia-crackdowns.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251107095037/https://techxplore.com/news/2025-11-scam-centers-southeast-asia-crackdowns.html |archive-date=7 November 2025 |access-date=2026-01-02 |language=en |url-status=live }}</ref> [[ကုလသမဂ္ဂ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ရုံး|မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂရုံး၏]] ခန့်မှန်းချက်အရ ဤလုပ်ဆောင်ချက်များသည် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများအတွက် တစ်နှစ်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၀ ဘီလီယံနီးပါး ရှာဖွေပေးသည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-11-24 |title=Myanmar state television broadcasts army crackdown on scam centers |url=https://apnews.com/article/myanmar-scam-centers-cybercrime-karen-military-4a54ce7cbfc88d51efa2bc009443c39c |access-date=2026-01-02 |website=AP News |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးအင်စတီကျု (USIP) ၏ ဖော်ပြချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံဒေသတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများ၏ မူလဇစ်မြစ်သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်းက ထိန်းကျောင်းမှု လျော့ရဲသော ကာစီနိုများနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားလုပ်ငန်းများမှ အစပြုခဲ့သည်။ နယ်စပ်ဒေသရှိ အဆိုပါ အစောပိုင်း လောင်းကစားဗဟိုဌာနများသည် နောက်ပိုင်းတွင် လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံများ အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိခဲ့သည်။ အင်တာနက်ချိတ်ဆက်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်လာပြီး ရာဇဝတ်ကွန်ရက်များက လောင်းကစားလုပ်ငန်းမှ အမြတ်များအစား အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအစီအစဉ်များသို့ ကူးပြောင်းလာသည်နှင့်အမျှ အဆိုပါလုပ်ငန်းများသည် ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် သိသိသာသာ အရှိန်မြှင့်တိုးတက်လာခဲ့သည်။ <ref name="Reuters">{{Cite news |title=What are Southeast Asia's scam centres, and why are they being dismantled? |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/what-are-southeast-asias-scam-centres-why-are-they-being-dismantled-2025-03-04/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250406120132/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/what-are-southeast-asias-scam-centres-why-are-they-being-dismantled-2025-03-04/ |archive-date=6 April 2025 |access-date=2026-01-02 |work=Reuters |language=en-US |url-status=live }}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကို]]ရှိ အထင်ရှားဆုံးလိမ်လည်မှုစင်တာအား ဟောင်ကောင်အခြေစိုက် Yatai International Holdings Group နှင့် ဒေသခံလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ မိတ်ဖက်များက မှတ်ပုံတင်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="malaymail.com">{{Cite web |date=2025-03-06 |title=What to know about the South-east Asian scam centres set up at the Myanmar-Thai border |url=https://www.malaymail.com/news/world/2025/03/06/what-to-know-about-the-south-east-asian-scam-centres-set-up-at-the-myanmar-thai-border/168766 |access-date=2026-01-02 |website=Malay Mail |language=en}}</ref>အထူးသဖြင့် COVID-19 ကပ်ရောဂါကာလအတွင်းနှင့် ၎င်း၏အပြီးတွင် အဆိုပါစင်တာများသည် လောင်းကစားဌာနများမှ ပြင်းထန်သော လိမ်လည်မှုဗဟိုချက်များအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ထိုနေရာအား အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ ငွေကြေးခဝါချမှု၊ cryptocurrency လိမ်လည်မှုနှင့် အဆိုပါဆက်စပ်လုပ်ရပ်များအတွက် ပြန်လည်အသုံးပြုလာကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Zaw |first=Aung |date=2025-11-27 |title=The Story of Shwe Kokko: How a Border Backwater Became a Global Crime Hub |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/the-story-of-shwe-kokko-how-a-border-backwater-became-a-global-crime-hub.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Kapi |first=Saw |date=2025-01-28 |title=Shwe Kokko: How governance failures and political quagmire created Myanmar's most notorious crime hub |url=https://myanmar-now.org/en/news/shwe-kokko-how-governance-failures-and-political-quagmire-created-myanmars-most-notorious-crime-hub/ |access-date=2026-01-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီးတွင် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|နိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းစစ်သည်]] ရာဇ၀တ်မှုများအတွက် အခြေအနေကောင်းများကို ဖန်တီးပေးခဲ့ပြီး လိမ်လည်မှုစင်တာများသည် ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုနှင့် လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အချက်အချာနေရာများ ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web |date=2025-12-08 |title=Scam Centers 'Flooding Myawaddy Town' After Myanmar Junta Crackdown |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scam-centers-flooding-myawaddy-town-after-myanmar-junta-crackdown.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Myanmar Junta's 'Raid' on KK Park Scam Hub a PR Stunt: Locals, Experts |url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmars-crisis-the-world/myanmar-juntas-raid-on-kk-park-scam-hub-a-pr-stunt-locals-experts.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ဒေသခံလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၊ ပြည်သူ့စစ်များနှင့် နယ်စပ်တပ်ဖွဲ့များသည် ဝင်ငွေ သို့မဟုတ် ဒေသန္တရထိန်းချုပ်မှုအတွက် လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများကို တစ်ခါတစ်ရံ သည်းခံခဲ့ကြသည်ဟု သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Peng |first=Xu |date=2025-12-24 |title=Huge online scam operations are flourishing in war-torn Myanmar – I travelled there to find out why |url=http://theconversation.com/huge-online-scam-operations-are-flourishing-in-war-torn-myanmar-i-travelled-there-to-find-out-why-271701 |access-date=2026-01-02 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> == အလုပ်ခန့်ထားမှု == လိမ်လည်မှုစင်တာများသည် [[ဒစ်ဂျစ်တယ် ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း|ဒစ်ဂျစ်တယ်စျေးကွက်ရှာဖွေရေး]] ၊ IT၊ ဒေတာအကူ၊ ဘာသာပြန်ဝန်ဆောင်မှု၊ ဖောက်သည်ပံ့ပိုးမှု သို့မဟုတ် cryptocurrency ရောင်းဝယ်မှုတို့တွင် လစာမြင့်မားပြီး တရားဝင်အလုပ်ရရှိရန် အတုအယောင်ကမ်းလှမ်းချက်များဖြင့် အခြေခံအလုပ်ရှာဖွေသူများကို ဆွဲဆောင်လေ့ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အလုပ်ခေါ်ယူမှုများအတွက် ကြော်ငြာများကို လူမှုမီဒီယာပလက်ဖောင်းများ၊ အလုပ်အကိုင်ဝက်ဘ်ဆိုက်များ သို့မဟုတ် မက်ဆေ့ချ်အက်ပ်များတွင် တင်လေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-02-21 |title=Nearly 260 Workers Freed from Myanmar Scam Compounds Identified as… |url=https://www.ijm.org/news/nearly-260-workers-freed-myanmar-scam-compounds-identified-trafficking-victims-thailand |access-date=2026-01-02 |website=International Justice Mission |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Thailand receives hundreds of human trafficking victims held at Myanmar scam centers - UPI.com |url=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2025/02/13/thailand-Myanmar-call-centers/9441739433876/ |access-date=2026-01-02 |website=UPI |language=en}}</ref> ထို့ကြောင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] ၊ [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၊ [[တောင်အာရှ]] ၊ [[အာဖရိက]] နှင့် အခြားနိုင်ငံများမှ သားကောင်များစွာ ရောက်ရှိလာကြသည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့ကို လိမ်လည်မှုစင်တာများသို့ ခေါ်ဆောင်သွားပြီး လိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အလုပ်လုပ်ရန် ဖိအားပေးခံရသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-01-30 |title=Myanmar militia 'ready to return' more than 60 trafficked foreigners to Thailand |url=https://www.rfa.org/english/myanmar/2025/01/30/scam-centers-release-foreigners/ |access-date=2026-01-02 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref> လက်ခံပြီးသည်နှင့် သားကောင်များကို [[မဲဆောက်မြို့|မဲဆောက်]] (ထိုင်းနိုင်ငံ) ကဲ့သို့သော နယ်စပ်မြို့များသို့ မကြာခဏ ပို့ဆောင်ခံရပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] ၊ ရွှေကုက္ကို သို့မဟုတ် အခြားမြို့များကဲ့သို့သော မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစင်တာများသို့ ခိုးသွင်းခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းညွှန်ခံရလေ့ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-02-20 |title=Chinese workers from Myanmar scam centers begin to fly home from Thailand |url=https://www.benarnews.org/english/news/thai/chinese-workers-from-myanmar-scam-fly-home-02202025074703.html |access-date=2026-01-02 |website=Benar News |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news |date=2025-02-21 |title=Tens of thousands could be held in illegal scam compounds in Myanmar, Thai police general says |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/21/myanmar-scam-call-centre-compounds |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> နိုင်ငံအများအပြားမှ နိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံသားများကို လိမ်လည်မှုစင်တာများသို့ စုဆောင်းခဲ့ပြီး အများစုမှာ တရုတ်နိုင်ငံမှ ဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံသားများတွင် [[အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ|အီသီယိုးပီးယား]] ၊ [[ကင်ညာနိုင်ငံ|ကင်ညာ]] [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|၊ အင်ဒိုနီးရှား]] ၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]] [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|၊ ဖိလစ်ပိုင်၊]] [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး]] ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ|နီပေါ]] ၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]] နှင့် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းနိုင်ငံတို့]] ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |title=Myanmar detains over 10K foreigners in online scam centre crackdown |url=https://www.business-standard.com/world-news/myanmar-detains-over-10k-foreigners-in-online-scam-centre-crackdown-125102800488_1.html}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2025-02-21 |title=Tens of thousands could be held in illegal scam compounds in Myanmar, Thai police general says |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/21/myanmar-scam-call-centre-compounds |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref> https://www.theguardian.com/world/2025/feb/21/myanmar-scam-call-centre-compounds "Tens of thousands could be held in illegal scam compounds in Myanmar, Thai police general says" </ref> == နေရာများ == {{Location map many|Myanmar}} လိမ်လည်မှုစင်တာများ၏ အဓိကဗဟိုချက်များသည် အောက်ပါဒေသများတွင် အဓိကထားရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=Inside Southeast Asia's Casino Scam Archipelago |url=https://thediplomat.com/2022/08/inside-southeast-asias-casino-scam-archipelago/ |access-date=2026-01-02 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> * [[လောက်ကိုင်မြို့|လောင်းကိုင်]] လောက်ကိုင်မှာ လိမ်လည်မှုတွေက အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း နယ်စပ်တဝိုက်မှာ တည်ရှိပြီး မူဆယ်၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ၊ မိုင်းလားနဲ့ [[ပန်ဆန်းမြို့|ပန်ခမ်းမြို့တွေ]] က တခြားစင်တာတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ <ref>{{Cite web |title=Kyar Phyant Crackdown |url=https://ispmyanmar.com/wp-content/uploads/2024/07/Trends-to-Watch.pdf}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီးမှာ အဲဒီဒေသဟာ တရုတ်ဂိုဏ်းတွေက လည်ပတ်တဲ့ အဓိက ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ [[ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂက]] လောက်ကိုင်ရဲ့ လိမ်လည်မှုစင်တာတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲလာမှုကို " '''လိမ်လည်မှု''' " အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်ကို ခြံဝင်းတွေထဲ ဆွဲဆောင်၊ ထိန်းသိမ်းပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက သားကောင်တွေကို ရည်ရွယ်တဲ့ ရှုပ်ထွေးတဲ့ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတွေ လုပ်ဖို့ အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခဲ့ပါတယ်။ လောက်ကိုင်မှာ အခြေစိုက်တဲ့ အင်အားအကြီးဆုံး မိသားစုတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့ မင်မိသားစုဟာ ကြီးမားတဲ့ call-centre လိမ်လည်မှုကွန်ရက်တွေကို လည်ပတ်ခဲ့ပြီး ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ဝင်ငွေ ယွမ် ၁၀ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံကျော်) ရရှိခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ <ref>{{Cite web |date=2025-09-30 |title=Death sentences for 11 Ming clan members over Myanmar scam empire |url=https://www.nationthailand.com/news/world/40056124 |access-date=2026-01-02 |website=nationthailand |language=en-US}}</ref> မိသားစုအကြီးအကဲ [[Ming Xuechang|မင်ရှူချန်]] ဟာ သူ့ကိုယ်သူ သတ်သေသွားတယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး တခြား မိသားစုဝင်တွေကိုတော့ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေဆီ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပါတယ်။ <ref>{{Cite web |date=2025-09-29 |title=China sentences 11 members of Ming mafia family to death |url=https://www.bbc.com/news/articles/c78nrx309kzo |access-date=2026-01-02 |website=BBC |language=en-GB}}</ref> ရိုက်နှက်ခြင်း၊ သွားလာခွင့် ကန့်သတ်ခြင်း၊ အလုပ်ချိန် ကြာမြင့်ခြင်း၊ လူကုန်ကူးခြင်းနှင့် စူးစမ်းရှာဖွေခြင်းကဲ့သို့သော အလွဲသုံးစားပြုမှုများနှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများသည် မြို့လယ်တွင် အဖြစ်များခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2022-06-24 |title=Chinese gangs kidnapping Burmese to work online scams from border towns |url=https://english.dvb.no/chinese-gangs-scam-border-town-youth/ |access-date=2026-01-02 |website=DVB |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Myanmar: Post-coup economic turmoil drives youth into Chinese-run cyber scams |url=https://www.business-humanrights.org/en/latest-news/myanmar-economic-turmoil-post-coup-drives-youth-into-chinese-led-online-fraud-operations/ |access-date=2026-01-02 |website=Business and Human Rights Centre |language=en}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် လောက်ကိုင်ကို သိမ်းပိုက်ရန် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|Operation 1027 ကို]] စတင်ခဲ့ပြီး လိမ်လည်လှည့်ဖြားသော အလုပ်သမားများ ဒေသမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကြပြီး အချို့ကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားခဲ့သည်။ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်သည်]] ထိုနယ်မြေအတွင်း ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုများကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်ချက်များကို မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Nu Nu Lusan |last2=Emily Fishbein |title=Under siege in Myanmar's cyber-scam capital |url=https://www.aljazeera.com/news/longform/2024/7/29/under-siege-in-myanmars-cyber-scam-capital |access-date=2026-01-02 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> * [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] : ဤဒေသသည် [[ကရင်ပြည်နယ်|ကရင်ပြည်နယ်ရှိ]] နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသားများက အော်ပရေတာများနှင့် သားကောင်များအဖြစ် ပါဝင်ပတ်သက်ပြီး လိမ်လည်မှုစင်တာများ တည်ထောင်ခြင်းကြောင့် ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-03-15 |title=Nearly 3,000 Chinese suspects brought back from Myanmar scam hubs, ministry says |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3302526/china-brings-back-3000-suspects-myanmar-cyber-scam-hub-after-no-safe-havens-vow |access-date=2026-01-02 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းမှစ၍ မြဝတီ လိမ်လည်မှု စင်တာများမှ လူပေါင်း ၅၂၀၀ ကျော်ကို ကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၃၅၀၀ ကျော်ကို [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]မှတစ်ဆင့် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-03-18 |title=Scam hubs on Thai-Myanmar border still have up to 100,000 people, Thai police says |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2025/03/18/scam-hubs-on-thai-myanmar-border-still-have-up-to-100000-people-thai-police-says |access-date=2026-01-02 |website=The Star |language=en}}</ref> ** [[KK Park|KK ပန်းခြံ]] ** [[ရွှေကုက္ကိုလ်မြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]] အွန်လိုင်းမှ လိမ်လည်လှည့်ဖြားမှုဖြင့် အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေမှုများ ဒေသတွင်းတစ်ဝိုက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများ အပါအဝင် သားကောင်များကို ဤနေရာတွင် လူကုန်ကူးခံရပြီး ရွှေတြိဂံ တွင် လှုပ်ရှားနေသော ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများအောက်တွင် ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုများ လုပ်ဆောင်ရန် အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |title=Online scam operations and trafficking |url=https://bangkok.ohchr.org/sites/default/files/wp_files/2023/08/ONLINE-SCAM-OPERATIONS-2582023.pdf |website=bangkok.ohchr.org}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Burma's Cyber Scam Centers: A Global Security Crisis, Now Targeting Americans |url=https://eng.mizzima.com/2025/07/14/24389 |website=Mizzima}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Inside Southeast Asia's Criminal Resurgence|url=https://time.com/6899646/scams-trafficking-drugs-southeast-asia-golden-triangle/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250730181318/https://time.com/6899646/scams-trafficking-drugs-southeast-asia-golden-triangle/|archive-date=30 July 2025|access-date=5 May 2026|url-status=dead}}</ref> == အလွဲသုံးစားပြုမှုများနှင့် အကြမ်းဖက်မှုများ == အချစ်ဇာတ်လမ်းလိမ်လည်မှု၊ အတုအယောင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကြော်ငြာများ၊ crypto လိမ်လည်မှုများနှင့် အွန်လိုင်းလောင်းကစားလိမ်လည်မှုများကဲ့သို့သော လိမ်လည်မှုများပြုလုပ်ရန် သားကောင်များသည် တစ်နေ့လျှင် ၁၇ နာရီအထိ အလုပ်ချိန်ကြာမြင့်စွာ အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=How Chinese mafia are running a scam factory in Myanmar |url=https://www.dw.com/en/how-chinese-mafia-are-running-a-scam-factory-in-myanmar/a-68113480 |access-date=2026-01-02 |website=DW |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-09-08 |title=Myanmar's 100K Scam Centers: Human Trafficking Crisis |url=https://washingtoncentre.org/myanmars-100000-strong-scam-centres-human-trafficking-crisis-fueled-by-military-complicity/ |access-date=2026-01-02 |website=Washington Centre |language=en-US}}</ref> အစားအစာ အကန့်အသတ်ရှိပြီး ဆင်းရဲနွမ်းပါးပြီး ဆေးဝါးကုသမှုလည်း မရှိပါ။ အလုပ်မလုပ်တော့သည့်အခါ၊ ပစ်မှတ်လွဲချော်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ထွက်ပြေးရန်ကြိုးစားသည့်အခါ သားကောင်များကို ရိုက်နှက်ခြင်းနှင့် လျှပ်စစ်ရှော့ခ်ဖြင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref name=":3">{{Cite news |last=Myat |first=Su |date=2025-02-25 |title=Beatings, torture and electric shocks: freed scam compound workers allege horrific abuse |url=https://www.theguardian.com/world/2025/feb/25/beatings-torture-and-electric-shocks-freed-scam-compound-workers-allege-horrific-abuse |access-date=2026-01-02 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]] ၊ <ref>{{Cite web |date=2025-03-18 |title=18 Bangladeshis imprisoned, tortured in 'scam centres' in Myanmar to return home |url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/18-bangladeshis-imprisoned-tortured-scam-centres-myanmar-return-home-1096256 |access-date=2026-01-02 |website=The Business Standard |language=en}}</ref> [[နီပေါနိုင်ငံ|နီပေါ]] <ref>{{Cite web |title=47 Nepalis Rescued From Scam Centers in Myanmar Arrive in Kathmandu |url=https://www.occrp.org/en/news/news-story-47-nepalis-rescued-from-scam-centers-in-myanmar-arrive-in-kathmandu |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211234128/https://www.occrp.org/en/news/news-story-47-nepalis-rescued-from-scam-centers-in-myanmar-arrive-in-kathmandu |archive-date=11 December 2025 |access-date=2026-01-02 |website=OCCRP |language=en-US |url-status=live }}</ref> နှင့် ပါကစ္စတန် <ref>{{Cite web |date=2025-02-14 |title=Freed Scam Center Victims Tell of Torture by Karen Militia |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/freed-scam-center-victims-tell-of-torture-by-karen-militia.html |access-date=2026-01-02 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> တို့မှ နိုင်ငံသားများစွာ၊ [ ၄ ] တရုတ်၊ ဘရာဇီး၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ မလေးရှား၊ သီရိလင်္ကာ၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]] ၊ <ref>{{Cite web |title=Indonesia to question more than 500 citizens freed from Myanmar scam centres |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-question-more-than-500-citizens-freed-myanmar-scam-centres-2025-03-18/ |website=Reuters}}</ref> အိန္ဒိယ၊ လာအို၊ အီသီယိုးပီးယား၊ [[ကင်ညာနိုင်ငံ|ကင်ညာ]]၊ [[ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ|ယူဂန်ဒါ]]၊ [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ|နိုင်ဂျီးရီးယား]]နှင့် [[တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံ|တန်ဇန်းနီးယား]]တို့မှ အများအပြား အပါအဝင် သတင်းပို့ခံရသူများတွင် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများ ခံခဲ့ရသည်။ PVC ပိုက်များ၊ ကြိုးများ၊ အားသွင်းကြိုးများ သို့မဟုတ် တုတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သားကောင်များတွင် ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာများနှင့် ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။ <ref name=":3" /> အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အမျိုးသားတစ်ဦး၏ သတင်းပို့ချက်အရ လူ ၈၀၀ ကို အိမ်သာ ၁၀ ခုသာ မျှဝေသုံးစွဲရန် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=9 March 2025 |title=They Were Forced To Scam Others Worldwide. Now Thousands Are Detained on the Myanmar Border |url=https://apnews.com/article/myanmar-thailand-scam-centers-trapped-humanitarian-c1cab4785e14f07859ed59c821a72bd2 |access-date=2026-01-02 |website=FRONTLINE |language=en}}</ref> ထွက်ပြေးနိုင်သူများသည် ကြောက်ရွံ့မှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ အိပ်မက်ဆိုးများနှင့် ရေရှည်စိတ်ဒဏ်ရာကဲ့သို့သော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒုက္ခများကို ခံစားခဲ့ကြရကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။ သားကောင်များစွာသည် မိမိကိုယ်ကိုသတ်သေရန် ကြံစည်မှုများနှင့် တရားမဝင်လုပ်ရပ်များထဲသို့ အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံရခြင်းကြောင့် ရှက်ရွံ့မှုများ ခံစားခဲ့ရကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Erin Foley |date=2025-12-17 |title=The Christians Helping People Enslaved by Cybercrime Scam Centers |url=https://www.christianitytoday.com/2025/12/scam-center-myanmar-released-ijm-christian-victims/ |access-date=2026-01-02 |website=Christianity Today |language=en-US}}</ref> == နှိမ်နင်းရေး == ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် လိမ်လည်မှုနေရာများကို လူသိများသော ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ [[KK Park|KK Park ကို]] ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းရှင်းလင်းခဲ့ပြီး အလုပ်သမားထောင်ပေါင်းများစွာကို လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး ဂြိုလ်တုဆိပ်ကမ်းများကို သိမ်းဆည်းခဲ့ပြီး အဆောက်အအုံ ၆၀၀ ကျော်ကို ဖြိုဖျက်ခဲ့ကာ လူ ၂၀၀၀ ကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ရွှေကုက္ကိုမြို့တစ်ဝိုက်ရှိ နေရာများတွင် လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် အလုပ်သမား ၃၅၀ နီးပါးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-10-21 |title=KK园区：缅甸臭名昭著的网络诈骗中心被军政府攻占，背后涉华人黑帮 |url=https://www.bbc.com/zhongwen/articles/cr5e3y3l05no/simp |access-date=2026-01-02 |website=BBC News 中文 |language=zh-hans}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2025-11-19 |title=Myanmar junta says raided online scam centre, arrested over 300 |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2025/11/19/myanmar-junta-says-raided-online-scam-centre-arrested-over-300 |access-date=2026-01-02 |website=The Star |language=en}}</ref> ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသော နိုင်ငံခြားသား ၁၀,၀၀၀ ကျော်ကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Myanmar detains over 10K foreigners in online scam centre crackdown |url=https://www.business-standard.com/world-news/myanmar-detains-over-10k-foreigners-in-online-scam-centre-crackdown-125102800488_1.html}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၅ ရက်အထိ မြဝတီမြို့နယ်အတွင်းသို့ တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသည့် ပြည်ပနိုင်ငံ သား စုစုပေါင်း ၁၄,၆၃၄ ဦး ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ ၁၃,၄၂၂ ဦးကို ထိုင်းနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ ပြည်နှင်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု (Telecom Fraud) နှင့် ဒုစရိုက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဆက်စပ်ပါဝင်ခဲ့ကြသည့် ပြည်ပနိုင်ငံသား သုံးဦးအား သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသို့ ထပ်မံလွှဲပြောင်းပေးအပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်ပနိုင်ငံသားရှစ်ဦး ထပ်မံဖော်ထုတ်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ကာ ပြည်နှင်နိုင်ရေး စစ်ဆေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82447 |access-date=2026-05-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {{Incomplete list}} {| class="wikitable" |+နှိမ်နင်းရေး လုပ်ငန်းများ !ရက်စွဲ !တည်နေရာ !မြန်မာနိုင်ငံသား !နိုင်ငံခြားသား !စုစုပေါင်း !ရင်းမြစ် |- |၁ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]] |၀ |{{အလံ|China}} ၄၃ |၄၃ |<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တရားမဝင်ဝင်ရောက်နေထိုင်လျက်ရှိသည့် ပြည်ပနိုင်ငံသား ၄၃ ဦးအား ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်၊ ကာလိမြို့၊ ဝမ်မိုင်ကျေးရွာအနီး ထပ်မံဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82327 |access-date=2026-05-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၄ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ [[မိုင်းပန်မြို့နယ်]] |၄ |{{အလံ|China}} ၅၂ |၅၆ |<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် အဆောက်အအုံများ၊ ပစ္စည်းများနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82408 |access-date=2026-05-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၇ မေ ၂၀၂၆ |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းပန်မြို့နယ် | |{{အလံ|China}} ၃ |၃ |<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82500 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |} == နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံခြားပိုင်ဆိုင်မှုထိန်းချုပ်ရေးရုံး (OFAC) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရွှေကုက္ကိုနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ဆိုက်ဘာလိမ်လည်မှုစင်တာများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အဖွဲ့အစည်း ၁၉ ခုနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအား လိမ်လည်မှု၊ လူကုန်ကူးမှုနှင့် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ပြီး အမေရိကန်နှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အခြားသူများအား လှည့်စားခဲ့မှုများအတွက် ပိတ်ဆို့အရေးယူခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-12-23|title=Treasury Sanctions Southeast Asian Networks Targeting Americans with Cyber Scams|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0237|access-date=2026-01-02|website=U.S. Department of the Treasury|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=U.S. Treasury Sanctions 19 Myanmar, Cambodia Entities for Forcing Trafficking Victims into Crypto Scams – Union of Arab Banks |url=https://uabonline.org/english-news/u-s-treasury-sanctions-19-myanmar-cambodia-entities-for-forcing-trafficking-victims-into-crypto-scams/ |access-date=2026-01-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=US sanctions 8 in Myanmar, Thailand for online scams, forced labor |url=https://newsable.asianetnews.com/world/us-sanctions-8-in-myanmar-thailand-for-online-scams-forced-labor-articleshow-t5aab2t |access-date=2026-01-02 |website=Asianet Newsable |language=en}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်အစိုးရများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အခြားနေရာများရှိ နိုင်ငံဖြတ်ကျော်လိမ်လည်မှုကွန်ရက်တစ်ခုအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=UK and US take joint action to disrupt major online fraud network |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-and-us-take-joint-action-to-disrupt-major-online-fraud-network |access-date=2026-01-02 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိမ်လည်မှုစင်တာများကို တရုတ်နိုင်ငံက အဓိကတွန်းအားပေးဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အဆိုပါစင်တာများ၏ အော်ပရေတာများအား ကွပ်မျက်ရာတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ တရုတ်နိုင်ငံသားအများအပြား လူကုန်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် လိမ်လည်မှုများ၏ ပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့ရခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=China repatriates 900 from Myanmar scam centres |url=https://www.news24.com/world/china-repatriates-900-from-myanmar-scam-centres-20250424 |access-date=2026-01-02 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=China executes 11 members of Myanmar-based group in crackdown on scam operations |url=https://www.nbcnews.com/world/china/china-executes-11-members-myanmar-based-group-crackdown-scam-operation-rcna256453 |access-date=2026-01-30 |website=NBC News |language=en}}</ref> ထိုင်းနိုင်ငံသည် လိမ်လည်မှုစင်တာများရှိသည့် နယ်စပ်ဒေသများသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရေးကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-02-07 |title=Sixty-one people rescued from Myanmar scam centres handed over to Thai authorities |url=https://www.theonlinecitizen.com/2025/02/07/sixty-one-people-rescued-from-myanmar-scam-centres-handed-over-to-thai-authorities/ |access-date=2026-01-02 |website=The Online Citizen |language=en-GB }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> မြန်မာစစ်တပ်သည် အဓိကအားဖြင့် ကေကေပန်ခ်နှင့် ရွှေကုက္ကိုရှိ လိမ်လည်မှုဗဟိုဌာနများပေါ်တွင် စီးနင်းမှုများပြုလုပ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းကို အထူးသဖြင့် တရုတ်နှင့် အမေရိကန်တို့ထံမှ ပြင်ပသံတမန်ရေးဖိအားများကို တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် ဘောင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar military raids online scam hub, arrests nearly 350 on Thai border |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/19/myanmar-military-raids-online-scam-hub-arrests-nearly-350-on-thai-border |access-date=2026-01-02 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူကုန်ကူးခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရာဇဝတ်မှု]] [[ကဏ္ဍ:လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] 0xq0eav7rztrqpsv6g2zw7j03vvj8yr 1 285371 1030291 1030034 2026-05-07T15:44:59Z Chanpyaelinn 44152 /* ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တရားဝင် နိုင်ငံခြား ခရီးစဉ် ကဏ္ဍ Update မဖြစ်ပါသဖြင့် ပြင်ဆင်လိုခြင်း */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1030291 wikitext text/x-wiki == ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တရားဝင် နိုင်ငံခြား ခရီးစဉ် ကဏ္ဍ Update မဖြစ်ပါသဖြင့် ပြင်ဆင်လိုခြင်း == ဦးညိုစော သည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တရားဝင် နိုင်ငံခြား ခရီးစဉ် အနေဖြင့် တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့၌ ကျင်းပသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ယုံကြည်မှုနှစ် အထိမ်းအမှတ်နိုင်ငံတကာဖိုရမ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ပါသေးတယ်။ အဲဒါပတ်သက်ပြီး [https://www.moi.gov.mm/news/78001 ဒီမှာ] ဖတ်ရှုလို့ရပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် ဦးညိုစော ရဲ့ နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တရားဝင် ခရီးစဉ်မှာ (၁) ခု မဟုတ်ဘဲ (၂) ခု ဖြစ်ကြောင်းပြင်လိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Chanpyaelinn|Chanpyaelinn]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Chanpyaelinn|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၂၊ ၆ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ပြီး ဖြစ်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၀၂၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဂုဏ်ပြုခံရခြင်းအပိုင်းတွင် "၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၄/၂၀၁၆ အားဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ကိုချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။" ဟူ၍ ထပ်ဖြည့်ထားပါတယ်။ [https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/3ca3a1e3-b448-4c9a-b428-cf32d455055e/resource/155c187b-6893-4037-bacb-a6ca8676deb2/download/69-18.pdf ဒီလင့်ခ်] မှာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြန်တမ်း ဖြစ်ပြီး ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ၏ အမှတ်စဉ် (၅) တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးညိုစော ၊ စစ်ထောက်ချုပ် ဟု ပါဝင်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Chanpyaelinn|Chanpyaelinn]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Chanpyaelinn|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၄၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) czabx0hhctj3kgq7f2re45owmu2f5d6 0 285379 1030313 1030173 2026-05-07T19:56:19Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030313 wikitext text/x-wiki အဆိုတော် idea ကို ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လပွတ္တာခရိုင်၊ လပွတ္တာမြို့နယ်၊ ကကရံ ရွာတွင် အဖဦးမြင့်စိုး နှင့် အမိ ဒေါ်သန်းသန်းဝင်းတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ငယ်နာမည်မှာ ဒွေးလေးဖြစ်သည်။ [[File:The Burmese Artist idea.jpg|thumb|Burmese Artist idea]] s6loi3s3l1o2i5mmi44p7qlqgjha67u 1030365 1030313 2026-05-08T01:20:03Z Zawzawaungthwin 100038 {{delete|Test page}} 1030365 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}} အဆိုတော် idea ကို ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လပွတ္တာခရိုင်၊ လပွတ္တာမြို့နယ်၊ ကကရံ ရွာတွင် အဖဦးမြင့်စိုး နှင့် အမိ ဒေါ်သန်းသန်းဝင်းတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ငယ်နာမည်မှာ ဒွေးလေးဖြစ်သည်။ [[File:The Burmese Artist idea.jpg|thumb|Burmese Artist idea]] 5abgvby8c3rs3n52uy4qn8s7ed2y7uw 1030417 1030365 2026-05-08T07:15:56Z ~2026-27839-67 142383 /* */ 1030417 wikitext text/x-wiki အဆိုတော် idea ကို ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လပွတ္တာခရိုင်၊ လပွတ္တာမြို့နယ်၊ ကကရံ ရွာတွင် အဖဦးမြင့်စိုး နှင့် အမိ ဒေါ်သန်းသန်းဝင်းတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ငယ်နာမည်မှာ ဒွေးလေးဖြစ်သည်။ qckdetig8jiqfomch7fdaw6ztgvfl1i 100 285391 1030289 1030195 2026-05-07T14:38:20Z Salai Rungtoi 22844 1030289 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=07|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[အညာ စစ်မြေပြင်]] ***စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကနီမြို့နယ်]]၊ [[ဝင်မနားရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ဝင်းမနားရွာ]]ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံအား စစ်လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူနေသည့် တော်လှန်ရေးရဲဘော် နှစ်ဦး သေဆုံးသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t (BBC)] '''စီးပွားရေးနှင့် စီးပွားကူးသန်း''' *မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂၂၀၀ ဂရမ် (၁၁၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82498 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} cmb2ujvu4k97blag65c94rpb91ug9p6 1030372 1030289 2026-05-08T04:03:08Z Salai Rungtoi 22844 1030372 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=07|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[အညာ စစ်မြေပြင်]] ***စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကနီမြို့နယ်]]၊ [[ဝင်မနားရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ဝင်းမနားရွာ]]ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံအား စစ်လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူနေသည့် တော်လှန်ရေးရဲဘော် နှစ်ဦး သေဆုံးသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t (BBC)] '''စီးပွားရေးနှင့် စီးပွားကူးသန်း''' *မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂၂၀၀ ဂရမ် (၁၁၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82498 (MOI)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ]] ***[[ရှမ်းပြည်နယ်]](တောင်ပိုင်း)၊ [[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိသည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82500 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} j5wmej2xl4aa07asl1d08t45f6k7zno 1030389 1030372 2026-05-08T04:48:21Z Salai Rungtoi 22844 1030389 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=07|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[အညာ စစ်မြေပြင်]] ***စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကနီမြို့နယ်]]၊ [[ဝင်မနားရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ဝင်းမနားရွာ]]ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံအား စစ်လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူနေသည့် တော်လှန်ရေးရဲဘော် နှစ်ဦး သေဆုံးသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t (BBC)] '''စီးပွားရေးနှင့် စီးပွားကူးသန်း''' *မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂၂၀၀ ဂရမ် (၁၁၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82498 (MOI)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ]] ***[[ရှမ်းပြည်နယ်]](တောင်ပိုင်း)၊ [[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိသည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82500 (MOI)] *တရုတ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်းများဖြစ်ကြသော လီရှန်ဖူ (Li Shangfu) နှင့် ဝေဖန်ဟီ (Wei Fenghe) တို့နှစ်ဦးစလုံးသည် အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခြင်းခံရပြီးနောက် ၎င်းတို့အား သေဒဏ်ပေးရန်နှင့် အဆိုပါသေဒဏ်ကို နှစ်နှစ်ဆိုင်းငံ့ထားရန် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [https://www.bbc.com/news/articles/clypjx383j2o (BBC News)] [https://www.politico.eu/article/china-sentences-two-former-ministers-to-suspended-death-penalty/ (''Politico'')] <!-- All news items above this line -->}} ol587akm0ct38kl5y5vbah91bqywn1l 1030403 1030389 2026-05-08T05:22:35Z Salai Rungtoi 22844 1030403 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=07|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ ***[[အညာ စစ်မြေပြင်]] ****စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကနီမြို့နယ်]]၊ [[ဝင်မနားရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ဝင်းမနားရွာ]]ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံအား စစ်လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူနေသည့် တော်လှန်ရေးရဲဘော် နှစ်ဦး သေဆုံးသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t (BBC)] ***ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ဖြူးမြို့|ဖြူး]]နှင့် [[ထန်းတပင်မြို့၊ တောင်ငူခရိုင်|ထန်းတပင်မြို့]]များ၏ အပိုင်းအခြားရှိ စစ်တောင်းမြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ သစ်ချောက်ခင်၊ ရှားပင်ရှောင်နှင့် ဘွားအေစုရွာတို့အား မနေ့က မေလ ၇ ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် စစ်တပ်က လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၄ ဦးရှိပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ အချို့လည်း ရှိသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cddpe7274gvt (BBC)] '''စီးပွားရေးနှင့် စီးပွားကူးသန်း''' *မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂၂၀၀ ဂရမ် (၁၁၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82498 (MOI)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ]] ***[[ရှမ်းပြည်နယ်]](တောင်ပိုင်း)၊ [[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိသည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82500 (MOI)] *တရုတ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်းများဖြစ်ကြသော လီရှန်ဖူ (Li Shangfu) နှင့် ဝေဖန်ဟီ (Wei Fenghe) တို့နှစ်ဦးစလုံးသည် အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခြင်းခံရပြီးနောက် ၎င်းတို့အား သေဒဏ်ပေးရန်နှင့် အဆိုပါသေဒဏ်ကို နှစ်နှစ်ဆိုင်းငံ့ထားရန် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [https://www.bbc.com/news/articles/clypjx383j2o (BBC News)] [https://www.politico.eu/article/china-sentences-two-former-ministers-to-suspended-death-penalty/ (''Politico'')] <!