ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 1 2246 1030686 1022943 2026-05-09T18:02:58Z ~2026-28198-31 142442 /* မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘာသာဓကားများမှ မည့်သည့် ဘာသာစကားတွေ အသုံးပြုသနည်း။" */ 1030686 wikitext text/x-wiki ချမ်းငြိမ်း (ကဗျာဆရာ) ကဗျာဆရာချမ်းငြိမ်းကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၅ ရက်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း၊ ကျောက်တန်းမြို့နယ်၊ ကမာကလုပ်ကျေးရွာတွင်မွေးဖွားသည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ပြည်ပသို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့သည်။ ချမ်းငြိမ်းသည် မြန်မာစာတန်းထိုးနိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်လောကကို ရှေ့ဆောင်ခဲ့သူအဖြစ် ချမ်းငြိမ်း-မှော်ဝန်း အမည်နှင့် လူသိများသည်။ လက်ရှိတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး ကဗျာနှင့် အက်ဆေးများရေးသားလျက်ရှိသည်။ == မြန်မာနိုင်ငံမှ ဘာသာဓကားများမှ မည့်သည့် ဘာသာစကားတွေ အသုံးပြုသနည်း။" == မြန်မာဘာသာမှ စကောကရင်ဘာသာပြန်ခြင်း။ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/202.165.82.145|202.165.82.145]] ၀၁:၄၅၊ ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ == I'm new bot == No Understand [[အသုံးပြုသူ:Nga Htun|Nga Htun]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Nga Htun|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၁၀၊ ၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ရွာလွတ် == @ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2025-66893-1|&#126;2025-66893-1]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2025-66893-1|talk]]) ၂၀:၁၆၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Yangon State Academy == စာအမြဲတမ်းသင်သည့်ကျောင်းဖြစ်ပြီးအတန်းလစ်လို့မရ [[အသုံးပြုသူ:မြန်မာလူမျိုး|မြန်မာလူမျိုး]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မြန်မာလူမျိုး|ဆွေးနွေး]])တစ်ကျောင်းစာရေးသားလက်မှတ်ထိုးနေလူနှစ်နာရီသာအချိန်ကားဒုတိယတတိယသုံးနှစ်လေးနှစ်သားလေးရဲမျက်နှာအသားငါးဘတ်စ်ကားဆရာဆရာမအခွင့်အရေးရုံး ၀၄:၅၁၊ ၂၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) [[ဖဲဂိမ်း|Aungkolatt]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-23617-4|&#126;2026-23617-4]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-23617-4|talk]]) ၀၀:၂၀၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) iqlde08rffggh7i5x3vbptzhu3szlwz 0 3134 1030767 1030532 2026-05-10T08:27:42Z ~2026-28171-97 142459 /* */ 1030767 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတု သာယာအေးမြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီ တောင်ကြီးသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်ရောက်သည့်အခါ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ၎င်းတို့၏ ရုံးကန်ကနားများအား အင်းလေးကန် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းသောက်မြို့မှ တောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ချိန်မှ စတင်ကာ တောင်ကြီးမြို့ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည်။ တောင်ကြီးမြို့မှာ ကျယ်ပြန့်‌သော ‌တောင်ကမ်းပါးယံရှိ ကုန်းပြင်မြင့်‌ပေါ်တွင် တည်ရှိရာ မြို့၏အ‌ရှေ့ဘက်စွန်းမှ အထက်ဆီသို့ အုပ်မိုး‌နေအောင် မတ်‌စောက်‌နေ‌သော ‌တောင်ကြီးကိုအစွဲပြု၍ ‌တောင်ကြီးမြို့ဟု ‌ခေါ်‌လေသည်။ ‌တောင်ထိပ်တွင် ‌စေတီ‌တော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားစွာ စွန်းထွက်‌နေ‌သော ‌ကျောက်‌ဆောင် ‌ကျောက်တုံးကြီး များရှိ‌သော‌ကြောင့် မြို့သူမြို့သားများသည် ထို‌တောင်ထိပ်သို့ မကြာမကြာ သွား‌ရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ မြို့ကို တပ်‌မြေ ဌာနကဲ့သို့ စံနစ်တကျ တည်‌ဆောက်၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ် အသွယ်သွယ် ‌ဖောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့အတွက် ‌ရေကို မြို့‌တောင်ဘက်စွန်းမှ စီးဆင်းလာ‌သော ‌ချောင်းငယ်မှယူသဖြင့် သန့်ရှင်း‌သော‌ရေကိုရသည်။ အ‌နောက်စွန်းရှိ ‌တောင်ကုန်းငယ် တွင် ဘုရားတန်‌ဆောင်းများရှိသည်။ သာစည် ‌ရွှေ‌ညောင်သွား မီးရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်‌သော ‌ရွှေ‌ညောင်မြို့နှင့် ‌တောင်ကြီးမြို့ သည် ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၂ မိုင်‌ဝေး၍၊ ‌ခြေလျင်လမ်းအားဖြင့် ၅ မိုင်မျှသာ‌ဝေးသည်။ သာစည်မြို့မှာမူ ‌တောင်ကြီးမြို့မှ ၁၀၃ မိုင်‌ဝေးသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၀⁠၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဦးပိုင်းများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း နယ်မြေ မငြိမ်သက်မှုများကြောင့် တောင်ကြီးမြို့သည် ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ အချက်အချာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၄၇၁၂) ပေ မြင့်သော ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ရှမ်းရိုးမ တောင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် (၁၂၀၀)ခန့်က နောင်တွင် တောင်ကြီးဟု သမုတ်မည့်နေရာ၌ ပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာ ရှိခဲ့သည်။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ "ဒုံတောင်တီ" ဟု အမည်ရသည်။ တောင်တီကို ရှမ်းအမည်ဖြင့် "တွမ်တီး" ဟုခေါ်သည်။ တည်ပင်(ဝါ) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတဝိုက်တွင်ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မိန်မြိန်ရွာနှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။ ၎င်းအပြင် ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီး တစ်အင်းလည်း ရှိပေသည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၃)ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အင်းနှင့်ကန်များကို ပြုပြင်ဆည်ဖို့ကာ တောင်ကြီးကို မြို့တော်ဖြစ်ရန် ဖန်တီးခဲ့ကြောင်း သိရှိ မှတ်သားရသည်။ သက်ကြီး ရွယ်အို တစ်ဦး၏ ပြောပြချက် အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁)ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့ တည်ကြောင်း မှတ်သား ရသည်။ ဤ အဆို အမိန့်များကိုအခြေခံ၍ သုံးသပ်ကြည့်ရာ အင်္ဂလိပ်တို့သည် အထက် မြန်မာပြည်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၄၇)နှစ်တွင် အခြေစိုက် နိုင်ခဲ့ပြီး၊ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာညောင်ရွှေမြို့နယ် မိုင်းသောက် ကျေးရွာ အေသတွင် စတင် ရုံးစိုက်ခဲ့ ပေသည်။ ထိုဒေသမှ တစ်ဖန် ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာ ဒေသ တဝိုက်သို့ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁) ခုနှစ်ခန့်၌ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုအချိန်ကတောင်ကြီးမြို့ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများ ပေါ်၌ မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသောပအိုဝ်းရွာများ ရှိသည်။ ``ဝိန်ယ´´ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ``မြို့ဟောင်း´´ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ၎င်း၌ ရုံးစိုက်ပြီး နောက် ခရစ်နှစ် (၁၈၉၄) ခုနှစ်တွင်မှ ယခုတောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ တည်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသို့ဆိုလျှင်တောင်ကြီးမြို့၏ သက်တမ်းကား အနှစ် (၁၀၀) ကျော်ပြီဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်း တင်ရမည် ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ခန့်လောက်က တည်ရှိနေခဲ့သောပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာရှိခဲ့၏။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ ဒုံတောင်တီ ဟုခေါ် လေသည်။ ရှမ်းအသံဖြင့် တွမ်တီး ဟုခေါ်သည်။ တောင်ကျည်း၊ တွမ်းတီး၊ မြန်မာအသံ-တောင်ကြီး ဟူသည်မှာ တည်ပင်နှင့် တူသော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အချို့သောအရပ်တွင် ကတည်ပင် ဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။ ၎င်းအပင်ပေါက်ရာရွာဟုဆိုလိုပါ၏။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ ၊ ရှမ်းရွာ ၊မွန်ခြိန်ရွာ နှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။၎င်းအပြင် ရေကန် ၄ ကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်းလည်း ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည်တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃-ခု ၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တည်ခဲ့ပေသည်။ တောင်ကြီးရွာကို မြို့တည် ပြီးထိုရွာနှင့်တဆက်တည်းဖြစ်သော ကန်များ၊ အင်းများကိုပြုပြင်ကာတောင်ကြီးမြို့ကို မြို့တော်ဖြစ်အောင်မွန်းမံခဲ့သည်-ဟု စာရေးသူ ယုဝတီမာလာသိန်းက "ယုဝတီဂျာနယ်"တွင် မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါးတွင် ရေးသားထားသည်ကိုမှတ်သားရပေသည်။ မှတ်တမ်းအရဆိုပါက တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်မှာ နှစ် ၁၀၀ပင်ကျော်ခဲ့လေပြီ။ သက်ကြီးရွယ်အို တစ်ဦး ၏ ပြောပြချက်အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင်တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်ဟု မှတ်သားရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ကြီးမြို့တည်သည့် ခုနှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဝိဝါဒ အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်။ အဖြေရှာကြည့်ရာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇-ခုနှစ်တွင် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်တို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက် သဖြင့် ထိုကာလွန် ၃ နှစ်သည်နယ်ချဲ့တို့ရှမ်းပြည်ဖက်သို့တက်လာကာ မိုင်းသောက် (ညောင်ရွှေမြို့နယ်) ကိုရုံးစိုက်ခဲ့သည် ကာလဖြစ်နိုင်ပေသည်။ မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရှိသဖြင့် ရုံးပြောင်းရွှေ့ စိုက်မည့်နေရာကိုရှာဖွေကြပြန်ရာ ယခုတောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် (ယခု ဓမ္မရတနာကျောင်း၏အရှေ့ဘက်(၂)မိုင်အကွာ) တွင် ၁၂၅၁-ခုနှစ်ခန့်၌ပြောင်းရွေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ရာသည်။ ထိုဒေသသည် ပြန့်ပြူးညီညာသဖြင့်မြို့တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ယခုတောင်ကြီးမြို့အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်တန်းများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ကပအိုဝ်းရွာများရှိရာ ၊ အင်္ဂလိပ်တို့က ထိုနေရာတွင် မြို့တည်လိုသဖြင့်အခြားသင့်တော်ရာနေရာသို့ ရွာပြောင်းခိုင်းသည်ဟုလည်း မှတ်သားရပေသည်။ ထိုဒေသတွင် ယခင်က မီရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယရွာများရှိရာ ဝိန်ယသည် ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့် မြို့ဟောင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသဖြင့် တောင်ကြီးမြို့ဟောင်းနေရာဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ထိုနေရာတွင် ရုံးစိုက်ပြီးမှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင်ယခုတောင်ကြီးမြို့နေရာကို ပြောင်းရွေ့ မြို့တည်ခြင်းဖြစ် နိုင်ပေသည်။ ယခု မြို့မဈေးကြီး နေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မီးရဲတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ချိုဖာထီးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပေသည်။ ထိုအချိန်က တောအုပ်မှာ တောင်ပိုင်းရပ်မှ ဦးဖိုးမင်းဖြစ်ပြီး ဦးဖိုးရင်မှာ နယ်အုပ်ဖြစ်သည်။ အရေးပိုင်မှာ ဦးလူတင် ဖြစ်သည်။ ဒုံတောင်တီးခေါ် တောင်ကြီးရွာကို ဦးအောင်သာက အုပ်ချုပ်လေသည်။ ထာခယ်ရွာ (ယခု ညောင်ပင်သာ) ကို ဆရာစန္တတည်ပြီး ၊နဂါးပတ်ကျောင်း ဝန်းကျင်ကို မောင်ဖာဝမ် တည်ခဲ့သည်။ အင်းသားများ ဖြစ်သည့် ဘုရားဒါယကာညွန့် ဒါယကာကျော်တို့မှာ အင်းလေးမှအင်းသားများ (ထိုအချိန်က စော်ဘွားနှင့် မတည့်သူများ) ကို လမ်းအလုပ်သမားကူလီ များအဖြစ် ခေါ်လာ ၍ကူလီကုန်းရပ် (ယခု ကူညီကုန်းရပ်) ကိုတည်ခဲ့သည်။ ဈေးပိုင်းရပ်ကို ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံ၊ ပဉ္စင်း ဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က တောင်ကြီးမြို့ပေါ်တွင်ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်း၊ ပထမတောင်ကျောင်းကြီးသာရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံးကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်းမှ လုံဒါရွာ ဆရာတော်ဖြစ်ပြီး ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားရလေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိကလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ မိုင် ၄၀၀ (645 Km) ကွာဝေးပြီး မန္တလေးမြို့မှ ၁၆၀ မိုင် (257 Km) အသီးသီး ကွာဝေးသည်။ တောင်ကြီးမြို့အား ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉⁠၉၅ ခုနှစ်မှသာ ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ သို့ပေမယ့် လက်ရှိတွင် ခရီးသည်များအတွက် ဝန်ဆောင်မှုများ မရှိပါ။ ရထားနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ ရွှေညောင်မြို့တွင် သွားရောက် စီးနင်းရသည်။ အနီးဆုံးလေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်အကွာရှိ ဟဲဟိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင် ၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်သဖြင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့တွင်သာ ပြေးဆွဲ ပေးလျက်ရှိသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] တောင်ကြီးမြို့တွင် မူလဒေသခံ ပအိုဝ်းလူမျိုးနှင့် အင်းသားလူမျိုးများအပြင် ရှမ်းနှင့် ဗမာလူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ အခြား ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများနှင့် တရုတ်၊ မူဆလင်နှင့် ဂေါ်ရခါး(နေပါလီ)လူမျိုးများကိုလည်း တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနည်းတူ တောင်ကြီးမြို့ခံအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြပြီး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို မြို့အနှံ့တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် အတော်များ⁠များလည်း တောင်ကြီးမြို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ရိုမန်ကသလစ်နှင့် ဘက်တစ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဗလီကျောင်းလေးကျောင်းရှိပြီး မူဆလင်အများစုမှာ မြို့ဦးဗလီ၊ အလယ်ဗလီနှင့် တောင်ဗလီသို့ သွားရောက် ဝတ်ပြုကြသည်။ ပန်းသေးတရုတ်များမှာမူ ပန်းသေးဗလီကျောင်းသို့ သွားကြလေ့ရှိသည်။ တရုတ်လူမျိုးများ ကိုးကွယ်သည့် တရုတ်ဘုရားကျောင်း အနည်းငယ်လည်း တည်ရှိသည်။ [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် နယ်လှည့်ခရီးသည်များအကြား လူသိများ ကျော်ကြားသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ၅ ရက်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျရောက်သည့် ဈေးနေ့တွင် ရွာနီးချုပ်စပ်မှ တောင်သူဈေးသည်များနှင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်စမြဲဖြစ်သည်။ မြို့ပြအင်္ဂါပီပြင်လာသည့်အလျှောက် ဤအငွေ့အသက်များ တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန်စပြုလာပြီဖြစ်သည်။ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ရွာများတွင်မူ စည်ကားသည့် ဈေးနေ့မြင်ကွင်းကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသေးသည်။ တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသည့် အင်းလေးကန်တွင် တမူထူးခြားသည့် အင်းသားယဉ်ကျေးမှုကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ တော်သလင်းလတွင် ကျင်းပသည့် တန်ခိုးတော်ရှင် ဖောင်တော်ဦးဘုရားပွဲတော်သည် လူတိုး၍ပင်မပေါက်သည့် ဘုရားပွဲဖြစ်သည်။ ပင်းတယဂူသည်လည်း လူသွားများသည့် နေရာတခုဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးအနီးရှိ မွေတော်ကက္ကူဘုရားတွင် ၁၆ ရာစုတွင် တည်ထားကိုးကွယ်သော ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများအား ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်သည်။ ရွှေဘုန်းပွင့်စေတီ၊ မြစိမ်းတောင်၊ ရပ်တော်မူဘုရား၊ မုံတဝဂူ စသည်တို့မှာလည်း နာမည်ကျော် ဘုရားများဖြစ်ကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ပြည်နယ်အစိုးရရုံးများ၊ အရှေ့ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၊ [[တောင်ကြီးပညာရေးကောလိပ်]]၊ [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]]၊ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)|နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)|ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]]၊ [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)|ဆေးတက္ကသိုလ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]] စသည့် အရေးပါသည့် ဌာနများ၊ ရုံးများ တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://blog.taunggyicherryland.com/ |accessdate=17 January 2021 |archivedate=14 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200814161246/http://blog.taunggyicherryland.com/ }}</ref> ‌တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရရုံးများ၊ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ အထက် တန်း‌ကျောင်းများ၊ မူလတန်း‌ကျောင်းများ၊ ‌ဆေးရုံ၊ ‌ဟော်နန်းနှင့် ခမ်းနား‌သော တိုက်တာအ‌ဆောက်အအုံများရှိသည်။ မြို့‌မြောက် ပိုင်းရှိ‌ဈေးကြီးမှာ အထူးပင်သန့်ရှင်းသည့်ပြင် မုန်လာ၊ မုန်ညင်း၊ အာလူး၊ ကြက်သွန်စ‌သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ လတ်ဆတ်‌သော ကြက်ဥနှင့် ‌ညောင်‌ရွှေ အင်း‌လေးဘက်မှ ငါးများကို ထို‌ဈေးကြီးတွင် ဝယ်ယူရရှိနိုင်‌ပေသည်။ ၅ ရက် တစ်‌ဈေး ကျ‌ရောက်‌သော‌နေ့တွင် နယ်မှလာ‌ရောက်‌ရောင်းဝယ်ကြသဖြင့် အထူးပင် စည်ကား‌လေသည်။ ‌တောင်ကြီးမြို့မှ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားမြို့များသို့ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း၊ အာလူး၊ သနပ်ဖက်များကို မီးရထားလမ်း၊ ကားလမ်းနှင့် ‌လေ‌ကြောင်းဖြင့် တင်ပို့သည်။ အ‌ရှေ့ဘက်ရှိ ‌တောင်ကျစမ်း‌ချောင်းမှ‌ရေကို ‌ရေလှောင်ကန်ကြီး ၂ ခုမှတစ်ဆင့် ပြွန်လုံးများဖြင့် တစ်မြို့လုံး အတွက် ‌သောက်‌ရေပို့‌ပေးသည်။ ‌တောင်ကြီးမြို့၏ လူဦး‌ရေမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ စာရင်းအရ ၂၄၆,၆၇၅ ‌ယောက် ဖြစ်သည်။ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] nb7ube5z42v2mcci6y5q4ojz13hiory 1030768 1030767 2026-05-10T08:30:32Z ~2026-28171-97 142459 /* */ 1030768 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတု သာယာအေးမြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီ တောင်ကြီးသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်ရောက်သည့်အခါ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ၎င်းတို့၏ ရုံးကန်ကနားများအား အင်းလေးကန် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းသောက်မြို့မှ တောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ချိန်မှ စတင်ကာ တောင်ကြီးမြို့ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည်။ တောင်ကြီးမြို့မှာ ကျယ်ပြန့်‌သော ‌တောင်ကမ်းပါးယံရှိ ကုန်းပြင်မြင့်‌ပေါ်တွင် တည်ရှိရာ မြို့၏အ‌ရှေ့ဘက်စွန်းမှ အထက်ဆီသို့ အုပ်မိုး‌နေအောင် မတ်‌စောက်‌နေ‌သော ‌တောင်ကြီးကိုအစွဲပြု၍ ‌တောင်ကြီးမြို့ဟု ‌ခေါ်‌လေသည်။ ‌တောင်ထိပ်တွင် ‌စေတီ‌တော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားစွာ စွန်းထွက်‌နေ‌သော ‌ကျောက်‌ဆောင် ‌ကျောက်တုံးကြီး များရှိ‌သော‌ကြောင့် မြို့သူမြို့သားများသည် ထို‌တောင်ထိပ်သို့ မကြာမကြာ သွား‌ရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ မြို့ကို တပ်‌မြေ ဌာနကဲ့သို့ စံနစ်တကျ တည်‌ဆောက်၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ် အသွယ်သွယ် ‌ဖောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့အတွက် ‌ရေကို မြို့‌တောင်ဘက်စွန်းမှ စီးဆင်းလာ‌သော ‌ချောင်းငယ်မှယူသဖြင့် သန့်ရှင်း‌သော‌ရေကိုရသည်။ အ‌နောက်စွန်းရှိ ‌တောင်ကုန်းငယ် တွင် ဘုရားတန်‌ဆောင်းများရှိသည်။ သာစည် ‌ရွှေ‌ညောင်သွား မီးရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်‌သော ‌ရွှေ‌ညောင်မြို့နှင့် ‌တောင်ကြီးမြို့ သည် ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၂ မိုင်‌ဝေး၍၊ ‌ခြေလျင်လမ်းအားဖြင့် ၅ မိုင်မျှသာ‌ဝေးသည်။ သာစည်မြို့မှာမူ ‌တောင်ကြီးမြို့မှ ၁၀၃ မိုင်‌ဝေးသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၀⁠၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဦးပိုင်းများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း နယ်မြေ မငြိမ်သက်မှုများကြောင့် တောင်ကြီးမြို့သည် ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ အချက်အချာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၄၇၁၂) ပေ မြင့်သော ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ရှမ်းရိုးမ တောင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် (၁၂၀၀)ခန့်က နောင်တွင် တောင်ကြီးဟု သမုတ်မည့်နေရာ၌ ပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာ ရှိခဲ့သည်။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ "ဒုံတောင်တီ" ဟု အမည်ရသည်။ တောင်တီကို ရှမ်းအမည်ဖြင့် "တွမ်တီး" ဟုခေါ်သည်။ တည်ပင်(ဝါ) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတဝိုက်တွင်ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မိန်မြိန်ရွာနှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။ ၎င်းအပြင် ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီး တစ်အင်းလည်း ရှိပေသည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၃)ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အင်းနှင့်ကန်များကို ပြုပြင်ဆည်ဖို့ကာ တောင်ကြီးကို မြို့တော်ဖြစ်ရန် ဖန်တီးခဲ့ကြောင်း သိရှိ မှတ်သားရသည်။ သက်ကြီး ရွယ်အို တစ်ဦး၏ ပြောပြချက် အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁)ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့ တည်ကြောင်း မှတ်သား ရသည်။ ဤ အဆို အမိန့်များကိုအခြေခံ၍ သုံးသပ်ကြည့်ရာ အင်္ဂလိပ်တို့သည် အထက် မြန်မာပြည်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၄၇)နှစ်တွင် အခြေစိုက် နိုင်ခဲ့ပြီး၊ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာညောင်ရွှေမြို့နယ် မိုင်းသောက် ကျေးရွာ အေသတွင် စတင် ရုံးစိုက်ခဲ့ ပေသည်။ ထိုဒေသမှ တစ်ဖန် ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာ ဒေသ တဝိုက်သို့ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁) ခုနှစ်ခန့်၌ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုအချိန်ကတောင်ကြီးမြို့ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများ ပေါ်၌ မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသောပအိုဝ်းရွာများ ရှိသည်။ ``ဝိန်ယ´´ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ``မြို့ဟောင်း´´ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ၎င်း၌ ရုံးစိုက်ပြီး နောက် ခရစ်နှစ် (၁၈၉၄) ခုနှစ်တွင်မှ ယခုတောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ တည်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသို့ဆိုလျှင်တောင်ကြီးမြို့၏ သက်တမ်းကား အနှစ် (၁၀၀) ကျော်ပြီဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်း တင်ရမည် ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ခန့်လောက်က တည်ရှိနေခဲ့သောပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာရှိခဲ့၏။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ ဒုံတောင်တီ ဟုခေါ် လေသည်။ ရှမ်းအသံဖြင့် တွမ်တီး ဟုခေါ်သည်။ တောင်ကျည်း၊ တွမ်းတီး၊ မြန်မာအသံ-တောင်ကြီး ဟူသည်မှာ တည်ပင်နှင့် တူသော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အချို့သောအရပ်တွင် ကတည်ပင် ဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။ ၎င်းအပင်ပေါက်ရာရွာဟုဆိုလိုပါ၏။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ ၊ ရှမ်းရွာ ၊မွန်ခြိန်ရွာ နှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။၎င်းအပြင် ရေကန် ၄ ကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်းလည်း ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည်တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃-ခု ၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တည်ခဲ့ပေသည်။ တောင်ကြီးရွာကို မြို့တည် ပြီးထိုရွာနှင့်တဆက်တည်းဖြစ်သော ကန်များ၊ အင်းများကိုပြုပြင်ကာတောင်ကြီးမြို့ကို မြို့တော်ဖြစ်အောင်မွန်းမံခဲ့သည်-ဟု စာရေးသူ ယုဝတီမာလာသိန်းက "ယုဝတီဂျာနယ်"တွင် မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါးတွင် ရေးသားထားသည်ကိုမှတ်သားရပေသည်။ မှတ်တမ်းအရဆိုပါက တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်မှာ နှစ် ၁၀၀ပင်ကျော်ခဲ့လေပြီ။ သက်ကြီးရွယ်အို တစ်ဦး ၏ ပြောပြချက်အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင်တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်ဟု မှတ်သားရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ကြီးမြို့တည်သည့် ခုနှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဝိဝါဒ အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်။ အဖြေရှာကြည့်ရာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇-ခုနှစ်တွင် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်တို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက် သဖြင့် ထိုကာလွန် ၃ နှစ်သည်နယ်ချဲ့တို့ရှမ်းပြည်ဖက်သို့တက်လာကာ မိုင်းသောက် (ညောင်ရွှေမြို့နယ်) ကိုရုံးစိုက်ခဲ့သည် ကာလဖြစ်နိုင်ပေသည်။ မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရှိသဖြင့် ရုံးပြောင်းရွှေ့ စိုက်မည့်နေရာကိုရှာဖွေကြပြန်ရာ ယခုတောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် (ယခု ဓမ္မရတနာကျောင်း၏အရှေ့ဘက်(၂)မိုင်အကွာ) တွင် ၁၂၅၁-ခုနှစ်ခန့်၌ပြောင်းရွေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ရာသည်။ ထိုဒေသသည် ပြန့်ပြူးညီညာသဖြင့်မြို့တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ယခုတောင်ကြီးမြို့အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်တန်းများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ကပအိုဝ်းရွာများရှိရာ ၊ အင်္ဂလိပ်တို့က ထိုနေရာတွင် မြို့တည်လိုသဖြင့်အခြားသင့်တော်ရာနေရာသို့ ရွာပြောင်းခိုင်းသည်ဟုလည်း မှတ်သားရပေသည်။ ထိုဒေသတွင် ယခင်က မီရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယရွာများရှိရာ ဝိန်ယသည် ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့် မြို့ဟောင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသဖြင့် တောင်ကြီးမြို့ဟောင်းနေရာဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ထိုနေရာတွင် ရုံးစိုက်ပြီးမှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင်ယခုတောင်ကြီးမြို့နေရာကို ပြောင်းရွေ့ မြို့တည်ခြင်းဖြစ် နိုင်ပေသည်။ ယခု မြို့မဈေးကြီး နေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မီးရဲတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ချိုဖာထီးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပေသည်။ ထိုအချိန်က တောအုပ်မှာ တောင်ပိုင်းရပ်မှ ဦးဖိုးမင်းဖြစ်ပြီး ဦးဖိုးရင်မှာ နယ်အုပ်ဖြစ်သည်။ အရေးပိုင်မှာ ဦးလူတင် ဖြစ်သည်။ ဒုံတောင်တီးခေါ် တောင်ကြီးရွာကို ဦးအောင်သာက အုပ်ချုပ်လေသည်။ ထာခယ်ရွာ (ယခု ညောင်ပင်သာ) ကို ဆရာစန္တတည်ပြီး ၊နဂါးပတ်ကျောင်း ဝန်းကျင်ကို မောင်ဖာဝမ် တည်ခဲ့သည်။ အင်းသားများ ဖြစ်သည့် ဘုရားဒါယကာညွန့် ဒါယကာကျော်တို့မှာ အင်းလေးမှအင်းသားများ (ထိုအချိန်က စော်ဘွားနှင့် မတည့်သူများ) ကို လမ်းအလုပ်သမားကူလီ များအဖြစ် ခေါ်လာ ၍ကူလီကုန်းရပ် (ယခု ကူညီကုန်းရပ်) ကိုတည်ခဲ့သည်။ ဈေးပိုင်းရပ်ကို ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံ၊ ပဉ္စင်း ဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က တောင်ကြီးမြို့ပေါ်တွင်ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်း၊ ပထမတောင်ကျောင်းကြီးသာရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံးကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်းမှ လုံဒါရွာ ဆရာတော်ဖြစ်ပြီး ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားရလေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိကလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ မိုင် ၄၀၀ (645 Km) ကွာဝေးပြီး မန္တလေးမြို့မှ ၁၆၀ မိုင် (257 Km) အသီးသီး ကွာဝေးသည်။ တောင်ကြီးမြို့အား ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉⁠၉၅ ခုနှစ်မှသာ ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ သို့ပေမယ့် လက်ရှိတွင် ခရီးသည်များအတွက် ဝန်ဆောင်မှုများ မရှိပါ။ ရထားနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ ရွှေညောင်မြို့တွင် သွားရောက် စီးနင်းရသည်။ အနီးဆုံးလေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်အကွာရှိ ဟဲဟိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင် ၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်သဖြင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့တွင်သာ ပြေးဆွဲ ပေးလျက်ရှိသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] တောင်ကြီးမြို့တွင် မူလဒေသခံ ပအိုဝ်းလူမျိုးနှင့် အင်းသားလူမျိုးများအပြင် ရှမ်းနှင့် ဗမာလူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ အခြား ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများနှင့် တရုတ်၊ မူဆလင်နှင့် ဂေါ်ရခါး(နေပါလီ)လူမျိုးများကိုလည်း တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနည်းတူ တောင်ကြီးမြို့ခံအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြပြီး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို မြို့အနှံ့တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် အတော်များ⁠များလည်း တောင်ကြီးမြို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ရိုမန်ကသလစ်နှင့် ဘက်တစ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဗလီကျောင်းလေးကျောင်းရှိပြီး မူဆလင်အများစုမှာ မြို့ဦးဗလီ၊ အလယ်ဗလီနှင့် တောင်ဗလီသို့ သွားရောက် ဝတ်ပြုကြသည်။ ပန်းသေးတရုတ်များမှာမူ ပန်းသေးဗလီကျောင်းသို့ သွားကြလေ့ရှိသည်။ တရုတ်လူမျိုးများ ကိုးကွယ်သည့် တရုတ်ဘုရားကျောင်း အနည်းငယ်လည်း တည်ရှိသည်။ [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် နယ်လှည့်ခရီးသည်များအကြား လူသိများ ကျော်ကြားသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ၅ ရက်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျရောက်သည့် ဈေးနေ့တွင် ရွာနီးချုပ်စပ်မှ တောင်သူဈေးသည်များနှင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်စမြဲဖြစ်သည်။ မြို့ပြအင်္ဂါပီပြင်လာသည့်အလျှောက် ဤအငွေ့အသက်များ တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန်စပြုလာပြီဖြစ်သည်။ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ရွာများတွင်မူ စည်ကားသည့် ဈေးနေ့မြင်ကွင်းကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသေးသည်။ တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသည့် အင်းလေးကန်တွင် တမူထူးခြားသည့် အင်းသားယဉ်ကျေးမှုကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ တော်သလင်းလတွင် ကျင်းပသည့် တန်ခိုးတော်ရှင် ဖောင်တော်ဦးဘုရားပွဲတော်သည် လူတိုး၍ပင်မပေါက်သည့် ဘုရားပွဲဖြစ်သည်။ ပင်းတယဂူသည်လည်း လူသွားများသည့် နေရာတခုဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးအနီးရှိ မွေတော်ကက္ကူဘုရားတွင် ၁၆ ရာစုတွင် တည်ထားကိုးကွယ်သော ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများအား ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်သည်။ ရွှေဘုန်းပွင့်စေတီ၊ မြစိမ်းတောင်၊ ရပ်တော်မူဘုရား၊ မုံတဝဂူ စသည်တို့မှာလည်း နာမည်ကျော် ဘုရားများဖြစ်ကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ပြည်နယ်အစိုးရရုံးများ၊ အရှေ့ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၊ [[တောင်ကြီးပညာရေးကောလိပ်]]၊ [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]]၊ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)|နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)|ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]]၊ [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)|ဆေးတက္ကသိုလ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]] စသည့် အရေးပါသည့် ဌာနများ၊ ရုံးများ တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://blog.taunggyicherryland.com/ |accessdate=17 January 2021 |archivedate=14 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200814161246/http://blog.taunggyicherryland.com/ }}</ref> ‌တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရရုံးများ၊ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ အထက် တန်း‌ကျောင်းများ၊ မူလတန်း‌ကျောင်းများ၊ ‌ဆေးရုံ၊ ‌ဟော်နန်းနှင့် ခမ်းနား‌သော တိုက်တာအ‌ဆောက်အအုံများရှိသည်။ မြို့‌မြောက် ပိုင်းရှိ‌ဈေးကြီးမှာ အထူးပင်သန့်ရှင်းသည့်ပြင် မုန်လာ၊ မုန်ညင်း၊ အာလူး၊ ကြက်သွန်စ‌သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ လတ်ဆတ်‌သော ကြက်ဥနှင့် ‌ညောင်‌ရွှေ အင်း‌လေးဘက်မှ ငါးများကို ထို‌ဈေးကြီးတွင် ဝယ်ယူရရှိနိုင်‌ပေသည်။ ၅ ရက် တစ်‌ဈေး ကျ‌ရောက်‌သော‌နေ့တွင် နယ်မှလာ‌ရောက်‌ရောင်းဝယ်ကြသဖြင့် အထူးပင် စည်ကား‌လေသည်။ ‌တောင်ကြီးမြို့မှ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားမြို့များသို့ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း၊ အာလူး၊ သနပ်ဖက်များကို မီးရထားလမ်း၊ ကားလမ်းနှင့် ‌လေ‌ကြောင်းဖြင့် တင်ပို့သည်။ အ‌ရှေ့ဘက်ရှိ ‌တောင်ကျစမ်း‌ချောင်းမှ‌ရေကို ‌ရေလှောင်ကန်ကြီး ၂ ခုမှတစ်ဆင့် ပြွန်လုံးများဖြင့် တစ်မြို့လုံး အတွက် ‌သောက်‌ရေပို့‌ပေးသည်။ ‌တောင်ကြီးမြို့၏ လူဦး‌ရေမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ စာရင်းအရ ၂၄၆,၆၇၅ ‌ယောက် ဖြစ်သည်။ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] b9gtfnkztbrkhb6dc7ahadot0r3ljht 1030772 1030768 2026-05-10T08:51:48Z ~2026-28171-97 142459 /* လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး */ 1030772 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတု သာယာအေးမြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီ တောင်ကြီးသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်ရောက်သည့်အခါ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ၎င်းတို့၏ ရုံးကန်ကနားများအား အင်းလေးကန် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းသောက်မြို့မှ တောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ချိန်မှ စတင်ကာ တောင်ကြီးမြို့ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည်။ တောင်ကြီးမြို့မှာ ကျယ်ပြန့်‌သော ‌တောင်ကမ်းပါးယံရှိ ကုန်းပြင်မြင့်‌ပေါ်တွင် တည်ရှိရာ မြို့၏အ‌ရှေ့ဘက်စွန်းမှ အထက်ဆီသို့ အုပ်မိုး‌နေအောင် မတ်‌စောက်‌နေ‌သော ‌တောင်ကြီးကိုအစွဲပြု၍ ‌တောင်ကြီးမြို့ဟု ‌ခေါ်‌လေသည်။ ‌တောင်ထိပ်တွင် ‌စေတီ‌တော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားစွာ စွန်းထွက်‌နေ‌သော ‌ကျောက်‌ဆောင် ‌ကျောက်တုံးကြီး များရှိ‌သော‌ကြောင့် မြို့သူမြို့သားများသည် ထို‌တောင်ထိပ်သို့ မကြာမကြာ သွား‌ရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ မြို့ကို တပ်‌မြေ ဌာနကဲ့သို့ စံနစ်တကျ တည်‌ဆောက်၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ် အသွယ်သွယ် ‌ဖောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့အတွက် ‌ရေကို မြို့‌တောင်ဘက်စွန်းမှ စီးဆင်းလာ‌သော ‌ချောင်းငယ်မှယူသဖြင့် သန့်ရှင်း‌သော‌ရေကိုရသည်။ အ‌နောက်စွန်းရှိ ‌တောင်ကုန်းငယ် တွင် ဘုရားတန်‌ဆောင်းများရှိသည်။ သာစည် ‌ရွှေ‌ညောင်သွား မီးရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်‌သော ‌ရွှေ‌ညောင်မြို့နှင့် ‌တောင်ကြီးမြို့ သည် ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၂ မိုင်‌ဝေး၍၊ ‌ခြေလျင်လမ်းအားဖြင့် ၅ မိုင်မျှသာ‌ဝေးသည်။ သာစည်မြို့မှာမူ ‌တောင်ကြီးမြို့မှ ၁၀၃ မိုင်‌ဝေးသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၀⁠၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဦးပိုင်းများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း နယ်မြေ မငြိမ်သက်မှုများကြောင့် တောင်ကြီးမြို့သည် ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ အချက်အချာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၄၇၁၂) ပေ မြင့်သော ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ရှမ်းရိုးမ တောင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် (၁၂၀၀)ခန့်က နောင်တွင် တောင်ကြီးဟု သမုတ်မည့်နေရာ၌ ပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာ ရှိခဲ့သည်။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ "ဒုံတောင်တီ" ဟု အမည်ရသည်။ တောင်တီကို ရှမ်းအမည်ဖြင့် "တွမ်တီး" ဟုခေါ်သည်။ တည်ပင်(ဝါ) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတဝိုက်တွင်ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မိန်မြိန်ရွာနှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။ ၎င်းအပြင် ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီး တစ်အင်းလည်း ရှိပေသည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၃)ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အင်းနှင့်ကန်များကို ပြုပြင်ဆည်ဖို့ကာ တောင်ကြီးကို မြို့တော်ဖြစ်ရန် ဖန်တီးခဲ့ကြောင်း သိရှိ မှတ်သားရသည်။ သက်ကြီး ရွယ်အို တစ်ဦး၏ ပြောပြချက် အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁)ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့ တည်ကြောင်း မှတ်သား ရသည်။ ဤ အဆို အမိန့်များကိုအခြေခံ၍ သုံးသပ်ကြည့်ရာ အင်္ဂလိပ်တို့သည် အထက် မြန်မာပြည်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၄၇)နှစ်တွင် အခြေစိုက် နိုင်ခဲ့ပြီး၊ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာညောင်ရွှေမြို့နယ် မိုင်းသောက် ကျေးရွာ အေသတွင် စတင် ရုံးစိုက်ခဲ့ ပေသည်။ ထိုဒေသမှ တစ်ဖန် ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာ ဒေသ တဝိုက်သို့ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁) ခုနှစ်ခန့်၌ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုအချိန်ကတောင်ကြီးမြို့ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများ ပေါ်၌ မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသောပအိုဝ်းရွာများ ရှိသည်။ ``ဝိန်ယ´´ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ``မြို့ဟောင်း´´ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ၎င်း၌ ရုံးစိုက်ပြီး နောက် ခရစ်နှစ် (၁၈၉၄) ခုနှစ်တွင်မှ ယခုတောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ တည်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသို့ဆိုလျှင်တောင်ကြီးမြို့၏ သက်တမ်းကား အနှစ် (၁၀၀) ကျော်ပြီဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်း တင်ရမည် ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ခန့်လောက်က တည်ရှိနေခဲ့သောပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာရှိခဲ့၏။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ ဒုံတောင်တီ ဟုခေါ် လေသည်။ ရှမ်းအသံဖြင့် တွမ်တီး ဟုခေါ်သည်။ တောင်ကျည်း၊ တွမ်းတီး၊ မြန်မာအသံ-တောင်ကြီး ဟူသည်မှာ တည်ပင်နှင့် တူသော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အချို့သောအရပ်တွင် ကတည်ပင် ဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။ ၎င်းအပင်ပေါက်ရာရွာဟုဆိုလိုပါ၏။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ ၊ ရှမ်းရွာ ၊မွန်ခြိန်ရွာ နှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။၎င်းအပြင် ရေကန် ၄ ကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်းလည်း ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည်တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃-ခု ၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တည်ခဲ့ပေသည်။ တောင်ကြီးရွာကို မြို့တည် ပြီးထိုရွာနှင့်တဆက်တည်းဖြစ်သော ကန်များ၊ အင်းများကိုပြုပြင်ကာတောင်ကြီးမြို့ကို မြို့တော်ဖြစ်အောင်မွန်းမံခဲ့သည်-ဟု စာရေးသူ ယုဝတီမာလာသိန်းက "ယုဝတီဂျာနယ်"တွင် မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါးတွင် ရေးသားထားသည်ကိုမှတ်သားရပေသည်။ မှတ်တမ်းအရဆိုပါက တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်မှာ နှစ် ၁၀၀ပင်ကျော်ခဲ့လေပြီ။ သက်ကြီးရွယ်အို တစ်ဦး ၏ ပြောပြချက်အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင်တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်ဟု မှတ်သားရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ကြီးမြို့တည်သည့် ခုနှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဝိဝါဒ အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်။ အဖြေရှာကြည့်ရာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇-ခုနှစ်တွင် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်တို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက် သဖြင့် ထိုကာလွန် ၃ နှစ်သည်နယ်ချဲ့တို့ရှမ်းပြည်ဖက်သို့တက်လာကာ မိုင်းသောက် (ညောင်ရွှေမြို့နယ်) ကိုရုံးစိုက်ခဲ့သည် ကာလဖြစ်နိုင်ပေသည်။ မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရှိသဖြင့် ရုံးပြောင်းရွှေ့ စိုက်မည့်နေရာကိုရှာဖွေကြပြန်ရာ ယခုတောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် (ယခု ဓမ္မရတနာကျောင်း၏အရှေ့ဘက်(၂)မိုင်အကွာ) တွင် ၁၂၅၁-ခုနှစ်ခန့်၌ပြောင်းရွေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ရာသည်။ ထိုဒေသသည် ပြန့်ပြူးညီညာသဖြင့်မြို့တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ယခုတောင်ကြီးမြို့အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်တန်းများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ကပအိုဝ်းရွာများရှိရာ ၊ အင်္ဂလိပ်တို့က ထိုနေရာတွင် မြို့တည်လိုသဖြင့်အခြားသင့်တော်ရာနေရာသို့ ရွာပြောင်းခိုင်းသည်ဟုလည်း မှတ်သားရပေသည်။ ထိုဒေသတွင် ယခင်က မီရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယရွာများရှိရာ ဝိန်ယသည် ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့် မြို့ဟောင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသဖြင့် တောင်ကြီးမြို့ဟောင်းနေရာဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ထိုနေရာတွင် ရုံးစိုက်ပြီးမှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင်ယခုတောင်ကြီးမြို့နေရာကို ပြောင်းရွေ့ မြို့တည်ခြင်းဖြစ် နိုင်ပေသည်။ ယခု မြို့မဈေးကြီး နေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မီးရဲတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ချိုဖာထီးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပေသည်။ ထိုအချိန်က တောအုပ်မှာ တောင်ပိုင်းရပ်မှ ဦးဖိုးမင်းဖြစ်ပြီး ဦးဖိုးရင်မှာ နယ်အုပ်ဖြစ်သည်။ အရေးပိုင်မှာ ဦးလူတင် ဖြစ်သည်။ ဒုံတောင်တီးခေါ် တောင်ကြီးရွာကို ဦးအောင်သာက အုပ်ချုပ်လေသည်။ ထာခယ်ရွာ (ယခု ညောင်ပင်သာ) ကို ဆရာစန္တတည်ပြီး ၊နဂါးပတ်ကျောင်း ဝန်းကျင်ကို မောင်ဖာဝမ် တည်ခဲ့သည်။ အင်းသားများ ဖြစ်သည့် ဘုရားဒါယကာညွန့် ဒါယကာကျော်တို့မှာ အင်းလေးမှအင်းသားများ (ထိုအချိန်က စော်ဘွားနှင့် မတည့်သူများ) ကို လမ်းအလုပ်သမားကူလီ များအဖြစ် ခေါ်လာ ၍ကူလီကုန်းရပ် (ယခု ကူညီကုန်းရပ်) ကိုတည်ခဲ့သည်။ ဈေးပိုင်းရပ်ကို ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံ၊ ပဉ္စင်း ဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က တောင်ကြီးမြို့ပေါ်တွင်ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်း၊ ပထမတောင်ကျောင်းကြီးသာရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံးကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်းမှ လုံဒါရွာ ဆရာတော်ဖြစ်ပြီး ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားရလေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] တောင်ကြီးမြို့တွင် မူလဒေသခံ ပအိုဝ်းလူမျိုးနှင့် အင်းသားလူမျိုးများအပြင် ရှမ်းနှင့် ဗမာလူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ အခြား ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများနှင့် တရုတ်၊ မူဆလင်နှင့် ဂေါ်ရခါး(နေပါလီ)လူမျိုးများကိုလည်း တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနည်းတူ တောင်ကြီးမြို့ခံအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြပြီး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကို မြို့အနှံ့တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် အတော်များ⁠များလည်း တောင်ကြီးမြို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ရိုမန်ကသလစ်နှင့် ဘက်တစ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့တွင် ဗလီကျောင်းလေးကျောင်းရှိပြီး မူဆလင်အများစုမှာ မြို့ဦးဗလီ၊ အလယ်ဗလီနှင့် တောင်ဗလီသို့ သွားရောက် ဝတ်ပြုကြသည်။ ပန်းသေးတရုတ်များမှာမူ ပန်းသေးဗလီကျောင်းသို့ သွားကြလေ့ရှိသည်။ တရုတ်လူမျိုးများ ကိုးကွယ်သည့် တရုတ်ဘုရားကျောင်း အနည်းငယ်လည်း တည်ရှိသည်။ [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် နယ်လှည့်ခရီးသည်များအကြား လူသိများ ကျော်ကြားသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ၅ ရက်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျရောက်သည့် ဈေးနေ့တွင် ရွာနီးချုပ်စပ်မှ တောင်သူဈေးသည်များနှင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်စမြဲဖြစ်သည်။ မြို့ပြအင်္ဂါပီပြင်လာသည့်အလျှောက် ဤအငွေ့အသက်များ တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန်စပြုလာပြီဖြစ်သည်။ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ရွာများတွင်မူ စည်ကားသည့် ဈေးနေ့မြင်ကွင်းကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသေးသည်။ တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသည့် အင်းလေးကန်တွင် တမူထူးခြားသည့် အင်းသားယဉ်ကျေးမှုကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ တော်သလင်းလတွင် ကျင်းပသည့် တန်ခိုးတော်ရှင် ဖောင်တော်ဦးဘုရားပွဲတော်သည် လူတိုး၍ပင်မပေါက်သည့် ဘုရားပွဲဖြစ်သည်။ ပင်းတယဂူသည်လည်း လူသွားများသည့် နေရာတခုဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးအနီးရှိ မွေတော်ကက္ကူဘုရားတွင် ၁၆ ရာစုတွင် တည်ထားကိုးကွယ်သော ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများအား ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်သည်။ ရွှေဘုန်းပွင့်စေတီ၊ မြစိမ်းတောင်၊ ရပ်တော်မူဘုရား၊ မုံတဝဂူ စသည်တို့မှာလည်း နာမည်ကျော် ဘုရားများဖြစ်ကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ပြည်နယ်အစိုးရရုံးများ၊ အရှေ့ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၊ [[တောင်ကြီးပညာရေးကောလိပ်]]၊ [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]]၊ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)|နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)|ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]]၊ [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)|ဆေးတက္ကသိုလ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]] စသည့် အရေးပါသည့် ဌာနများ၊ ရုံးများ တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://blog.taunggyicherryland.com/ |accessdate=17 January 2021 |archivedate=14 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200814161246/http://blog.taunggyicherryland.com/ }}</ref> ‌တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရရုံးများ၊ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ အထက် တန်း‌ကျောင်းများ၊ မူလတန်း‌ကျောင်းများ၊ ‌ဆေးရုံ၊ ‌ဟော်နန်းနှင့် ခမ်းနား‌သော တိုက်တာအ‌ဆောက်အအုံများရှိသည်။ မြို့‌မြောက် ပိုင်းရှိ‌ဈေးကြီးမှာ အထူးပင်သန့်ရှင်းသည့်ပြင် မုန်လာ၊ မုန်ညင်း၊ အာလူး၊ ကြက်သွန်စ‌သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ လတ်ဆတ်‌သော ကြက်ဥနှင့် ‌ညောင်‌ရွှေ အင်း‌လေးဘက်မှ ငါးများကို ထို‌ဈေးကြီးတွင် ဝယ်ယူရရှိနိုင်‌ပေသည်။ ၅ ရက် တစ်‌ဈေး ကျ‌ရောက်‌သော‌နေ့တွင် နယ်မှလာ‌ရောက်‌ရောင်းဝယ်ကြသဖြင့် အထူးပင် စည်ကား‌လေသည်။ ‌တောင်ကြီးမြို့မှ မြန်မာနိုင်ငံ အခြားမြို့များသို့ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း၊ အာလူး၊ သနပ်ဖက်များကို မီးရထားလမ်း၊ ကားလမ်းနှင့် ‌လေ‌ကြောင်းဖြင့် တင်ပို့သည်။ အ‌ရှေ့ဘက်ရှိ ‌တောင်ကျစမ်း‌ချောင်းမှ‌ရေကို ‌ရေလှောင်ကန်ကြီး ၂ ခုမှတစ်ဆင့် ပြွန်လုံးများဖြင့် တစ်မြို့လုံး အတွက် ‌သောက်‌ရေပို့‌ပေးသည်။ ‌တောင်ကြီးမြို့၏ လူဦး‌ရေမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ စာရင်းအရ ၂၄၆,၆၇၅ ‌ယောက် ဖြစ်သည်။ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] gy4r96wuczdwtr4ljhtni8yyn86r7id 1030773 1030772 2026-05-10T09:11:04Z ~2026-28171-97 142459 /* ယဉ်ကျေးမှု */ 1030773 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတု သာယာအေးမြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီ တောင်ကြီးသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်ရောက်သည့်အခါ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ၎င်းတို့၏ ရုံးကန်ကနားများအား အင်းလေးကန် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းသောက်မြို့မှ တောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ချိန်မှ စတင်ကာ တောင်ကြီးမြို့ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည်။ တောင်ကြီးမြို့မှာ ကျယ်ပြန့်‌သော ‌တောင်ကမ်းပါးယံရှိ ကုန်းပြင်မြင့်‌ပေါ်တွင် တည်ရှိရာ မြို့၏အ‌ရှေ့ဘက်စွန်းမှ အထက်ဆီသို့ အုပ်မိုး‌နေအောင် မတ်‌စောက်‌နေ‌သော ‌တောင်ကြီးကိုအစွဲပြု၍ ‌တောင်ကြီးမြို့ဟု ‌ခေါ်‌လေသည်။ ‌တောင်ထိပ်တွင် ‌စေတီ‌တော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားစွာ စွန်းထွက်‌နေ‌သော ‌ကျောက်‌ဆောင် ‌ကျောက်တုံးကြီး များရှိ‌သော‌ကြောင့် မြို့သူမြို့သားများသည် ထို‌တောင်ထိပ်သို့ မကြာမကြာ သွား‌ရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ မြို့ကို တပ်‌မြေ ဌာနကဲ့သို့ စံနစ်တကျ တည်‌ဆောက်၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ် အသွယ်သွယ် ‌ဖောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့အတွက် ‌ရေကို မြို့‌တောင်ဘက်စွန်းမှ စီးဆင်းလာ‌သော ‌ချောင်းငယ်မှယူသဖြင့် သန့်ရှင်း‌သော‌ရေကိုရသည်။ အ‌နောက်စွန်းရှိ ‌တောင်ကုန်းငယ် တွင် ဘုရားတန်‌ဆောင်းများရှိသည်။ သာစည် ‌ရွှေ‌ညောင်သွား မီးရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်‌သော ‌ရွှေ‌ညောင်မြို့နှင့် ‌တောင်ကြီးမြို့ သည် ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၂ မိုင်‌ဝေး၍၊ ‌ခြေလျင်လမ်းအားဖြင့် ၅ မိုင်မျှသာ‌ဝေးသည်။ သာစည်မြို့မှာမူ ‌တောင်ကြီးမြို့မှ ၁၀၃ မိုင်‌ဝေးသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၀⁠၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဦးပိုင်းများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း နယ်မြေ မငြိမ်သက်မှုများကြောင့် တောင်ကြီးမြို့သည် ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ အချက်အချာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၄၇၁၂) ပေ မြင့်သော ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ရှမ်းရိုးမ တောင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် (၁၂၀၀)ခန့်က နောင်တွင် တောင်ကြီးဟု သမုတ်မည့်နေရာ၌ ပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာ ရှိခဲ့သည်။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ "ဒုံတောင်တီ" ဟု အမည်ရသည်။ တောင်တီကို ရှမ်းအမည်ဖြင့် "တွမ်တီး" ဟုခေါ်သည်။ တည်ပင်(ဝါ) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတဝိုက်တွင်ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မိန်မြိန်ရွာနှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။ ၎င်းအပြင် ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီး တစ်အင်းလည်း ရှိပေသည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၃)ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အင်းနှင့်ကန်များကို ပြုပြင်ဆည်ဖို့ကာ တောင်ကြီးကို မြို့တော်ဖြစ်ရန် ဖန်တီးခဲ့ကြောင်း သိရှိ မှတ်သားရသည်။ သက်ကြီး ရွယ်အို တစ်ဦး၏ ပြောပြချက် အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁)ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့ တည်ကြောင်း မှတ်သား ရသည်။ ဤ အဆို အမိန့်များကိုအခြေခံ၍ သုံးသပ်ကြည့်ရာ အင်္ဂလိပ်တို့သည် အထက် မြန်မာပြည်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၄၇)နှစ်တွင် အခြေစိုက် နိုင်ခဲ့ပြီး၊ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာညောင်ရွှေမြို့နယ် မိုင်းသောက် ကျေးရွာ အေသတွင် စတင် ရုံးစိုက်ခဲ့ ပေသည်။ ထိုဒေသမှ တစ်ဖန် ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာ ဒေသ တဝိုက်သို့ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁) ခုနှစ်ခန့်၌ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုအချိန်ကတောင်ကြီးမြို့ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများ ပေါ်၌ မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသောပအိုဝ်းရွာများ ရှိသည်။ ``ဝိန်ယ´´ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ``မြို့ဟောင်း´´ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ၎င်း၌ ရုံးစိုက်ပြီး နောက် ခရစ်နှစ် (၁၈၉၄) ခုနှစ်တွင်မှ ယခုတောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ တည်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသို့ဆိုလျှင်တောင်ကြီးမြို့၏ သက်တမ်းကား အနှစ် (၁၀၀) ကျော်ပြီဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်း တင်ရမည် ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ခန့်လောက်က တည်ရှိနေခဲ့သောပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာရှိခဲ့၏။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ ဒုံတောင်တီ ဟုခေါ် လေသည်။ ရှမ်းအသံဖြင့် တွမ်တီး ဟုခေါ်သည်။ တောင်ကျည်း၊ တွမ်းတီး၊ မြန်မာအသံ-တောင်ကြီး ဟူသည်မှာ တည်ပင်နှင့် တူသော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အချို့သောအရပ်တွင် ကတည်ပင် ဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။ ၎င်းအပင်ပေါက်ရာရွာဟုဆိုလိုပါ၏။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ ၊ ရှမ်းရွာ ၊မွန်ခြိန်ရွာ နှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။၎င်းအပြင် ရေကန် ၄ ကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်းလည်း ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည်တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃-ခု ၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တည်ခဲ့ပေသည်။ တောင်ကြီးရွာကို မြို့တည် ပြီးထိုရွာနှင့်တဆက်တည်းဖြစ်သော ကန်များ၊ အင်းများကိုပြုပြင်ကာတောင်ကြီးမြို့ကို မြို့တော်ဖြစ်အောင်မွန်းမံခဲ့သည်-ဟု စာရေးသူ ယုဝတီမာလာသိန်းက "ယုဝတီဂျာနယ်"တွင် မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါးတွင် ရေးသားထားသည်ကိုမှတ်သားရပေသည်။ မှတ်တမ်းအရဆိုပါက တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်မှာ နှစ် ၁၀၀ပင်ကျော်ခဲ့လေပြီ။ သက်ကြီးရွယ်အို တစ်ဦး ၏ ပြောပြချက်အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင်တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်ဟု မှတ်သားရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ကြီးမြို့တည်သည့် ခုနှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဝိဝါဒ အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်။ အဖြေရှာကြည့်ရာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇-ခုနှစ်တွင် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်တို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက် သဖြင့် ထိုကာလွန် ၃ နှစ်သည်နယ်ချဲ့တို့ရှမ်းပြည်ဖက်သို့တက်လာကာ မိုင်းသောက် (ညောင်ရွှေမြို့နယ်) ကိုရုံးစိုက်ခဲ့သည် ကာလဖြစ်နိုင်ပေသည်။ မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရှိသဖြင့် ရုံးပြောင်းရွှေ့ စိုက်မည့်နေရာကိုရှာဖွေကြပြန်ရာ ယခုတောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် (ယခု ဓမ္မရတနာကျောင်း၏အရှေ့ဘက်(၂)မိုင်အကွာ) တွင် ၁၂၅၁-ခုနှစ်ခန့်၌ပြောင်းရွေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ရာသည်။ ထိုဒေသသည် ပြန့်ပြူးညီညာသဖြင့်မြို့တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ယခုတောင်ကြီးမြို့အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်တန်းများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ကပအိုဝ်းရွာများရှိရာ ၊ အင်္ဂလိပ်တို့က ထိုနေရာတွင် မြို့တည်လိုသဖြင့်အခြားသင့်တော်ရာနေရာသို့ ရွာပြောင်းခိုင်းသည်ဟုလည်း မှတ်သားရပေသည်။ ထိုဒေသတွင် ယခင်က မီရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယရွာများရှိရာ ဝိန်ယသည် ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့် မြို့ဟောင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသဖြင့် တောင်ကြီးမြို့ဟောင်းနေရာဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ထိုနေရာတွင် ရုံးစိုက်ပြီးမှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင်ယခုတောင်ကြီးမြို့နေရာကို ပြောင်းရွေ့ မြို့တည်ခြင်းဖြစ် နိုင်ပေသည်။ ယခု မြို့မဈေးကြီး နေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မီးရဲတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ချိုဖာထီးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပေသည်။ ထိုအချိန်က တောအုပ်မှာ တောင်ပိုင်းရပ်မှ ဦးဖိုးမင်းဖြစ်ပြီး ဦးဖိုးရင်မှာ နယ်အုပ်ဖြစ်သည်။ အရေးပိုင်မှာ ဦးလူတင် ဖြစ်သည်။ ဒုံတောင်တီးခေါ် တောင်ကြီးရွာကို ဦးအောင်သာက အုပ်ချုပ်လေသည်။ ထာခယ်ရွာ (ယခု ညောင်ပင်သာ) ကို ဆရာစန္တတည်ပြီး ၊နဂါးပတ်ကျောင်း ဝန်းကျင်ကို မောင်ဖာဝမ် တည်ခဲ့သည်။ အင်းသားများ ဖြစ်သည့် ဘုရားဒါယကာညွန့် ဒါယကာကျော်တို့မှာ အင်းလေးမှအင်းသားများ (ထိုအချိန်က စော်ဘွားနှင့် မတည့်သူများ) ကို လမ်းအလုပ်သမားကူလီ များအဖြစ် ခေါ်လာ ၍ကူလီကုန်းရပ် (ယခု ကူညီကုန်းရပ်) ကိုတည်ခဲ့သည်။ ဈေးပိုင်းရပ်ကို ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံ၊ ပဉ္စင်း ဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က တောင်ကြီးမြို့ပေါ်တွင်ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်း၊ ပထမတောင်ကျောင်းကြီးသာရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံးကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်းမှ လုံဒါရွာ ဆရာတော်ဖြစ်ပြီး ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားရလေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော **"အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ"** သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] mztf2yhshiqnx1nj20u2g8l0uzc86ig 1030774 1030773 2026-05-10T09:15:28Z ~2026-28171-97 142459 /* ယဉ်ကျေးမှု */ 1030774 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတု သာယာအေးမြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီ တောင်ကြီးသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်ရောက်သည့်အခါ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ၎င်းတို့၏ ရုံးကန်ကနားများအား အင်းလေးကန် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းသောက်မြို့မှ တောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ချိန်မှ စတင်ကာ တောင်ကြီးမြို့ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည်။ တောင်ကြီးမြို့မှာ ကျယ်ပြန့်‌သော ‌တောင်ကမ်းပါးယံရှိ ကုန်းပြင်မြင့်‌ပေါ်တွင် တည်ရှိရာ မြို့၏အ‌ရှေ့ဘက်စွန်းမှ အထက်ဆီသို့ အုပ်မိုး‌နေအောင် မတ်‌စောက်‌နေ‌သော ‌တောင်ကြီးကိုအစွဲပြု၍ ‌တောင်ကြီးမြို့ဟု ‌ခေါ်‌လေသည်။ ‌တောင်ထိပ်တွင် ‌စေတီ‌တော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားစွာ စွန်းထွက်‌နေ‌သော ‌ကျောက်‌ဆောင် ‌ကျောက်တုံးကြီး များရှိ‌သော‌ကြောင့် မြို့သူမြို့သားများသည် ထို‌တောင်ထိပ်သို့ မကြာမကြာ သွား‌ရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ မြို့ကို တပ်‌မြေ ဌာနကဲ့သို့ စံနစ်တကျ တည်‌ဆောက်၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ် အသွယ်သွယ် ‌ဖောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့အတွက် ‌ရေကို မြို့‌တောင်ဘက်စွန်းမှ စီးဆင်းလာ‌သော ‌ချောင်းငယ်မှယူသဖြင့် သန့်ရှင်း‌သော‌ရေကိုရသည်။ အ‌နောက်စွန်းရှိ ‌တောင်ကုန်းငယ် တွင် ဘုရားတန်‌ဆောင်းများရှိသည်။ သာစည် ‌ရွှေ‌ညောင်သွား မီးရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်‌သော ‌ရွှေ‌ညောင်မြို့နှင့် ‌တောင်ကြီးမြို့ သည် ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၂ မိုင်‌ဝေး၍၊ ‌ခြေလျင်လမ်းအားဖြင့် ၅ မိုင်မျှသာ‌ဝေးသည်။ သာစည်မြို့မှာမူ ‌တောင်ကြီးမြို့မှ ၁၀၃ မိုင်‌ဝေးသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၀⁠၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဦးပိုင်းများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း နယ်မြေ မငြိမ်သက်မှုများကြောင့် တောင်ကြီးမြို့သည် ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ အချက်အချာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၄၇၁၂) ပေ မြင့်သော ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ရှမ်းရိုးမ တောင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် (၁၂၀၀)ခန့်က နောင်တွင် တောင်ကြီးဟု သမုတ်မည့်နေရာ၌ ပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာ ရှိခဲ့သည်။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ "ဒုံတောင်တီ" ဟု အမည်ရသည်။ တောင်တီကို ရှမ်းအမည်ဖြင့် "တွမ်တီး" ဟုခေါ်သည်။ တည်ပင်(ဝါ) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတဝိုက်တွင်ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မိန်မြိန်ရွာနှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။ ၎င်းအပြင် ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီး တစ်အင်းလည်း ရှိပေသည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၃)ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အင်းနှင့်ကန်များကို ပြုပြင်ဆည်ဖို့ကာ တောင်ကြီးကို မြို့တော်ဖြစ်ရန် ဖန်တီးခဲ့ကြောင်း သိရှိ မှတ်သားရသည်။ သက်ကြီး ရွယ်အို တစ်ဦး၏ ပြောပြချက် အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁)ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့ တည်ကြောင်း မှတ်သား ရသည်။ ဤ အဆို အမိန့်များကိုအခြေခံ၍ သုံးသပ်ကြည့်ရာ အင်္ဂလိပ်တို့သည် အထက် မြန်မာပြည်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၄၇)နှစ်တွင် အခြေစိုက် နိုင်ခဲ့ပြီး၊ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာညောင်ရွှေမြို့နယ် မိုင်းသောက် ကျေးရွာ အေသတွင် စတင် ရုံးစိုက်ခဲ့ ပေသည်။ ထိုဒေသမှ တစ်ဖန် ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာ ဒေသ တဝိုက်သို့ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁) ခုနှစ်ခန့်၌ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုအချိန်ကတောင်ကြီးမြို့ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများ ပေါ်၌ မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသောပအိုဝ်းရွာများ ရှိသည်။ ``ဝိန်ယ´´ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ``မြို့ဟောင်း´´ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ၎င်း၌ ရုံးစိုက်ပြီး နောက် ခရစ်နှစ် (၁၈၉၄) ခုနှစ်တွင်မှ ယခုတောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ တည်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသို့ဆိုလျှင်တောင်ကြီးမြို့၏ သက်တမ်းကား အနှစ် (၁၀၀) ကျော်ပြီဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်း တင်ရမည် ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ခန့်လောက်က တည်ရှိနေခဲ့သောပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာရှိခဲ့၏။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ ဒုံတောင်တီ ဟုခေါ် လေသည်။ ရှမ်းအသံဖြင့် တွမ်တီး ဟုခေါ်သည်။ တောင်ကျည်း၊ တွမ်းတီး၊ မြန်မာအသံ-တောင်ကြီး ဟူသည်မှာ တည်ပင်နှင့် တူသော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အချို့သောအရပ်တွင် ကတည်ပင် ဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။ ၎င်းအပင်ပေါက်ရာရွာဟုဆိုလိုပါ၏။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ ၊ ရှမ်းရွာ ၊မွန်ခြိန်ရွာ နှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။၎င်းအပြင် ရေကန် ၄ ကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်းလည်း ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည်တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃-ခု ၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တည်ခဲ့ပေသည်။ တောင်ကြီးရွာကို မြို့တည် ပြီးထိုရွာနှင့်တဆက်တည်းဖြစ်သော ကန်များ၊ အင်းများကိုပြုပြင်ကာတောင်ကြီးမြို့ကို မြို့တော်ဖြစ်အောင်မွန်းမံခဲ့သည်-ဟု စာရေးသူ ယုဝတီမာလာသိန်းက "ယုဝတီဂျာနယ်"တွင် မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါးတွင် ရေးသားထားသည်ကိုမှတ်သားရပေသည်။ မှတ်တမ်းအရဆိုပါက တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်မှာ နှစ် ၁၀၀ပင်ကျော်ခဲ့လေပြီ။ သက်ကြီးရွယ်အို တစ်ဦး ၏ ပြောပြချက်အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင်တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်ဟု မှတ်သားရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ကြီးမြို့တည်သည့် ခုနှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဝိဝါဒ အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်။ အဖြေရှာကြည့်ရာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇-ခုနှစ်တွင် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်တို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက် သဖြင့် ထိုကာလွန် ၃ နှစ်သည်နယ်ချဲ့တို့ရှမ်းပြည်ဖက်သို့တက်လာကာ မိုင်းသောက် (ညောင်ရွှေမြို့နယ်) ကိုရုံးစိုက်ခဲ့သည် ကာလဖြစ်နိုင်ပေသည်။ မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရှိသဖြင့် ရုံးပြောင်းရွှေ့ စိုက်မည့်နေရာကိုရှာဖွေကြပြန်ရာ ယခုတောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် (ယခု ဓမ္မရတနာကျောင်း၏အရှေ့ဘက်(၂)မိုင်အကွာ) တွင် ၁၂၅၁-ခုနှစ်ခန့်၌ပြောင်းရွေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ရာသည်။ ထိုဒေသသည် ပြန့်ပြူးညီညာသဖြင့်မြို့တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ယခုတောင်ကြီးမြို့အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်တန်းများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ကပအိုဝ်းရွာများရှိရာ ၊ အင်္ဂလိပ်တို့က ထိုနေရာတွင် မြို့တည်လိုသဖြင့်အခြားသင့်တော်ရာနေရာသို့ ရွာပြောင်းခိုင်းသည်ဟုလည်း မှတ်သားရပေသည်။ ထိုဒေသတွင် ယခင်က မီရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယရွာများရှိရာ ဝိန်ယသည် ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့် မြို့ဟောင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသဖြင့် တောင်ကြီးမြို့ဟောင်းနေရာဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ထိုနေရာတွင် ရုံးစိုက်ပြီးမှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင်ယခုတောင်ကြီးမြို့နေရာကို ပြောင်းရွေ့ မြို့တည်ခြင်းဖြစ် နိုင်ပေသည်။ ယခု မြို့မဈေးကြီး နေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မီးရဲတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ချိုဖာထီးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပေသည်။ ထိုအချိန်က တောအုပ်မှာ တောင်ပိုင်းရပ်မှ ဦးဖိုးမင်းဖြစ်ပြီး ဦးဖိုးရင်မှာ နယ်အုပ်ဖြစ်သည်။ အရေးပိုင်မှာ ဦးလူတင် ဖြစ်သည်။ ဒုံတောင်တီးခေါ် တောင်ကြီးရွာကို ဦးအောင်သာက အုပ်ချုပ်လေသည်။ ထာခယ်ရွာ (ယခု ညောင်ပင်သာ) ကို ဆရာစန္တတည်ပြီး ၊နဂါးပတ်ကျောင်း ဝန်းကျင်ကို မောင်ဖာဝမ် တည်ခဲ့သည်။ အင်းသားများ ဖြစ်သည့် ဘုရားဒါယကာညွန့် ဒါယကာကျော်တို့မှာ အင်းလေးမှအင်းသားများ (ထိုအချိန်က စော်ဘွားနှင့် မတည့်သူများ) ကို လမ်းအလုပ်သမားကူလီ များအဖြစ် ခေါ်လာ ၍ကူလီကုန်းရပ် (ယခု ကူညီကုန်းရပ်) ကိုတည်ခဲ့သည်။ ဈေးပိုင်းရပ်ကို ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံ၊ ပဉ္စင်း ဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က တောင်ကြီးမြို့ပေါ်တွင်ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်း၊ ပထမတောင်ကျောင်းကြီးသာရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံးကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်းမှ လုံဒါရွာ ဆရာတော်ဖြစ်ပြီး ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားရလေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော **"အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ"** သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] sbv2yt79wc48sf55qe7qt8ycxyyaajj 1030775 1030774 2026-05-10T09:16:03Z ~2026-28171-97 142459 1030775 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတု သာယာအေးမြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီ တောင်ကြီးသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်ရောက်သည့်အခါ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ၎င်းတို့၏ ရုံးကန်ကနားများအား အင်းလေးကန် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းသောက်မြို့မှ တောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ချိန်မှ စတင်ကာ တောင်ကြီးမြို့ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည်။ တောင်ကြီးမြို့မှာ ကျယ်ပြန့်‌သော ‌တောင်ကမ်းပါးယံရှိ ကုန်းပြင်မြင့်‌ပေါ်တွင် တည်ရှိရာ မြို့၏အ‌ရှေ့ဘက်စွန်းမှ အထက်ဆီသို့ အုပ်မိုး‌နေအောင် မတ်‌စောက်‌နေ‌သော ‌တောင်ကြီးကိုအစွဲပြု၍ ‌တောင်ကြီးမြို့ဟု ‌ခေါ်‌လေသည်။ ‌တောင်ထိပ်တွင် ‌စေတီ‌တော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားစွာ စွန်းထွက်‌နေ‌သော ‌ကျောက်‌ဆောင် ‌ကျောက်တုံးကြီး များရှိ‌သော‌ကြောင့် မြို့သူမြို့သားများသည် ထို‌တောင်ထိပ်သို့ မကြာမကြာ သွား‌ရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ မြို့ကို တပ်‌မြေ ဌာနကဲ့သို့ စံနစ်တကျ တည်‌ဆောက်၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ် အသွယ်သွယ် ‌ဖောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့အတွက် ‌ရေကို မြို့‌တောင်ဘက်စွန်းမှ စီးဆင်းလာ‌သော ‌ချောင်းငယ်မှယူသဖြင့် သန့်ရှင်း‌သော‌ရေကိုရသည်။ အ‌နောက်စွန်းရှိ ‌တောင်ကုန်းငယ် တွင် ဘုရားတန်‌ဆောင်းများရှိသည်။ သာစည် ‌ရွှေ‌ညောင်သွား မီးရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်‌သော ‌ရွှေ‌ညောင်မြို့နှင့် ‌တောင်ကြီးမြို့ သည် ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၂ မိုင်‌ဝေး၍၊ ‌ခြေလျင်လမ်းအားဖြင့် ၅ မိုင်မျှသာ‌ဝေးသည်။ သာစည်မြို့မှာမူ ‌တောင်ကြီးမြို့မှ ၁၀၃ မိုင်‌ဝေးသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၀⁠၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဦးပိုင်းများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း နယ်မြေ မငြိမ်သက်မှုများကြောင့် တောင်ကြီးမြို့သည် ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ အချက်အချာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၄၇၁၂) ပေ မြင့်သော ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ရှမ်းရိုးမ တောင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် (၁၂၀၀)ခန့်က နောင်တွင် တောင်ကြီးဟု သမုတ်မည့်နေရာ၌ ပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာ ရှိခဲ့သည်။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ "ဒုံတောင်တီ" ဟု အမည်ရသည်။ တောင်တီကို ရှမ်းအမည်ဖြင့် "တွမ်တီး" ဟုခေါ်သည်။ တည်ပင်(ဝါ) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတဝိုက်တွင်ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မိန်မြိန်ရွာနှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။ ၎င်းအပြင် ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီး တစ်အင်းလည်း ရှိပေသည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၃)ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အင်းနှင့်ကန်များကို ပြုပြင်ဆည်ဖို့ကာ တောင်ကြီးကို မြို့တော်ဖြစ်ရန် ဖန်တီးခဲ့ကြောင်း သိရှိ မှတ်သားရသည်။ သက်ကြီး ရွယ်အို တစ်ဦး၏ ပြောပြချက် အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁)ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့ တည်ကြောင်း မှတ်သား ရသည်။ ဤ အဆို အမိန့်များကိုအခြေခံ၍ သုံးသပ်ကြည့်ရာ အင်္ဂလိပ်တို့သည် အထက် မြန်မာပြည်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၄၇)နှစ်တွင် အခြေစိုက် နိုင်ခဲ့ပြီး၊ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာညောင်ရွှေမြို့နယ် မိုင်းသောက် ကျေးရွာ အေသတွင် စတင် ရုံးစိုက်ခဲ့ ပေသည်။ ထိုဒေသမှ တစ်ဖန် ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာ ဒေသ တဝိုက်သို့ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁) ခုနှစ်ခန့်၌ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုအချိန်ကတောင်ကြီးမြို့ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများ ပေါ်၌ မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသောပအိုဝ်းရွာများ ရှိသည်။ ``ဝိန်ယ´´ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ``မြို့ဟောင်း´´ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ၎င်း၌ ရုံးစိုက်ပြီး နောက် ခရစ်နှစ် (၁၈၉၄) ခုနှစ်တွင်မှ ယခုတောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ တည်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသို့ဆိုလျှင်တောင်ကြီးမြို့၏ သက်တမ်းကား အနှစ် (၁၀၀) ကျော်ပြီဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်း တင်ရမည် ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ခန့်လောက်က တည်ရှိနေခဲ့သောပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာရှိခဲ့၏။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ ဒုံတောင်တီ ဟုခေါ် လေသည်။ ရှမ်းအသံဖြင့် တွမ်တီး ဟုခေါ်သည်။ တောင်ကျည်း၊ တွမ်းတီး၊ မြန်မာအသံ-တောင်ကြီး ဟူသည်မှာ တည်ပင်နှင့် တူသော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အချို့သောအရပ်တွင် ကတည်ပင် ဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။ ၎င်းအပင်ပေါက်ရာရွာဟုဆိုလိုပါ၏။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ ၊ ရှမ်းရွာ ၊မွန်ခြိန်ရွာ နှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။၎င်းအပြင် ရေကန် ၄ ကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်းလည်း ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည်တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃-ခု ၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တည်ခဲ့ပေသည်။ တောင်ကြီးရွာကို မြို့တည် ပြီးထိုရွာနှင့်တဆက်တည်းဖြစ်သော ကန်များ၊ အင်းများကိုပြုပြင်ကာတောင်ကြီးမြို့ကို မြို့တော်ဖြစ်အောင်မွန်းမံခဲ့သည်-ဟု စာရေးသူ ယုဝတီမာလာသိန်းက "ယုဝတီဂျာနယ်"တွင် မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါးတွင် ရေးသားထားသည်ကိုမှတ်သားရပေသည်။ မှတ်တမ်းအရဆိုပါက တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်မှာ နှစ် ၁၀၀ပင်ကျော်ခဲ့လေပြီ။ သက်ကြီးရွယ်အို တစ်ဦး ၏ ပြောပြချက်အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင်တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်ဟု မှတ်သားရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ကြီးမြို့တည်သည့် ခုနှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဝိဝါဒ အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်။ အဖြေရှာကြည့်ရာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇-ခုနှစ်တွင် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်တို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက် သဖြင့် ထိုကာလွန် ၃ နှစ်သည်နယ်ချဲ့တို့ရှမ်းပြည်ဖက်သို့တက်လာကာ မိုင်းသောက် (ညောင်ရွှေမြို့နယ်) ကိုရုံးစိုက်ခဲ့သည် ကာလဖြစ်နိုင်ပေသည်။ မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရှိသဖြင့် ရုံးပြောင်းရွှေ့ စိုက်မည့်နေရာကိုရှာဖွေကြပြန်ရာ ယခုတောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် (ယခု ဓမ္မရတနာကျောင်း၏အရှေ့ဘက်(၂)မိုင်အကွာ) တွင် ၁၂၅၁-ခုနှစ်ခန့်၌ပြောင်းရွေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ရာသည်။ ထိုဒေသသည် ပြန့်ပြူးညီညာသဖြင့်မြို့တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ယခုတောင်ကြီးမြို့အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်တန်းများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ကပအိုဝ်းရွာများရှိရာ ၊ အင်္ဂလိပ်တို့က ထိုနေရာတွင် မြို့တည်လိုသဖြင့်အခြားသင့်တော်ရာနေရာသို့ ရွာပြောင်းခိုင်းသည်ဟုလည်း မှတ်သားရပေသည်။ ထိုဒေသတွင် ယခင်က မီရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယရွာများရှိရာ ဝိန်ယသည် ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့် မြို့ဟောင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသဖြင့် တောင်ကြီးမြို့ဟောင်းနေရာဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ထိုနေရာတွင် ရုံးစိုက်ပြီးမှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင်ယခုတောင်ကြီးမြို့နေရာကို ပြောင်းရွေ့ မြို့တည်ခြင်းဖြစ် နိုင်ပေသည်။ ယခု မြို့မဈေးကြီး နေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မီးရဲတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ချိုဖာထီးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပေသည်။ ထိုအချိန်က တောအုပ်မှာ တောင်ပိုင်းရပ်မှ ဦးဖိုးမင်းဖြစ်ပြီး ဦးဖိုးရင်မှာ နယ်အုပ်ဖြစ်သည်။ အရေးပိုင်မှာ ဦးလူတင် ဖြစ်သည်။ ဒုံတောင်တီးခေါ် တောင်ကြီးရွာကို ဦးအောင်သာက အုပ်ချုပ်လေသည်။ ထာခယ်ရွာ (ယခု ညောင်ပင်သာ) ကို ဆရာစန္တတည်ပြီး ၊နဂါးပတ်ကျောင်း ဝန်းကျင်ကို မောင်ဖာဝမ် တည်ခဲ့သည်။ အင်းသားများ ဖြစ်သည့် ဘုရားဒါယကာညွန့် ဒါယကာကျော်တို့မှာ အင်းလေးမှအင်းသားများ (ထိုအချိန်က စော်ဘွားနှင့် မတည့်သူများ) ကို လမ်းအလုပ်သမားကူလီ များအဖြစ် ခေါ်လာ ၍ကူလီကုန်းရပ် (ယခု ကူညီကုန်းရပ်) ကိုတည်ခဲ့သည်။ ဈေးပိုင်းရပ်ကို ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံ၊ ပဉ္စင်း ဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က တောင်ကြီးမြို့ပေါ်တွင်ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်း၊ ပထမတောင်ကျောင်းကြီးသာရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံးကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်းမှ လုံဒါရွာ ဆရာတော်ဖြစ်ပြီး ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားရလေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော **"အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ"** သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] mt7loegrnd8qprpspfd5hbro3rfuhi1 1030777 1030775 2026-05-10T09:18:36Z ~2026-28171-97 142459 1030777 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတု သာယာအေးမြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီ တောင်ကြီးသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ပအိုဝ်းလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်ရောက်သည့်အခါ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများကြောင့် ၎င်းတို့၏ ရုံးကန်ကနားများအား အင်းလေးကန် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ မိုင်းသောက်မြို့မှ တောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ချိန်မှ စတင်ကာ တောင်ကြီးမြို့ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည်။ တောင်ကြီးမြို့မှာ ကျယ်ပြန့်‌သော ‌တောင်ကမ်းပါးယံရှိ ကုန်းပြင်မြင့်‌ပေါ်တွင် တည်ရှိရာ မြို့၏အ‌ရှေ့ဘက်စွန်းမှ အထက်ဆီသို့ အုပ်မိုး‌နေအောင် မတ်‌စောက်‌နေ‌သော ‌တောင်ကြီးကိုအစွဲပြု၍ ‌တောင်ကြီးမြို့ဟု ‌ခေါ်‌လေသည်။ ‌တောင်ထိပ်တွင် ‌စေတီ‌တော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားစွာ စွန်းထွက်‌နေ‌သော ‌ကျောက်‌ဆောင် ‌ကျောက်တုံးကြီး များရှိ‌သော‌ကြောင့် မြို့သူမြို့သားများသည် ထို‌တောင်ထိပ်သို့ မကြာမကြာ သွား‌ရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ မြို့ကို တပ်‌မြေ ဌာနကဲ့သို့ စံနစ်တကျ တည်‌ဆောက်၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ် အသွယ်သွယ် ‌ဖောက်လုပ်ထားသည်။ မြို့အတွက် ‌ရေကို မြို့‌တောင်ဘက်စွန်းမှ စီးဆင်းလာ‌သော ‌ချောင်းငယ်မှယူသဖြင့် သန့်ရှင်း‌သော‌ရေကိုရသည်။ အ‌နောက်စွန်းရှိ ‌တောင်ကုန်းငယ် တွင် ဘုရားတန်‌ဆောင်းများရှိသည်။ သာစည် ‌ရွှေ‌ညောင်သွား မီးရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်‌သော ‌ရွှေ‌ညောင်မြို့နှင့် ‌တောင်ကြီးမြို့ သည် ကားလမ်းအားဖြင့် ၁၂ မိုင်‌ဝေး၍၊ ‌ခြေလျင်လမ်းအားဖြင့် ၅ မိုင်မျှသာ‌ဝေးသည်။ သာစည်မြို့မှာမူ ‌တောင်ကြီးမြို့မှ ၁၀၃ မိုင်‌ဝေးသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၀⁠၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဦးပိုင်းများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း နယ်မြေ မငြိမ်သက်မှုများကြောင့် တောင်ကြီးမြို့သည် ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ အချက်အချာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော တောင်ကြီးမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၄၇၁၂) ပေ မြင့်သော ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ရှမ်းရိုးမ တောင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် (၁၂၀၀)ခန့်က နောင်တွင် တောင်ကြီးဟု သမုတ်မည့်နေရာ၌ ပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာ ရှိခဲ့သည်။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ "ဒုံတောင်တီ" ဟု အမည်ရသည်။ တောင်တီကို ရှမ်းအမည်ဖြင့် "တွမ်တီး" ဟုခေါ်သည်။ တည်ပင်(ဝါ) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတဝိုက်တွင်ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မိန်မြိန်ရွာနှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။ ၎င်းအပြင် ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီး တစ်အင်းလည်း ရှိပေသည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၃)ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် (၁၈၉၀)ပြည့်နှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အင်းနှင့်ကန်များကို ပြုပြင်ဆည်ဖို့ကာ တောင်ကြီးကို မြို့တော်ဖြစ်ရန် ဖန်တီးခဲ့ကြောင်း သိရှိ မှတ်သားရသည်။ သက်ကြီး ရွယ်အို တစ်ဦး၏ ပြောပြချက် အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁)ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့ တည်ကြောင်း မှတ်သား ရသည်။ ဤ အဆို အမိန့်များကိုအခြေခံ၍ သုံးသပ်ကြည့်ရာ အင်္ဂလိပ်တို့သည် အထက် မြန်မာပြည်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၄၇)နှစ်တွင် အခြေစိုက် နိုင်ခဲ့ပြီး၊ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာညောင်ရွှေမြို့နယ် မိုင်းသောက် ကျေးရွာ အေသတွင် စတင် ရုံးစိုက်ခဲ့ ပေသည်။ ထိုဒေသမှ တစ်ဖန် ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာ ဒေသ တဝိုက်သို့ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၅၁) ခုနှစ်ခန့်၌ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုအချိန်ကတောင်ကြီးမြို့ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများ ပေါ်၌ မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသောပအိုဝ်းရွာများ ရှိသည်။ ``ဝိန်ယ´´ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ``မြို့ဟောင်း´´ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ၎င်း၌ ရုံးစိုက်ပြီး နောက် ခရစ်နှစ် (၁၈၉၄) ခုနှစ်တွင်မှ ယခုတောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ တည်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသို့ဆိုလျှင်တောင်ကြီးမြို့၏ သက်တမ်းကား အနှစ် (၁၀၀) ကျော်ပြီဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်း တင်ရမည် ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၀၀ ခန့်လောက်က တည်ရှိနေခဲ့သောပအိုဝ်းရွာလေး တစ်ရွာရှိခဲ့၏။ ထိုရွာ၏ အမည်မှာ ဒုံတောင်တီ ဟုခေါ် လေသည်။ ရှမ်းအသံဖြင့် တွမ်တီး ဟုခေါ်သည်။ တောင်ကျည်း၊ တွမ်းတီး၊ မြန်မာအသံ-တောင်ကြီး ဟူသည်မှာ တည်ပင်နှင့် တူသော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အချို့သောအရပ်တွင် ကတည်ပင် ဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။ ၎င်းအပင်ပေါက်ရာရွာဟုဆိုလိုပါ၏။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ ၊ ရှမ်းရွာ ၊မွန်ခြိန်ရွာ နှင့် ဝါးပြားရွာ များသာ ရှိပေသည်။၎င်းအပြင် ရေကန် ၄ ကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်းလည်း ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည်တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃-ခု ၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တည်ခဲ့ပေသည်။ တောင်ကြီးရွာကို မြို့တည် ပြီးထိုရွာနှင့်တဆက်တည်းဖြစ်သော ကန်များ၊ အင်းများကိုပြုပြင်ကာတောင်ကြီးမြို့ကို မြို့တော်ဖြစ်အောင်မွန်းမံခဲ့သည်-ဟု စာရေးသူ ယုဝတီမာလာသိန်းက "ယုဝတီဂျာနယ်"တွင် မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါးတွင် ရေးသားထားသည်ကိုမှတ်သားရပေသည်။ မှတ်တမ်းအရဆိုပါက တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်မှာ နှစ် ၁၀၀ပင်ကျော်ခဲ့လေပြီ။ သက်ကြီးရွယ်အို တစ်ဦး ၏ ပြောပြချက်အရ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင်တောင်ကြီးမြို့ကို တည်သည်ဟု မှတ်သားရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ကြီးမြို့တည်သည့် ခုနှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဝိဝါဒ အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်။ အဖြေရှာကြည့်ရာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇-ခုနှစ်တွင် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်တို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက် သဖြင့် ထိုကာလွန် ၃ နှစ်သည်နယ်ချဲ့တို့ရှမ်းပြည်ဖက်သို့တက်လာကာ မိုင်းသောက် (ညောင်ရွှေမြို့နယ်) ကိုရုံးစိုက်ခဲ့သည် ကာလဖြစ်နိုင်ပေသည်။ မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရှိသဖြင့် ရုံးပြောင်းရွှေ့ စိုက်မည့်နေရာကိုရှာဖွေကြပြန်ရာ ယခုတောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် (ယခု ဓမ္မရတနာကျောင်း၏အရှေ့ဘက်(၂)မိုင်အကွာ) တွင် ၁၂၅၁-ခုနှစ်ခန့်၌ပြောင်းရွေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ရာသည်။ ထိုဒေသသည် ပြန့်ပြူးညီညာသဖြင့်မြို့တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ယခုတောင်ကြီးမြို့အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်တန်းများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ကပအိုဝ်းရွာများရှိရာ ၊ အင်္ဂလိပ်တို့က ထိုနေရာတွင် မြို့တည်လိုသဖြင့်အခြားသင့်တော်ရာနေရာသို့ ရွာပြောင်းခိုင်းသည်ဟုလည်း မှတ်သားရပေသည်။ ထိုဒေသတွင် ယခင်က မီရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယရွာများရှိရာ ဝိန်ယသည် ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့် မြို့ဟောင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသဖြင့် တောင်ကြီးမြို့ဟောင်းနေရာဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ထိုနေရာတွင် ရုံးစိုက်ပြီးမှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင်ယခုတောင်ကြီးမြို့နေရာကို ပြောင်းရွေ့ မြို့တည်ခြင်းဖြစ် နိုင်ပေသည်။ ယခု မြို့မဈေးကြီး နေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မီးရဲတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ချိုဖာထီးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပေသည်။ ထိုအချိန်က တောအုပ်မှာ တောင်ပိုင်းရပ်မှ ဦးဖိုးမင်းဖြစ်ပြီး ဦးဖိုးရင်မှာ နယ်အုပ်ဖြစ်သည်။ အရေးပိုင်မှာ ဦးလူတင် ဖြစ်သည်။ ဒုံတောင်တီးခေါ် တောင်ကြီးရွာကို ဦးအောင်သာက အုပ်ချုပ်လေသည်။ ထာခယ်ရွာ (ယခု ညောင်ပင်သာ) ကို ဆရာစန္တတည်ပြီး ၊နဂါးပတ်ကျောင်း ဝန်းကျင်ကို မောင်ဖာဝမ် တည်ခဲ့သည်။ အင်းသားများ ဖြစ်သည့် ဘုရားဒါယကာညွန့် ဒါယကာကျော်တို့မှာ အင်းလေးမှအင်းသားများ (ထိုအချိန်က စော်ဘွားနှင့် မတည့်သူများ) ကို လမ်းအလုပ်သမားကူလီ များအဖြစ် ခေါ်လာ ၍ကူလီကုန်းရပ် (ယခု ကူညီကုန်းရပ်) ကိုတည်ခဲ့သည်။ ဈေးပိုင်းရပ်ကို ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံ၊ ပဉ္စင်း ဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က တောင်ကြီးမြို့ပေါ်တွင်ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်း၊ ပထမတောင်ကျောင်းကြီးသာရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံးကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်းမှ လုံဒါရွာ ဆရာတော်ဖြစ်ပြီး ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားရလေသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] iqnksdqgt5vnnme93tvoaw99zrpbsmb 1030780 1030777 2026-05-10T09:34:53Z ~2026-28171-97 142459 /* တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း */ 1030780 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတု သာယာအေးမြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီက တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွာအမည်ကို ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် ဒုံတောင်တီ (ဒုံ - ရွာ၊ တောင်တီ - တည်ပင်ပေါက်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် တွမ်တီး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး တည်ပင် (သို့မဟုတ်) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="history1">ယုဝတီမာလာသိန်း၊ "မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါး"၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊၊</ref> နောင်တွင် မြန်မာအသံဖြင့် တောင်ကြီး ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်ုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မွန်ခြိန်ရွာ (မိန်မြိန်ရွာ) နှင့် ဝါးပြားရွာများသာ ရှိခဲ့ပြီး ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မိုင်းသောက်ကျေးရွာတွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်ခြင်း၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံးကန်နားများကို ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="history2">တောင်ကြီးမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊၊</ref> အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသော်လည်း၊ အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အဆိုအရ ၁၂၅၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉) တွင် စတင်တည်သည်ဟုလည်း ဝိဝါဒ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့ကို မြို့ကွက်ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲ၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ်များ ဖောက်လုပ်ကာ တပ်မြေဌာနကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ စစ်ရေးအရလည်း ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းနှင့် ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့၏ ရပ်ကွက်များကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ဈေးပိုင်းရပ်သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံနှင့် ပဉ္စင်းဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ကူညီကုန်းရပ် (ယခင် ကူလီကုန်း)သည် အင်းလေးဒေသမှ စော်ဘွားနှင့် မတည့်၍ ပြောင်းရွှေ့လာသော အင်းသားလမ်းအလုပ်သမား (ကူလီ) များကို အခြေချစေကာ ဘုရားဒါယကာ ညွန့်နှင့် ဒါယကာ ကျော်တို့က တည်ခဲ့သည်။ညောင်ပင်သာရပ် (ယခင် ထာခယ်ရွာ)သည် ဆရာစန္တက တည်ခဲ့သည်။ နဂါးပတ်ကျောင်းဝန်းကျင်သည် မောင်ဖာဝမ်က တည်ခဲ့သည်။ယခု မြို့မဈေးကြီး တည်ရှိရာနေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများပေါ်တွင် မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသော ပအိုဝ်းရွာများ ရှိခဲ့ပြီး ဝိန်ယ မှာ ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ၎င်းနေရာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ မူလအစ မြို့ဟောင်းနေရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့ဦးအစပိုင်းတွင် ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်းနှင့် ပထမတောင်ကျောင်းကြီးများသာ ရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်း၊ လုံဒါရွာမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက် တောင်ထိပ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားသော ကျောက်ဆောင်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ဒေသခံများ အမြဲမပြတ် သွားရောက်ဖူးမြော် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] rzduic71b86sze7675ojh6flbln91lq 1030781 1030780 2026-05-10T09:35:14Z ~2026-28171-97 142459 /* တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း */ 1030781 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတု သာယာအေးမြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီက တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွာအမည်ကို ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် ဒုံတောင်တီ (ဒုံ - ရွာ၊ တောင်တီ - တည်ပင်ပေါက်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် တွမ်တီး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး တည်ပင် (သို့မဟုတ်) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="history1">ယုဝတီမာလာသိန်း၊ "မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါး"၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊၊</ref> နောင်တွင် မြန်မာအသံဖြင့် တောင်ကြီး ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မွန်ခြိန်ရွာ (မိန်မြိန်ရွာ) နှင့် ဝါးပြားရွာများသာ ရှိခဲ့ပြီး ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မိုင်းသောက်ကျေးရွာတွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်ခြင်း၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံးကန်နားများကို ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="history2">တောင်ကြီးမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊၊</ref> အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသော်လည်း၊ အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အဆိုအရ ၁၂၅၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉) တွင် စတင်တည်သည်ဟုလည်း ဝိဝါဒ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့ကို မြို့ကွက်ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲ၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ်များ ဖောက်လုပ်ကာ တပ်မြေဌာနကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ စစ်ရေးအရလည်း ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းနှင့် ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့၏ ရပ်ကွက်များကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ဈေးပိုင်းရပ်သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံနှင့် ပဉ္စင်းဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ကူညီကုန်းရပ် (ယခင် ကူလီကုန်း)သည် အင်းလေးဒေသမှ စော်ဘွားနှင့် မတည့်၍ ပြောင်းရွှေ့လာသော အင်းသားလမ်းအလုပ်သမား (ကူလီ) များကို အခြေချစေကာ ဘုရားဒါယကာ ညွန့်နှင့် ဒါယကာ ကျော်တို့က တည်ခဲ့သည်။ညောင်ပင်သာရပ် (ယခင် ထာခယ်ရွာ)သည် ဆရာစန္တက တည်ခဲ့သည်။ နဂါးပတ်ကျောင်းဝန်းကျင်သည် မောင်ဖာဝမ်က တည်ခဲ့သည်။ယခု မြို့မဈေးကြီး တည်ရှိရာနေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများပေါ်တွင် မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသော ပအိုဝ်းရွာများ ရှိခဲ့ပြီး ဝိန်ယ မှာ ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ၎င်းနေရာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ မူလအစ မြို့ဟောင်းနေရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့ဦးအစပိုင်းတွင် ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်းနှင့် ပထမတောင်ကျောင်းကြီးများသာ ရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်း၊ လုံဒါရွာမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက် တောင်ထိပ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားသော ကျောက်ဆောင်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ဒေသခံများ အမြဲမပြတ် သွားရောက်ဖူးမြော် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] adcq6lq0j8rucoxvm7nv4kcf89p1d5b 1030783 1030781 2026-05-10T09:39:05Z ~2026-28171-97 142459 /* တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း */ 1030783 wikitext text/x-wiki '''တောင်ကြီးမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}; {{lang-blk|ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ပင်လယ်ရေပြင်အမြင့်ပေ ၄,၇၁၂ ပေ (၁,၄၃၆ မီတာ) ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတု သာယာအေးမြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် တောင်ခြေလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တည်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = တောင်ကြီးမြို့<br />Taunggyi | other_name = ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ | native_name = {{nobold|{{shn|ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး}}}} | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = File:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg | imagesize = 300px | image_caption = တောင်ကြီးမြို့ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားမြင်ကွင်း | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = တောင်ကြီးမြို့၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_mapsize = 250 <!-- Location ------------------>| coordinates_region = MM မြန်မာနိုင်ငံ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ် | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = တည်ထောင်ခြင်း | established_date = ၁၈၉၄ | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 246675 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = [[ပအိုဝ်း]]၊[[ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသား]]၊ [[ဓနု]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]]၊ [[ဗမာအိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂေါ်ရခါး]]၊ [[တောင်ရိုး]]။ | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]]၊ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]]။ | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 20 | latm = 47 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 02 | longs = | longEW = E | elevation_m = ၁၄၀၀ | elevation_ft = ၄၇၁၂ <!-- Area/postal codes & others -------->| postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၈၁<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm |accessdate=19 July 2010 |archivedate=15 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615013401/http://www.myanmars.net/myanmar/telephone-area-codes.htm }}</ref> | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} [[File:Celebration above us.jpg|thumb|တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ဖွင့်ပွဲည(၂၀၂၅)]] ဤသို့ တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် မြို့၏ မည်သည့်နေရာကမဆို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်များနှင့် တောင်တန်းကြီးများ၏ အလှကို အပေါ်စီးမှ စီးမိုးမြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော တောင်ပေါ်လေကို ရှူရှိုက်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော တောင်စခန်းမြို့ တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားသည်၊၊<ref name="climatedata">{{cite web |title=Climate of Taunggyi |url=https://en.climate-data.org/asia/myanmar/shan-state/taunggyi-3652/ |publisher=Climate-Data.org |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့သည် အေးမြသာယာသော တောင်စခန်းမြို့တစ်ခု ဖြစ်ရုံတင်မကဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မမြို့လည်း ဖြစ်သည်၊၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ကျိုင်းတုံ) တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှုအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်၊၊ထို့ပြင် ပြည်နယ်အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခေတ်မီအဆင့်မြင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းများ စုစည်းရာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ အစည်ကားဆုံးသော မြို့ပြအချက်အချာလည်း ဖြစ်ပေသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှောင်းကာလများတွင် ပွင့်လန်းသည့် [[ချယ်ရီပန်း]]၊ နွေဦးကာလတွင် ဖူးပွင့်သည့် ခရမ်းပြာရောင် [[စိန်ပန်းပြာ ]]နှင့် ဆွယ်တော်ပန်း တို့ကြောင့် မြို့၏အလှမှာ ပိုမိုတင့်တယ်လျက် ရှိသည်၊၊ == တောင်ကြီးမြို့သမိုင်း == [[File:Taunggyi Scape.jpg|thumb|တောင်ကြီးမြို့]] ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီက တောင်ကြီးမြို့နေရာသည် တဲအိမ်အနည်းငယ်သာရှိသည့် ပအိုဝ်းရွာငယ်လေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွာအမည်ကို ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် ဒုံတောင်တီ (ဒုံ - ရွာ၊ တောင်တီ - တည်ပင်ပေါက်ရာ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် တွမ်တီး ဟု ခေါ်ဆိုပြီး တည်ပင် (သို့မဟုတ်) ကတည်ပင် ပေါက်ရာရွာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="history1">ယုဝတီမာလာသိန်း၊ "မဟာပါသာဏမုံတဝဂူ ဆောင်းပါး"၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊၊</ref> နောင်တွင် မြန်မာအသံဖြင့် တောင်ကြီး ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပင်လုံရွာ၊ ရှမ်းရွာ၊ မွန်ခြိန်ရွာ (မိန်မြိန်ရွာ) နှင့် ဝါးပြားရွာများသာ ရှိခဲ့ပြီး ရေကန် လေးကန်နှင့် အင်းကြီးတစ်အင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ တက်လာကာ ပထမဦးစွာ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ မိုင်းသောက်ကျေးရွာတွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မိုင်းသောက်ဒေသသည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်ခြင်း၊ ပထဝီအနေအထားနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံးကန်နားများကို ယခုတောင်ကြီးမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name="history2">တောင်ကြီးမြို့ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ၊၊</ref> အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် တောင်ကြီးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသော်လည်း၊ အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အဆိုအရ ၁၂၅၁ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉) တွင် စတင်တည်သည်ဟုလည်း ဝိဝါဒ ရှိသည်။ တောင်ကြီးမြို့ကို မြို့ကွက်ပုံစံ စနစ်တကျ ရေးဆွဲ၍ လမ်းမကြီး လမ်းငယ်များ ဖောက်လုပ်ကာ တပ်မြေဌာနကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၌ အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ စစ်ရေးအရလည်း ဗြိတိသျှတပ်ဖွဲ့များ၏ အဓိကစခန်းနှင့် ရိက္ခာပံ့ပိုးရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့၏ ရပ်ကွက်များကို အဆင့်ဆင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ဈေးပိုင်းရပ်သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည့် ဇရပ်ဒကာ ဦးချုံနှင့် ပဉ္စင်းဘဖြူတို့က တည်ခဲ့သည်။ကူညီကုန်းရပ် (ယခင် ကူလီကုန်း)သည် အင်းလေးဒေသမှ စော်ဘွားနှင့် မတည့်၍ ပြောင်းရွှေ့လာသော အင်းသားလမ်းအလုပ်သမား (ကူလီ) များကို အခြေချစေကာ ဘုရားဒါယကာ ညွန့်နှင့် ဒါယကာ ကျော်တို့က တည်ခဲ့သည်။ညောင်ပင်သာရပ် (ယခင် ထာခယ်ရွာ)သည် ဆရာစန္တက တည်ခဲ့သည်။ နဂါးပတ်ကျောင်းဝန်းကျင်သည် မောင်ဖာဝမ်က တည်ခဲ့သည်။ယခု မြို့မဈေးကြီး တည်ရှိရာနေရာသည် ယခင်က ဦးကြီးခမ်းလော်ရွာ နေရာဟောင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် တောင်တန်းများပေါ်တွင် မိရဲ၊ သထုံ၊ ဝိန်ယ အစရှိသော ပအိုဝ်းရွာများ ရှိခဲ့ပြီး ဝိန်ယ မှာ ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် ၎င်းနေရာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ မူလအစ မြို့ဟောင်းနေရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့ဦးအစပိုင်းတွင် ကန်ဦးကျောင်း၊ မင်းကျောင်း၊ ကုန်းသာကျောင်း၊ နဂါးပတ်ကျောင်းနှင့် ပထမတောင်ကျောင်းကြီးများသာ ရှိခဲ့သည်။ မင်းကျောင်း၏ ပထမဆုံး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မဲနယ်တောင်တန်း၊ လုံဒါရွာမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက် တောင်ထိပ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ထူးခြားသော ကျောက်ဆောင်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ဒေသခံများ အမြဲမပြတ် သွားရောက်ဖူးမြော် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အချက်အချာကျသော လမ်းဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အဓိက တံခါးပေါက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်းဖြစ်သည်၊၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ ၄၀၅ မိုင် (၆၅၂ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် [[မန္တလေးမြို့]]မှ ၁၆၄ မိုင် (၂၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့် ကွာဝေးသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့သည် အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များသာမက ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ([[ကျိုင်းတုံမြို့]]၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]) နှင့် ကယားပြည်နယ် ([[လွိုင်ကော်မြို့]]) တို့သို့ ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="roadref">{{cite web |title=Distance from Yangon to Taunggyi |url=https://www.distancefromto.net/distance-from-yangon-to-taunggyi |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့ကို ဖြတ်သန်းသော ရထားလမ်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်၊၊ လက်ရှိတွင် တောင်ကြီးမှ ဆီဆိုင်၊ ဆိုက်ခေါင် သို့ ပြေးဆွဲသော ရထားခရီးစဉ်များ ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာမှုကြောင့် တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင်သာ အဓိကထား ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်၊၊<ref name="railref">{{cite news |title=Taunggyi-Saikhaung railway operations |publisher=Global New Light of Myanmar |date=2018-10-24 |url=https://www.gnlm.com.mm/ |access-date=2026-05-10}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများသို့ ရထားဖြင့် သွားရောက်လိုသော ခရီးသည်များသည် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်အကွာရှိ [[ရွှေညောင်မြို့]] ရထားဘူတာသို့ သွားရောက်စီးနင်းရသည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့အတွက် အနီးဆုံး လေဆိပ်မှာ ၂၄ မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော [[ဟဲဟိုးလေဆိပ်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဟဲဟိုးလေဆိပ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အဓိက လေကြောင်းဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် အခြားမြို့ကြီးများသို့ နေ့စဉ် ပျံသန်းမှုများ ရှိသည်၊၊<ref name="airportref">{{cite web |title=Heho Airport Information |url=https://www.world-airport-codes.com/myanmar/heho-2856.html |access-date=2026-05-10}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Balloon festival - panoramio (1).jpg|thumb|တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင်]] [[File:Kwan Yin Si Hpaya Kyaung, Taunggyi.JPG|thumb|ကွမ်ရင်စီဘုရားကျောင်း]] တောင်ကြီးမြို့သည် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] အစရှိသည့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုပေါင်းနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ယဉ်ကျေးမှုပုံစံ အစုံအလင်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုစုံလင်ရာ ဗဟိုချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသားမှာ နှစ်စဉ် [[တန်ဆောင်မုန်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်|တောင်ကြီးမီးပုံးပျံပွဲတော်]] ဖြစ်သည်၊၊ ဤပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအကြားတွင်ပါ အလွန်ကျော်ကြားသည်၊၊ ညလွှတ်မီးကြီး (ညမီးပုံပျံ) များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများဖြင့် အလှဆင်လွှတ်တင်ခြင်းနှင့် နေ့လွှတ်အရုပ်မီးပုံပျံများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လွှတ်တင်ခြင်းတို့မှာ တောင်ကြီးမြို့၏ ထူးခြားသော လက်မှုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမှတ်အသား ဖြစ်သည်၊၊<ref name="festref">{{cite news |title=Taunggyi Fire Balloon Festival |url=https://www.mmtimes.com/ |publisher=Myanmar Times |access-date=2026-05-10}}</ref> [[File:ကထိန်ပွဲ 2.jpg|thumb|ကထိန်ပွဲ]] တောင်ကြီးမြို့၏ ကထိန်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားစည်ကားလှသည်၊၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့အထိ ကထိန်ကာလအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးနှင့် ရုံးဌာနများမှ ကထိန်အလှူလှည့်လည်ပွဲများကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ကျင်းပကြသည်၊၊ အထူးသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်းပိုင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော "အရုဏ်တော်လှည့်ပွဲ" သည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဝိသေသတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ အလှူရှင်များသည် အရုဏ်မတက်မီ အစောပိုင်းအချိန်များတွင် မြို့တွင်း၌ တူရိယာအစုံအလင်၊ အကအလှများဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်၍ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတိုက်များသို့ သွားရောက်လှူဒါန်းကြသည်၊၊ အေးမြသော တောင်ပေါ်မြို့ညချမ်းတွင် ဆင်နွှဲကြသည့် ဤကထိန်ပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းစပ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kathina">{{cite news |title=Traditional Kathina Festivals in Taunggyi |url=https://www.gnlm.com.mm/ |publisher=Global New Light of Myanmar |access-date=2026-05-10}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်၏ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သော ငါးရက်တစ်ဈေး ယဉ်ကျေးမှုကို တောင်ကြီးမြို့တွင် ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးဈေးနေ့များတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများမှ တိုင်းရင်းသားများ မိမိတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်၍ ဒေသထွက်ကုန်များ လာရောက်ရောင်းချကြသည်၊၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဤဈေးနေ့ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဒေသခံတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတွင် အရေးပါမြဲ ဖြစ်သည်၊၊ [[File:Ngar Htamin Nel.jpg|thumb|ငါးထမင်းနယ်]] တောင်ကြီးမြို့သည် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ စုစည်းရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်၊၊ [[ရှမ်းခေါက်ဆွဲ]]၊ [[တို့ဟူးနွေး]]၊ ဟင်းထုပ်၊ [[ငါးထမင်းနယ်]] နှင့် ပအိုဝ်းရိုးရာ အစားအစာများသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အစားအစာယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမိုကြွယ်ဝစေသည်၊၊ ထို့ပြင် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားနေ့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသားရိုးရာနေ့များတွင် ဒေသခံတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှများကို ခမ်းနားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်၊၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသော [[ရှမ်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်]]တွင် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စော်ဘွားများအသုံးပြုခဲ့သည့် အဆောင်အယောင်များနှင့် သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို ခင်းကျင်းပြသထားသဖြင့် ဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာနိုင်သည်၊၊<ref name="museumref">{{cite web |title=Shan State Cultural Museum |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိသော [[အင်းလေးကန်]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့၏ ထူးခြားသော ရေပေါ်နေထိုင်မှု ဘဝဓလေ့များကြောင့် ထင်ရှားသည်၊၊ ဤဒေသသည် သဘာဝအလှအပနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု အချက်အချာဒေသ ဖြစ်သည်၊၊ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဆွဲဆောင်မှုမှာ နှစ်စဉ် [[တော်သလင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား]]ပွဲတော် ဖြစ်သည်၊၊ တန်ခိုးကြီး ရုပ်ပွားတော်မြတ် (၄) ဆူကို ဒေသတွင်း ကျေးရွာများသို့ ဖောင်တော်ဖြင့် လှည့်လည်အပူဇော်ခံသည့် ပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားလှသည်၊၊ ထိုပွဲတော်တွင် အင်းသားတို့၏ ထူးခြားသော "ခြေဖြင့်လှေလှော်ခြင်း" အတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ကျင်းပသော လှေလှော်ပြိုင်ပွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုပြကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊<ref name="inlefest">{{cite web |title=Inle Lake Phaung Daw Oo Pagoda Festival |url=https://www.tourism.gov.mm/ |publisher=Ministry of Hotels and Tourism |access-date=2026-05-10}}</ref> တောင်ကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် တည်ရှိသော [[မွေတော်ကက္ကူဘုရား]]တန်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အံ့ဖွယ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ ၁၆ ရာစုလက်ရာ စေတီပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဝေးတည်ရှိနေမှုမှာ ဗိသုကာပညာရပ်အရ အလွန်ပင် ခမ်းနားလှသည်၊၊ နှစ်စဉ် [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသည့် ကက္ကူဘုရားပွဲသည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကို လေ့လာနိုင်သော အကောင်းဆုံးအချိန် ဖြစ်သည်၊၊<ref name="kakku">{{cite news |title=The Ancient Pagodas of Kakku |publisher=Myanmar Insider |url=https://www.myanmarinsider.com/ |access-date=2026-05-10}}</ref> အင်းလေးဒေသနှင့် မနီးမဝေးရှိ [[ပင်းတယမြို့]]ရှိ [[ပင်းတယဂူ]]သည်လည်း ခရီးသွားများ မဖြစ်မနေ သွားရောက်လေ့လာသင့်သည့် နေရာဖြစ်သည်၊၊ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူအတွင်း ရှေးဟောင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် ကိန်းဝပ်စံပယ်နေမှုမှာ အလွန်ပင် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်၊၊ ထို့ပြင် ပင်းတယဒေသ၏ ထင်ရှားသော ရှမ်းရိုးရာစက္ကူနှင့် ရှမ်းထီးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဒေသတွင်း ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများအဖြစ် ထင်ရှားသည်၊၊ ခရီးသွားများအတွက် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်သော ရေပူစမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်းလေးကန်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှကို ခံစားရင်း ဒေသခံတို့၏ လူမှုဘဝကိုပါ လေ့လာနိုင်သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊၊ {{Panorama |image = File:Taung Gyi Pano from Shwe Phone Pwint2.jpg |height = 130 |alt = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း |caption = ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရားတောင်ပေါ်မှမြင်ရသော တောင်ကြီးမြို့ မြင်ကွင်း }} == ပညာရေး == === အခြေခံပညာ === တောင်ကြီးမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂ ကျောင်း ရှိသည်။ === အဆင့်မြင့်ပညာ === * [[တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်]] * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] * [[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] *အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(တောင်ကြီး) == ကျန်းမာရေး == === အစိုးရဆေးရုံများ === * စဝ်စံထွန်း အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး * တောင်ကြီး မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံ *တောင်ကြီး တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 |accessdate=1 January 2019 |archivedate=1 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190101100918/https://www.pyithuhluttaw.gov.mm/question-2198 }}</ref> * အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံ == အားကစား == [[တောင်ကြီး အားကစားကွင်း]]သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် [[ကမ္ဘောဇ ဘောလုံးအသင်း|ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာပရီးမီးယားလိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]]စတင် ကျင်းပစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:St. Josephs Cathedral Taunggyi.jpeg|St. Josephs ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:Shwe Bone Pwint Pagoda, Taunggyi,Shan.jpg|၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကြီးမြို့ ဖိုင်:Sikh Taunggyi.JPG|Sikh ဝတ်ပြုကျောင်းကြီး ဖိုင်:University of Medicine, Taunggyi-2.jpg|[[ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:TU Taunggyi.jpg|[[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] ဖိုင်:Sulamani Pagoda - Taunggyi.jpg|စူဠာမုဏိလောကချမ်းသာစေတီတော် </gallery> == ကိုးကား == <references/> * မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)။ * မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ် <br /> {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 6lrij94uryjsgmiq3baj4zvrgdysvo6 0 3242 1030658 1026912 2026-05-09T12:47:09Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030658 wikitext text/x-wiki {{Coord|13|N|122|E|type:country_region:PH|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = {{native name|fil|Republika ng Pilipinas}} | ပုံ_အလံ = Flag of the Philippines.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of Arms of the Philippines.svg | other_symbol = <div style="padding:0.3em;">[[File:Seal of the Philippines.svg|100px|Great Seal of the Philippines]]</div> | other_symbol_type = [[:en:Great Seal of the Philippines|Great Seal:]] | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = <br/>"{{lang|fil|[[Maka-Diyos, Maka-tao, Makakalikasan at Makabansa]]}}"<ref name=ra8491>{{cite web |title=Republic Act No. 8491 |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1998/02/12/republic-act-no-8491/ |publisher=Republic of the Philippines |access-date=March 8, 2014 |archive-date=17 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217200617/http://www.officialgazette.gov.ph/1998/02/12/republic-act-no-8491/ }}</ref><br/>"For God, People, Nature and Country" | နိုင်ငံတော်သီချင်း = ''{{lang|fil|[[Lupang Hinirang]]}}''<br />({{Lang-my|"ရွေးချယ်ထားသောမြေ"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Lupang Hinirang instrumental.ogg]]}}</div> | ပုံ_နေရာ = {{Switcher|[[File:PHL orthographic.svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးတွင် ပြန်ရန်|[[File:Location Philippines ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အာဆီယံတွင် ပြရန်|default=1}} | မြို့တော် =[[ မနီလာမြို့]] (''de jure'')<br />{{Coord|14|35|N|120|58|E|type:city}}<br />[[မက်ထရို မနီလာ]]{{efn|name=a|While Manila is designated as the nation's capital, the seat of government is the ''National Capital Region'', commonly known as "Metro Manila", of which the city of Manila is a part.<ref>{{cite web |title=Presidential Decree No. 940, s. 1976 |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1976/05/29/presidential-decree-no-940-s-1976/ |publisher=Malacanang |access-date=April 4, 2015 |location=Manila |archive-date=5 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190405101954/https://www.officialgazette.gov.ph/1976/05/29/presidential-decree-no-940-s-1976/ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://quezoncity.gov.ph/index.php/about-the-city-government/background |title=Quezon City Local Government – Background |publisher=Quezon City Local Government |access-date=August 25, 2020 |archive-date=August 20, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200820074250/https://quezoncity.gov.ph/index.php/about-the-city-government/background |url-status=dead |accessdate=26 October 2021 |archivedate=20 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200820074250/https://quezoncity.gov.ph/index.php/about-the-city-government/background }}</ref> Many national government institutions aside from Malacañang Palace and some agencies/institutions are located elsewhere in the NCR.}} (''de facto'') | အကြီးဆုံးမြို့ = ကေဇွန်းစီးတီး ( ကွီဇုံ မြို့ပြ ) <br />{{coord|14|38|N|121|02|E|display=inline}} <!--Although Davao City has the largest land area, the article on largest city says we should refer to the most populous city, which, {{As of|2006|lc=y}}, is Quezon City. See the discussion page for more information. Changing this information without citation would be reverted.--> |official_languages = {{ublist | item_style = white-space:nowrap; | [[:en:Filipino language|ဖိလစ်ပိုင်]] | [[:en:Philippine English|အင်္ဂလိပ်]] }} |regional_languages = {{collapsible list | title = [[:en:Languages of the Philippines|၁၉ ခု]] | [[:en:Aklanon language|Aklanon]] | [[:en:Bikol languages|Bikol]] | [[:en:Cebuano language|Cebuano]] | [[:en:Chavacano|Chavacano]] | [[:en:Hiligaynon language|Hiligaynon]] | [[:en:Ibanag language|Ibanag]] | [[:en:Ilocano language|Ilocano]] | [[:en:Ivatan language|Ivatan]] | [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]] | [[:en:Karay-a language|Karay-a]] | [[:en:Maguindanao language|Maguindanaon]] | [[:en:Maranao language|Maranao]] | [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]] | [[:en:Sambal language|Sambal]] | [[:en:Surigaonon language|Surigaonon]] | [[:en:Tagalog language|Tagalog]] | [[:en:Tausug language|Tausug]] | [[:en:Waray language|Waray]] | [[:en:Yakan language|Yakan]]<ref name="7 mother languages" /> }} |languages_type = National sign language |languages = Filipino Sign Language |languages_sub =yes |languages2_type = Other recognized languages{{efn|name=b|As per the 1987 Constitution: "Spanish and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis."}} |languages2 = {{ublist | item_style = white-space:nowrap; | [[စပိန်ဘာသာစကား|စပိန်]] | [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရပ်]] <!--Do not remove Spanish and Arabic from the languages list as it is recognized as an optional language in the 1987 Constitution of the Philippines--> }} |languages2_sub =yes | ethnic_groups = {{unbulleted list | 33.7% [[:en:Visayans|ဗီဆာယန်း]] | 24.4% [[:en:Tagalog people|တာဂါလော့]] | 8.4% [[:en:Ilocano people|အီလိုကာနို]] | 6.8% [[:en:Bicolano people|ဘီကိုလာနို]] | 26.2% [[:en:Ethnic groups in the Philippines|အခြား]] }} | ethnic_groups_year = ၂၀၁၅ | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |၈၈.၇% [[:en:Christianity in the Philippines|ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |—၇၉.၆% [[:en:Catholic Church in the Philippines|ရိုမန်ကက်သလစ်]] |—၉.၁% အခြား[[:en:List of Christian denominations|ခရစ်ယာန်]] |၆.၀% [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] |၅.၃% [[:en:Religion in Philippines|အခြား]] / [[:en:Irreligion in the Philippines|ဘာသာမဲ့]] }} | religion_year = ၂၀၁၅ | religion_ref = <ref name=PSA2019>[https://psa.gov.ph/content/philippines-figures-0 "2019 Philippines In Figures" (as of June 2019)], Philippine Statistics Authority.<!-- from the 2015 column of De4mographics table on page 23 --></ref> | demonym = [[:en:Filipinos|Filipino]]<br />(''masculine and neutral'')<br />Filipina<br />(''feminine'')<br /> [[Pinoy]]<br />(''colloquial masculine and neutral'')<br />Pinay<br />(''colloquial feminine'')<br /> Philippine<br />(''used for certain common nouns'') <!-- "Philippine" is a demonym as it is used to identify natives or residents of a certain or specific place that are derived from the place name Philippines, i.e. Philippine-American War -- refer to Oxford definition of demonym(s). --> | government_type = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[သမ္မတစနစ်|သမ္မတ]] [[သမ္မတနိုင်ငံ|ဖွဲ့စည်းပုံ သမ္မတနိုင်ငံ]] | leader_title1 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | leader_name1 = [[ဘွန်ဘွန်မားကို့စ်]] | leader_title2 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ|ဒုသမ္မတ]] | leader_name2 = [[ဆာရာ ဒူတာတေး]] | leader_title3 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ|ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader_name3 = Tito Sotto | leader_title4 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ|ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader_name4 = Lord Allan Velasco | leader_title5 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တရားသူကြီးချုပ်|တရားသူကြီးချုပ်]] | leader_name5 = Alexander Gesmundo | legislature = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်|ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်]] | upper_house = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်|ဆီးနိတ်လွှတ်တော်]] | lower_house = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်|ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[:en:Sovereignty of the Philippines|လွတ်လပ်ရေးရရှိခြင်း]] | sovereignty_note = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မှ | established_event1 = [[:en:Philippine Declaration of Independence|စပိန်နိုင်ငံမှ လွတ်လပ်ရေးအား ကြေညာခဲ့]] | established_date1 = ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက် | established_event2 = [[:en:Treaty of Paris (1898)|စပိန်မှ အမေရိကန်သို့ ခွဲဝေပေးခဲ့ရခြင်း]] | established_date2 = ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် | established_event3 = [[:en:Treaty of Manila (1946)|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့]] | established_date3 = ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက် | area_km2 = ၃၀၀,၀၀၀ | area_link = ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် | area_label = စုစုပေါင်း | ဧရိယာအဆင့် = ၇၂ | area_sq_mi = {{convert|{{data Philippines|pst2|total area}}|km2|sqmi|0|disp=output number only}} <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၀.၆၁<ref name="CIAfactbook">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/ |publisher=Central Intelligence Agency |title=East & Southeast Asia :: Philippines |website=The World Factbook |location=Washington, DC |date=October 28, 2009 |access-date=November 7, 2009 |archive-date=20 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820022910/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/ |url-status=dead }}</ref>&nbsp;(inland waters) | area_label2 = [[ဧရိယာအလိုက် နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေဒေသများ စာရင်း|စုစုပေါင်း ကုန်းမြေဧရိယာ]] | area_data2 = {{convert|298,170|km2|sqmi|abbr=on}} | population_estimate_year = | population_estimate = | population_census = {{increase}} ၁၀၉,၀၃၅,၃၄၃<ref name=pop2020>{{cite web|url= https://psa.gov.ph/content/2020-census-population-and-housing-2020-cph-population-counts-declared-official-president|title=2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President|publisher=Philippine Statistics Authority}}</ref> | population_census_year = ၂၀၂၀ | population_estimate_rank = ၁၂ | population_density_km2 = ၃၃၆ | population_density_sq_mi = {{Data/popdens|Philippines|comma|areaunit=sqmi}}<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ၄၇ | GDP_PPP = {{increase}} $၁ ထရီလီယံ<ref name="auto">{{cite news | url = https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=566,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title = World Economic Outlook database: April 2021 |newspaper = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] |date=April 2021 |access-date=April 6, 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၁ | GDP_PPP_rank = ၂၉ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၉,၀၆၁<ref name="auto"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၁၅ | GDP_nominal = {{increase}} $၄၀၂.၆၃၈ ဘီလီယံ<ref name="auto"/> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၁ | GDP_nominal_rank = ၃၂ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၃,၆၄၆<ref name="auto"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၁၈ | Gini = ၄၂.၃ <!--number only--> | Gini_year = ၂၀၁၈ | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |access-date=March 2, 2011}}</ref> | Gini_rank = ၄၄ | HDI = ၀.၇၁၈ <!