-- All news items above this line -->}} f1p6nbcaqbx5vh0119kj5q8dd5fbiyu 1030442 1030403 2026-05-08T08:35:19Z Salai Rungtoi 22844 1030442 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=07|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ ***[[အညာ စစ်မြေပြင်]] ****စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကနီမြို့နယ်]]၊ [[ဝင်မနားရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ဝင်းမနားရွာ]]ရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံအား စစ်လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူနေသည့် တော်လှန်ရေးရဲဘော် နှစ်ဦး သေဆုံးသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t (BBC)] ***ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ဖြူးမြို့|ဖြူး]]နှင့် [[ထန်းတပင်မြို့၊ တောင်ငူခရိုင်|ထန်းတပင်မြို့]]များ၏ အပိုင်းအခြားရှိ စစ်တောင်းမြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ သစ်ချောက်ခင်၊ ရှားပင်ရှောင်နှင့် ဘွားအေစုရွာတို့အား မနေ့က မေလ ၇ ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် စစ်တပ်က လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၄ ဦးရှိပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ အချို့လည်း ရှိသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cddpe7274gvt (BBC)] '''စီးပွားရေးနှင့် စီးပွားကူးသန်း''' *[[မြန်မာ့ရှားပါးပတ္တမြားကြီးများ]] **မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂၂၀၀ ဂရမ် (၁၁၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/82498 (MOI)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ]] ***[[ရှမ်းပြည်နယ်]](တောင်ပိုင်း)၊ [[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]အတွင်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှုကျူးလွန်ရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိသည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82500 (MOI)] *တရုတ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်းများဖြစ်ကြသော လီရှန်ဖူ (Li Shangfu) နှင့် ဝေဖန်ဟီ (Wei Fenghe) တို့နှစ်ဦးစလုံးသည် အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခြင်းခံရပြီးနောက် ၎င်းတို့အား သေဒဏ်ပေးရန်နှင့် အဆိုပါသေဒဏ်ကို နှစ်နှစ်ဆိုင်းငံ့ထားရန် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [https://www.bbc.com/news/articles/clypjx383j2o (BBC News)] [https://www.politico.eu/article/china-sentences-two-former-ministers-to-suspended-death-penalty/ (''Politico'')] <!-- All news items above this line -->}} cfomhi93i6ynjy1wf402zmhrpzovp9a 0 285422 1030243 2026-05-07T12:01:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိ''' (大報恩寺) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခမိဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခမိဂယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030243 wikitext text/x-wiki '''ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိ''' (大報恩寺) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခမိဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခမိဂယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် "ရှင်းဂွန်းရှူးဟ ဗုဒ္ဓဘာသာ" နှင့် ဆက်နွယ်သည်။ ဤကျောင်းတော်၏ ပင်မကျောင်းဆောင် (本堂, hondō) သို့မဟုတ် ဆန်းဘွန်းရှခဒိုး (千本釈迦堂) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 0lmqulh57wd2k369ivru2qo0rlcktrn 1030244 1030243 2026-05-07T12:02:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030244 wikitext text/x-wiki '''ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိ''' (大報恩寺) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခမိဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခမိဂယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် "ရှင်းဂွန်းရှူးဟ ဗုဒ္ဓဘာသာ" နှင့် ဆက်နွယ်သည်။ ဤကျောင်းတော်၏ ပင်မကျောင်းဆောင် (本堂, hondō) သို့မဟုတ် ဆန်းဘွန်းရှခဒိုး (千本釈迦堂) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] 8ylcspv60y91w0yonwb6caaxdc4qoul 1030245 1030244 2026-05-07T12:02:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030245 wikitext text/x-wiki '''ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိ''' (大報恩寺) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခမိဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခမိဂယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် "ရှင်းဂွန်းရှူးဟ ဗုဒ္ဓဘာသာ" နှင့် ဆက်နွယ်သည်။ ဤကျောင်းတော်၏ ပင်မကျောင်းဆောင် (本堂, hondō) သို့မဟုတ် ဆန်းဘွန်းရှခဒိုး (千本釈迦堂) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ]] ajwg0z19caqyc1vg30u7qenlwnpzhic 1030246 1030245 2026-05-07T12:02:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1030246 wikitext text/x-wiki '''ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိ''' (大報恩寺) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခမိဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခမိဂယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် "ရှင်းဂွန်းရှူးဟ ဗုဒ္ဓဘာသာ" နှင့် ဆက်နွယ်သည်။ ဤကျောင်းတော်၏ ပင်မကျောင်းဆောင် (本堂, hondō) သို့မဟုတ် ဆန်းဘွန်းရှခဒိုး (千本釈迦堂) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ]] 99t6wzrdr98ab8ewwf8cg2v6qsllmir 1030248 1030246 2026-05-07T12:06:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1030248 wikitext text/x-wiki '''ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိ''' (大報恩寺) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခမိဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခမိဂယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် "ရှင်းဂွန်းရှူးဟ ဗုဒ္ဓဘာသာ" နှင့် ဆက်နွယ်သည်။ ဤကျောင်းတော်၏ ပင်မကျောင်းဆောင် (本堂, hondō) သို့မဟုတ် ဆန်းဘွန်းရှခဒိုး (千本釈迦堂) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိကို ဂုဟိုးရှောနင်း (求法上人) က ကမာကူရခေတ်ကာလအစောပိုင်း ၁၂၂၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဂုဟိုးရှောနင်းကို ဂိခူး (義空) ဟုလည်း သိကြသည်။ ပင်မကျောင်းဆောင်ကို ၁၂၂၇ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အိုးနင်းစစ်ပွဲဘေးဒဏ်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဤကျောင်းတော်ရှိ ဟွန်းဒိုး (ပင်မကျောင်းဆောင်) သည် ကျိုတိုမြို့ရှိ ကျန်ရှိသေးသည့် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး သစ်သားအဆောက်အဦလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ]] 5jurpqg2eq65y3emjrilj55affvcg27 1030250 1030248 2026-05-07T12:06:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1030250 wikitext text/x-wiki '''ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိ''' (大報恩寺) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခမိဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခမိဂယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် "ရှင်းဂွန်းရှူးဟ ဗုဒ္ဓဘာသာ" နှင့် ဆက်နွယ်သည်။ ဤကျောင်းတော်၏ ပင်မကျောင်းဆောင် (本堂, hondō) သို့မဟုတ် ဆန်းဘွန်းရှခဒိုး (千本釈迦堂) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိကို ဂုဟိုးရှောနင်း (求法上人) က ကမာကူရခေတ်ကာလအစောပိုင်း ၁၂၂၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဂုဟိုးရှောနင်းကို ဂိခူး (義空) ဟုလည်း သိကြသည်။ ပင်မကျောင်းဆောင်ကို ၁၂၂၇ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အိုးနင်းစစ်ပွဲဘေးဒဏ်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဤကျောင်းတော်ရှိ ဟွန်းဒိုး (ပင်မကျောင်းဆောင်) သည် ကျိုတိုမြို့ရှိ ကျန်ရှိသေးသည့် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး သစ်သားအဆောက်အဦလည်း ဖြစ်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== *[http://www.daihoonji.com Official website] {{Coord|35.0319|135.7399|type:landmark_region:JP|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ]] mj2knbktxd9ew93o4f82dzqmbxjtgap 1030251 1030250 2026-05-07T12:07:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1030251 wikitext text/x-wiki [[File:Daihouonji_Hondo.jpg|thumb|260px|ပင်မကျောင်းဆောင်]] '''ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိ''' (大報恩寺) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ခမိဂယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ခမိဂယောရပ်ကွက်]]တွင်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် "ရှင်းဂွန်းရှူးဟ ဗုဒ္ဓဘာသာ" နှင့် ဆက်နွယ်သည်။ ဤကျောင်းတော်၏ ပင်မကျောင်းဆောင် (本堂, hondō) သို့မဟုတ် ဆန်းဘွန်းရှခဒိုး (千本釈迦堂) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဒိုင်းဟိုးအွန်းဂျိကို ဂုဟိုးရှောနင်း (求法上人) က ကမာကူရခေတ်ကာလအစောပိုင်း ၁၂၂၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဂုဟိုးရှောနင်းကို ဂိခူး (義空) ဟုလည်း သိကြသည်။ ပင်မကျောင်းဆောင်ကို ၁၂၂၇ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အိုးနင်းစစ်ပွဲဘေးဒဏ်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဤကျောင်းတော်ရှိ ဟွန်းဒိုး (ပင်မကျောင်းဆောင်) သည် ကျိုတိုမြို့ရှိ ကျန်ရှိသေးသည့် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး သစ်သားအဆောက်အဦလည်း ဖြစ်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== *[http://www.daihoonji.com Official website] {{Coord|35.0319|135.7399|type:landmark_region:JP|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ခရီးသွားနေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ]] 0fkuu2p95vz5jhdtetck8z9lraxl370 14 285423 1030249 2026-05-07T12:06:28Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ 1030249 wikitext text/x-wiki [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ]] [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] r0gqaaaw5ul5vtiqovh9yp0rs1wf941 0 285424 1030253 2026-05-07T12:11:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ဆန်းဘွန်းဇပြဇာတ်ရုံ''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့ရှိ ပြဇာတ်ရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် တည်ဆောက..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030253 wikitext text/x-wiki '''ဆန်းဘွန်းဇပြဇာတ်ရုံ''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့ရှိ ပြဇာတ်ရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် သရုပ်ဆောင် အိုနိုအဲ မဆွတ်နိုဆုခဲ Onoe Matsunosuke) ဤပြဇာတ်ရုံတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရှောဇိုးမခိနို (Shōzō Makino) သည် ပြဇာတ်ရုံ၏ စီမံအုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} grxanvrupybeqgxetl0ltwbqfj76du2 1030254 1030253 2026-05-07T12:11:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030254 wikitext text/x-wiki '''ဆန်းဘွန်းဇပြဇာတ်ရုံ''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့ရှိ ပြဇာတ်ရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် သရုပ်ဆောင် အိုနိုအဲ မဆွတ်နိုဆုခဲ Onoe Matsunosuke) ဤပြဇာတ်ရုံတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရှောဇိုးမခိနို (Shōzō Makino) သည် ပြဇာတ်ရုံ၏ စီမံအုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]] b0jivntppb4d8u21bvyge99g0wb8t0g 1030255 1030254 2026-05-07T12:12:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1030255 wikitext text/x-wiki '''ဆန်းဘွန်းဇပြဇာတ်ရုံ''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့ရှိ ပြဇာတ်ရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် သရုပ်ဆောင် အိုနိုအဲ မဆွတ်နိုဆုခဲ Onoe Matsunosuke) ဤပြဇာတ်ရုံတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရှောဇိုးမခိနို (Shōzō Makino) သည် ပြဇာတ်ရုံ၏ စီမံအုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်သည်။<ref name="Modern" /><ref name="Modern">{{cite book |title=Encyclopedia of Modern Cinema |last=Abel |first=Richard |year=2005 |publisher=Taylor & Francis |page=703 |isbn=9780203482049 |accessdate=September 16, 2012 |url=https://books.google.com/books?id=9cc71Uekc_EC&q=Senbonza+theater&pg=PA703}}</ref><ref name="new">{{cite book |title=A New History of Japanese Cinema |last=Standish |first=Isolde |year=2006 |publisher=Continuum International Publishing Group |page=36 |isbn=9780826417909 |accessdate=September 16, 2012 |url=https://books.google.com/books?id=GZxUv4g_icQC&q=Senbonza+theater&pg=PA36}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|35.0270|N|135.7426|E|source:wikidata|display=title}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]] rfwa502jsk10b21bh7dclfpczsaen3j 1030257 1030255 2026-05-07T12:13:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1030257 wikitext text/x-wiki '''ဆန်းဘွန်းဇပြဇာတ်ရုံ''' သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]ရှိ ပြဇာတ်ရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် သရုပ်ဆောင် အိုနိုအဲ မဆွတ်နိုဆုခဲ Onoe Matsunosuke) ဤပြဇာတ်ရုံတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရှောဇိုးမခိနို (Shōzō Makino) သည် ပြဇာတ်ရုံ၏ စီမံအုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်သည်။<ref name="Modern" /><ref name="Modern">{{cite book |title=Encyclopedia of Modern Cinema |last=Abel |first=Richard |year=2005 |publisher=Taylor & Francis |page=703 |isbn=9780203482049 |accessdate=September 16, 2012 |url=https://books.google.com/books?id=9cc71Uekc_EC&q=Senbonza+theater&pg=PA703}}</ref><ref name="new">{{cite book |title=A New History of Japanese Cinema |last=Standish |first=Isolde |year=2006 |publisher=Continuum International Publishing Group |page=36 |isbn=9780826417909 |accessdate=September 16, 2012 |url=https://books.google.com/books?id=GZxUv4g_icQC&q=Senbonza+theater&pg=PA36}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|35.0270|N|135.7426|E|source:wikidata|display=title}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]] eeey8bjo7467tv6zec6m1e2dkoyk2km 3 285425 1030259 2026-05-07T12:16:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030259 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27729-87 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၆၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) quv8pncsi78ml6k537obkcc5n0inwld 3 285426 1030260 2026-05-07T12:16:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030260 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27665-96 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၆၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) qf7u15dmn8jauie89a7povh4gatoswu 3 285427 1030261 2026-05-07T12:16:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030261 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27654-07 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၆၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 3agl4stgj7ixvik514x9m7awrkgfr38 0 285428 1030262 2026-05-07T12:19:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်''' (京都市考古資料館) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့တွင်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030262 wikitext text/x-wiki '''ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်''' (京都市考古資料館) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့တွင်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ပြသထားသည်။ ပြတိုက်အဆောက်အဦကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်ရှိ ပြသထားသည့် ပစ္စည်းများထဲတွင် ၁၆ ရာစုခေတ်ကာလ ရေနွေးသောက်ခန်းတွင်သုံးသည့် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ရေနေးသောက်ရန်သုံးသည့်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} tbhuor37h8mk728wjtphahak4147vcd 1030263 1030262 2026-05-07T12:20:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1030263 wikitext text/x-wiki '''ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်''' (京都市考古資料館) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့တွင်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ပြသထားသည်။ ပြတိုက်အဆောက်အဦကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်ရှိ ပြသထားသည့် ပစ္စည်းများထဲတွင် ၁၆ ရာစုခေတ်ကာလ ရေနွေးသောက်ခန်းတွင်သုံးသည့် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ရေနေးသောက်ရန်သုံးသည့်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category-inline}} * [http://www.kyoto-arc.or.jp/museum/ Official homepage] {{coord|35.02992|135.74965|format=dms|type:landmark_region:JP|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} eps31adob8ltrbyxy2haoauwtm1j8t7 1030264 1030263 2026-05-07T12:20:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1030264 wikitext text/x-wiki [[File:KyotoArchaeologicalMuseum.jpg|thumb|ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်]] [[File:Taishi.jpg|thumb|alt=A photograph of several golden vessels, drinking cups, a guilted ladle and instruments, are displayed on a stand. Beside the stand is a golden plate and cup on a golden saucer|Replicated golden tea vessels of the [[Golden Tea Room]]]] '''ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်''' (京都市考古資料館) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့တွင်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ပြသထားသည်။ ပြတိုက်အဆောက်အဦကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်ရှိ ပြသထားသည့် ပစ္စည်းများထဲတွင် ၁၆ ရာစုခေတ်ကာလ ရေနွေးသောက်ခန်းတွင်သုံးသည့် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ရေနေးသောက်ရန်သုံးသည့်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category-inline}} * [http://www.kyoto-arc.or.jp/museum/ Official homepage] {{coord|35.02992|135.74965|format=dms|type:landmark_region:JP|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} hp4z3blglm82zdcalilmnnmakxftejt 1030265 1030264 2026-05-07T12:21:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ ပြတိုက်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030265 wikitext text/x-wiki [[File:KyotoArchaeologicalMuseum.jpg|thumb|ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်]] [[File:Taishi.jpg|thumb|alt=A photograph of several golden vessels, drinking cups, a guilted ladle and instruments, are displayed on a stand. Beside the stand is a golden plate and cup on a golden saucer|Replicated golden tea vessels of the [[Golden Tea Room]]]] '''ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်''' (京都市考古資料館) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့တွင်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ပြသထားသည်။ ပြတိုက်အဆောက်အဦကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်ရှိ ပြသထားသည့် ပစ္စည်းများထဲတွင် ၁၆ ရာစုခေတ်ကာလ ရေနွေးသောက်ခန်းတွင်သုံးသည့် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ရေနေးသောက်ရန်သုံးသည့်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category-inline}} * [http://www.kyoto-arc.or.jp/museum/ Official homepage] {{coord|35.02992|135.74965|format=dms|type:landmark_region:JP|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ပြတိုက်များ]] ls0midq2sgfe887erjx7yjcwri78my4 1030266 1030265 2026-05-07T12:22:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1030266 wikitext text/x-wiki [[File:KyotoArchaeologicalMuseum.jpg|thumb|ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်]] [[File:Taishi.jpg|thumb|alt=A photograph of several golden vessels, drinking cups, a guilted ladle and instruments, are displayed on a stand. Beside the stand is a golden plate and cup on a golden saucer|Replicated golden tea vessels of the [[Golden Tea Room]]]] '''ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်''' (京都市考古資料館) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့တွင်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ပြသထားသည်။ ပြတိုက်အဆောက်အဦကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်ရှိ ပြသထားသည့် ပစ္စည်းများထဲတွင် ၁၆ ရာစုခေတ်ကာလ ရေနွေးသောက်ခန်းတွင်သုံးသည့် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ရေနွေးသောက်ရန်သုံးသည့်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category-inline}} * [http://www.kyoto-arc.or.jp/museum/ Official homepage] {{coord|35.02992|135.74965|format=dms|type:landmark_region:JP|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ပြတိုက်များ]] eewgkp95zmafkx87i3rgi2ys2qwmox1 1030267 1030266 2026-05-07T12:23:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1030267 wikitext text/x-wiki [[File:KyotoArchaeologicalMuseum.jpg|thumb|ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်]] [[File:Taishi.jpg|thumb|alt=A photograph of several golden vessels, drinking cups, a guilted ladle and instruments, are displayed on a stand. Beside the stand is a golden plate and cup on a golden saucer|Replicated golden tea vessels of the [[Golden Tea Room]]]] '''ကျိုတိုရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်''' (京都市考古資料館) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]တွင်ရှိသည့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် ကျိုတိုမြို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ပြသထားသည်။ ပြတိုက်အဆောက်အဦကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်ရှိ ပြသထားသည့် ပစ္စည်းများထဲတွင် ၁၆ ရာစုခေတ်ကာလ ရေနွေးသောက်ခန်းတွင်သုံးသည့် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ရေနွေးသောက်ရန်သုံးသည့်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category-inline}} * [http://www.kyoto-arc.or.jp/museum/ Official homepage] {{coord|35.02992|135.74965|format=dms|type:landmark_region:JP|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ပြတိုက်များ]] 3wu1teuinr0c6x1qyakct1ihohd26fa 0 285429 1030271 2026-05-07T12:47:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်း''' (天皇の杜古墳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030271 wikitext text/x-wiki '''တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်း''' (天皇の杜古墳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]၊ ဂေါ့ရောဇုခနော့ခိုရှိချောတွင် ရှိသည့် သော့ခလောက်ပုံသဏ္ဌာန်[[ခိုဖွန်း]]ဖြစ်သည်။ ဤခိုဖွန်းကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} dewcwdn54u233ttv66q2g5npvrrjkbj 1030272 1030271 2026-05-07T12:47:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုစီရင်စု၏ သမိုင်းကြောင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030272 wikitext text/x-wiki '''တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်း''' (天皇の杜古墳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]၊ ဂေါ့ရောဇုခနော့ခိုရှိချောတွင် ရှိသည့် သော့ခလောက်ပုံသဏ္ဌာန်[[ခိုဖွန်း]]ဖြစ်သည်။ ဤခိုဖွန်းကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စု၏ သမိုင်းကြောင်း]] 2z469j9cjos60o2ropi8y869kj31sap 1030273 1030272 2026-05-07T12:48:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030273 wikitext text/x-wiki '''တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်း''' (天皇の杜古墳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]၊ ဂေါ့ရောဇုခနော့ခိုရှိချောတွင် ရှိသည့် သော့ခလောက်ပုံသဏ္ဌာန်[[ခိုဖွန်း]]ဖြစ်သည်။ ဤခိုဖွန်းကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စု၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]] gu0u2fxv4yeveuai7iw48wfdmm3iffr 1030274 1030273 2026-05-07T12:48:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030274 wikitext text/x-wiki '''တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်း''' (天皇の杜古墳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]၊ ဂေါ့ရောဇုခနော့ခိုရှိချောတွင် ရှိသည့် သော့ခလောက်ပုံသဏ္ဌာန်[[ခိုဖွန်း]]ဖြစ်သည်။ ဤခိုဖွန်းကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စု၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ]] ew1vt3pkw24h8y6zc75em3ss6dsb67n 1030406 1030274 2026-05-08T05:59:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1030406 wikitext text/x-wiki '''တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်း''' (天皇の杜古墳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]၊ ဂေါ့ရောဇုခနော့ခိုရှိချောတွင် ရှိသည့် သော့ခလောက်ပုံသဏ္ဌာန်[[ခိုဖွန်း]]ဖြစ်သည်။ ဤခိုဖွန်းကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==အကြောင်းအရာ== တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်းသည် ခဆွတ်ရမြစ်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေရှိ တောင်ကုန်း၏အောက်ခြေတွင် တည်ရှိသည်။ ကျိုတိုလွင်ပြင်ဒေသ၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဒေသအတွင်း ဒဏ္ဍာရီများအရ ဤခိုဖွန်းသည် ဟဲအိအန်ခေတ်ကာလက ဘုရင်မွန်းတိုခု (Montoku) ကို မြှုပ်နှံခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မွန်းတိုခုသည် ၈၅၀ ခုနှစ်မှ ၈၅၈ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် ခိုဖွန်း၏ အမည်သည် "တန်းနိုးနော့မိုရိ" နှင့် အနီးအနားရှိနေရာ၏ အမည်သည် "ဂေါ့ရော" (Goryō) ဟူသည့်အမည် တွင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာကို သေချာစွာထိန်းသိမ်းပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အထိ ကွင်းဆင်းလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သုတေသနဆိုင်ရာတူးဖော်မှုများကို ၁၉၈၈ - ၁၉၈၉ ခုနှစ်များတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ခိုဖွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် [[ဇန်းပိုးခိုးအန်းဖွန်း]] (前方後円墳) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အပေါ်စီးမှ ကြည့်ပါက သော့ခလောက်ကဲ့သို့ တစ်ဖက်တွင် စတုရန်းပုံစံ၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် စက်ဝိုင်းပုံစံဖြစ်နေသည့် ခိုဖွန်းဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းသည် တောင် - အရှေ့တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ ခိုဖွန်းကို အလွှာနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းနှစ်လွှာတွင် ဖုခိအိရှိအမိုးကျောက်တုံးနှင့် ဟနိဝအတန်းများ ဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကျုံးမြောင်းများရှိသည်ဟူသည့် မည်သည့်အထောက်အထားမှ မတွေ့ရပေ။ ခိုဖွန်း၏ အတွင်းဘက်အပိုင်းအထိ တူးဖော်မှုများ မပြုလုပ်ခဲ့သည့်အတွက် မြှုပ်နှံထားသူနှင့်ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကို မသိရှိရသေးပေ။ ခိုဖွန်း၏ ပုံစံကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည့်ကာလသည် ၄ ရာစုနှောင်းပိုင်း သို့မဟုတ် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလ အလယ်ပိုင်းဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ခိုဖွန်းကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားကာ သမိုင်းဝင်ပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း|ဟန်းခယူးကျိုတိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ [[ခဆွတ်ရဘူတာ]]မှ မိနစ် ၂၀ ခန့်လမ်းလျှောက်ကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စု၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ]] j3c0gbcwyhctcw3ln78jvyos5mrocgk 1030407 1030406 2026-05-08T06:00:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အကြောင်းအရာ */ 1030407 wikitext text/x-wiki '''တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်း''' (天皇の杜古墳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]၊ ဂေါ့ရောဇုခနော့ခိုရှိချောတွင် ရှိသည့် သော့ခလောက်ပုံသဏ္ဌာန်[[ခိုဖွန်း]]ဖြစ်သည်။ ဤခိုဖွန်းကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==အကြောင်းအရာ== တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်းသည် ခဆွတ်ရမြစ်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေရှိ တောင်ကုန်း၏အောက်ခြေတွင် တည်ရှိသည်။ ကျိုတိုလွင်ပြင်ဒေသ၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဒေသအတွင်း ဒဏ္ဍာရီများအရ ဤခိုဖွန်းသည် ဟဲအိအန်ခေတ်ကာလက ဘုရင်မွန်းတိုခု (Montoku) ကို မြှုပ်နှံခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မွန်းတိုခုသည် ၈၅၀ ခုနှစ်မှ ၈၅၈ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် ခိုဖွန်း၏ အမည်သည် "တန်းနိုးနော့မိုရိ" နှင့် အနီးအနားရှိနေရာ၏ အမည်သည် "ဂေါ့ရော" (Goryō) ဟူသည့်အမည် တွင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာကို သေချာစွာထိန်းသိမ်းပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အထိ ကွင်းဆင်းလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သုတေသနဆိုင်ရာတူးဖော်မှုများကို ၁၉၈၈ - ၁၉၈၉ ခုနှစ်များတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="Shiseki">{{cite book |last1=Isomura |first1=Yukio |last2=Sakai |first2=Hideya |title=(国指定史跡事典) National Historic Site Encyclopedia |date=2012 |publisher=学生社 |isbn=4311750404}}{{in lang|ja}}</ref> ခိုဖွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် [[ဇန်းပိုးခိုးအန်းဖွန်း]] (前方後円墳) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အပေါ်စီးမှ ကြည့်ပါက သော့ခလောက်ကဲ့သို့ တစ်ဖက်တွင် စတုရန်းပုံစံ၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် စက်ဝိုင်းပုံစံဖြစ်နေသည့် ခိုဖွန်းဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းသည် တောင် - အရှေ့တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ ခိုဖွန်းကို အလွှာနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းနှစ်လွှာတွင် ဖုခိအိရှိအမိုးကျောက်တုံးနှင့် ဟနိဝအတန်းများ ဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကျုံးမြောင်းများရှိသည်ဟူသည့် မည်သည့်အထောက်အထားမှ မတွေ့ရပေ။ ခိုဖွန်း၏ အတွင်းဘက်အပိုင်းအထိ တူးဖော်မှုများ မပြုလုပ်ခဲ့သည့်အတွက် မြှုပ်နှံထားသူနှင့်ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကို မသိရှိရသေးပေ။ ခိုဖွန်း၏ ပုံစံကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည့်ကာလသည် ၄ ရာစုနှောင်းပိုင်း သို့မဟုတ် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလ အလယ်ပိုင်းဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Shiseki"/> လက်ရှိအချိန်တွင် ခိုဖွန်းကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားကာ သမိုင်းဝင်ပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း|ဟန်းခယူးကျိုတိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ [[ခဆွတ်ရဘူတာ]]မှ မိနစ် ၂၀ ခန့်လမ်းလျှောက်ကာ သွားရောက်နိုင်သည်။<ref name="Shiseki"/> <gallery> Tenno-no-mori Kofun, kouenbu.jpg|Top of the mound Tenno-no-mori Kofun, zenpoubu.jpg|View of the anterior portion from the posterior circular mound 天皇の杜古墳出土 円筒埴輪 (京都市考古資料館展示).JPG|Cylindrical haniwa<br/>{{small|Photographed during a special exhibition at [[Kyoto City Archaeological Museum]]}} </gallery> ;Total length: 83.0 meters: ;Anterior rectangular portion: 33.5 meters wide x 4.8 meters high, 2-tier ;Posterior circular portion: 50.5 meter diameter x 7.2 meters high, 2-tiers ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စု၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ]] 3z7khql0yhavy1bp5as7ofrh6uan2ry 1030408 1030407 2026-05-08T06:02:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1030408 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်း<br>Tennō-no-Mori Kofun | native_name =天皇の杜古墳 | native_name_lang = | image = Tenno-no-mori Kofun, zenkei.jpg | image_size = | alt = | caption = Tennō-no-Mori Kofun | map_type = Japan Kyoto Prefecture#Japan | map_alt = Location in Japan | relief = 1 | map_caption = Tennō-no-Mori Kofun | map_size = 270px | altitude_m = | altitude_ref = | coordinates = {{coord|34|58|39.04|N|135|41|22.74|E|region:JP-26|display=inline,title}} | map_dot_label = | location = [[Nishikyō-ku, Kyoto]], [[Japan]] | region = [[Kansai region]] | type = Kofun | part_of = | length = | width = | area = | volume = | diameter = | circumference = | height = | built = c.4th century | abandoned = | epochs =[[Kofun period]] | cultures = | discovered = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = Yes (park) | other_designation = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | architectural_styles = | architectural_details = |notes = {{box|background=white|align=center|wide=yes|border size=3px|border color=brown|text align=center|[[Monuments of Japan|National Historic Site of Japan]]}} {{Location map|Japan Kyoto city|lat_deg=34|lat_min=58|lat_sec=39.04|lon_deg=135|lon_min=41|lon_sec=22.74|label=天皇の杜<br/>古墳|mark=前方後円墳-南南東.svg|marksize=28|border=none|caption=京都府内の位置|position=bottom|width=200|float=center}}{{maplink2|type=point|frame=yes|plain=yes|zoom=14|frame-align=center|frame-width=200|coord={{coord|34|58|39.04|N|135|41|22.74|E}}}}}} '''တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်း''' (天皇の杜古墳) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|နိရှိခယောရပ်ကွက်]]၊ ဂေါ့ရောဇုခနော့ခိုရှိချောတွင် ရှိသည့် သော့ခလောက်ပုံသဏ္ဌာန်[[ခိုဖွန်း]]ဖြစ်သည်။ ဤခိုဖွန်းကို ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==အကြောင်းအရာ== တန်းနိုးနော့မိုရိခိုဖွန်းသည် ခဆွတ်ရမြစ်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေရှိ တောင်ကုန်း၏အောက်ခြေတွင် တည်ရှိသည်။ ကျိုတိုလွင်ပြင်ဒေသ၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဒေသအတွင်း ဒဏ္ဍာရီများအရ ဤခိုဖွန်းသည် ဟဲအိအန်ခေတ်ကာလက ဘုရင်မွန်းတိုခု (Montoku) ကို မြှုပ်နှံခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မွန်းတိုခုသည် ၈၅၀ ခုနှစ်မှ ၈၅၈ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် ခိုဖွန်း၏ အမည်သည် "တန်းနိုးနော့မိုရိ" နှင့် အနီးအနားရှိနေရာ၏ အမည်သည် "ဂေါ့ရော" (Goryō) ဟူသည့်အမည် တွင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာကို သေချာစွာထိန်းသိမ်းပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အထိ ကွင်းဆင်းလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သုတေသနဆိုင်ရာတူးဖော်မှုများကို ၁၉၈၈ - ၁၉၈၉ ခုနှစ်များတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="Shiseki">{{cite book |last1=Isomura |first1=Yukio |last2=Sakai |first2=Hideya |title=(国指定史跡事典) National Historic Site Encyclopedia |date=2012 |publisher=学生社 |isbn=4311750404}}{{in lang|ja}}</ref> ခိုဖွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် [[ဇန်းပိုးခိုးအန်းဖွန်း]] (前方後円墳) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အပေါ်စီးမှ ကြည့်ပါက သော့ခလောက်ကဲ့သို့ တစ်ဖက်တွင် စတုရန်းပုံစံ၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် စက်ဝိုင်းပုံစံဖြစ်နေသည့် ခိုဖွန်းဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းသည် တောင် - အရှေ့တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ ခိုဖွန်းကို အလွှာနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ၎င်းနှစ်လွှာတွင် ဖုခိအိရှိအမိုးကျောက်တုံးနှင့် ဟနိဝအတန်းများ ဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကျုံးမြောင်းများရှိသည်ဟူသည့် မည်သည့်အထောက်အထားမှ မတွေ့ရပေ။ ခိုဖွန်း၏ အတွင်းဘက်အပိုင်းအထိ တူးဖော်မှုများ မပြုလုပ်ခဲ့သည့်အတွက် မြှုပ်နှံထားသူနှင့်ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကို မသိရှိရသေးပေ။ ခိုဖွန်း၏ ပုံစံကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည့်ကာလသည် ၄ ရာစုနှောင်းပိုင်း သို့မဟုတ် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလ အလယ်ပိုင်းဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref name="Shiseki"/> လက်ရှိအချိန်တွင် ခိုဖွန်းကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားကာ သမိုင်းဝင်ပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း|ဟန်းခယူးကျိုတိုရထားလိုင်း]]ပေါ်ရှိ [[ခဆွတ်ရဘူတာ]]မှ မိနစ် ၂၀ ခန့်လမ်းလျှောက်ကာ သွားရောက်နိုင်သည်။<ref name="Shiseki"/> <gallery> Tenno-no-mori Kofun, kouenbu.jpg|Top of the mound Tenno-no-mori Kofun, zenpoubu.jpg|View of the anterior portion from the posterior circular mound 天皇の杜古墳出土 円筒埴輪 (京都市考古資料館展示).JPG|Cylindrical haniwa<br/>{{small|Photographed during a special exhibition at [[Kyoto City Archaeological Museum]]}} </gallery> ;Total length: 83.0 meters: ;Anterior rectangular portion: 33.5 meters wide x 4.8 meters high, 2-tier ;Posterior circular portion: 50.5 meter diameter x 7.2 meters high, 2-tiers ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စု၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ]] rd50sd1grs4zqoatohekfbf2gr6z6ne 1 285430 1030286 2026-05-07T14:01:08Z Myanmar Wik 103978 /* ကိုးကားချက် ပြည့်စုံစွာ ထည့်သွင်းပြီးစီးမှု */ အပိုင်းသစ် 1030286 wikitext text/x-wiki == ကိုးကားချက် ပြည့်စုံစွာ ထည့်သွင်းပြီးစီးမှု == ကျွန်တော် ဒေါက်တာကျော်ဝင်းရဲ့ စာအုပ်၊ Burma Library က မူရင်းစာတမ်းနဲ့ US State Department မှတ်တမ်းတွေကို သုံးပြီး စနစ်တကျ ကိုးကားထားပါတယ်။ ဘယ်နေရာမှာ ကိုးကားချက် ထပ်လိုသေးလဲ သိပါရစေ‌ဗျာ။🙏 @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]]@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၁၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) l6vs9xb9cn67o8ko4xk90annlzoo3m8 3 285431 1030287 2026-05-07T14:16:56Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030287 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Krishna Btr ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၆၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lfp5ju4l4vsq37o8qpapxvf9gsh3ta9 3 285432 1030288 2026-05-07T14:17:06Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030288 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Eday60994 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၇၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 6qaqy8u3hddschphdaiaam6hcvrjzle 3 285433 1030298 2026-05-07T16:17:24Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030298 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-25980-77 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၇၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) o0tceicyjw17xnlpzhcz7iagdrcfshg 3 285434 1030299 2026-05-07T16:17:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030299 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27676-97 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၇၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) cjzysj5fruzebfn2q5n4wr8tjuubvya 3 285435 1030300 2026-05-07T16:17:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030300 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Michaelrdurkin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၇၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) qdz98sm70kbdccv3umz1eequi8devjs 0 285436 1030305 2026-05-07T18:44:25Z Myanmar Wik 103978 ဗလာစာမျက်နှာကို ဖန်တီးခဲ့သည် 1030305 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1030306 1030305 2026-05-07T19:14:30Z Myanmar Wik 103978 ဆောင်းပါးရေးထည့် 1030306 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါက်တာကျော်ဝင်း | image = | caption = သမိုင်းပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်း | birth_name = ကျော်ဝင်း | birth_date = {{Birth date|1941|6|2}} | birth_place = [[မော်လမြိုင်မြို့]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] | death_date = {{Death date and age|2026|2|28|1941|6|2}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | nationality = [[မြန်မာ]] | ethnicity = [[ဗမာ]] | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | occupation = သမိုင်းပညာရှင်၊ စာရေးဆရာ | education = ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဂုဏ်ထူး)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်) | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၊ [[တိုကျိုတက္ကသိုလ်]] | known_for = သမိုင်းသုတေသနစာတမ်းများနှင့် နိုင်ငံရေးစာပေများ | spouse = ဒေါ်ခင်အေးတင့် | children = ၄ ဦး (သား ၂ ဦး၊ သမီး ၂ ဦး) | parents = ဦးဟုတ်ဝမ် (ခ) ဦးဟုတ်ဝမ်း နှင့် ဒေါ်ကြင်မြိုင် | awards = အမျိုးသားစာပေဆု (၂ ကြိမ်) }} '''ဒေါက်တာကျော်ဝင်း''' (၂ ဇွန် ၁၉၄၁ – ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆) သည် ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစုဦးပိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော မြန်မာသမိုင်းသုတေသနနယ်ပယ်မှ သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် သုတေသနစာတမ်းနှင့် ကျမ်းပေါင်းများစွာ ပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါက်တာကျော်ဝင်းကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၌ အဖ ကုန်သည် ဦးဟုတ်ဝမ် နှင့် အမိ ဒေါ်ကြင်မြိုင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်အထိ မော်လမြိုင်မြို့ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ကျုံးကြီးလမ်းရှိ [[မြို့မအထက်တန်းကျောင်း]] (မြို့မအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း) တွင် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာများကို သင်ယူခဲ့ကာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (အထွေထွေဂုဏ်ထူး) ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုတက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တောင်အာရှလေ့လာရေးဌာနတွင် သုတေသနသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>မှူးတေဇ။ (၂၀၂၆)။ သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာကျော်ဝင်း (၁၉၄၁ - ၂၀၂၆)။ ဒေါက်တာကျော်ဝင်း ဈာပနတွင် ဖြန့်ဝေသော လက်ကမ်းစာစောင်။</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် တာဝန်များ == ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တိုင်းရာဇဝင်ဌာန၌ နည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ မှ ၁၉၇၄ အထိ မကွေးကောလိပ်၊ ၁၉၇၄ မှ ၁၉၇၅ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် လက်ထောက်ကထိက၊ ၁၉၇၅ မှ ၁၉၈၅ အထိ ကထိက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်အထိ တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ၁၉၉၂ မှ ၁၉၉၄ အထိ ပါမောက္ခ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် အချိန်ပိုင်းပါမောက္ခ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တွင် ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အခြားသော တာဝန်များအဖြစ်: * မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့တွင် အတွင်းရေးမှူး * အမျိုးသားသင်းချိုင်းဂူဗိမာန်ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင် * အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သာ စာအုပ်များ == ဒေါက်တာကျော်ဝင်းသည် သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စာအုပ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါး ပြုစုခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သော 'တတိယမြန်မာနိုင်ငံ' စာအုပ်ကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - * ''တတိယမြန်မာနိုင်ငံ'' (၁၉၇၈) * ''သမိုင်းရှာပုံတော် (၁)'' (၁၉၈၁) * ''သမိုင်းရှာပုံတော် (၂)'' (၁၉၈၄) * ''မြန်မာ့သမိုင်း (၁၉၄၅-၁၉၄၈)'' (ပထမတွဲ - ၁၉၉၁၊ ဒုတိယတွဲ - ၁၉၉၄) (ဒေါက်တာမောင်မောင်ကြီး၊ ဦးသိန်းလှိုင်တို့နှင့် တွဲဖက်၍) * ''နှစ်လေးဆယ်သမိုင်းရှာပုံတော်'' (၂၀၀၆) * ''ကုန်းဘောင်ဒီပနီ'' (၂၀၀၆) * ''သမိုင်းအတွေးအမြင်နှင့် ဖတ်စာ'' (၂၀၀၇) * ''ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ (ပထမတွဲ)'' (၂၀၀၉) * ''သမိုင်းဟူသည်နှင့် အခြားစာတမ်းများ'' (၂၀၁၀) * ''အခြေခံမြန်မာ့သမိုင်း'' (၂၀၁၁) * ''မြန်မာ့သမိုင်းအကြောင်း သိကောင်းစရာ'' (၂၀၁၂) * ''မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒ (၁၉၄၈-၁၉၈၈)'' (၂၀၁၃) * ''နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၄) - အမျိုးသားစာပေဆုရ * ''နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၁၅) * ''ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်ခြင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၆) - အမျိုးသားစာပေဆုရ * ''ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်ခြင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၁၆) * ''၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်း'' (၂၀၁၇) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၈) * ''၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ'' (၂၀၁၉) * ''မြန်မာ့သမိုင်းအမြင်နှင့် ရှုထောင့်များ'' (၂၀၂၀) * ''မြန်မာ့သမိုင်းဝင် စာချုပ်စာတမ်းများ'' (၂၀၂၂) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၂၃) * ''ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၂၃) * ''မြန်မာ့နိုင်ငံရေး သမိုင်းရှာပုံတော် (၁၉၄၈-၁၉၈၈)'' (၂၀၂၃) * ''နိုင်ငံတကာရေးရာနှင့် မြန်မာ့သမိုင်း'' (၂၀၂၃) * ''သမိုင်းကပြောသော အနာဂတ်'' (၂၀၂၄) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (တတိယတွဲ)'' (၂၀၂၅) * ''မြန်မာ့သမိုင်းရှာပုံတော် (အနှစ် ၅၀)'' (၂၀၂၅) == ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ == * အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) - ၂၀၁၄ ခုနှစ် (နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း) * အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) - ၂၀၁၆ ခုနှစ် (ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတည်ဆောက်ခြင်း) * ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၁၀၅ ကြိမ်မြောက် ဘွဲ့နှင်းသဘင်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်စာပေပါရဂူဘွဲ့ (၂၀၂၂) * ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမဆင့်) (၂၀၂၁) * အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု (၂၀၂၃) == ကွယ်လွန်ခြင်း == သမိုင်းပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက် (စနေနေ့) နံနက် ၃:၀၀ နာရီတွင် အသည်းခြောက်ရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဇနီး ဒေါ်ခင်အေးတင့်၊ သား ၂ ဦးနှင့် သမီး ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာပါ နာရေးကြော်ငြာ။</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၄၁|၂၀၂၆}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ကွယ်လွန်သူများ]] p7s7fzl6cy1xsh9iislzpvsixogcuvp 1030309 1030306 2026-05-07T19:18:50Z Myanmar Wik 103978 /* ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သာ စာအုပ်များ */ လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030309 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါက်တာကျော်ဝင်း | image = | caption = သမိုင်းပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်း | birth_name = ကျော်ဝင်း | birth_date = {{Birth date|1941|6|2}} | birth_place = [[မော်လမြိုင်မြို့]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] | death_date = {{Death date and age|2026|2|28|1941|6|2}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | nationality = [[မြန်မာ]] | ethnicity = [[ဗမာ]] | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | occupation = သမိုင်းပညာရှင်၊ စာရေးဆရာ | education = ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဂုဏ်ထူး)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်) | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၊ [[တိုကျိုတက္ကသိုလ်]] | known_for = သမိုင်းသုတေသနစာတမ်းများနှင့် နိုင်ငံရေးစာပေများ | spouse = ဒေါ်ခင်အေးတင့် | children = ၄ ဦး (သား ၂ ဦး၊ သမီး ၂ ဦး) | parents = ဦးဟုတ်ဝမ် (ခ) ဦးဟုတ်ဝမ်း နှင့် ဒေါ်ကြင်မြိုင် | awards = အမျိုးသားစာပေဆု (၂ ကြိမ်) }} '''ဒေါက်တာကျော်ဝင်း''' (၂ ဇွန် ၁၉၄၁ – ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆) သည် ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစုဦးပိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော မြန်မာသမိုင်းသုတေသနနယ်ပယ်မှ သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် သုတေသနစာတမ်းနှင့် ကျမ်းပေါင်းများစွာ ပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါက်တာကျော်ဝင်းကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၌ အဖ ကုန်သည် ဦးဟုတ်ဝမ် နှင့် အမိ ဒေါ်ကြင်မြိုင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်အထိ မော်လမြိုင်မြို့ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ကျုံးကြီးလမ်းရှိ [[မြို့မအထက်တန်းကျောင်း]] (မြို့မအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း) တွင် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာများကို သင်ယူခဲ့ကာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (အထွေထွေဂုဏ်ထူး) ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုတက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တောင်အာရှလေ့လာရေးဌာနတွင် သုတေသနသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>မှူးတေဇ။ (၂၀၂၆)။ သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာကျော်ဝင်း (၁၉၄၁ - ၂၀၂၆)။ ဒေါက်တာကျော်ဝင်း ဈာပနတွင် ဖြန့်ဝေသော လက်ကမ်းစာစောင်။</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် တာဝန်များ == ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တိုင်းရာဇဝင်ဌာန၌ နည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ မှ ၁၉၇၄ အထိ မကွေးကောလိပ်၊ ၁၉၇၄ မှ ၁၉၇၅ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် လက်ထောက်ကထိက၊ ၁၉၇၅ မှ ၁၉၈၅ အထိ ကထိက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်အထိ တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ၁၉၉၂ မှ ၁၉၉၄ အထိ ပါမောက္ခ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် အချိန်ပိုင်းပါမောက္ခ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တွင် ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အခြားသော တာဝန်များအဖြစ်: * မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့တွင် အတွင်းရေးမှူး * အမျိုးသားသင်းချိုင်းဂူဗိမာန်ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင် * အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သာ စာအုပ်များ == ဒေါက်တာကျော်ဝင်းသည် သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စာအုပ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါး ပြုစုခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သော 'တတိယမြန်မာနိုင်ငံ' စာအုပ်ကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - * ''တတိယမြန်မာနိုင်ငံ'' (၁၉၇၈) * ''သမိုင်းရှာပုံတော် (၁)'' (၁၉၈၁) * ''သမိုင်းရှာပုံတော် (၂)'' (၁၉၈၄) * ''မြန်မာ့သမိုင်း (၁၉၄၅-၁၉၄၈)'' (ပထမတွဲ - ၁၉၉၁၊ ဒုတိယတွဲ - ၁၉၉၄) (ဒေါက်တာမောင်မောင်ကြီး၊ ဦးသိန်းလှိုင်တို့နှင့် တွဲဖက်၍) * ''နှစ်လေးဆယ်သမိုင်းရှာပုံတော်'' (၂၀၀၆) * ''ကုန်းဘောင်ဒီပနီ'' (၂၀၀၆) * ''သမိုင်းအတွေးအမြင်နှင့် ဖတ်စာ'' (၂၀၀၇) * ''ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ (ပထမတွဲ)'' (၂၀၀၉) * ''သမိုင်းဟူသည်နှင့် အခြားစာတမ်းများ'' (၂၀၁၀) * ''အခြေခံမြန်မာ့သမိုင်း'' (၂၀၁၁) * ''မြန်မာ့သမိုင်းအကြောင်း သိကောင်းစရာ'' (၂၀၁၂) * ''မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒ (၁၉၄၈-၁၉၈၈)'' (၂၀၁၃) * ''နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၄) - အမျိုးသားစာပေဆုရ * ''နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၁၅) * ''ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်ခြင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၆) - အမျိုးသားစာပေဆုရ * ''ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်ခြင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၁၆) * ''တောင်ကြီးညီလာခံ၊ ဖက်ဒရယ်မူနှင့် ပြည်နယ်ပြည်မ ညီလာခံ''(၂၀၁၆) * ''၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်း'' (၂၀၁၇) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၈) * ''၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ'' (၂၀၁၉) * ''မြန်မာ့သမိုင်းအမြင်နှင့် ရှုထောင့်များ'' (၂၀၂၀) * ''မြန်မာ့သမိုင်းဝင် စာချုပ်စာတမ်းများ'' (၂၀၂၂) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၂၃) * ''ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၂၃) * ''မြန်မာ့နိုင်ငံရေး သမိုင်းရှာပုံတော် (၁၉၄၈-၁၉၈၈)'' (၂၀၂၃) * ''နိုင်ငံတကာရေးရာနှင့် မြန်မာ့သမိုင်း'' (၂၀၂၃) * ''သမိုင်းကပြောသော အနာဂတ်'' (၂၀၂၄) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (တတိယတွဲ)'' (၂၀၂၅) * ''မြန်မာ့သမိုင်းရှာပုံတော် (အနှစ် ၅၀)'' (၂၀၂၅) == ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ == * အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) - ၂၀၁၄ ခုနှစ် (နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း) * အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) - ၂၀၁၆ ခုနှစ် (ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတည်ဆောက်ခြင်း) * ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၁၀၅ ကြိမ်မြောက် ဘွဲ့နှင်းသဘင်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်စာပေပါရဂူဘွဲ့ (၂၀၂၂) * ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမဆင့်) (၂၀၂၁) * အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု (၂၀၂၃) == ကွယ်လွန်ခြင်း == သမိုင်းပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက် (စနေနေ့) နံနက် ၃:၀၀ နာရီတွင် အသည်းခြောက်ရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဇနီး ဒေါ်ခင်အေးတင့်၊ သား ၂ ဦးနှင့် သမီး ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာပါ နာရေးကြော်ငြာ။</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၄၁|၂၀၂၆}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ကွယ်လွန်သူများ]] brr5wwi69nlhw86xs5585jwy00e5g5u 1030310 1030309 2026-05-07T19:46:41Z Myanmar Wik 103978 /* ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ */ ကိုးကားချက်များထည့်ခဲ့သည်။ 1030310 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါက်တာကျော်ဝင်း | image = | caption = သမိုင်းပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်း | birth_name = ကျော်ဝင်း | birth_date = {{Birth date|1941|6|2}} | birth_place = [[မော်လမြိုင်မြို့]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] | death_date = {{Death date and age|2026|2|28|1941|6|2}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | nationality = [[မြန်မာ]] | ethnicity = [[ဗမာ]] | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | occupation = သမိုင်းပညာရှင်၊ စာရေးဆရာ | education = ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဂုဏ်ထူး)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်) | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၊ [[တိုကျိုတက္ကသိုလ်]] | known_for = သမိုင်းသုတေသနစာတမ်းများနှင့် နိုင်ငံရေးစာပေများ | spouse = ဒေါ်ခင်အေးတင့် | children = ၄ ဦး (သား ၂ ဦး၊ သမီး ၂ ဦး) | parents = ဦးဟုတ်ဝမ် (ခ) ဦးဟုတ်ဝမ်း နှင့် ဒေါ်ကြင်မြိုင် | awards = အမျိုးသားစာပေဆု (၂ ကြိမ်) }} '''ဒေါက်တာကျော်ဝင်း''' (၂ ဇွန် ၁၉၄၁ – ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆) သည် ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစုဦးပိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော မြန်မာသမိုင်းသုတေသနနယ်ပယ်မှ သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် သုတေသနစာတမ်းနှင့် ကျမ်းပေါင်းများစွာ ပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါက်တာကျော်ဝင်းကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၌ အဖ ကုန်သည် ဦးဟုတ်ဝမ် နှင့် အမိ ဒေါ်ကြင်မြိုင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်အထိ မော်လမြိုင်မြို့ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ကျုံးကြီးလမ်းရှိ [[မြို့မအထက်တန်းကျောင်း]] (မြို့မအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း) တွင် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာများကို သင်ယူခဲ့ကာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (အထွေထွေဂုဏ်ထူး) ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုတက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တောင်အာရှလေ့လာရေးဌာနတွင် သုတေသနသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>မှူးတေဇ။ (၂၀၂၆)။ သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာကျော်ဝင်း (၁၉၄၁ - ၂၀၂၆)။ ဒေါက်တာကျော်ဝင်း ဈာပနတွင် ဖြန့်ဝေသော လက်ကမ်းစာစောင်။</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် တာဝန်များ == ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တိုင်းရာဇဝင်ဌာန၌ နည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ မှ ၁၉၇၄ အထိ မကွေးကောလိပ်၊ ၁၉၇၄ မှ ၁၉၇၅ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် လက်ထောက်ကထိက၊ ၁၉၇၅ မှ ၁၉၈၅ အထိ ကထိက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်အထိ တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ၁၉၉၂ မှ ၁၉၉၄ အထိ ပါမောက္ခ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် အချိန်ပိုင်းပါမောက္ခ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တွင် ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အခြားသော တာဝန်များအဖြစ်: * မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့တွင် အတွင်းရေးမှူး * အမျိုးသားသင်းချိုင်းဂူဗိမာန်ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင် * အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သာ စာအုပ်များ == ဒေါက်တာကျော်ဝင်းသည် သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စာအုပ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါး ပြုစုခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သော 'တတိယမြန်မာနိုင်ငံ' စာအုပ်ကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - * ''တတိယမြန်မာနိုင်ငံ'' (၁၉၇၈) * ''သမိုင်းရှာပုံတော် (၁)'' (၁၉၈၁) * ''သမိုင်းရှာပုံတော် (၂)'' (၁၉၈၄) * ''မြန်မာ့သမိုင်း (၁၉၄၅-၁၉၄၈)'' (ပထမတွဲ - ၁၉၉၁၊ ဒုတိယတွဲ - ၁၉၉၄) (ဒေါက်တာမောင်မောင်ကြီး၊ ဦးသိန်းလှိုင်တို့နှင့် တွဲဖက်၍) * ''နှစ်လေးဆယ်သမိုင်းရှာပုံတော်'' (၂၀၀၆) * ''ကုန်းဘောင်ဒီပနီ'' (၂၀၀၆) * ''သမိုင်းအတွေးအမြင်နှင့် ဖတ်စာ'' (၂၀၀၇) * ''ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ (ပထမတွဲ)'' (၂၀၀၉) * ''သမိုင်းဟူသည်နှင့် အခြားစာတမ်းများ'' (၂၀၁၀) * ''အခြေခံမြန်မာ့သမိုင်း'' (၂၀၁၁) * ''မြန်မာ့သမိုင်းအကြောင်း သိကောင်းစရာ'' (၂၀၁၂) * ''မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒ (၁၉၄၈-၁၉၈၈)'' (၂၀၁၃) * ''နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၄) - အမျိုးသားစာပေဆုရ * ''နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၁၅) * ''ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်ခြင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၆) - အမျိုးသားစာပေဆုရ * ''ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်ခြင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၁၆) * ''တောင်ကြီးညီလာခံ၊ ဖက်ဒရယ်မူနှင့် ပြည်နယ်ပြည်မ ညီလာခံ''(၂၀၁၆) * ''၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်း'' (၂၀၁၇) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၈) * ''၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ'' (၂၀၁၉) * ''မြန်မာ့သမိုင်းအမြင်နှင့် ရှုထောင့်များ'' (၂၀၂၀) * ''မြန်မာ့သမိုင်းဝင် စာချုပ်စာတမ်းများ'' (၂၀၂၂) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၂၃) * ''ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၂၃) * ''မြန်မာ့နိုင်ငံရေး သမိုင်းရှာပုံတော် (၁၉၄၈-၁၉၈၈)'' (၂၀၂၃) * ''နိုင်ငံတကာရေးရာနှင့် မြန်မာ့သမိုင်း'' (၂၀၂၃) * ''သမိုင်းကပြောသော အနာဂတ်'' (၂၀၂၄) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (တတိယတွဲ)'' (၂၀၂၅) * ''မြန်မာ့သမိုင်းရှာပုံတော် (အနှစ် ၅၀)'' (၂၀၂၅) == ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ == * အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) - ၂၀၁၄ ခုနှစ် (နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း) * အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) - ၂၀၁၆ ခုနှစ် (ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတည်ဆောက်ခြင်း) * ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၁၀၅ ကြိမ်မြောက် ဘွဲ့နှင်းသဘင်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်စာပေပါရဂူဘွဲ့ (၂၀၂၂) * ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမဆင့်) (၂၀၂၁) * အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု (၂၀၂၃)<ref>{{cite web|url=https://www.gnlm.com.mm/2023-national-literary-awards-lifetime-achievement-awards-announced/|title=2023 National Literary Awards, Lifetime Achievement Awards announced |work=Global New Light of Myanmar|access-date=4 Dec 2024|date=22 Nov 2024 }}</ref> == ကွယ်လွန်ခြင်း == သမိုင်းပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက် (စနေနေ့) နံနက် ၃:၀၀ နာရီတွင် အသည်းခြောက်ရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဇနီး ဒေါ်ခင်အေးတင့်၊ သား ၂ ဦးနှင့် သမီး ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာပါ နာရေးကြော်ငြာ။</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၄၁|၂၀၂၆}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ကွယ်လွန်သူများ]] iewsfd7fhg60vneezpkyx271dqufkj2 1030311 1030310 2026-05-07T19:49:35Z Myanmar Wik 103978 /* ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် တာဝန်များ */ ကိုးကားချက်များထည့်ခဲ့သည်။ 1030311 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါက်တာကျော်ဝင်း | image = | caption = သမိုင်းပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်း | birth_name = ကျော်ဝင်း | birth_date = {{Birth date|1941|6|2}} | birth_place = [[မော်လမြိုင်မြို့]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] | death_date = {{Death date and age|2026|2|28|1941|6|2}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | nationality = [[မြန်မာ]] | ethnicity = [[ဗမာ]] | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | occupation = သမိုင်းပညာရှင်၊ စာရေးဆရာ | education = ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဂုဏ်ထူး)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်) | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၊ [[တိုကျိုတက္ကသိုလ်]] | known_for = သမိုင်းသုတေသနစာတမ်းများနှင့် နိုင်ငံရေးစာပေများ | spouse = ဒေါ်ခင်အေးတင့် | children = ၄ ဦး (သား ၂ ဦး၊ သမီး ၂ ဦး) | parents = ဦးဟုတ်ဝမ် (ခ) ဦးဟုတ်ဝမ်း နှင့် ဒေါ်ကြင်မြိုင် | awards = အမျိုးသားစာပေဆု (၂ ကြိမ်) }} '''ဒေါက်တာကျော်ဝင်း''' (၂ ဇွန် ၁၉၄၁ – ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆) သည် ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစုဦးပိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော မြန်မာသမိုင်းသုတေသနနယ်ပယ်မှ သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် သုတေသနစာတမ်းနှင့် ကျမ်းပေါင်းများစွာ ပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါက်တာကျော်ဝင်းကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၌ အဖ ကုန်သည် ဦးဟုတ်ဝမ် နှင့် အမိ ဒေါ်ကြင်မြိုင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်အထိ မော်လမြိုင်မြို့ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ကျုံးကြီးလမ်းရှိ [[မြို့မအထက်တန်းကျောင်း]] (မြို့မအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း) တွင် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာများကို သင်ယူခဲ့ကာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (အထွေထွေဂုဏ်ထူး) ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုတက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တောင်အာရှလေ့လာရေးဌာနတွင် သုတေသနသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>မှူးတေဇ။ (၂၀၂၆)။ သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာကျော်ဝင်း (၁၉၄၁ - ၂၀၂၆)။ ဒေါက်တာကျော်ဝင်း ဈာပနတွင် ဖြန့်ဝေသော လက်ကမ်းစာစောင်။</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် တာဝန်များ == ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တိုင်းရာဇဝင်ဌာန၌ နည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ မှ ၁၉၇၄ အထိ မကွေးကောလိပ်၊ ၁၉၇၄ မှ ၁၉၇၅ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် လက်ထောက်ကထိက၊ ၁၉၇၅ မှ ၁၉၈၅ အထိ ကထိက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်အထိ တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ၁၉၉၂ မှ ၁၉၉၄ အထိ ပါမောက္ခ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် အချိန်ပိုင်းပါမောက္ခ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တွင် ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="HmuTeza2026"/> အခြားသော တာဝန်များအဖြစ်: * မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့တွင် အတွင်းရေးမှူး * အမျိုးသားသင်းချိုင်းဂူဗိမာန်ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင် * အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သာ စာအုပ်များ == ဒေါက်တာကျော်ဝင်းသည် သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စာအုပ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါး ပြုစုခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သော 'တတိယမြန်မာနိုင်ငံ' စာအုပ်ကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - * ''တတိယမြန်မာနိုင်ငံ'' (၁၉၇၈) * ''သမိုင်းရှာပုံတော် (၁)'' (၁၉၈၁) * ''သမိုင်းရှာပုံတော် (၂)'' (၁၉၈၄) * ''မြန်မာ့သမိုင်း (၁၉၄၅-၁၉၄၈)'' (ပထမတွဲ - ၁၉၉၁၊ ဒုတိယတွဲ - ၁၉၉၄) (ဒေါက်တာမောင်မောင်ကြီး၊ ဦးသိန်းလှိုင်တို့နှင့် တွဲဖက်၍) * ''နှစ်လေးဆယ်သမိုင်းရှာပုံတော်'' (၂၀၀၆) * ''ကုန်းဘောင်ဒီပနီ'' (၂၀၀၆) * ''သမိုင်းအတွေးအမြင်နှင့် ဖတ်စာ'' (၂၀၀၇) * ''ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ (ပထမတွဲ)'' (၂၀၀၉) * ''သမိုင်းဟူသည်နှင့် အခြားစာတမ်းများ'' (၂၀၁၀) * ''အခြေခံမြန်မာ့သမိုင်း'' (၂၀၁၁) * ''မြန်မာ့သမိုင်းအကြောင်း သိကောင်းစရာ'' (၂၀၁၂) * ''မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒ (၁၉၄၈-၁၉၈၈)'' (၂၀၁၃) * ''နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၄) - အမျိုးသားစာပေဆုရ * ''နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၁၅) * ''ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်ခြင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၆) - အမျိုးသားစာပေဆုရ * ''ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်ခြင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၁၆) * ''တောင်ကြီးညီလာခံ၊ ဖက်ဒရယ်မူနှင့် ပြည်နယ်ပြည်မ ညီလာခံ''(၂၀၁၆) * ''၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်း'' (၂၀၁၇) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၈) * ''၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ'' (၂၀၁၉) * ''မြန်မာ့သမိုင်းအမြင်နှင့် ရှုထောင့်များ'' (၂၀၂၀) * ''မြန်မာ့သမိုင်းဝင် စာချုပ်စာတမ်းများ'' (၂၀၂၂) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၂၃) * ''ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၂၃) * ''မြန်မာ့နိုင်ငံရေး သမိုင်းရှာပုံတော် (၁၉၄၈-၁၉၈၈)'' (၂၀၂၃) * ''နိုင်ငံတကာရေးရာနှင့် မြန်မာ့သမိုင်း'' (၂၀၂၃) * ''သမိုင်းကပြောသော အနာဂတ်'' (၂၀၂၄) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (တတိယတွဲ)'' (၂၀၂၅) * ''မြန်မာ့သမိုင်းရှာပုံတော် (အနှစ် ၅၀)'' (၂၀၂၅) == ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ == * အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) - ၂၀၁၄ ခုနှစ် (နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း) * အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) - ၂၀၁၆ ခုနှစ် (ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတည်ဆောက်ခြင်း) * ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၁၀၅ ကြိမ်မြောက် ဘွဲ့နှင်းသဘင်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်စာပေပါရဂူဘွဲ့ (၂၀၂၂) * ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမဆင့်) (၂၀၂၁) * အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု (၂၀၂၃)<ref>{{cite web|url=https://www.gnlm.com.mm/2023-national-literary-awards-lifetime-achievement-awards-announced/|title=2023 National Literary Awards, Lifetime Achievement Awards announced |work=Global New Light of Myanmar|access-date=4 Dec 2024|date=22 Nov 2024 }}</ref> == ကွယ်လွန်ခြင်း == သမိုင်းပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက် (စနေနေ့) နံနက် ၃:၀၀ နာရီတွင် အသည်းခြောက်ရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဇနီး ဒေါ်ခင်အေးတင့်၊ သား ၂ ဦးနှင့် သမီး ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာပါ နာရေးကြော်ငြာ။</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၄၁|၂၀၂၆}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ကွယ်လွန်သူများ]] h7z17nu1iu2xdi3wb3zmwjc65y3qhra 1030312 1030311 2026-05-07T19:55:06Z Myanmar Wik 103978 /* ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး */ သဒ္ဒါပြင်ခဲ့သည် 1030312 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါက်တာကျော်ဝင်း | image = | caption = သမိုင်းပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်း | birth_name = ကျော်ဝင်း | birth_date = {{Birth date|1941|6|2}} | birth_place = [[မော်လမြိုင်မြို့]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] | death_date = {{Death date and age|2026|2|28|1941|6|2}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | nationality = [[မြန်မာ]] | ethnicity = [[ဗမာ]] | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | occupation = သမိုင်းပညာရှင်၊ စာရေးဆရာ | education = ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဂုဏ်ထူး)၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်) | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၊ [[တိုကျိုတက္ကသိုလ်]] | known_for = သမိုင်းသုတေသနစာတမ်းများနှင့် နိုင်ငံရေးစာပေများ | spouse = ဒေါ်ခင်အေးတင့် | children = ၄ ဦး (သား ၂ ဦး၊ သမီး ၂ ဦး) | parents = ဦးဟုတ်ဝမ် (ခ) ဦးဟုတ်ဝမ်း နှင့် ဒေါ်ကြင်မြိုင် | awards = အမျိုးသားစာပေဆု (၂ ကြိမ်) }} '''ဒေါက်တာကျော်ဝင်း''' (၂ ဇွန် ၁၉၄၁ – ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆) သည် ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစုဦးပိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော မြန်မာသမိုင်းသုတေသနနယ်ပယ်မှ သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် သုတေသနစာတမ်းနှင့် ကျမ်းပေါင်းများစွာ ပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါက်တာကျော်ဝင်းကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၌ အဖ ကုန်သည် ဦးဟုတ်ဝမ် နှင့် အမိ ဒေါ်ကြင်မြိုင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်အထိ မော်လမြိုင်မြို့ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ကျုံးကြီးလမ်းရှိ [[မြို့မအထက်တန်းကျောင်း]] (မြို့မအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း) တွင် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာများကို သင်ယူခဲ့ကာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (အထွေထွေဂုဏ်ထူး) ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုတက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တောင်အာရှလေ့လာရေးဌာနတွင် သုတေသနသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="HmuTeza2026">မှူးတေဇ။ (၂၀၂၆)။ သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာကျော်ဝင်း (၁၉၄၁ - ၂၀၂၆)။ ဒေါက်တာကျော်ဝင်း ဈာပနတွင် ဖြန့်ဝေသော လက်ကမ်းစာစောင်။</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် တာဝန်များ == ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တိုင်းရာဇဝင်ဌာန၌ နည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ မှ ၁၉၇၄ အထိ မကွေးကောလိပ်၊ ၁၉၇၄ မှ ၁၉၇၅ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် လက်ထောက်ကထိက၊ ၁၉၇၅ မှ ၁၉၈၅ အထိ ကထိက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်အထိ တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ၁၉၉၂ မှ ၁၉၉၄ အထိ ပါမောက္ခ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် အချိန်ပိုင်းပါမောက္ခ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တွင် ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="HmuTeza2026"/> အခြားသော တာဝန်များအဖြစ်: * မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့တွင် အတွင်းရေးမှူး * အမျိုးသားသင်းချိုင်းဂူဗိမာန်ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင် * အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သာ စာအုပ်များ == ဒေါက်တာကျော်ဝင်းသည် သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စာအုပ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါး ပြုစုခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သော 'တတိယမြန်မာနိုင်ငံ' စာအုပ်ကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ - * ''တတိယမြန်မာနိုင်ငံ'' (၁၉၇၈) * ''သမိုင်းရှာပုံတော် (၁)'' (၁၉၈၁) * ''သမိုင်းရှာပုံတော် (၂)'' (၁၉၈၄) * ''မြန်မာ့သမိုင်း (၁၉၄၅-၁၉၄၈)'' (ပထမတွဲ - ၁၉၉၁၊ ဒုတိယတွဲ - ၁၉၉၄) (ဒေါက်တာမောင်မောင်ကြီး၊ ဦးသိန်းလှိုင်တို့နှင့် တွဲဖက်၍) * ''နှစ်လေးဆယ်သမိုင်းရှာပုံတော်'' (၂၀၀၆) * ''ကုန်းဘောင်ဒီပနီ'' (၂၀၀၆) * ''သမိုင်းအတွေးအမြင်နှင့် ဖတ်စာ'' (၂၀၀၇) * ''ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ (ပထမတွဲ)'' (၂၀၀၉) * ''သမိုင်းဟူသည်နှင့် အခြားစာတမ်းများ'' (၂၀၁၀) * ''အခြေခံမြန်မာ့သမိုင်း'' (၂၀၁၁) * ''မြန်မာ့သမိုင်းအကြောင်း သိကောင်းစရာ'' (၂၀၁၂) * ''မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒ (၁၉၄၈-၁၉၈၈)'' (၂၀၁၃) * ''နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၄) - အမျိုးသားစာပေဆုရ * ''နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၁၅) * ''ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်ခြင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၆) - အမျိုးသားစာပေဆုရ * ''ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်ခြင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၁၆) * ''တောင်ကြီးညီလာခံ၊ ဖက်ဒရယ်မူနှင့် ပြည်နယ်ပြည်မ ညီလာခံ''(၂၀၁၆) * ''၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်း'' (၂၀၁၇) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (ပထမတွဲ)'' (၂၀၁၈) * ''၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ'' (၂၀၁၉) * ''မြန်မာ့သမိုင်းအမြင်နှင့် ရှုထောင့်များ'' (၂၀၂၀) * ''မြန်မာ့သမိုင်းဝင် စာချုပ်စာတမ်းများ'' (၂၀၂၂) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၂၃) * ''ရှေးဟောင်းမြန်မာ့ရာဇဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများ (ဒုတိယတွဲ)'' (၂၀၂၃) * ''မြန်မာ့နိုင်ငံရေး သမိုင်းရှာပုံတော် (၁၉၄၈-၁၉၈၈)'' (၂၀၂၃) * ''နိုင်ငံတကာရေးရာနှင့် မြန်မာ့သမိုင်း'' (၂၀၂၃) * ''သမိုင်းကပြောသော အနာဂတ်'' (၂၀၂၄) * ''သမိုင်းပညာရှင်တို့၏ သမိုင်း (တတိယတွဲ)'' (၂၀၂၅) * ''မြန်မာ့သမိုင်းရှာပုံတော် (အနှစ် ၅၀)'' (၂၀၂၅) == ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ == * အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) - ၂၀၁၄ ခုနှစ် (နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်သမိုင်း) * အမျိုးသားစာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) - ၂၀၁၆ ခုနှစ် (ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတည်ဆောက်ခြင်း) * ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၁၀၅ ကြိမ်မြောက် ဘွဲ့နှင်းသဘင်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်စာပေပါရဂူဘွဲ့ (၂၀၂၂) * ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမဆင့်) (၂၀၂၁) * အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု (၂၀၂၃)<ref>{{cite web|url=https://www.gnlm.com.mm/2023-national-literary-awards-lifetime-achievement-awards-announced/|title=2023 National Literary Awards, Lifetime Achievement Awards announced |work=Global New Light of Myanmar|access-date=4 Dec 2024|date=22 Nov 2024 }}</ref> == ကွယ်လွန်ခြင်း == သမိုင်းပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ဒေါက်တာကျော်ဝင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက် (စနေနေ့) နံနက် ၃:၀၀ နာရီတွင် အသည်းခြောက်ရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဇနီး ဒေါ်ခင်အေးတင့်၊ သား ၂ ဦးနှင့် သမီး ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာပါ နာရေးကြော်ငြာ။</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၄၁|၂၀၂၆}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ကွယ်လွန်သူများ]] s85h464clilw1s7ggr3h497mnd579c8 3 285437 1030307 2026-05-07T19:18:12Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030307 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Enserin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၁၈၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) dzl65o78d3iikbftg1asmidgi948gu5 3 285438 1030308 2026-05-07T19:18:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030308 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် TabsFans ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၁၈၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 8s6y566vokv79zq3kpq6ygkst3vhult 0 285439 1030316 2026-05-07T20:03:28Z U Naing Htet Lin 142180 "ထိပ်တင်ချစ်သည် ဒုတိယမက္ခရာမင်းသား၏ သားတော် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဦးရီးတော် သီပေါမင်း၏ နန်းတွင်လူသတ်ပွဲမှ အစ်ကိုတော် ထိပ်တင်မှတ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030316 wikitext text/x-wiki ထိပ်တင်ချစ်သည် ဒုတိယမက္ခရာမင်းသား၏ သားတော် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဦးရီးတော် သီပေါမင်း၏ နန်းတွင်လူသတ်ပွဲမှ အစ်ကိုတော် ထိပ်တင်မှတ်နှင့်အတူ ဧရာဝတီတိုင်းသို့ ထွက်ပြေး လွတ်မြောက် လာခဲ့သည်။ cu17phblpiy0fvjuvnhbpxpmeerrryx 1030317 1030316 2026-05-07T20:03:49Z Quinlan83 93319 Requesting deletion 1030317 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}}ထိပ်တင်ချစ်သည် ဒုတိယမက္ခရာမင်းသား၏ သားတော် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဦးရီးတော် သီပေါမင်း၏ နန်းတွင်လူသတ်ပွဲမှ အစ်ကိုတော် ထိပ်တင်မှတ်နှင့်အတူ ဧရာဝတီတိုင်းသို့ ထွက်ပြေး လွတ်မြောက် လာခဲ့သည်။ prn53uohufchy79rl3hcjwn1hkd355u 1030318 1030317 2026-05-07T20:06:40Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030318 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}}ထိပ်တင်ချစ်သည် မောင်မျိုးတူ(မက္ခရာမင်းသား)၏ သားတော် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ အစ်ကိုတော် ထိပ်တင်မှတ်နှင့်အတူ မန္တလေးမှဧရာဝတီတိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ 6qbq7z3xst4liumjz6agh6bb6ltot5v 1030320 1030318 2026-05-07T20:10:38Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030320 wikitext text/x-wiki ထိပ်တင်ချစ်သည်မောင်မျိုးတူ ခေါ် မက္ခရာ မင်းသား၏ သားသမီး ၁၉ ယောက် အနက် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ t9d1ngetngze2eyn825ia1xbx5tqgbi 1030321 1030320 2026-05-07T20:12:01Z Quinlan83 93319 Requesting deletion 1030321 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}}ထိပ်တင်ချစ်သည်မောင်မျိုးတူ ခေါ် မက္ခရာ မင်းသား၏ သားသမီး ၁၉ ယောက် အနက် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ etyil64lwxk7tbs9m6oy7w50di3kfd4 1030324 1030321 2026-05-07T20:14:28Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030324 wikitext text/x-wiki မောင်လတ်ခေါ်ထိပ်တင်ချစ်သည် မောင်မျိုးတူ ခေါ် မက္ခရာ မင်းသား၏ သားသမီး ၁၉ ယောက် အနက် သားတော် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ c24juykbo37s5xkbbwrxr89q6xedrq4 1030328 1030324 2026-05-07T20:22:56Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030328 wikitext text/x-wiki မောင်လတ်ခေါ်ထိပ်တင်ချစ်သည် မောင်မျိုးတူ ခေါ် မက္ခရာ မင်းသား၏ သားသမီး ၁၉ ယောက် အနက် သားတော် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ==ဘဝလှုပ်ရှားမှု== သီပေါမင်း နန်း‌တွင်း အရေးအခင်းမှ အစ်ကိုဖြစ်သူ ထိပ်တင်မှတ်နှင့်အတူ မန္တလေးမှဆင်း၍ ဧရာဝတီတိုင်းဘက်သို့ လွတ်မြောက်လာသည် ဟု ဆိုကြ၏။ re4w90tsc72723u7sc2mlrx3f6v1m5n 1030364 1030328 2026-05-08T01:18:21Z Zawzawaungthwin 100038 {{delete|Test page}} 1030364 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}} မောင်လတ်ခေါ်ထိပ်တင်ချစ်သည် မောင်မျိုးတူ ခေါ် မက္ခရာ မင်းသား၏ သားသမီး ၁၉ ယောက် အနက် သားတော် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ==ဘဝလှုပ်ရှားမှု== သီပေါမင်း နန်း‌တွင်း အရေးအခင်းမှ အစ်ကိုဖြစ်သူ ထိပ်တင်မှတ်နှင့်အတူ မန္တလေးမှဆင်း၍ ဧရာဝတီတိုင်းဘက်သို့ လွတ်မြောက်လာသည် ဟု ဆိုကြ၏။ d9anhxmfkeb9sovcxp9nl9wun94cg3s 0 285440 1030322 2026-05-07T20:13:05Z U Naing Htet Lin 142180 "မောင်ရှမ်းကြီး‌ ခေါ် ထိပ်တင်ချစ်သည် မောင်မျိုးတူ ခေါ် မက္ခရာမင်းသား၏ သားသမီး၁၉ယောက်အနက် သား‌တော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030322 wikitext text/x-wiki မောင်ရှမ်းကြီး‌ ခေါ် ထိပ်တင်ချစ်သည် မောင်မျိုးတူ ခေါ် မက္ခရာမင်းသား၏ သားသမီး၁၉ယောက်အနက် သား‌တော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ 1fdk0kfumtc8y3kk0wusiiei4h5te40 1030323 1030322 2026-05-07T20:13:29Z Quinlan83 93319 Requesting deletion 1030323 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}}မောင်ရှမ်းကြီး‌ ခေါ် ထိပ်တင်ချစ်သည် မောင်မျိုးတူ ခေါ် မက္ခရာမင်းသား၏ သားသမီး၁၉ယောက်အနက် သား‌တော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ mydgeqqrnlag5o3q65nw4g7lmmupfcv 1030326 1030323 2026-05-07T20:19:02Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030326 wikitext text/x-wiki မောင်ရှမ်းကြီး‌ ခေါ် ထိပ်တင်ချစ်သည် ဧရာဝတီတိုင်းဘက်သို့ တိမ်းရှောင် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့သည် m884367i1z0uk8gjyuqu4nsej9wi472 1030327 1030326 2026-05-07T20:19:17Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030327 wikitext text/x-wiki မောင်ရှမ်းကြီး‌ ခေါ် ထိပ်တင်မှတ်သည် ဧရာဝတီတိုင်းဘက်သို့ တိမ်းရှောင် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့သည် 2lex192vf8orp6214q7a4v6nko56eo0 1030363 1030327 2026-05-08T01:17:52Z Zawzawaungthwin 100038 {{delete|Test page}} 1030363 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}} မောင်ရှမ်းကြီး‌ ခေါ် ထိပ်တင်မှတ်သည် ဧရာဝတီတိုင်းဘက်သို့ တိမ်းရှောင် ဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့သည် 0pyr5t7e6b7nrwfhgf834otx2e2jyjc 1 285441 1030325 2026-05-07T20:16:18Z U Naing Htet Lin 142180 /* ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း */ အပိုင်းသစ် 1030325 wikitext text/x-wiki == ဖျက်ပစ်ခြင်းအတွက် ခုခံပြောဆိုခြင်း == ထိုအချက်အလက်သည် မျိုးရိုအစဉ်အဆက် လက်ဆင့်ကမ်းခဲ့သည် အမှန်တရားဖြစ်သည် 7e6i9i1r204tsbairjmyu8o7ba2btb1 1 285442 1030334 2026-05-07T20:54:05Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030334 wikitext text/x-wiki ကကရံကျေးရွာ အကြောင်း ဆွေးနွေးချက်တစ်ခု စတင်ပါ။ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာများသည် ဝီကီပီးဒီးယား ပေါ်ရှိ အကြောင်းအရာများအား အကောင်းဆုံးဖြစ်စေရန် မည်သို့ဆောင်ရွက်ကြမည်နည်းဟူသည်ကို ဆွေးနွေးနိုင်သည့် နေရာဖြစ်သည်။ [[ကကရံကျေးရွာ]]၊အား မည်သို့မည်ပုံ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန်အတွက် အခြားသူများနှင့် ဆွေးနွေးချက်တစ်ခု စတင်ရန် ဤစာမျက်နှာကို သင် အသုံးပြုနိုင်သည် k0rb3mxueiocwsmc8onnaalhx4ed8gg 1030335 1030334 2026-05-07T20:55:32Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030335 wikitext text/x-wiki ကကရံကျေးရွာ အကြောင်း ဆွေးနွေးချက်တစ်ခု စတင်ပါ။ [[ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာများသည်]] ဝီကီပီးဒီးယား ပေါ်ရှိ အကြောင်းအရာများအား အကောင်းဆုံးဖြစ်စေရန် မည်သို့ဆောင်ရွက်ကြမည်နည်းဟူသည်ကို ဆွေးနွေးနိုင်သည့် နေရာဖြစ်သည်။ [[ကကရံကျေးရွာ]]၊အား မည်သို့မည်ပုံ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန်အတွက် အခြားသူများနှင့် ဆွေးနွေးချက်တစ်ခု စတင်ရန် ဤစာမျက်နှာကို သင် အသုံးပြုနိုင်သည် jkh8dzlmkp1tsrwewoyvhn5gqj3xn27 1030336 1030335 2026-05-07T20:55:54Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030336 wikitext text/x-wiki ကကရံကျေးရွာ အကြောင်း ဆွေးနွေးချက်တစ်ခု စတင်ပါ။ [[ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာများ]]သည် ဝီကီပီးဒီးယား ပေါ်ရှိ အကြောင်းအရာများအား အကောင်းဆုံးဖြစ်စေရန် မည်သို့ဆောင်ရွက်ကြမည်နည်းဟူသည်ကို ဆွေးနွေးနိုင်သည့် နေရာဖြစ်သည်။ [[ကကရံကျေးရွာ]]၊အား မည်သို့မည်ပုံ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန်အတွက် အခြားသူများနှင့် ဆွေးနွေးချက်တစ်ခု စတင်ရန် ဤစာမျက်နှာကို သင် အသုံးပြုနိုင်သည် at2bk8qahl095a32g19kwk8j39bkway 1030337 1030336 2026-05-07T20:56:20Z U Naing Htet Lin 142180 /* */ 1030337 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1030338 1030337 2026-05-07T20:58:27Z U Naing Htet Lin 142180 [[ဆွေးနွေးချက်:ကကရန်ရွာ၊ ကကရန်]] စာမျက်နှာကို [[ဆွေးနွေးချက်:ကကရံကျေးရွာ]] သို့ U Naing Htet Linက ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1030337 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1 285443 1030339 2026-05-07T20:58:27Z U Naing Htet Lin 142180 [[ဆွေးနွေးချက်:ကကရန်ရွာ၊ ကကရန်]] စာမျက်နှာကို [[ဆွေးနွေးချက်:ကကရံကျေးရွာ]] သို့ U Naing Htet Linက ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1030339 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆွေးနွေးချက်:ကကရံကျေးရွာ]] a8rd9rce2tsmdof32xe0iu5hgqrybhx 3 285444 1030342 2026-05-07T21:18:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030342 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-10466-57 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၁၈၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) spjrajdxq1gx6s6dcxo9rsbmj7h07z2 3 285445 1030343 2026-05-07T21:18:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030343 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Bennett27 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၁၈၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) qsd8q430b1sgrct4wfn84y0c6axb19c 0 285446 1030345 2026-05-07T21:30:10Z U Naing Htet Lin 142180 ကကရန်မှ ကကရံကျေးရွာသို့ ၊တိကျသော မြေပုံများ 1030345 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:လပွတ္တာ.jpg|thumb|Laputa]] [[c:File:လပွတ္တာ.jpg|ဧရာဝတီတိုင်း‌ ဒေသကြီး ၊]] [[c:File:လပွတ္တာ.jpg|လပွတ္တာခရိုင် ၊ လပွတ္တာမြို့နယ် ၊]] [[ဖိုင်:ကကရံကျေးရွာ.jpg|thumb|အနီးကပ် မြင်ကွင်း]] [[c:File:ကကရံကျေးရွာ.jpg|ကကရံ‌ကျေးရွာ၊]] [[c:File:ကကရံကျေးရွာ.jpg|ကိုဩဒိနိတ်:16.247215,95.003654]] 7a5vzh72jjvlqhsy5rcm0tc3wiuzbdc 1030346 1030345 2026-05-07T21:41:12Z U Naing Htet Lin 142180 1030346 wikitext text/x-wiki Myanmar Asia [[ဖိုင်:မြန်မာနိုင်ငံ_မြေပုံ.