--number only--> | HDI_year = ၂၀၁၉ <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=December 15, 2020|access-date=December 15, 2020}}</ref> | HDI_rank = ၁၀၇ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = [[ဖိလစ်ပိုင် ပီဆို]] ([[:en:Philippine peso sign|₱]]) | currency_code = PHP | electricity = [[Mains electricity by country|220 V–60 Hz]] | time_zone = [[ဖိလစ်ပိုင် စံတော်ချိန်|PST]] | utc_offset = +08:00 | date_format = {{abbr|mm|month}}/{{abbr|dd|day}}/{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = ညာ{{efn|name=c|Since March 10, 1945<ref>{{cite web |title=Executive Order No. 34, s. 1945 |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1945/03/10/executive-order-no-34-s-1945/ |publisher=Malacanang |access-date=February 9, 2021 |location=Manila |archive-date=12 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112021049/https://www.officialgazette.gov.ph/1945/03/10/executive-order-no-34-s-1945/ }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.brianlucas.ca/roadside/ |title=Which side of the road do they drive on? |author=Lucas, Brian |date=August 2005 |access-date=February 22, 2009 }}</ref>}} | calling_code = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၆၃]] | cctld = [[.ph]] | အထိမ်းအမှတ်များ = }} '''ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ''' ({{IPAc-en|audio=En-us-Philippines.ogg|ˈ|f|ɪ|l|ə|p|iː|n|z}})၊ တရားဝင်အမည် '''ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနိုင်ငံ'''သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ ကျွန်းစုနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကျွန်းပေါင်း ၇,၆၄၁ ခု ပါဝင်ကာ<ref>{{cite news|url=http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html|title=More islands, more fun in PH|publisher=''CNN Philippines''|date=February 20, 2016|accessdate=February 20, 2016|archivedate=7 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007074415/http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html}}</ref> မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ လူဇွန်း၊ ဗီဆားယပ် နှင့် မင်းဒါးနောင်း ဟူ၍ အဓိက ပထဝီဒေသကြီး သုံးခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်မှာ မနီလာမြို့ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေအများဆုံးမြို့မှာ ကွီဇွန်းစီးတီး ဖြစ်ကာ နှစ်မြို့စလုံးသည် မက်ထရိုမနီလာတွင် ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.mmda.gov.ph/|title=Metro Manila Official Website|website=Metro Manila Development Authority|accessdate=December 17, 2015}}</ref>အနောက်ဘက်တွင် [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်]]နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဆဲလဘီး ပင်လယ်တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် [[ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပလောင်းနိုင်ငံ]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]တို့ တည်ရှိသည်။ ပစိဖိတ် ချော်ရည်ပူရပ်ဝန်းပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်း နှင့် အီကွေတာနှင့် နီးကပ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ငလျင် နှင့် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း စသော သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသကဲ့သို့ ပေါများလှသော သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ နှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အများပြားဆုံး ဇီဝမျိုးကွဲများ ရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဧရိယာမှာ ၁၂၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၃၀၀,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ)<ref name="psa.gov.ph"/><ref name="worldbank.org"/> ရှိပြီး ဖိလစ်ပိုင် စာရင်းအင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့ နှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်တို့၏ စာရင်းဇယားများအရ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ အနည်းဆုံး သန်း၁၀၀ မျှ ရှိသည်။<ref name="2015 census" />၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အာရှတွင် အဋ္ဌမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး တကမ္ဘာလုံးတွင် လူဦးရေအများဆုံး အဆင့် ၁၂ ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ၁၀ သန်းခန့် သည် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များတွင် နေထိုင်ကြသဖြင့် <ref name="CFO2013">{{cite web|url=http://www.cfo.gov.ph/images/stories/pdf/StockEstimate2013.pdf|title=Stock Estimate of Filipinos Overseas As of December 2013|publisher=Philippine Overseas Employment Administration|accessdate=September 19, 2015|archivedate=7 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170207092932/http://www.cfo.gov.ph/images/stories/pdf/StockEstimate2013.pdf}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံပြင်ပ နေထိုင်သူ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ကျွန်းများတလျှောက်တွင် လူမျိုးအစု အများအပြားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အများအပြားကို တွေ့နိုင်သည်။ သမိုင်းမတင်မီခေတ်က နီဂရီတိုများသည် ကျွန်းများတွင် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့သူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နောက်တွင် အော်စထရိုနီးရှန်းလူမျိုးများ တစ်သုတ်ပြီး တစ်သုတ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ <ref name="Dyen1965">{{cite journal |last=Dyen|first=Isidore|authorlink=Isidore Dyen|title=A Lexicostatistical Classification of the Austronesian Languages|journal=Internationald Journal of American Linguistics, Memoir|year=1965|volume=19|pages=38–46}}</ref>မလေး၊ အိန္ဒိယ၊ အာရပ် နှင့် တရုတ် တိုင်းပြည်များနှင့် ကုန်ဖလှယ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်သော ပင်လယ်ဒေသ တိုင်းပြည်များကို ဒါတုများ၊ ရာဂျာများ၊ စူလတန်များ နှင့် လာကန်း များမှ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီ စူးစမ်းရှာဖွေသူ [[ဖာဒီနန် မဂျဲလန်]]မှ စပိန်သင်္ဘောများကို ဦးဆောင်၍ အရှေ့ဆာမားရှိ ဟိုမွန်ဟွန်ဒေသသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီးနောက် စပိန်တို့၏ ကိုလိုနီပြုမှု စတင်ခဲ့သည်။ ၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် စပိန် စူးစမ်း ရှာဖွေသူ ရိုင်လိုပက်ဇ် ဒီ ဗီလာလိုဘို မှ ကျွန်းစုများအား စပိန်ဘုရင် ဒုတိယမြောက်ဖိလစ်ကို ဂုဏ်ပြုသည့် အနေနှင့် လာ့ အစ်စလာ ဖီလီပီနာ ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၅၆၅ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုစီးတီးမှ မစ်ဂူယယ် လိုပက်ဇ် ဒီ လယ်ဂပ်ဇီ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ကျွန်းစုများပေါ်တွင် ပထမဆုံး စပိန်တို့၏ အခြေချနေထိုင်မှုကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.cebucitytour.com/about-cebu/history/ |title= History of Cebu |publisher= Cebu City Tour |accessdate=February 22, 2013}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် စပိန်အင်ပိုင်ယာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု အဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော်မျှ တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အဓိက ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာမှာ ကက်သလစ် ဘာသာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မနီလာမှာ ပစိဖိတ်ဖြတ်သန်း ကုန်သွယ်မှု အတွက် အနောက်ဘက် အချက်အချာ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အာရှအား မက္ကဆီကိုနိုင်ငံရှိ အာကာပူလ်ကိုမြို့ နှင့် မနီလာ ဂယ်လီယွန်ဟု ခေါ်သည့် ကမ္ဘာပတ် စပိန် ကုန်သွယ် သင်္ဘောများဖြင့် ဆက်သွယ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=Kane>{{cite book|last = Kane|first = Herb Kawainui|authorlink = Herb Kawainui Kane|editor = Bob Dye|chapter = The Manila Galleons|title = Hawaiʻ Chronicles: Island History from the Pages of Honolulu Magazine|volume = I|publisher =University of Hawaii Press|year = 1996|location = Honolulu|pages = 25–32|isbn = 978-0-8248-1829-6}}</ref> ၁၉ ရာစုမှ ၂၀ ရာစုသို့ ပြောင်းလဲလာသော အခါတွင် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ထိုမှ တဆင့် ခေတ္တမျှသာ သက်တမ်းရှိသော ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို မွေးဖွားပေးခဲ့ကာ ထို့နောက်တွင် သွေးစွန်းသော ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန် စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name=Constantino1975 /> ထိုစစ်ပွဲကြောင့် အပါအဝင် နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ပွားသော ကာလဝမ်းရောဂါကပ်ဘေးကြောင့် စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်သူ ထောင်ဂဏန်း နှင့် အရပ်သား သောင်းဂဏန်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name=Gates /><ref name=reCasualties>{{citation |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1683&dat=20040208&id=gbIaAAAAIBAJ&sjid=GEUEAAAAIBAJ&pg=5222,6070988 |archive-url=https://archive.today/20121208131624/http://news.google.com/newspapers?nid=1683&dat=20040208&id=gbIaAAAAIBAJ&sjid=GEUEAAAAIBAJ&pg=5222,6070988 |dead-url=yes |archive-date=December 8, 2012 |author=Guillermo, Emil |title=A first taste of empire |journal=Milwaukee Journal Sentinel |date=February 8, 2004 |pages=03J}}</ref><ref>{{cite book|last1=Cliff|first1=Andrew|last2=Haggett|first2=Peter|last3=Smallman-Raynor|first3=Matthew|title=Deciphering Global Epidemics: Analytical Approaches to the Disease Records of World Cities, 1888–1912|url=https://books.google.com/books?id=nR4it-IuLpEC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-47266-1|page=[https://books.google.com/books?id=nR4it-IuLpEC&pg=PA21&dq=philippine 21]}}</ref><ref>{{cite book|last=Burdeos|first=Ray L.|title=Filipinos in the U.S. Navy & Coast Guard During the Vietnam War|url=https://books.google.com/books?id=tN__4jLTnd8C|year=2008|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4343-6141-7|page=[https://books.google.com/books?id=tN__4jLTnd8C&pg=PA14&dq=250,000+1,000,000 14]}}</ref> ဂျပန်တို့ ဝင်ရောက်သိမ်းယူသည့် အချိန်မှလွဲ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့် အချိန်အထိ ကျွန်းများ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိန်းချုပ်ထားခဲသည်။ ထို့နောက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်အား လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ တပေါင်းတစည်းတည်းဖြစ်သော အချုပ်အခြာအာဏာနိုင်ငံသည် ဆူညံပွက်လောရိုက်နေသော ဒီမိုကရေစီစနစ်၏ အတွေ့အကြုံကို မကြာခဏ တွေ့ကြုံခံစားခဲ့ရပြီး အကြမ်းမဖက်သော တော်လှန်ရေးဖြင့် အာဏာရှင်စနစ်ကို တွန်းလှန်ခဲ့ခြင်းလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url = http://www.stuartxchange.org/DayFour.html|title = The Original People Power Revolution|accessdate = February 28, 2008|publisher = Quartet| page= 77}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂ၊ [[ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့]]၊ အာဆီယံ၊ [[အေးပက်|အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့]] နှင့် အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးနိုင်ငံများ အဖွဲ့တို့ကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သောနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထို့ပြင့် အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၏ ဌာနချုပ် တည်ရှိရာ နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title = Departments and Offices|url = http://www.adb.org/about/departments-offices#tabs-0-1|website = Asian Development Bank|publisher = Asian Development Bank|accessdate = November 26, 2015|last = admin}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်အား ထွန်းသစ်စ ဈေးကွက်နိုင်ငံ နှင့် စက်မှုပြောင်းလဲရေး နိုင်ငံအသစ် အဖြစ် မှတ်ယူကြပြီး <ref name=goldmann11>{{cite web|url=http://www.chicagobooth.edu/alumni/clubs/pakistan/docs/next11dream-march%20'07-goldmansachs.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810095039/http://www.chicagobooth.edu/alumni/clubs/pakistan/docs/next11dream-march%20%2707-goldmansachs.pdf|title=The N-11: More Than an Acronym |publisher=[[The Goldman Sachs Group, Inc.]]|archivedate=August 10, 2011|date=March 28, 2007}}</ref> စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံသော စီးပွားရေးမှ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုတို့သို့ ပိုမို အခြေခံသော စီးပွားရေး အဖြစ် ပြောင်းလဲလျက် ရှိသည်။ <ref name=CIAfactbookPhilEcon>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html#Econ CIA World Factbook, Philippines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |date=July 19, 2015 }}, Retrieved May 15, 2009.</ref> အရှေတောင်အာရှတွင် အရှေ့တီမောနိုင်ငံ နှင့် အတူ ခရစ်ယာန်ဘာသာ အဓိက ကိုးကွယ်ရာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် တည်ရှိသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == [[File:Philip II portrait by Titian.jpg|thumb|upright|left|စပိန် ဒုတိယမြောက် ဖိလစ် ဘုရင်]] ဖိလစ်ပိုင်ဟူသော အမည်သည် စပိန် ဒုတိယမြောက် ဖိလစ်ဘုရင်ကို ဂုဏ်ပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စပိန် စွန့်စားရှာဖွေသူ ရိုင်လိုပက်ဇ် ဒီ ဗီလာလိုဘို က ၎င်း၏ ၁၅၄၂ ခုနှစ် ရှာဖွေရေး ခရီးစဉ်အတွင်း လေးယတ် နှင့် ဆာမားကျွန်းများအား ထိုအချိန်က ဩစတြီးယားမင်းသား ဖြစ်နေသူ ဖိလစ်အား အစွဲပြု၍ ဖဲလီပီးနားဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် လာ့ အစ်စလာ့ ဖီလီပီနာ ဟူသော အမည်သည် ကျွန်းစုအတွင်းရှိ ကျွန်းများအားလုံးကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုသော အမည်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအမည်အား ကျယ်ပြန့်စွာ မသုံးနှုန်းမီက အခြားအမည်များ ဖြစ်သော အစ်စလာ့ ဒယ် ပိုနီယန်တေး (အနောက်ဘက်မှ ကျွန်းများ) နှင့် မဂျဲလင်ပေးခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်သော ဆန် လာဇာရို စသော အမည်များကို အသုံးပြု၍လည်း စပိန်တို့မှ ထိုကျွန်းများကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခဲ့သည်။{{sfn|Scott|1994 |page=[https://books.google.com/books?id=15KZU-yMuisC&pg=PA6 6]}}<ref name="Spate">{{Cite book |url=http://epress.anu.edu.au/spanish_lake/mobile_devices/ |chapterurl=http://epress.anu.edu.au/spanish_lake/mobile_devices/ch04s05.html |title=The Spanish Lake – The Pacific since Magellan, Volume I |chapter=Chapter 4. Magellan's Successors: Loaysa to Urdaneta. Two failures: Grijalva and Villalobos |last=Spate |first=Oskar H.K. |publisher=Taylor & Francis |year=1979 |page=97 |isbn=978-0-7099-0049-8 |accessdate=January 7, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916101633/http://epress.anu.edu.au/spanish_lake/mobile_devices/ |archive-date=September 16, 2008 |dead-url=yes }}</ref><ref name="Friis">{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=veuwAAAAIAAJ&cd=5&dq=islas+del+poniente+san+lazaro&q=islas+del+poniente#search_anchor |title=The Pacific Basin: A History of Its Geographical Exploration |editor-last=Friis |editor-first=Herman Ralph |publisher=American Geographical Society |year=1967 |page=369 }}</ref><ref name="Galang">{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=lt5uAAAAMAAJ&cd=2&dq=islas+del+poniente+san+lazaro&q=islas+del+poniente+#search_anchor |title=Encyclopedia of the Philippines, Volume 15 |editor-link=Zoilo Galang |editor-last=Galang |editor-first=Zoilo M. |publisher=E. Floro |edition=3rd|year=1957|page=46}}</ref><ref name="Cambridge1">{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=jtsMLNmMzbkC&printsec=frontcover#v=onepage&q |title=The Cambridge History of Southeast Asia – Volume One, Part Two – From c. 1500 to c. 1800 |last=Tarling |first=Nicholas |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |page=[https://books.google.com/books?id=jtsMLNmMzbkC&pg=PA12&dq=#v=onepage&q&f=false 12] |isbn=978-0-521-66370-0 }}</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်သည် သမိုင်းတလျှောက်တွင် အကြိမ်ကြိမ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေး ကာလအတွင်းတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရဖြစ်သော မာလိုလော့စ် ကွန်ဂရက်မှ ရီပတ်ဘလစ်ကာ ဖိလစ်ပီနာ သို့ မဟုတ် ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ကို ထူထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ဖူးသည်။ စပိန်-အမေရိကန်စစ် (၁၈၉၈) မှ ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်စစ် (၁၈၉၉-၁၉၀၂) ကို ဖြတ်သန်း၍ ဓနသဟာယနိုင်ငံ ဖြစ်သည့်အချိန် (၁၉၃၅-၁၉၄၆) အထိပင် အမေရိကန် ကိုလိုနီ အာဏာပိုင်များက နိုင်ငံအား ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများဟု ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး စပိန်အမည်မှ ဘာသာပြန်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Constantino1975">{{cite book |last1=Constantino |first1=R |title=The Philippines: a Past Revisited |date=1975 |publisher=Tala Pub. Services |location=Quezon City }}</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့် အချိန်တွင် နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်သည် ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ {{Clear}} == သမိုင်း == ===သမိုင်းမတင်မီခေတ်=== [[File:Tabon Cave 2014 04.JPG|thumb|တာဘွန်းဂူများသည် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ ရှေးအကျဆုံး လူတို့၏ ရုပ်ကြွင်းများ (တာဘွန်းလူ)ကို တွေ့ရှိရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။]] ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကာလင်ဂါပြည်နယ် ရိုင်ဇယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်ကိရိယာများ နှင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကြောင့် ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်ခဲ့သော အစောဆုံး ဟိုမီနင်းလူသားများရှိကြောင်း သက်သေအထောက်အထားကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၀၉,၀၀၀ အထိ တွန်းပို့ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite journal |title=Earliest known hominin activity in the Philippines by 709 thousand years ago |first1=T.|last1=Ingicco |first2=G.D.|last2=van den Bergh |first3=C.|last3=Jago-on |first4=J.-J.|last4=Bahain |first5=M.G.|last5=Chacón |first6=N.|last6=Amano |first7=H.|last7=Forestier |first8=C.|last8=King |first9=K.|last9=Manalo |first10=S.|last10=Nomade |first11=A.|last11=Pereira |first12=M.C.|last12=Reyes |first13=A.-M.|last13=Sémah |first14=Q.|last14=Shao |first15=P.|last15=Voinchet |first16=C.|last16=Falguères |first17=P.C.H.|last17=Albers |first18=M.|last18=Lising |first19=G.|last19=Lyras |first20=D.|last20=Yurnaldi |first21=P.|last21=Rochette |first22=A.|last22=Bautista |first23=J.|last23=de Vos |date=May 1, 2018 |journal=Nature |volume=557 |issue=7704 |pages=233–237 |doi=10.1038/s41586-018-0072-8 |pmid=29720661 |bibcode=2018Natur.557..233I}}</ref> သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုများတွင် ယနေ့အထိ တွေ့ရှိရသည့် လူတို့၏ ရုပ်ကြွင်းများကို ယူရေနီယမ် အသုံးပြု တွက်ချက်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် စိတ်အချရဆုံး စမ်းသပ်တွေ့ရှိထားသည်မှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၇,၀၀၀မှ ကာလျောင်းလူ၏ ခြေထောက်အရိုးများပင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/philippines/7924538/Archaeologists-unearth-67000-year-old-human-bone-in-Philippines.html |title=Archaeologists unearth 67000-year-old human bone in Philippines |date=August 4, 2010 |accessdate=August 4, 2010 |location=London |work=The Daily Telegraph |first=Barney |last=Henderson}}</ref> ယခင်က ထိုထက်စောစီးစွာ တွေ့ရှိရသည်မှာ ကာဘွန်အသုံးပြု တွက်ချက်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် စမ်းသပ်ထားသည့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၆,၅၀၀ မှ ပလာဝမ်ရှိ တာဘွန်းလူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=pd6AAAAAMAAJ&q=tabon+man |title=The Tabon Caves: Archaeological Explorations and Excavations on Palawan |author=Fox, Robert B. |year=1970 |page=44 |accessdate=December 16, 2009 |publisher=National Museum |asin=B001O7GGNI}}</ref>{{sfn|Scott|1984|p=15}} နီဂရီတိုများသည် ကျွန်းစုများတွင် အစောဆုံးနေထိုင်သော လူများဖြစ်သောလည်း ၎င်းတို့၏ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး အခြေချနေထိုင်မှုကို စိတ်ချရသည့် နည်းလမ်းဖြင့် စမ်းသပ်ထားခြင်း မရှိပေ။{{sfn|Scott|1984|ps=, "Not one roof beam, not one grain of rice, not one pygmy Negrito bone has been recovered. Any theory which describes such details is therefore pure hypothesis and should be honestly presented as such."|p=138}} ရှေးခေတ် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ၏ ဇာစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသာ သီအိုရီအချို့ရှိသည်။ အက်ဖ် လန်ဒါ ဂျိုကာနို၏ သီအိုရီ အရ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် ဒေသတွင်း၌ပင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဝီလ်ဟမ် ဆိုလ်ဟိမ်း၏ ကျွန်းဇာစ်မြစ်သီအိုရီ အရ <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=SiOgq0OPT_MC&pg=PA57&lpg= |title=Archaeology and Culture in Southeast Asia: Unraveling the Nusantao |last=Solheim |first=Wilhelm G. |last2=Bulbeck |first2=David |last3=Flavel |first3=Ambika |date=2006 |publisher=UP Press |isbn=978-971-542-508-7 |pages=57–139 |language=en}}</ref> ဘီစီ ၄၈,၀၀၀ မှ ၅,၀၀၀ ခုနှစ် အတွင်း ယခု ပင်လယ်ရေအောက်သို့ မြုပ်နေသာ ဆွန်ဒါလန်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းမှ တဆင့် ကျွန်းစုများသို့ လူများ တဖြည်းဖြည်း ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်ပြီး အများကြီး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပြောင်းရွှေ့လာခြင်းမဟုတ်ဟု ဆွေးနွေးထားသည်။ အော်စထရိုနီးရှန်း ချဲ့ထွင်မှု သီအိုရီ အရ ထိုင်ဝမ်မှ မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း လူမျိုးများသည် ဖိလစ်ပိုင်သို့ ဘီစီ ၄,၀၀၀ ခန့်တွင် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ပြီး နဂိုမူလလူများနေရာတွင် ဝင်ရောက် အစားထိုး နေထိုင်ကြသည်ဟု ရှင်းပြထားသည်။<ref name=mijares2006>{{cite journal|last=Mijares|first=Armand Salvador B.|year=2006|url=http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140707050814/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9|archivedate=July 7, 2014|title=The Early Austronesian Migration To Luzon: Perspectives From The Peñablanca Cave Sites|journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association|issue=26|pages=72–78|archive-date=7 July 2014|access-date=10 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707050814/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 |access-date=10 March 2019 |archive-date=23 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130823055847/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 |accessdate=10 March 2019 |archivedate=23 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130823055847/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 }}</ref> ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ သက်သေများအရ အများစု လက်ခံထားသည့် သီအိုရီမှ ထိုင်ဝမ်မှ ပြောင်းရွှေ့လာသည်ဆိုသော သီအိုရီဖြစ်ပြီး ထိုသီအိုရီအရ ယန်စီမြစ်ဝှမ်းရှိ လျံဇူးယဉ်ကျေးမှု အစရှိသော ယဉ်ကျေးမှုလောကများမှ ဆင်းသက်လာသော<ref>{{cite book|last1=Bellwood|first1=Peter|title=The Global Prehistory of Human Migration|date=2014|page=213}}</ref> ထိုင်ဝမ်မှ အော်စထရိုနီးရှန်းများသည် ဘီစီ ၄,၀၀၀ ခန့်တွင် ဖိလစ်ပိုင်သို့ စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ပြီး အစောပိုင်းရောက်ရှိနေသူများနေရာတွင် အစားထိုး ဝင်ရောက်ခဲ့သည် ဟု ယူဆထားကြသည်။<ref name=mijares2006 /><ref name="solheim">{{cite book |url=http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/I-2_Solheim.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080803020434/http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/I-2_Solheim.pdf |archivedate=August 3, 2008 |title=Origins of the Filipinos and Their Languages |last=Solheim |first=Wilhelm G., II. |date=January 2006 |accessdate=August 27, 2009}}</ref> ကျောက်ခေတ်သစ်ကာလအတွင်း ကျောက်စိမ်းယဉ်ကျေးမှု တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဘီစီ ၂,၀၀၀ ခုနှစ်ခန့်က အထိ ရှေးကျသည့် ကျောက်စိမ်းဖြင့် အနုစိတ်ထွင်းထုထားသော လက်မှုပစ္စည်းများကို သောင်းဂဏန်းမျှ တွေ့ရှိရသည်။{{sfn|Scott|1984|p=17}}<ref>{{cite book|last1=Bellwood|first1=Peter|title=Pathos of Origin|date=2011|pages=31–41}}</ref> ကျောက်စိမ်းသည် အနီးအနားရှိ ထိုင်ဝမ်မှ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ ကုန်းမကြီးနှင့် ကျွန်းများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ထိုလက်မှုပစ္စည်းများကြောင့် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က အရှေ့တောင်အာရှ လူ့အဖွဲ့အစည်းများကြားတွင် အကွာအဝေး ရှည်လျားစွာ ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဆိုသော အချက်အတွက် သက်သေဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book|last1=Hsiao-Chun|first1=Hung|title=Ancient jades map 3,000 years of prehistoric exchange in Southeast Asia|date=2007}}</ref> ဘီစီ ၁၀၀၀ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါတွင် ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်သူများသည် လူမှုအဖွဲ့အစည်း ၄ ခု အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ မုဆိုး-ရှာဖွေစုဆောင်းသူ လူမျိုးစုများ၊ စစ်သူရဲလူမျိုးစုများ၊ တောင်ကုန်းနေ ဓနရှင်အုပ်စိုးသော လူမျိုးစုများ နှင့် ဆိပ်ကမ်းနေ လူမျိုးစုများတို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>{{cite journal|author = Legarda, Benito, Jr. |journal = Kinaadman (Wisdom) A Journal of the Southern Philippines |title = Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |volume = 23 |year = 2001 |page = 40}}</ref> ===ကိုလိုနီ မတိုင်မီခေတ်=== [[File:Naturales 4.png|thumb|upright|left|ဘောက်ဆာကုတ်ဒက်စ် ဟု ခေါ်သော မှတ်တမ်းမှ ကာဒါတွမ် သို့မဟုတ် တူမော ဟုခေါ်သော သူကောင်းမျိုးကို ဖော်ပြထားသောပုံ]] ယခုအချိန်တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းမတင်မီခေတ်နှင့် အစောပိုင်းသမိုင်းကို ခွဲခြားထားသော အပိုင်းအခြားမှာ အေဒီ ၉၀၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက် ဖြစ်ပြီး ထိုနေ့မှာ လာဂူးနား ကြေးနီပြားပေါ်တွင် ရေးထိုးထားသော ဂရီဂိုးရီးယန်း ပြက္ခဒိန်နှင့် ညီမျှသော နေ့စွဲ ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အစောဆုံး မပျက်မစီးကျန်ရစ်သော မှတ်တမ်းစာ လည်း ဖြစ်သည်။ <ref name=Postma1992>{{cite journal|url=http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018|title=The Laguna Copper-Plate Inscription: Text and Commentary|last=Postma|first=Antoon|journal=Philippine Studies|volume=40|issue=2|pages=182–203|date=1992|archive-date=8 December 2015|access-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208053836/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018|url-status=dead}}</ref> ထိုနေ့မှာ မနုဿဗေဒပညာရှင်တို့မှ ဖိလစ်ပိုင်၏ တိုးတက်လာသော အချိန်အပိုင်းအခြားဟု သတ်မှတ်ထားသည် ၁ရာစု မှ ၁၄ ရာစု ၏ အလယ်ဖြစ်သည်။ တိုးတက်လာသော အချိန်အပိုင်းအခြားမှာ လူအဖွဲ့အစည်း နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုံစံများ အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများ ကွဲပြား၍ အထူးပြုအလုပ်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း နှင့် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာသို့ ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်လာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ <ref name="Jocano2001">{{cite book | last = Jocano | first = F. Landa | title = Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage | publisher = Punlad Research House, Inc. | date = 2001 | location = Quezon City | pages = | volume = | edition = | url = | doi = | id = | isbn = 978-971-622-006-3 }}</ref> ၁၃၀၀ ခုနှစ်များသို့ ရောက်သောအခါတွင် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကျယ်ပြန့်သော မြို့ရွာဒေသများမှာ တိုးတက်နေသော ကုန်သွယ်ရေးဌာနများ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်း အပြောင်းအလဲအတွက် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လာခဲ့ကာ ရှုပ်ထွေးသော ဘဝပုံစံများဆီသို့ လမ်းပြခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို သွင်ပြင်လက္ခဏာကို ဖိလစ်ပိုင် မနုဿဗေဒပညာရှင် အက်ဖ် လန်ဒါ ဂျိုကာနိုက ဖိလစ်ပိုင် အစောပိုင်းသမိုင်း၏ ဘာရန်ဂစ်အစိတ်အပိုင်းဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ထိုအချိန်ကာလမှာ ၁၄ ရာစု အစမှ စပိန်ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဖိလစ်ပိုင်၏ ကိုလိုနီခေတ်စသည့် အချိန် အထိပင် ဖြစ်သည်။<ref name="Jocano2001" /> အေဒီ ၁ ရာစုတွင် သံကို တွေ့ရှိခဲ့သည်မှ စ၍ ထင်ရှားသော လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် မြို့ရွာဒေသများ ကြီးမားကျယ်ပြန့်လာခဲ့ကာ အလွှာခွဲခြားခြင်းနှင့် အထူးပြုလုပ်ကိုင်ခြင်း စသော လူမှုဘဝ ပုံစံအသစ်များ ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။<ref name="Jocano2001" /> ဤလူ့အဖွဲ့အစည်းများထဲမှ အချို့ အထူးသဖြင့် မြစ်ကြီးများ၏ မြစ်ဝ သို့မဟုတ် မြစ်ဝအနီးတွင်ရှိသော ကမ်းရိုးတန်းမြို့ရွာဒေသများ<ref name="Junker1999">{{cite book|last1=Junker|first1=L|title=Raiding, Trading, and Feasting the Political Economy of Philippine Chiefdoms|url=https://archive.org/details/raidingtradingfe0000junk|date=1999|publisher=University of Hawaiì Press|location=Honolulu}}</ref>မှာ နောက်ဆုံးတွင် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အစောပိုင်း ကုန်သွယ်ရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံများနှင့် သိသာသော ပမာဏတစ်ခုမျှ ကုန်သွယ်မှုပြုသည် အထိ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးသော မလေးရှားပြည် နှင့် ဂျားဗားပြည် တို့အပြင် တရုတ်ရှိ မင်းဆက်အမျိုးမျိုး<ref name="Junker1999"/> ထိုင်း,<ref name="Miksic2009">{{Cite book |title=Southeast Asian Ceramics: New Light on Old Pottery |last=Miksic |first=John N. |publisher=Editions Didier Millet |year=2009 |isbn=978-981-4260-13-8}}</ref> နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် မွတ်စလင် စူလတန်နယ် ဘရူနိုင်း{{sfn|Scott |1994}}တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ဗီယက်နမ် <ref name="Miksic2009" /> ဂျပန် <ref name="Sals2005">{{cite book | last = Sals | first = Florent Joseph | author-link = | title = The history of Agoo : 1578–2005 | publisher = Limbagan Printhouse | date = 2005 | location = La Union | pages = 80 | language = English}}</ref> နှင့် အခြားသော အော်စထရိုနီးရှန်း တိုင်းပြည်များ<ref name="autogenerated3">{{cite web|title=Timeline of history|url=http://valoable1.webs.com/timelineofhistory.htm|accessdate=October 9, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091123061819/http://valoable1.webs.com/timelineofhistory.htm|archivedate=November 23, 2009}}</ref> နှင့်လည်း ကုန်သွယ်မှုပြုခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များ အရ တရုတ်တို့နှင့် ကုန်သွယ်ခြင်းသည် တန်မင်းဆက် လက်ထက်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဆောင်မင်းဆက် လက်ထက်တွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။{{sfn|Scott |1994}} အေဒီ ၂ ရာစုသို့ ရောက်သော အခါတွင် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ အချို့သော (အကုန်မဟုတ်ပေ) လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် တရုတ်သို့ ကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်ပြီး တရုတ်တော်ဝင်နန်းတော်မှ သတ်မှတ်ထားသော အစွယ်အပွား စနစ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ {{sfn|Scott |1994}} ထိုသို့သော အစွယ်အပွားနိုင်ငံများသည် တရုတ်ဗဟိုပြု စနစ်ကို လက်ခံကြရပြီး ထိုစနစ်မှ တရုတ်နှင့် တော်ဝင်နန်းတော်တို့အား ကမ္ဘာ၏ ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုဌာန အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ အစောပိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် ထိုစနစ်ကို ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် တရုတ်နှင့် ကုန်သွယ်ရန် လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုအခြေအနေသည် စစ်ရေး နိုင်ငံရေး အရ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ် အမှန်တကယ် မသက်ရောက်ခဲ့ပေ။ {{sfn|Scott |1994}}<ref name="Junker1999" /> [[File:Rice terraces.png|thumb|လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော်ကပင် အီဖုဂေါင်း/အီဂိုရော့ လူမျိုးများသည် မတ်စောက်သော တောင်ကုန်းဒေသများတွင် လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးရေး စနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။]] အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင်လူ့အဖွဲ့အစည်းများ အင်ဒိုနီးရှား နှင့် မလေးရှားရှိ နိုင်ငံအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်ဆံရေးနှင့် ပတ်သက်၍မူ ဒဏ္ဍာရီများတွင် အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် သီရိဝိဇယ အင်ပိုင်ယာနှင့် ဆက်ဆံရေး ရှိကြောင်း ပြောလေ့ရှိသော်လည်း ထိုသို့ ဆက်ဆံရေး ရှိကြောင်းကို သက်သေပြနိုင်မည့် မည်သို့သော ရှေးဟောင်း သုတေသန အထောက်အထားကိုမှ မတွေ့ရှိခဲ့ရပေ။ <ref name="Jocano2001" />သို့သော်လည်း အခြားတစ်ဖက်တွင် မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာ နှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ကောင်းကိုမူ လုံလောက်သော အထောက်အထား များ တွေ့ရှိရသည်။<ref name="JocanoJr2012">{{Cite book |title=A Question of Origins |last=Jocano |first=Felipe Jr. |date=August 7, 2012 |work=Arnis: Reflections on the History and Development of Filipino Martial Arts |publisher=Tuttle Publishing |isbn=978-1-4629-0742-7 |editor-last=Wiley |editor-first=Mark |language=en}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်၏ အစောပိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်းများအပေါ်တွင် အိန္ဒိယတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု မည်မျှ အတိုင်းအတာ အထိ ရှိသည် နှင့် မည်သို့ ရှိသည် ဆိုသော အချက်မှာ အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းပညာရှင်များကြားတွင် အငြင်းပွားစရာ အချို့ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ <ref name="Jocano2001" /><ref name="Osborne2004">{{cite book | last = Osborne | first = Milton | title = Southeast Asia: An Introductory History | publisher = Allen & Unwin | date = 2004 | location = Australia | pages = | volume = | edition = Ninth | url =https://archive.org/details/southeastasiaint0000osbo_v1c2| doi = | id = | isbn = 978-1-74114-448-2 }}</ref> သို့သော်လည်း လက်ရှိတွင် ပညာရှင် အများ သဘောတူညီမှု ရထားသည်မှာ ထိုစဉ်က အိန္ဒိယနှင့် ဖိလစ်ပိုင်ကြားတွင် တိုက်ရိုက် ကုန်သွယ်မှု အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည် သို့မဟုတ် လုံးဝ မရှိသလောက် ဖြစ်သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ <ref name="Jocano2001" /><ref name="Osborne2004" /> အိန္ဒိယ၏ ယဉ်ကျေးမှု လက္ခဏာများ ဖြစ်သော စကားလုံး အသုံးအနှုန်း များနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကိုးကွယ်မှုများ<ref name="JocanoJr2012" />မှာ ၁၀ ရာစုမှ ၁၄ ရာစု အစောပိုင်းအတွင်း စိမ့်ဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဟိန္ဒူမာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာတို့ ကြားရှိ ဆက်ဆံရေးမှ တဆင့် ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ <ref name="Jocano2001" /> ထို့ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများသည် မဟာအိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှုဇုံ၏ အပြင်ဘက် အစွန်းတွင် ရှိသော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ (အခြားသောနိုင်ငံများမှာ အာဖဂန်နစ္စတန် နှင့် တောင်ဗီယက်နမ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Osborne2004" /> ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုများ၏ အစောပိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အဆင့်အတန်း ၃ ခု ခွဲခြားထားသည်။ <ref name="Jocano2001" /><ref name="Junker1999" /> ကွဲပြားသော ယဉ်ကျေးမှုများတွင် ထိုအဆင့်အတန်း ၃ခုကို ကွဲပြားသော အသုံးအနှုန်းများဖြင့် ဖော်ပြလေ့ ရှိသော်လည်း မပြောင်းမလဲ ရှိသည်မှာ အထက်တန်းစာ သူကောင်းမျိုး အဆင့်၊ လွတ်လပ်သော လူ အဆင့် နှင့် အလီပင် သို့ မဟုတ် အိုရီပန်ဟု ခေါ်သော ကြွေးမြီရှိသူ မှီခိုအဆင့်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Jocano2001" /><ref name="Junker1999" /> သူကောင်းမျိုး အဆင့်တွင် ပါဝင်သူများထဲတွင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး တာဝန်ကိုယူထားသော ဒါတု များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်သည့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အစုအဖွဲ့များ ဖြစ်သော ဘာရန်းဂေး သို့မဟုတ် ဒူလိုဟန်တို့အား ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုကြသည်။ ထိုဘာရန်ဂေးများ ပေါင်းစပ်ကြသည့် အခါတွင် ပိုမိုကြီးပြသော မြို့ရွာဒေသများကို တည်ထောင်ကြသည် သို့မဟုတ် ပထဝီ အနေအထားရ ပိုမို၍ လျော့ရဲသော မဟာမိတ် အဖွဲ့များ,<ref name="Junker1999" /> အဖြစ် နေထိုင်လေ့ ရှိကြလေသည်။<ref name="Junker1999" /> ထိုအစုအဖွဲ့များတွင် အသက်အကြီးဆုံး သို့မဟုတ် လူအလေးစား ခံရဆုံး သူအား ထိပ်ဆုံး ဒါတု အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြပြီး လာကန်၊ ဆူလတန်၊ ရာဂျာ သို့မဟုတ် ပိုမို၍ လုပ်သက်ရင့်သော ဒါတု ဟု အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။{{sfn|Scott |1994}}<ref name="Jocano2001" /><ref name="Legarda, Benito, Jr. 2001 40">{{Cite journal|author = Legarda, Benito, Jr. |journal = Kinaadman (Wisdom) A Journal of the Southern Philippines |title = Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |volume = 23 |year = 2001 |page = 40 |ref = harv}}</ref> ====အစောပိုင်း သမိုင်းဝင် ကမ်းရိုးတန်း မြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် အစိုးရများ==== [[File:Laguna Copperplate Inscription.gif|thumb|အေဒီ ၉၀၀ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရသောလာဂူးနား ကြေးပြားစာသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် အစောဆုံးတွေ့ရသော သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်ပြီး လာဂူးနား၊ လမ်ဘန်းတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။]] ထိုမြို့ပြနိုင်ငံနှင့် ပြည်ထောင်များ၏ အစောဆုံးသမိုင်းမှတ်တမ်းမှာ လာဂူးနား ကြေးပြားစာပေါ်တွင် တွေ့ရပြီး ထိုမှတ်တမ်းမှ တာဂါးလော့ နိုင်ငံဖြစ်သော တွန်ဒို (အေဒီ ၉၀၀ မတိုင်မီ မှ အေဒီ ၁၅၈၉) နှင့် တွန်ဒိုအနီးတဝိုက်တွင် တည်ရှိမည်ဟု ယူဆရသော အခြားဒေသ နှစ်ခု သုံးခု တို့ အပြင် မင်ဒါနောင်းရှိ ဒီဝါတာတောင် အနီးမှ ဒေသတစ်ခု နှင့် ဂျားဗားကျွန်းပေါ်မှ မီဒန်ဘုရားကျောင်း အစုအဝေးတို့ ကို သွယ်ဝိုက်ရည်ညွှန်းထားသည်။<ref name="Postma1992" /> ထိုနိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေး ဆက်သွယ်မှု အတိအကျကို ကြေးပြားစာပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ မရှင်းသော်လည်း ထိုကြေးပြားစာသည် ဒေသတွင်းနှင့် ဒေသပြင်ပ နိုင်ငံရေးဆက်သွယ်မှုများ အေဒီ ၉၀၀ မတိုင်မီကပင် ရှိခဲ့ကြောင်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် လက်ခံထားသည့် သက်သေ အထောက်အထားပင် ဖြစ်သည်။<ref name="Postma1992" />{{sfn|Scott |1994}}<ref name="Junker1999" /> ၁၅၀၀ ခုနှစ်များတွင် အစောဆုံး ဥရောပသား လူမျိုးခွဲဗေဒပညာရှင်များ ရောက်ရှိလာသည့် အခါတွင် တွန်ဒိုအား "လာကန်း" ဟု ခေါ်သည့် အာဏာစက်ပြင်းသည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးမှ အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသည်။{{sfn|Scott|1994}}<ref name="Junker1999" /> ၎င်းသည် အဓိက ကုန်သွယ်ရေးဌာန တစ်ခု ဖြစ်လာပြီး တရုတ်ပြည် မင်မင်းဆက်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးအား မနီလာ ရာဂျာပြည်နှင့် အတူ ကျွန်းစု တစ်ခုလုံးရှိ ကုန်ပစ္စည်းများအား {{sfn|Scott |1994}} လက်ဝါးကြီးအုပ် ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့သည်။<ref name=Ring>{{cite book|url = https://books.google.com/?id=vWLRxJEU49EC&pg=PA565 |title = International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania |author = Ring, Trudy |author2 = Robert M. Salkin |author3 = Sharon La Boda |last-author-amp = yes |publisher = Taylor & Francis |year = 1996 |pages = 565–569 |isbn = 978-1-884964-04-6 |accessdate = January 7, 2010}}</ref> ထိုကုန်သွယ်ရေးမှာ အလွန်အရေးပါသဖြင့် ယောင်ဂယ်လ်ဘုရင်သည် ကိုချာလောင်း အမည်ရှိသော တရုတ်ဘုရင်ခံအား ကုန်သွယ်ရေးများကို စောင့်ကြည့်နိုင်ရန် ခန့်အပ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite book|author=Ho Khai Leong|title=Connecting and Distancing: Southeast Asia and China|url=https://books.google.com/books?id=EwnzBiM0LmAC&pg=PA33|year=2009|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-230-856-6|page=33}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=VbwogbQ3l8UC&pg=PT84&lpg=PT84&dq=Yung+lo+governor+luzon#v=onepage&q=Yung%20lo%20governor%20luzon&f=false|title=In Our Image|accessdate=August 24, 2015|isbn=978-0-307-77543-6|last1=Karnow|first1=Stanley|year=2010}}</ref> နောက်ထပ် ဖိလစ်ပိုင်အတွင်းရှိ ဒေသတစ်ခုအား သမိုင်းမှတ်တမ်းတွင် ရည်ညွှန်းထားခဲ့ခြင်းမှာ ဆောင်မင်းဆက်၏ တရားဝင် သမိုင်းစာအုပ် အတွဲ ၁၈၆ တွင် ဖြစ်ပြီး ၎င်းစာအုပ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ တိုင်းပြည်ဟု ယူဆသော မာအီပြည်ဟု (အေဒီ ၉၇၁ မတိုင်မီ မှ ၁၃၃၉ အကျော်အထိ) ဖော်ပြထားခဲ့သည်။ ဆောင်မင်းဆက်မှ ကုန်သည်များသည် မာအီသို့ နှစ်စဉ် လာရောက်လေ့ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် မာအီ၏ ပထဝီဝင်၊ ကုန်သွယ်သည့် ပစ္စည်းများနှင့် အုပ်စိုးသူ၏ ကုန်သွယ်ရေး အပြုအမူများကို ဖော်ပြထားခဲ့ကြသည်။<ref name="KansaiICIS">{{cite journal |last=Zhenping |first=Wang |title=Reading Song-Ming Records on the Pre-colonial History of the Philippines |journal=Journal of East Asian Cultural Interaction Studies |year=2008 |volume=1 |pages=249–260 |issn=1882-7756 |url=http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf |archive-date=13 March 2013 |access-date=3 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313164616/http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf |access-date=3 July 2019 |archive-date=13 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313164616/http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf }}</ref> တရုတ်ကုန်သည်များမှ မာအီနိုင်ငံသားများသည် ရိုးသားပြီး ယုံကြည်ရသူများ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။{{sfn|Scott|1984|p=67}} သို့သော်လည်း ထိုမှတ်တမ်းများတွင် မာအီ၏ တည်နေရာကို ရှင်းလင်းစွာ မဖောပြထားသဖြင့် မာအီ၏ တည်နေရာမှာ အငြင်းပွားဖွယ် ဖြစ်နေပြီး အချို့သော ပညာရှင်များက လာဂွန်းနား ပြည်နယ် ဘေးမြို့ နေရာတွင် တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး<ref name="Go2005">{{cite journal | last = Go | first = Bon Juan | title = Ma'I in Chinese Records – Mindoro or Bai? An Examination of a Historical Puzzle | journal = Philippine Studies | volume = 53 | issue = 1 | pages = 119–138 | date = 2005 | url = http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/216/223 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131021221348/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/216/223 | archivedate = October 21, 2013 | deadurl = no | archive-date = 21 October 2013 | access-date = 3 July 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131021221348/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/216/223 | url-status = dead }}</ref> အခြားသူများက မင်ဒိုရိုကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။{{sfn|Scott|1984|p={{page needed|date=August 2018}}}} [[File:Butuan Ivory Seal.jpg|thumb|၁၉၇၀ ဘွမ်တမ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ၁၀၀၂ ခုနှစ်မှ ဘွမ်တွမ် ဆင်စွယ်တံဆိပ်]] [[File:Joangan, or the Spanish-built Joanga.jpg|thumb|left| ၁၇ ရာစုတွင် ဖရန်စစ္စကို အစ်ဂနာရှိ အယ်လ်စီနာ ရေးသားသော ''Historia de las islas e indios de Bisayas'' (1668) မှ ဗီဆာရန်း အမည်ရှိသော ကာရာကောင်းခေါ် ဖော့တပ်စစ်လှေ ကို ပုံဖော်ရေးဆွဲထားပုံ<ref name="alcina">{{cite book|author=Francisco Ignacio Alcina|title =Historia de las islas e indios de Bisayas|year =1668|url =https://trove.nla.gov.au/work/21366897?selectedversion=NBD197673}}</ref>]] ဆောင်မင်းဆက်၏ တရားဝင် သမိုင်းမှ ထပ်မံရည်ညွှန်းသည်မှာ မင်ဒါနောင်း အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ဘူတွမ် ရာဂျားနယ်မြေ ({{circa|before ၁၀၀၁–၁၇၅၆}}) ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများမှ တရုတ်အင်ပိုင်ယာသို့ ၁၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ပထမဆုံး သံတမန်အဖွဲ့စေလွှတ်သော တိုင်းနိုင်ငံ အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဘူတွမ်သည် ဆရီ ဘာတာ ရှားဂျာ ရာဂျာ ၏ လက်အောက်တွင် ထင်ရှားခဲ့ပြီး <ref name="autogenerated3" /> ထိုသူမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ အုပ်စိုးသူလူတန်းစားမှ ဟိန္ဒူနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတွင်း ရွှေပန်းတိမ် လုပ်ငန်းကြောင့် အင်အားကြီးလာခဲ့ပြီး ချမ်ပါး ယဉ်ကျေးမှုလောက နှင့် သံတမန် အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘူတွမ်သည် အလွန်ပင် ကြွယ်ဝချမ်းသာခဲ့ပြီး လတ်တလော ဘူတွမ်မှ တူးဖော် ရရှိခဲ့သော ရွှေ ပမာဏသည် ပိုမိုထင်ရှားသော သီရိဝိဇယ နိုင်ငံထက်ပင် ပို၍ များပြားသည်။<ref>{{cite web |url=https://asiasociety.org/new-york/exhibitions/philippine-gold-treasures-forgotten-kingdoms |title=The Kingdom of Butuan |website=Philippine Gold: Treasures of Lost Kingdoms |publisher=Asia Society New York |access-date=2019-03-08 |df=mdy-all}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် အီဖရန် အီဆိုရယ်နာ၏ အယူအဆအရ ဗီဆာယန်း ဓားပြအဖွဲ့များသည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဆိပ်ကမ်းမြို့များကို အေဒီ ၁၁၇၄ မှ ၁၁၉၀ အတွင်း လုယက်ခဲ့ကြပြီး အခြား သမိုင်းပညာရှင်များကမူ ထိုဓားပြအဖွဲ့များသည် ဖော်မိုဆာ (ယနေ့ခေတ် ထိုင်ဝမ်) မှ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name=inquirer2013-06-13>[http://newsinfo.inquirer.net/421631/raiding-china.htm Jobers Bersales: ''Raiding China'' at Inquirer.net] Retrieved June 13, 2013</ref> ဗီဆာယန်း ဓားပြအဖွဲ့များတွင် ဒါပီတန် ကယ်ဒါတွမ်ပြည်မှ လူများ ပါဝင်ပြီး ၎င်းနိုင်ငံမှာ လေတီ မှ ဒါတု ဆူမန်ဂါ မှ ဘတ်ဘန်း ဟာမူဆာနွမ်း မင်းသမီးအား တရုတ်အင်ပိုင်ယာ အတွင်းသို့ ထိုးဖောက်တိုက်ခိုက်နိုင်သော ၎င်း၏ စစ်အင်အားကို ပြ၍ နှစ်သက်အောင် ပြုလုပ်ပြီးနောက် တည်ထောင်ထားသော တိုင်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် သူတို့၏ နယ်မြေအား ချမ်းသာကြွယ်ဝပြီး အင်အားကြီးသော ပင်လယ်ကမ်းစပ် နိုင်ငံတော် အဖြစ် ဖန်တီးခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းအား "ဗီဆာယား ၏ ဗင်းနစ်မြို့" ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ <ref name="auto">[http://www.discoverbohol.com/Features/Dauis-History-Part-1.htm History of the Kingdom of Dapitan]. Retrieved February 3, 2017.</ref> ဒဏ္ဍာရီများ အရ မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် ကယ်ဒါတွမ်ပြည် ({{circa|၁၂၀၀–၁၅၆၉}}) အား သီရိဝိဇယနိုင်ငံ ပျက်သုဉ်းခဲ့သည့် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲပြီးနောက်တွင် သီရိဝိဇယရှိ မလေးဒါတု များကို သစ္စာခံသူများက ကျူးကျော်သူ ခိုလာမင်းဆက် နှင့် ၎င်း၏ ရုပ်သေး ရာဂျာ မာကာတူနောင်း ကို ဆန့်ကျင်ပြီး ဗီဆာယားကျွန်းများတွင် လက်ကျန်နိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား တည်ထောင်ခဲ့သော ဒါတု ဖြစ်သူ ပူတီသည် ၎င်း၏ တိုင်းပြည်အသစ် နယ်နိမိတ်အား မူလရင်းနေ လူမျိုးစုဖြစ်သော အာတီတို့၏ လူစွမ်းကောင်း မာရီကူဒို ထံမှ ဝယ်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="G. Nye Steiger 1929, p. 121">G. Nye Steiger, H. Otley Beyer, Conrado Benitez, ''A History of the Orient'', Oxford: 1929, Ginn and Company, p. 121.</ref> မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် အား ပါနေးကျွန်းပေါ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါနေးကျွန်းဆိုသော အမည်မှာ ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့သော ပန်နိုင်းနိုင်ငံ အား အစွဲပြုမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သလို ပန်နိုင်းနိုင်ငံမှ ဆင်းသက်လာသူတို့ နေထိုင်ရာ ဖြစ်သည်။ ပန်နိုင်းသည် [[ဆူမတြာကျွန်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသော သီရိဝိဇယနိုင်ငံ၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး ပင်လယ်ရေကြောင်းသွား လမ်းကြပ်ဖြစ်သည့်<ref>{{cite report |date= November 10, 2014 |url=http://www.eia.gov/countries/analysisbriefs/World_Oil_Transit_Chokepoints/wotc.pdf |section=Strait of Malacca |title=World Oil Transit Chokepoints |dead-url=yes |archive-url=https://web.archive.org/web/20141122053242/http://www.eia.gov/countries/analysisbriefs/World_Oil_Transit_Chokepoints/wotc.pdf |archive-date=2014-11-22 |publisher=U.S. Energy Information Administration}}</ref> [[မလက္ကာရေလက်ကြား]]အား အောင်မြင်စွာ ကာကွယ်နိုင်ခဲ့သော ဟိန္ဒူ-ဗုဒ္ဓဘာသာ တပ် နေထိုင်ရာ နေရာ ဖြစ်ပြီး <ref name="Wonderful">{{cite web |title=The Temples Of Bahal (Portibi): Traces of Vajranaya Buddhism in Sumatra |work=Wonderful Indonesia |url=http://indonesia.travel/en/destination/613/the-temples-of-bahal-portibi |accessdate=22 July 2015 |archive-date=22 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722094350/http://indonesia.travel/en/destination/613/the-temples-of-bahal-portibi }}</ref> မလက္ကာရေလက်ကြားကို ကာကွယ်ရန်သည် ထိုအချိန်က သိသာသော စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံ သုံးခုဖြစ်သည့် တရုတ်၊ အိန္ဒိယ နှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့က ဝိုင်းရံထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပန်နိုင်းလူမျိုးတို့သည် ထိုရေလက်ကြားအား ၇၂၇ နှစ်တိုင် အန္တရာယ် ရန်စွယ်အားလုံးမှ ကာကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသူ ခိုလာ အင်ပိုင်ယာအား ပုန်ကန်ရာတွင် သစ္စာရှိ စစ်သူရဲများဖြစ်ကြသော မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် လူမျိုးတို့သည် အနောက်ဘက်မှ ရောက်ရှိလာသော ဟိန္ဒူနှင့် အစ္စလာမ် ကျူးကျော်သူများအား ၎င်းတို့ အခြေစိုက်ရာ ဗီဆားယားကျွန်းများမှ ဆန့်ကျင်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="saleeby 152-153">{{cite book |url=https://archive.org/stream/historysulu00islagoog#page/n58/mode/2up |title=The History of Sulu|author=Najeeb Mitry Saleeby |year=1908 |series=Ethnological Survey for Philippine Islands |publisher=Bureau of Printing, Harvard University |pages=152–153|oclc=3550427|accessdate=20 June 2019|edition=Illustrated |via=Internet Archive}}</ref> စီဘူး ရာဂျာပြည် <ref>Zhang Xie. (1618) (in Chinese). ''Dong Xi Yang Kao'' [''A Study of the Eastern and Western Oceans''] ''[http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/volume05.html Volume 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010145223/http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/volume05.html |date=10 October 2017 }}'' ({{zh|[http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/ 東西洋考]}}). {{ISBN|7-5325-1593-1}}. MID 00024687. Retrieved December 18, 2009.</ref>({{circa|၁၂၀၀–၁၅၆၅}}) မှာ ဗီဆာယားရှိ မတ်ဒ်ဂျာအက်စ်ပြည်၏ အိမ်နီးချင်း ဖြစ်ပြီး တမီးလ်သွေးပါဝင်သော ရာဂျာတစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင် ချိုလာမင်းဆက် မျိုးနွယ်စုဝင် ဖြစ်သည့် ရာဂျာမူဒါ ဆရီ လူမေး မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ဆရီလူမေးအား ချိုလာ မဟာရာဂျာမှ မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် အား ကျူးကျော်ရန် စေလွှတ်လိုက်သော်လည်း ပုန်ကန်ခြားနားပြီး ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် တမီးလ်-မလေး ရာဂျာပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ မဟာရာဂျာမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သော်လည်း ၎င်းဘာသာ စီဘူး ရာဂျာပြည်ကို ထူထောင်သူအဖြစ် နှိမ့်ချစွာ နေထိုင်ပြီး သူကိုယ်တိုင် ဗီဆာယန်းများနှင့် ပေါင်းသင်းနေခဲ့သည်။ ထိုပြည်သည် ကျွန်းများအတွင်း ရေကြောင်းပို့ဆောင် ဆက်သွယ်ခြင်းဖြင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝလာခဲ့သည်။<ref>[http://cebu-online.com/swum/html/exhibits.html Cebu, a Port City in Prehistoric and in Present Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303205118/http://cebu-online.com/swum/html/exhibits.html |date=3 March 2016 }}. Accessed September 5, 2008.</ref> ဘူတွမ် နှင့် စီဘူး ရာဂျာပြည် နှစ်ခုစလုံးသည် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ နှစ်ပြည်စလုံးသည် အိန္ဒိယကုန်သည်များမှ ဘော်နီယိုကျွန်း တောင်ပိုင်းတွင် တည်ထောင်ထားသော<ref>[http://www.joshuaproject.net/peopctry.php?rop3=106159&rog3=ID The Tenggarong Kutai] in the Joshua Project</ref> ဟိန္ဒူပြည်ဖြစ်သည့်<ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|authorlink= George Coedès|editor= Walter F. Vella|translator= Susan Brown Cowing |title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> ကူတိုင်းပြည်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ဂန္ထဝင်ကဗျာရှည်ကြီး တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည့် နာဂရာခရက်တီဂါမာ ကဗျာ အရ ဂျာဗားတွင် အခြေစိုက်သော မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာသည် လူဇုန်ကျွန်းပေါ်ရှိ ဆလူဒေါင် (မနီလာ) နှင့် ဆူလူးကျွန်းစု ရှိ ဆိုလော့ (ဆူလူး) တို့အား ကိုလိုနီနယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူတို့သည် ဗီဆာယားကျွန်းများပေါ်တွင် အခြေတည်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ သီရိဝိဇယမင်း သစ္စာခံများက အဆက်မပြတ် ပြောက်ကျားစစ်ပွဲများ ဖြင့် ၎င်းတို့အား တိုက်ခိုက်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် မနီလာတိုက်ပွဲ (၁၃၆၅) အပြီးတွင် လူဇုန်ကျွန်းသည် လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည် ရရှိခဲ့ပြီး ဆူလူးတို့မှလည်း လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည်တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကာ ကလဲ့စားချေသည့် အနေနှင့် မာဂျာပါဟစ်၏ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သော ပိုနီ (ဘရူနိုင်း) အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ မြို့တော်မှ တပ်များက ၎င်းတို့အား ပြန်လည်မောင်းထုတ်ခဲ့သည့် အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book |title=History for Brunei Darussalam: Sharing our Past |year=2009 |publisher=Curriculum Development Department, Ministry of Education |isbn=978-99917-2-372-3 |ref={{harvid|History for Brunei Darussalam|2009}}|p=44}}</ref> တွန်ဒိုမှ ပါဆစ်မြစ်၏ တစ်ဖက်ကမ်း လူဇုန်ကျွန်းပေါ်တွင် မနီလာရာဂျာပြည် (c.၁၂၅၈–၁၅၇၁) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယခင်က ထိုဒေသရှိ မွတ်ဆလင်တို့ကို အုပ်စိုးခဲ့သော ဘရူနိုင်း ရာဂျာ အာမက် မှ မာဂျာပါဟစ် ရာဂျာ အဗီဂျီကာရ အား ရေကြောင်းတိုက်ပွဲတွင် အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ ဆက်လက်ပျံ့နှံ့လာပြီး မွတ်စလင် ဖြစ်သွားသော ပြည်နယ်များမှ ခွဲထွက်ကာ လွတ်လပ်သော စူလတန်ပြည်များကို သီးခြားတည်ထောင်ကြသဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲရန် ရင်ဆိုင်နေရသော ဟိန္ဒူ မာဂျာပါဟစ် အကြွင်းအကျန်တို့သည် ဘာလီကျွန်း သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။{{sfn|Barski|p=46}} တရုတ်တို့သည် လူဇုန် ဟု အမည်ရသော ပြည်ကိုလည်း ၎င်းတို့မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ၎င်းမှာ မနီလာကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆရပြီး ၁၅၂၀ ခုနှစ်များမှ ပေါ်တူဂီနှင့် စပိန်တို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် လူဆွန် နှင့် မနီလာသည် တစ်ခုတည်း ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားခဲ့ ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ {{sfn|Scott |1994}} သို့သော် အချို့သော သမိုင်းပညာရှင်များက ငြင်းချက်ထုတ်ကြသည်မှာ ထိုသူများ အားလုံးသည် မနီလာသို့ ရောက်ရှိခြင်း မရှိကြဘဲ လူဆွန် ဆိုသည်မှာ မနီလာပင်လယ်အော်ပေါ်ရှိ တာဂါးလော့ နှင့် ကာပမ်ပန်ဂမ်ပြည်များ အားလုံးကို အလွယ်တကူ ညွှန်းဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ <ref name="Alfonso2016">{{cite book | title=The Nameless Hero: Revisiting the Sources on the First Filipino Leader to Die for Freedom | publisher=Holy Angel University Press | author=Alfonso, Ian Christopher B. | year=2016 | location=Angeles | isbn=978-971-0546-52-7}}</ref> မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ ၁၅၀၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်း နှင့် ၁၅၆၀ ခုနှစ်များ အထိ ထို ပင်လယ် ခရီးသွားလူမျိုးများကို ပေါ်တူဂီတို့၏ မလက္ကာမြို့တွင် လူဆိုးရက်စ် ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ တခွင်တွင် ပြည်ပ အသိုင်းအဝန်းများ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် တောင်ငူမင်းဆက်ခေတ် မြန်မာပြည်၊ မလက္ကာ စူလတန်ပြည် နှင့် အရှေ့တီမောတို့သို့ စွန့်စား ကုန်သွယ်ရန် သွားရောက်ပြီး စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြကာ <ref>Lucoes warriors aided the Burmese king in his invasion of Siam in 1547&nbsp;AD. At the same time, Lusung warriors fought alongside the Siamese king and faced the same elephant army of the Burmese king in the defence of the Siamese capital at Ayuthaya, p. 195.</ref>{{efn|1=The former sultan of Malacca decided to retake his city from the Portuguese with a fleet of ships from Lusung in 1525 AD.{{refn|1=Barros, Joao de, Decada terciera de Asia de Ioano de Barros dos feitos que os Portugueses fezarao no descubrimiento dos mares e terras de Oriente [1628], Lisbon, 1777, courtesy of Scott 1994 p.94}} }}<ref name="Pigafetta">{{Cite journal |last = Pigafetta |first = Antonio |author-link = Antonio Pigafetta |title = First voyage round the world |language = English |translator = J.A. Robertson |year = 1969 |place = Manila |publisher = Filipiniana Book Guild |orig-year = 1524}}</ref> ကုန်သည်များ နှင့် ကြေးစားစစ်သား များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Pires">{{Cite book |last = Pires |first = Tomé |author-link = Tomé Pires |title = A suma oriental de Tomé Pires e o livro de Francisco Rodriguez: Leitura e notas de Armando Cortesão [1512–1515] |translator = Armando Cortesao |language = Portuguese |place = Cambridge |publisher = Hakluyt Society |year = 1944 }}</ref><ref name="Lach">{{cite book |last = Lach |first = Donald Frederick |title = Asia in the Making of Europe |year = 1994 |publisher = University of Chicago Press |location = Chicago |chapter = Chapter 8: The Philippine Islands |isbn = 978-0-226-46732-0}}</ref><ref name="Reid">{{cite book |last = Reid |first = Anthony |editor = Peter Bellwood |editor2 = James J. Fox |editor3 = Darrell Tryon |editor3-link = Darrell Tryon |title = The Austronesians: Historical and comparative perspectives |year = 1995 |publisher = Department of Anthropology, The Australian National University |location = Canberra |chapter = Continuity and Change in the Austronesian Transition to Islam and Christianity |chapterurl = http://epress.anu.edu.au/austronesians/austronesians/mobile_devices/ch16.html |access-date = 5 July 2019 |archive-date = 2 September 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070902152346/http://epress.anu.edu.au/austronesians/austronesians/mobile_devices/ch16.html |url-status = dead }}</ref> ထင်ရှားသော လူဆိုးရက်စ် တစ်ဦးမှာ ပေါ်တူဂီ မလက်ကာပြည်ရှိ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် သူဌေး နှင့် တီမန်ဂေါင်း (ဘုရင်ခံ နှင့် ဗိုလ်ချုပ်)<ref name="turnbull">{{cite book|last=Turnbull|first=C.M.|title=A History of Singapore: 1819–1975|year=1977|publisher=Oxford University Press|location=Kuala Lumpur|isbn=978-0-19-580354-9}}</ref> ဖြစ်သူ ရယ်ဂျီမို ဒီ ရာဂျာ ဖြစ်သည်။ သူသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ မလက်ကာ ရေလက်ကြား၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်<ref>Antony, Robert J. Elusive Pirates, Pervasive Smugglers: Violence and Clandestine Trade in the Greater China Seas. Hong Kong: Hong Kong University Press, 2010. Print, 76.</ref> နှင့် အလယ်ခေတ် ဖိလစ်ပိုင် ပင်လယ်နိုင်ငံများ<ref>Junker, Laura L. Raiding, Trading, and Feasting: The Political Economy of Philippine Chiefdoms. Honolulu: University of Hawaiì Press, 1999.</ref><ref>Wilkinson, R J. An Abridged Malay-English Dictionary (romanised). London: Macmillan and Co, 1948. Print, 291.</ref> တို့အတွင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ပြုလုပ် ထိန်းချုပ်ထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သင်္ဘောအစုအဝေး၏ အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သူ ပေါလ် ကီကိုင်း မာနန်ဆာလာ၏ အဆိုအရ နာမည်ကြီး မင်မင်းဆက် ဗိုလ်ချုပ် ကျန်းဟီ သည် လူဇုန်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မနီလာအား ဖျက်စီးခဲ့သော်လည်း ဒေသတွင်း မဟာမိတ်တိုင်းပြည်များက ၎င်း၏ စစ်တပ်ကို ပြန်လည် တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ၎င်း၏ အောင်မြင်မှုသည် ပန်ဂါဆီနန် အထိသာ ရှိနေခဲ့သည်။<ref>[http://sambali.blogspot.com/2005/11/glossary-lues.html Glossary: Luções By Paul Kekai Manansala in the "Quest of the Dragon and Bird Clan."]</ref> လူဇုန်မြောက်ပိုင်းတွင် ကာဘိုလိုအန် (ပန်ဂါဆီနန်) ({{circa|၁၄၀၆–၁၅၇၆}}) သည် ၁၄၀၆ မှ ၁၄၀၁၁ အတွင်း တရုတ်ပြည်သို့ လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်တစ်ခု အဖြစ် အထူးသံတမန်များ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-21-1983/scott.pdf|title=Filipinos in China in 1500|last=Scott|first=William Henry|website=China Studies Program|page=8|publisher=De la Salle University|year=1989|access-date=April 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724123829/http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-21-1983/scott.pdf|archive-date=July 24, 2015|dead-url=yes}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံနှင့်လည်း ကုန်သွယ်မှုများ ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{cite book | last = Sals | first = Florent Joseph | author-link = | title = The history of Agoo : 1578–2005 | publisher = Limbagan Printhouse | date = 2005 | location = La Union | page = 80 | language = English}}</ref> မော်ရိုကို စူးစမ်းရှာဖွေသူ အီဘင် ဘာတူတာ၏ အဆိုအရ မွန်ဂိုအင်ပိုင်ယာ ဖွံ့ဖြိုးလာသည့် အချိန်တွင် ပန်ဂါဆီနန်သည် အလွန် အင်အားတောင့်တင်းသော်လည်း ပန်ဂါဆီနန်ရှိ ပြည်သူတို့သည် ထောင်လွှားခြင်း မရှိကြဟု ဆိုသည်။<ref>Ibn Battuta, ''The Travels of Ibn Baṭṭūṭa, A.D. 1325–1354'', vol. 4, trans. H. A. R. Gibb and C. F. Beckingham (London: Hakluyt Society, 1994), pp. 884–5.</ref> ပန်ဂါဆီနန် (ကာဘိုလိုအန်း) မှ စစ်သူရဲ မင်းသမီး အာဒူဂျာသည် နိုင်ငံ နှင့် မဟာမိတ်တို့ကို ခေါင်းဆောင်ပြီး မွန်ဂိုအင်ပိုင်ယာ တစ်ခုလုံး၏ ပြိုင်ဘက်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကာဘိုလိုအန်း တို့သည် မင်မင်းဆက်၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာသော အခါ မွန်ဂိုတို့ကို ဆန့်ကျင်သော မင်မင်းဆက်နှင့် တစ်သွေးတည်း တစ်သားတည်း ရှိကြောင်း ပြခဲ့သည်။{{sfn|Scott |1994 |p=187}} [[File:Kris and scabbard.jpg|thumb|upright|right|ခရစ် (သို့ ကာလစ်) ဟု ခေါ်သော ကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီ ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုးတို့ အသုံးပြုခဲ့သော မြင့်မြတ်သော ဓား။ ထိုဓားအား ပုံမှန် လက်နက် အဖြစ် ကိုင်ဆောင်လေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite book |last=Frey |first=Edward |title=The Kris: Mystic Weapon of the Malay World |year=1989 |publisher=Oxford University Press |location=Selangor Darul Ehsan |isbn=978-0-19-588906-2}}</ref>]] ၁၃၀၀ ခုနှစ်များတွင် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာ ရောက်ရှိလာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ၁၃၈၀ တွင် ကာရင်မ် အူလ် မက်ကဒမ် နှင့် ဂျိုဟိုးတွင် မွေးဖွားသော အာရပ်ကုန်သည် ရှာရီဖူးလ်း ဟာရှမ် ဆိုင်ယတ်ဒ် အဘူ ဘာကာ တို့သည် မလက္ကာ မှ ဆူလူးကျွန်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဆူလူး ရာဂျာဖြစ်သူ ရာဂျာ ဘာဂွင်ဒါ အလီ အား အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ သွတ်သွင်းပြီး သူ၏ သမီးတော်ကို လက်ဆက်ကာ ဆူလူး စူလတန်ပြည်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>100 Events That Shaped The Philippines (Adarna Book Services Inc. 1999 Published by National Centennial Commission) Page 72 "The Founding of the Sulu Sultanate"</ref><ref>{{citation |author=Bascar, C.M. |url=http://www.royalsulu.com/history.html |title=Sultanate of Sulu, "The Unconquered Kingdom" |dead-url=yes |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201232156/http://www.royalsulu.com/history.html |archive-date=December 1, 2008 |access-date=December 19, 2009 |via=[http://www.royalsulu.com/ The Royal Hashemite Sultanate of Sulu & Sabah Website]}}</ref> ၁၅ ရာစု အကုန်တွင် ဂျိုဟိုးမှ ရှရစ်ဖ် မိုဟာမက် ကာဘန်ဆူဝမ် သည် မင်ဒါနောင်းကျွန်းသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး မာဂွင်ဒါနောင်း စူလတန်ပြည်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ စူလတန် ပုံစံ ရှိသော အုပ်ချုပ်ရေး သည် လာနောင်း အထိ ချဲ့ထွင်လာခဲ့သည်။ <ref>[http://www.mnlf.net/History/The%20Maguindanao%20Sultanate.htm "The Maguindanao Sultanate"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030126203422/http://www.mnlf.net/History/The%20Maguindanao%20Sultanate.htm |date=26 January 2003 }}, Moro National Liberation Front web site. "The Political and Religious History of the Bangsamoro People, condensed from the book ''Muslims in the Philippines'' by Dr. C.A. Majul." Retrieved January 9, 2008.</ref> [[File:Iranun lanong warship by Rafael Monleón (1890).jpg|thumb|left|၁၈၉၀ခုနှစ်တွင် ရာဖဲလ် မွန်လီယွန်မှ ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်း အီရန်နန် လူမျိုးတို့၏ ပင်လယ်ဓားပြတိုက်ရာ နှင့် ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရာတွင် အသုံးပြုသော လာနောင်း စစ်သင်္ဘောများကို သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] အစ္စလာမ်ဘာသာသည်သည် တောင်ဘက်တွင် မင်ဒါနောင်း အထိ ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး မြောက်ဘက်တွင် လူဇုန်အထိ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။<ref>Majul, Muslims, 81–83.</ref> ထိုသို့ အောင်မြင်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ပိုနီဟု ယခင်က ခေါ်ဝေါ်သော ဘရူနိုင်း စူလတန်ပြည်သည် မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာမှ ခွဲထွက်ပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းကာ မက္ကာမှ အာရပ်စော်ဘွား တစ်ဦးဖြစ်သူ ရှာရစ်ဖ် အလီအား စူလတန် အဖြစ် လာရောက် အုပ်ချုပ်ရန် ဖိတ်ကြားခဲ့ပြီး ထိုစူလတန်မှ ဆင်းသက်သူ စူလတန် ဘိုလ်ကရား သည် ၎င်း အုပ်ချုပ်စဉ် ၁၄၈၅ မှ ၁၅၂၁ အတွင်း လူဇုန်ကျွန်းတွင် မနီလာအား အစ္စလာမ် ကိုလိုနီနယ်မြေ အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သော ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|author=Sidhu, Jatswan S. |year=2009 |title=Bolkiah, Sultan (r. 1485–1524) |encyclopedia=Historical Dictionary of Brunei Darussalam |edition=second |location=Lanham, MD |publisher=Scarecrow Press |page=37 |isbn=978-0-8108-7078-9}}</ref> ထို့နောက်တွင် ရာဂျာ ဂန်ဘမ်အား တိုက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် ပုန်ကန်ထကြွသော တွန်ဒိုတို့အား အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မွတ်ဆလင် ရာဂျာ ဆာလာလီလာအား နန်းတင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မွတ်ဆလင် ရာဂျာနိုင်ငံဖြစ်သော မေနီလာ အား ပြန်လည်တည်ထောင်ကာ ဘရူနိုင်း၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံအဖြစ် လူဇုံမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.history-centre.gov.bn/sultanbrunei.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170109041503/http://www.history-centre.gov.bn/sultanbrunei.htm|archivedate=January 9, 2017|title=Info Sejarah|publisher=The Government of Burnei Darussalam}}</ref><ref name=McAmis>{{harvnb|McAmis|2002|pp=18–24, 53–61}}</ref><ref name="end">{{cite book |last=Munoz |first=Paul Michel |title=Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula |url=https://archive.org/details/earlykingdomsofi0000muno |publisher=Editions Didier Millet |year=2006 |location=Singapore|page=[https://archive.org/details/earlykingdomsofi0000muno/page/171 171] |isbn= 978-981-4155-67-0}}</ref><ref>U.S. Department of State. Bureau of East Asian and Pacific Affairs. (June 2009). [https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2700.htm Background Note: Brunei]. Retrieved December 18, 2009.</ref>စူလတန် ဘိုလ်ကရားသည် အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ အသစ်ကူးပြောင်းထားသော စူလူးကျွန်းမှ စူလူး စူလတန် အာမာ အူလ်-အွမ်ဘရာ၏ သမီးတော် လိုင်လာ မက်ကာနာအား လက်ဆက်ခဲ့ပြီး ဘရူနိုင်း၏ ဩဇာကို လူဇုံကျွန်းနှင့် စူလူးကျွန်းစုတို့အထိ ဖြန့်ကျက်ခဲ့သည်။<ref name="Sidhu">{{Cite encyclopedia|author=Sidhu, Jatswan S. |year=2009 |title=Bolkiah, Sultan (r. 1485–1524) |encyclopedia=Historical Dictionary of Brunei Darussalam |edition=second |location=Lanham, Maryland |publisher=Scarecrow Press |page=37 |isbn=978-0-8108-7078-9}}</ref> ဘရူနိုင်းသည် အလွန်ပင် အင်အားကြီးခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဘော်နီယို အိမ်နီးချင်းဖြစ်သော တောင်ဘက်ရှိ ကူတိုင်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကူတိုင်းမှာ ဟိန္ဒူနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ကျူးကျော်လာသော အစ္စလာမ် အင်အားကြီးနိုင်ငံများ ဖြစ်သည့် မာဂွင်ဒါနောင်းကဲ့သို့သော တိုင်းပြည်များနှင့် တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်နေရသည့် ဘူတွမ် နှင့် စီဘူးတို့နှင့် နောက်ဆုံးအနေနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် အသက်ဆက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘရူနိုင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် သုံးပုံတစ်ပုံနှင့် တောင်ပိုင်း သုံးပုံတစ်ပုံကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း{{sfn|Saunders|2013|pp=60}}{{sfn|Herbert|Milner|1989|pp=99}}{{sfn|Lea|Milward|2001|pp=16}}{{sfn|Hicks|2007|pp=34}}{{sfn|Church|2012|pp=16}}{{sfn|Eur|2002|pp=203}}{{sfn|Abdul Majid|2007|pp=2}}{{sfn|Welman|2013|pp=8}} စူလတန် ဘိုလ်ကရားမှာ ၎င်းကိုယ်တိုင် မိခင်ဘက်မှ ဗီဆာယန်း သွေးတစ်ဝက်ပါသော်လည်း ဗီဆာယန်းကျွန်းများကို မအောင်မြင်နိုင်ခဲ့ပေ။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဒဏ္ဍာရီများထဲတွင် ရုပ်ချောပြီး ယောက်ျားပီသကာ သန်မာသော ဂီတအားဖြင့် ဘုရားပေးသည့် ပါရမီရှိပြီး နတ်သားကဲ့သို့ အသံရှိသည့် အပြင် ကိုယ်ခံပညာတော်သဖြင့် ကျော်ကြားသော သီချင်းဆိုသည့် သင်္ဘောကပ္ပတိန် နာခိုဒါ ရာဂမ် ဆိုသူ ရှိပြီး ၎င်းမှာ စူလတန် ဘိုလ်ကရားနှင့် တွဲဖက်မြင်ကြသည်။ စူလတန် ဘိုလ်ကရားမှာ နာခိုဒါ ရာဂမ် ဖြစ်နိုင်သည့် အထောက်အထားများ ရှိပြီး ၎င်းမှာ ဗီဆာယန်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင် သွေးတစ်ဝက်ပါသည့် အမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း စပိန်တို့၏ မှတ်တမ်းများအရ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ အထူးသဖြင့် ဗီဆာယန်းများသည် သီချင်းဆိုရာတွင် ဝါသနာကြီးကြပြီး အထူးသဖြင့် စစ်သူရဲလူတန်းစားများမှာ ၎င်းတို့၏ သီချင်းဆိုကောင်းမှုကြောင့် ကျော်ကြားသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>Cf. William Henry Scott (1903). "Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society". (1 January 1994) pp. 109–110.</ref> ထို့နောက်တွင် မွတ်ဆလင်တို့သည် ဗီဆာယန်းတို့အား စစ်ပွဲများ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ကြပြီး ကျွန်အဖြစ် ဆက်လက်ဖမ်းဆီးခြင်းများ လုပ်ဆောင်ကြသည်။<ref name="macachor">{{cite journal |author=Celestino C. Macachor |year=2011 |title=Searching for Kali in the Indigenous Chronicles of Jovito Abellana |journal=Rapid Journal |volume=10 |issue=2 |url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |archivedate=July 3, 2012 |df= |archive-date=3 July 2012 |access-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |access-date=13 July 2019 |archive-date=3 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |accessdate=13 July 2019 |archivedate=3 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html }}</ref>မွတ်ဆလင်တို့၏ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်သည့် ပါပူအာ-အင်ဒိုနီးရှား၏ အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ဗဟိုချက်မအဖြစ် အခြေစိုက်သော မွတ်ဆလင် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်၍ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် ရောင်းဝယ်ရေးကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ကာ အင်အားကြီးလာသော တာနိတ် စူလတန်ပြည်သည် အန်နီမစ်ဆင် ကိုးကွယ်သည့် မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း ဒါပီတန် ကယ်ဒါတွမ်ပြည်အား ဘိုဟိုးတွင် ဆက်လက်ဖျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="auto"/> ထို့အတွက်ကြောင့် ဒါပီတန် ပြည်သူတို့ အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ တိုင်းပြည်ကို မင်ဒါနောင်းမြောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ ထိုနေရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည့် အတွက် ထိုနေရာတွင် နေထိုင်သူ လာနောင်း စူလတန်ပြည်မှ ပြည်သူများ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။ ဟိန္ဒူရာဂျာပြည်များဖြစ်ကြသော ဘူတွမ် နှင့် စီဘူးတို့မှာလည်း မာဂွင်ဒါနောင်း စူလတန်ပြည်မှ ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် သိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့် စစ်ပြုခြင်းများကို ကြံ့ကြံ့ခံနေရပြီး <ref name="marivir">Marivir Montebon, Retracing Our Roots – A Journey into Cebu's Pre-Colonial Past, p.15</ref> ၎င်းတို့၏ တောင်ပိုင်းရှိ ဟိန္ဒူမဟာမိတ်ဖြစ်သော ကူတိုင်း ရာဂျာပြည်မှာလည်း ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်တွင် စိုးမိုးနိုင်ရေးအတွက် ဘရူနိုင်း စူလတန်ပြည်နှင့် အပြင်းအထန် ရုန်းကန် တိုက်ခိုက်နေရသည်။ ထိုသို့ ဗီဆာယန်းများအား ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် တိုက်ခိုက်ခြင်းများနှင့် အပြိုင်အဖြစ် စီဘူးရာဂျာ ဟူမာဘွမ် အား မက်ကန် မှ ဒါတု လာပူး-လာပူးမှ ပုန်ကန်ခြားနားခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=de Guzman|first=Maria O.|title=The Filipino Heroes|publisher=National Bookstore, Inc.|year=1967|pages=58|isbn=978-971-08-2987-3}}</ref> ထို့အပြင် တွန်ဒို နိုင်ငံ နှင့် ဘရူနိုင်း၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံဖြစ်သော မေနီလာ အစ္စလာမ်ရာဂျာပြည်တို့ကြားတွင် နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုများဖြင့် ကျွက်ကျွက်ဆူနေခဲ့ပြီး မေနီလာကို အုပ်ချုပ်သူ ရာဂျာ မာတန်ဒါမှ တွန်ဒိုအား တိုက်ခိုက်ရာတွင် ဘရူနိုင်းစူလတန်ပြည်ရှိ ၎င်းနှင့် အမျိုးတော်သူများမှ စစ်ကူတောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title=Relazione del primo viaggio intorno al mondo|last=Pigafetta|first=Antonio|year=1524|isbn=|location=|pages=}}</ref> ဒါတုများ၊ ရာဂျာများ၊ စူလတန်များနှင့် လာကန်းများအကြား အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်နေမှုကြောင့် စပိန်တို့အတွက် ကိုလိုနီပြုရန် လွယ်ကူခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကျွန်းများသည် အမြဲတမ်း ဖြစ်နေတတ်သော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ<ref>{{cite news|last1=Locsin|first1=Joel|title=For improved response? PAGASA to adopt 'super typhoon' category in 2015|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/386166/weather/for-improved-response-pagasa-to-adopt-super-typhoon-category-in-2015|accessdate=November 2, 2014|publisher=GMA News Online|date=November 1, 2014}}</ref> နှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် လူဦးရေ ကျဲပါးသည်။<ref>{{cite journal|url = http://www.gutenberg.org/files/38269/38269-h/38269-h.htm#pb139 |title = A History of the Philippines |last = Barrows |first = David |journal = Guttenburg Free Online E-books |year = 2014 |volume = 1 |page = 139 |quote = Fourth.—In considering this Spanish conquest, we must understand that the islands were far more sparsely inhabited than they are to-day. The Bisayan islands, the rich Camarines, the island of Luzon, had, in Legaspi's time, only a small fraction of their present great populations. This population was not only small, but it was also extremely disunited. Not only were the great tribes separated by the differences of language, but, as we have already seen, each tiny community was practically independent, and the power of a dato very limited. There were no great princes, with large forces of fighting retainers whom they could call to arms, such as the Portuguese had encountered among the Malays south in the Moluccas.}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် လူနည်းသော နယ်မြေများကို အလွယ်တကူပင် အောင်မြင်နိုင်ပြီး ကျွန်းစုအတွင်း နိုင်ငံငယ်များကို စပိန်အင်ပိုင်ယာအတွင်းသို့ အလျင်အမြန် သွတ်သွင်းနိုင်ခဲ့ကာ စပိန်ယဉ်ကျေးမှု သွတ်သွင်းခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းစေနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=Agoncillo>{{cite book|author=Agoncillo, Teodoro A.|title=History of the Filipino People|url=https://archive.org/details/historyoffilipin00teod|edition=8th|publisher=Garotech Publishing|year=1990|isbn=978-971-8711-06-4|page=[https://archive.org/details/historyoffilipin00teod/page/22 22]}}</ref> ===ကိုလိုနီခေတ်=== သတင်းစာဆရာ အလန်ရော်ဘယ်က " ကိုလိုနီစနစ်မှ ဖိလစ်ပိုင်ကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည့်အပြင် လူတို့၏ အတွေးအမြင်များကိုလည်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ စပိန်တို့လက်အောက် ၃၃၃ နှစ်နှင့် အမေရိကန်တို့လက်အောက် ဆယ်စုနှစ် ၅ ခုမှ နိုင်ငံကို ခိုင်မာစွာ ပုံသွင်းခဲ့သည်။" ဟူ၍ သူ၏ အယူအဆကို ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="D+C">{{cite news |title=No trust in institutions|url=https://www.dandc.eu/en/article/anti-democratic-legacy-spanish-and-us-colonialism-philippines|author=Alan C. Robles|work=D+C, development and cooperation |date=October 15, 2017 |accessdate=November 23, 2017}}</ref> မနုဿဗေဒပညာရှင် ပရော်စပယ်ရို ကိုဗာမှ သူ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဖော်ပြရာတွင် "ကျွန်ုပ်တို့၏ တွေးခေါ်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတို့သည် ကျွန်ုပ်တို့ကိုယ်တိုင် အာရှသားများ ဖြစ်သော်လည်း အနောက်တိုင်းပုံစံ ဖြစ်လာခဲ့သည်" ဟု ဆိုသည်။<ref>quoted in {{cite book|last=Mendoza|first=Susanah Lily L.|title=Between the Homeland and the Diaspora: The Politics of Theorizing Filipino and Filipino American Identities : a Second Look at the Poststructuralism-indigenization Debates|url=https://books.google.com/books?id=cKlw1AlY9OYC|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-93157-1|pages=[https://books.google.com.ph/books?id=cKlw1AlY9OYC&pg=PA50 50–51]}}</ref> ====စပိန် အုပ်စိုးစဉ် ကာလ==== ၁၅၂၁တွင် ပေါ်တူဂီ စွန့်စားရှာဖွေသူ [[မဂျဲလင်|ဖာဒီနန် မဂျဲလင်]] ၏ အဖွဲ့သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး စပိန်အတွက် ကျွန်းများကို သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း မဂျဲလင်မှာ မက်တန်ကျွန်းတိုက်ပွဲတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="etymology">{{cite book|author1=Zaide, Gregorio F. |author2=Sonia M. Zaide |lastauthoramp=yes |title=Philippine History and Government|url=https://archive.org/details/philippinehistor0000zaid |edition=6th|publisher=All-Nations Publishing Company |year=2004}}</ref> စပိန်စွန့်စားရှာဖွေသူ မစ်ဂူရယ် လိုပက်ဇ် ဒီ လီဂက်ဇ်ပီ သည် ၁၅၆၅ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုမှ ရောက်ရှိလာပြီး စီဘူးတွင် စပိန်တို့၏ ပထမဆုံးအခြေချနေထိုင်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပနေးကျွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချပြီး ဒေသခံ ဖိလစ်ပိုင် ဗီဆာယန်းများနှင့် မဟာမိတ်ပြုပြီးနောက် စပိန်စစ်သားများနှင့် လက်တင်-အမေရိက တပ်သားသစ်များသည် မက္ကဆီကိုတွင် မွေးဖွားသော စစ်သူရဲကောင်း ယွမ် ဒီ ဆယ်စီဒို <ref>{{cite book|author=Marciano R. De Borja|title=Basques in the Philippines|url=https://books.google.com/books?id=xXpiujH2uOwC|year=2005|publisher=University of Nevada Press|isbn=978-0-87417-590-5|page={{page needed|date=January 2019}}}}{{Dead link|date=August 2021 }}</ref>၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မွတ်ဆလင်တို့၏ မနီလာကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယွမ် ဒီ ဆယ်စီဒိုသည် ဘရူနိုင်းတို့ သိမ်းပိုက်ထားသော တွန်ဒိုရှိ မင်းသမီး ကန်ဒါရာပါ အား ချစ်သော သူ၏ အချစ်ကြောင့် စစ်တပ်အား အားအင်တက်ကြွအောင် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ သူတို့တွင် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းသော လျှို့ဝှက် အချစ်ဇာတ်လမ်း ရှိခဲ့သည်။ မင်းသမီး ကန်ဒါရာပါသည် မက္ကဆီကို သူရဲကောင်းသည် မာကာဘီဘီ ရာဂျာ၏ သမီးတော်အား လက်ထပ်သွားပြီဆိုသော မုသားစကားကို ကြားသော အခါတွင် အသည်းကွဲ၍ သေဆုံးသွားခဲ့ခြင်းဖြင့် သူမ၏ အချစ်စွမ်းအား ကြီးမားခြင်းကို ပြသခဲ့သည်။ <ref name="Ordoñez20120819">{{Cite news |url=http://lifestyle.inquirer.net/6t2474/love-and-power-among-the-conquistadors |title=Love and power among the 'conquistadors' |last=Ordoñez |first=Minyong |date=August 19, 2012 |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=September 28, 2017 |language=en}}</ref> ထိုအချစ်ဇာတ်လမ်း ဖြစ်ပေါ်နေချိန်တွင် စပိန်-မက္ကဆီကို-ဖိလစ်ပိုင် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုများက အစ္စလာမ် လွှမ်းမိုးသော မနီလာကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ လွတ်လပ်ရေး ယူပေးခဲ့ပြီး တွန်ဒိုနှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မဟာလီကက်စ်ပုန်ကန်ရန် ကြံစည်မှုကို နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး စီစဉ်ခဲ့သူများကို ဂူအမ်ကျွန်းနှင့် ဂွါရယ်ရိုတို့သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Citation|url=http://geocities.com/sinupan/magatsalamat.htm |title=Magat Salamat |author=Tomas L. |accessdate=July 14, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027123420/http://geocities.com/sinupan/magatsalamat.htm |archivedate=October 27, 2009 |deadurl=unfit}}</ref>စပိန်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ၎င်းတို့သည် မနီလာအား စပိန်အရှေ့အိန္ဒိယ၏ မြို့တော် အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal|url = http://ejournals.ph/index.php?journal=malay&page=article&op=view&path%5B%5D=1006&path%5B%5D=1062 |title = Isang Maikling Kasaysayan ng Pandacan, Maynila 1589–1898 |author = Fernando A. Santiago Jr. |accessdate = July 18, 2008 |journal = Malay |volume = 19 |issue = [http://www.philjol.info/philjol/index.php/MALAY/article/view/80 2] |pages = 70–87 |year = 2006}}</ref> ယခင်က မနီလာအား အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘရူနိုင်း မွတ်ဆလင် သူကောင်းမျိုးတို့အား အတင်းအကြပ် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ သွတ်သွင်းသဖြင့် ၎င်းတို့က ကလဲ့စားချေသည့် အနေနှင့် ဂျပန်ရှိုးဂန်းများနှင့် ဘရူနိုင်း စူလတန်ပြည်တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ မနီလာကို ပြန်လည်ကျူးကျော်၍ အစ္စလာမ်ဘာသာကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ မနီလာကို ပြန်သိမ်းရန်အတွက် ဘရူနိုင်းတွင် စစ်သင်္ဘောများကို တည်ဆောက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ယခင်က ဗုဒ္ဓဘာသာပြည်ဖြစ်ခဲ့ပြီး မွတ်ဆလင် ကိုလိုနီ အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ကိုယ်ပိုင် ကျောက်တုံးခံတပ်နှင့် အမြောက်မြားရှိသော အနီးအနားရှိ မင်ဒိုရိုမှာမူ ခရစ်ယာန်နှင့် မွတ်ဆလင် အင်အားကြီးတပ်တို့၏ ပြိုင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်တလင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် မင်ဒါနောင်းမှ မိုးရို့စ်တို့မှ လတ်တလော ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသူများကို ကျွန်ပြုခြင်း နှင့် ၎င်းတို့အား အစ္စလာမ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲစေခြင်းဖြင့် အစ္စလာမ်ပြည်ဖြစ်အောင် ပြန်လည် လုပ်ဆောင်ကြသော်လည်း မနီလာမှ ခရစ်ယာန်တို့က ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖျက်ဆီးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း နှင့် မွတ်ဆလင်တို့၏ ခံတပ်တည်ဆောက်မှုကို ဖျက်ဆီးခြင်း နှင့် ၎င်းတို့ တွေ့ကြုံရသော မွတ်ဆလင်များကို ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြောင်းလဲစေခြင်းတို့ဖြင့် ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွား သွားစေခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် တစ်ချိန်က ချမ်းသာကြွယ်ဝပြီး လူဦးရေ ထူထပ်သော မင်ဒိုရိုရှိမြို့များကို ဖျက်စီးခဲ့ပြီး ထိုဒေသအား ဆင်းရဲမွဲတေသွားစေခဲ့ကာ စစ်မျက်နှာပြင်အဖြစ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/Vol12No.1,Apr1974.pdf|title=Culture Contact and Ethnogenesis in Mindoro up to the End of the Spanish Rule|last=Lopez|first=Violeta B.|date=April 1974|website=|publisher=Asian Studies, Volume XII, Number 1|access-date=3 February 2017}}</ref><ref>Majul, op. cit., p. 108.</ref> စပိန်တို့သည် တရုတ်ဓားပြဗိုလ် လီမာဟောင်း ကိုလည်း အနိုင်ရခဲ့သည်။.<ref>Kurlansky, Mark. (1999). ''The Basque History of the World''. New York: Walker & Company. p. 64. {{ISBN|0-8027-1349-1}}.</ref><ref name="JoaquinPhilBecoming">Joaquin, Nick. (1988). ''Culture and History: Occasional Notes on the Process of Philippine Becoming''. Manila: Solar Publishing.</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအား အစ္စလာမ်အဖြစ် သွတ်သွင်းခြင်းမှ တန်ပြန်ရန်အတွက် စပိန်တို့သည် ဘရူနိုင်းကို ရည်ရွယ်သော<ref name="McAmis 2002 33">{{Harvnb|McAmis|2002|p=33}}</ref><ref>{{cite web|last1=de Sande|first1=Francisco|title=Letter from Francisco de Sande to Felipe II|url=http://www.filipiniana.net/publication/letter-from-francisco-de-sande-to-felipe-ii/12791881675822|website=Filipiniana.net|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120730162315/http://www.filipiniana.net/publication/letter-from-francisco-de-sande-to-felipe-ii/12791881675822|archivedate=July 30, 2012}}</ref> ကက်စတီလန်စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ တားနိတ်တို့မှ စပိန်တို့၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံများဖြစ်သော ဒါပီတန်ပြည် နှင့် ဘူတွမ်ပြည်တို့ကို ကျွန်ပြုရန် တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် ဓားပြတိုက်ခြင်းတို့အား တုံ့ပြန်သည့် အနေနှင့် တားနိတ် နှင့် တီဒိုး စူလတန်ပြည်တို့အား လည်း စစ်မက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="RICKLEFSp25">{{cite book|last =Ricklefs |first =M.C. |title =A History of Modern Indonesia Since c |edition =1300, 2nd |publisher =MacMillan |year =1993 |location =London |url = |doi = |isbn = 978-0-333-57689-2 |page =25}}</ref> ဘရူနိုင်းတိုင်းပြည်တွင် တရားဝင်အုပ်ချုပ်သူဖြစ်သော ပန်ဂီရန် ဆယ်ရီ လီလာ အား ၎င်း၏ ညီအစ်ကိုတော်စပ်သူ စူလတန် ဆိုင်ဖူး ရီဂျယ်မှာ မနာလိုသဖြင့် နေရာမှ ဖယ်ရှားခဲ့သဖြင့် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပန်ဂီရန် ဆယ်ရီလီလာမှ ၎င်းနန်းပြန်ရလျှင် စပိန်လက်အောက်ခံပြည်အဖြစ် နေမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သဖြင့်လည်း ကက်စတီလန်စစ်ပွဲ သည် တရားဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Melo Alip|1964|p=201,317}}</ref> စပိန်တို့သည် မြို့တော်ကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ပန်ဂီရမ် ဆယ်ရီ လီလာအား နန်းပြန်တင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ကံမကောင်း အကြောင်းမလှသဖြင့် ၎င်းမှာ အဆိပ်ခပ်ခံရသည်ဟု ယူဆရသော အကြောင်းဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ရသည်။ စပိန်တပ်များမှာလည်း ဝမ်းရောဂါ ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားသဖြင့် စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ဘရူနိုင်းတော်ဝင် မင်းသမီးမှာ စပိန်တို့နှင့်လိုက်သွားခဲ့ပြီး တွန်ဒိုမှ ခရစ်ယာန် တာဂါးလော့ စစ်သူရဲ အာဂတ်စတင်း ဒီ လီဂတ်ဇပီ နှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ သူမသည် ကိုရမ်ကျမ်းမှ မွတ်ဆလင် မဟုတ်သော ယောက်ျားနှင့် လက်ထပ်သော မွတ်ဆလင်အမျိုးသမီးများအား ကျောက်တုံးဖြင့် ထုသတ်ရန် ဆိုသော အပြစ်ပေးခြင်းကို ရဲဝံ့စွာ ဆန့်ကျင်ပြခဲ့ပြီး<ref>Kecia Ali, Marriage and Slavery in Early Islam. Cambridge, MA: Harvard University Press</ref> သူတို့ လင်မယားသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် မိသားစုဘဝတစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ဘရူနိုင်း-ဖိလစ်ပိုင် ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရခြင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် ဗိသုကာပညာရှင် လီဒရို ဗွီ လော့ဆင်မှ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး နန်းတော်စံအိမ်ဖြစ်လာမည့် အစ်စတန်းနား နူရူ အီမန် အား ဒီဇိုင်းထုတ်ရာတွင် အကူအညီ ပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Largest residential palace|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-residential-palace|publisher=Guinness World Records|accessdate=30 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530064553/http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-residential-palace|archivedate=30 May 2015}}</ref> ဘရူနိုင်းသည်လည်း ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်တွင်လည်း ရှိပြီး ၎င်းနေရာမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် ရှေးအကျဆုံး မိုးသစ်တောရှိရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ အဏ္ဏဝါ ဇီဝမျိုးကွဲပေါင်းစုံရှိရာ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော သန္တာတြိဂံဒေသ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref name=delineating1>Hoeksema BW. 2007.Delineation of the Indo-Malayan Centre of Maximum Marine Biodiversity: The Coral Triangle. In: W. Renema (ed.) Biogeography, Time and Place: Distributions, Barriers and Islands, pp 117–178. Springer, Dordrecht.</ref> စပိန်တို့သည် ၎င်းတို့၏ အရှေ့တောင်အာရှရှိ မွတ်ဆလင်များနှင့် စစ်ပွဲကို ရီကွန်ကွစ်စတာ <ref>Reviving the Reconquista in Southeast Asia: Moros and the Making of the Philippines, 1565–1662 By: Ethan P. Hawkley</ref> ဟု ခေါ်သည့် စပိန်တို့၏ အမိမြေကို အူမာယတ် ကယ်လီဖိတ်ရှိ မွတ်စလင်များမှ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းအား ပြန်လည် ရယူပြီး ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြန်လည်ပြောင်းလဲသည့် ရာစုနှစ် တစ်ခုကြာ တိုက်ပွဲ၏ အစိတ်အပိုင်း အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ စပိန်တို့ ဖိလစ်ပိုင်သို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းသည်လည်း ကမ္ဘာ့ စပိန်-အစ္စလာမ် ပဋိပက္ခ၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်ပြီး<ref>Charles A. Truxillo (2012), Jain Publishing Company, "Crusaders in the Far East: The Moro Wars in the Philippines in the Context of the Ibero-Islamic World War".</ref> ထိုပဋိပက္ခတွင် အနီးအနားရှိ အစောင့်အရှောက်ခံနယ်မြေဖြစ်သော အာချေးစူလတန်ပြည်အား ဗဟိုပြု၍ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ယခင် ခရစ်ယာန်မြေများအား လတ်တလော ကျူးကျော်သိမ်းပိုင်ထားသည့် အော်တမန် ကယ်လီဖိတ်အား တိုက်ခိုက်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ အာချေးသည် တောင်အာရှတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ရာတွင် သာသနာပြု ဗဟိုဌာနဖြစ်ပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာ ဝါးမျိုလာမှုတွင် ၎င်းတို့၏ ဘာသာကို ဆက်လက်စောင့်ထိန်းကြသော အန်နီမစ်များ၊ ဟိန္ဒူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတိုင်းပြည်တို့ကြောင့် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သော ဒေသဖြစ်သည်။ ထိုတိုင်းပြည်များအား အသစ်ရောက်လာသော ခရစ်ယာန်တို့က မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် လိုလားကြသည်။<ref name = "herwig">{{cite book | last =Zahorka | first =Herwig | publisher= Cipta Loka Caraka | title = The Sunda Kingdoms of West Java, From Tarumanagara to Pakuan Pajajaran with Royal Center of Bogor, Over 1000 Years of Propsperity and Glory | year =2007| url =| accessdate = }}</ref> သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ရှိ မွတ်ဆလင် စူလတန်များကမူ တစ်မျိုးတွေးကြပြီး ၎င်းတို့အတွက်မူ အစ္စလာမ်ဘာသာအား ထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ဖြန့်ကျက်ခြင်းသည် ခရစ်ယာန်ကျူးကျော်သူများအား ကာကွယ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု တွေးကြသည်။<ref>[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1226/the-stupidity-of-submitting-to-spanish-sovereignty-sultan-kudarat War Speech by Sultan Muhammad Kudarat: "You men of the Lake! Forgetting your ancient liberty, have submitted to the Castilians. Such submission is sheer stupidity. You cannot realise to what your surrender binds you. You are selling yourselves into slavery to toil for the benefit of these foreigners. Look at the regions that have already submitted to them. Note how abject is the misery to which their peoples are now reduced. Behold the condition of the Tagalogs and of the Visayans whose chief men are trampled upon by the meanest Castilian. If you are of no better spirit than these, then you must expect similar treatment. You, like them, will be obliged to row in the galleys. Just as they do, you will have to toil at the shipbuilding and labor without ceasing on other public works. You can see for yourselves that you will experience the harshest treatment while thus employed. Be men. Let me aid you to resist. All the strength of my Sultanate, I promise you, shall be used in your defence! What matters it if the Castilians at first are successful? That means only the loss of a year's harvest. Do you think that too dear a price to pay for liberty?"]</ref> နှစ်ဖက်စလုံးတွင် တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက်တိုက်ခိုက်ခြင်းအတွက် ကောင်းမွန်မြင့်မြတ်သော အကြောင်းများ ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>Steven Shirley, Guided By God: The Legacy of the Catholic Church in Philippine Politics (Singapore: Marshall Cavendish Academic, 2004).</ref> ခရစ်ယာန်ဘက်တွင် လူမျိုးများ အမျိုးစုံပါဝင်ပြီး မက်စတီဇိုလူမျိုးများ နှင့် မူလက်တိုလူမျိုးများ နှင့် ဒေသရင်း အမေရိကန်လူမျိုးများဖြစ်သော အက်ဇ်တက်၊ မာယာ နှင့် အင်ကာတို့ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ အမေရိကားတွင် စုဆောင်း၍ ပို့လွှတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး စပိန်အရာရှိများက ဦးဆောင်ကာ ဒေသခံ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်း၍ အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်တွင် စစ်ပွဲများ ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ မွတ်ဆလင်ဘက်ခြမ်းတွင်လည်း လူမျိုးပေါင်းစုံ ရှိသည်သာဖြစ်သည်။ ဒေသခံ မလေး စစ်သူရဲများသာမက အော့တမန် တို့ကလည်း စစ်တပ်များကို အနီးအနားရှိ အာချေးသို့ စေလွှတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစစ်တပ်များတွင် တူရကီ၊ အီဂျစ်၊ ဆွာဟီလီ၊ ဆိုမာလီ၊ ဆင်ဒီ၊ ဂူဂျာရတ်တီ နှင့် မလဘာ လူမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။<ref>[https://books.google.com/books?id=jtsMLNmMzbkC&pg=PA39 ''The Cambridge History of Southeast Asia'' by Nicholas Tarling p.39]</ref> ထိုစစ်တပ်များသည် အနီးအနားရှိ ဘရူနိုင်းကဲ့သို့သော စူလတန်ပြည်များသို့လည်း ဖြန့်ကျက်သွားလာကြပြီး ဒေသခံ မူဂျာဟစ်ဒင်များကို ခေတ်ပေါ်အမြောက်မြား မည်သို့မည်ပုံ ပြုလုပ်သည် အစရှိသော တိုက်ခိုက်နည်းနှင့် ဗျူဟာ အသစ်များကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အော့တမန်တို့၏ ထုတ်လုပ်ရေးနည်းလမ်းများနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများမှာ အလွန်ခိုင်မာသည် အစရှိသည့် အော့တမန်တို့၏ မလေးစစ်တပ်အပေါ် လွှမ်းမိုးမှုကို မလေး စူလတန်ပြည်များနှင့် တိုက်ခိုက်သော ခရစ်ယာန်စစ်သားများမှ လေ့လာ တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>''[https://books.google.com/books?id=neUKEvaYPZYC Cambridge illustrated atlas, warfare: Renaissance to revolution, 1492–1792]'' by Jeremy Black p.[&pg=PA16 16]</ref><ref>''[https://www.earthobservatory.sg/resources/publications/mapping-acehnese-past MAPPING THE ACEHNESE PAST]'' Edited by R. MICHAEL FEENER, PATRICK DALY and ANTHONY REID (Page 65: CHAPTER IV, Ottoman-Aceh relations as documented in Turkish sources by İsmail Hakkı Göksoy)</ref> ထိုအချိန်တွင်ပင် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းနှင့် မာလူကူးကျွန်းများတို့တွင် စပိန်တို့၏ ခံတပ်များကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း စပိန်စစ်သားများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ အသစ်ပြောင်းလဲထားသော တားနိတ်စူလတန်ပြည်၊ မိုလက်ကာ မှ ဒေသခံများသည် ၎င်းတို့ကို ပစ်ထားခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်သို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော တုန်နည်းပြည်ကို အုပ်စိုးသူ မင်မင်းဆက်၏ သစ္စာခံ ဂျပန်တွင် မွေးဖွားသော ကိုစင်ဂါမှ ကျူးကျော်ရန် ခြိမ်းခြောက်နေသဖြင့် ၎င်းတို့၏ တပ်များကို ပြန်လည်စုစည်းရန်အတွက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=The Spanish experience in Taiwan, 1626–1642: the Baroque ending of a Renaissance endeavor |publisher=Hong Kong University Press |author=Borao, José Eugenio |year=2010 |page=199 |isbn=978-962-209-083-5 |jstor=j.ctt1xcrpk}}</ref> သို့သော်လည်း စီစဉ်ထားသည့် ကျူးကျော်မှုမှာ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အတွင်းတွင် အခြေချနေထိုင်သူများကို ပစိဖိတ်ကျွန်းများဖြစ်သော ပလောကျွန်းနှင့် မာရီယာနာကျွန်းတို့သို့ ပို့လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://micsem.org/pubs/articles/religion/frames/cathmissionsfr.htm|title=Catholic Missions in the Carolines and Marshall Islands|accessdate=19 July 2019|archivedate=28 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128085201/http://www.micsem.org/pubs/articles/religion/frames/cathmissionsfr.htm}}</ref> ရှာရီယာ ဥပဒေ အရ မွတ်ဆလင် မဟုတ်သောသူများကိုသာ ကျွန်အဖြစ် စေခိုင်းနိုင်သည့်အတွက် အရှေ့တောင်အာရှအား အစ္စလာမ် ဘာသာအဖြစ် ပြောင်းလဲသည့်အချိန်တွင် မွတ်ဆလင်မဟုတ်သော စပိန်ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် အနောက်ဘက်ရှိ မွတ်ဆလင်တိုင်းပြည်များအတွက် ကျွန်လုပ်သားအဖြစ် တင်ပို့ရန်အတွက် အရင်းအမြစ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်လုပ်သားများသည် အရှေ့မှ အနောက်တိုင်းသို့ ပို့ဆောင်ခြင်း ခံရသည်။<ref>Junker, “Trade Competition,” 248–255, and Raiding, 339–343.</ref> မြေထဲပင်လယ်ဒေသတွင်လည်း စပိန်တို့သည် ပင်လယ်၏ ခရစ်ယာန်တို့ နေထိုင်သည့် အပိုင်းတွင် မွတ်ဆလင်တို့၏ ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် တိုက်ခိုက်ခြင်းအား ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနေရသည်။<ref>{{Cite book|title= Christian Slaves, Muslim Masters: White Slavery in the Mediterranean, the Barbary Coast and Italy, 1500-1800|url= https://archive.org/details/trent_0116405722392|last= Davis|first= Robert C.|publisher= Palgrave Macmillan|year= 2003|isbn= 978-0-333-71966-4|location= |pages= |quote= |via= }}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် တကမ္ဘာလုံးတွင် အစ္စလာမ်တို့၏ ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန်တိုက်ခိုက်ခြင်း တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ စပိန်တို့အနေနှင့် နေရာအနှံ့ပူးပေါင်းရင်ဆိုင် တွန်းလှန်နေရသည်။<ref name="McAmis 2002 33"/> သို့သော်လည်း တရုတ် သို့မဟုတ် ဂျပန်တို့နှင့် ကုန်သွယ်သည်လောက် အမြတ်မရသည့်အတွက် စပိန်တို့အနေနှင့် မနီလာ၊ မင်ဒိုရို၊ ပလာဝမ် နှင့် ဇမ်ဘူရန်းဂါး တို့မှ အပ မွတ်စလင်တို့၏ ဒေသကို ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် စိတ်ဝင်စားမှု နည်းပါးလာခဲ့သည်။<ref>AGI AF 18B Antonio de Morga 6 July 1596. These expeditions also aimed to gain control of the trade with China and within the archipelago (Wiliam Henry Scott, Cracks In the Parchment Curtain, Page 47, Year 1978.)</ref> [[File:Spanish Galleon.jpg|thumb|upright|မနီလာနှင့် အကာပူကိုကို ကုန်သွယ်ရာတွင် သုံးသည့် မနီလာ ဂယ်လီယွန်ဟု ခေါ်သော ကုန်သွယ်သင်္ဘောများ]] စပိန်တို့၏ အုပ်စိုးမှုကြောင့် ကျွန်းစုများအတွင်း အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာဖြစ်နေသော နိုင်ငံများကို နိုင်ငံရေးအရ ညီညွတ်အောင် သိသာစွာ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၅၆၅ ခုမှ ၁၈၂၁ ခုနှစ်အထိ ဖိလစ်ပိုင်အား မက္ကဆီကိုတွင် အခြေစိုက်သော စပိန်ပြည်သစ်နယ်မြေ၏ အစိတ်အပိုင်း အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း မက္ကဆီကို လွတ်လပ်ရေး စစ်ပွဲအပြီးတွင် မက်ဒရစ်မှ တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ် စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ ယနေ့ အထိ တည်ဆောက်ခဲ့သမျှထဲတွင် အကြီးဆုံး သစ်သားသင်္ဘောများဖြစ်ကြသော မနီလာ ဂယ်လီယွန်ဟု ခေါ်သော သင်္ဘောများကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ဘိုင်ကောလ်ဒေသ နှင့် ကာဗိုက်ဒေသတို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.themua.org/collections/files/original/34a74c76efdb951655b9bde1213812dc.pdf|title=Astilleros: the Spanish shipyards of Sorsogon|website=Mary Jane Louise A. Bolunia|publisher=Archaeology Division, National Museum of the Philippines|accessdate=October 26, 2015}}</ref> မနီလာ ဂယ်လီရွန်သင်္ဘောများသည် မနီလာ နှင့် မက္ကဆီကိုရှိ အကာပူကို တို့ကြား သွားလာရာတွင် များပြားလှစွာသော ရေတပ်သင်္ဘောများ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် သွားလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite book |author=Williams, Glyn |year=1999 |title=The Prize of All the Oceans |publisher=Viking |location=New York |isbn=978-0-670-89197-9 |page=4}}</ref> ဂယ်လီလွန် သင်္ဘောများသည် ၁၆ ရာစုမှ ၁၉ ရာစုအတွင်း တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်သို့မဟုတ် နှစ်ကြိမ်မျှ ရွက်လွှင့်သွားလာလေ့ ရှိသည်။<ref>Schurz, William Lytle. The Manila Galleon, 1939. p. 193.</ref> မနီလာ ဂယ်လီယွန် သင်္ဘောများသည် ၎င်းတို့နှင့် အတူ လက်တင် အမေရိကမှ ဖိလစ်ပိုင်အတွက် ကုန်စည်များ<ref>1996. "Silk for Silver: Manila-Macao Trade in the 17th Century." ''Philippine Studies'' 44, 1:52–68.</ref> settlers<ref>"Forced Migration in the Spanish Pacific World" By Eva Maria Mehl, page 235.</ref> နှင့် စစ်လက်နက် ဖြည့်တင်းခြင်းများ သယ်ယူသွားလေ့ ရှိသည်။ <ref>[http://www.gutenberg.org/files/16086/16086-h/16086-h.htm Letter from Fajardo to Felipe III From Manila, August 15 1620.(From the Spanish Archives of the Indies)]("The infantry does not amount to two hundred men, in three companies. If these men were that number, and Spaniards, it would not be so bad; but, although I have not seen them, because they have not yet arrived here, I am told that they are, as at other times, for the most part boys, mestizos, and mulattoes, with some Indians (Native Americans). There is no little cause for regret in the great sums that reënforcements of such men waste for, and cost, your Majesty. I cannot see what betterment there will be until your Majesty shall provide it, since I do not think, that more can be done in Nueva Spaña, although the viceroy must be endeavoring to do so, as he is ordered.")</ref> မနီလာမှ အကာပူကို သို့ အပြန်တွင် အာရှမှ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရန် ကုန်စည်များ<ref>Fish, Shirley. The Manila-Acapulco Galleons: The Treasure Ships of the Pacific, with an Annotated List of the Transpacific Galleons 1565–1815. Central Milton Keynes, England: Authorhouse 2011.</ref> နှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မည့်သူများကို <ref>{{cite book|last=Seijas|first=Tatiana|title=Asian Slaves in Colonial Mexico: From Chinos to Indians|url=https://books.google.com/books?id=d-DGAwAAQBAJ|year=2014|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-95285-9}}<br />{{cite web |url=https://15minutehistory.org/2016/01/13/episode-76-the-trans-pacific-slave-trade/ |title=Episode 76: The Trans-Pacific Slave Trade |last1=Rose |first1=Christopher |date=January 13, 2016 |website=15 Minute History |publisher=University of Texas at Austin |access-date=January 13, 2016 |accessdate=19 July 2019 |archivedate=19 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190719171701/https://15minutehistory.org/2016/01/13/episode-76-the-trans-pacific-slave-trade/ }}</ref> အမေရိကားတိုက်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသများသို့ သယ်ဆောင်သွားကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://personal.anderson.ucla.edu/eloisa.borah/chronology.pdf |title=Chronology of Filipinos in America Pre-1989 |author=Eloisa Gomez Borah |year=1997 |website=Anderson School of Management |publisher=University of California, Los Angeles |accessdate=February 25, 2012 |archivedate=8 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208123432/http://personal.anderson.ucla.edu/eloisa.borah/chronology.pdf }}</ref> ကုန်သွယ်မှုမှတဆင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ နှင့် ပီရူးနိုင်ငံတို့မှ ပြောင်းများ၊ ခရမ်းချဉ်သီးများ၊ အာလူးများ၊ ငရုတ်ကောင်းမှုန့်များ၊ ချော့ကလက်များ နှင့် နာနတ်သီးများ အစရှိသည့် စားစရာများကို ဖိလစ်ပိုင်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နီဂရိုးကျွန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် ပထမဆုံး ကမ္ဘာပတ် ရွက်လွှင့်ရာမှ ကျန်ရစ်သူ ဆီဘက်စတိန်း အယ်လ်ကာနို နှင့် ၎င်း၏ သင်္ဘောသားများ၊ သူတို့၏ မျိုးဆက်များကို အခွင့်အာဏာ အပ်နှင်းခဲ့သည်။ မြို့သစ်များကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="JoaquinPhilBecoming" /> ကက်သလစ် သာသနာပြုများမှ အနိမ့်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သူများကို ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>Russell, S.D. (1999) {{cite news |url = http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm |title = Christianity in the Philippines |accessdate = April 2, 2013 |archivedate = 11 May 2019 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190511151342/http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm }}</ref> သူတို့သည် ဘာရော့ငလျင် ဗိသုကာ စတိုင်လ် တည်ဆောက်ထားသော စာသင်ကျောင်းများ၊ တက္ကသိုလ် တစ်ခု၊ ဆေးရုံများနှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>[http://www.aenet.org/manila-expo/page16.htm "The City of God: Churches, Convents and Monasteries"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160512205811/http://www.aenet.org/manila-expo/page16.htm |date=12 May 2016 }}. Discovering Philippines. Retrieved on July 6, 2011.</ref> သူတို့၏ မြို့ရွာများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် စပိန်တို့သည် ပရယ်ဆီဒီယိုဟု ခေါ်သော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခံတပ်များကို ကျွန်းစုများ အနှံ့ တည်ဆောက်၍ တပ်စွဲခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://filipinokastila.tripod.com/fort.html/|title=Fortress of Empire|author=Rene Javellana, S.J.|date=1997|access-date=23 July 2019|archive-date=15 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715191408/http://filipinokastila.tripod.com/fort.html|url-status=dead}}</ref> စပိန်တို့သည် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် အစိုးရကျောင်းများတွင် အခမဲ့ ပညာသင်ကြားခွင့် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{harvnb|Dolan|1991}}, [http://countrystudies.us/philippines/53.htm Education].</ref> ကျွန်စနစ်ကိုလည်း ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထိုပေါ်လစီများကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ အဆမတန် တိုးပွားလာခဲ့သည်။<ref name="Gonzalez93">{{cite web |url=http://www.populstat.info/Asia/philippc.htm |title=The Philippines: historical demographic data of the whole country |accessdate=July 19, 2003 |first=Jan |last=Lahmeyer |year=1996 |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303214300/http://www.populstat.info/Asia/philippc.htm }}</ref><ref>{{cite web |url=http://1898.mforos.com/1026829/7262657-censos-de-cuba-puerto-rico-filipinas-y-espana-estudio-de-su-relacion/ |title=Censos de Cúba, Puerto Rico, Filipinas y España. Estudio de su relación |accessdate=December 12, 2010 |publisher=Voz de Galicia |year=1898 }}</ref> [[File:Landing Balanguingui.jpg|thumb|left|စပိန်ပန်းချီဆရာ အန်တိုနီယို ဘရူဂါဒါ ရေးဆွဲထားသော စပိန်တို့ စူလူးသို့ စူးစမ်းရှာဖွေ ရောက်ရှိခြင်း ပန်းချီကား]] စပိန်တို့ အုပ်ချုပ်နေစဉ် ကာလအတွင်း ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်းမှ ဒေသခံတို့၏ ပုန်ကန်မှုများစွာကို ရင်ဆိုင်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ပြင်ပရှိ တရုတ်နှင့် ဂျပန် ပင်လယ်ဓားပြများ၊ ဒတ်ချ်၊ အင်္ဂလိပ်၊ ပေါ်တူဂီ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှမှ မွတ်ဆလင်တို့၏ စစ်ရေး အရ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံကို ဂျပန်မှ အင်ဒိုနီးရှား အထိ လခြမ်းပုံစံ ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်သည်နှင့် ကြုံရသော်လည်း ထိုသို့ လာရောက်တိုက်ခိုက်သူများကို တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ စပိန်တို့ အုပ်ချုပ်စဉ်အတွင်း ဖိလစ်ပိုင်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် အရင်းအနှီးကြီးမားစွာ ပေးဆပ်ခဲ့ရသည်။ ၁၇ ရာစုအတွင်း အနောက်ဘက်မှ ဒတ်ချ်တို့နှင့် ကာလ ကြာရှည်စွာ စစ်ဖြစ်ပွားခြင်း နှင့် အတူ တောင်ဘက်မှ မွတ်ဆလင်တို့နှင့် ကြိုကြားကြိုကြား ဆိုသကဲ့သို့ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခြင်း နှင့် မြောက်ဘက်မှ ဂျပန်-တရုတ်တို့၏ ဝိုကိုး ပင်လယ်ဓားပြများကို တိုက်ခိုက်နေရခြင်းတို့ကြောင့် ကိုလိုနီဘဏ္ဍာများမှာ ဒေဝါလီခံရလု နီးနီး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ <ref>{{Harvnb|Dolan|1991}}, [http://countrystudies.us/philippines/4.htm The Early Spanish Period].</ref> ထို့အပြင် အမြဲလိုလို စစ်ဖြစ်နေရခြင်းကြောင့် မက္ကဆီကို နှင့်<ref>"In Governor Anda y Salazar’s opinion, an important part of the problem of vagrancy was the fact that Mexicans and Spanish disbanded after finishing their military or prison terms "all over the islands, even the most distant, looking for subsistence."" ~CSIC riel 208 leg.14</ref>ပီရူး မှ စေလွှတ်လိုက်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် အခြေစိုက်သော စပိန်စစ်သားများ အများအပြား တပ်ပြေးခြင်းနှင့် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ ရသည်။ <ref>Garcıa de los Arcos, "Grupos etnicos," ´ 65–66</ref><ref>CSIC ser. Consultas riel 301 leg.8 (1794)</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် စစ်သားအဖြစ်နှင့် အသင့်လျှော်ဆုံးနှင့် အသန်မာဆုံး သူများသာ စစ်မှုထမ်းရန် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးခြင်းမှာ ကျွန်းစုများ အနှံ့ စစ်ပွဲများ တိုက်ခိုက်ရန်နှင့် အခြားနေရာများတွင် ခံတပ်များနှင့် အများပြည်သူသုံး အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရန် စပိန်တို့မှ ငှားရမ်းထားသော ဒေသခံ ဖိလစ်ပိုင် စစ်သူရဲများနှင့် အလုပ်သမားများ ကြားတွင်လည်း ကြုံတွေ့ရသည်။ စစ်ပွဲများ ဆက်တိုက် တိုက်နေရခြင်း၊ လခမရခြင်း၊ နေရာပြောင်းနေရခြင်းနှင့် ငတ်မွတ်ခြင်း စသော အခြေအနေများကို ပြင်းထန်စွာ ရင်ဆိုင်နေရသဖြင့် လက်တင်အမေရိကမှ ပို့လွှတ်လိုက်သော စစ်သားများနှင့် ဒေသအတွင်း ရှာဖွေခန့်အပ်ထားသော စစ်သူရဲများနှင့် အလုပ်သမားများမှာ သေဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် ကစဉ့်ကလျား တပ်ပျက်၍ ဥပဒေမရှိသော ကျေးလက်ဒေသရှိ ပုန်ကန်သူ ဒေသခံများ အကြား ခြေသလုံးအိမ်တိုင် အဖြစ်နေထိုင်ကြခြင်း တို့ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး အိန္ဒိယမှ ကျွန်ပြုခံထားရသော ကျွန်များနှင့်<ref>The Diversity and Reach of the Manila Slave Market Page 36</ref> နီဂရီတို့ ခြေသလုံးအိမ်တိုင် လှည့်လည်သွားလာနေကြသူများမှာ ဗလက္ကာယပြုခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်တန်ဆာလုပ်ငန်းမှ တဆင့် ,<ref>"The descendants of Mexican mestizos and native Filipinos were numerous but unaccounted for because they were mostly the result of informal liasons." ~Garcia de los Arcos, Forzados, 238</ref> သွေးနှောသွားကြပြီး မြို့များနှင့် မြို့ကြီးများတွင် စပိန်တို့ အပြင်းအထန် ကြိုးစားထိန်းသိမ်း ထားခဲ့ရသော လူမျိုးရေး ခွဲခြားမှုမှာ နောက်တစ်ဆင့် ထပ်မံ ဝေဝါးသွားခဲ့ရသည်။.<ref name="ReferenceC">Tomás de Comyn, general manager of the Compañia Real de Filipinas, in 1810 estimated that out of a total population of 2,515,406, "the European Spaniards, and Spanish creoles and mestizos do not exceed 4,000 persons of both sexes and all ages, and the distinct castes or modifications known in America under the name of mulatto, quarteroons, etc., although found in the Philippine Islands, are generally confounded in the three classes of pure Indians, Chinese mestizos and Chinese." In other words, the Mexicans who had arrived in the previous century had so intermingled with the local population that distinctions of origin had been forgotten by the 19th century. The Mexicans who came with Legázpi and aboard succeeding vessels had blended with the local residents so well that their country of origin had been erased from memory.</ref>ထိုအခြေအနေများကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်ကို အုပ်ချုပ်ရန် အခက်အခဲများ ပိုမို တိုးပွားလာခဲ့ရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မနီလာကို အပိုင်စားရသော တော်ဝင်မြို့စားမှ စပိန် ဒုတိယမြောက် ချားလ်ဘုရင်ထံ စာရေးပြီး ထိုကိုလိုနီကို စွန့်လွှတ်ရန် အကြံပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ကို အခြေစိုက်၍ အရှေ့ဖျားဒေသကို ခရစ်ယာန်အဖြစ်ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားမည်ဆိုသော ဘာသာရေး နှင့် သာသာနာပြုရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များက ထိုအကြံပေးချက်ကို အောင်မြင်စွာ ဆန့်ကျင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Blair, E., Robertson, J., & Bourne, E. (1903). The Philippine islands, 1493–1803 : explorations by early navigators, descriptions of the islands and their peoples, their history and records of the Catholic missions, as related in contemporaneous books and manuscripts, showing the political, economic, commercial and religious conditions of those islands from their earliest relations with European nations to the beginning of the nineteenth century. Cleveland, Ohio.</ref>အကျိုးအမြတ်မရသော စစ်ကြောင့် ပျက်စီးနေသော ဖိလစ်ပိုင်ကိုလိုနီမှာ စပိန်ဘုရင်မှ ထောက်ပံ့ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ နယူးစပိန် (မက္ကဆီကို) ဘုရင်ခံထံမှ ရရှိသော အခွန်အခများနှင့် အမြတ်အစွန်းများမှ ရရှိသော ထောက်ပံ့ငွေများကြောင့် ဆက်လက်ရှင်သန်ခဲ့ပြီး ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ ပိုတိုဆီရှိ မီတား ခေါ် အဓ္ဓမ ခိုင်းစေမှု စနစ်ဖြင့် ရာပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာသော အင်ကာလူမျိုးတို့၏ အသက်များကို ရင်း၍ သတ္တုတွင်းများမှ စုဆောင်းတူးဖော် ရရှိခဲ့သော ငွေသားတန်ချိန် ၇၅ တန်ကို နှစ်စဉ် ပို့ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Cole|first=Jeffrey A.|title=The Potosí mita, 1573–1700 : compulsory Indian labor in the Andes|url=https://archive.org/details/potosmita15731700000cole|year=1985|publisher=Stanford University Press|location=Stanford, Calif.|isbn=978-0804712569|pages=[https://archive.org/details/potosmita15731700000cole/page/20 20]}}</ref> သို့သော်လည်း ပြန်မရနိုင်သော လူ့အသက်များကို ရင်း၍ တူးဖော်ခဲ့ရပြီး အဖိုးတန် သတ္တုများ ဖြစ်သဖြင့် တူးဖော်ရရှိရန် အကန့်အသတ်ရှိသော ငွေသတ္တုများမှာ ကျွန်းစုနေရာ အနှံ့အပြားရှိ ခံတပ်များတွင် တပ်စွဲထားပြီး အစဉ်တစိုက် ကျူးကျော်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် ငတ်မွတ်နေသော သို့မဟုတ် သေလုမျောပါး ဖြစ်နေသော စပိန်၊ မက္ကဆီကို၊ ပီရူး နှင့် ဖိလစ်ပိုင် စစ်သားများထံသို့ အနည်းငယ်မျှသာ ရောက်ရှိပြီး မနီလာရှိ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အာရပ်နှင့် မလေးကုန်သည်များမှ စပိန်လူမျိုးများအား ၎င်းတို့၏ အဖိုးတန်သတ္တုများကို ပိုးထည်များ၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ၊ ပုလဲများ နှင့် အမွှေးနံ့သာများ အစရှိသည်တို့နှင့် လဲလှယ် ရောင်းချခြင်းဖြင့် ကုန်ဆုံး သွားခဲ့သည်။ ထိုကုန်ပစ္စည်းများမှာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သော်လည်း အမေရိကန်တို့၏ ငွေသတ္တုများမှာမူ တူးဖော်ရာတွင် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရနိုင်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မနီလာရှိ နှစ် ၂၀၀ သက်တမ်းရှိသော ခံတပ်များမှာ အစောပိုင်း စပိန်ကိုလိုနီနယ်ချဲ့များ တည်ဆောက်ခဲ့သည်အတိုင်းသာ ရှိနေပြီး များစွာ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှု မရှိခဲ့ပေ။<ref name=tracy1995p12p55>{{Harvnb|Tracy|1995|pp=12, 55}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် မနီလာသို့ ဗြိတိသျှတို့ ခဏမျှ သိမ်းယူနိုင်ရန် အခြေအနေ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် [[ခုနစ်နှစ်စစ်]] ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ၁၇၆၂ မှ ၁၇၆၄ အထိ မနီလာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဗြိတိသျှတို့သည် ၎င်းတို့၏ အောင်မြင်မှုကို မနီလာ အပြင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ချဲ့ထွင်နိုင်ခြင်း မရှိသဖြင့် စိတ်ပျက်လက်ပျက် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ၁၇၆၃ ပါရီစာချုပ်အရ စပိန်တို့ ပြန်လည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ <ref name=Agoncillo /><ref name=Halili>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=gUt5v8ET4QYC&pg=PA119 |title=Philippine History |last=Halili |first=Maria Christine N. |publisher=Rex Bookstore |year=2004 |pages=119–120 |isbn=978-971-23-3934-9 }}</ref><ref name=DeBorja>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=xXpiujH2uOwC&pg=PA81 |title=Basques in the Philippines |last=de Borja |first=Marciano R. |publisher=University of Nevada Press |year=2005 |pages=81–83 |isbn=978-0-87417-590-5 }}</ref> စပိန်-မိုရို စစ်ပွဲမှာ နှစ်ရာပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစု၏ နောက်ဆုံး တစ်စိတ်တွင် စပိန်တို့သည် မင်ဒါနောင်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အောင်မြင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆူလူး စူလတန်ပြည်မှ မိုရို မွတ်စလင်တို့မှာ စပိန်တို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။ [[File:Katipuneros.jpg|thumb|ကာတီပူနီရိုဟု သိကြသော ဖိလစ်ပိုင် တော်လှန်ရေးသမားများ၏ ဓာတ်ပုံ]] ၁၉ ရာစုတွင် ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဆိပ်ကမ်းများမှာ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အတွက် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ယခင်က အိုင်ဘေးရီးယန်းကျွန်းဆွယ်တွင် မွေးဖွားသော စပိန်များသာ ကြီးစိုးထားသည့် အစိုးရ ရာထူးများကို ချမ်းသာကြွယ်ဝလာကြသော ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားသော စပိန်လူမျိုးများ (ခရီရိုလော့စ်) <ref>{{cite journal |url=http://www.gutenberg.org/files/38269/38269-h/38269-h.htm#pb139 |title=A History of the Philippines |last=Barrows |first=David |year=2014 |volume=1 |page=179 |quote=Within the walls, there were some six hundred houses of a private nature, most of them built of stone and tile, and an equal number outside in the suburbs, or ''{{lang|es|arrabales}}'', all occupied by Spaniards (''{{lang|es|todos son vivienda y poblacion de los Españoles}}''). This gives some twelve hundred Spanish families or establishments, exclusive of the religious, who in Manila numbered at least one hundred and fifty, the garrison, at certain times, about four hundred trained Spanish soldiers who had seen service in Holland and the Low Countries, and the official classes.}}</ref> နှင့် ကပြားများ (မက်စတီဇော့စ်) တို့ အပြင် စပိန်အမေရိကန် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ လျှောက်ထားရယူနိုင်လာကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားသော မာဆယ်လို အက်ဇ်ကာရာဂါ ပါလ်မယ်ရိုသည် ကြယ်သုံးပွင့်အဆင့် ဗိုလ်ချုပ် ရာထူးဖြင့် တော်လှန်ရေးသမားများမှ ဖြုတ်ချခဲ့သော ဘော်ဘွန်း မင်းဆက်အား နန်းပြန်တင်ပေးနိုင်ခဲ့သဖြင့် သူရဲကောင်း တစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး စပိန်-ဖိလစ်ပိုင်တို့ အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သူသည် နောက်ဆုံးတွင် စပိန်အင်ပိုင်ယာ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သူကောင်းမျိုးနွယ်ရာထူးများအတွင် အထူးဂုဏ်ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခြင်းခံရသော<ref name="Manila, My Manila">{{cite book|author=Joaquin, Nick|title=Manila, My Manila|publisher=Vera-Reyes, Inc.|year=1990|isbn=|pages=|url=}}</ref> အော်ဒါအော့ဖ် ဂိုးလ်ဒင်းဖလိ ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ကျွန်းများအတွင်း သူပုန်ထရန် နှင့် လွတ်လပ်ရေး အတွက် အကြံအစည်များ စတင်ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။ လက်တင်အမေရိကသားများ <ref>"Officers in the army of the Philippines were almost totally composed of Americans," observed the Spanish historian José Montero y Vidal. "They received in great disgust the arrival of peninsular officers as reinforcements, partly because they supposed they would be shoved aside in the promotions and partly because of racial antagonisms."</ref> နှင့် ခရီရိုလော့စ်များမှာ စပိန်ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်အတွင်း အရာရှိများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း လက်တင်အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေး စစ်ပွဲများကြောင့် သူတို့၏ သစ္စာရှိမှုကို သံသယဝင်လာခဲ့ပြီး သူတို့၏ နေရာတွင် စပိန်တွင် မွေးဖွားသော အရာရှိများဖြင့် အစားထိုး လာခဲ့သည်။ ထိုစပိန်ဖွား အရာရှိများမှာ သူတို့ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည့် ပြည်သူများအပေါ်တွင် အာရုံ စူးစိုက်မှု နည်းပါးပြီး စပိန်သို့ မပြန်မီ ၎င်းတို့ဘာသာ ချမ်းသာကြွယ်ဝစေရန် အတွက်သာ ဆန္ဒရှိကြသည့် ဒေသခံများ၏ အကျိုးထက် စပိန်နိုင်ငံ၏ အကျိုးကိုသာ လိုလားသော ခေါင်းပုံဖြတ်သူများသာ အများစု ဖြစ်ကြသည်။ ခရီရိုလို နှင့် လာတီနိုတို့မှာ သူတို့၏ မြေကို ချစ်သောစိတ်နှင့် သူတို့၏ ပြည်သူများ ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို မြင်ရခြင်းကြောင့် အုံကြွလာကြပြီး သူတို့၏ လူမျိုးကြောင့်နှင့် အမိမြေကို မမှိတ်မသုံ သစ္စာရှိမှုကြောင့်တို့သာ ခန့်အပ်ထားခြင်းခံထားရသော ခေါင်းပုံဖြတ်သူ ကျွန်းဆွယ်သားတို့အပေါ် အမုန်းမီးများ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားပြီး ပိုမိုချမ်းသာသော စပိန်တွင် အလွန်အောင်မြင်ကျော်ကြားမှု ရခဲ့သော်လည်း ဆင်းရဲသော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင်သာ ပြန်လည် အမှုထမ်းခဲ့သော စစ်သား အန်ဒရေ နိုဗာလက် ၏ ပုန်ကန်ထကြွမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၎င်းအား ဒေသခံ စစ်သားများက ထောက်ခံကြသလို ယခင်က ဖိလစ်ပိုင် စပိန်တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သော အရာရှိများဖြစ်ပြီး ယခုအခါ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် မက္ကဆီကို၊ ကိုလံဘီယာ၊ ဗင်နီဇွဲလား၊ ပီရူး၊ ချီလီ၊ အာဂျင်တီးနား နှင့် ကော့စတာရီကာ နိုင်ငံတို့တွင် နေထိုင်ကြသောသူများကလည်း ထောက်ခံခဲ့သည်။<ref>Garcia de los Arcos has noted that the Regiment of the King, which had absorbed a large percentage of Mexican recruits and deportees between the 1770s and 1811, became the bastion of discontent supporting the Novales mutiny. ~Garcia de los Arcos, “Criollismo y conflictividad en Filipinas a principios del siglo XIX,” in El lejano Oriente espanol: Filipinas ( ˜ Siglo XIX). Actas, ed. Paulino Castaneda ˜ Delgado and Antonio Garcia-Abasolo Gonzalez (Seville: Catedra General Casta ´ nos, ˜ 1997), 586.</ref> ထိုပုန်ကန်မှုသည် ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းခံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်းသည် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေး၏ အစဖြစ်သော ကာဗိုက်သူပုန်ထမှုအတွက် အကြို နိမိတ်ပြခဲ့သည်။ <ref name=Agoncillo /><ref name="Cavite Mutiny">Nuguid, Nati. (1972). [http://stuartxchange.com/CaviteMutiny.html "The Cavite Mutiny"]. in Mary R. Tagle. ''12 Events that Have Influenced Philippine History''. [Manila]: National Media Production Center. Retrieved December 20, 2009 from [http://stuartxchange.com/ StuartXchange Website].</ref><ref name="ReferenceB">[[Nick Joaquin|Joaquin, Nick]]. ''A Question of Heroes''.</ref><ref name=RichardsonBonifacio>{{cite web |url=http://kasaysayan-kkk.info/docs.ab.240497.jn.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115200707/http://kasaysayan-kkk.info/docs.ab.240497.jn.htm|archivedate=January 15, 2013|title=Andrés Bonifacio Letter to Julio Nakpil, April 24, 1897 |website=Documents of the Katipunan |author=Richardson, Jim |date=January 2006 |accessdate=December 19, 2009}}</ref> [[File:Theodora alonzo quintos.jpg|thumb|209x209px|တီယိုဒိုရာ အလွန်ဆို ရီယာလွန်ဒါ]] အာဇာနည် ကက်သလစ်ရဟန်း ၃ ပါး ဖြစ်သော မာရီယာနို ဂိုမက်ဇ်၊ ယိုဆေး ဘားဂို့စ် နှင့် ဂျာဆင်တို ဇာမိုရာ (ဂွန်ဘာဇာ ဟု စုပေါင်း၍ သိကြသည်။) တို့အား ပုန်ကန်ရန်လှုံ့ဆော်မှုဖြင့် ကိုလိုနီ အာဏာပိုင်များက စွပ်စွဲ ကွပ်မျက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၇၂ တွင် တော်လှန်ရေး စိတ်ဓာတ်များ နိုးကြားလာခဲ့ကြသည်။ <ref name="Cavite Mutiny" /><ref name="ReferenceB" /> ထို့အတွက်ကြောင့် စပိန်တွင် မာဆယ်လို အိတ်ချ် ဒယ် ပီလာ၊ ယိုဆေး ရိုင်ဇယ် နှင့် မာရီယာနိုပေါင့်စ် တို့ ဦးဆောင်လှုပ်ရှားသော ဝါဒဖြန့် လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ပေါ်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ရန် လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ ရိုင်ဇယ်သည် အကြမ်းဖက် တော်လှန်ရေးကို ဆန့်ကျန်ပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ ပြောင်းလဲရေးအတွက် နှိုးဆော်ခဲ့သော်လည်း သူ့အား ၁၈၉၆ ဒီဇင်ဘာ ၃၀ တွင် ပုန်ကန်မှုဖြင့် ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ သူသည် ကျူးဘားတော်လှန်ရေး အတွင်း စပိန်တို့ဘက်မှ ဆရာဝန် အဖြစ် ပါဝင်ကူညီပေးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ စပိန်တို့သည် အကြမ်းဖက်တော်လှန်ရေးအား ဆန့်ကျင်သော သူရဲကောင်းအား သတ်ဖြတ်ပစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စိတ်အားထက်သန်သော သစ္စာခံများကို အစွန်းရောက်သူပုန်များ အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခဲ့သလိုပင် ဖြစ်သည်။<ref name="ReferenceA1">{{cite book |last=Ocampo |first=Ambeth |author-link=Ambeth Ocampo |title=Rizal Without the Overcoat |place=Pasig City |publisher=Anvil Publishing, Inc. |year=1999 |edition=Expanded |isbn=978-971-27-0920-3|title-link=Rizal Without the Overcoat }}</ref> ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် အတိုက်အခံများနှင့် ကြုံရသဖြင့် စပိန်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးကို လက်နက်ကိုင် တိုက်ယူရန် အတွက် အန်ဒရေ ဘိုနီဖာရှိုသည် ၁၈၉၂တွင် စစ်သွေးကြွ မြေအောက်အဖွဲ့ဖြစ်သော ကာတီပူနန်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name=RichardsonBonifacio /> ဘိုနီဖာရှိုနှင့် ကာတီပူနန်တို့သည် ၁၈၉၆တွင် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ကာတီပူနန်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ကာဗိုက်နယ်မှ မက်ဂ်ဒါလို အဖွဲ့သည် ဘိုနီဖာရှို၏ တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် ရာထူးနေရာကို စိန်ခေါ်ခဲ့ပြီး အယ်မလီယို အာဂွီနယ်လ်ဒိုက ထိုနေရာကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။ ၁၈၉၈ တွင် ကျူးဘား၌ စပိန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင်သို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အာဂွီနယ်လ်ဒိုသည်ကာဗိုက်နယ် ကာဝစ်မှ ၁၈၉၈ ဇွန်လ ၁၂ ရက်တွင် စပိန်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘာရာဆိုအင် ဘုရားကျောင်း၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name=Agoncillo /> ====အမေရိကန် အုပ်စိုးစဉ် ကာလ==== [[File:Battle of Paceo.jpg|thumb|ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်စစ်ပွဲအတွင်း ပါစီယို တိုက်ပွဲကို ပုံဖော်ထားသော ပန်းချီကား]] စပိန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲတွင် အမေရိကန်တို့ အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် စပိန်တို့သည် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများကို ပျူရီတိုရီကို နှင့် ဂူအမ်ကျွန်းတို့နှင့် အတူ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite journal|last1=Halstead|first1=M|title=The Story of the Philippines|journal=Nature|volume=70|issue=1811|pages=248–249|date=1898|bibcode=1904Natur..70..248T|doi=10.1038/070248a0}}</ref>၁၈၉၈ ပါရီ စာချုပ်အရ စပိန်တိုအား အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂၀ ကို လျော်ကြေး အဖြစ် ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>Price, Michael G. (2002). Foreword. In A.B. Feuer, [https://books.google.com/books?id=f-2Qef1JSjsC&printsec=frontcover ''America at War: the Philippines, 1898–1913''] (pp. xiii–xvi). Westport, Connecticut: Greenwood. {{ISBN|0-275-96821-9}}.</ref> အမေရိကန်တို့သည် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခါစ တိုင်းပြည်သစ် ဖြစ်သည့် ပထမ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို အသိအမှတ်မပြုကြောင်း ပိုမိုထင်ရှားလာသည့် အခါတွင် ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်စစ်ပွဲ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခွဲထွက်သွားသော ကန်တိုနယ် နီဂရိုး သမ္မတနိုင်ငံမှ သမ္မတ အန်နီစီတို လက်ဆန်၏ ဖိတ်ကြားမှုကို ရရှိပြီးနောက် ဗိုလ်မှူးချုပ် ဂျိမ်း အက်ဖ် စမစ်သည် ဘာကိုလော့ သို့ ၁၈၉၉ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်တွင် စစ်ရေးဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Linn |first=Brian McAllister |title=The Philippine War, 1899–1902 |url=https://books.google.com/books?id=PSJGPgAACAAJ |year=2000 |publisher=University Press of Kansas |isbn=978-0-7006-1225-3|pages=75–76}}</ref> စစ်ပွဲကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်ပြည်သူ ၂၀၀,၀၀၀ အနည်းဆုံး သေဆုံးခဲ့ရပြီး အများအားဖြင့် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းနှင့် ရောဂါဘယတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book|last=Burdeos|first=Ray L.|title=Filipinos in the U.S. Navy & Coast Guard During the Vietnam War|url=https://books.google.com/books?id=tN__4jLTnd8C|year=2008|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4343-6141-7|ref=harv|page=14}}</ref> ပထမ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော် စစ်ရှုံးခဲ့ပြီးနောက် ကျွန်းစုများကို အမေရိကန် ကျွန်းစုအစိုးရမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ <ref name=Gates>{{cite book |author=Gates, John M. |chapterurl=http://www3.wooster.edu/history/jgates/book-ch3.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100805061319/http://www3.wooster.edu/history/jgates/book-ch3.html|archivedate=August 5, 2010|title=The U.S. Army and Irregular Warfare |chapter=The Pacification of the Philippines |date=November 2002 |accessdate=February 20, 2010}}</ref> အမေရိကန်တို့သည် အခြားသော ပုန်ကန်ထကြွသော ပြည်နယ်များကို ဆက်လက်နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ဆုတ်ယုတ်လာသော ဆူလူးစူလတန်ပြည် အပါအဝင် ပုန်ကန်ထကြွသော တာဂါးလော့ သမ္မတနိုင်ငံနှင့် မင်ဒါနောင်းရှိ ဇမ်ဘိုယမ်ဂါ သမ္မတနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။ <ref name=Bates>{{cite web|url=http://www.philippineupdate.com/Bates.htm|title=The Bates Treaty|first=Madge|last=Kho|publisher=PhilippineUpdate.com|accessdate=December 2, 2007}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.zamboanga.com/history/republic_of_zamboanga.html |title=History of The Republic of Zamboanga (May 1899 – March 1903) |date=July 18, 2009|publisher=Zamboanga.com|location=Zamboanga City, Philippines|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201023553/http://zamboanga.com/history/republic_of_zamboanga.html |archivedate=December 1, 2010 |dead-url=no |accessdate=August 13, 2010}}</ref> ထိုအချိန်ကာလ အတွင်း ဖိလစ်ပိုင်၏ ယဉ်ကျေးမှု ပြန်လည်ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်နယ်ပယ် နှင့် စာပေနယ်ပယ်တို့မှာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://boxofficemojo.com/intl/philippines/yearly/|title=2014 Philippines Yearly Box Office Results|website=boxofficemojo.com}}</ref><ref name="books.google.com">Armes, Roy. [https://books.google.com/books?id=qFDnqIwdr8EC&printsec=frontcover&dq=intitle:Third+intitle:World+intitle:film+intitle:making+intitle:and+intitle:the+intitle:west&hl=en&ei=tXsrTdbEB4H88AbOltD3AQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false "Third World Film Making and the West"], p.152. University of California Press, 1987. Retrieved on January 9, 2011.</ref><ref>[http://su.diva-portal.org/smash/get/diva2:200615/FULLTEXT01.pdf "The Role of José Nepomuceno in the Philippine Society: What language did his silent film speaks?"]. Stockholm University Publications. Retrieved on January 28, 2014.</ref> ဒန်နီယယ် ဘန်းဟန်မှ မနီလာအား ခေတ်သစ်မြို့တော် တစ်ခု အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးမည့် ဗိသုကာ အစီအမံကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။<ref>Moore, Charles (1921). [https://books.google.com/books?id=aR7iAAAAMAAJ&pg=PA162 "Daniel H. Burnham: Planner of Cities"]. Houghton Mifflin and Co., Boston and New York.</ref> ၁၉၃၅ တွင် ဖိလစ်ပိုင် အား ဓနသဟာယနိုင်ငံ အဆင့် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး မန်နျူရယ်ကွီဇုန်မှာ သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အမျိုးသား ဘာသာစကားကို သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများ မဲပေးခွင့်နှင့် မြေယာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတို့ကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။<ref name="ReferenceA2">Molina, Antonio.'' The Philippines: Through the centuries''. Manila: University of Sto. Tomas Cooperative, 1961. Print.</ref><ref name="Manapat, Carlos 2010">Manapat, Carlos, et al.'' Economics, Taxation, and Agrarian Reform''. Quezon City: C&E Pub., 2010.Print.</ref> ====ဂျပန် အုပ်စိုးစဉ် ကာလ==== [[File:Douglas MacArthur lands Leyte1.jpg|thumb|၁၉၄၄ အောက်တိုဘာ ၂၀ လေးတဲ တိုက်ပွဲအတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒေါက်ဂလပ် မက်အာသာ ကမ်းတက်လာစဉ်]] နောက်ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ လွတ်လပ်ရေး အရယူမည့် အကြံမှာ ဂျပန်အင်ပိုင်ယာ၏ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဂျပန်တို့က ယိုဆေး ပီ လော်ရယ် ဦးဆောင်သော ရုပ်သေးအစိုးရဖြင့် ဒုတိယ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံအား ဂျပန်၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံ အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်း ဂျပန်တို့မှ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဘာတာအန်း သေမင်းတမန် ချီတက်ခြင်း နှင့် မနီလာစစ်ပွဲ အထွဋ်အထိပ် ရောက်ချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မနီလာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတို့ကဲ့သို့သော စစ်ရာဇဝတ်မှုများကိုလည်း ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ <ref>White, Matthew. [http://users.erols.com/mwhite28/battles.htm#Manila "Death Tolls for the Man-made Megadeaths of the 20th Century"]. Retrieved August 1, 2007.</ref> ၁၉၄၄တွင် ကွီဇုန်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်ပြေးအဖြစ် တိမ်းရှောင်ရင်း ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ဆာဂျီယို အိုစမီနာက ၎င်း၏ နေရာအား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုအတွင်း ကျွန်းတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းခြင်း နည်းဗျူဟာကို ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ဂျပန်နေမဝင် အင်ပါယာမှ အောင်နိုင်ထားခဲ့သော နယ်မြေများကို ပြန်လည် ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းမှ ၁၉၄၄ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်း အထိ ဖိလစ်ပိုင် ပြောက်ကျားတော်လှန်မှု<ref name="McAAE">{{cite web |url=https://www.pbs.org/wgbh/amex/macarthur/sfeature/bataan_guerrilla.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170128153210/https://www.pbs.org/wgbh/amex/macarthur/sfeature/bataan_guerrilla.html|archivedate=January 28, 2017 |title=The Guerrilla War |website=[[American Experience]] |publisher=[[Public Broadcasting Service|PBS]] |accessdate=February 24, 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.maranao.com/bangsamoro/0506-japan_invasion.htm |title=The Japanese Invasion |first=Salah |last=Jubair |publisher=Maranao.Com |accessdate=February 23, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100727232925/http://www.maranao.com/bangsamoro/0506-japan_invasion.htm |archivedate=July 27, 2010 |df= }}</ref> များအား အမေရိကန် ရေတပ် ရေငုပ်သင်္ဘောများနှင့် လေထီးဖြင့် ချပေးခြင်းတို့က ပံ့ပိုးမှု ပေးပြီး အားပေးအားမြှောက်ပြုခဲ့သည်။ ပြောက်ကျားများ အနေနှင့် ဂျပန်စစ်တပ်အား ဖိအားပေးနိုင်ရန် ဖြစ်ပြီး ကျေးလက်ဒေသများ၊ တောအုပ်များနှင့် တောင်ကုန်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ ပြောက်ကျားစစ်သည် အလွန်ထိရောက်သဖြင့် ဂျပန်အင်ပိုင်ယာ အနေနှင့် ပြည်နယ် ၄၈ ခု အနက် ၁၂ ခုကိုသာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book |first=Dominic J. |last=Caraccilo |title=Surviving Bataan And Beyond: Colonel Irvin Alexander's Odyssey As A Japanese Prisoner Of War |url= https://books.google.com/books?id=aWfqFW_OFmQC |year=2005 |publisher=Stackpole Books |isbn=978-0-8117-3248-2 |page= [https://books.google.com/books?id=aWfqFW_OFmQC&pg=PA287 287]}}</ref> အမေရိကန်တို့ အပေါ် သစ္စာခံထားသော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး အများစု အနေနှင့် ယုံကြည်ထားသည်မှာ ဂျပန်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်လျှင် သူတို့အတွက် လွတ်လပ်ရေး ရမည် ဖြစ်ပြီး ယခင်ကတည်းက ကတိရရှိထားသည့်အတိုင်း လွတ်လပ်သောနိုင်ငံ ထူထောင်နိုင်မည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မဟာမိတ်များက ဖိလစ်ပိုင်တို့အား ဂျပန်အင်ပိုင်ယာမှ လွတ်မြောက်အောင် တိုက်ခိုက်ရာတွင် သမိုင်းကြောင်းတလျှောက် စုစုပေါင်း နစ်မြုပ်မှု တန်ချိန် အများဆုံး စစ်ပွဲဖြစ်သော လေးတဲပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref name="Woodward1947">{{cite book |title=The Battle for Leyte Gulf |last=Woodward |first=C. Vann |year=1947 |publisher=Macmillan |location=New York |isbn= |pages= |url=https://archive.org/details/battleforleytegu0000cvan}}</ref><ref>"Lieutenant Ramsey's War" by Edwin Price Ramsey and Stephen J. Rivele.Published by Knightsbride publishing Co, Los Angeles, California</ref> မဟာမိတ်တပ်တို့မှ ဂျပန်တို့အား ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ခန့်မှန်းခြေ အားဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး တစ်သန်းကျော် သေဆုံးမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။<ref name=Rottman>Rottman, Gordon L. (2002). [https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC ''World War 2 Pacific Island Guide – A Geo-Military Study'']. Westport, Connecticut: Greenwood Press. p. [https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA318&dq=#v=onepage&q&f=false 318]. {{ISBN|0-313-31395-4}}.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-Cebu.html|title=Cebu|publisher=encyclopedia.com, citing The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition.|accessdate=July 4, 2010}}</ref><ref>{{cite book|last=Zaide|first=Sonia M.|title=The Philippines: A Unique Nation|publisher=All-Nations Publishing Co.|year=1994|isbn=978-971-642-071-5|page=354}}</ref> ===ကိုလိုနီ ခေတ်လွန် ကာလ=== [[File:Philippine Independence, July 4 1946.jpg|left|thumb|upright| ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်တို့လက်အောက်မှ ဖိလစ်ပိုင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစဉ်]] ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်သည် ကုလသမဂ္ဂ၏ စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်သည့်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/depts/dhl/unms/founders.shtml|title=Founding Member States|publisher=United Nations}}</ref> နောက်တစ်နှစ်ဖြစ်သော ၁၉၄၆ ဇူလိုင် ၄ ရက်တွင် သမ္မတ မန်နျူရယ် ရော့ဆက် လက်ထက်၌ မနီလာစာချုပ်ဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်သည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်တို့မှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.un.org/depts/dhl/unms/founders.shtml|title=Founding Member States|publisher=United Nations}}</ref> မကျေမနပ်သော ကွန်မြူနစ် အကြွင်းအကျန်များဖြစ်သည့် ဟူကဘာလာဟပ် <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=VdIFfPqP29IC&pg=PA118&lpg=PA118&dq=huk+rebellion#PPA119,M |title=No Other Way Out: States and Revolutionary Movements, 1945–1991 |last=Goodwin |first=Jeff |date=June 4, 2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-62948-5 |page=119 |language=en}}</ref> တို့သည် ကျေးလက်ဒေသများတွင် လှည့်လည် ကျက်စားနေကြသောလည်း သမ္မတ အယ်လ်ပီဒီယို ကွီရီနိုကို ဆက်ခံသူ ရာမွန် မက်ဆေးဆေးမှ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။<ref name="Molina, Antonio 1961">Molina, Antonio. ''The Philippines: Through the Centuries''. Manila: University of Sto. Tomas Cooperative, 1961. Print.</ref><ref>Carlos P. Romulo and Marvin M. Gray, The Magsaysay Story (1956), is a full-length biography</ref>မာဆေးဆေးအား ဆက်ခံသူ ကားလို့စ် ပီ ဂါစီယာမှ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ပထမဦးစားပေး ပေါ်လစီကို အစပျိုးခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |url=http://www.prescarlosgarcia.org/%20prescarlosgarcia.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426075252/http://www.prescarlosgarcia.org/%20prescarlosgarcia.org|archivedate=April 26, 2012|title=Our Vision and Mission|publisher=prescarlosgarcia.org}}</ref> ထိုပေါ်လစီအား ဒီယော့စ်ဒါဒို မာကာပါဂယ်မှ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကာ လွတ်လပ်ရေးနေ့ ကျင်းပခြင်းအား ဇူလိုင် ၄ ရက်နေ့မှ အယ်မလီယို အာဂွီနာဒို ကြေညာသည့် နေ့ဖြစ်သော ဇူလိုင် ၁၂ ရက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကာ<ref name=bibingka-jun12>{{cite web|url=http://www.bibingka.com/phg/documents/jun12.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/19970713004232/http://www.bibingka.com/phg/documents/jun12.htm |dead-url=yes |archive-date=July 13, 1997 |title=Proclamation No. 28 Declaring June 12 as Philippine Independence Day |last=Macapagal |first=Diosdado |publisher=Philippine History Group of Los Angeles |accessdate=November 11, 2009 |df= }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.positivenewsmedia.net/am2/publish/Article_Features_22/President_Diosdado_Macapagal_set_RP_Independence_D_5939.shtml|title=President Diosdado Macapagal set RP Independence Day on June 12|author=Manuel S. Satorre Jr.|publisher=positivenewsmedia.net|accessdate=December 10, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724020320/http://www.positivenewsmedia.net/am2/publish/Article_Features_22/President_Diosdado_Macapagal_set_RP_Independence_D_5939.shtml|archive-date=July 24, 2011|dead-url=yes|df=mdy-all|archivedate=20 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180820074839/http://www.positivenewsmedia.net/am2/publish/Article_Features_22/President_Diosdado_Macapagal_set_RP_Independence_D_5939.shtml}}</ref> မြောက်ဘော်နီယို အရှေ့ပိုင်းအား ဖိလစ်ပိုင်၏ နယ်မြေအဖြစ် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=Developing Regional Minorities in Asia|url=http://www.sabrizain.org/malaya/library/connections.pdf|website=Sabri Zain|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120415034823/http://www.sabrizain.org/malaya/library/connections.pdf |archivedate=April 15, 2012}}</ref><ref>{{cite book|last=Weatherbee|first=Donald E.|author2=Ralf Emmers |author3=Mari Pangestu |author4=Leonard C. Sebastian |title=International relations in Southeast Asia|publisher=Rowman & Littlefield|year=2005|pages=68–69|isbn=978-0-7425-2842-0|url=https://books.google.com/books?id=4wqEC4jHl9wC&pg=PA68}}</ref> ၁၉၆၅တွင် မာကာပါဂယ်သည် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖာဒီနန် မားကို့စ် အား ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ မားကို့စ်၏ သမ္မတ သက်တမ်း အစောပိုင်းတွင်ပင် သူသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ စီမံကိန်း အများအပြားကို စတင်ခဲ့သော်လည်း အကြီးအကျယ် ခြစားခြင်းနှင့် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာများကို ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့် ချီ၍ အလွဲသုံးစားပြုခြင်း တို့အတွက် အစွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ <ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21022457 What happened to the Marcos fortune?]. BBC News. January 24, 2013.</ref> သူ၏ သမ္မတ သက်တမ်း ကုန်ဆုံးခါနီး ၁၉၇၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၁ တွင် မားကို့စ်သည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last1=Agoncillo|first1=Teodoro|title=History and Culture, Language, and Literature : Selected Essays of Teodoro A. Agoncillo|date=2003|publisher=University of Santo Tomas Pub. House|location=España Manila}}</ref> သူ၏ ထိုအုပ်ချုပ်ရေး ကာလအတွင်း ဖိနှိပ်ခြင်း၊ ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း ၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ခြင်းတို့နှင့် ပြည့်နှက်နေသော်လည်း အမေရိကန် တို့က ၎င်းတို့၏ ထောက်ပံ့မှုကို မယိမ်းမယိုင် ဆက်လက်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|title=To Islands Far Away: the Story of the Thomasites and Their Journey to the Philippines|date=2001|publisher=US Embassy|location=Manila}}</ref> ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်တွင် မားကို့စ်၏ အဓိက ပြိုင်ဘက်နှင့် အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော ဘန်နစ်နို အာကွီနို ဂျူနီယာမှာ မနီလာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် လေယာဉ်ပြေးလမ်းပေါ်တွင် လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။ မားကို့စ်သည် နောက်ဆုံးတွင် ၁၉၈၆ သမ္မတ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref name=Chandler /> မားကို့စ်သည် အောင်နိုင်သူ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သော်လည်း အများစုမှ ထိုရလဒ်သည် လိမ်လည်မှု ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထို့နောက်တွင် ကာဒီနယ် ဂျိုင်းမီဆင်း မှ ပြည်သူတို့အား ပုန်ကန်ထကြွရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့ပြီး <ref>[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/cardinal-jaime-sin-294095.html Stowe, Judy. "Cardinal Jaime Sin: Archbishop of Manila who saw his duty as being 'to put Christ in politics'", (obit), ''The Independent'', June 22, 2005]</ref> တကမ္ဘာလုံးအား အံ့အားသင့်သွားစေသော ပြည်သူ့အာဏာတော်လှန်ရေး အား ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="Gandhi">{{Citation |last=Kumar |first=Ravindra |publication-date=|title=Mahatma Gandhi at the Close of Twentieth Century|location= |publisher=Anmol Publications PVT. LTD. |isbn=978-81-261-1736-9 |page=168 |url=https://books.google.com/?id=lTNpstqGlAMC&pg=PA168&dq=EDSA+Revolution |accessdate= December 2, 2007 |year=2004}}</ref> မားကို့စ်နှင့် သူ၏ အပေါင်းအပါများသည် ဟာဝိုင်ယီ သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြပြီး ဆန္ဒပြမှုများ၏ လက်နက်ကိုင်များအား စိတ်ဓာတ်ခွန်အားဖြစ်စေခဲ့သော အာကွီနို၏ ကျန်ရစ်သူဇနီး ကိုရာဇမ် အာကွီနို အား သမ္မတ အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခဲ့သည်။ <ref name=Chandler>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=jzUz9lKn6PEC&pg=PA431|title=In Search of Southeast Asia: A Modern History|author1=Chandler, David P. |author2=David Joel Steinberg |lastauthoramp=yes |edition=Revised 2nd|publisher=University of Hawaii Press|year=1987|pages=431–442|isbn=978-0-8248-1110-5}}</ref> ===ယနေ့ခေတ် သမိုင်းကြောင်း=== [[File:Corazon Aquino inauguration.jpg|thumb|လုပ်ကြံခံရသော အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ဘန်နစ်နို အာကွီနို ဂျူနီယာ၏ ကျန်ရစ်သူ ဇနီး ကိုရာဇမ် အာကွီနိုမှ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ တွင် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုနေစဉ်]] ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ၁၉၈၆ တွင်စတင်သော အစိုးရ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများမှာ နိုင်ငံတော်၏ ကြွေးမြီများ၊ အစိုးရ၏ ခြစားမှုများ၊ အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှုများ၊ ကပ်ဆိုက်မှုများ နှင့် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေသော ကွန်မြူနစ် သူပုန်များ <ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/headlines/2013/05/06/939112/govt-drafts-new-framework-guide-peace-talks-leftist-rebels|title=Gov't drafts new framework to guide peace talks with leftist rebels|newspaper=The Philippine Star|date=May 6, 2013|accessdate= September 20, 2014}}</ref> နှင့် မိုရိုခွဲထွက်ရေး သမားများနှင့် စစ်တပ်တို့၏ ပဋိပက္ခများကြောင့် <ref>{{cite news |url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101002-295567/RP-terror-campaign-cost-lives-of-11-US-572-RP-soldiersmilitary |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150222074324/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101002-295567/RP-terror-campaign-cost-lives-of-11-US-572-RP-soldiersmilitary|archivedate=February 22, 2015 |title=RP terror campaign cost lives of 11 US, 572 RP soldiers—military |last=Alipala |first=Julie |date=October 2, 2010 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |accessdate=May 1, 2012}}</ref> နှောင့်နှေးခဲ့ရသည်။ ကိုရာဇမ် အာကွီနို အုပ်ချုပ်နေစဉ်ကာလ အတွင်း အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်း ဆက်လက်ထားရှိရေး စာချုပ်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် အမေရိကန်တပ်များ ဖိလစ်ပိုင်မှ ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး <ref>{{cite news|last=Shenon|first=Phillip|title=Philippine Senate votes to Reject U.S. Base Renewal|url=https://www.nytimes.com/1991/09/16/world/philippine-senate-votes-to-reject-us-base-renewal.html|accessdate=October 25, 2014|newspaper=The New York Times|date=September 16, 1991}}</ref><ref>{{cite news|last=De Santos|first=Jonathan|title=Philippine Senators remember day when they rejected US bases treaty|url=http://www.sunstar.com.ph/manila/local-news/2011/09/16/senators-remember-day-when-they-rejected-us-bases-treaty-179846|accessdate=October 25, 2014|newspaper=Sun Star Manila|date=September 16, 2011|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141106083655/http://www.sunstar.com.ph/manila/local-news/2011/09/16/senators-remember-day-when-they-rejected-us-bases-treaty-179846|archivedate=November 6, 2014}}</ref> ကလာ့ခ်လေတပ်အခြေစိုက် စခန်းကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် လည်းကောင်း၊ ဆူဘစ်ပင်လယ်အော် အခြေစိုက်စခန်းကို ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်လည်းကောင်း အစိုးရသို့ တရားဝင် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|last=Whaley|first=Floyd|title=Shadows of an Old Military Base|url=https://www.nytimes.com/2013/04/27/world/asia/27iht-subic27.html?pagewanted=all|accessdate=February 17, 2014|newspaper=The New York Times|date=April 26, 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Drogin|first=Bob|title=After 89 Years, U.S. Lowers Flag at Clark Air Base|url=http://articles.latimes.com/1991-11-27/news/mn-209_1_clark-air-base|accessdate=March 12, 2011|newspaper=Los Angeles Times|date=November 27, 1991}}</ref>အစိုးရအနေနှင့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ပင်နာတူဘို မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှု အပါအဝင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကိုလည်း ဆက်တိုက် ရင်ဆိုင် ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။ <ref name="Topo">[http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/philippines/txu-oclc-6539351-nd51-1-450.jpg "Tarlac map"]. University of Texas in Austin Library. Retrieved on August 2, 2011.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=Hv9GAQAAIAAJ "Report of the Philippine Commission to the President, 1901 Vol. III"], p. 141. Government Printing Office, Washington, 1901.</ref> ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် သမ္မတစ်ဦးအား သက်တမ်းတစ်ခုသာ ဆောင်ရွက်ခွင့်အား စတင်ထည့်သွင်းလိုက်သဖြင့် အာကွီနိုသည် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံ အရွေးမခံတော့ပေ။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် မေလတွင် ကျင်းပသော ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရသော ဖီဒယ် ဘီ ရားမို့စ်မှ အာကွီနို အား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်နိုင်မှုမှာ အသင့်အတင့်သာ ရှိပြီး ဂျီဒီပီတိုးတက်မှုနှုန်း ၃.၆%<ref name="theglobaleconomy.com">{{cite web|url=http://www.theglobaleconomy.com/Philippines/Economic_growth/|title=Philippines Economic growth – data, chart|website=TheGlobalEconomy.com}}</ref> မျှသာ ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Pempel|first=T.J.|title=The Politics of the Asian Economic Crisis|url=https://books.google.com/books?id=sTAuUXE_ANsC|year=1999|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-8634-0|page=163}}</ref> မိုရိုအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦးနှင့် ၁၉၉၆ တွင် <ref name="lastlaugh">{{cite news |first=Edward A.|last=Gargan|title= Last Laugh for the Philippines; Onetime Joke Economy Avoids Much of Asia's Turmoil |url=https://www.nytimes.com/1997/12/11/business/last-laugh-for-philippines-onetime-joke-economy-avoids-much-asia-s-turmoil.html |newspaper=The New York Times |date=December 11, 1997 |accessdate=January 25, 2008}}</ref> ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့ပြီး <ref name="lastlaugh"/> နိုင်ငံရေးအရ တည်ငြိမ်မှုနှင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်သော်လည်း ၁၉၉၇ အာရှ ငွေကြေးဂယက် စတင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းက ၎င်းတို့ကို လွှမ်းမိုး သွားခဲ့သည်။ <ref name=AFC-NA-13>{{cite web |title = Financial Crisis and Global Governance: A Network Analysis |url=http://documents.worldbank.org/curated/en/143071468174883223/pdf/577660NWP0Box353767B01PUBLIC10gcwp067web.pdf|last=Sheng |first=Andrew |date= July 2009|accessdate=June 11, 2012}}</ref><ref name=AFC-NA-14>{{cite web |title = Analyzing Systemic Risk with Financial Networks During a Financial Crash|website = fma.org|author1=Yenilmez, Taylan |author2=Saltoglu, Burak |lastauthoramp=yes |url=http://www.fma.org/JAF2011/Papers/bsty-2010.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308105228/http://www.fma.org/JAF2011/Papers/bsty-2010.pdf |archivedate=March 8, 2014|dead-url = yes|accessdate=March 8, 2014}}</ref> ရားမို့စ်၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း သေဒဏ်ပေးမှုကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ် အီလင်း ဆာမီယန်တာ နှင့် အလန်ဂိုမက်ဇ်တို့အား သတ်ဖြတ် မုဒိမ်းကျင့်မှု ဖြစ်ပွားအပြီးတွင် ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး သေဒဏ်ပေးခံရသောသူမှာ လီယို အက်ချီဂါရေးဖြစ်ပြီး သူ့အား ၁၉၉၉ တွင် သေဒဏ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://pcij.org/blog/2006/04/18/a-timeline-of-death-penalty-in-the-philippines |title=A timeline of death penalty in the Philippines |publisher=Philippine Center for Investigated Journalist |date=April 18, 2006 |accessdate=April 18, 2006 |archivedate=17 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180217004917/http://pcij.org/blog/2006/04/18/a-timeline-of-death-penalty-in-the-philippines }}</ref> [[File:Pinatubo91eruption plume.jpg|thumb|left|၁၉၉၁ ပင်နာတူဘို မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှုသည် ၂၁ ရာစု ကမ္ဘာတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်သည်။]] ရားမို့စ်အား ဆက်ခံသူမှာ ဂျိုးဆက် အက်စထရာဒါဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ ဇွန်လတွင် စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အာရှ ငွေကြေးဂယက်အတွင်းတွင်ပင် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကို -၀.၆% တိုးတက်မှုမှ ၃.၄% တိုးတက်မှု အထိ ပြန်လည်ဆွဲတင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last1=Maniago|first1=E|title=Communication Variables Favoring Celebrity Candidates in Becoming Politicians: A Case Study of the 1998 and 2004 Elections in the Philippines|journal=Southeast Asian Studies|date=2007|volume=44|issue=4|pages=494–518|hdl=2433/53866}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bsp.gov.ph/publications/speeches.asp?id=195&yr=2000|title=The Philippines: Consolidating Economic Growth|publisher=Bangko Sentral ng Pilipinas|date=March 13, 2000|accessdate=September 20, 2014|archivedate=18 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150118082622/http://www.bsp.gov.ph/publications/speeches.asp?id=195&yr=2000}}</ref><ref>{{cite news|url=http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/letterstotheeditor/view/20081007-164968/Records-prove-Estradas-achievements|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721191850/http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/letterstotheeditor/view/20081007-164968/Records-prove-Estradas-achievements|archivedate=July 21, 2015|title=Records prove Estrada's achievements |newspaper=Philippine Daily Inquirer|date=October 7, 2008|accessdate=October 25, 2014}}</ref>အစိုးရသည် မိုရိုအစ္စလာမ်လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦး အား ၂၀၀၀ ခုနှစ် မတ်လတွင် စစ်ကြေညာခဲ့ပြီး သူပုန်တို့၏ ဌာနချုပ် အပါအဝင် စခန်းများကို ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက် ချေမှုန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://hdn.org.ph/speech-of-former-president-estrada-on-the-grp-moro-conflict/|title=Speech of Former President Estrada on the GRP-MORO Conflict|publisher=Philippine Human Development Network|date=September 18, 2008|accessdate=September 20, 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://english.peopledaily.com.cn/english/200007/10/eng20000710_45067.html|title=Philippine Military Takes Moro Headquarters|newspaper=People's Daily|date=July 10, 2000|accessdate=September 20, 2014}}</ref> အဘူဆာယက်ဖ် သူပုန်တို့နှင့် ပဋိပက္ခအတွင်းတွင်ပင်<ref name="GMA&others">{{cite news |title=2 US Navy men, 1 Marine killed in Sulu land mine blast |newspaper=GMA News |date=September 29, 2009 |url=http://www.gmanews.tv/story/173383/2-us-navy-men-1-marine-killed-in-sulu-land-mine-blast |accessdate=September 29, 2009 |quote=Two US Navy personnel and one Philippine Marine soldier were killed when a land mine exploded along a road in Indanan, Sulu Tuesday morning, an official said. The American fatalities were members of the US Navy construction brigade, Armed Forces of the Philippines (AFP) spokesman Lt. Col. Romeo Brawner Jr. told GMANews.TV in a telephone interview. He did not disclose the identities of all three casualties.|archiveurl= https://web.archive.org/web/20091002030114/http://www.gmanews.tv/story/173383/2-us-navy-men-1-marine-killed-in-sulu-land-mine-blast|archivedate= October 2, 2009 |deadurl= no}} and<br />{{cite news |title=Pentagon Says Troops Killed in Philippines Hit by Roadside Bomb |last=Pessin |first=Al |newspaper=Voice of America |date=September 29, 2009 |url=http://www.voanews.com/english/news/a-13-2009-09-29-voa12.html |accessdate=January 12, 2011}} and<br />{{cite news |title=Troops killed in Philippines blast |publisher=Al Jazeera |date=September 29, 2009 |url=http://english.aljazeera.net/news/asia-pacific/2009/09/20099298614751808.html |accessdate=September 29, 2009|archiveurl= https://web.archive.org/web/20091003002858/http://english.aljazeera.net/news/asia-pacific/2009/09/20099298614751808.html|archivedate= October 3, 2009 |deadurl= no}} and<br />{{cite news |title=2 US troops killed in Philippines blast |last=Gomez |first=Jim |publisher=CBS News|date=September 29, 2009 |url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/09/29/world/main5348332.shtml |accessdate=January 12, 2011|archiveurl= https://web.archive.org/web/20110202201004/http://www.cbsnews.com/stories/2009/09/29/world/main5348332.shtml|archivedate= February 2, 2011 |deadurl= no}}</ref> လာဘ်စားသည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး နှောင့်နှေးနေသော အစိုးရအား တရားစွဲဆိုမှု အတွင်းတွင်ပင် ၂၀၀၁ အီးအက်စ်ဒီအေ တော်လှန်ရေးဖြင့် ဂျိုးဆက် အက်စထရာဒါ၏ အစိုးရမှာ ဖြုတ်ချခံရပြီး ၎င်း၏ ဒု-သမ္မတဖြစ်သူ ဂလော်ရီယာ မာကာပါဂယ်-အာရိုယို မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်တွင် ၎င်း၏ နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|author=Dirk J. Barreveld|title=Philippine President Estada Impeached!: How the President of the World's 13th Most Populous Country Stumbles Over His Mistresses, a Chinese Conspiracy and the Garbage of His Capital|url=https://books.google.com/books?id=NfJ48GxXRokC|year=2001|publisher=iUniverse|isbn=978-0-595-18437-8|page=[https://books.google.com/books?id=NfJ48GxXRokC&pg=PA476 476]}}</ref> အာရိုယို၏ ၉နှစ်တာ အစိုးရ ကာလအတွင်း စီးပွားရေးသည် အလွန်တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၄%မှ ၇% အထိရှိကာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွင်း ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၅.၃၃% တိုးတက်ခဲ့ကာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် မနီလာ အပေါ့စား မြို့ပတ်ရထား လိုင်း ၂ ကဲ့သို့သော စီးပွားရေး အဆောက်အအုံ ဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများကို ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကာ<ref>{{cite news |url=http://www.philstar.com/headlines/2013/07/19/987621/timeline-lrt-mrt-construction |title=Timeline: LRT, MRT construction |newspaper=The Philippine Star |date=July 19, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref> မဟာ စီးပွားပျက်ကပ်ကြီးအား ရှောင်လွှဲနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=GpL6jTy1U3AC|title=Diagnosing the Philippine Economy: Toward Inclusive Growth|author1=Dante B. Canlas |author2=Muhammad Ehsan Khan |author3=Juzhong Zhuang |publisher=Anthem Press|year=2011|page=107|isbn=978-0-85728-939-1}}</ref> အခြားအချိန်ကာလများနှင့် နှိုင်းယှဉ်မည်ဆိုပါက ဖိလစ်ပိုင်၏ စီးပွားရေးသည် ၁၉၆၅ မှ ၂၀၀၁ အတွင်း ၃.၆% နှင့် စင်ကာပူတွင် ဒီမိုကရေစီရရှိပြီးသော အချိန်ကာလကိုသာ ထည့်သွင်းရေတွက်မည် ဆိုပါက ၁၉၈၆ မှ ၂၀၀၁ အတွင်း ၃.၅% မျှ တိုးတက်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အရှေ့မှ တာဝန်ထမ်းဆောင်များနှင့် နှစ်စဉ်တိုးတက်မှုနှုန်းကို နှိုင်းယှဉ်မည် ဆိုပါက (မားကို့စ်အစိုးရ မှ အက်စထရာဒါ အစိုးရအထိ) ၁.၇% မှ ၁.၈၇% အထိ တိုးတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များမှ စ၍ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဆယ်စုနှစ် ၅ စုစာမျှ နောက်ကျကျန်နေသော ဖိလစ်ပိုင်၏ ရွှံ့နွံထဲမှ စီးပွားရေးသည် ရုတ်တရက် တိုးတက်လာခြင်းကြောင့် သူမ၏ အစိုးရ ပြီး နောက်ဆယ်စုနှစ်အတွင်းတွင် ဖိလစ်ပိုင်သည် အာရှ၏ လူမမာနိုင်ငံ အဖြစ်မှ ကျားပေါက်တစ်ကောင်အဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="theglobaleconomy.com"/> သို့သော်လည်း ထိုအောင်မြင်မှုများမှ ခြစားမှုများနှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲခိုးခြင်း နှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဟဲလိုဂါစီအရှုပ်တော်ပုံ ကဲ့သို့သော အရှုပ်တော်ပုံများနှင့် အတူ ရှိနေခဲ့သည်။ <ref name="ANC">{{cite web|url=http://www.pacificnewscenter.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4500:anc&catid=66:philippines&Itemid=18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090302161753/http://www.pacificnewscenter.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4500%3Aanc&catid=66%3Aphilippines&Itemid=18 |dead-url=yes |archive-date=March 2, 2009 |title=Bolante Faces Off with Senators Over Fertilizer Fund Scam |website=ANC |date=November 13, 2008 |accessdate=December 4, 2008 |df= }}</ref><ref name="davis">[http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GI07Ae02.html "Arroyo claims hollow victory"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190105010942/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GI07Ae02.html |date=5 January 2019 }} by Leslie Davis, Asia Times Online, September 27, 2005.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/08/04/10/corruption-was-glorias-biggest-mistake-survey |title=Corruption was Gloria's biggest mistake: survey |last1=Dizon |first1=David |publisher=ABS-CBN News and Current Affairs |accessdate=April 15, 2012 |archive-date=6 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100806185404/http://www.abs-cbnnews.com/nation/08/04/10/corruption-was-glorias-biggest-mistake-survey }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2011/nov/18/philippines-asia-pacific |title=Philippines charges Gloria Arroyo with corruption |last1=Press |first1=Associated |date=November 18, 2011 |website=The Guardian |accessdate=April 15, 2012 |quote=Former president is formally accused of electoral fraud after government rushed to court as she tried to leave country}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်တွင် သတင်းစာဆရာများနှင့် သာမန်ပြည်သူ ၃၄ ယောက်တို့မှာ မာဂွင်ဒါနောင်းတွင် အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20101123-304817/Philippines-mourns-massacre-victims|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627122428/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20101123-304817/Philippines-mourns-massacre-victims|archivedate=June 27, 2015|title=Philippines mourns massacre victims |last=Jimenez-Gutierrez|first=Jason|date=November 23, 2010|newspaper=Philippine Daily Inquirer|accessdate=November 23, 2010}}</ref><ref name=maptimeline>{{cite news|url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/specialreports/177821/the-ampatuan-massacre-a-map-and-timeline/story|title=The Ampatuan Massacre: a map and timeline|last=Perez|first=Analyn|work=GMA News|publisher=GMANews.TV|date=November 25, 2009}}</ref> ဘန်နစ်နို အာကွီနို ၃ သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ၁၅ ယောက်မြောက် သမ္မတ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူ့အနေနှင့် ပထမဆုံး ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရသည့် အကြီးဆုံး ပြဿနာမှာ မနီလာဓားစာခံအမှု ဖြစ်ပြီး ထိုအမှုကြောင့် မနီလာနှင့် ဟောင်ကောင်ကြား ဆက်ဆံရေးတွင် ကြီးမားသော အဖုအထစ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဘန်ဆာမိုရို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ကို ပြဋ္ဌာန်းရန် ပထမအဆင့် အနေနှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၅ တွင် ဘန်ဆာမိုရို အခြေခံမူ သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.gov.ph/2012/10/15/speech-of-president-aquino-during-the-signing-of-the-gph-milf-framework-agreement-october-15-2012/%20 |title=Speech of President Benigno Aquino III during the signing of the Framework Agreement on the Bangsamoro, October 15, 2012 |work=Official Gazette |accessdate=March 3, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131228173309/http://www.gov.ph/2012/10/15/speech-of-president-aquino-during-the-signing-of-the-gph-milf-framework-agreement-october-15-2012/ |archivedate=December 28, 2013 |df= }}</ref>သို့သော်လည်း မာဂွင်ဒါနောင်းရှိ မာမာဆာပါနိုတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတော် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ အထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့မှ ၄၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် ဘန်ဆာမိုရို ပဏာမ ဥပဒေကို တရားဝင် ပြဋ္ဌာန်းရန် ကြိုးစားမှုမှာ တစ်ဝက်တစ်ပျက်တွင် ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/01/25/15/govt-milf-report-casualties-rare-clash |title=At least 30 elite cops killed in clash with MILF |publisher=ABS-CBN News |accessdate=January 25, 2015 |archive-date=26 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150126191002/http://www.abs-cbnnews.com/nation/01/25/15/govt-milf-report-casualties-rare-clash }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.interaksyon.com/article/103759/pnp-saf-casualties-in-encounter-now-50---armm-police-chief|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150207064237/http://www.interaksyon.com/article/103759/pnp-saf-casualties-in-encounter-now-50---armm-police-chief|archivedate=February 7, 2015 |title=PNP-SAF casualties in encounter now 50 – ARMM police chief |publisher=Interaksyon |date=January 26, 2015 |accessdate=January 26, 2015 |author=Arcon, Dennis}}</ref> ဆာဘားကျွန်း နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တို့တွင် ဖိလစ်ပိုင်တို့ ပိုင်နက်အငြင်းပွားမှုတို့မှာလည်း အရှိန်အဟုန်မြင့်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.pca-cpa.org/showpage.asp?pag_id=1529 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627074930/http://www.pca-cpa.org/showpage.asp?pag_id=1529|archivedate=June 27, 2015|title=The Republic of the Philippines v. The People's Republic of China |publisher=Pca-cpa.org |accessdate=October 24, 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/305570/news/nation/itlos-completes-five-man-tribunal-that-will-hear-phl-case-vs-china |title=ITLOS completes five-man tribunal that will hear PHL case vs. China |first=Michaela |last=Del Cappar |website=GMA News One|date=April 25, 2013 |accessdate=October 24, 2013}}</ref><ref name="SultanObjective">{{cite news |last=Frialde |first=Mike |url=http://www.philstar.com/headlines/2013/02/23/912045/sultanate-sulu-wants-sabah-returned-phl |title=Sultanate of Sulu wants Sabah returned to Phl |date=February 23, 2013 |work=The Philippine Star |accessdate=February 24, 2013}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်သည် ကေ-၁၂ ပရိုဂရမ်ဟု လူသိများကြသော ၂၀၁၃ ခုနှစ် မွမ်းမံထားသည့် အခြေခံပညာရေး ဥပဒေ ကို စတင် အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။ ထိုစနစ်အရ ဖိလစ်ပိုင်၏ ၁၀နှစ်တာ ပညာသင်ကြားသော အခြေခံပညာ မူလတန်း နှင့် အထက်တန်း စနစ်တွင် ၂ နှစ် ထပ်မံပေါင်းထည့်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/nation/29249-aquino-signs-k-12-bill-into-law|title=Aquino signs K–12 bill into law|work=Rappler|date=May 15, 2013|accessdate=September 20, 2014}}</ref> ထို့နောက်တွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ ယိုလန်ဒါ တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း (ဟိုင်ယန်တိုင်ဖွန်း မုန်တိုင်း) ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ဗီဆာယားဒေသတွင် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite report|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25051606|title=Typhoon Haiyan death toll rises over 5,000|publisher=''BBC''|date=November 22, 2013|accessdate=November 22, 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24891456|title=Tacloban: City at the centre of the storm|date=November 12, 2013|accessdate=September 20, 2014|newspaper=BBC}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန် သမ္မတ [[ဘားရက် အိုဘာမား]] ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ အလည်အပတ် လာရောက်ပြီးနောက် မွမ်းမံထားသော ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက် ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သဖြင့် အမေရိကန် စစ်တပ်များ နိုင်ငံအတွင်း ပြန်လည် အခြေစိုက်နိုင်ရန် အတွက် လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |url=http://www.rappler.com/nation/54387-malacanang-obama-philippines-visit |title=Obama to stay overnight in PH |work=Rappler |date=April 1, 2014 |accessdate=April 1, 2014 |archivedate=8 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200608180900/https://www.rappler.com/nation/54387-malacanang-obama-philippines-visit }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/27/14/us-ph-reach-new-defense-deal |title=US, PH reach new defense deal |publisher=ABS-CBN News |date=April 27, 2014 |accessdate=April 27, 2014 |archive-date=28 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228001641/http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/27/14/us-ph-reach-new-defense-deal }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/28/14/philippines-us-sign-defence-pact-0 |title=Philippines, US sign defense pact |publisher=ABS-CBN News |website=Agence France-Presse'' |date=April 28, 2014 |accessdate=April 29, 2014 |archive-date=28 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228004658/http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/28/14/philippines-us-sign-defence-pact-0 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Postrado|first1=Leonard|title=EDCA prevails|url=http://www.mb.com.ph/edca-prevails/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305211340/http://www.mb.com.ph/edca-prevails/|dead-url=yes|archive-date=March 5, 2016|accessdate=January 14, 2016|work=Manila Bulletin|date=January 13, 2016|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305211340/http://www.mb.com.ph/edca-prevails/}}</ref> [[File:Rodrigo Duterte oath taking 6.30.16.jpg|thumb|left|ရော်ဒရစ်ဂို ဒူတာတေး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ၁၆ ယောက်မြောက် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုနေစဉ်]] ယခင်က ဒါဗောင်းမြို့တော်၏ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သော ရော်ဒရစ်ဂို ဒူတာတေးသည် ပီဒီပီ-လာဘန်း ပါတီမှ တဆင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး မင်ဒါနောင်းဒေသမှ ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင်၏ သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref name="2016 election">{{cite news|url=http://news.abs-cbn.com/halalan2016/nation/05/27/16/duterte-robredo-win-2016-polls/|title=Duterte, Robredo win 2016 polls|date=May 27, 2016|work=ABS-CBN|accessdate=May 27, 2016}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၂ ရက်တွင် အမြဲတမ်းအငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေးဆိုင်ရာ ခုံရုံးမှ တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် တရုတ်နှင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပွားသော နယ်မြေအငြင်းပွားမှုတွင် ဖိလစ်ပိုင်အား အသာစီးပေး၍ ဆုံးဖြတ်ချက်ချ ခဲ့သည်။ <ref name="2016 election"/> သမ္မတ အဖြစ် အရွေးချယ် ခံရပြီးနောက်တွင် ဒူတာတေးသည် မဲဆွယ်စဉ်က ပေးခဲ့သည့် ကတိအတိုင်း ၆ လအတွင်း ရာဇဝတ်မှုများ ပပျောက်စေရန် မူးယစ်ဆေးဝါး တိုက်ဖျက်ရေး ကန်ပိန်းကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/video/2016/06/30/duterte-sworn-in-as-philippines-presiden?videoId=369120035 |title=Duterte sworn in as Philippines president |work=Reuters |date=June 30, 2016 |accessdate=August 24, 2016}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဖိလစ်ပိုင် မူးယစ်ဆေးတိုက်ဖျက်မှုတွင် လူသေဆုံးမှုမှာ ၅,၁၇၆ ဦး အထိ ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=Between Duterte and a death squad, a Philippine mayor fights drug-war violence |url=https://www.reuters.com/article/us-philippines-drugs-mayor-idUSKBN16N33I |work=Reuters|date=March 16, 2017}}</ref><ref name=CayetanoWarOnDrugsUPR>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/news/05/05/17/cayetano-ph-war-on-drugs-exaggerated-by-fake-news|title=Cayetano: PH war on drugs exaggerated by fake news|publisher=ABS-CBN |date=May 5, 2017 |accessdate=May 22, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/news/02/28/19/5000-killed-and-170000-arrested-in-war-on-drugs-police|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329213700/https://news.abs-cbn.com/news/02/28/19/5000-killed-and-170000-arrested-in-war-on-drugs-police|archivedate=2019-03-29|title=5,000 killed and 170,000 arrested in war on drugs: police {{!}} ABS-CBN News|date=2019-03-29|access-date=2019-04-16}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.manilatimes.net/death-toll-in-duterte-drug-war-up-to-5176-real-numbers-ph/518667/|title=Death toll in Duterte drug war up to 5,176 – Real Numbers PH|date=2019-02-28|website=The Manila Times Online|language=en|access-date=2019-04-16|archive-date=19 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519060031/https://www.manilatimes.net/death-toll-in-duterte-drug-war-up-to-5176-real-numbers-ph/518667/}}</ref> ဒူတာတေးသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် "တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! " ဟု အမည်ပေးထားသော အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ကို အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် ပတ်သက်သော ရွှေရောင်နှစ်သစ်များဆီသို့ လမ်းပြခေါ်ဆောင်သွားရန် ရည်ရွယ်ပြီး ၎င်းမှတဆင့် အလုပ်အကိုင် နှင့် စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းများ ပိုမို ဖန်တီးပေးပြီး ထိုမှတဖန် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ပြီး ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေးကို အရှိန်အဟုန်မြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.dof.gov.ph/index.php/infra-spending-to-sustain-high-growth-generate-economic-multipliers/ |title=Infra spending to sustain high growth, generate economic multipliers |publisher=Department of Finance |date=August 28, 2017 |accessdate=December 27, 2017 |archive-date=4 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804173449/https://www.dof.gov.ph/index.php/infra-spending-to-sustain-high-growth-generate-economic-multipliers/ }}</ref>ထိုအစီအစဉ်ကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍတွင် အလုပ်သမားပေါင်း ၂ သန်းမျှ ပိုမို လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite news |url=http://bworldonline.com/construction-worker-shortage-2-5m-dti/ |title=Construction worker shortage 'about 2.5M' – DTI |newspaper=BusinessWorld Online |author=Mogato, Anna Gabriela A. |date=October 26, 2017 |accessdate=December 27, 2017 |archivedate=4 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190804173421/http://www.bworldonline.com/construction-worker-shortage-2-5m-dti/ }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.manilatimes.net/2m-workers-needed-build-build-build/364913/ |title=2M more workers needed for 'Build Build Build' |newspaper=The Manila Times |author=Gonzales, Anna Leah E. |date=August 28, 2017 |accessdate=December 27, 2017 |archivedate=26 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171226234456/http://www.manilatimes.net/2m-workers-needed-build-build-build/364913/ }}</ref> တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! အစီအစဉ်တွင် စီမံကိန်း ၇၅ ခု ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ စီမံကိန်း ၆ ခု၊ ရထားပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်း ၁၂ ခု၊ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်း ၄ ခုတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ရေကြီးမှု ထိန်းသိမ်းနိုင်မည့် အဓိက စီမံကိန်းကြီး ၄ ခု၊ ရေပေးဝေရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဆိုင်ရာ စီမံကိန်း ၁၁ ခု၊ ဓာတ်အားပေးရေး စီမံကိန်း ၄ခုနှင့် အခြားသော အများပြည်သူဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်း ၃ခုတို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.rappler.com/business/191841-infrastructure-spending-2018-subway-dbm |title=Metro Manila Subway leads expected infra buildup in 2018 |work=Rappler |author=Schnabel, Chris |date=December 20, 2017 |accessdate=December 26, 2017}}</ref> နိုင်ငံအနေနှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိအများပြည်သူတို့၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံတို့တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆၀ ဘီလီယံ မှ ၂၂၀ ဘီလီယံ အထိ သုံးစွဲရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.adb.org/news/features/making-build-build-build-work-philippines |title=Making "Build, Build, Build" Work in the Philippines |publisher=Asian Development Bank |date=October 30, 2017 |accessdate=December 26, 2017}}</ref> ၂၀၁၇ တွင် ဒူတာတေးသည် အရည်အသွေးမြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေးကို လူတိုင်းသင်ကြားနိုင်မည့် ဥပဒေ ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ထိုဥပဒေမှ ဖိလစ်ပိုင်ကျောင်းသားတို့အတွက် အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်တို့တွင် ကျောင်းလခနှင့် အခြားလခများကို ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့သည့်အပြင် ပုဂ္ဂလိက အဆင့်မြင့်ပညာကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားနေသော ကျောင်းသားများအတွက် ထောက်ပံ့ပေးမှုများလည်း ပါဝင်သည်။ သူသည် ဥပဒေ အသစ် အခု ၂၀ ကို လက်မှတ်ရေးထိုး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် လူတိုင်းအတွက် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ဥပဒေ၊ လူတို့နေထိုင်မှုနှင့် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ဌာနကို တည်ထောင်ခြင်း၊ နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ ကင်ဆာ ထိန်းချုပ်မှု အစီအစဉ်ကို တည်ထောင်ခြင်း နှင့် လက်ကိုင်ဖုန်းသုံးစွဲသူများအတွက် ၎င်းတို့၏ နံပါတ်ကို တသက်လုံး သုံးစွဲနိုင်ရန် ခွင့်ပြုခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite news |url=https://news.mb.com.ph/2019/02/19/we-can-keep-our-mobile-numbers-for-life-duterte-signs-19-other-laws/ |title=We can keep our mobile numbers for life; Duterte signs 19 other laws |newspaper=Manila Bulletin |first=Genalyn |last=Kabiling |date=February 19, 2019 |accessdate=February 20, 2019 |archivedate=19 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190219164448/https://news.mb.com.ph/2019/02/19/we-can-keep-our-mobile-numbers-for-life-duterte-signs-19-other-laws/ }}</ref> == နိုင်ငံရေး== ဖိလစ်ပိုင်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဒီမိုကရေစီ အစိုးရ အုပ်ချုပ်ကာ သမ္မတစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ <ref name="US State Department">{{cite web|url=https://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_999.html#country |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120103095151/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_999.html |archivedate=January 3, 2012 |title=Country description |accessdate=January 24, 2012 |date=January 2012 |website=US State Department Website |publisher=US State Department Website |quote=The Philippines is an emerging economy with a democratic system of government. |deadurl=yes |df= }}</ref> နိုင်ငံတော် အစိုးရမှ များစွာ လွတ်လပ်မှုရှိသော မင်ဒါနောင်းရှိ ဘန်ဆာမိုရို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသမှ လွဲ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးကို တစ်ပေါင်းတစ်စည်းတည်း ဖြစ်သောနိုင်ငံ အဖြစ် အုပ်ချုပ်သည်။ သမ္မတ ရားမို့စ် လက်ထက်မှစ၍ နိုင်ငံအား ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ၊ လွှတ်တော်တရပ်တည်း ရှိသော သို့မဟုတ် ပါလီမန်အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရေး အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားခဲ့မှုများ ရှိသည်။ <ref>{{cite journal|url=http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202113453/http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml|archivedate=December 2, 2008|title=Civil service reform: Whose service?|author=Robles, Alan C.|journal=D+C|date=July–August 2008|volume=49|pages=285–289|accessdate=November 30, 2008}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml |access-date=4 August 2019 |archive-date=2 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202113453/http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml |accessdate=4 August 2019 |archivedate=2 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202113453/http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml }}</ref><ref>{{cite news|author=Bigornia, Amante |title= The 'consultations' on Charter change|url=https://news.google.com/newspapers?id=no8VAAAAIBAJ&sjid=bQsEAAAAIBAJ&pg=4208,1807319&dq= |newspaper=The Manila Standard|date=September 17, 1997|accessdate=December 13, 2009}}</ref> [[File:Bongbong Marcos at his inauguration with Sara Duterte.jpg|thumb|သမ္မတ [[ဘွန်ဘွန်မားကို့စ်|ဂျူနီယာမားကို့စ်]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ [[ဆာရာ ဒူတာတေး]] တို့အား သမ္မတ၏ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲ၌ တွေ့ရစဉ်]] သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်၏ ခေါင်းဆောင် အဖြစ်နှင့် အစိုးရ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် နှစ်ခုစလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်သည့် အပြင် စစ်တပ်၏ စစ်သေနာပတိချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအများဆုံးသူအား သမ္မတအဖြစ် ၆ နှစ်သက်တမ်း ရွေးချယ်ပြီး သမ္မတ သက်တမ်း ကာလအတွင်း သမ္မတမှ အစိုးရ အဖွဲ့ကို ခန့်အပ်ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်သည်။ <ref name="About" /> ဥပဒေပြု လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ရှိသော ကွန်ဂရက်တွင် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်မှာ အထက်လွှတ်တော် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး လွှတ်တော်အမှတ်များကို ၆ နှစ်သက်တမ်း ဖြင့် ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည်။ ကိုယ်စားပြုလွှတ်တော်မှာ အောက်လွှတ်တော် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး အမတ်များကို ၃ နှစ်သက်တမ်းဖြင့် ရွှေးချယ်တင်မြှောက်ကြသည်။ <ref name="About" /> ဆီးနိတ်လွှတ်တော် အမတ်များကို ကန့်သတ်ချက်မရှိ ရွေးချယ်ကြသော်လည်း ကိုယ်စားပြုအမှတ်များကို ဥပဒေပြု ဒေသအလိုက် ကဏ္ဍအလိုက် ကိုယ်စားပြုသူများကို ရွေးချယ်ကြသည်။ တရားစီရင်ရေး အာဏာသည် တရားလွှတ်တော်ချုပ်တွင် ရှိပြီး တရားသူကြီးချုပ်မှာ အကြီးအကဲဖြစ်ကာ လက်ထောက် တရားသူကြီးများ ၁၄ ဦး ရှိသည်။ ၎င်းတို့ အားလုံးအား တရားစီရင်ရေးနှင့် ဘားကောင်စီမှ ရွေးချယ်ပေးပြီး သမ္မတမှ အတည်ပြု ခန့်အပ်သည်။ <ref name="About" /> === နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး=== [[File:Donald Trump and Rodrigo Duterte in Manila (6).jpg|thumb|၂၀၁၇ ခုနှစ် ပါဆေးတွင် ပြုလုပ်သော နှစ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးတွင် သမ္မတ ရော်ဒရစ်ဂို ဒူတာတေး နှင့် အမေရိကန် သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်]] တို့ ဆွေးနွေးနေကြစဉ်။]] [[File:CALABARZONjf0200 20.JPG|thumb|ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ပါဆေးရှိ နိုင်ငံခြားရေးဌာန ၏ ပင်မရုံး]] ဖိလစ်ပိုင်၏ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးမှာ အခြားနိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်မှု အပြင် နိုင်ငံပြင်ပတွင် နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုး ၁၀သန်းတို့၏ ကောင်းမွန်စွာ နေထိုင်နိုင်ရေး တို့အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ <ref name="PhilState">{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2794.htm |publisher=U.S. Department of State. Bureau of East Asian and Pacific Affairs|title=Background Note: Philippines|date=October 2009|accessdate=December 18, 2009}}</ref> ကုလသမဂ္ဂကို တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး တက်ကြွလှုပ်ရှားသော အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ရှိနေသော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် လုံခြုံရေးကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ကာလို့စ် ပီ ရိုမြူလိုသည် ယခင်က ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီတွင် တက်ကြွသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အဖြစ် ပါဝင်နေပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းရေး မစ်ရှင်များတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကာ အထူးသဖြင့် အရှေ့တီမော တွင်ဖြစ်သည်။<ref>Permanent Mission of the Republic of the Philippines to the United Nations. [c. 2008]. [http://www.un.int/philippines/about/ About Us]. Retrieved August 13, 2010.</ref><ref>Permanent Mission of the Republic of the Philippines to the United Nations. [c. 2008]. [https://web.archive.org/web/20080123105426/http://www.un.int/philippines/security_council/ The Philippines and the UN Security Council]. Retrieved January 12, 2008. (archived from [https://web.archive.org/web/20141212074015/http://www.un.int/philippines/security_council/ the original] on January 23, 2008)</ref><ref name="UN_SRES12721999">United Nations Security Council. (October 25, 1999). [http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/1272%20(1999)&Lang=E&Area=UNDOC ''Resolution 1272''] ['''S-RES-1272(1999)''']. Retrieved March 21, 2010.</ref> ကုလသမဂ္ဂ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်သာ မက ဖိလစ်ပိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်းရှိ နိုင်ငံများကြား စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်စေရန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုခိုင်မာစေရန် ရှေးရှု ဖွဲ့စည်းထားသော [[အာဆီယံ]] အဖွဲ့၏ စတင်တည်ထောင်သူနိုင်ငံနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref>[[s:Bangkok Declaration|Bangkok Declaration]]. (August 8, 1967). Retrieved December 20, 2009 from Wikisource.</ref> အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးပွဲများကို အကြိမ်ကြိမ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး အဖွဲ့၏ ပေါ်လစီနှင့် ဦးတည်ရာတို့အတွက် အမြဲတမ်း တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည်။ <ref name=summit>{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071217132852/http://www.summit99.ops.gov.ph/asean_structure.htm |date=December 17, 2007 |title="ASEAN Primer" }}. (1999). ''3{{Smallsup|rd}} ASEAN Informal Summit''. Archived from [http://www.summit99.ops.gov.ph/asean_structure.htm the original] on December 17, 2007. Retrieved December 13, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို အလွန်ဦးစားပေး အလေးထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံနှင့် သိသာသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=Senior Chinese legislator visits Philippines to boost ties |publisher=Xinhua {{!