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ]] [[ဖိုင်:လပွတ္တာ.jpg|thumb|လပွတ္တာမြို့နယ်]] [[c:File:လပွတ္တာ.jpg|ဧရာဝတီတိုင်း‌ ဒေသကြီး ၊]] [[c:File:လပွတ္တာ.jpg|လပွတ္တာခရိုင် ၊ လပွတ္တာမြို့နယ် ၊]] [[ဖိုင်:ကကရံကျေးရွာ.jpg|thumb|ကကရံကျေးရွာ အနီးကပ်မြင်ကွင်း]] [[c:File:ကကရံကျေးရွာ.jpg|ကကရံ‌ကျေးရွာ၊]] [[c:File:ကကရံကျေးရွာ.jpg|ကိုဩဒိနိတ်:16.247215,95.003654]] n3h5mygs18z4tmlitplspl9sqynkvki 1030348 1030346 2026-05-07T21:48:03Z U Naing Htet Lin 142180 1030348 wikitext text/x-wiki Myanmar Asia [[ဖိုင်:မြန်မာနိုင်ငံ_မြေပုံ.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ]] [[ဖိုင်:လပွတ္တာ.jpg|thumb|လပွတ္တာမြို့နယ်]] [[c:File:လပွတ္တာ.jpg|ဧရာဝတီတိုင်း‌ ဒေသကြီး ၊]] [[c:File:လပွတ္တာ.jpg|လပွတ္တာခရိုင် ၊ လပွတ္တာမြို့နယ် ၊]] [[ဖိုင်:ကကရံကျေးရွာ.jpg|thumb|ကကရံကျေးရွာ အနီးကပ်မြင်ကွင်း]] [[c:File:ကကရံကျေးရွာ.jpg|ကကရံ‌ကျေးရွာ၊]] [[c:File:ကကရံကျေးရွာ.jpg|ကိုဩဒိနိတ်:16.247215,95.003654]] | စီးပွားရေး = လယ်ယာနှင့် ရေ လုပ်ငန်း qsjbham4n3b2ony17gtart21ay7m6k5 3 285447 1030351 2026-05-07T22:19:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030351 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27839-67 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၁၉၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) nkbmailv4hm2qnec00bdic62ip7bvc1 0 285448 1030352 2026-05-07T22:20:06Z ~2026-27839-67 142383 "ဦးမောင်ခေါ်ဦးလှမောင်သည် ဦးဖိုးညှင်းနှင့်ဒေါ်စု တို့၏ သားကြီးဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီးဒေါ်[[ခင်ကြည်]]၏အကိုလည်းဖြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030352 wikitext text/x-wiki ဦးမောင်ခေါ်ဦးလှမောင်သည် ဦးဖိုးညှင်းနှင့်ဒေါ်စု တို့၏ သားကြီးဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီးဒေါ်[[ခင်ကြည်]]၏အကိုလည်းဖြစ်၏။ဦးမောင်သည် ‌အသက်၂၀နှစ်၌ ဒေါ်အုန်းနှင့်လက်ထပ်ခဲ့၏။ == သားသမီးများ == ဦးမောင်နှင့်ဒေါ်အုန်းသည် ဒေါ်မြကြင်၊ဒေါ်လှတင်၊ ဒေါ်တင် သမီးသုံးယောက်မွေးသည်ဟု ဆို၏။ == ကွယ်လွန် == ဦးမောင်သည် အသက် ၃၀နှစ် ဝန်းကျင်တွင် မြောင်းမြမြို့၌ ကွယ်လွန်၏။ == ကိုးကား == မိသားစု အတွင်းစကားများ ဆောင်းပါးမှ t6oru9nf7ogge0um9trkqnboypdzl9w 1030353 1030352 2026-05-07T22:20:45Z ~2026-27839-67 142383 /* */ 1030353 wikitext text/x-wiki ဦးမောင်ခေါ်ဦးလှမောင်သည် ဦးဖိုးညှင်းနှင့်ဒေါ်စု တို့၏သားကြီးဖြစ်ပြီး[[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ဇနီး ဒေါ်[[ခင်ကြည်]]၏အကိုလည်းဖြစ်၏။ဦးမောင်သည် ‌အသက်၂၀နှစ်၌ ဒေါ်အုန်းနှင့်လက်ထပ်ခဲ့၏။ == သားသမီးများ == ဦးမောင်နှင့်ဒေါ်အုန်းသည် ဒေါ်မြကြင်၊ဒေါ်လှတင်၊ ဒေါ်တင် သမီးသုံးယောက်မွေးသည်ဟု ဆို၏။ == ကွယ်လွန် == ဦးမောင်သည် အသက် ၃၀နှစ် ဝန်းကျင်တွင် မြောင်းမြမြို့၌ ကွယ်လွန်၏။ == ကိုးကား == မိသားစု အတွင်းစကားများ ဆောင်းပါးမှ be8sl50t8p41os81v9ln73j5tmqszjm 1030362 1030353 2026-05-08T01:16:54Z Zawzawaungthwin 100038 {{delete|Test page}} 1030362 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}} ဦးမောင်ခေါ်ဦးလှမောင်သည် ဦးဖိုးညှင်းနှင့်ဒေါ်စု တို့၏သားကြီးဖြစ်ပြီး[[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ဇနီး ဒေါ်[[ခင်ကြည်]]၏အကိုလည်းဖြစ်၏။ဦးမောင်သည် ‌အသက်၂၀နှစ်၌ ဒေါ်အုန်းနှင့်လက်ထပ်ခဲ့၏။ == သားသမီးများ == ဦးမောင်နှင့်ဒေါ်အုန်းသည် ဒေါ်မြကြင်၊ဒေါ်လှတင်၊ ဒေါ်တင် သမီးသုံးယောက်မွေးသည်ဟု ဆို၏။ == ကွယ်လွန် == ဦးမောင်သည် အသက် ၃၀နှစ် ဝန်းကျင်တွင် မြောင်းမြမြို့၌ ကွယ်လွန်၏။ == ကိုးကား == မိသားစု အတွင်းစကားများ ဆောင်းပါးမှ 4ji3uouxyczg2r1q51zstsxejyqgl3s 1030418 1030362 2026-05-08T07:17:29Z ~2026-27839-67 142383 /* */ 1030418 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}} ဦးမောင်ခေါ်ဦးလှမောင်သည် ဦးဖိုးညှင်းနှင့်ဒေါ်ဖွားစု တို့၏သားကြီးဖြစ်ပြီး[[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ဇနီး ဒေါ်[[ခင်ကြည်]]၏အကိုလည်းဖြစ်၏။ဦးမောင်သည် ‌အသက်၂၀နှစ်၌ ဒေါ်အုန်းနှင့်လက်ထပ်ခဲ့၏။ == သားသမီးများ == ဦးမောင်နှင့်ဒေါ်အုန်းသည် ဒေါ်မြကြင်၊ဒေါ်လှတင်၊ ဒေါ်တင် သမီးသုံးယောက်မွေးသည်ဟု ဆို၏။ == ကွယ်လွန် == ဦးမောင်သည် အသက် ၃၀နှစ် ဝန်းကျင်တွင် မြောင်းမြမြို့၌ ကွယ်လွန်၏။ == ကိုးကား == မိသားစု အတွင်းစကားများ ဆောင်းပါးမှ dr91vq4sixoftc5mk0upiaq0elbd7gy 1030420 1030418 2026-05-08T07:18:22Z ~2026-27839-67 142383 /* သားသမီးများ */ 1030420 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}} ဦးမောင်ခေါ်ဦးလှမောင်သည် ဦးဖိုးညှင်းနှင့်ဒေါ်ဖွားစု တို့၏သားကြီးဖြစ်ပြီး[[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ဇနီး ဒေါ်[[ခင်ကြည်]]၏အကိုလည်းဖြစ်၏။ဦးမောင်သည် ‌အသက်၂၀နှစ်၌ ဒေါ်အုန်းနှင့်လက်ထပ်ခဲ့၏။ == သားသမီးများ == ဦးမောင်နှင့်ဒေါ်အုန်းသည် ဒေါ်မြကြင်၊ဒေါ်လှတင်၊ (ဒေါ်လှတင်သည် သခင်သန်းထွန်းနှင့်ပါသွားသည်) ဒေါ်တင် သမီးသုံးယောက်မွေးသည်ဟု ဆို၏။ == ကွယ်လွန် == ဦးမောင်သည် အသက် ၃၀နှစ် ဝန်းကျင်တွင် မြောင်းမြမြို့၌ ကွယ်လွန်၏။ == ကိုးကား == မိသားစု အတွင်းစကားများ ဆောင်းပါးမှ j88swhadftprxo5wcw3sitbvs4f2uzb 3 285449 1030357 2026-05-07T23:19:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030357 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27793-41 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၁၉၊ ၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) btk1owr32wotqr32e8z1ewj58yfqu9l 3 285450 1030358 2026-05-08T00:19:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030358 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Myo khing ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၁၉၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) rwgrb1duafv48jpauhn1na6dbdbqtyj 3 285451 1030359 2026-05-08T00:19:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030359 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27736-29 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၁၉၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) r93nt34vtu765jzv1p1r97ogiryiioi 3 285452 1030366 2026-05-08T02:19:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030366 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27639-70 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၁၉၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jde3yny8n8cucyco14dn6jy4ndbyo90 3 285453 1030367 2026-05-08T03:19:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030367 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KX8TNOpedia ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၉၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 52nayfalk4xjcu8k4b5pdvl7r9vi1ch 100 285454 1030370 2026-05-08T03:57:26Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=05|day=08|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030370 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=08|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 9uhqehbetp062h8kcm3fbieoez920j2 3 285455 1030374 2026-05-08T04:20:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030374 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ကိုနိုင် ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၀၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ksbupb3q76dnp2r3x6mcqohuu9p36vu 0 285456 1030396 2026-05-08T05:13:53Z Chenzeyan29 141880 [[ဂျိန်ဖော့လူမျိုး]] စာမျက်နှာကို [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1030396 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဂျိန်းဖော့လူမျိုး]] 86y74r3gshgdkp224iv7gpmzl9z67t4 3 285457 1030400 2026-05-08T05:20:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030400 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Groundrush ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၂၀၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) eneanvsbp6h7e04dy0irvf8w2ryh6lt 3 285458 1030401 2026-05-08T05:20:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030401 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27773-87 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၂၀၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 2iowwmh1o9fevc2benbujr2nekawl4c 3 285459 1030402 2026-05-08T05:20:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030402 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Sofiaaanan ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၂၀၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 04nww5c7453b26jumybfeew3nae72n6 0 285460 1030405 2026-05-08T05:57:13Z Zawzawaungthwin 100038 '''မြန်မာ့ရှားပါးပတ္တမြားကြီးများ'''သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျောက်မျက်ရတနာသမိုင်းတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် အလေးချိန်၊ အရောင်နှင့် အရည်အသွေး ထူးခြားထက်မြက်သော ပတ္တမြားကြီးများကို ဆိုလိုသည်။ 1030405 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | title = မြန်မာ့ရှားပါးပတ္တမြားကြီးများ | titleclass = fn | image = [[ဖိုင်:NAWATA.jpg|250px|နဝတ ပတ္တမြား]] | caption = ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရရှိခဲ့သော နဝတ ပတ္တမြား | label1 = အမျိုးအစား | data1 = [[ပတ္တမြား]] (Ruby) | label2 = ထွက်ရှိရာဒေသ | data2 = [[မိုးကုတ်မြို့]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | label3 = ကာလ | data3 = [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]မှ ယနေ့ခေတ်အထိ | label4 = ထင်ရှားသောပတ္တမြားများ | data4 = ပတ္တမြားငမောက်၊ နဝတ၊ နစက | label5 = အလေးချိန် (အကြီးဆုံး) | data5 = ၂၁,၄၅၀ ကရက် (၄,၂၉၀ ဂရမ်) | label6 = အရောင် | data6 = ခိုသွေးရောင် (Pigeon's Blood) | data7 = {{Location map | Myanmar | label = မိုးကုတ် | lat_deg = 22 | lat_min = 55 | lon_deg = 96 | lon_min = 30 | position = right | width = 250 | float = center | caption = ပတ္တမြားများထွက်ရှိရာ မိုးကုတ်ဒေသ }} }} '''မြန်မာ့ရှားပါးပတ္တမြားကြီးများ'''သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျောက်မျက်ရတနာသမိုင်းတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် အလေးချိန်၊ အရောင်နှင့် အရည်အသွေး ထူးခြားထက်မြက်သော ပတ္တမြားကြီးများကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ရတနာပုံခေတ်]] ရွှေတိုက်တော်စာရင်းဝင် သမိုင်းဝင် နန်းစဉ်ပတ္တမြားများအပြင် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ထပ်မံတူးဖော်ရရှိခဲ့သည့် အဖိုးတန် ကမ္ဘာကျော် ပတ္တမြားကြီးများလည်း ပါဝင်သည်။ ပတ္တမြားမြေဟု ကျော်ကြားသော [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်ဒေသ]]မှ ထွက်ရှိသည့် ဤရှားပါးပတ္တမြားကြီးများကို နိုင်ငံတော်၏ အဖိုးတန်ရတနာများအဖြစ် မှတ်တမ်းတင် ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။<ref>{{Cite news |title=သီပေါမင်းခေတ်က ငမောက်နဲ့ နန်းစဉ်ရတနာတွေ ဘယ်ရောက်သွားသလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-48615814 |access-date=2026-05-08 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite news |last=အောင်နိုင် |date=2024-07-26 |title=စစ်တပ်နှင့် အပေါင်းပါများ၏ မိုးကုတ်ပတ္တမြားလုပ်ကွက်များ TNLA လက်အောက်ရောက် - Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/55469/ |access-date=2026-05-08 |work=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-05-08 |title=Antique Giant Ruby Unearthed in Mogok Gem Tract - Global New Light Of Myanmar |url=https://www.gnlm.com.mm/antique-giant-ruby-unearthed-in-mogok-gem-tract/ |access-date=2026-05-08 |language=en-US}}</ref> == သမိုင်းဝင် နန်းစဉ်ပတ္တမြားများ == {{main|ပတ္တမြားငမောက်}} ရတနာပုံရွှေတိုက်တော်စာရင်းအရ ထင်ရှားသော နန်းစဉ်ပတ္တမြားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2017-11-05 |title=ပတၱျမား ငေမာက္ ျမန္မာေတြ လက္ထဲ ျပန္ေရာက္ေတာ့မလား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2017/11/05/145577.html |access-date=2026-05-08 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Who stole Burma’s royal ruby? |url=https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-sh/who_stole_burmas_royal_ruby |access-date=2026-05-08 |website=www.bbc.co.uk |language=en-GB}}</ref>- {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- style="background:#cc0000; color:white;" ! စဉ် !! အမည် !! အလေးချိန် (ရတီ) !! ရရှိသည့်ကာလ / မင်းဆက် !! အချက်အလက်အကျဉ်း |- | ၁ || ပတ္တမြားငမောက် || ၉၀ ကျော် || သက္ကရာဇ် ၁၀၃၂ (အေဒီ ၁၆၆၁) || အကျော်ကြားဆုံး နန်းစဉ်ပတ္တမြားကြီးဖြစ်သည်။ |- | ၂ || လှော်ကားတင်ကြီး || ၄၀ ကျော် || သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ([[သာယာဝတီမင်း]]) || - |- | ၃ || ဆင်ဖြူတော် || ၄၀ || - || - |- | ၄ || လှော်ကားတင်ကလေး || ၂၀ ခန့် || [[ဗဒုံမင်း]] (ဘိုးတော်ဘုရား) || - |- | ၅ || ဆင်မတော် || ၁၀ || - || - |- | ၆ || စံကျောက်တော် || ၆ || - || အခြားကျောက်များကို စံထားနှိုင်းယှဉ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ |} == ခေတ်သစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ထင်ရှားသော ပတ္တမြားကြီး ၅ ပွင့် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်ရတနာမြေ]]မှ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလေးချိန် ၉၉.၂၅ ဂရမ် (၄၉၆.၂၅ ကရက်) ရှိ '''နဝတ ပတ္တမြား'''၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် အလေးချိန် ၅၅၇.၈၅ ဂရမ် (၂၇၈၉.၂၅ ကရက်) ရှိ '''နစက ပတ္တမြား''' နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် တွင် အလေးချိန် ၂၂၀၀ ဂရမ် (၁၁၀၀၀ ကရက်) ရှိ '''၂၀၂၆ ပတ္တမြား''' မှာ ပိုမိုထင်ရှားသည်။၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သော ပတ္တမြားသည် အလေးချိန်အားဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သော်လည်း၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးတွေ့ရှိခဲ့သော ပတ္တမြားသည် အရောင်နှင့် အရည်အသွေး ပိုမိုကောင်းမွန်သည့်အတွက် တန်ဖိုးပိုမိုမြင့်မားကာ မြန်မာ့ကျောက်မျက်သမိုင်းတွင် အလွန်တန်ဖိုးရှိသည့် ရတနာများအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ပတ္တမြားကြီး ၁ လုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိ |url=https://burmese.dvb.no/post/766861 |access-date=2026-05-08 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်နှင့် တပ်မတော်ကို ချစ်မြတ်နိုးသည့် လူငယ်တစ်ဦးက မိဘဘိုးဘွားများလက်ထက်မှ ထိန်းသိမ်းထားရှိသည့် ၂၇၈၉.၂၅ ကရက်ရှိ ပတ္တမြားကြီးကို လှူဒါန်းခဲ့ရာ ၎င်းအား '''နစက ပတ္တမြား''' (နိုင်ငံတော်ပတ္တမြား) အဖြစ် ဂုဏ်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပတ္တမြားကြီးသည် [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်ရတနာမြေ]]မှ ထွက်ရှိသည့် ပွတ်ချောအမျိုးအစားဖြစ်ကာ အပြစ်အနာအဆာ ကင်းစင်သည့် ရှားပါးရတနာဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်မှ နိုင်ငံတော်သို့ ၂၇၈၉ ဒသမ ၂၅ ကာရက်ရှိ ပတ္တမြားကြီး လှူဒါန်းခြင်းအခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/ttpmtteaam-niungngntteaasiu-2789-dsm-25-kaarkri-pttttmaakii-luudnkhngakhmanaakngp |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == မြန်မာ့ခေတ်သစ်သမိုင်းဝင် ထင်ရှားသော ပတ္တမြားကြီးများ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- style="background:#cc0000; color:white;" ! စဉ် !! ပတ္တမြားအမည် !! တွေ့ရှိ/လှူဒါန်းနှစ် !! အလေးချိန် (ကရက်) !! အလေးချိန် (ဂရမ်) !! မှတ်ချက် |- | ၁ || '''နဝတ ပတ္တမြား''' || ၁၉၉၀ || ၄၉၆.၂၅ || ၉၉.၂၅ || နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့လက်ထက်တွင် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ |- | ၂ || '''၁၉၉၆ ပတ္တမြား''' || ၁၉၉၆ || ၂၁,၄၅၀.၀၀ || ၄,၂၉၀.၀၀ || အလေးချိန်အားဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သည်။ |- | ၃ || '''၂၀၁၃ ပတ္တမြား''' || ၂၀၁၃ || ၁,၉၀၇.၀၀ || ၃၈၁.၄၀ || နိုင်ငံတော်သို့ လှူဒါန်းမှုအဖြစ် လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ |- | ၄ || '''နစက ပတ္တမြား''' || ၂၀၂၂ || ၂,၇၈၉.၂၅ || ၅၅၇.