}} English.news.cn |url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/11/c_137460450.htm |work=www.xinhuanet.com |accessdate=5 August 2019 |archivedate=14 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210614120802/http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/11/c_137460450.htm }}</ref><ref>{{cite news |title=Warship incident shows Sino-Philippine relations have come a long way: China Daily |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/warship-incident-shows-sino-philippine-relations-have-come-a-long-way-china-daily |work=The Straits Times |date=September 5, 2018 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=China, ASEAN agree on framework for South China Sea code of conduct|url=https://www.reuters.com/article/us-southchinasea-china-philippines-idUSKCN18E1FS|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite news|title=China, Philippines confirm twice-yearly bilateral consultation mechanism on South China Sea |publisher= Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://news.xinhuanet.com/english/2017-05/19/c_136299206.htm|work=news.xinhuanet.com}}</ref><ref>{{cite news|title=Progress made on draft of South China Sea code of conduct|url=http://www.philstar.com/headlines/2017/05/19/1701550/progress-made-draft-south-china-sea-code-conduct|work=philstar.com}}</ref><ref>{{cite news|title=Subscribe {{!}} theaustralian|url=http://www.theaustralian.com.au/news/world/xi-duterte-vow-closer-philippineschina-relations-faster-spending/news-story/a1c32f162010e5b2f8bed5acc85fbde2|work=www.theaustralian.com.au}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား [[စစ်အေးတိုက်ပွဲ]] ကာလအတွင်းနှင့် အကြမ်းဖက်သမားတို့အား တိုက်ခိုက်သော စစ်ပွဲ ကာလအတွင်း ထောက်ခံခဲ့ပြီး တရုတ်နှင့်ရုရှားကို ပစားပေးသဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး မယုတ်လျော့မီ ကာလအထိ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိက မဟာမိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=Philippine President Duterte announces separation from U.S. |url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2016/10/20/official-philippines-and-china-resume-south-china-sea-talks/92450824/ |work=USA TODAY |language=en}}</ref> ထို့ပြင် ဆူဘစ်ပင်လယ်အော် နှင့် ကလာ့ခ် တို့ရှိ အမေရိကန် စစ်တပ် အခြေစိုက်စခန်းများနှင့် ပတ်သက်၍လည်းကောင်း နှင့် လက်ရှိ အမေရိကန်တပ်များ အလည်လာရောက်ခြင်း သဘောတူညီချက်နှင့် ပတ်သက်၍လည်းကောင်း အငြင်းပွားမှုများ မကြာခဏ ပေါ်ပေါက်လာလေ့ ရှိသည်။ <ref name="PhilState" /> နိုင်ငံ၏ တရားဝင် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး အထောက်အပံ့များအတွက် အကြီးမားဆုံး အလှူရှင်ဖြစ်သော ဂျပန်နိုင်ငံသည်<ref>{{cite web|url = http://www.mofa.go.jp/policy/oda/data/pdfs/philippines.pdf <!--http://www.mofa.go.jp/POLICY/oda/data/01ap_ea02.html-->|title = Japan's ODA Data by Country – Philippines|author = Ministry of Foreign Affairs of Japan|date = c. 2009|accessdate = June 2, 2010|archivedate = 5 February 2011|archiveurl = https://web.archive.org/web/20110205012151/http://www.mofa.go.jp/policy/oda/data/pdfs/philippines.pdf}}</ref> မိတ်ဆွေနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဇိမ်မယ်များ၏ ဒုက္ခရောက်ခဲ့မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ တင်းမာမှုများ ရှိသေးသော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် ပတ်သက်သော အမှတ်ရစရာများမှဖြစ်သည့် မုန်းတီးမှု အများစုမှာ ယုတ်လျော့လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ <ref name=neighbors>Dolan, Ronald E. (Ed.). (1991). [http://countrystudies.us/philippines/93.htm "Relations with Asian Neighbors"]. [http://countrystudies.us/philippines/ ''Philippines: A Country Study'']. Washington: GPO for the Library of Congress. Retrieved January 5, 2010 from [http://countrystudies.us/ Country Studies US Website].</ref> အခြားသောနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် အပေါင်းလက္ခဏာဆန်သည်။ အနောက် နှင့် ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ အတူတကွ ယုံကြည်ထားကြသော ဒီမိုကရေစီတန်ဖိုးများကြောင့် လွယ်ကူချောမွေ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ စီးပွားရေးနှင့် ပတ်သက်၍ တူညီသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိကြသဖြင့် လွယ်ကူသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဆက်စပ်မှုနှင့် တူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများသည် စပိန်နှင့် ဆက်ဆံရေးတွင် တံတားတစ်စင်းပမာ ဖြစ်စေသည်။ <ref>{{cite news |url=http://globalnation.inquirer.net/111122/ph-spain-bilateral-relations-in-a-nutshell-2 |title=PH-Spain bilateral relations in a nutshell |newspaper=Philippine Daily Inquirer |last=Santos |first=Matikas |date=September 15, 2014 |accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref name="poea">{{cite web |url=http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626192943/http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf |dead-url=yes |archive-date=June 26, 2011 |title=Stock Estimate of Overseas Filipinos As of December 2009 |publisher=Philippine Overseas Employment Administration |accessdate=May 28, 2011 |df= |archivedate=1 May 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150501083845/http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf }}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.abs-cbn.com/pinoy-migration/07/02/09/filipino-among-elite-force-securing-spains-royal-couple |title=Filipino Among Royal Guards of King of Spain |publisher=ABS CBN News |accessdate=July 2, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110808083455/http://www.abs-cbnnews.com/pinoy-migration/07/02/09/filipino-among-elite-force-securing-spains-royal-couple|archivedate=August 8, 2011}}</ref> အိမ်အကူများအား နှိပ်စက်ခြင်း နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြားနေ ဖိလစ်ပိုင် အလုပ်သမားတို့အပေါ် သက်ရောက်သော စစ်ပွဲများ အစရှိသော ပြဿနာများ ရှိသော်လည်း <ref>{{cite news|url=http://qa.filipinoexpats.com/node/940|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090107061353/http://qa.filipinoexpats.com/node/940|archivedate=January 7, 2009|title=OFW rights violation worsens under the Arroyo administration |last=Leonard|first=John|date=July 3, 2008|publisher=Filipino OFWs Qatar|accessdate=January 25, 2009}}</ref><ref name="bulatlat">{{cite news|url=http://bulatlat.com/main/2008/10/25/middle-east-is-%E2%80%98most-distressing-ofw-destination%E2%80%99-migrant-group/|title=Middle East is 'Most Distressing OFW Destination' – Migrant Group|last=Olea|first=Ronalyn|date=October 25, 2008|publisher=Bulatlat News|accessdate=January 25, 2009}}</ref> အရှေ့အလယ်ပိုင်း နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ကောင်းမွန်ပြီး ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြား အလုပ်သမား ၂ သန်းကျော်ကို ဆက်လက် အလုပ်ပေးထားခြင်း မှတဆင့် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ <ref name="BM">{{cite news|url=http://businessmirror.com.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=5017:saudi-arabia-will-still-need-rp-medical-professionals-&catid=33:economy&Itemid=60|title=Saudi Arabia will still need RP medical professionals |last=Torres|first=Estrella|date=January 22, 2009|publisher=Business Mirror|accessdate=January 24, 2009}}</ref> တစ်ချိန်က ကဲ့သို့ ကွန်မြူနစ်ဝါဒသည် ခြိမ်းခြောက်မှု တစ်ခု မဟုတ်တော့သဖြင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှ တင်းမာခဲ့သော ဖိလစ်ပိုင် နှင့် တရုတ်တို့၏ ဆက်ဆံရေးမှာ အလွန် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုင်ဝမ်နှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများ၊ စပရက်ထလီ ကျွန်းများနှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများ၊ တရုတ်တို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ချဲ့ထွင်ရန် ကြိုးစားလာခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော စိုးရိမ်မှုများကြောင့် သတိထားဆက်ဆံမှု အတိုင်းအတာ တစ်ခု အထိ ရှိနေသေးသည်။ <ref name=neighbors /> လက်ရှိ နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီမှာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများနှင့် အာရှ-ပစိဖိတ် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေး ဆက်ဆံရေးကို အဓိက ထားသည်။ <ref name="PhilState" /> ဖိလစ်ပိုင်သည် အရှေ့အာရှ ထိပ်သီး အဖွဲ့၊ အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့၊ လက်တင်ယူနီယံ၊ ၂၄နိုင်ငံအဖွဲ့ နှင့် ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှုတို့တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref name="PhilState" />အစ္စလာမ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့တွင် လေ့လာသူအဆင့် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြင့် အစ္စလာမ်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်ရန်လည်း ကြိုးစားလျက် ရှိသည်။ <ref>[http://www.gmanews.tv/story/162925/DFA-Technicalities-blocking-RP-bid-for-OIC-observer-status "DFA: 'Technicalities' blocking RP bid for OIC observer status"]. (May 26, 2009). ''GMA News''. Retrieved July 10, 2009.</ref><ref>{{Cite news|url=http://globalnation.inquirer.net/news/news/view/20090526-207265/RP-nears-observer-status-in-OIC----DFA|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150404022243/http://globalnation.inquirer.net/news/news/view/20090526-207265/RP-nears-observer-status-in-OIC----DFA|archivedate=April 4, 2015|title=RP nears observer status in OIC – DFA|author=Balana, Cynthia|newspaper=[[The Philippine Daily Inquirer]]|date=May 26, 2009|accessdate=July 10, 2009}}</ref> ===စစ်ရေး=== {{multiple image|perrow = 2|total_width=320 | image1 =NAVSOG at the SEACAT 2018 Exercise 004.jpg | image2 =BRP Jose Rizal (FF-150).jpg | image3 =PAF FA-50 011.jpg | image4 =Soltam M-71 Howitzer - Oblique View @ 2018 Kalayaan Parade.jpg | footer = ထိပ်ဆုံးမှစ၍ လက်ယာရစ်။ ဖိလစ်ပိုင် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ကျည်ဆန်အစစ်များဖြင့် လေ့ကျင့်နေစဉ်၊ ဖိလစ်ပိုင် ရေတပ်၏ ယိုဆေးရိုင်ဇယ် အဆင့် ဖရိုင်းဂိတ်သင်္ဘော။ , ဖိလစ်ပိုင် ကြည်းတပ်၏ ဆိုလ်တမ် အမ်-၇၁ တင့်ကား နှင့် ဖိလစ်ပိုင် လေတပ်၏ [[KAI T-50 Golden Eagle|FA-50PH]] }} ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်သည် နိုင်ငံတော်၏ လုံခြုံရေး အတွက် တာဝန်ရှိသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင် လေတပ်၊ ဖိလစ်ပိုင်ကြည်းတပ် နှင့် ဖိလစ်ပိုင် ရေတပ် ( ဖိလစ်ပိုင် မရိန်းတပ် အပါအဝင်) ဟူ၍ တပ် ၃ ခု ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.army.mil.ph/About_the_army/army/history/Ranks_and_Insignias.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120701065232/http://www.army.mil.ph/About_the_army/army/history/Ranks_and_Insignias.html|archivedate=July 1, 2012|title=Shoulder Ranks (Officers)|publisher=The Philippine Army|accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/philippines/rank.htm |title=Philippine Military Rank Insignia |publisher=Globalsecurity.org |accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref name="afporg">{{cite web |url=http://www.afp.mil.ph/org3.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080419074817/http://www.afp.mil.ph/org3.html |archivedate=April 19, 2008 |title=AFP Organization |accessdate=February 3, 2008 }}</ref>ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်သည် အတင်းအကြပ် မဟုတ်ဘဲ စိတ်ဝင်စားသူသာ ပါဝင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။<ref name=1987constitution>{{cite web|url=http://1987-philippine-constitution.blogspot.com/|title=The Philippine Constitution}}</ref> ပြည်သူတို့၏ လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထဲရေးနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ ဌာန လက်အောက်မှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတော် ရဲတပ်ဖွဲ့မှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်သည်။<ref>[http://www.lawphil.net/statutes/repacts/ra1990/ra_6975_1990.html "Department of the Interior and Local Government Act of 1990"]. Lawphil.net. Retrieved January 30, 2014.</ref><ref name="RA6975">{{cite web|title=Republic Act No. 6975|url=http://www.lawphil.net/statutes/repacts/ra1990/ra_6975_1990.html|website=The LAWPHiL Project|accessdate=December 31, 2012}}</ref> ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်သော မွတ်ဆလင်တို့၏ မင်ဒါနောင်းတွင် အကြီးဆုံးသော ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် မိုရိုအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦးသည် ယခုအခါ အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ အခြား ပိုမို၍ စစ်သွေးကြွသော အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် မိုရိုအစ္စလာမ်လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦး၊ ကွန်မြူနစ် ပြည်သူ့တပ်တော်သစ် နှင့် အဘူဆေယပ်ဖ်တို့သည် ယခင်က နိုင်ငံခြားသားများကို ပြန်ပေးဆွဲ၍ ငွေကြေးတောင်းခံမှုများ ပြုလုပ်ကြပြီး အထူးသဖြင့် မင်ဒါနောင်း၏ တောင်ဘက်ပိုင်း ကျွန်းများတွင် ဖြစ်သည်။ {{refn|Hayden Cooper, 2012, Australian Broadcasting Corporation, [http://www.abc.net.au/7.30/content/2012/s3402880.htm Government urged to help kidnapped Australian], Retrieved September 3, 2014, "...Warren Richard Rodwell from Australia being held captive by this group since December 5, 2011...please do whatever to raise the 2 million US dollars they are asking for my release ..."<ref>{{cite news|url=http://www.abc.net.au/7.30/content/2012/s3402880.htm|title=Government urged to help kidnapped Australian|date= January 5, 2012|newspaper=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref>}}<ref>Florante S. Solmerin, December 7, 2013, Manila Standard, [http://manilastandardtoday.com/2013/12/07/abu-sayyaf-keeping-17-foreigners-hostage/ Abu Sayyaf keeping 17 foreigners hostage] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006085118/http://manilastandardtoday.com/2013/12/07/abu-sayyaf-keeping-17-foreigners-hostage/ |date=October 6, 2014 }}, Retrieved September 3, 2014, "...17 foreigners, mostly birdwatchers, were being held hostage by the Abu Sayyaf Group..."</ref><ref>Roel Pareño, The Philippine Star, March 24, 2013, [http://www.philstar.com/headlines/2013/03/24/923345/sayyaf-releases-aussie-hostage Sayyaf releases Aussie hostage], Retrieved September 3, 2014, "...Australian Warren Rodwell emerged early yesterday withered after being held for 15 months by Abu Sayyaf bandits in southern Mindanao..."</ref><ref>Sun Star, April 25, 2014, [https://archive.today/20140903121828/http://www.sunstar.com.ph/breaking-news/2014/04/25/abducted-tourist-hotel-staff-now-sulu-339790 Abducted tourist, hotel staff now in Sulu], Retrieved September 3, 2014, "...Abu Sayyaf bandits have brought a Chinese tourist and a Filipino hotel receptionist to their jungle stronghold in southern Philippines after kidnapping the women from a dive resort in eastern Malaysia ..."</ref> ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရ၏ လုံခြုံရေး ဆောင်ရွက်မှု အောင်မြင်သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ နေရာ လျော့ပါးသွားခဲ့သည်။ <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1695576.stm "Guide to the Philippines conflict"]. (August 10, 2007). ''BBC News''. Retrieved December 16, 2009.</ref><ref>World Bank. Conflict Prevention & Reconstruction Unit. (February 2005). ''[http://siteresources.worldbank.org/INTCPR/214578-1111996036679/20482477/WP24_Web.pdf The Mindanao Conflict in the Philippines: Roots, Costs, and Potential Peace Dividend]'' by Salvatore Schiavo-Campo and Mary Judd. Washington, DC: World Bank. (Social Development Paper No. 24). Retrieved December 16, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် စစ်အသုံးစရိတ်အတွက် ဂျီဒီပီ၏ ၁.၁ ရာခိုင်နှုန်းသာ အသုံးပြုသဖြင့် ဒေသတွင်း ပျမ်းမျှ သုံးစွဲမှုအောက် လျော့နည်းသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မလေးရှားနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့မှ ၁.၅% ၊ တရုတ်မှ ၂.၁%၊ ဗီယက်နမ်မှ ၂.၂% နှင့် တောင်ကိုရီးယားမှ ၂.၆% အသီးသီး သုံးစွဲကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sipri.org/research/armaments/milex/milex_database|title=SIPRI Military Expenditure Database|accessdate=March 27, 2016|publisher=Stockholm International Peace Research Institute 2016, Signalistgatan 9, SE-16972 Solna, Sweden}}</ref><ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/MS.MIL.XPND.GD.ZS|title=Military expenditure (% of GDP)|accessdate=March 27, 2016|publisher=The World Bank}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှစ၍ အမေရိကန်၏ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိက မဟာမိတ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် နှစ်နိုင်ငံကြား အပြန်အလှန် ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် စစ်အေးတိုက်ပွဲ ကာလအတွင်း အမေရိကန်၏ ပေါ်လစီများကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး [[ကိုရီးယားစစ်ပွဲ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ]]တို့တွင်လည်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်မှ တရုတ် နှင့် ရုရှားတို့နှင့် စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပိုမိုများပြားလာခဲ့ပြီး ထိုနိုင်ငံနှစ်ခုအား ပိုမိုအလေးပေးသဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ယိုယွင်းလာခဲ့ပြီး အမေရိကန်နှင့် စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းခြင်းကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ကာ အမေရိကန် ဦးဆောင်သော မည်သည့် စစ်ပွဲတွင်မျှ ပါဝင်မည် မဟုတ်တော့သည်မှာ ပို၍ သေချာလာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=PH defends purchase of arms from China, Russia |publisher=The Manila Times Online |url=https://www.manilatimes.net/ph-defends-purchase-arms-china-russia/365306/ |work=www.manilatimes.net |accessdate=5 August 2019 |archivedate=5 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190805105137/https://www.manilatimes.net/ph-defends-purchase-arms-china-russia/365306/ }}</ref><ref>{{cite news |title=Philippines free to enter into arms purchase with Russia, Roque says {{!}} Philstar.com |url=https://www.philstar.com/headlines/2018/07/19/1834974/philippines-free-enter-arms-purchase-russia-roque-says |work=philstar.com}}</ref><ref>{{cite news |last1=Gita |first1=Ruth Abbey |title=Duterte eyeing to buy helicopters from China, Russia |url=https://www.sunstar.com.ph/article/418753/ |work=Sunstar |date=February 13, 2018 |accessdate=5 August 2019 |archivedate=11 September 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180911191426/https://www.sunstar.com.ph/article/418753/ }}</ref><ref>{{cite news |title=Duterte says Philippines no longer to participate in any U.S.-led wars |publisher=Xinhua {{!}} English.news.cn |url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-03/22/c_137056998.htm |work=www.xinhuanet.com |accessdate=5 August 2019 |archivedate=6 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806043602/http://www.xinhuanet.com/english/2018-03/22/c_137056998.htm }}</ref> == ပြည်နယ်များ == ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအား လူဇွန်း၊ ဗီဆာယားနှင့် မင်ဒါနောင်း ဟူသော ကျွန်းအုပ်စု ၃ ခုဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့ကို ထပ်မံ၍ ဒေသ ၁၇ ခု၊ ခရိုင် ၈၁ခု၊ မြို့တော် ၁၄၅ခု၊ စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် ၁,၄၈၉ ခု၊ ဘာရန်ဂေး ခေါ် ကျေးရွာသို့ ရပ်ကွက် ၄၂,၀၃၆ ခု ထပ်မံပိုင်းခြားထားသည်။ <ref>{{cite web |url=http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/SUMWEBPROV-SEPT2016-CODED-HUC-FINAL.pdf |title=Provincial Summary: Number of Provinces, Cities, Municipalities and Barangays, by Region as of September 30, 2016 |publisher=Philippine Statistics Authority |access-date=January 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110151057/http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/SUMWEBPROV-SEPT2016-CODED-HUC-FINAL.pdf |archive-date=January 10, 2017 |dead-url=yes |accessdate=5 August 2019 |archivedate=10 January 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170110151057/http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/SUMWEBPROV-SEPT2016-CODED-HUC-FINAL.pdf }}</ref> ထို့အပြင် သမ္မတနိုင်ငံတော် ဥပဒေ အမှတ် ၅၄၄၆ ၏ ပုဒ်မ ၂မှ ထပ်မံ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်မှာ ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများ၏ ပတ်လည်ရှိ နယ်နိမိတ်ပင်လယ် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်ရှိ ဆာဘား အရှေ့ပိုင်းကို ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း တောင်းဆိုရာတွင် သက်ရောက်မှု မရှိ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ <ref name=baselines>{{cite web |author=Ronald Echalas Diaz |url=http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno5446.html |title=Republic Act No. 5446 – An Act to Amend Section One of Republic Act Numbered Thirty Hundred and Forty-Six, Entitled "An Act to Define the Baselines of the Territorial Sea of the Philippines". Republic of the Philippines|publisher=Chan Robles Virtual Law Library |date=September 18, 1968 |accessdate=May 4, 2013}}</ref><ref>{{cite journal |last=Mohamad|first=Kadir|year=2009|title=Malaysia's territorial disputes – two cases at the ICJ : Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge (Malaysia/Singapore), Ligitan and Sipadan [and the Sabah claim] (Malaysia/Indonesia/Philippines)|url=http://www.idfr.gov.my/images/stories/publication/2009/inside_pbp.pdf|publisher=Institute of Diplomacy and Foreign Relations (IDFR) Ministry of Foreign Affairs, Malaysia|quote=Map of British North Borneo, highlighting in yellow color the area covered by the Philippine claim, presented to the Court by the Philippines during the Oral Hearings at the ICJ on 25 June 2001|page=46|accessdate=May 16, 2014}}</ref> [[File:Labelled map of the Philippines - Provinces and Regions.png|center|825px]] ===အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဒေသများ=== ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် ''ဒေသ'' ဆိုသည်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးဒေသကို ရည်ညွန်းခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း ခရိုင်များကို စုစည်း၍ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် လွယ်ကူစေရန် ပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှာ အဓိက ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်အား ဒေသ ၁၇ ခု ( အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသ ၁၆ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၁ခု) ပိုင်းခြားထားသည်။ အစိုးရ ရုံးအများစုမှာ ခရိုင်တစ်ခုချင်း အလိုက်မရှိဘဲ ဒေသအလိုက် တည်ရှိပြီး များသောအားဖြင့် (အားလုံးမဟုတ်) ဒေသဗဟိုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော မြို့တော်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေအများဆုံး ဒေသမှာ ကာလာဘာဇွန်ဒေသ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်မြို့တော်ဒေသ သည် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး ဒေသဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" style="text-align:right;" |+ ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေအများဆုံး ဒေသ ၁၀ ခု <small>(၂၀၁၅)</small><ref name="PSA-2015-Highlights">{{cite web|title=2015 Population Counts Summary|url=http://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/2015%20population%20counts%20Summary_0.xlsx|website=Philippine Statistics Authority|accessdate=June 10, 2017|date=May 19, 2016}}</ref> |- ! scope="col" | အဆင့် ! scope="col" | သတ်မှတ်ချက် ! scope="col" | အမည် ! scope="col" | ဧရိယာ ! scope="col" | လူဦးရေ (၂၀၁၅) ! scope="col" | လူဦးရေ % ! scope="col" | လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု |- | style="text-align:center;" | ၁ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၄ | style="text-align:left;" | ကာလာဘာဇွန် | {{convert|၁၆,၈၇၃.၃၁|km2|abbr=on}} | {{number and percent|14,414,774|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|14,414,774/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၂ | style="text-align:left;" | NCR | style="text-align:left;" | အမျိုးသားမြို့တော်ဒေသ | {{convert|619.57|km2|abbr=on}} | {{number and percent|12,877,253|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|12,877,253/613.94|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၃ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၃ | style="text-align:left;" | လူဇွန်းအလယ်ပိုင်း | {{convert|22,014.63|km2|abbr=on}} | {{number and percent|11,218,177|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|11,218,177/22,014.63|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၄ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၇ | style="text-align:left;" | ဗီဆာယား အလယ်ပိုင်း | {{convert|10,102.16|km2|abbr=on}} | {{number and percent|6,041,903|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|6,041,903/10,102.16|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၅ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၅ | style="text-align:left;" | ဘိုင်ကော ဒေသ | {{convert|18,155.82|km2|abbr=on}} | {{number and percent|5,796,989|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|5,796,989/18,155.82|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၆ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁ | style="text-align:left;" | အီလိုကော့စ် ဒေသ | {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}} | {{number and percent|5,026,128|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|5,026,128/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၇ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁၁ | style="text-align:left;" | ဒါဗောင်းဒေသ | {{convert|20,357.42|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,893,318|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,893,318/20,357.42|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၈ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁၀ | style="text-align:left;" | မင်ဒါနောင်းမြောက်ပိုင်း | {{convert|20,496.02|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,689,302|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,689,302/20,496.02|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၉ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁၂ | style="text-align:left;" | SOCCSKSARGEN | {{convert|22,513.30|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,545,276|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,545,276/22,513.30|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၁၀ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၆ | style="text-align:left;" | ဗီဆာယား အနောက်ပိုင်း | {{convert|12,828.97|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,477,247|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,477,247/12,828.97|2}}|PD/km2|abbr=on}} |} == ပထဝီဝင်== [[File:Relief Map Of The Philippines.png|thumb|left|upright|ဖိလစ်ပိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြပုံ]] ဖိလစ်ပိုင်သည် ကျွန်းပေါင်း ၇,၆၄၁ ကျွန်းပါဝင်သော ကျွန်းစုနိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်ပြီး <ref>{{cite news |last1=Mayuga|first1=Jonathan |title=Namria 'discovers' 400 previously 'unknown' PHL islands using IfSAR |url=http://www.businessmirror.com.ph/namria-discovers-400-previously-unknown-phl-islands-using-ifsar/|accessdate=February 12, 2016 |publisher=BusinessMirror |date=February 10, 2016}}</ref> ကုန်းတွင်းပိုင်း ရေထုအပါအဝင် စုစုပေါင်း ကုန်းမြေဧရိယာမှာ {{convert|၃၀၀,၀၀၀|km2|sqmi|sp=us|0}} ရှိသည်။<ref name="psa.gov.ph"/><ref name="worldbank.org"/>{{convert|၃၆၂၈၉|km|mi|sp=us}} မျှရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမမြောက် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ <ref name=About /><!--says the coastline is 17,500 km--><ref name="CIAfields"><!--says the coastline is 36,289&nbsp;km and that only Canada, Russia, Indonesia, and Greenland have longer coastlines-->Central Intelligence Agency. (2009). [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html "Field Listing : Coastline"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716042040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html |date=16 July 2017 }}. Washington, DC.</ref> နိုင်ငံ၏ အထူး စီးပွားရေးဇုန်မှာ {{convert|၂၂၆၃၈၁၆|km²|sqmi|abbr=on}} မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>[http://www.seaaroundus.org/eez/summaryInfo.aspx?eez=608# Exclusive Economic Zones] – Sea Around Us Project – Fisheries, Ecosystems & Biodiversity – Data and Visualization.</ref> အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၁၁၆° ၄၀' မှ ၁၂၆° ၃၄' အတွင်း၊ မြောက်လတ္တီကျု ၄° ၄၀ မှ ၂၁° ၁၀ အတွင်း တည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တရုတ်ပင်လယ်<ref>[https://web.archive.org/web/20130213111846/http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?ID=201302090013&Type=aIPL "U.S. report details rich resources in South China Sea."] (archived from [http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?Type=aIPL&ID=201302090013 the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211203082913/http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?Type=aIPL&ID=201302090013 |date=3 December 2021 }} on 2013-02-133)</ref> တောင်ဘက်တွင် ဆယ်လယ်ဘက်စ်ပင်လယ် <ref>C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Celebes_Sea?topic=49523 "Celebes Sea"]. ''Encyclopedia of Earth''. Eds. P. Saundry & C.J. Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington, DC</ref> တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ ဘော်နီယိုကျွန်းသည် <ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/edens/borneo/awesome.html|title=An Awesome Island|website=Borneo: Island in the Clouds|publisher=PBS|accessdate=November 11, 2012}}</ref> အနောက်တောင်ဘက် ကီလိုမီတာ ရာဂဏန်းမျှတွင် တည်ရှိပြီး ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံမှာ မြောက်ဘက်တည့်တည့်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် မာလူကူးကျွန်းများနှင့် ဆူလာဝေစီကျွန်းများ ရှိကြပြီး [[ပလောင်းနိုင်ငံ]]မှာ ကျွန်းများ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="About">{{cite web|date=March 9, 2009|url=http://www.gov.ph/aboutphil/general.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090309081519/http://www.gov.ph/aboutphil/general.asp|archivedate=March 9, 2009|title=General Information|accessdate=September 21, 2014}}. (older version – as it existed in 2009 – during the presidency of [[Gloria Macapagal Arroyo]]), ''[http://www.gov.ph/ The Official Government Portal of the Republic of the Philippines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930195314/http://www.gov.ph/|date=September 30, 2007}}''.</ref> တောင်ထူထပ်သော ကျွန်းများမှာ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး နဂိုမူလက မီးတောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ အာပိုတောင် ဖြစ်ပြီး အမြင့်အားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် {{convert|2954|m|ft|sp=us}} မျှ ရှိကာ မင်ဒါနောင်းရှိ ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/philippines.html|title=Philippines Mountain Ultra-Prominence|publisher=peaklist.org|accessdate=June 19, 2009}}</ref><ref>(2011-04-06). [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html "The World Factbook – Philippines"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |date=July 19, 2015 }}. Central Intelligence Agency. Retrieved on March 14, 2011.</ref> ဖိလစ်ပိုင်ချောက် အတွင်းရှိ ဂါလာသီယာ ချောက်နက်မှာ နိုင်ငံ၏ အနက်ရှိုင်းဆုံး အပိုင်းဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အနက်ရှိုင်းဆုံးနေရာဖြစ်သည်။ ထိုချောက်မှာ ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite book |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/31710 |title=The Galathea Deep Sea Expedition, 1950–1952, described by members of the expedition |last=Bruun |first=Anton Frederick |publisher=Macmillan, New York |year=1956}}</ref> အရှည်လျားဆုံးမြစ်မှာ လူဇွန်းမြောက်ပိုင်းရှိ ကာဂါယန်မြစ် ဖြစ်သည်။<ref name="eearth">{{cite web|url=http://www.eoearth.org/article/Water_profile_of_Philippines#River_Basins_and_Water_Resources|title=Water profile of Philippines|last=Kundel|first=Jim|date=June 7, 2007|publisher=Encyclopedia of Earth|accessdate=September 30, 2008}}</ref>ကမ်းပေါ်တွင် မနီလာမြို့တော်တည်ရှိသော မနီလာပင်လယ်အော်သည် လာဂူးနားဒီဘေး ခေါ် ဖိလစ်ပိုင်၏ အကြီးဆုံးရေကန်နှင့် ပါဆစ်မြစ်မှ တဆင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဆူဘစ်ပင်လယ်အော်၊ ဒါဗောင်းပင်လယ်ကွေ့ နှင့် မိုရိုပင်လယ်ကွေ့တို့မှာလည်း အရေးပါသော ပင်လယ်အော်များ ဖြစ်သည်။ ဆာမားကျွန်းနှင့် လေတီကျွန်းတို့အား ဆန်ဂျွာနီကိုရေလက်ကြားမှ ပိုင်းခြားထားသော်လည်း ဆန်ဂျွာနီကို တံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။<ref>Republic of the Philippines. Department of Tourism. [c. 2008]. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120427094345/http://www.travelmart.net/philippines/leyte-hotels-resorts.html |date=April 27, 2012 |title=Leyte is Famous for... }} (archived from [http://www.travelmart.net/philippines/leyte-hotels-resorts.html the original] on April 27, 2012). Retrieved March 21, 2010 from www.travelmart.net.</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ပစိဖိတ်မီးကွင်း၏ အနောက်ဘက် အဝန်းအဝိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ငလျင်နှင့် မီးတောင် လှုပ်ရှားမှုများ မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရသည်။ အရှေ့ဘက် ဖိလစ်ပိုင် ပင်လယ်အတွင်းရှိ ဘန်ဟမ်ရေအောက်ကုန်းမြင့်သည် ပင်လယ်အောက် တက်တိုးနစ်ကျောက်လွှာများ တစ်ခုအောက်တစ်ခု ထိုးဝင်လေ့ ရှိသည့် နေရာဖြစ်သည်။ <ref name="CLCS submissions">{{cite web |url=https://www.un.org/Depts/los/clcs_new/commission_submissions.htm |title=Submissions, through the Secretary-General of the United Nations, to the Commission on the Limits of the Continental Shelf, pursuant to article 76, paragraph 8, of the United Nations Convention on the Law of the Sea of 10 December 1982 |publisher=United Nations Commission on the Limits of the Continental Shelf |date=May 28, 2009 |accessdate=May 29, 2009}}</ref> နေ့စဉ် ငလျပ်လှုပ်မှု ၂၀ ခန့် ဖြစ်ပွားသော်လည်း အများစုမှာ ခံစားသိရှိနိုင်လောက်အောင် မပြင်းထန်ပေ။ နောက်ဆုံး ငလျင်အကြီးအကျယ် လှုပ်ခတ်မှုမှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ် လူဇွန်း ငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>La Putt, Juny P. [c. 2003]. [http://www.cityofpines.com/baguioquake/quake.html ''The 1990 Baguio City Earthquake''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212175238/http://www.cityofpines.com/baguioquake/quake.html |date=12 February 2015 }}. Retrieved December 20, 2009 from [http://www.cityofpines.com/ The City of Baguio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170918084421/http://www.cityofpines.com/baguioquake/quake.html |date=18 September 2017 }} Website.</ref> [[File:Mt.Mayon tam3rd.jpg|right|thumb|မာယွန်သည် ဖိလစ်ပိုင်၏ အလှုပ်ရှားဆုံး မီးတောင်ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တွင် မီးတောင်ရှင် အများအပြားရှိပြီး မာယွန်မီးတောင်၊ ပင်နာတူဘိုတောင်၊ တာအားမီးတောင်တို့ ပါဝင်သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ပင်နာတူဘို မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှုမှာ ၂၀ ရာစု၏ ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်းမြေပေါ်မှ မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်သည်။ <ref name = Pinatubo1991>{{cite web|author = Newhall, Chris |author2 = James W. Hendley II |author3 = Peter H. Stauffer |last-author-amp = yes |title = The Cataclysmic 1991 Eruption of Mount Pinatubo, Philippines (U.S. Geological Survey Fact Sheet 113-97) |url = http://pubs.usgs.gov/fs/1997/fs113-97/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130825233934/http://pubs.usgs.gov/fs/1997/fs113-97/ |archivedate = August 25, 2013 |publisher = U.S. Department of the Interior. U.S. Geological Survey |date = February 28, 2005 |accessdate = April 9, 2007}}</ref> ထူးခြားသော ပထဝီဆိုင်ရာ ဝိသေသအားလုံးမှာ ကြမ်းတမ်းပြီး ပျက်စီးရာပျက်စီးကြောင်းများသာ ဖြစ်ကြသည် မဟုတ်ပါ။ ငြိမ်းချမ်းသော ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်တစ်ခုမှာ ပြူရီတို ပရင်စီယာ မြေအောက်မြစ်ဖြစ်ကာ ထိန်းသိမ်းထားသော ဇီဝမျိုးကွဲများ ရှင်သန်ပေါက်ဖွားရာနေရာဖြစ်ပြီး တောင်ကုန်းမှပင်လယ် ဂေဟစနစ် အပြည့်အဝရှိ၍ အာရှ၏ အရေးအကြီးဆုံး သစ်တောတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။ <ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/652 |title=Puerto-Princesa Subterranean River National Park |publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=May 4, 2013}}</ref> ကျွန်းများတွင် သဘာဝအားဖြင့် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ ရှိသဖြင့် သတ္တုများ ပေါကြွယ်ဝသည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် တောင်အာဖရိကပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ရွှေထွက်ရှိရာ နေရာဖြစ်ပြီး သမ္မာကျမ်းစာထဲတွင် ဖော်ပြထားသော အိုဖီယာဒေသဟုပင် ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြကာ<ref name=CGTF>{{cite book|url=http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000175741&page=921|last=Compañía General de Tabacos de Filipinas|title=Colección general de documentos relativos a las Islas Filipinas existentes en el Archivo de Indias de Sevilla|volume=Tomo III—Documento 98, 1520–1528|pages=112–138}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကြေးနီအများဆုံး ထွက်ရှိရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name="NYTimesMiners">{{cite news|author = Greenlees, Donald |title = Miners shun mineral wealth of the Philippines |url = https://www.nytimes.com/2008/05/14/business/worldbusiness/14iht-mine.1.12876764.html |newspaper =The New York Times|date = May 14, 2008 |accessdate = December 11, 2009}}</ref>တောင်အမေရိကတွင် မူလ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ပလာဒီယမ် သတ္တုများမှာလည်း ဖိလစ်ပိုင်တွင် ကမ္ဘာ့အများဆုံး အနေနှင့် ရှိသည်။ <ref>NASA, together with USGS, (United States Geological Survey), released a 3-year study report detailing the 8,450 square kilometer palladium deposits lying below the seas of Visayan, Sibuyan, and Tablas Strait. Source: https://breakingphnews.blogspot.com/2016/05/biggest-palladium-deposits-found-in.html</ref>ရွန်ဘလွန်ကျွန်းတွင်လည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံး၊ မျိုးကွဲအများဆုံး၊ အမာကျောဆုံးသော စကျင်ကျောက်များရှိပြီး အနည်းဆုံး ၇ ရောင်အထိ ရရှိနိုင်ကာ ၎င်းတို့မှာ အညို၊မီးခိုး၊ သံချေး၊အဖြူ၊အစိမ်း၊ အနက်နှင့် လိမ္မော်ရောင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>Marvelous Marble by Manila Standard http://www.manilastandard.net/news/-provinces/138248/marvelous-marble.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190518233451/http://www.manilastandard.net/news/-provinces/138248/marvelous-marble.html |date=18 May 2019 }}</ref> နီကယ်၊ ခရိုမိုက်နှင့် သွပ်များလည်း အများအပြားရှိသည်။ သို့သော်လည်း စီမံခန့်ခွဲမှု ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ လူဦးရေ သိပ်သည်းခြင်း၊ ရှေရင်းစွဲနေ လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့အား ခေါင်းပုံဖြတ် အမြတ်ထုတ်ခြင်းမှ ကာကွယ်လိုခြင်းနှင့် အလွန်ပြင်းထန်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အသိစိတ်ဓာတ်တို့ကြောင့် ထိုသတ္တုအရင်းအမြစ် အများစုမှာ မထုတ်ယူဖြစ်ပဲ ရှိနေသည်။ <ref name="NYTimesMiners" /> ဖိလစ်ပိုင်သည် ထိုသို့ အဖိုးတန်သော သတ္တုများနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ အများအပြားရှိခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာနိုင်သော်လည်း နိုင်ငံအနေနှင့် ထိုသတ္တုများကို တူးဖော်ရန် ငြင်းဆိုသဖြင့် အလွန်အမင်းဆင်းရဲမွဲတေမှု နှင့် ဒုက္ခရောက်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့နေရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://news.mongabay.com/2017/06/the-philippines-a-nation-rich-in-precious-metals-encounters-powerful-opposition-to-mining/|title=The Philippines, a nation rich in precious metals, encounters powerful opposition to mining|publisher=Mongabay|author=Keith Schneider |accessdate=April 25, 2019}}</ref>ထို့အပြင် ထိုအဖိုးတန်သတ္တုများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနေဖြင့် မြေသားဆိုင်ရာ မတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး မကြာခဏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်း၊ ငလျင်လှုပ်ခြင်းနှင့် မြေပြိုကျခြင်းများ ကြောင့် ဘေးဒုက္ခရောက်ရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.gfdrr.org/en/philippines|title=Global Facility for Disaster Reduction and Recovery}}</ref>ဘူမိအပူစွမ်းအင်မှာလည်း မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဖိလစ်ပိုင်အနေနှင့် ထိုစွမ်းအင်ကိုမူ ပိုမို၍ ထိန်းချုပ် အသုံးချနိုင်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဘူမိအပူစွမ်းအင် ထုတ်လုပ်သူဖြစ်ကာ နိုင်ငံလျှပ်စစ်ဓာတ်အား လိုအပ်ချက်၏ ၁၈% အား ဘူမိအပူစွမ်းအင်ဖြင့် ထုတ်လုပ်သည်။ <ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/06/29/business/worldbusiness/29iht-energy.1.14068397.html |author=Davies, Ed |author2=Karen Lema |last-author-amp=yes |title=Pricey oil makes geothermal projects more attractive for Indonesia and the Philippines |newspaper=The New York Times|date = June 29, 2008 |accessdate=December 18, 2009}}</ref> ===ဇီဝမျိုးကွဲများ=== [[File:Tarsius syrichta.jpg|thumb|အသေးဆုံး ပရိုင်းမိတ်ထဲတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင် တာဆီယာ]] ဖိလစ်ပိုင်၏ မိုးသစ်တောများနှင့် ရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းများသည် အမျိုးမျိုး အစားစားသော ငှက်များ၊ အပင်များ၊ သတ္တဝါများ နှင့် ပင်လယ်သတ္တဝါများတို့ အတွက် နေထိုင်ကျက်စားစရာ နေရာဖြစ်စေသည်။ <ref name="etravel">[http://www.etravelpilipinas.com/about_philippines/philippine_natural_resources.htm "Natural Resources and Environment in the Philippines"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122193623/http://etravelpilipinas.com/about_philippines/philippine_natural_resources.htm |date=22 January 2009 }}. (n.d.). ''eTravel Pilipinas''. Retrieved January 22, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဇီဝမျိုးကွဲအားဖြင့် အဆမတန်များပြားသော နိုင်ငံ ၁၀ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ <ref name=Chanco>{{cite news|url=http://gbgm-umc.org/asia-pacific/philippines/ecophil.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010711225954/http://gbgm-umc.org/asia-pacific/philippines/ecophil.html|archivedate=July 11, 2001 |author=Chanco, Boo |title=The Philippines Environment: A Warning |newspaper=The Philippine Star |date=December 7, 1998}} Retrieved February 15, 2010 from gbgm-umc.org.</ref><ref name="AUSGOP">{{Cite book |url=http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/biodiversity01-3.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070514125559/http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/biodiversity01-3.html |archivedate=May 14, 2007|title=Biodiversity Theme Report: The Meaning, Significance and Implications of Biodiversity (continued)|author = Williams, Jann|author2 = Cassia Read|author3 = Tony Norton|author4 = Steve Dovers|author5 = Mark Burgman|author6 = Wendy Proctor|author7 = Heather Anderson|last-author-amp = yes|publisher=CSIRO on behalf of the Australian Government Department of the Environment and Heritage|year=2001|isbn=978-0-643-06749-3|accessdate=November 6, 2009}}</ref><ref name="Carpenter">{{cite journal|author1=Carpenter, Kent E. |author2=Victor G. Springer |lastauthoramp=yes |title=The center of the center of marine shore fish biodiversity: the Philippine Islands |journal=Environmental Biology of Fishes|date=April 2005|volume=74|issue=2|pages=467–480|doi=10.1007/s10641-004-3154-4}}</ref> ၁,၁၀၀ ခန့်မျှသော ကုန်းနေ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါမျိုးစိတ်များကို ဖိလစ်ပိုင်တွင် တွေ့ရပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် အခြားမည်သည့်နေရာတွင်မျှ မရှိသော နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၁၀၀ နှင့် ငှက်မျိုးစိတ် ၁၇၀ တို့လည်း ပါဝင်သည်။<ref name="lonelyplanet">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC|title=Philippines|author1=Rowthorn, Chris |author2=Greg Bloom |lastauthoramp=yes |edition=9th|publisher=Lonely Planet|year=2006|page=[https://books.google.com/books?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA52 52]|isbn=978-1-74104-289-4}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အများဆုံး နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်ပြီး လွန်ခဲ့သော ဆယ်နှစ်အတွင်းက နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ်သစ် ၁၆ ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်၏ ဒေသရင်း မျိုးစိတ်မှာ များပြားလာပြီး ပိုမို၍ များပြားလာနိုင်သည့် အခြေအနေရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.eoearth.org/article/Biological_diversity_in_the_Philippines |title=Biological diversity in the Philippines |publisher=Eoearth.org |accessdate=May 4, 2013}}</ref> ဒေသရင်း နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် အာရှအုန်းစီဗက်ကြောင်၊ ဒူဂေါင်းရေသတ္တဝါ၊ မိုးတိမ်ကြွက် နှင့် ဘိုဟောဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဖိလစ်ပိုင်တာဆီယာ တို့ ပါဝင်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် အမဲလိုက်နို့တိုက်သတ္တဝါ အကောင်ကြီးများ မရှိသော်လည်း အလွန်ကြီးသော တွားသွားသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည့် စပါးကြီးမြွေများ၊ မြွေဟောက်များ နှင့် အလွန်ကြီးသော ရေငန်မိကျောင်းများ ရှိသည်။ ဖမ်းဆီးထားသော မိကျောင်းများတွင် အကြီးဆုံးအကောင်မှာ ဒေသခံတို့မှ လိုလောင်း ဟု သိကြပြီး တောင်ဘက်ပိုင်းကျွန်းဖြစ်သော မင်ဒါနောင်းတွင် ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |title="Lolong" holds world record as largest croc in the world |url=http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=480:lolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&catid=22:news&Itemid=131 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126140938/http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=480%3Alolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&catid=22%3Anews&Itemid=131 |dead-url=yes |archive-date=January 26, 2012 |website=Protected Areas and Wildlife Bureau |accessdate=June 23, 2012 |date=November 17, 2011 |df= |archivedate=26 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120126140938/http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=480%3Alolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&catid=22%3Anews&Itemid=131 }}</ref><ref>{{cite web|last=Britton|first=Adam|title=Accurate length measurement for Lolong|url=http://crocodilian.blogspot.com.au/2011/11/accurate-length-measurement-for-lolong.html|website=Croc Blog|accessdate=June 23, 2012|date=November 12, 2011|archive-date=26 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126054039/http://crocodilian.blogspot.com.au/2011/11/accurate-length-measurement-for-lolong.html}}</ref> နိုင်ငံတော်ငှက်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဖိလစ်ပိုင်လင်းယုန်မှာ လင်းယုန်များထဲတွင် အရှည်လျားဆုံး ခန္ဓာကိုယ်ရှိပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တိုင်းတာမည်ဆိုပါက ၈၆စင်တီမီတာမှ ၁၀၂ စင်တီမီတာအထိ (၂.၈၂ပေမှ ၃,၃၅ ပေ အထိ) ရှည်လျားပြီး ၄.၇ ကီလိုဂရမ် မှ ၈.၀ ကီလိုဂရမ် (၁၀.၄ပေါင် မှ ၁၇.၆ပေါင်) အထိ လေးသည်။ <ref name=RaptorsWorld>{{cite book|year=2001|title=Raptors of the World| publisher= Christopher Helm |location=London|pages=717–19|isbn=978-0-7136-8026-3|author1=Ferguson-Lees, J. |author2=Christie, D. }}</ref><ref>{{IUCN2006|assessor=BirdLife International.|year=2004|id=144490|title=Pithecophaga jefferyi|downloaded=January 7, 2009}}</ref>ဖိလစ်ပိုင် လင်းယုန်သည် အက်ဆီပီထရီဒေး မိသားစုဝင်ဖြစ်ပြီး လူဇွန်း၊ဆာမား၊ လေတီ နှင့် မင်ဒါနောင်းရှိ မိုးသစ်တောများ၏ ဒေသရင်း သတ္တဝါဖြစ်သည်။ [[File:Rafflesia (R. speciosa) in Miagao.jpg|thumb|left|ရပ်ဖဲလ်ရှား စပီဆီအိုဆာ သည် ပနေးကျွန်း၏ ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်၏ ပင်လယ်ရေပိုင်နက်မှာ {{convert|2200000|km2|sp=us|0}} အထိ ကျယ်ဝန်းသဖြင့် သီးသန့်ဖြစ်ပြီး များစွာကွဲပြားသော အဏ္ဏဝါသတ္တဝါများ ရှိသည့်အပြင် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ဝေမျှပိုင်ဆိုင်သော သန္တာတြိဂံ ဒေသ၏ အဓိကအပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name=baselines /> သန္တာကျွန်းနှင့် ပင်လယ်ငါးမျိုးစိတ် စုစုပေါင်းမှာ ၅၀၀ နှင့် ၂,၄၀၀ အသီးသီးဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ <ref name="etravel" /><ref name="lonelyplanet" /> မှတ်တမ်းသစ်များ နှင့် <ref>{{cite journal |url= https://www.researchgate.net/publication/236001316|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131016063342/https://www.researchgate.net/publication/236001316_First_Record_of_the_dottyback_Manonichthys_alleni_(Teleostei_Perciformes_Pseudochromidae)_from_the_Philippines?ev=prf_pub|archivedate=October 16, 2013 |author1=Bos, A.R. |author2=Smits, H.M. |lastauthoramp=yes |title= First Record of the dottyback Manonichthys alleni (Teleostei: Perciformes: Pseudochromidae) from the Philippines |journal= Marine Biodiversity Records |year=2013 |volume=6 |issue=e61 |pages= |doi=10.1017/s1755267213000365}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/237335102 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140919140031/http://www.researchgate.net/publication/237335102_Seven_new_records_of_fishes_%28Teleostei_Perciformes%29_from_coral_reefs_and_pelagic_habitats_in_Southern_Mindanao_the_Philippines?ev=prf_pub|archivedate=September 19, 2014 |author1=Bos, Arthur R. |author2=Gumanao, Girley S. |lastauthoramp=yes |title= Seven new records of fishes (Teleostei: Perciformes) from coral reefs and pelagic habitats in Southern Mindanao, the Philippines|journal= Marine Biodiversity Records |year=2013 |volume=6 |issue=e95 |pages=1–6 |doi=10.1017/s1755267213000614}}</ref> မျိုးစိတ်သစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတို့က <ref>{{cite journal |author=Bos, A.R.|author2=Gumanao, G.S. |author3=Salac, F.N. |year=2008 |title=A newly discovered predator of the crown-of-thorns starfish |journal=Coral Reefs |volume=27 |issue= 3|page=581 |doi= 10.1007/s00338-008-0364-9 |url=https://www.researchgate.net/publication/225650880|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703190342/http://www.researchgate.net/publication/225650880_A_newly_discovered_predator_of_the_crown-of-thorns_starfish |archivedate=July 3, 2015|bibcode=2008CorRe..27..581B}}</ref><ref>{{cite journal |author=Ocaña |author2=J.C. den Hartog |author3=A. Brito |author4=A.R. Bos |year=2010 |title=On Pseudocorynactis species and another related genus from the Indo-Pacific (Anthozoa: Corallimorphidae) |journal=Revista de la Academia Canaria de Ciencias |volume=XXI |issue=3–4 |pages=9–34 |url=https://www.researchgate.net/publication/230851883 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140919140037/http://www.researchgate.net/publication/230851883_On_Pseudocorynactis_species_and_another_related_genus_from_the_Indo-Pacific_%28Anthozoa_Corallimorphidae%29?ev=prf_pub|archivedate=September 19, 2014}}</ref><ref>{{cite journal |author=Bos, A.R. |year=2014 |title=Upeneus nigromarginatus, a new species of goatfish (Perciformes: Mullidae) from the Philippines |journal=Raffles Bulletin of Zoology |volume=62 |issue= |pages=745–753 |url=https://www.researchgate.net/publication/266563180|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703125644/http://www.researchgate.net/publication/266563180_Upeneus_nigromarginatus_a_new_species_of_goatfish_%28Perciformes_Mullidae%29_from_the_Philippines|archivedate=July 3, 2015}}</ref> ထိုနံပါတ်များကို ဆက်လက် ပေါင်းထည့်နေပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်း အဏ္ဏဝါအရင်းအမြစ်များ၏ သီးသန့်ဖြစ်မှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဆူလူးပင်လယ်ရှိ တူဘာတာဟာ သန္တာကျောက်တန်းအား ယူနက်စကိုမှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်ရေပိုင်နက်အတွင်း ပုလဲ၊ ဂဏန်းနှင့် ရေမှော်မွေးမြူခြင်းများကိုလည်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ <ref name="etravel" /><ref name="resources">[http://www.philippine-history.org/about-philippines.htm "About the Philippines"] (October 17, 2009). Retrieved December 20, 2009 from the Philippine History Website.</ref> ရှားပါးသော ကမာမျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ပင့်တာဒါ မက်ဆီမာသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒေသရင်းနေ သတ္တဝါဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ပုလဲမှာ ရွှေရောင်ရှိသဖြင့် သီးသန့် ဖြစ်နေသည်။ <ref name="gem">{{cite web |url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/phil-fast-facts/culture-profile-pearl.php |title=Philippine Fast Facts, National Gem: Philippine Pearl |accessdate=2013-02-20 |website= |publisher=National Commission for Culture and the Arts |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820011316/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/phil-fast-facts/culture-profile-pearl.php |archivedate=2010-08-20 |df= }}</ref>ပင့်တာဒါ မက်ဆီမာမှထွက်သော ရွှေရောင်ပုလဲကို နိုင်ငံတော်ကျောက်မျက်ရတနာအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ <ref>{{cite web | last = Pangilinan, Jr. | first = Leon | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = 3 October 2014 | accessdate = 8 January 2019 | publisher = National Commission for Culture and the Arts | archivedate = 26 November 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ }}</ref> နိုင်ငံအတွင်း အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၃,၅၀၀ ခန့် ရှိပြီး ၃,၂၀၀ ခန့်မှာ ကျွန်းများတွင်သာ သီးသန့်ရှိသော အပင်များ ဖြစ်သည်။ <ref name="lonelyplanet" /> ဖိလစ်ပိုင်၏ မိုးသစ်တောများတွင် ဒေသရင်းပင် မြောက်မြားစွာရှိပြီး အလွန်ရှားပါးသော သစ်ခွ နှင့် ရပ်ဖဲရှားပင်များ ပါဝင်သည်။ <ref name="biodiverse">{{cite web|url=http://fpe.ph/biodiversity.html/view/hub-of-life-species-diversity-in-the-philippines|title=Hub of Life: Species Diversity in the Philippines|publisher=Foundation for the Philippine Environment|date=February 18, 2014|accessdate=September 21, 2014|archivedate=16 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150916011731/http://fpe.ph/biodiversity.html/view/hub-of-life-species-diversity-in-the-philippines}}</ref><ref>Taguinod, Fioro. (November 20, 2008). [http://www.gmanews.tv/story/134682/Rare-flower-species-found-only-in-northern-Philippines "Rare flower species found only in northern Philippines"]. ''GMA News''. Retrieved December 14, 2009.</ref> တရားမဝင် သစ်ခုတ်မှုကြောင့် သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဆိုးရွားသည့် ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သစ်တောများမှာ ၁၉၀၀ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် ကုန်းမြေ ဧရိယာ၏ ၇၀ % မျှ ဖုံးလွှမ်းထားရာမှ ၁၉၉၉ တွင် ၁၈.၃% သာ ကျန်ရှိတော့သည်။ <ref>Peralta, Eleno O. (2005). "[http://www.fao.org/docrep/008/af349e/af349e0n.htm#bm23 21. Forests for poverty alleviation: the response of academic institutions in the Philippines]". In Sim, Appanah, and Hooda (Eds.). ''Proceedings of the workshop on forests for poverty reduction: changing role for research, development and training institutions'' (RAP Publication). Food and Agriculture Organization (FAO). Retrieved December 20, 2009.</ref> မျိုးစိတ်အများစုမှာ မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသော အခြေအနေရှိပြီး သိပ္ပံပညာရှင်များက ဖိလစ်ပိုင်ပါဝင်သော အရှေ့တောင်အာရှသည် ၂၁ ရာစုအကုန်တွင် အလွန်ဆိုးရွားသော ၂၀% မျှရှိသည့် မျိုးသုဉ်းနှုန်းနှင့် ရင်ဆိုင်ရမည်ဟု ဆိုကြသည်။ <ref>Kirby, Alex. (July 23, 2003). [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3090071.stm "SE Asia faces 'catastrophic' extinction rate"]. ''BBC News''. Retrieved December 20, 2009.</ref>အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့မှ "ဖိလစ်ပိုင်သည် တကမ္ဘာလုံးနှင့် ဆိုင်သော ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးတွင် ထိပ်တန်းဦးစားပေးစာရင်းတွင် ပါဝင်သည့် မျိုးကွဲများအလွန်းအမင်းများပြားသော စိုးရိမ်ရသော နိုင်ငံအနည်းငယ်ထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ " ဟု ဆိုသည်။<ref name="biodiverse" /> ===ရာသီဥတု=== [[File:Haiyan Nov 7 2013 1345Z.png|thumb|upright|ဒေသတွင်း စူပါတိုင်ဖွန်း ယိုလန်ဒါဟု သိကြသော တိုင်ဖွန်း ဟိုင်ယန်မှာ ဖိလစ်ပိုင်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့သော တိုင်ဖွန်းများတွင် အပြင်းထန်ဆုံး တစ်ခုဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တွင် အပူပိုင်းပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ရာသီဥတုရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ပူနွေးပြီး စိုစွန်သည်။ တက်ဂ်-အင်းနစ် သို့ တက်ဂ်-အာရော ဟု ခေါ်သော ပူပြင်းပြီး ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုမှ မတ်လမှ မေလ အထိ ဖြစ်ပြီး၊ တက်ဂ်-အူလန် ဟုခေါ်သော မိုးရာသီမျာ ဇွန်လမှ နိုဝင်ဘာလ အထိဖြစ်ကာ၊ တက်ဂ်-လာမစ်ဟု ခေါ်သော အေးမြခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုမှာ ဒီဇင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလ အထိဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ (မေလ မှအောက်တိုဘာလ အထိ) အား ဟာဘာဂတ်ဟု ခေါ်ပြီး အရှေ့မြောက်အရပ်မှ ခြောက်သွေ့သောလေများ (နိုဝင်ဘာလမှ ဧပြီလအထိ) အား အမီဟန် ဟု ခေါ်သည်။<ref name=climate /> အပူချိန်မျာ ပုံမှန်အားဖြင့် {{convert|21|C|F}} မှ {{convert|32|C|F}} အထိ ရှိသော်လည်း ရာသီဥတုအပေါ်မူတည်၍ ပိုမိုအေးမြခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုပူပြင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အအေးဆုံးလမှာ ဇန်နဝါရီလ ဖြစ်ပြီး အပူပြင်းဆုံးလမှာ မေလ ဖြစ်သည်။ <ref name="About" /><ref>Lonely Planet. (n.d.). [http://www.lonelyplanet.com/philippines/weather Philippines: When to go & weather] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170910081053/http://www.lonelyplanet.com/philippines/weather |date=10 September 2017 }}. Retrieved January 23, 2009.</ref> နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ {{convert|26.6|C|F}} ခန့် ဖြစ်သည်။ <ref name=climate>{{cite web|author = Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration |url = http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/cab/cab.htm |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100531021557/http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/cab/cab.htm |archivedate = May 31, 2010 |title = Climate of the Philippines |date = n.d. |accessdate = April 24, 2010}}</ref> အပူချိန်အား ကြည့်မည်ဆိုပါက လတ္တီကျုနှင့် လောင်ဂျီကျုမှာ ထင်ရှားသိသာသော ကွဲပြားမှုကို မဖြစ်ပေါ်စေပေ။ နိုင်ငံ၏ အစွန်ဆုံးပိုင်း အရှေ့အနောက်တောင်မြောက်တွင် ဖြစ်စေကာမူ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် နှင့် ညီမျှသော အမြင့်၏ အပူချိန်မှာ အတူတူပင် ရှိတတ်သည်။ အမြင့်ပေမှာ အပူချိန်ခြားနားမှုအပေါ်တွင် ပို၍ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်ပေ{{convert|1500|m|sp=us}} ရှိသော ဘာဂွီယို ဒေသ၏ ပျမ်းမျှ နှစ်စဉ်အပူချိန်မှာ {{convert|18.3|C|F}} ဖြစ်ပြီး ပူပြင်းသော နွေရာသီအတွက် လူကြိုက်များ အပန်းဖြေရာနေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=climate /> တိုင်ဖွန်းခါးပတ်လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းအများစုသည် နှစ်စဉ် မိုးအများအပြား ရွာသွန်းခြင်းနှင့် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်းတို့ကို ဇူလိုင်လမှ အောက်တိုဘာလ အထိ ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိပြီး <ref name=cp>Library of Congress – Federal Research Division. (March 2006). [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Philippines.pdf ''Country Profile: Philippines'']. Retrieved December 17, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင် ဒေသအတွင်း နှစ်စဉ် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း ၁၉ ခုခန့် ပုံမှန် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပြီး ၈ ခု သို့မဟုတ် ၉ ခုမှာ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်လေ့ ရှိသည်။ <ref>{{Cite book|url = http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80346e/80346E00.htm |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110719181709/http://archive.unu.edu/unupress/unupbooks/80346e/80346E00.htm |archivedate = July 19, 2011 |title = Economics of the Philippine Milkfish Resource System |chapter-url = https://web.archive.org/web/*/http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80346e/80346E06.htmhtm |chapter = III. The transformation sub-system: cultivation to market size in fishponds |author1 = Chong, Kee-Chai |author2 = Ian R. Smith |author3 = Maura S. Lizarondo |last-author-amp = yes |publisher = The United Nations University |year = 1982 |isbn = 978-92-808-0346-4 |accessdate = May 14, 2009}}</ref><ref name=PagasaWMO>{{cite journal |url = http://www.typhooncommittee.org/41st/docs/TC2_MemberReport2008_PHILIPPINES1.pdf |author = Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) |title = Member Report to the ESCAP/WMO Typhoon Committee, 41st Session |date = January 2009 |archive-date = 20 March 2009 |access-date = 6 August 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090320001056/http://www.typhooncommittee.org/41st/docs/TC2_MemberReport2008_PHILIPPINES1.pdf |url-status = dead }}</ref><ref name=digitaltyphoon>[http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ ''Monthly Typhoon Tracking Charts''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824055222/http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ |date=24 August 2011 }}. (2010). Retrieved April 24, 2010 from the National Institute of Informatics, Kitamoto Laboratory, Digital Typhoon Website.</ref>နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်း တောင်ကုန်းထူထပ်သော ဒေသများတွင် {{convert|5000|mm|sp=us}} အထိ ရှိတတ်ပြီး ချောင်ကျသော ချိုင့်ဝှမ်းဒေသ အချို့တွင်မူ {{convert|1000|mm|sp=us}} အောက်သာ ရှိသည်။ <ref name=cp /> မိုးရေချိန်အများဆုံး ဖြစ်ပေါ်စေသော အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းမှာ ၁၉၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ထိုဆိုင်ကလုန်းကြောင့် ၂၄ နာရီအတွင်း ဘာဂွီယိုဒေသတွင် မိုးရေချိန် {{convert|1168|mm|sp=us}} အထိ ရွာကျခဲ့သည်။ <ref name="bag" /> ဖိလစ်ပိုင် ဒေသအခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် အပူပိုင်း ဆိုင်ကလုန်း မုန်တိုးအား ဘက်ဂ်ယို ဟု ခေါ်သည်။ <ref name="bag">Glossary of Meteorology. [https://web.archive.org/web/20140830090533/https://www.bloomberg.com/news/2014-08-28/philippine-second-quarter-gdp-growth-quickens-beating-estimates.html Baguio.] (archived from [http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=b&p=4 the original] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110806033738/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=b&p=4 |date=August 6, 2011 }} on August 30, 2014).</ref> သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်တွင် လူသေဆုံးမှု အများအပြား ရှိတတ်သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အစိုးရမှ ကပ်ဘေးဒုက္ခများ နှင့် ပတ်သက်သော စိုးရိမ်ဖွယ်ရာများကို ဆန်းသစ်သော ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်း၍ လျှော့ချရန်နှင့် စီမံခန့်ခွဲရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=Changing attitude|url=https://www.dandc.eu/en/article/philippines-paradigm-shift-regard-disaster-preparedness|last=Robles|first=Raissa|work=D+C, development and cooperation |date=June 19, 2018 |accessdate=August 13, 2018}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာ့ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲနှင့် ပတ်သက်၍ အလွန်အမင်း ထိခိုက်နိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲနှင့် ပတ်သက်၍ အထိရှလွယ်ဆုံး နိုင်ငံ ၁၀ ခုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ <ref>Overland, Indra et al. (2017) ''[https://www.researchgate.net/publication/320622312 Impact of Climate Change on ASEAN International Affairs: Risk and Opportunity Multiplier]'', Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of International and Strategic Studies (MISIS).</ref> == စီးပွားရေး == [[File:Philippines Export Treemap.png|thumb|upright=1.25|alt=Philippine Export Treemap in 2012.|ဖိလစ်ပိုင်၏ ပို့ကုန်များကို အချိုးကျ ပြထားသောပုံ]] ဖိလစ်ပိုင်၏ စီးပွားရေးမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၃၄ခုမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် (nominal) မှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇၁.၈ ဘီလီယံ ခန့် မျှ ရှိသည်။ <ref name=imf03 /> အဓိက ပို့ကုန်များမှာ ဆီမီးကွန်ဒတ်တာများ နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းများ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ စက်ယန္တရားများ၊ အဝတ်အထည်များ၊ ကြေးနီထုတ်ကုန်များ၊ ရေနံထုတ်ကုန်များ၊ အုန်းဆီ နှင့် သစ်သီးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=CIAfactbook /> အဓိက ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ စင်ကာပူ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ နယ်သာလန်၊ ဟောင်ကောင်၊ ဂျာမနီ၊ ထိုင်ဝမ် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=CIAfactbook /> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသော ငွေကြေးမှာ ဖိလစ်ပိုင် ပီဆို (₱ or PHP) ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|title=Compare currencies in South East Asia|url=http://aroundtheworldinaday.com/philippines_thailand_comparison/thailand_currency_philippines_currency/|website=aroundtheworldinaday.com|accessdate=July 15, 2014|archivedate=19 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140719162751/http://aroundtheworldinaday.com/philippines_thailand_comparison/thailand_currency_philippines_currency/}}</ref> [[File:0123jfCalipahan Sicsican Rice Fields San Pascual Talavera Ecijafvf 04.JPG|thumb|ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ စပါးစိုက်ပျိုးနေစဉ်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၌ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းမှ ဖိလစ်ပိုင် အလုပ်သမား၏ ၃၀% ကို အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ဖန်တီးပေးထားသည်။။<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS|title=Employment in agriculture (% of total employment)|accessdate=March 3, 2015}}</ref>]] စက်မှုနိုင်ငံအဖြစ် အသစ်ပြောင်းလဲလာသော နိုင်ငံဖြစ်သဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ တစ်ချိန်က စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအပေါ်တွင် အခြေခံသောလုပ်ငန်းမှ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အပေါ်တွင် အခြေခံသော လုပ်ငန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ အလုပ်သမားဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀.၈၁၄ သန်းမှ <ref name=CIAfactbook />စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍတွင် အလုပ်သမား စုစုပေါင်း၏ ၃၀% ကို အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ဖန်တီးပေးထားပြီး ဂျီဒီပီ၏ ၁၄% မျှ ရှိသည်။ စက်မှုကဏ္ဍမှ အလုပ်သမား စုစုပေါင်း ၏ ၁၄% ကို အလုပ်ပေးထားပြီး ဂျီဒီပီ၏ ၃၀% ရှိသည်။ ထို့အတူ ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍတွင် လုပ်ကိုင်နေသော အလုပ်သမား အင်အားစု ၄၇% မှ ဂျီဒီပီ၏ ၅၆% အား ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ <ref name="nscb2009">{{cite web|url=http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp|publisher=Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board|title=Third Quarter 2009 Gross National Product and Gross Domestic Product by Industrial Origin|accessdate=December 11, 2009|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629150040/http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp|archivedate=June 29, 2011}}</ref><ref name="quickstat">{{cite web|url=https://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711125757/http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf|archivedate=July 11, 2012|author=Philippine Statistics Authority|title=Quickstat|date=October 2009|accessdate=December 11, 2009}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ စာရင်းအရ အလုပ်လက်မဲ့ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၆.၀% မျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.marketwatch.com/story/philippines-jobless-rate-eases-to-6-in-october-2014-12-10|title=Philippines jobless rate eases to 6% in October|publisher=MarketWatch|date=December 10, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rttnews.com/2428724/philippine-unemployment-rate-falls-in-october.aspx|title=Philippine Unemployment Rate Falls In October|publisher=RTTNews|date=December 10, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref> သို့သော်လည်း အခြေခံစားသောက်ကုန်များအတွက် ကုန်ကျစရိတ်နည်းပါးသဖြင့် ၂၀၁၄ နိုဝင်ဘာတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းမှာ ၃.၇% သာ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|last=Magtulis |first=Prinz P. |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-08-28/philippine-second-quarter-gdp-growth-quickens-beating-estimates.html |title=Philippine GDP Growth Beats Estimate in Boost to Aquino Goal |publisher=Bloomberg News |date=August 28, 2014 |accessdate=September 21, 2014}}</ref>၂၀၁၃ အောက်တိုဘာတွင် နိုင်ငံတကာ အရန်ငွေကြေး စုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၃.၂၀၁ ဘီလီယံ ရှိသည်။ <ref>Denis Somoso. (September 30, 2013). [http://ph.austronesia.net/?q=Philippine-Gross-International-reserves-GIR-totaled-83.201-Billion-US-Dollars-at-end-of-August-2013 "$83.201 Billion – Philippines GIR now Rank 26th World's highest International Reserves"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131013031726/http://ph.austronesia.net/?q=Philippine-Gross-International-reserves-GIR-totaled-83.201-Billion-US-Dollars-at-end-of-August-2013 |date=October 13, 2013 }}. ''Philippines, ASIA and the Global Economy Site''. Retrieved September 30, 2013.</ref> ချေးငွေ နှင့် ဂျီဒီပီကြား အချိုးမှာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၇၈% အထိ စံချိန်တင် ရှိခဲ့ရာမှ<ref>{{cite news|last=Mendoza|first=Ronald U.|url=http://www.rappler.com/thought-leaders/7559-debt-free|title=Debt free?|work=Rappler|date=June 25, 2012|accessdate=December 14, 2014}}</ref> ၂၀၁၄ မတ်လတွင် ၃၈.၁% အထိ ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/business/economy-watch/69949-debt-govt-ratio|title=Debt-to-gov't ratio hits 38.1% in end-March|work=Rappler|date=September 23, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Dela Peña|first=Zinnia B.|url=http://www.philstar.com/business/2014/09/24/1372404/debt-gdp-ratio-continues-improve|title=Debt-to-GDP ratio continues to improve|newspaper=The Philippine Star|date=September 24, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref>ဖိလစ်ပိုင်သည် ထုတ်ကုန်ထက် သွင်းကုန် ပိုများသော်လည်း <ref name="quickstat" /> နိုင်ငံတကာသို့ ကြွေးမြီပြန်ချပေးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/152897/from-butt-of-jokes-in-1986-philippines-has-risen-to-creditor-nation-says-ex-finance-chief#ixzz2szxJl2Et |title=From butt of jokes in 1986, Philippines has risen to creditor nation, says ex-finance chief |publisher=Newsinfo.inquirer.net |date=February 28, 2012 |accessdate=March 3, 2014}}</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ အချိန်က ဖိလစ်ပိုင်သည် အရှေ့အာရှတွင် ဂျပန်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref name="PhilState" /><ref>[http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=E1_RRPJDJ The Filipina sisterhood]. (December 20, 2001). ''The Economist''. Retrieved November 9, 2009.</ref><ref name=ure>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=rujyOiFMl0MC&printsec=frontcover|author=Ure, John|title=Telecommunications Development in Asia|publisher=Hong Kong University Press|year=2008|pages=301–302|isbn=978-962-209-903-6}}</ref> ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်မှုကို အခြားသူများမှ ကျော်တက်သွားခဲ့သည်။ အာဏာရှင် သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ် ၏ လက်အောက်တွင် စီးပွားရေးမှာ ရပ်တန့်နေခဲ့ပြီး အစိုးရ၏ စီးပွားရေးကို တလွဲစီမံခန့်ခွဲမှုများနှင့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref name="PhilState" /><ref name=ure /> နိုင်ငံအနေနှင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု နှေးကွေးခဲ့ပြီး စီးပွားရေးကျဆင်းသည့် အချိန်များ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင်မှ စီးပွားရေး တံခါးဖွင့်မှု အစီအစဉ်များကြောင့် စီးပွားရေး ပြန်လည် နာလန်ထူလာနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="PhilState" /><ref name=ure /> ၁၉၉၇ ခုနှစ် အာရှငွေကြေး အကြပ်အတည်းသည် စီးပွားရေးကို များစွာထိခိုက်ခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ပီဆိုငွေကြေး တန်ဖိုးကျဆင်းမှုကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး စတော့မားကက်အတွင်း တန်ဖိုးကျဆင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုရိုက်ခတ်မှုမှာ အစပိုင်းတွင် အခြားသော အာရှအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများလောက် မပြင်းထန်ခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ အစိုးရ၏ ငွေကြေးပေါ်လစီများနှင့် ပတ်သက်၍ ချုပ်ထိန်းလွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာငွေကြေးအဖွဲ့၏ ဆယ်စုနှစ်များစွာ စောင့်ကြည့်မှုနှင့် ငွေကြေးပေါ်လစီကို စီမခံခန့်ခွဲခဲ့မှုများကြောင့် ဖြစ်ပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာ စီးပွားရေး လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ရန် ငွေကြေးအများအပြား သုံးစွဲကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref name="lastlaugh" /> ထိုအချိန်မှစ၍ တိုးတက်မှု များစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေးမှာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီတိုးတက်မှု ၆.၄% ရှိပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၇.၁ % ရှိကာ ဆယ်စုနှစ် ၃ခုအတွင်း အလျှင်အမြန်ဆုံးနှုန်းဖြင့် တိုးတက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ <ref name=IMF2012>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=36&pr.y=14&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=566&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Philippines|publisher=International Monetary Fund|accessdate=April 20, 2012}}</ref><ref name=fastestGDP>Felix, Rocel. (January 25, 2008). [https://web.archive.org/web/20150222050937/http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080125-114787/2007-GDP-seen-growing-at-fastest-rate-in-30-years 2007 GDP seen growing at fastest rate in 30 years]. ''The Philippine Daily Inquirer''. Retrieved May 29, 2010. (archived from [https://web.archive.org/web/20080127233313/http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080125-114787/2007-GDP-seen-growing-at-fastest-rate-in-30-years the original] on February 22, 2015)</ref>နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ လူတစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီတိုးတက်မှုနှုန်းမှာ ၁၉၆၆ မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ ၁.၄၅% မျှသာရှိပြီး အရှေ့အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသ တစ်ခုလုံး ၏ ပျမ်းမျှနှုန်း ၅.၉၆% နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အလွန်နည်းပါးသည်။ လူဦးရေ၏ ၄၅% ၏ နေ့စဉ်ဝင်ငွေမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒေါ်လာ အောက်တွင်သာ ရှိသည်။ <ref name="UN">{{Cite book|publisher=United Nations Development Programme|title=Table G: Human development and index trends, Table I: Human and income poverty|url=https://archive.org/details/humandevelopment0000unse_y2f1|year=2009|isbn=978-0-230-23904-3}}</ref><ref name=Reddel>Reddel, Paul (May 27, 2009). [https://web.archive.org/web/20121114025256/http://www.ppiaf.org/feature-story/infrastructure-and-ppps-philippines ''Infrastructure & Public-Private Partnerships in East Asia and the Philippines''] [PowerPoint slides]. Presentation in Manila to the American Foreign Chambers of Commerce of the Philippines. Retrieved February 13, 2010 from the Public-Private Infrastructure Advisory Facility (PPIAF) Website.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=37&pr.y=3&sy=2005&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=subject&ds=.&br=1&c=566%2C536%2C578%2C548&s=NGDPD%2CNGDPDPC&grp=0&a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=Imf.org |date=September 14, 2006 |accessdate=October 23, 2011}}</ref> စီးပွားရေးသည် နိုင်ငံခြားတွင်နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားများ ပြန်လည်ပေးပို့သော ငွေကြေးများအပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေပြီး နိုင်ငံခြားဝင်ငွေရလမ်းအတွင် နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပင် ကျော်လွန်သည်။ နိုင်ငံခြားမှ ငွေလွှဲမှုမှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံဂျီဒီပီ၏ ၁၀.၄% မျှ ရှိခဲ့သဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ နှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တို့တွင် ၈.၆% ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေး ငွေလွှဲပို့မှု၏ တန်ဖိုးစုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈ ဘီလီယံမျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.dawn.com/news/1176411|title=Pakistan's remittances|last=Sherani |first=Sakib |website=dawn.com |accessdate=December 17, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://business.inquirer.net/160057/ofw-remittances-to-increase-by-8-5-in-2014-standard-chartered|title=OFW remittances to increase by 8.5% in 2014—Standard Chartered |newspaper=Philippine Daily Inquirer|date=January 13, 2014|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ဒေသတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမှာ မညီမျှပဲ အစိုးရအနေနှင့် နိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများတွင် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို ဖြန့်ဝေပေးနိုင်ရန် မြှင့်တင်မှု ခြေလှမ်းများ လှမ်းခဲ့သော်လည်း လူဇွန်းဒေသ အထူးသဖြင့် မက်ထရိုမနီလာသည် စီးပွားရေးတိုးတက်မှု အများဆုံးရှိပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် အခြားဒေသများတွင် စီးပွားရေးတိုးတက်နိုင်မှု နည်းပါးသွားခဲ့သည်။ <ref name="econ-manila">{{cite news|url=http://www.rappler.com/thought-leaders/30229-the-state-of-philippine-economic-competitiveness-2013|title=Why PH improves in competitiveness ranking|work=Rappler|date=Aug 22, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://cebudailynews.inquirer.net/22630/poverty-and-regional-development-imbalance|title=Poverty and regional development imbalance|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=March 5, 2014|accessdate=September 21, 2014}}</ref> အဟန့်အတားများရှိသော်လည်း ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများဖြစ်သော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တဆင့်ယူလုပ်ကိုင်ခြင်း တို့မှာ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုအတွက် အကောင်းဆုံး ကဏ္ဍများ ဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="quickstat" /><ref name="atimesbpo">{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HE10Ae02.html|author=Llorito, David|title=Help wanted for Philippines outsourcing|publisher=Asia Times|date=May 10, 2006|accessdate=December 11, 2009|archivedate=12 December 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091212150632/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HE10Ae02.html}}</ref> ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာ အခြား အနီးအနားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အောင်မြင်မှုမရပဲ ကျွန်းစုများ၏ တစ်စစီဖြစ်နေသာ ပထဝီအနေအထားအတွင်း ခရီးသွားလာရန် ခက်ခဲသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တဆင့်ယူလုပ်ကိုင်ခြင်း လုပ်ငန်း (ဘီပီအို) တွင် ကဏ္ဍခွဲ ၈ ခုရှိပြီး အသိဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ လုပ်ငန်း တဆင့်ယူလုပ်ကိုင်ခြင်း နှင့် ရုံးအနောက်ပိုင်း လုပ်ငန်းများ၊ အန်နီမေးရှင်း၊ ကောလ်စင်တာ လုပ်ငန်း၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်ရေးသားခြင်း လုပ်ငန်း၊ ဂိမ်းရေးသားခြင်းလုပ်ငန်း၊ အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ ဒီဇိုင်းလုပ်ငန်း နှင့် ဆေးပေးဆေးကုခြင်း လုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။ အိုင်တီနှင့် ဆိုင်သော ဘီပီအိုမှာ နိုင်ငံ၏ ဖွံဖြိုးမှုနှင့် တိုးတက်မှုအတွက် အဓိကနေရာမှာ ပါဝင်နေသည်။ <ref>{{Cite book|title = IT-BPO INDUSTRY PROFILE, PROSPECTS, CHALLENGES AND ISSUES FOR GROWTH AND EMPLOYMENT|last = Tullao|year = 2012|isbn = |location = |pages = }}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဓိက ဘီပီအို ဝန်ဆောင်မှုဌာန ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အိန္ဒိယ၏ နေရာကို ဖုံးလွှမ်းသွားခဲ့သည်။ ဂိုးလ်မင်းဆက်ရှ် မှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအား နောင်လာမည့် ၁၁ နိုင်ငံ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားခဲ့သော်လည်း <ref>{{cite web|url=http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/archive-pdfs/brics-book/brics-chap-13.pdf|title=Beyond the Brics: A Look at the 'Next 11'|date=April 2007|accessdate=September 21, 2014|archive-date=17 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417174720/http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/archive-pdfs/brics-book/brics-chap-13.pdf}}</ref><ref>{{cite web |last=Armstrong |first=Aristidi |url=http://economicstudents.com/2013/04/move-over-brics-the-next-eleven-has-emerged/ |title=Move over BRICS, the "Next Eleven" has emerged |publisher=Economics Student Society of Australia |date=April 21, 2013 |accessdate=September 21, 2014 |archivedate=22 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160522155127/http://economicstudents.com/2013/04/move-over-brics-the-next-eleven-has-emerged }}</ref> တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယတို့မှာ အဓိက စီးပွားပြိုင်ဖက်များ အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ <ref>Olchondra, Riza T. (October 2, 2006). [https://web.archive.org/web/20070212043928/http://business.inquirer.net/money/topstories/view_article.php?article_id=24405 As India gets too costly, BPOs turn to Philippines]. ''The Philippine Daily Inquirer''. Retrieved December 16, 2009. (archived from [https://web.archive.org/web/20070212043928/http://business.inquirer.net/money/topstories/view_article.php?article_id=24405 the original] on February 12, 2007)</ref>ဂိုးလ်မင်းဆက်ရှ် မှ ၂၀၅၀ တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၂၀ ခုမြောက် အကြီးဆုံးသော စီးပွားရေး ဖြစ်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/goldmans-world-gdp-projection-for-2050-2012-11|title=Goldman: Here's What Global GDP Will Look Like In 2050 |website=[[Business Insider]] |date=November 19, 2012 |accessdate=September 21, 2014}}</ref> ဟောင်ကောင်ရှန်ဟိုင်းဘဏ်ကော်ပိုရေးရှင်းမှလည်း ဖိလစ်ပိုင်အား ၂၀၅၀ တွင် ကမ္ဘာ့ ၁၆ ခုမြောက်အကြီးဆုံး၊ အာရှတွင် ၅ ခုမြောက်အကြီးဆုံးနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ <ref>{{cite web|last=Platt|first=Eric|url=http://www.businessinsider.com/these-economies-will-dominate-the-world-in-2050-2012-1?op=1 |title=These Economies Will Dominate The World In 2050 |website=[[Business Insider]] |date=January 13, 2012 |accessdate=September 21, 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Fajardo |first=Fernando |url=http://newsinfo.inquirer.net/153661/the-philippines-in-2050 |title=The Philippines in 2050 |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=February 29, 2012 |accessdate=September 21, 2014}}</ref><ref>Kevin Voigt (January 12, 2012). [https://web.archive.org/web/20120208143300/http://business.blogs.cnn.com/2012/01/12/worlds-top-economies-in-2050-will-be World's top economies in 2050 will be... ''CNN''.] (archived from [https://web.archive.org/web/20120115031430/http://business.blogs.cnn.com/2012/01/12/worlds-top-economies-in-2050-will-be the original] on August 14, 2012)</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မန်ဒါလူယောင်တွင် ဌာနချုပ်တည်ရှိသော အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၊ ကိုလံဘိုအစီအစဉ်၊ ဂျီ-၇၇၊ ဂျီ-၂၄ နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အဖြစ်ပါဝင်သည်။ <ref name=CIAfactbook /> ===သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး=== [[File:SCTEX from Clark Interchange - panoramio.jpg|thumb|left|တားလက်-ပန်ဂါဆီနန်-လာ ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး]] ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆိုင်သော အခြေခံအဆောက်အအုံ ပိုင်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်ကျသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများထဲတွင် တောင်ထူထပ်သော မြေမျက်နှာပြင် ရှိခြင်း၊ ကျွန်းများ၏ ပြန့်ကျဲနေသော ပထဝီအနေအထား ရှိခြင်း တို့အပြင် အစိုးရ အစဉ်အဆက်တို့၏ အခြေခံအဆောက်အအုံပေါ်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ ဂျီဒီပီ၏ ၃% မျှသာ အခြေခံအဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ရေးအတွက် သုံးစွဲခဲ့ပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်ပါက များစွာနည်းပါးသည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |title=Arangkada Philippines 2010: A Business Perspective – Infrastructure |accessdate=September 21, 2014 |archive-date=10 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010144548/http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf }}</ref><ref>{{cite news|last=Larano |first=Cris |url=https://blogs.wsj.com/economics/2014/06/03/philippines-bets-on-better-infrastructure/ |title=Philippines Bets on Better Infrastructure |newspaper=The Wall Street Journal |date=June 3, 2014 |accessdate=September 21, 2014}}</ref>ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် လမ်းအရှည် စုစုပေါင်း {{convert|216,387|km|mi|sp=us}} ရှိပြီး {{convert|61,093|km|mi|sp=us}} သာလျှင် လမ်းခင်းထားသည်။ <ref name=WBtransport>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=The CIA World Factbook – Philippines |accessdate=September 20, 2017 |archivedate=11 January 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100111070218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html }}</ref> အဓိကမြို့တော်များနှင့် မြို့များတွင် ဘတ်စ်ကားများ၊ ဂျစ်ပနေးများ၊ တက္ကစီများနှင့် စက်တပ်ထားသော သုံးဘီးဆိုင်ကယ်များ ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ယာဉ်စီးရေ ၅.၅၃ သန်းမျှ ရှိပြီး မှတ်ပုံတင်ခြင်းမှာ နှစ်စဉ် ၄.၅၅% မျှ ပျမ်းမျှ တိုးတက်လာသည်။<ref>Republic of the Philippines. Land Transportation Office. [https://web.archive.org/web/20081011115519/http://www.lto.gov.ph/Stats2007/no_of_mv_registered_byMVType_2.htm Number of Motor Vehicles Registered]. (January 29, 2008). Retrieved January 22, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင် အရပ်ဖက် လေကြောင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့ မှ လေဆိပ်များကို စီမံခန့်ခွဲပြီး လုံခြုံသော လေကြောင်းခရီးသွားနိုင်ရန် အတွက် ပေါ်လစီများကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |title=Republic Act No, 9447 |accessdate=September 21, 2014 |publisher=Civil Aviation Authority of the Philippines|deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140716143711/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |archivedate=July 16, 2014 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes |title=Manual of Standards for Aerodromes |accessdate=September 21, 2014 |publisher=Civil Aviation Authority of the Philippines|deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809172842/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes |archivedate=August 9, 2014 }}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူဆိုင်ရာ လေဆိပ် ၈၅ ခု ရှိသည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |archive-url=https://web.archive.org/web/20131222030945/http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |dead-url=yes |archive-date=December 22, 2013 |title=Airport Directory |publisher=Civil Aviation Authority of the Philippines |date=July 2014 |accessdate=August 23, 2014 |df= |archivedate=2 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702220413/http://caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory }}</ref> ဂရိတ်တား မနီလာ ဒေသအတွက် [[နနွိုင်း အာကွီနို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] နှင့် ကလာ့ခ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့မှ ဝင်ရောက်သွားလာနိုင်စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ အာရှ၏ ရှေးအကျဆုံး စီးပွားဖြစ် လေကြောင်းလိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယခုတိုင် နဂိုရ်မူလအမည်ဖြင့် ပြေးဆွဲနေသော ဖိလစ်ပိုင်လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဦးဆောင်ဦးရွက် ဈေးနှုန်းသင့် လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သော စီဘူး ပစိဖိတ် တို့မှာ ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပနေရာများသို့ အဓိက ပို့ဆောင်ပေးနေသော အဓိက လေကြောင်းလိုင်းနှစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref name=PAL>{{cite web|url=http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303185823/http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archivedate=March 3, 2016 |title=About PAL |publisher=Philippineairlines.com |accessdate=May 4, 2013}}</ref><ref name=HAviation>State of Hawaii. Department of Transportation. Airports Division. [c. 2005]. "[https://web.archive.org/web/20110517040251/http://hawaii.gov/hawaiiaviation/hawaii-commercial-aviation/philippine-air-lines/ Philippine Air Lines]". ''Hawaii Aviation''. Retrieved January 9, 2010.</ref><ref name=OxfordBG>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=eY-Oq1IGzdMC&pg=PT98|title=The Report: Philippines 2009|publisher=Oxford Business Group|year=2009|page=97|isbn=978-1-902339-12-2}}</ref> အမြန်လမ်းနှင့် ဟိုင်းဝေးလမ်းမများမှာ အများအားဖြင့် လူဇွန်းကျွန်းပေါ်တွင်သာ တည်ရှိပြီး လူဇွန်း၊ ဆာမား၊ လေတီနှင့် မင်ဒါနောင်းတို့အား ဆက်သွယ်ပေးထားသော ပန်-ဖိလစ်ပိုင် ဟိုင်းဝေး၊<ref>{{cite web|url=http://www.photius.com/countries/philippines/geography/philippines_geography_transportation.html|title=Philippines Transportation |accessdate=August 23, 2014}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf|title=Linking the Philippine Islands, Through the highway of the Sea|page=51|accessdate=August 23, 2014}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf |access-date=6 August 2019 |archive-date=22 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140922231146/http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf }}</ref> မြောက်လူဇွန်း အမြန်လမ်း၊ တောင်လူဇွန်းအမြန်လမ်း နှင့် ဆူဘစ်-ကလာ့ခ်-တားလက် အမြန်လမ်း တို့ပါဝင်သည်။<ref>[http://www.mntc.com/nlex/ The North Luzon Expressway Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809043810/http://www.mntc.com/nlex/ |date=9 August 2018 }} (NLEX) is for the rehabilitation, expansion, operation and maintenance of the existing {{convert|83.7|km|0|abbr=on}} NLEX that connects Metro Manila to the northern provinces of Bulacan and Pampanga.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|title=South Luzon Expressway (SLEX)|author=Super User|website=Toll Regulatory Board|accessdate=December 17, 2015|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225085852/http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway}}</ref><ref>[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211 Arroyo order: Open SCTEx, interchanges on time – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080222100621/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211 |date=February 22, 2008 }}</ref>စီဘူးရှိ စီဘူး-ကော်ဒိုဗာ ဆက်သွယ်သော အမြန်လမ်းသည် လူဇွန်း၏ ပြင်ပရှိ ပထမဆုံးသော အမြန်လမ်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ တွင် ပြီးစီးမည် ဖြစ်သည်။ <ref name="dw">{{cite web|url=http://www.dw.dk/cebucordova-link/|title=Cebu-Cordova Link|publisher=Dissing+Weitling Architecture|accessdate=11 March 2017|archivedate=21 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170421224051/http://www.dw.dk/cebucordova-link}}</ref> [[File:MRT-2 Train Santolan 1.jpg|thumb|left|ဆန်တိုလန် ဘူတာရုံတွင် တွေ့ရသော မနီလာ အပေါ့စားရထားစနစ် လိုင်းအမှတ် ၂ မှ ရထားတစ်စင်း]] ရထားပို့ဆောင်ရေးသည် မက်ထရိုမနီလာ၊ လာဂူးနားခရိုင် နှင့် ဘိုင်ကောဒေသ အချို့အပိုင်းတို့တွင်သာ ခရီးသည်များကို ပို့ဆောင်ပေးရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ရထားဖြင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှု မရှိပေ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအတွင်း ရထားလမ်းမှာ ၇၉ ကီလိုမီတာမျှသာ ရှိပြီး ၂၄၄ ကီလိုမီတာအထိ တိုးချဲ့ရန် စီစဉ်ထားသည်။ <ref>{{cite news |url=https://www.bworldonline.com/jica-still-has-900b-yen-to-fund-rail-expansion-in-philippines/ |title=JICA still has 900B yen to fund rail expansion in Philippines |author=Galang, Vincent Mariel P. |newspaper=BusinessWorld |date=June 20, 2019 |access-date=June 21, 2019 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://business.inquirer.net/272961/japan-commits-1-3-trillion-yen-to-help-build-railways-in-ph |title=Japan commits 1.3 trillion yen to help build railways in PH |author=De Vera, Ben O. |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=June 21, 2019 |access-date=June 21, 2019 }}</ref> မက်ထရို မနီလာတွင် အမြန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း လိုင်း၁၊ လိုင်း၂ နှင့် လိုင်း၃ ဟူသော လိုင်း ၃ လိုင်း ရှိသည်။<ref name="yellow">{{cite web|title=The Line 1 System – The Green Line|url=http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|website=Light Rail Transit Authority|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714152448/http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|archivedate=July 14, 2014}}</ref><ref name=provision>United Nations Centre for Human Settlements. (1993). [https://books.google.com/books?id=lkH5Twa-OakC&printsec=frontcover ''Provision of Travelway Space for Urban Public Transport in Developing Countries'']. UN–HABITAT. pp. 15, 26–70, 160–179. {{ISBN|92-1-131220-5}}.</ref><ref name="times">{{cite web|title=About Us; Line 3 Stations|url=http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|website=Metro Rail Transit|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122003116/http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|archivedate=January 22, 2013}}</ref> ပီအင်န်အာ တောင်ပိုင်း ခရီးသည်လိုင်းမှာ ခရီးသည်များအား မက်ထရိုမနီလာမှ လာဂူးနား ခရိုင်သို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးသည်။ လက်ရှိဆောက်လုပ်နေဆဲ ရထားလမ်းများမှာ ၄ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော လိုင်း၂ အရှေ့ဘက်တိုးချဲ့ စီမံကိန်း (၂၀၂၀)၊ ၂၂ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော လိုင်း ၇ (၂၀၂၀)၊ ၂၅ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော လိုင်း ၉ (၂၀၂၅) နှင့် ၁၀၉ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော တောင်-မြောက် ခရီးသည်တင် ရထားလမ်း ဖြစ်ပြီး တောင်မြောက်ရထားလမ်းမှာ အပိုင်း အချို့ပိုင်းခြားထားပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် တစိတ်တပိုင်း ပြေးဆွဲမှု စတင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.pna.gov.ph/articles/1059627|title=PH, JICA sign loan deal for metro-grade train system|last=Share|last2=Twitter|website=www.pna.gov.ph|language=en|access-date=2019-02-08}}</ref> အခြား ရထားလမ်း အမြောက်အမြားကိုလည်း ဖောက်လုပ်ရန် စီစဉ်နေသည်။ ယခင်က လူဇွန်း၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများတွင် ရထားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရှိခဲ့ပြီး စီဘူးကျွန်း နှင့် နီဂရိုးကျွန်းများတွင်လည်း ရထား ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ရထားများကို စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအတွက်လည်း အသုံးပြုကြပြီး အထူးသဖြင့် ဆေးရွက်ကြီးနှင့် သကြားထုတ်လုပ်ရေးများတွင် ဖြစ်သည်။ အချို့သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်များကို ဖော်ဆောင်လျက် ရှိပြီး သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဌာန နှင့် ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ်တို့ ပူးပေါင်း၍ အလိုအလျောက် သွားလာသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်အတွက် အကြို ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုများ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ <ref>{{cite web |last=Valmero |first=Anna |title=DoST to develop electric-powered monorail for mass transport |url=http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722190340/http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |dead-url=yes |archive-date=July 22, 2011 |accessdate=September 23, 2014 |df= |archivedate=24 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924053740/https://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html }}</ref><ref>{{cite web|title=UPD monorail project begins |url=http://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |website=July 27, 2011 |author=Regidor, Anna Kristine |publisher=University of the Philippines Diliman |accessdate=September 23, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924045106/https://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |archivedate=September 24, 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite news|title=Bigger Automated Guideway Train ready for testing|url=http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924041039/http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|dead-url=yes|archive-date=September 24, 2014|date=February 27, 2014|author=Usman, Edd K.|newspaper=Manila Bulletin|accessdate=September 23, 2014|archivedate=24 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924041039/http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/}}</ref> [[File:Balatik, a paraw from the Tao Expedition, Philippines.jpg|thumb|ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသော ဗီဆာယန်းလူမျိုးတို့၏ ပါရော ဟု ခေါ်သော ဘန်ကာရွက်လှေတစ်မျိုး]] ကျွန်းစုများဖြစ်သဖြင့် ကျွန်းအချင်းချင်းသွားလာရန်အတွက် ရေယာဉ်များကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်လေ့ ရှိသည်။<ref>[http://business.inquirer.net/203660/ph-firm-takes-on-challenge-to-improve-sea-travel PH firm takes on challenge to improve sea travel.] Published by Philippine Daily Inquirer (Written By: Ira P. Pedrasa)</ref> အစဉ်အလာအားဖြင့် ထိုသို့သွားလာရန် အငယ်စားမှ အလတ်စားအထိ ရှိသော ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ဖောင်ဖွဲ့တပ်ဆင်ထားသည့် ထရီမာရန်းခေါ် လှေသင်္ဘောများကို သုံးကြပြီး သစ်လုံးထွင်လှေမှ သစ်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော လှေ အထိ အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့အားလုံးကို ခြုံငုံ၍ ဘန်ကာ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဘန်ကာ များကို နဂိုရ်မူလက ရွက်တပ်၍ မောင်းနှင်ကြသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ ရွက်များကို မော်တာတပ် အင်ဂျင်များဖြင့် အစားထိုး အသုံးပြုလာကြသည်။ ထိုသို့ စက်တပ်ထားသော ဘန်ကာများကို ဖိလစ်ပိုင် အင်္ဂလိပ်စကားဖြင့် ပမ့်ဘုတ် ဟု ခေါ်ကြသည်။ အခြားသော ရိုးရာ ဖိလစ်ပိုင် လှေသင်္ဘော အမျိုးအစားများမှာ ပျောက်ကွယ်သွားကြခြင်း သို့မဟုတ် ပျောက်ကွယ်ရန် စိုးရိမ်ရခြင်း ဖြစ်နေကြပြီး တစ်ချိန်က အလွန်ပေါများခဲ့သော ကာစကို တုံကင်းများနှင့် ဂွီလာလို ခေါ် ကုန်တင်သင်္ဘောများ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဘန်ကာများမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နေရာတကာ တွေ့ရသော ရေယာဉ်များဖြစ်ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် တွေ့နေရဆဲဖြစ်ကာ ၎င်းတို့၏ တည်ငြိမ်မှု၊ အရှိန်နှင့် အလွန်တိမ်သော သန္တာကျောက်တန်းများတွင်ပင် သွားလာနိုင်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |title=Building a Native Sailboat |url=https://www.taophilippines.com/building-a-native-sailboat/ |website=Tao Philippines |accessdate=19 June 2019 |archivedate=19 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190619185554/https://www.taophilippines.com/building-a-native-sailboat/ }}</ref><ref name="Funtecha">{{cite journal |last1=Funtecha |first1=Henry F. |title=The history and culture of boats and boat-building in the Western Visayas |journal=Philippine Quarterly of Culture and Society |date=2000 |volume=28 |issue=2 |pages=111–132 |jstor=29792457 }}</ref><ref name="Isorena">{{cite journal |last1=Isorena |first1=Efren B. |title=The Early Evolution of Boats in Austronesia: Profound Implication on Philippines Prehistory |journal=Malay |date=2013 |volume=25 |issue=2 |pages=36–53 |url=https://www.academia.edu/21363324}}</ref><ref name="aguilar">{{cite book|first1=Glenn D.|last1=Aguilar|editor1-first=Geronimo|editor1-last=Silvestre|editor2-first=Stuart J.|editor2-last=Green|editor3-first=Alan T.|editor3-last=White|editor4-first=Nygiel|editor4-last=Armada|editor5-first=Cesar|editor5-last=Luna|editor6-first=Annabelle|editor6-last=Cruz-Trinidad|editor7-first=Marciano F., III|editor7-last=Carreon |title =In Turbulent Seas: The Status of Philippine Marine Fisheries|chapter =Philippine Fishing Boats|publisher =Department of Agriculture-Bureau of Fisheries and Aquatic Resources, Republic of the Philippines|series =|year =2004|pages=118–121|isbn =9719275340|chapter-url =https://www.researchgate.net/publication/291075189}}</ref><ref>{{cite book |last1=Roxas-Lim |first1=Aurora |title=Tradiitonal Boatbuilding and Philippine Maritime Culture |publisher=Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region, United Nations Organization |url=http://www.ichcap.org/eng/ek/sub3/pdf_file/domain5/091_Traditional_Boatbuilding_and_Philippine_Maritime_Culture.pdf |access-date=6 August 2019 |archive-date=12 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212173603/http://www.ichcap.org/eng/ek/sub3/pdf_file/domain5/091_Traditional_Boatbuilding_and_Philippine_Maritime_Culture.pdf |url-status=dead }}</ref> အလုပ်အများဆုံးသော ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့များမှာ မနီလာ၊ ဘာတန်ဂက်စ်၊ ဆူဘစ်၊ စီဘူး၊ အီလိုအီလို၊ ဒါဗောင်း၊ ကာဂါယန် ဒီ အိုရို နှင့် ဇမ်ဘိုရမ်ဂါ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name="transpo">[http://www.asianinfo.org/asianinfo/philippines/pro-transportation.htm The Philippine Transportation System]. (August 30, 2008). ''Asian Info''. Retrieved January 22, 2009.</ref>2GO Travel နှင့် ဆူလ်ပီစီယိုလိုင်းတို့မှ မနီလာအား အခြားသော မြို့တော်များနှင့် မြို့များသို့ ခရီးသည်တင်ရေယာဉ်များဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးလျက် ရှိသည်။ {{convert|919|km|mi|adj=on|sp=us}} မျှရှည်လျားသော စထရောင်း ရီပတ်ဘလစ် နော့တီကယ်ဟိုင်းဝေး ခေါ် ဟိုင်းဝေးလမ်းများနှင့် လွန်းပျံယာဉ်များ ဆက်စပ်ထားပြီး မြို့ကြီး ၁၇ မြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော ဆက်စပ်ဟိုင်းဝေးလမ်းမကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>[http://www.macapagal.com/gma/initiatives/roro.php Strong Republic Nautical Highway]. (n.d.). Official Website of President Gloria Macapagal Arroyo. Retrieved January 22, 2009.</ref> ပါဆစ်မြစ် လွန်းပျံ ဝန်ဆောင်မှုမှ မက်ထရိုမနီလာရှိ အဓိက မြစ်ကြီးများတွင် ခရီးသည်တင် ဝန်ဆောင်မှု ပေးလျက် ရှိပြီး ပါဆစ်မြစ်နှင့် မာရီကီနာမြစ်တို့တွင် ဖြစ်ကာ မနီလာ၊ မာကာတီ၊ မန်ဒါလူယောင်း၊ ပါဆစ် နှင့် မာရီကီနာတို့တွင် သင်္ဘောဆိပ်များ ရှိသည်။ <ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/30644/pinoyabroad/gov-t-revives-pasig-river-ferry-service Gov't revives Pasig River ferry service]. (February 14, 2007). ''GMA News''. Retrieved December 18, 2009.</ref><ref>{{cite web|url=http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|title=MMDA to reopen Pasig River ferry system on April 28; offers free ride|publisher=Philippine Information Agency|date=April 25, 2014|accessdate=October 3, 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006072725/http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|archivedate=October 6, 2014}}</ref> ===သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ=== [[File:Rice in the Lab.jpg|thumb|upright|alt=အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စပါးသုတေသန အင်စတီကျု (IRRI) မှ သုတေသနပညာရှင်တစ်ဦး စပါး၏ ဒီအင်န်အေအား ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်အောက်တွင် လေ့လာနေစဉ်။|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စပါးသုတေသန အင်စတီကျု (IRRI) မှ သုတေသနပညာရှင်တစ်ဦး စပါး၏ ဒီအင်န်အေအား ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်အောက်တွင် လေ့လာနေစဉ်။]] ဖိလစ်ပိုင်သည် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာကဏ္ဍတွင် တိုးတက်ရန်အတွက် အားထုတ်မှုများ ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်။ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဌာနသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်း သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများ ပြုလုပ်ရာတွင် ပေါင်းစည်းဆက်စပ်ပေးခြင်းအတွက် တာဝန်ရှိသော အုပ်ချုပ်ရေး အေဂျင်စီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|title=About DOST; The DOST in Brief|url=http://www.dost.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&catid=58%3Aabout-dost&id=1124&Itemid=82|website=Department of Science and Technology|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130522101423/http://www.dost.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&catid=58%3Aabout-dost&id=1124&Itemid=82|archivedate=May 22, 2013}}</ref> နိုင်ငံအတွင်း အမျိုးမျိုးသော သိပ္ပံပညာရပ်ကဏ္ဍတို့တွက် ပါဝင်ပံ့ပိုးပေးသော လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံတော်သိပ္ပံပညာရှင်ဆု ကို ရွေးချယ်ပေးအပ်လေ့ ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်ရှိ ထင်ရှားသော သိပ္ပံပညာရှင်များတွင် မာရီယာ အိုရိုဆာ အစရှိသော အစားအသောက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာရှင်များ ပါဝင်ပြီး သူမမှာ သူမ ဖော်မြူလာထုတ်ထားသည့် အစားအသောက်ကုန်များ ဖြစ်သည့် ကလာမန်စီ နစ်ပ်၊ ဆွိုင်ယာလက် နှင့် ငှက်ပျောသီးခရမ်းချဉ်သီးဆော့စ် တို့အတွက် ကျော်ကြားသည်။ <ref>{{cite news|last=Roces|first=Alejandro R.|title=Maria Ylagan Orosa|url=http://www.philstar.com/opinion/30265/maria-ylagan-orosa|newspaper=[[The Philippine Star]]|date=November 29, 2007|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ရာမွန်ဘာဘရာသည် အပင်စိုက်ပညာရှင်ဖြစ်ပြီး သူမှာ သရက်ပင်တွင် ပန်းများ ပိုမိုပွင့်နိုင်ရန် ပြုလုပ်သော နည်းလမ်းအတွက် ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/science-nature/environment/65970-ramon-barba-national-scientist-profile|title=Dr Ramon Barba: Science 'against all odds'|last=Sabater|first=Madel|date=August 12, 2014|work=Rappler|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ကမ္ဘာ့ ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့မှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား တီထွင်သူတို့အား အနည်းဆုံး ဆု ၅၁ ခု ချီးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် တီထွင်သူ မက်ဒါလီနာ ဗီလာရက်ဇ်သည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာ တီထွင်မှု တစ်ခုဖြစ်သော လိပ်စွမ်းအားသုံး လက်တွန်းဝင်ရိုးစက်ဖြင့် ၁၉၈၆ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဉာဏပစ္စည်း မူပိုင်ခွင့် အဖွဲ့၏ တစ်နှစ်လုံးအတွက် အကောင်းဆုံး တီထွင်သူ ဆုကို ရခဲ့ပြီး ထိုကိရိယာကို ဖိလစ်ပိုင်၊ အရှေ့တောင်အာရှ နှင့် အာဖရိကတို့တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.uk/books?id=ofmtHlayFXEC&pg=PA38#v=onepage&q&f=false|title=Inventions & Innovations: A Glimpse of the Filipino Legacy|last=Malang|first=Virgilio L.|date=1999|publisher=Goodwill Trading Co., Inc.|isbn=978-971-8822-01-2|location=|pages=38–39|language=en}}</ref> ဆေးပညာကဏ္ဍတွင်လည်း ထင်ရှားသူများမှာ ကလေးဆေးပညာနှင့် ပတ်သက်၍ လမ်းဖောက်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆေးပညာလောကတွင် ဆယ်စုနှစ် ၈ ခုစာ ဆေးကုသခဲ့သည့် ကလေးဆရာဝန် ဖီ ဒဲလ် မွန်ဒို မှာ ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite web|last=Engel|first=KeriLynn|title=Fe del Mundo, first female student at Harvard Medical School|url=http://www.amazingwomeninhistory.com/fe-del-mundo-first-female-student-at-harvard-medical-school/|publisher=Amazing Wome History|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ထို့ပြင် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ အဏုမြူသုံး ဆေးပညာကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ပံ့ပိုးမှုများ ပေးခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ရှိ နျူးကလီးယား ဆေးပညာ၏ ဖခင် ဟု အမည်ပေးထားကြသည့် ပေါ်လို ကမ်ပို့စ် တို့မှာ ထင်ရှားသည်။<ref name="mb">{{cite news|last = Sabater|first = Madel R.|title =National Scientist Dr. Paulo Campos passes away at 85 |newspaper = [[Manila Bulletin]]|date =June 5, 2007|url =http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/05/MAIN2007060595261.html|accessdate = December 29, 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070914101126/http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/05/MAIN2007060595261.html |archivedate = September 14, 2007}}</ref> သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စပါးသုတေသန အင်စတီကျု ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများရှိပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော သုတေသနနှင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ကာ ၁၉၆၀တွင် တည်ထောင်ခဲ့၍ ဌာနချုပ်မှာ လာဂူးနားရှိ လော့စ်ဘာနော့စ်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite news |title = IRRI website: About IRRI |url = http://irri.org/about-us/our-organization |accessdate = 6 August 2019 |archivedate = 14 October 2022 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20221014011645/https://www.irri.org/about-us/our-organization }}</ref><ref name="IRRImap">{{cite news |title = International Rice Research Institute on Google maps |url = https://maps.google.com/maps/ms?ie=UTF8&hl=en&msa=0&msid=216500419896071727279.00047e4961aea61049e8c&ll=13.410994,82.792969&spn=74.853042,112.675781&source=embed}}</ref> ထိုအဖွဲ့အစည်းမှာ စပါးအမျိုးအစားသစ်များ ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံအတွင်းရှိ လယ်သမားများ၏ ဘဝကို တိုးတက်စေရန် စပါးစိုက်ပျိုးမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်းနည်းလမ်းများကို သုတေသနပြုလျက် ရှိသည်။ <ref>{{cite news|title=An adventure in applied science: A history of the International Rice Research Institute|url=https://books.google.com/books?id=3d-6iv9xQT0C&pg=PR13&lpg=PR13&dq=rockefeller+ford+irri+1960&source=bl&ots=JBOEJEE_A2&sig=ifmdZbpjtxKHm0GvdEIqWPjvBZY&hl=en&sa=X&ei=N8s8T87bAuuNiAeNju3nBA&redir_esc=y#v=onepage&q=rockefeller%20ford%20irri%201960&f=false|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ===ဆက်သွယ်ရေး=== ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုကို ၁၉၉၆တွင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19960725&id=9mUVAAAAIBAJ&sjid=0goEAAAAIBAJ&pg=6158,3894648|title=Mabuhay acquires Indon satellite;sets new orbit|date=July 25, 1996|work=Manila Standard|accessdate=October 5, 2014}}</ref>၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်၏ ပထမဆုံး အငယ်စား ဂြိုဟ်တုဖြစ်သည့် ဒီဝါတာ-၁ အား အမေရိကန်တို့၏ ဆိုက်ဂနပ် အာကာသယာဉ်ပေါ်တွင် တည်၍ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ <ref name="Diwata-1">{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2016/03/24/1566175/us-aircraft-philippiness-first-microsatellite-launched-space|title=US aircraft with Philippines's first microsatellite launched into space|last1=Ronda|first1=Rainier|date=March 24, 2016|publisher=Philstar|accessdate=March 24, 2016}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်တွင် အလွန်ခေတ်မီသော ဆယ်လူလာဖုန်း ဈေးကွက်ရှိပြီး အသုံးပြုသူ အလွန်များပြားသည်။ စာဖြင့်မက်ဆေ့ပေးပို့ ဆက်သွယ်ခြင်းမှာ လူကြိုက်များသော ဆက်သွယ်ရေး ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး၌ တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှ မက်ဆေ့ ၁ ဘီလီယံကျော် ပို့လွှတ်ဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ မိုဘိုင်းဖုန်း အသုံးပြုသူ ၅ သန်းကျော်မှာ ၎င်းတို့၏ ဖုန်းများကို ပိုက်ဆံအိတ်ယောင် အဖြစ်သုံးစွဲကြပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဆယ်လူလာကွန်ယက်ပေါ်၌ ငွေကြေးအပေးအယူပြုလုပ်ရာ၌ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တည်ရှိသည်။<ref name="pldt" /><ref>Francisco, Rosemarie. (March 4, 2008). [https://web.archive.org/web/20080308115828/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080304-122775/Filipinos-sent-1-billion-text-messages-daily-in-2007 Filipinos sent 1 billion text messages daily in 2007]. ''[[The Philippine Daily Inquirer]]''. Reuters. Retrieved December 18, 2009.</ref><ref name="txt">Teves, Oliver. (October 29, 2007). [https://www.usatoday.com/tech/wireless/phones/2007-09-29-philippines-cell-phones_N.htm Cell phones double as electronic wallets in Philippines]. ''USA Today''. Associated Press. Retrieved December 11, 2009.</ref> PLDT ဟု သိကြသော ဖိလစ်ပိုင် ခရီးဝေး တယ်လီဖုန်းကုမ္ပဏီသည် တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက်အဖြစ် ရှိသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံအတွင်း အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name="pldt">[https://www.forbes.com/lists/2008/37/biz_asiafab08_PLDT-Philippine-Long-Distance-Telephone_YIW4.html "Asia's Fab 50 Companies: PLDT-Philippine Long Distance Telephone"]. ''Forbes''. September 3, 2008. Retrieved 2009-13-14.</ref><ref>[https://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000_Counrty_10.html Special Report: The Global 2000]. (April 2, 2008). ''Forbes''. p.10. Retrieved December 14, 2009.</ref> နိုင်ငံတော် အဝေးဆက်သွယ်ရေး ကော်မရှင်သည် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများ အတွက် ကြီးကြပ်ရေး၊ ကြားဝင်ဖြေရှင်းပေးရေး နှင့် ထိန်းချုပ်ရေးတို့အတွက် တာဝန်ရှိသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.ntc.gov.ph/info_lawsrulesregulations_ntcmanuals.php|title=Laws, Rules & Regulations|publisher=National Telecommunications Commission|accessdate=October 5, 2014|archivedate=25 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150425114723/http://www.ntc.gov.ph/info_lawsrulesregulations_ntcmanuals.php}}</ref>အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် လှိုင်းတို ရေဒီယို စတေရှင် ၃၈၃ ခု၊ အက်ဖ်အမ် ရေဒီယိုစတေရှင် ၆၅၉၊ ရုပ်မြင်သံကြား ဌာန ၂၉၇ ခုနှင့် ကေဘယ်လ်ရုပ်မြင်သံကြားဌာန ၈၇၃ ခုတို့ ရှိကြသည်။ <ref name="ntc">{{cite web|url=http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/!ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_C7R/_s.7_0_A/7_0_C7R |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100628041306/http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/%21ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_C7R/_s.7_0_A/7_0_C7R |archivedate=June 28, 2010 |publisher=Republic of the Philippines. National Telecommunications Commission. |date=c. 2010 |title=Broadcast (AM, FM, TV, CATV) – Number of Broadcast and CATV Stations by Region |accessdate=January 16, 2010 |deadurl=yes |df= }}</ref>၁၉၉၄ ခု မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင် ခရီးဝေး တယ်လီဖုန်းကုမ္ပဏီ၏ ရောက်တာ ဝန်ဆောင်မှုသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရှိ စပရင့် ရောက်တာနှင့် ချိတ်ဆက်၍ တစက္ကန့်လျှင် ၆၄ ကီလိုဘစ် အမြန်နှုန်းဖြင့် အင်တာနက်သို့ ပထမဆုံး ဆက်သွယ်ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last=Guerrero|first=Alora Uy|url =https://ph.news.yahoo.com/timeline-philippine-internet-20th-anniversary-225454753.html|title=#20PHnet: A timeline of Philippine Internet|publisher=Yahoo|date=March 20, 2014|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်တွင် အင်တာနက်ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ခန့်မှန်းချက်မှာ အလွန်အမင်း ကွာဟပြီး အနိမ်ဆုံး သုံးစွဲသူ ၂.၅ သန်းမှ အများဆုံး သုံးစွဲသူ ၂၄ သန်း အထိ ခန့်မှန်းကြသည်။ <ref name="ntc2">{{cite web|url=http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/!ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_EBH/_s.7_0_A/7_0_EBH |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090125092934/http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/%21ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_EBH/_s.7_0_A/7_0_EBH |archivedate=January 25, 2009 |publisher=Republic of the Philippines. National Telecommunications Commission. |date=c. 2010 |title=Internet Service Providers – Internet Service |accessdate=January 16, 2010 |deadurl=yes |df= }}</ref><ref>Internet World Stats. (2009). [http://www.internetworldstats.com/asia/ph.htm Philippines: Internet Usage Stats and Marketing Report] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727141229/http://www.internetworldstats.com/asia/ph.htm |date=July 27, 2011 }}. Miniwatts Marketing Group. Retrieved January 22, 2009.</ref>လူမှုကွန်ယက် အသုံးပြုခြင်းနှင့် ဗွီဒီယိုကြည့်ခြင်းတို့မှာ အသုံးအများဆုံး အင်တာနက်သုံးစွဲမှု ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=Capital>{{cite web|author=Liao, Jerry|title=The Philippines – Social Networking Capital of the World|url=http://asia.cnet.com/blogs/infochat/post.htm?id=63003580|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080516034328/http://asia.cnet.com/blogs/infochat/post.htm?id=63003580|archivedate=May 16, 2008|publisher=Cnet Asia|date=May 9, 2008|accessdate=November 8, 2009}}</ref>ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိပ်ဆုံး အင်တာနက် အသုံးပြုသူများ ဖြစ်သည်။<ref>Kate Lamb,[https://www.theguardian.com/technology/2019/feb/01/world-internet-usage-index-philippines-10-hours-a-day "Philippines tops world internet usage index with an average 10 hours a day"],"The Guardian",1 February 2019</ref> ===ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း=== [[File:Big lagoon entrance, Miniloc island - panoramio.jpg|thumb|ပလာဝယ် အယ်လ်နီဒိုရှိ ထုံးကျောက် တောင်စွန်းများ]] ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ဖိလစ်ပိုင်စီးပွားရေး အတွက် အဓိက ပံ့ပိုးပေးသော ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် ဂျီဒီပီ၏ ၇.၁% အား ထောက်ပံ့ပေးကာ<ref>{{cite web |url=http://knoema.com/atlas/Philippines/topics/Tourism/Travel-and-Tourism-Total-Contribution-to-GDP/Total-Contribution-to-GDP-percent-share|title=Philippines – Travel & Tourism Total Contribution to GDP – Travel & Tourism Total Contribution to GDP – % share|accessdate=September 19, 2014}}</ref> စုစုပေါင်း အလုပ်အကိုင် ၁,၂၂၆,၅၀၀ ခု ဖန်တီးပေးပြီး စုစုပေါင်း အလုပ်အကိုင်၏ ၃.၂ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/353267/economy/business/travel-and-tourism-to-contribute-p490b-or-3-8-to-2014-phl-output-says-council|title=Travel and tourism to contribute P490B or 3.8% to 2014 PHL output, says council|publisher=GMA News and Current Affairs|date=March 19, 2014|accessdate=September 19, 2014}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ဇွန်လအထိ နိုင်ငံတကာ ဧည့်သည် ၂,၄၃၃,၄၂၈ ဦး ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယခင် ၂၀၁၃ ခုနှစ်နှင့် ယှဉ်ပါက ၂.၂၂% ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။ တောင်ကိုရီးယား၊ တရုတ် နှင့် ဂျပန်တို့မျ လာရောက်သူ ၅၈.၇၈% ရှိပြီး အမေရိကန် များမှာ ၁၉.၂၈% ရှိကာ ဥရောပမှလာရောက်သူမှာ ၁၀.