၈၅ || နိုင်ငံတော်သို့ လှူဒါန်းမှုအဖြစ် လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ |- | ၅ || '''၂၀၂၆ ပတ္တမြား''' || ၂၀၂၆ || ၁၁၀၀၀ || ၂၂၀၀ || အရောင်နှင့် အရည်အသွေး အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး တန်ဖိုးအမြင့်မားဆုံးဖြစ်သည်။ |} === သမိုင်းကြောင်းနှင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု === == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာ့ နန်းစဉ်ရတနာများ]] * [[မိုးကုတ်မြို့]] == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:သဘာဝတွင်းထွက် ကျောက်မျက်များ]] jrdn1k94h7typr9vwejpjh7lszg4zsx 1030409 1030405 2026-05-08T06:05:40Z Zawzawaungthwin 100038 စာအချို့ ပြင်ဆင် 1030409 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | title = မြန်မာ့ရှားပါးပတ္တမြားကြီးများ | titleclass = fn | image = [[ဖိုင်:NAWATA.jpg|250px|နဝတ ပတ္တမြား]] | caption = ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရရှိခဲ့သော နဝတ ပတ္တမြား | label1 = အမျိုးအစား | data1 = [[ပတ္တမြား]] (Ruby) | label2 = ထွက်ရှိရာဒေသ | data2 = [[မိုးကုတ်မြို့]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | label3 = ကာလ | data3 = [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]]မှ ယနေ့ခေတ်အထိ | label4 = ထင်ရှားသောပတ္တမြားများ | data4 = ပတ္တမြားငမောက်၊ နဝတ၊ နစက | label5 = အလေးချိန် (အကြီးဆုံး) | data5 = ၂၁,၄၅၀ ကရက် (၄,၂၉၀ ဂရမ်) | label6 = အရောင် | data6 = ခိုသွေးရောင် (Pigeon's Blood) | data7 = {{Location map | Myanmar | label = မိုးကုတ် | lat_deg = 22 | lat_min = 55 | lon_deg = 96 | lon_min = 30 | position = right | width = 250 | float = center | caption = ပတ္တမြားများထွက်ရှိရာ မိုးကုတ်ဒေသ }} }} '''မြန်မာ့ရှားပါးပတ္တမြားကြီးများ'''သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျောက်မျက်ရတနာသမိုင်းတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် အလေးချိန်၊ အရောင်နှင့် အရည်အသွေး ထူးခြားထက်မြက်သော ပတ္တမြားကြီးများကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[ရတနာပုံခေတ်]] ရွှေတိုက်တော်စာရင်းဝင် သမိုင်းဝင် နန်းစဉ်ပတ္တမြားများအပြင် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ထပ်မံတူးဖော်ရရှိခဲ့သည့် အဖိုးတန် ကမ္ဘာကျော် ပတ္တမြားကြီးများလည်း ပါဝင်သည်။ ပတ္တမြားမြေဟု ကျော်ကြားသော [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်ဒေသ]]မှ ထွက်ရှိသည့် ဤရှားပါးပတ္တမြားကြီးများကို နိုင်ငံတော်၏ အဖိုးတန်ရတနာများအဖြစ် မှတ်တမ်းတင် ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။<ref>{{Cite news |title=သီပေါမင်းခေတ်က ငမောက်နဲ့ နန်းစဉ်ရတနာတွေ ဘယ်ရောက်သွားသလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-48615814 |access-date=2026-05-08 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite news |last=အောင်နိုင် |date=2024-07-26 |title=စစ်တပ်နှင့် အပေါင်းပါများ၏ မိုးကုတ်ပတ္တမြားလုပ်ကွက်များ TNLA လက်အောက်ရောက် - Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/55469/ |access-date=2026-05-08 |work=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-05-08 |title=Antique Giant Ruby Unearthed in Mogok Gem Tract - Global New Light Of Myanmar |url=https://www.gnlm.com.mm/antique-giant-ruby-unearthed-in-mogok-gem-tract/ |access-date=2026-05-08 |language=en-US}}</ref> == သမိုင်းဝင် နန်းစဉ်ပတ္တမြားများ == {{main|ပတ္တမြားငမောက်}} ရတနာပုံရွှေတိုက်တော်စာရင်းအရ ထင်ရှားသော နန်းစဉ်ပတ္တမြားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2017-11-05 |title=ပတၱျမား ငေမာက္ ျမန္မာေတြ လက္ထဲ ျပန္ေရာက္ေတာ့မလား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2017/11/05/145577.html |access-date=2026-05-08 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Who stole Burma’s royal ruby? |url=https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-sh/who_stole_burmas_royal_ruby |access-date=2026-05-08 |website=www.bbc.co.uk |language=en-GB}}</ref>- {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- style="background:#cc0000; color:white;" ! စဉ် !! အမည် !! အလေးချိန် (ရတီ) !! ရရှိသည့်ကာလ / မင်းဆက် !! အချက်အလက်အကျဉ်း |- | ၁ || ပတ္တမြားငမောက် || ၉၀ ကျော် || သက္ကရာဇ် ၁၀၃၂ (အေဒီ ၁၆၆၁) || အကျော်ကြားဆုံး နန်းစဉ်ပတ္တမြားကြီးဖြစ်သည်။ |- | ၂ || လှော်ကားတင်ကြီး || ၄၀ ကျော် || သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ([[သာယာဝတီမင်း]]) || - |- | ၃ || ဆင်ဖြူတော် || ၄၀ || - || - |- | ၄ || လှော်ကားတင်ကလေး || ၂၀ ခန့် || [[ဗဒုံမင်း]] (ဘိုးတော်ဘုရား) || - |- | ၅ || ဆင်မတော် || ၁၀ || - || - |- | ၆ || စံကျောက်တော် || ၆ || - || အခြားကျောက်များကို စံထားနှိုင်းယှဉ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ |} == ခေတ်သစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ထင်ရှားသော ပတ္တမြားကြီး ၅ ပွင့် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်ရတနာမြေ]]မှ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလေးချိန် ၉၉.၂၅ ဂရမ် (၄၉၆.၂၅ ကရက်) ရှိ '''နဝတ ပတ္တမြား'''၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် အလေးချိန် ၅၅၇.၈၅ ဂရမ် (၂၇၈၉.၂၅ ကရက်) ရှိ '''နစက ပတ္တမြား''' နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် တွင် အလေးချိန် ၂၂၀၀ ဂရမ် (၁၁၀၀၀ ကရက်) ရှိ '''၂၀၂၆ ပတ္တမြား''' မှာ ပိုမိုထင်ရှားသည်။၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သော ပတ္တမြားသည် အလေးချိန်အားဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သော်လည်း၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးတွေ့ရှိခဲ့သော ပတ္တမြားသည် အရောင်နှင့် အရည်အသွေး ပိုမိုကောင်းမွန်သည့်အတွက် တန်ဖိုးပိုမိုမြင့်မားကာ မြန်မာ့ကျောက်မျက်သမိုင်းတွင် အလွန်တန်ဖိုးရှိသည့် ရတနာများအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ပတ္တမြားကြီး ၁ လုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိ |url=https://burmese.dvb.no/post/766861 |access-date=2026-05-08 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်နှင့် တပ်မတော်ကို ချစ်မြတ်နိုးသည့် လူငယ်တစ်ဦးက မိဘဘိုးဘွားများလက်ထက်မှ ထိန်းသိမ်းထားရှိသည့် ၂၇၈၉.၂၅ ကရက်ရှိ ပတ္တမြားကြီးကို လှူဒါန်းခဲ့ရာ ၎င်းအား '''နစက ပတ္တမြား''' (နိုင်ငံတော်ပတ္တမြား) အဖြစ် ဂုဏ်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပတ္တမြားကြီးသည် [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်ရတနာမြေ]]မှ ထွက်ရှိသည့် ပွတ်ချောအမျိုးအစားဖြစ်ကာ အပြစ်အနာအဆာ ကင်းစင်သည့် ရှားပါးရတနာဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်မှ နိုင်ငံတော်သို့ ၂၇၈၉ ဒသမ ၂၅ ကာရက်ရှိ ပတ္တမြားကြီး လှူဒါန်းခြင်းအခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/ttpmtteaam-niungngntteaasiu-2789-dsm-25-kaarkri-pttttmaakii-luudnkhngakhmanaakngp |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == မြန်မာ့ခေတ်သစ်သမိုင်းဝင် ထင်ရှားသော ပတ္တမြားကြီးများ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- style="background:#cc0000; color:white;" ! စဉ် !! ပတ္တမြားအမည် !! တွေ့ရှိ/လှူဒါန်းနှစ် !! အလေးချိန် (ကရက်) !! အလေးချိန် (ဂရမ်) !! မှတ်ချက် |- | ၁ || '''နဝတ ပတ္တမြား''' || ၁၉၉၀ || ၄၉၆.၂၅ || ၉၉.၂၅ || နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့လက်ထက်တွင် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ |- | ၂ || '''၁၉၉၆ ပတ္တမြား''' || ၁၉၉၆ || ၂၁,၄၅၀.၀၀ || ၄,၂၉၀.၀၀ || အလေးချိန်အားဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သည်။ |- | ၃ || '''၂၀၁၃ ပတ္တမြား''' || ၂၀၁၃ || ၁,၉၀၇.၀၀ || ၃၈၁.၄၀ || နိုင်ငံတော်သို့ လှူဒါန်းမှုအဖြစ် လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ |- | ၄ || '''နစက ပတ္တမြား''' || ၂၀၂၂ || ၂,၇၈၉.၂၅ || ၅၅၇.၈၅ || နိုင်ငံတော်သို့ လှူဒါန်းမှုအဖြစ် လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ |- | ၅ || '''၂၀၂၆ ပတ္တမြား''' || ၂၀၂၆ || ၁၁၀၀၀ || ၂၂၀၀ || အရောင်နှင့် အရည်အသွေး အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး တန်ဖိုးအမြင့်မားဆုံးဖြစ်သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာ့ နန်းစဉ်ရတနာများ]] * [[မိုးကုတ်မြို့]] == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:သဘာဝတွင်းထွက် ကျောက်မျက်များ]] moicec4d4auv7bc569kxonu62ed546r 3 285461 1030410 2026-05-08T06:20:46Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030410 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PiOoMurng ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၂၀၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 24g22zgujgqwsrxhgex8jijlf4u8iyf 3 285462 1030421 2026-05-08T07:20:56Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030421 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27857-84 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၀၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 0w7j51si184dp941voucqzho59yhe8d 3 285463 1030422 2026-05-08T07:21:06Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030422 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Tsung.hsiao ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၁၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) j195nm2fmcbktfe9zjt79z46fwl9mtr 0 285464 1030425 2026-05-08T07:34:16Z ~2026-27950-18 142398 https://www.moemaka.com/2025/08/blog-post_53.html 1030425 wikitext text/x-wiki ကိုစိန်ဝင်း (သုံးခွ) ကို ရန်ကြီးအောင် စိန်ဝင်းလို့လည်း ခေါ်တယ်။ ကိုကိုးကျွန်းပြန် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်တယ်။ ၁၉၉၁ ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်က အင်းစိန်ထောင်တွင်း ကျဆုံးသည်။ <ref>{{Cite web |date=2022-01-09 |title=အာဇာနည် ဦးစိန်ဝင်း ၃၁ နှစ်မြောက် |url=https://storage.googleapis.com/qurium/burmese.dvb.no/archives-510348.html |access-date=2026-05-08 |language=en}}</ref> [https://www.moemaka.com/2024/01/blog-post_57.html မောင်တူး - ရန်ကြီးအောင်စိန်ဝင်းကွယ်လွန်ခြင်း ၃၃ နှစ်ပြည့် - MoeMaKa Media]<ref>{{Cite web |title=မောင်တူး - ရန်ကြီးအောင်စိန်ဝင်း ၉၀ ပြည့်မွေးနေ့ |url=https://www.moemaka.com/2025/08/blog-post_53.html |access-date=2026-05-08 |website=MoeMaKa Media}}</ref> [https://www.moemaka.com/2025/08/blog-post_53.html မောင်တူး - ရန်ကြီးအောင်စိန်ဝင်း ၉၀ ပြည့်မွေးနေ့ - MoeMaKa Media] pzey5zrqss4enjsg3vdsq8p93s060uf 3 285465 1030432 2026-05-08T08:21:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030432 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27950-18 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၁၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) q8mimhm7iy7dge6wjl6vwxd02ww4iow 3 285466 1030433 2026-05-08T08:21:26Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030433 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Anandakan ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၁၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jwchywjf3nt46cmyb5aspwveuoezbld 0 285467 1030447 2026-05-08T09:10:39Z Anandakan 142397 "{{Infobox person | name = ဌာဘတ်ဏဘုတ် ထောင်ချိုင် | image = | alt = | caption = | birth_name = Thanadach Sriratchaha | native_name = ฐาภัสณภพ ทองฉาย | native_name_lang = tha | birth_date = {{B..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030447 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဌာဘတ်ဏဘုတ် ထောင်ချိုင် | image = | alt = | caption = | birth_name = Thanadach Sriratchaha | native_name = ฐาภัสณภพ ทองฉาย | native_name_lang = tha | birth_date = {{Birth date and age|2006|4|21|df=yes}} | birth_place = [[ပရာကျင်းဘူရီခရိုင်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | alma_mater = မင်ချွမ်းတက္ကသိုလ် (Ming Chuan University) | height = 175 cm | other_names = Ahfong,Ahvo | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်၊ မော်ဒယ် | years_active = 2017–present | known_for = {{plainlist| * Kaboon in ''Love Destiny'' * Singha in ''Krong Kam'' * Tan in ''Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang'' }} | agent = Independent Artist | website = }} '''ဌာဘတ်ဏဘုတ် ထောင်ချိုင်''' ({{lang-th|ฐาภัสณภพ ทองฉาย}}, {{lang-en|Thaphatsanaphop Thongchay}}, ၂၀၀၆ ဧပြီ ၂၁ ဖွား) သည် '''အာဖုန်''' ({{lang-en|Ahfong}}, {{lang-th|อาฟง}}) ဟု လူသိများသည့် ထိုင်းလူမျိုး သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ==ဘဝနှင့်ပညာရေး== ၂၀၀၆ ခု၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ [[:en:Chaophraya Abhaibhubejhr Hospital|ပရာကျင်းဘူရီခရိုင်]]၌ ဖွားမြင်သည်။ မိသားစုတွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး မွေးစားမိဘများဖြစ်သည့် ဒေါ်ကနုတ်အုန် ထောင်ချိုင်နှင့် ဦးဝမ်ချိုင် ထောင်ချိုင်တို့က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မူလတန်းပညာရေးကို Wat Si Prachantakham ကျောင်းတွင် သင်ကြားခဲ့ပြီး အထက်တန်းကို Prachantarat Bamrung ကျောင်းနှင့် Prachin Kalayanee ကျောင်းတို့တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရှိ [[:en:Ming Chuan University|မင်ချွမ်းတက္ကသိုလ်]] (Ming Chuan University) တွင် ဆက်သွယ်ရေးအနုပညာဘာသာရပ် (Communication Arts) ဖြင့် ဘွဲ့သင်တန်း တက်ရောက်လျက်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ထိုင်း၊ တရုတ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားများကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သည်။ ==ဆောင်ရွက်ချက်== ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ''A Love So Beautiful'' (ထိုင်းဗားရှင်း) ဝက်ဘ်ဇာတ်လမ်းတွဲဖြင့် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံလိုင်း Channel 3 ၏ နာမည်ကြီးဇာတ်လမ်းတွဲ ''Love Destiny (ထိုင်း ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)'' တွင် Kaboon အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ''Krong Kam'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် Singha အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ လူသိများလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ''Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang'' ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ပထမဆုံးအကြိမ် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင်ရုံသာမက ဂီတဘက်တွင်လည်း ဝါသနာပါပြီး '''Nicolas Li''' အမည်ဖြင့် တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်အဖြစ် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြုလုပ်သော The Guitar Mag Awards ၌ "New Face of the Year" ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ==ရိုက်ကူးမှုစာရင်း== ===ရုပ်သံအစီအစဉ်=== {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes !Ref |- | rowspan="2" |2017 | ''Rush to the Dead Summer'' | Chen Yi | Guest role | |- | ''A Love So Beautiful'' | Jiang Fei | Web series | |- | 2018 | ''Love Destiny'' | Kaboon | Support role | <ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.komchadluek.net/entertainment/567890 |title=Nicolas Li: From Love Destiny to Krong Kam |access-date=2026-05-08 |website=Kom Chad Luek |language=th}}</ref> |- | 2019 | ''Krong Kam'' | Singha | Support role | |- | 2020 | ''Roy Leh Marnya'' | Mark | Support role | |- | 2025 | ''Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang'' | Tan | Main role | <ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.daradaily.com/news/142567/view |title=Thaphatsanaphop from child star to leading man |access-date=2026-05-08 |website=Daradaily |language=th}}</ref> |- | TBA | ''Genius Girlfriend'' | Jiang Bai | Main role (Web series) | |} === ရုပ်ရှင် === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes |- | 2025 | ''Haew Le Lu'' | Ahfong | Main role |} ==အယ်လ်ဘမ်များ== ===တေးသံသွင်း=== {| class="wikitable" !Year !Title !Album !Label |- |2024 | "DAYDREAM STATION" | Studio Album | rowspan="2" | Independent |- |2025 | "Midnight Walk" | Studio Album |} ==ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်း== {| class="wikitable" !Year !Award !Category !Result !Ref |- | 2025 | The Guitar Mag Awards 2025 | New Face of the Year | {{won}} | <ref>{{Cite web |title=Winners of The Guitar Mag Awards 2025 |url=https://www.theguitarmag.com/awards-2025-results/ |access-date=2025-03-15 |publisher=The Guitar Mag}}</ref> |- | 2025 | Maya Awards | Rising Male Star | {{nom}} | |} ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * {{Twitter|Thaphatsanaphop}} * {{Instagram|Thaphatsanaphop}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း မော်ဒယ်များ]] qmvbpuxdx9ebkhcdpoj9a3bx98h2b15 1030448 1030447 2026-05-08T09:30:18Z Anandakan 142397 /* */ 1030448 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဌာဘတ်ဏဘုတ် ထောင်ချိုင် | image = | alt = | caption = | birth_name = Thanadach Sriratchaha | native_name = ฐาภัสณภพ ทองฉาย | native_name_lang = tha | birth_date = {{Birth date and age|2006|4|21|df=yes}} | birth_place = [[ပရာစီနပုရီပြည်နယ်]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | alma_mater = မင်ချွမ်းတက္ကသိုလ် (Ming Chuan University) | height = 175 cm | other_names = Ahfong,Ahvo | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်၊ မော်ဒယ် | years_active = 2017–present | known_for = {{plainlist| * Kaboon in ''Love Destiny'' * Singha in ''Krong Kam'' * Tan in ''Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang'' }} | agent = Independent Artist | website = }} '''ဌာဘတ်ဏဘုတ် ထောင်ချိုင်''' ({{lang-th|ฐาภัสณภพ ทองฉาย}}, {{lang-en|Thaphatsanaphop Thongchay}}, ၂၀၀၆ ဧပြီ ၂၁ ဖွား) သည် '''အာဖုန်''' ({{lang-en|Ahfong}}, {{lang-th|อาฟง}}) ဟု လူသိများသည့် ထိုင်းလူမျိုး သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ==ဘဝနှင့်ပညာရေး== ၂၀၀၆ ခု၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ [[:en:Chaophraya Abhaibhubejhr Hospital|ပရာကျင်းဘူရီခရိုင်]]၌ ဖွားမြင်သည်။ မိသားစုတွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး မွေးစားမိဘများဖြစ်သည့် ဒေါ်ကနုတ်အုန် ထောင်ချိုင်နှင့် ဦးဝမ်ချိုင် ထောင်ချိုင်တို့က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မူလတန်းပညာရေးကို Wat Si Prachantakham ကျောင်းတွင် သင်ကြားခဲ့ပြီး အထက်တန်းကို Prachantarat Bamrung ကျောင်းနှင့် Prachin Kalayanee ကျောင်းတို့တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရှိ [[:en:Ming Chuan University|မင်ချွမ်းတက္ကသိုလ်]] (Ming Chuan University) တွင် ဆက်သွယ်ရေးအနုပညာဘာသာရပ် (Communication Arts) ဖြင့် ဘွဲ့သင်တန်း တက်ရောက်လျက်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ထိုင်း၊ တရုတ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားများကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သည်။ ==ဆောင်ရွက်ချက်== ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ''A Love So Beautiful'' (ထိုင်းဗားရှင်း) ဝက်ဘ်ဇာတ်လမ်းတွဲဖြင့် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံလိုင်း Channel 3 ၏ နာမည်ကြီးဇာတ်လမ်းတွဲ ''Love Destiny (ထိုင်း ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)'' တွင် Kaboon အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ''Krong Kam'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် Singha အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ လူသိများလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ''Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang'' ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ပထမဆုံးအကြိမ် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင်ရုံသာမက ဂီတဘက်တွင်လည်း ဝါသနာပါပြီး '''Nicolas Li''' အမည်ဖြင့် တစ်ကိုယ်တော်အဆိုတော်အဖြစ် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြုလုပ်သော The Guitar Mag Awards ၌ "New Face of the Year" ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ==ရိုက်ကူးမှုစာရင်း== ===ရုပ်သံအစီအစဉ်=== {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes !Ref |- | rowspan="2" |2017 | ''Rush to the Dead Summer'' | Chen Yi | Guest role | |- | ''A Love So Beautiful'' | Jiang Fei | Web series | |- | 2018 | ''Love Destiny'' | Kaboon | Support role | <ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.komchadluek.net/entertainment/567890 |title=Nicolas Li: From Love Destiny to Krong Kam |access-date=2026-05-08 |website=Kom Chad Luek |language=th}}</ref> |- | 2019 | ''Krong Kam'' | Singha | Support role | |- | 2020 | ''Roy Leh Marnya'' | Mark | Support role | |- | 2025 | ''Chao Khun Phi Kub Ee Nang Kham Duang'' | Tan | Main role | <ref name=":2">{{Cite web |url=https://www.daradaily.com/news/142567/view |title=Thaphatsanaphop from child star to leading man |access-date=2026-05-08 |website=Daradaily |language=th}}</ref> |- | TBA | ''Genius Girlfriend'' | Jiang Bai | Main role (Web series) | |} === ရုပ်ရှင် === {| class="wikitable" !Year !Title !Role !Notes |- | 2025 | ''Haew Le Lu'' | Ahfong | Main role |} ==အယ်လ်ဘမ်များ== ===တေးသံသွင်း=== {| class="wikitable" !Year !Title !Album !Label |- |2024 | "DAYDREAM STATION" | Studio Album | rowspan="2" | Independent |- |2025 | "Midnight Walk" | Studio Album |} ==ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်း== {| class="wikitable" !Year !Award !Category !Result !Ref |- | 2025 | The Guitar Mag Awards 2025 | New Face of the Year | {{won}} | <ref>{{Cite web |title=Winners of The Guitar Mag Awards 2025 |url=https://www.theguitarmag.com/awards-2025-results/ |access-date=2025-03-15 |publisher=The Guitar Mag}}</ref> |- | 2025 | Maya Awards | Rising Male Star | {{nom}} | |} ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * {{Twitter|Thaphatsanaphop}} * {{Instagram|Thaphatsanaphop}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်း မော်ဒယ်များ]] gsvjcj9p0t5y9hlfr4m4gdo4og9ukq7 3 285468 1030456 2026-05-08T10:21:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030456 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zayd Shahazin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၁၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) obdpo914ycnck5e2mhn32fgrcggc42a 3 285469 1030465 2026-05-08T11:21:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030465 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27786-45 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၁၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) o1slv6486ph7c39zcyc7cbbg6jznqn8 3 285470 1030466 2026-05-08T11:22:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030466 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27944-15 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၂၊ ၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jkeikw5n02n5c9ap6k33f1w4zpwgwux