၆၄% ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.tourism.gov.ph/Pages/IndustryPerformance.aspx|title=International Tourist Arrivals and Receipts for January to June 2014|accessdate=September 19, 2014|archivedate=7 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007152054/http://www.tourism.gov.ph/Pages/IndustryPerformance.aspx}}</ref> ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းဌာနသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီမံခန့်ခွဲရေး နှင့် မြှင့်တင်ရေး အတွက် တာဝန်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏ ကြွယ်ဝသော ဇီဝမျိုးကွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ရာ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ကမ်းခြေများ၊ တောင်ကုန်းများ၊ မိုးသစ်တောများ၊ ကျွန်းများ နှင့် ရေငုပ်ရာနေရာများမှာ လူကြိုက်များ ရေပန်းအစားဆုံး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လာရောက်ရာ နေရာများ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းစုများအတွင်း ကျွန်းပေါင်း ၇,၅၀၀ မျှ ရှိပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် ကမ်းခြေများ၊ လှိုဏ်ဂူများ နှင့် အခြား ကျောက်ပုံသဏ္ဍန်များ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ဘိုရာကေးတွင် မျက်စိကျိန်းလောက်အောင် ဖြူဖွေးသော သဲသောင်ကမ်းခြေများ ရှိပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Travel + Leisure မှ ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံးကျွန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name="mb.com.ph">{{cite news|url=http://www.mb.com.ph/articles/365540/boracay-2012-world-s-best-island||archiveurl=https://web.archive.org/web/20120715024241/http://www.mb.com.ph/articles/365540/boracay-2012-world-s-best-island|archivedate=July 15, 2012|title=Boracay 2012 World's Best Island|date=July 11, 2012}}</ref> အခြားထင်ရှားသော နေရာများမှာ အီဖူဂေါင်းရှိ ဘာနာဝီ ဆန်စပါးခင်းများ၊ အီလိုကော့စ် ဆာ ရှိ ဗီဂန်သမိုင်းဝင်မြို့၊ ဘိုဟိုးရှိ ချော့ကလက်တောင်ကုန်းများ၊ စီဘူးရှိ မဂျဲလင် ဖြတ်သန်းရာနေရာ နှင့် ဗီဆာယားရှိ တူဘာတာဟား သန္တာကျောက်တန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် နိုင်ငံခြားသားများအတွက် အငြိမ်းစားယူရာတွင် နေထိုင်ရန် အတွက် ကြိုက်နှစ်သက်ကြသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လုံး ပူနွေးသော ရာသီဥတုရှိခြင်း၊ ကမ်းခြေများနှင့် လူနေမှုစရိတ် ဈေးပေါခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>[https://www.wsj.com/articles/best-places-to-retire-abroad-the-philippines-1432827258 Best Place to Retire], Wall Street Journal</ref> ===ရေပေးဝေရေး နှင့် စည်ပင်သာယာရေး=== [[File:Ambuklao Dam captured by Mitchell Yumul.jpeg|thumb|ဘန်းဂွက်၊ ဘိုကော့တွင် ရှိသော အမ်ဘူကလောင်းဆည်]] ဖိလစ်ပိုင်အစိုးရ၏ အောင်မြင်မှုများထဲတွင် လူအများ ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ရေအရင်းအမြစ်ကို ရရှိလာနိုင်ခြင်းပါဝင်ပြီး ၂၀၁၀တွင် ၉၂% အထိ ရရှိခဲ့သည်။ မြို့ငယ်များနှင့် အလတ်စားမြို့များတွင် ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေအားဖြင့် ရေရှည်တည်တံ့နိုင်သော ရေပေးရေး ဝန်ဆောင်မှု အဖွဲ့များကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် အေဂျင်စီ (ဒေသဆိုင်ရာ ရေသုံးစွဲရေး စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့) မှ ရေရှည်အနေနှင့် ဆက်တိုက် ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ မနီလာတွင် ရရှိနိုင်မှု တိုးတက်ခြင်း၊ ဝန်ဆောင်မှု အရည်အသွေး နှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းတို့ကြောင့် ၁၉၉၇ တွင် ဂုဏ်ရည်မြင့်မားသော ရေနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဆုနှစ်ခု ရရှိခဲ့သည်။<ref name="Asian Development Bank 2007">{{cite journal|author = Asian Development Bank|author2 = Asia-Pacific Water Forum|title = Country Paper Philippines. Asian Water Development Outlook 2007|journal = |volume = |issue = |pages = |year = 2007|url = http://www.adb.org/publications/asian-water-development-outlook-2007|doi = |issn = |isbn = |id = }}, p. 12</ref> စိန်ခေါ်မှုများထဲတွင် ရေနှင့် မိလ္လာစနစ်အား ရရှိရန် ခက်ခဲခြင်း၊ ရေအရင်းအမြစ်များတွင် ညစ်ညမ်းမှု အလွန်များပြားခြင်း၊ သောက်ရေ၏ အရည်အသွေးမှာ ညံ့ဖျင်းခြင်း နှင့် ဝန်ဆောင်မှု အရည်အသွေး ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ နိုင်ငံတော်အဆင့်တွင် အေဂျင်စီအများအပြားကြား အုပ်ချုပ်ရေး အစိတ်အပိုင်းများ အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာကွဲပြားနေခြင်း၊ ဒေသဆိုင်ရာအဆင့်တွင် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ အသေးစားလေးများ အများအပြားကြားတွင် ဝန်ဆောင်မှုများ အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲပြားနေခြင်း တို့ဖြစ်သည်။<ref name="Asian Development Bank 2007" /> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ နှင့် ယူနီဆက်ဖ် တို့၏ ရေပေးဝေရေးနှင့် မိလ္လာအတွက် ပူးပေါင်း စောင့်ကြည့်ရေး အစီအစဉ်မှ အစီရင်ခံသည်မှာ ၇၄% သော လူဦးရေတွင် ရေနှင့် မိလ္လာစနစ်အတွက် ရရှိနိုင်မှု တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကောင်းမွန်သော တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ .<ref name=":0">Joint Monitoring Programme for Water Supply and Sanitation (JMP) (2015). [https://web.archive.org/web/20140418142528/http://www.wssinfo.org/documents/ 25 years Progress on Sanitation and Drinking Water – 2015 Update and MDG Assessment]. UNICEF and World Health Organization Joint Monitoring Programme for Water Supply and Sanitation (JMP), New York, Geneva, p. 68 ({{ISBN|978-92-4-150914-5}})</ref> ရေနှင့်မိလ္လာစနစ်အတွက် ရရှိသုံးစွဲနိုင်မှု တိုးတက်ခြင်းမှာ မြို့ပြနှင့် ကျေးလက်လူဦးရေ အတွက် အတူတူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name=":0" /> == လူဦးရေပျံ့နှံ့ နေထိုင်မှု == [[File:Philippines Population Density Map.svg|thumb|၂၀၀၉ ခုနှစ် ခရိုင်တစ်ခုချင်းစီတွင် စတုရန်းကီလိုမီတာအလိုက် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု]] {|class="wikitable" style="float: right; margin-left: 10px" ! colspan="4" style="text-align:center; background:#cfb;"|လူဦးရေ{{UN_Population|ref}} |- ! style="background:#cfb;"|ခုနှစ် ! style="background:#cfb;"|သန်းပေါင်း |- |style="text-align:left;"|၁၉၅၀||style="text-align:right;"|၁၈.၆ |- |style="text-align:left;"|၂၀၀၀||style="text-align:right;"|၇၈.၀ |- |style="text-align:left;"|{{UN_Population|Year}} ||style="text-align:right;"|{{#expr:{{formatnum:{{UN_Population|Philippines}}|R}}/1e6 round 1}} |} ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် ၂၈ သန်း တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ထိုအချိန်အတွင်း ၄၅% တိုးတက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name=IEApop2011>[https://web.archive.org/web/20091012151137/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS CO2 Emissions from Fuel Combustion] Population 1971–2008 ([http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106205757/http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf |date=January 6, 2012 }} page 86); page 86 of the pdf, IEA (OECD/ World Bank) (original population ref OECD/ World Bank e.g. in IEA Key World Energy Statistics 2010 page 57) (archived from [http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021013446/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS |date=21 October 2011 }} on October 12, 2009)</ref> ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်း ကောက်ယူမှုကို ၁၈၇၇ တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စာရင်းရရှိထားသော လူဦးရေမှာ ၅,၅၆၇,၆၈၅ ဦး ဖြစ်သည်။<ref>Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board. [http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp Population of the Philippines Census Years 1799 to 2007] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704171010/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp |date=July 4, 2012 }}. Retrieved December 11, 2009.</ref> လူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ခန့်သည် လူဇွန်းကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အတွင်း လူဦးရေတိုးနှုန်းသည် ၃.၂၁% မျှ ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၅-၂၀၁၀ ကာလ အတွင်းတွင် ၁.၉၅% သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စတစ်ခု အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေသည်။ <ref name=Officialpop>{{cite web|url = https://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120910051344/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |archivedate = September 10, 2012 |title = Official population count reveals |author = Philippine Statistics Authority |year = 2008 |accessdate = April 17, 2008}}</ref><ref name=gma>{{cite web|url = http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |date = September 29, 2010 |title = Bishops threaten civil disobedience over RH bill |publisher = GMA News |accessdate = October 16, 2010 |deadurl = yes |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110221140718/http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |archivedate = February 21, 2011}}</ref> လူဦးရေ၏ မီဒီယံ အသက်အပိုင်းအခြားမှာ ၂၂.၇ နှစ်ဖြစ်ပြီး ၆၀.၉% သော လူဦးရေမှာ ၁၅ နှစ်မှ ၆၄ နှစ်အတွင်းတွင် ရှိသည်။ <ref name=CIAfactbook /> နေထိုင်မှုသက်တမ်းမှာ ၆၉.၄ နှစ် ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးမှာ ၇၃.၁နှစ် ဖြစ်ကာ အမျိုးသားမှာ ၆၅.၉ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref name="worldfactbook1">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html |title=Field Listing :: Life expectancy at birth |publisher=Central Intelligence Agency |location=Washington, DC |accessdate=April 19, 2018 |archivedate=28 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html }}</ref> ဆင်းရဲမွဲတေမှုမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၂၅.၂% မှ ၂၀၁၅ တွင် ၂၁.၆% သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ <ref name= phpovertyincidence>Republic of the Philippines. National Statistics Office. [http://psa.gov.ph/poverty-press-releases ''Poverty Incidence'']</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေများ ဖြေလျှော့ချပြီးနောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးမှ မွေးဖွားသော နေထိုင်သူများမှာ သိသာစွာ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းထားသည်မှာ <ref>Asis, Maruja M.B. (January 2006). "[http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=364 The Philippines' Culture of Migration]". ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Retrieved December 14, 2009.</ref><ref name="Census2007 offilipinos">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&-context=ip&-reg=ACS_2007_1YR_G00_S0201:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201PR:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201T:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR:038&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201PR&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201T&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-tree_id=306&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-geo_id=NBSP&-search_results=16000US3651000&-format=&-_lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107055111/http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&-context=ip&-reg=ACS_2007_1YR_G00_S0201%3A038%3BACS_2007_1YR_G00_S0201PR%3A038%3BACS_2007_1YR_G00_S0201T%3A038%3BACS_2007_1YR_G00_S0201TPR%3A038&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201PR&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201T&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-tree_id=306&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-geo_id=NBSP&-search_results=16000US3651000&-format=&-_lang=en |archivedate=January 7, 2012 |publisher=United States Census Bureau |title=Selected Population Profile in the United States: Filipino alone or in any combination |accessdate=February 1, 2009 |deadurl=yes |df= }} The U.S. Census Bureau 2007 American Community Survey counted 3,053,179 Filipinos; 2,445,126 native and naturalized citizens, 608,053 of whom were not U.S. citizens.</ref>နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ၁၂ သန်းမျှ ရှိသည်။<ref>[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=801091&publicationSubCategoryId=63 Global Pinoys to rally at Chinese consulates – The Philippine Star » News » Headlines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603143604/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=801091&publicationSubCategoryId=63 |date=June 3, 2016 }}. The Philippine Star (April 27, 2012). Retrieved on July 4, 2012.</ref> တရားဝင်လူဦးရေ ရေတွက်မှုအရ ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက် ညသန်းခေါင်တွင် သန်း ၁၀၀ ပြည့်ခဲ့ပြီး လူဦးရေ သန်း ၁၀၀ ပြည့်သော ၁၂ နိုင်ငံမြောက် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rappler.com/nation/64465-100-millionth-filipino-born|title=Philippine population officially hits 100 million|accessdate=7 August 2019|archivedate=7 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190807061007/https://www.rappler.com/nation/64465-100-millionth-filipino-born}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် တလျှောက်လုံးတွင် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်တွင် ၁၀၇,၁၉၀,၀၈၁ ဦးသို့ ရောက်ရှိလာနိုင်ပြီး လူဦးရေ ကော်မရှင်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ဆုံး လူဦးရေစာရင်း ပေါ်တွင် အခြေခံပြီး ခန့်မှန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Philippines Estimated 2018 Population">{{cite news|last1=N/A|first1=N/A|title=107 MILLION FILIPINOS BY END-2018|url=http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018|accessdate=January 4, 2018|agency=107 MILLION FILIPINOS BY END-2018|publisher=POPCOM|ref=http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018|archivedate=9 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180809001754/http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018}}</ref> ===မြို့ကြီးများ=== မက်ထရို မနီလာ သည် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော နေရာ ၃ခုတွင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဋ္ဌမမြောက် လူဦးရေအများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၂,၈၇၇,၂၅၃ ဦး ရှိပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး လူဦးရေ၏ ၁၃% မျှ ရှိသည်။ <ref name="phcensus">{{cite web |url=https://psa.gov.ph/content/urban-population-philippines-results-2015-census-population|title=Urban Population in the Philippines (Results of the 2015 Census of Population)|publisher=Philippine Statistics Authority |date=March 21, 2019|accessdate=March 31, 2019}}</ref> ဘူလာကန်း၊ကာဗိုက်၊ လာဂူးနား နှင့် ရိုင်ဇယ် အစရှိသော အနီးအနားခရိုင်များရှိ ဆင်ခြေဖုံးများကိုပါ ထည့်တွက်မည်ဆိုပါက ဂရိတ်တား မနီလာဒေသ၏ လူဦးရေမှာ ၂၄,၆၅၀,၀၀၀ ဦးမျှ ရှိသည်။ <ref name="phcensus" /><ref name="demographia">Demographia. (July 2010). [http://www.demographia.com/db-worldua.pdf ''Demographia World Urban Areas (World Agglomerations) Population & Projections''] (Edition 6.1). Retrieved March 29, 2011.</ref><ref name="demog14th">Urban agglomeration only: {{cite web|title=Demographia World Urban Areas, 14th Annual Edition|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|archivedate=3 May 2018|date=April 2018}}</ref> နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် မြို့ပြလူနေထိုင်မှုနှုန်းမှာ ၅၁.၂% ရှိသည်။<ref name="phcensus" /> မက်ထရိုမနီလာ၏ စုစုပေါင်းဒေသထုတ်ကုန်မှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖိလစ်ပိုင်ပီဆို ၄၆၈,၄ ဘီလီယံ (၁၉၈၅ ခုနှစ် ဈေးနှုန်းဖြင့်) ရှိပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး ဂျီဒီပီ၏ ၃၃% မျှ ရှိသည်။ <ref name=NSCB>Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board. (July 2009). [http://www.nscb.gov.ph/grdp/2008/2008conlev.asp ''2008 Gross Regional Domestic Product – Levels of GRDP''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111114091753/http://www.nscb.gov.ph/grdp/2008/2008conlev.asp |date=November 14, 2011 }}. Retrieved April 4, 2010.</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မနီလာသည် တကမ္ဘာလုံး၌ အချမ်းသာဆုံး မြို့ပြစုစည်းမှု အဆင့် ၂၈ ရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဒုတိယ ဖြစ်သည်။ <ref name="pwc">{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562|author=Hawksworth, John|author2=Thomas Hoehn|author3=Anmol Tiwari|last-author-amp=yes |title=Global City GDP Rankings 2008–2025 |website=UK Economic Outlook November 2009 |page=20 |publisher=PricewaterhouseCoopers |accessdate=November 20, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531000745/http://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562|archivedate=May 31, 2013}}</ref> {{ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}} ===လူမျိုးများ=== [[File:Peoples of the Philippines en.svg|thumb|ခရိုင်အလိုက် များပြားသော လူမျိုးများ]] ၂၀၀၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ၏ ၂၈.၁% မှာ တာဂါးလော့၊ ၁၃.၁% မှာ စီဘွာနို၊ ၉% မှာ အီလိုကာနို၊ ၇.၆ % မှာ ဗီဆာယန်း {{small|(စီဘွာနို၊ ဟီလီဂိုင်နွန် နှင့် ဝါရေးတို့မပါ)}} ၊ ၇.၅% မှာ ဟီလီဂိုင်နွန်၊ ၆% မှာ ဘိုင်ကော၊ ၃.၄% မှာ ဝါရေး နှင့် ၂၅.၃% မှာ အခြားလူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး<ref name=CIAfactbook /><ref name=PIF2009>{{Cite book|url = https://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120711135118/http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |archivedate = July 11, 2012 |title = The Philippines in Figures 2009 |author = Philippine Statistics Authority |year = 2009 |issn = 1655-2539 |accessdate = December 23, 2009}}</ref> ၎င်းတို့ကို ထပ်မံ၍ ပိုမိုကွဲပြားသော လူမျိုးမဟုတ်သည့် အစုများ အနေနှင့် မိုရို၊ ကာပမ်ပါဂန်၊ ပန်ဂါးဆီနန်း၊ အီဗာနက် နှင့် အိုင်ဗာတန် ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref>"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/456399/Philippines Philippines]". (2009). In ''Encyclopædia Britannica''. Retrieved December 18, 2009 from Encyclopædia Britannica Online.</ref> ထို့ပြင် ရှေးရိုးနေ လူမျိုးစုများဖြစ်သည့် အီဂိုရော့၊ လူမက်၊ မိန်းဂျန်း၊ ဘာဂျောင်း နှင့် ပလာဝမ်တို့လည်း ရှိသည်။<ref name="Ethnol" /> ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဘာသာဗေဒဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပါက အော်စထရိုနီးရှန်း နှင့် မလာယိုပိုလီနီးရှန်း စကားပြောသော အာရှလူမျိုးအချို့တွင် ပါဝင်သည်။ <ref name="Ethnol" /> ယုံကြည်ထားကြသည်မှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာက အော်စထရိုနီးရှန်း စကားပြောသော ထိုင်ဝမ်ရှေးဦးနေလူမျိုးများသည် ဖိလစ်ပိုင်သို့ ထိုင်ဝမ်မှ ပြောင်းရွှေ့လာပြီး ၎င်းတို့နှင့်အတူ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး နှင့် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ရွက်လွှင့်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော ဗဟုသုတများ ပါလာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများ၌ ရှေးဦးနေထိုင်သော နယ်ဂရီတိုလူမျိုးများနေရာတွင် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာကြသည်။<ref name=AJHG>{{cite journal |url=http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511201051/http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |archivedate=May 11, 2011 |author=Capelli |title=A Predominantly Indigenous Paternal Heritage for the Austronesian-Speaking Peoples of Insular South Asia and Oceania |journal=American Journal of Human Genetics |volume=68 |issue=2 |pages=432–443 |year=2001 |accessdate=December 18, 2009 |doi=10.1086/318205 |pmid=11170891 |pmc=1235276 |author2=Christian |author3=James F. Wilson |author4=Martin Richards |author5=Michael P.H. Stumpf |author6=Fiona Gratrix |author7=Stephen Oppenheimer |author8=Peter Underhill |last9=Ko |first9=Tsang-Ming }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |access-date=7 August 2019 |archive-date=19 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080219001029/http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |accessdate=7 August 2019 |archivedate=19 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080219001029/http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf }}</ref> နယ်ဂရီတိုလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသော အီတာ နှင့် အာတီတို့သည် ကျွန်းများတွင် အစောဆုံးနေထိုင်သူများ ဖြစ်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name=Negritos>Dolan, Ronald E. (Ed.). (1991). [http://countrystudies.us/philippines/35.htm "Ethnicity, Regionalism, and Language"]. [http://countrystudies.us/philippines/ ''Philippines: A Country Study'']. Washington: GPO for the Library of Congress. Retrieved April 8, 2010 from [http://countrystudies.us/ Country Studies US Website].</ref>ထိုလူနည်းစု ရှေးဦးနေထိုင်သူ နယ်ဂရီတိုများမှာ အော်စထရာလွိုက် အနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြပြီး ပထမဆုံး လူတို့ အာဖရိကမှ ဩစတြေးလျသို့ ပြောင်းရွှေ့ရာတွင် ကျန်နေရစ်ခဲ့သူများ ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်ရှေးဦးနေ လူမျိုးများသည် ပါပူအာလူမျိုးများ၊ မီလာနီးရှန်းလူမျိုးများ နှင့် ဩစတြေးလျ ရှေးဦးနေ လူမျိုးများနှင့် အတူ ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇထဲတွင် ဒယ်နီဆိုဗန်ခေါ် ရှေးဦးလူတို့၏ ဗီဇများ သိသိသာသာ ပါဝင်နေကြသည်။<ref>https://www.gmanetwork.com/news/scitech/science/272046/extinct-humanoid-species-may-have-lived-in-phl/story/ Extinct humanoid species may have lived in PHL, Published August 31, 2012 3:48pm</ref> အနောက်နှင့် အရှေ့တို့ လမ်းဖြတ်ရာတွင် ရှိသောကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်သည် တရုတ်၊စပိန်၊ မက္ကဆီကို၊ ပီရူး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အိန္ဒိယ၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်အစရှိသည့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော နိုင်ငံများမှ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ၏ အခြေချရာလည်း ဖြစ်သည်။ တရုတ်များမှာ အများအားဖြင့် တရုတ်ပြည် [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ ၁၈၉၈ နောက်ပိုင်း ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး ၂ သန်းခန့်ရှိကာ ၂၇% မျှသော ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့တွင် တစိတ်တပိုင်း တရုတ်သွေးပါမည်ဟု ယူဆရပြီး<ref>{{cite web|url=http://library.wur.nl/WebQuery/clc/587677 |title=Sangley, Intsik und Sino : die chinesische Haendlerminoritaet in den Philippine}}</ref><ref>{{cite web |url=http://summit.sfu.ca/system/files/iritems1/6689/b1744892x.pdf |title=The ethnic Chinese variable in domestic and foreign policies in Malaysia and Indonesia |accessdate=April 23, 2012 |archive-date=1 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101131721/http://summit.sfu.ca/system/files/iritems1/6689/b1744892x.pdf }}</ref><ref>{{cite journal| pmc=4757630 | pmid=26781090 | doi=10.1007/s00439-015-1620-z | volume=135 | issue=3 | title=Resolving the ancestry of Austronesian-speaking populations | year=2016 | journal=Hum Genet | pages=309–26 | last1 = Soares | first1 = PA | last2 = Trejaut | first2 = JA | last3 = Rito | first3 = T | last4 = Cavadas | first4 = B | last5 = Hill | first5 = C | last6 = Eng | first6 = KK | last7 = Mormina | first7 = M | last8 = Brandão | first8 = A | last9 = Fraser | first9 = RM | last10 = Wang | first10 = TY | last11 = Loo | first11 = JH | last12 = Snell | first12 = C | last13 = Ko | first13 = TM | last14 = Amorim | first14 = A | last15 = Pala | first15 = M | last16 = Macaulay | first16 = V | last17 = Bulbeck | first17 = D | last18 = Wilson | first18 = JF | last19 = Gusmão | first19 = L | last20 = Pereira | first20 = L | last21 = Oppenheimer | first21 = S | last22 = Lin | first22 = M | last23 = Richards | first23 = MB}} The final component (dark blue in Fig. 3b) has a high frequency in South China (Fig. 2b) and is also seen in Taiwan at ~25–30 %, '''in the Philippines at ~20–30 %''' (except in one location which is almost zero) and across Indonesia/Malaysia at 1–10 %, declining overall from Taiwan within Austronesian-speaking populations.</ref> ကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီနှင့် ကိုလိုနီခေတ် တရုတ်များထံမှ သွေးနှောခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>"[https://web.archive.org/web/20090826194926/http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/23/content_11930729.htm Chinese lunar new year might become national holiday in Philippines too]". ''Xinhua News'' (August 23, 2009). (archived from [http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/23/content_11930729.htm the original] on August 26, 2009)</ref> အဓိကမြို့များနှင့် မြို့ပြဒေသများတွင် လူမျိုးစုမတူသော လူ အချင်းချင်း လက်ထပ်ကြသည်မှာ ထင်ရှားစွာ ရှိသည်။<ref>[http://www.food-links.com/countries/philippines/philippines.php Filipino Food and Culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231180144/http://www.food-links.com/countries/philippines/philippines.php |date=31 December 2014 }}. Food-links.com. Retrieved on July 4, 2012. * [http://www.futurescopes.com/indian-dating/2084/indian-dating-and-matchmaking-philippines-indian-matrimonials Indian Dating and Matchmaking in Philippines – Indian Matrimonials] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017150050/http://futurescopes.com/indian-dating/2084/indian-dating-and-matchmaking-philippines-indian-matrimonials |date=October 17, 2012 }}. Futurescopes.com (January 3, 2011). Retrieved on July 4, 2012. * [http://www.philippinecountry.com/filipino_foods.html Filipino Foods]. Philippinecountry.com. Retrieved on July 4, 2012. * [http://newsinfo.inquirer.net/10434/ancient-japanese-pottery-in-boljoon-town Ancient Japanese pottery in Boljoon town |Inquirer News]. Newsinfo.inquirer.net (May 30, 2011). Retrieved on July 4, 2012. * [http://asiapacificuniverse.com/pkm/tech.htm Philippines History, Culture, Civilization and Technology, Filipino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817073439/http://asiapacificuniverse.com/pkm/tech.htm |date=17 August 2011 }}. Asiapacificuniverse.com. Retrieved on July 4, 2012.</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်၌ မက္ကဆီကန် လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်သူ ၁.၇သန်း ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=Forum du Mexique. |url=http://forum.mexique-fr.com/index.php |access-date=7 August 2019 |archive-date=7 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807140049/http://forum.mexique-fr.com/index.php }}</ref> ထို့ပြင် စပိန်တို့ ဒေသခံတို့နှင့် ရောနှောခဲ့သည် လူဇွန်းရှိ လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံ အပြင် ဗီဆာယားရှိ ရှေးခေတ်ဒေသများ (မက္ကဆီကန်လူမျိုးတို့ တည်ထောင်ခဲ့သည်။) <ref>{{cite web | url = http://www.philippine-history.org/spanish-expeditions.htm | title = Spanish Expeditions to the Philippines | publisher = PHILIPPINE-HISTORY.ORG | date = 2005 }}</ref> နှင့် ဇမ်ဘိုရမ်းဂါးစီးတီး (ပီရူးတို့ ကိုလိုနီပြုခဲ့သည်။) <ref>[http://www.zamboanga.com/html/history_1634_moro_attacks.htm "Second Book of the Second Part of the Conquests of the Filipinas Islands, and Chronicle of the Religious of Our Father, St. Augustine"] (Zamboanga City History) "He (Governor Don Sebastían Hurtado de Corcuera) brought a great reënforcements of soldiers, many of them from [[Peru]], as he made his voyage to [[Acapulco]] from that kingdom."</ref> သို့မဟုတ် ဖိလစ်ပိုင် လူဦးရေ၏ ၁၃.၃၃ % သည် စပိန်သွေး ပါကြပြီး အမေရိကတိုက် စပိန်တို့ထံမှ ဖြစ်သလို <ref>"In 1637 the military force maintained in the islands consisted of one thousand seven hundred and two Spaniards and one hundred and forty Indians." ~''Memorial de D. Juan Grau y Monfalcon, Procurador General de las Islas Filipinas, Docs. Inéditos del Archivo de Indias, vi, p. 425.'' "In 1787 ''the garrison at Manila consisted of one regiment of Mexicans comprising one thousand three hundred men, two artillery companies of eighty men each, three cavalry companies of fifty men each.''" ''La Pérouse, ii, p. 368.''</ref> စပိန်နိုင်ငံမှလည်း ပါဝင်သည်။<ref>Jagor, Fëdor, et al. (1870). [http://www.authorama.com/former-philippines-b-8.html ''The Former Philippines thru Foreign Eyes'']</ref>လတ်တလော မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာမှုများက ထိုသို့ ဥရောပသွေးပါခြင်း <ref>{{cite journal |url=http://www.genetics.org/content/early/2015/06/18/genetics.115.178616.full.pdf+html |publisher= Institute for Human Genetics, University of California San Francisco |title= Self-identified East Asian nationalities correlated with genetic clustering, consistent with extensive endogamy. Individuals of mixed East Asian-European genetic ancestry were easily identified; we also observed a modest amount of European genetic ancestry in individuals self-identified as Filipinos|journal= Genetics Online|year=2015|volume= |page=1}}</ref><ref>[http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ With a sample population of 105 Filipinos, the company of ''Applied Biosystems'', analysed the Y-DNA of average Filipinos and it is discovered that about 13.33% of the samples have the Y-DNA Haplotype "R1b", which is most common in Western Europe and had spread to the Philippines via Spanish colonists.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525082812/http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ |date=25 May 2017 }}</ref> နှင့် အမေရိကရှိ စပိန်တို့ သွေးပါခြင်း <ref>{{cite web|url=https://genographic.nationalgeographic.com/reference-populations-next-gen/|title=Reference Populations |publisher=Geno 2.0 Next Generation}}</ref> ကို ခိုင်မာကြောင်း ထောက်ခံထားသည်။ ပီရူးနှင့် မက္ကဆီကိုမှ ပြောင်းရွှေ့လာသူတို့ကိုယ်တိုင် လူမျိုးတစ်မျိုးတည်း သွေးစစ်စစ် မဟုတ်ဘဲ သူတို့ကိုယ်တိုင် မက်စတီဇိုများ နှင့် မူလတ်တိုများ နှင့် သွေးနှောပြီး ဖြစ်နေသည်။ <ref name="ReferenceC"/> ထို့ပြင် အမေရိက ရှေးဦးနေ လူမျိုးအချို့လည်း ပါဝင်သည်။ <ref>[https://www.researchgate.net/publication/316871600_Connecting_the_Indies_the_hispano-asian_Pacific_world_in_early_Modern_Global_History "The diversity here is immense such that I could go on forever trying to differentiate lands and peoples. There are Castilians from all provinces. There are Portuguese and Italians; Dutch, Greeks and Canary Islanders, and Mexican Indians. There are slaves from Africa brought by the Spaniards [Through America], and others brought by the Portuguese [Through India]. There is an African Moor with his turban here. There are Javanese from Java, Japanese and Bengalese from Bengal. Among all these people are the Chinese whose numbers here are untold and who outnumber everyone else. From China there are peoples so different from each other, and from provinces as distant, as Italy is from Spain. Finally, of the ''mestizos'', the mixed-race people here, I cannot even write because in Manila there is no limit to combinations of peoples with peoples. This is in the city where all the buzz is." (Remesal, 1629: 680–1) -Connecting the Indies, the Hispano-Asian Pacific World in early Modern Global History-]</ref> ''အသုံးချဇီဝစနစ်'' (Applied Biosystems) ဟု အမည်ရသော ဒီအင်န်အေ ကုမ္ပဏီမှ ဝိုင်-ဒီအင်န်အေများကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်ထားမှုအရ ဖိလစ်ပိုင်တွင် တောင်အာရှသားတို့၏ ဝိုင်ဒီအင်န်အေ ဖြစ်သော အိတ်ချ်ဝမ်းအေ (H1A) ပါဝင်မှုနှုန်းမှာ ၁% ဖြစ်သည်။ <ref name=appliedbiosystems /> ထို့အတွက်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ၁% တွင် ထင်ရှားသော မိဘဘိုးဘွားမှ ပါဝင်သော အိန္ဒိယသွေးပါဝင်သည် ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို အိန္ဒိယ-ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများမှာ ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီက အနီးအနားတွင် ဟိန္ဒူတိုင်းပြည်များ ဖြစ်ကြသော စီဘူး နှင့် ဘွမ်တမ် ရာဂျာပြည် နှင့် ဘော်နီယိုရှိ ကူတိုင်းပြည်တို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသော စွန့်စားသွားလာသူများ ၊<ref>{{cite web | title = The Period of Hindu Kingdoms | publisher = Embassy of Republic of Indonesia at Bangkok, Thailand | year = 2006 | url = http://www.kbri-bangkok.com/about_indonesia/history_02.html | accessdate = October 17, 2006 | deadurl = yes | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061107080534/http://www.kbri-bangkok.com/about_indonesia/history_02.html | archivedate = November 7, 2006 | df = dmy-all }}</ref> ကိုလိုနီခေတ် စီပွိုင်းကုန်သည်များ သို့မဟုတ် ခေတ်သစ်ကုန်သည်များ မှဆင်းသက်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=appliedbiosystems>[http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ With a sample population of 105 Filipinos, the company of ''Applied Biosystems'', analysed the Y-DNA of average Filipinos and it is discovered that about 0.95% of the samples have the Y-DNA Haplotype "H1a", which is most common in South Asia and had spread to the Philippines via precolonial Indian missionaries who spread Hinduism and established Indic Rajahnates like Cebu and Butuan.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525082812/http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ |date=25 May 2017 }}</ref><!-- The source is hard to interpret due to complicated programming. However there's a visual representation of the data used as a source in Wikipedia, at this page: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Filipinos#/media/File%3A105_Filipino_Y-DNA.jpg--> ဖိလစ်ပိုင်သည် ယခင်က အမေရိကန် ကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန် ကိုလိုနီခေတ်ကာလ အတွင်းတွင် ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားသော အမေရိကန်လူမျိုး ၈၀၀,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.thebagelboyclub.com/?page_id=37|publisher=The Bagelboy Club of the Philippines|title=History of the Bagelboy Club|website=www.thebagelboyclub.com|accessdate=8 August 2019|archivedate=25 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825002506/http://www.thebagelboyclub.com/?page_id=37}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်တွင် နေထိုင်သော အမေရိကန်နိုင်ငံသား ၂၂၀,၀၀၀ မှ ၆၀၀,၀၀၀ ဦး အထိ ရှိသည်။ <ref>{{cite news |last=Cooper |first=Matthew |date=November 15, 2013 |title=Why the Philippines Is America's Forgotten Colony |url=http://www.nationaljournal.com/magazine/why-the-philippines-is-america-s-forgotten-colony-20131115 |newspaper=National Journal |access-date=January 28, 2015 |quote=c. At the same time, person-to-person contacts are widespread: Some 600,000 Americans live in the Philippines and there are 3 million Filipino-Americans, many of whom are devoting themselves to typhoon relief.}}</ref> ထို့ပြင် အန်ဂျလိစ်မြို့၊ မနီလာမြို့၊ ကလာ့ခ်မြို့ နှင့် အိုလွန်ဂါပိုမြို့တို့တွင် ပြန့်ကျဲနေထိုင်ကြသော အေမာအာရှ လူမျိုး ၂၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။ <ref>{{cite press release|url=http://amerasianresearch.org/releases/amerasianresearch-2012-09.pdf|title=200,000–250,000 or More Military Filipino Amerasians Alive Today in Republic of the Philippines according to USA-RP Joint Research Paper Finding|work=Amerasian Research Network, Ltd.|date=November 5, 2012|accessdate=July 11, 2016}}<br />{{cite web|last1=Kutschera|first1=P.C.|last2=Caputi|first2=Marie A.|url=http://amerasianresearch.org/pdf/ICOPHIL-9FINALFilipinoDiaspora-Kutschera-Caputi.pdf|title=The Case for Categorization of Military Filipino Amerasians as Diaspora|publisher=9th International Conference On the Philippines, Michigan State University, E. Lansing, MI|date=October 2012|accessdate=July 11, 2016}}</ref> အခြားအရေးပါသော ဒေသရင်းနေမဟုတ်သော လူနည်းစုလူမျိုးများတွင် အာရပ်တို့လည်း ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီက မွတ်ဆလင် စူလတန်ပြည်များ ဖြစ်ကြသော လာနောင်း၊ မာဂွင်ဒါနောင်း၊ ဆူလူး နှင့် ဘရူနိုင်း ပြည် တို့ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ဂျပန်လူမျိုးများလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ရှိုးဂန်း တိုကုဂါဝါ အီအဲယာဆု၏ ဖိနှိပ်မှုမှာ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာကြသော ခရစ်ယာန် (ကိရိရှိတန်) များ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့အား ဖိလစ်ပိုင်ရှိ စပိန်အင်ပိုင်ယာမှ နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့် ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လူမျိုးမတူသော မိဘမှ ပေါက်ဖွားလာသူများကို တီဆွိုင်းဟု ခေါ်ကြသည်။ <ref>"[https://web.archive.org/web/20071001215334/http://www.seasite.niu.edu/tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm The Impact of Spanish Rule in the Philippines]". (2009). ''Tagalog at NIU''. Retrieved December 19, 2009 from the Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, SEAsite Project. (archived from [http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm the original] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001215334/http://www.seasite.niu.edu/tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm |date=October 1, 2007 }} on October 1, 2007)</ref><ref>Nicholas Trajano Molnar (2017), University of Missouri Press, "American Mestizos, The Philippines, and the Malleability of Race: 1898–1961"</ref> ===ဘာသာစကား=== {| class="wikitable sortable floatright" style="text-align:right; font-size:90%; background:white;" |+ style="font-size:100%;" |မိခင်ဘာသာစကား အလိုက်လူဦးရေ (၂၀၁၀) |- ! scope="col" style="text-align:left;" |ဘာသာစကား ! scope="col" style="text-align:center;" colspan="3" |ပြောဆိုသူ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|တာဂါးလော့ |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:22,512,089|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#404070}} |၂၂,၅၁၂,၀၈၉ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|စီဘွာနို |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:19,665,453|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#707094}} |၁၉,၆၆၅,၄၅၃ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|အီလိုကာနို |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:8,074,536|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#AFAFC3}} |၈,၀၇၄,၃၅၆ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|ဟီလာဂေညွန် |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:7,773,655|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#C3C3D2}} |၇,၇၇၃,၆၅၅ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|ဝါရေး |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:3,660,645|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#D2D2DE}} |၃,၆၆၀,၆၄၅ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|{{nowrap|''အခြား ဒေသခံစကားများ/ဒေသသုံး''}} |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:24,027,005|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#000040}} |၂၄,၀၂၇,၀၀၅ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|{{nowrap|''အခြားနိုင်ငံခြားဘာသာစကားများ/ဒေသသုံး''}} |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:78,862|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#DEDEE6}} |၇၈,၈၆၂ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|{{nowrap|''အစီရင်ခံမထားသော ဘာသာစကား''}} |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:6,450|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#E6E6EC}} |၆,၄၅၀ |- class="sortbottom" style="border-top:double gray;" ! scope="col" style="text-align:left;letter-spacing:0.02em;" colspan="3" |စုစုပေါင်း ! scope="col" style="text-align:right;" |၉၂,၀၉၇,၉၇၈ |- class="sortbottom" |style="font-style:italic;" colspan="4" |ရင်းမြစ်: ဖိလစ်ပိုင် စာရင်းအင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့ ၊{{Sfn|Philippine Statistics Authority|2014|pp=29–34}} |} ''အက်သနိုလော့'' စာအုပ်အရ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဘာသာစကားပေါင်း ၁၈၆ ခုရှိပြီး ၁၈၂ ခုမှာ ယနေ့တိုင် သုံးစွဲနေဆဲ ဖြစ်ကာ ၄ ခုတွင် ပြောဆိုသူ မရှိတော့ပေ။ ဒေသခံ ဘာသာစကား အများစုမှာ အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကား မိသားစုမှ မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း ဘာသာစကား၏ ဖိလစ်ပိုင် ဘာသာခွဲမှ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Ethnol">Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). (2015). There ''[http://www.ethnologue.com/country/PH Ethnologue: Languages of the World]'' (18th ed.). Dallas, Tex.: SIL International. Retrieved April 13, 2015.</ref>စပိန်စကားပေါ်တွင် အခြေခံသော ခရီရိုးခေါ် ဒေသတွင်း ပေါ်ပေါက်လာသော ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးကို ကာဗာကာနိုး ဟု ခေါ်သည်။ <ref>Spanish creole: {{Citation |first = Antonio |last = Quilis |title = La lengua española en Filipinas |year = 1996 |page = 54 and 55 |url = http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf |publisher = Cervantes virtual }}</ref> ထို့ပြင် အော်စရိုနီးရှန်း ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုတွင် ပါမသွားသော ဖိလစ်ပိုင် နီဂရီတို ဘာသာစကားများလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် သီးသန့်ဝေါဟာရများ ရှိသည်။<ref>Reid, Lawrence A. 1994. "Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages." In Oceanic Linguistics, Vol. 33, No. 1 (Jun. 1994), pp. 37–72.</ref> ဖိလစ်ပီနို ဘာသာစကားနှင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားတို့သည် နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=OfficialLang /> ဖိလစ်ပီနိုသည် တာဂါးလော့ ဘာသာစကားအား စံနှုန်းပြုထားခြင်းဖြစ်ပြီး မက်ထရို မနီလာ နှင့် အခြားမြို့ပြဒေသများတွင် ပြောဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဖိလစ်ပီနို နှင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား နှစ်ခုစလုံးကို အစိုးရ၊ ပညာရေး၊ ပုံနှိပ်ရေး၊ ရုပ်သံလွှင့် မီဒီယာ နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် တကမ္ဘာလုံးရှိ အစိတ်အပိုင်း အသီးသီးမှ ယဉ်ကျေးမှု အမျိုးမျိုးနှင့် ရှုပ်ထွေးစွာ ကူးလူးဆက်ဆံမှုများ ပြုခဲ့သည့် အပြင် ဒေသတွင်း လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အမျိုးမျိုးသော ဒေသသုံးဘာသာစကားများထဲ၌ ဖိလစ်ပီနို ဘာသာစကားတွင် နေ့စဉ်သုံးစကားများတွင် အသုံးပြုသော နိုင်ငံရပ်ခြား ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားပါဝင်နေကြသည်။ အကြောင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် ဘာသာစကားတွင် အင်္ဂလိပ်၊ လက်တင်၊ ဂရိ၊ စပိန် <ref>{{cite journal |last1=Lopez |first1=Cecilio |title=The Spanish overlay in Tagalog |journal=Lingua |date=January 1, 1965 |volume=14 |page=477 |doi=10.1016/0024-3841(65)90058-6 |language=en |issn=0024-3841}}</ref> Hebrew, Arabic, Persian, Sanskrit,<ref>{{cite book |last=Haspelmath |first=Martin |title=Loanwords in the World's Languages: A Comparative Handbook |url= |publisher=De Gruyter Mouton |page=724 |isbn=978-3-11-021843-5 |author-link= |year=2009 }}</ref> တမီးလ်၊ မလေး <ref>{{cite news|last=Rainier Alain|first=Ronda|title=Bahasa in schools? DepEd eyes 2nd foreign language|url=http://www.philstar.com/headlines/2013/03/22/922576/bahasa-schools-deped-eyes-2nd-foreign-language|accessdate=June 11, 2013|newspaper=The Philippine Star|date=March 22, 2013}}</ref> တရုတ်၊ <ref>{{cite book |last1=Chan-Yap |first1=Gloria |title=Hokkien Chinese borrowings in Tagalog |date=1980 |publisher=Dept. of Linguistics, School of Pacific Studies, Australian National University |isbn=978-0-85883-225-1 |page=5 |url=https://books.google.com/?id=lU4HAQAAIAAJ |language=en |quote=The number of loanwords in the domain of cookery is rather large, and they are, by far, the most homogeneous of the loanwords.}}</ref><ref>{{cite book |last1=Joaquin |first1=Nick |title=Culture and history |date=2004 |publisher=Pasig City |isbn=978-971-27-1426-9 |page=42 |language=English}}</ref>ဂျပန်<ref>{{cite book |last=Potet |first=Jean-Paul G. |date=2016 |title=Tagalog Borrowings and Cognates |url=https://books.google.com/?id=jvOjDAAAQBAJ |location=Raleigh, NC |publisher=Lulu Press, Inc. |page=343 |isbn=978-1-326-61579-6 }}</ref>နှင့် နာဟွာတယ် <ref>{{Cite news|url=https://news.mb.com.ph/2017/06/28/mexico-our-older-sister/|title=Mexico, our older sister|work=Manila Bulletin News|access-date=April 13, 2018|language=en-US|accessdate=8 August 2019|archivedate=13 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180413185616/https://news.mb.com.ph/2017/06/28/mexico-our-older-sister/}}</ref> အစရှိသော ဘာသာစကားမျိုးစုံတို့ မှ စကားလုံးများ ကြွယ်ဝစွာ ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေကြသည်။ ထို့ပြင် မြို့အများစု၌ ဒေသခံ မူလ ဘာသာစကားများကိုလည်း ပြောလေ့ ရှိကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေမှ စပိန်ဘာသာစကား နှင့် အာရပ်ဘာသာစကားတို့ကို ဝေါဟာရတွင် တိုးမြှင့်သုံးစွဲရန် ဖော်ပြထားပြီး အသုံးပြုရန်မှာ ရွေးချယ်မှုတွင်သာ အခြေခံသည်။<ref name=OfficialLang>{{cite web |author1=Joselito Guianan Chan |author2=Managing Partner |url=http://www.chanrobles.com/article14language.htm |title=1987 Constitution of the Republic of the Philippines, Article XIV, Section 7 |publisher=Chan Robles & Associates Law Firm |accessdate=May 4, 2013 |archivedate=10 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071110234327/http://www.chanrobles.com/article14language.htm }}</ref> သို့သော်လည်း ယခင်က ထိုဘာသာစကား နှစ်ခုစလုံးကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်း အထိ နိုင်ငံခြား ဘာသာစကားအဖြစ် နေ့စဉ် သုံးစွဲနေကြသော်လည်း သုံးစွဲမှုမှာ သိသိသာသာ လျော့ကျလာခဲ့သော်လည်း စပိန်စကားမှ ငှားရမ်းသုံးစွဲထားသော စကားလုံး အများစုကိုမူ ဖိလစ်ပိုင် ဒေသခံ ဘာသာစကားများတွင် ထည့်သွင်း သုံးစွဲနေကြဆဲ ဖြစ်ကာ <ref>{{cite web |title=Spanish language in Philippines |url=http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080128195005/http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php |dead-url=yes |archive-date=January 28, 2008 |accessdate=March 1, 2015 |df= |archivedate=18 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150318055051/http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php }}</ref> အာရပ်ဘာသာစကားမှာမူ မင်ဒါနောင်းရှိ အစ္စလာမ်ကျောင်းများတွင် သုံးစွဲနေကြသည်။ <ref>{{cite web|last1=Rodríguez-Ponga|first1=Rafael|title=New Prospects for the Spanish Language in the Philippines|url=http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/web/rielcano_en/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/elcano/elcano_in/zonas_in/spanish+language+culture/ari27-2009#.VPUs_lPF9l8|accessdate=March 1, 2015|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402171759/http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/web/rielcano_en/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Felcano%2Felcano_in%2Fzonas_in%2Fspanish+language+culture%2Fari27-2009#.VPUs_lPF9l8}}</ref> ဆူမတြာ၊ ဆူလာဝေစီ နှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့တွင် ဒေသခံ ဘာသာစကားများ၏ စာအရေးအသားများသည် အစောပိုင်း ဂူဂျာရာတီ စာအရေးအသားများမှ ဆင်းသက်လာသည် ဆိုသော သီအိုရီတစ်ခုကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဘာကလေ ဘာသာဗေဒ အဖွဲ့အစည်း၏ အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြသွားခဲ့သည်။<ref name="Miller2010">{{cite journal|last1=Miller|first1=Christopher|title=A Gujarati Origin for Scripts of Sumatra, Sulawesi and the Philippines|journal=Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society|volume=36|issue=1|year=2010|page=276|issn=2377-1666|doi=10.3765/bls.v36i1.3917}}</ref> ဒေသခံ ဘာသာစကား ၁၉မျိုးကို အရန်ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြင့် ညွှန်ကြားရေး သင်ကြားရေးတို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ အက်ကလန်နွန်၊ ဘိုင်ကော၊ စီဘွာနို၊ ကာဗာကာနိုး၊ ဟီလဂိုင်နွန်၊ အီဘာနာ့ခ်၊ အီလိုကာနို၊ အီဗာတန်၊ ကာပန်ပန်ဂန်၊ ကင်းနရေး-အေ၊ မာဂွင်ဒါနောင်း၊ မာရာနောင်း၊ ပန်ဂါစီနန်၊ ဆမ်ဘယ်၊ ဆူရီဂေါင်နွန်၊ တာဂါးလော့၊ တောဆပ်ဂ်၊ ဝါရေး နှင့် ယာကန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name="7 mother languages">[http://www.gmanetwork.com/news/story/317280/news/nation/deped-adds-7-languages-to-mother-tongue-based-education-for-kinder-to-grade-3 DepEd adds 7 languages to mother tongue-based education for Kinder to Grade 3]. GMA News. July 13, 2013.</ref> အခြားသော ဒေသခံ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သော ကျူရိုနွန်၊ အီဖူဂေါင်း၊ အစ်ဘာယတ်၊ ကာလင်ဂါ၊ ကမာယို၊ ကန်းကနေ၊ မတ်စဘတ်တန်းညို၊ ရွမ်ဘလွန်မနွန်၊ မလေး နှင့် အချို့သော ဗီဆာယန်း ဘာသာစကားများမှာ သက်ဆိုင်ရာ ခရိုင်များတွင် အသုံးများကြသည်။<ref name="ethn">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/country/PH|title=Philippines|publisher=Ethnologue.com |accessdate=May 4, 2013}}</ref> ကျွန်းများအတွင်း ဒေသခံမဟုတ်သော ဘာသာစကားများကိုလည်း အချို့ကျောင်းများတွင် သင်ကြားကြသည်။ မန်ဒရင်တရုတ်စကားကို ဖိလစ်ပိုင်တရုတ် အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် ဖွင့်လှစ်သော တရုတ်ကျောင်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ မင်ဒါနောင်းရှိ အစ္စလာမ်ကျောင်းများတွင် ယနေ့ခေတ် အာရပ် စံ ဘာသာစကားကို သင်ရိုးအတွင်း ထည့်သွင်း သင်ကြားသည်။ <ref>[http://business.inquirer.net/6899/muslim-education-program-gets-p252-m-funding Muslim education program gets P252-M funding]. ''Philippine Daily Inquirer''. July 13, 2011.</ref>ပြင်သစ်၊ ဂျာမန်၊ ဂျပန်၊ ဟင်ဒီ၊ ကိုရီးယား နှင့် စပိန်ဘာသာစကားတို့ကိုလည်း နိုင်ငံရပ်ခြား ဘာသာစကားကျောင်းများ၏ အကူအညီဖြင့် သင်ကြားကြသည်။<ref>[http://globalnation.inquirer.net/58931/deped-to-continue-teaching-french-in-select-public-schools-in-2013 DepEd to continue teaching French in select public schools in 2013]. ''Philippine Daily Inquirer''. December 6, 2012.</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပညာရေး ဌာနမှ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံသုံး မလေးဘာသာစကားကို စတင်သင်ကြားခဲ့သည်။ <ref>[http://gulfnews.com/news/world/philippines/philippines-students-to-take-foreign-language-1.1161513 Philippines: Students to take foreign language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141106112826/http://gulfnews.com/news/world/philippines/philippines-students-to-take-foreign-language-1.1161513 |date=6 November 2014 }}. ''Gulf News''. March 22, 2013.</ref> ===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== [[File:St. Agustine Paoay Church 02.jpg|thumb|အီလိုကော့စ် နော်တယ်ရှိ သမိုင်းဝင် ပါဝေးဘုရားကျောင်း။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရမှ နိုင်ငံတော် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အမွေအနှစ် အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ဘာရော့ဘုရားကျောင်းများ အစုအဝေးအနေနှင့် ၁၉၉၃ တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်သည် တရားဝင်အားဖြင့် ဘာသာတရားတစ်ခုကို နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသော နိုင်ငံမဟုတ်သော်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် အဓိက ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite journal|last = Kalaw |first = Maximo M. |url = http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=philamer;idno=AFJ2233.0001.001 |title = The development of Philippine politics |publisher = Oriental commercial |year = 1927 |page = [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=philamer;cc=philamer;idno=afj2233.0001.001;view=image;seq=451;size=100;page=root 431]}}</ref> အခွင့်အရေး ဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၅ (ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အခန်း ၃ တွင် "''ဘာသာတရားတစ်ခုကို ကို ကိုးကွယ်ရန် သို့မဟုတ် လွတ်လပ်စွာကျင့်သုံးခြင်းကို တားမြစ်ရန် အတွက် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု မပြုရ။ ဘာသာတရားဆိုင်ရာ ပြမူခြင်းနှင့် ရှိခိုးခြင်းကို မိမိပျော်မွေ့သလို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ပိုင်ခွင့် ရှိပြီး ခွဲခြားဆက်ဆံမှု အရေးပေးမှု မပြုရမည့်အပြင် ထာဝရ ခွင့်ပြုရမည်။ နိုင်ငံသားဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးအတွက် ပြုမူရန် မည်သည့်ဘာသာရေး စမ်းစစ်မှုမှ မပြုလုပ်ရ။''" ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref name=1987constitution /> ၂၀၁၀ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်း အရ ၈၀.၅၈% သော လူဦးရေသည် ကက်သလစ်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ <ref name="PSA-2015PSY">{{cite journal|title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010|journal=2015 Philippine Statistical Yearbook|date=October 2015|pages=1–30|url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf|accessdate=August 15, 2016|issn=0118-1564}}</ref> ၃၇% သော သူတို့သည် လူစုလူဝေးဝတ်ပြုပွဲသို့ ပုံမှန်တက်ရောက်လေ့ ရှိကြပြီး ၂၉% မှာ အလွန်ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်းသည်ဟု သိရှိရသည်။<ref name="newsinfo.inquirer.net">{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/463377/filipino-catholic-population-expanding-say-church-officials|title=Filipino Catholic population expanding, say Church officials|website=inquirer.net}}</ref><ref>[http://www.pewforum.org/2012/07/19/asian-americans-a-mosaic-of-faiths-overview/ Asian Americans: A Mosaic of Faiths], Pew Research. July 19, 2012.</ref> ဖိလစ်ပိုင် အင်ဒီပန်းဒန့် ဘုရားကျောင်းသည် လူသိများသော လွတ်လပ်သော ကက်သလစ် ဂိုဏ်းခွဲ တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=2006census>{{cite web|url=https://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120610051606/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html|archivedate=June 10, 2012|title=2000 Census: Additional Three Persons Per Minute|publisher=Philippine Statistics Authority|date=February 18, 2003|accessdate=January 9, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm|title=Christianity in the Philippines|website=niu.edu|access-date=23 July 2019|archive-date=11 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511151342/http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm}}</ref><ref>[http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-in-numbers-by-country/ Table: Christian Population in Numbers by Country], Pew Research. December 19, 2011.</ref> ပရိုတက်စတင့်မှာ လူဦးရေ၏ ၁၀.၈% ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|title=Table: Christian Population as Percentages of Total Population by Country|date=December 19, 2011|publisher=Pew Research}}</ref>အများစုမှာ ဧဝံဂေလိ ပရိုတက်စတင့် ဂိုဏ်းခွဲကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ရာစုတို့တွင် အမေရိကန် သာသနာပြုများမှ မိတ်ဆက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ ၎င်းတို့သည် မြောက်လူဇွန်းနှင့် မင်ဒါနောင်းတောင်ပိုင်း တို့တွင် အများအပြား စုဝေးနေကြသည်။ <ref>{{Cite news|url=http://www.geocurrents.info/cultural-geography/religion/intriguing-patterns-in-scolbert08s-map-of-religion-in-insular-southeast-asia|title=Intriguing Patterns in Scolbert 08's Map of Religion in Insular Southeast Asia|work=GeoCurrents|access-date=October 10, 2017|language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|url=http://philchal.org/dawn/nationalsum.asp|title=Philippine Church National Summary|website=philchal.org|accessdate=8 August 2019|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010144551/http://philchal.org/dawn/nationalsum.asp}}</ref> အစ်ဂလဲရှား နီ ခရစ်စတိုသည် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ တစ်ဆူတည်းသောဘုရားဝါဒနှင့် ပြန်လည်ထားသိုရေးဝါဒ ဆိုင်ရာ ထင်ရှားသော ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခု ဖြစ်ပြီး လူဇွန်းအလယ်ပိုင်းတွင် ကိုးကွယ်သူများ စုစည်းနေကြသည်။ <ref name='census'>{{Cite book |chapter-url = https://www.census.gov.ph/sites/default/files/2014%20PIF.pdf |archive-url = https://web.archive.org/web/20140728203542/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/2014%20PIF.pdf |dead-url = yes |archive-date = July 28, 2014 |page = 27 |publisher = Philippine Statistics Authority |issn = 1655-2539 |title = Philippines in Figures |year = 2014 |accessdate = August 11, 2014 |chapter = Demography |location = Manila}}</ref><ref name=cia-rp>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=The World Factbook |website=cia.gov |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |archivedate=July 19, 2015 |df= }}</ref> အစ္စလာမ်ဘာသာသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဒုတိယ အများဆုံး ကိုးကွယ်သော ဘာသာဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွတ်စလင်လူဦးရေသည် စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၅.၅၇% ရှိသည်ဟု ၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ <ref name="PSA-2015PSY" /> ထိုဖော်ပြချက်နှင့် ဆန့်ကျင်လျှင် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မွတ်ဆလင် ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ နိုင်ငံတော် ကော်မရှင်မှ ဖိလစ်ပိုင် လူဦးရေမှ ၁၀,၇၀၀,၀၀၀ ဦး သို့မဟုတ် ၁၁% မှာ မွတ်ဆလင် ဖြစ်သည် ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref name = 2013ReportonInternationalReligiousFreedom >{{cite web | url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=2013 International Religious Freedom Report |publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor}}</ref> အချို့သော မွတ်ဆလင် ပညာရှင်များက ငြင်းချက်ထုတ်သည်မှာ ၂၀၀၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းတွင် မွတ်ဆလင်ဦးရေသည် သိသာစွာ လျော့နည်းနေပြီး အကြောင်းမှာ မွတ်ဆလင်အများစု ရှိသော ဒေသတွင် နေထိုင်သူတို့မှာ လုံခြုံရေးအရ စိုးရိမ်ရမှုနှင့် အစိုးရ ဝန်ထမ်းများပေါ်တွင် မကြည်လင်မှု တို့ကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း မွတ်ဆလင်လူဦးရေနှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသော အချက်အလက်ကို ရရှိရန် ခက်ခဲသည် ဟု ဆိုသည်။<ref name=ReligiousFreedomon2004>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2014&dlid=238326|title=International Religious Freedom Report for 2014|publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor}}</ref><ref name="HOWMANYMUSLIMSHASTHEPHILIPPINES">{{Cite journal|jstor=42632278|title=How Many Muslims Has the Philippines?|journal=Philippine Studies|volume=23|issue=3|pages=375–382|last1=O'Shaughnessy|first1=Thomas J|year=1975}}</ref> မွတ်ဆလင် အများစုသည် မင်ဒါနောင်းနှင့် အနီးအနားရှိ ကျွန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ <ref name=ReligiousFreedom2014>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2014&dlid=238326|title=International Religious Freedom Report for 2014|publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|quote=Most Muslims are members of various ethnic minority groups. The majority of Muslims reside in Mindanao in the South and nearby islands.}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208472.pdf|publisher=US Department of State Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|title=Philippines 2012 International Religious Freedom Report}}</ref><ref name="state.gov">{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm#wrapper|title=International Religious Freedom Report for 2013|website=state.gov}}</ref><ref>[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=472375&publicationSubCategoryId=205 RP closer to becoming observer-state in Organization of Islamic Conference] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603143753/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=472375&publicationSubCategoryId=205 |date=June 3, 2016 }}. (May 29, 2009).''The Philippine Star''. Retrieved 2009-07-10, "Eight million Muslim Filipinos, representing 10 percent of the total Philippine population, ...".</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ncmf.gov.ph|title=National Commission on Muslim Filipinos|accessdate=25 December 2021|archivedate=19 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161119145842/http://www.ncmf.gov.ph/}}</ref>အများစုမှာ ရှဖီးကျောင်းတော်၏ အောက်မှ ဆွန်နီအစ္စလာမ်ဝါဒကို ကျင့်သုံးကြသည်။ <ref name="irf2010">U.S. Department of State. (2010). ''[https://web.archive.org/web/20101123103513/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148891.htm Philippines: International Religious Freedom Report 2010]''. Retrieved 2011-05-20, "Islam is the largest minority religion, and Muslims constitute between 5 and 9 percent of the total population."</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=2MyHnPaox9MC&pg=PA144&dq#v=onepage&q&f=false |title=Islamic Connections: Muslim Societies in South and Southeast Asia |author1=R Michael Feener |author2=Terenjit Sevea |page=144 |isbn=978-981-230-923-5 |year=2009 }}</ref> တရားဝင် စာရင်းဇယား မရှိသဖြင့် ဘာသာမဲ့ ရာခိုင်နှုန်းကို မသိရပေ။ သို့သော်လည်း လူဦးရေ၏ ၂၁% အထိ ရှိနိုင်သည်။ <ref>{{cite web|title=End of Year Survey 2014: Regional & Country Results : Philippines|url=http://www.wingia.com/web/files/richeditor/filemanager/Philippines_Tables_V3_a.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309123814/http://www.wingia.com/web/files/richeditor/filemanager/Philippines_Tables_V3_a.pdf|archivedate=9 March 2017|dead-url=yes|at=Table 10|access-date=February 1, 2019|df=mdy-all|accessdate=8 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170309123814/http://www.wingia.com/web/files/richeditor/filemanager/Philippines_Tables_V3_a.pdf}}</ref><ref>Dentsu Communication Institute [http://www2.ttcn.ne.jp/~honkawa/9460.html 電通総研・日本リサーチセンター編「世界60カ国価値観データブック] {{ja icon}}</ref> ဖိလစ်ပိုင် ဘုရားမဲ့ဝါဒီများနှင့် ဘုရားမယုံဝါဒီများ အဖွဲ့ (PATAS) သည် အကျိုးအမြတ်မထားသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အများပြည်သူတို့အား ဘုရားမဲ့ဝါဒနှင့် ဘုရားမယုံဝါဒတို့နှင့် ပတ်သတ်၍ သိရှိနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ကာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအား အသိပညာပေးပြီး ဘုရားမဲ့ဝါဒနှင့် ဘုရားမယုံဝါဒတို့နှင့် ပတ်သက်သော ဒဏ္ဍာရီများ နှင့် နားလည်မှုအလွဲများကို ဖယ်ရှားပေးသည်။<ref name="PATAS">{{cite web|url=http://freethinker.co.uk/2011/04/28/the-pope%E2%80%99s-gonna-have-a-cow-catholic-philippines-gains-its-first-atheist-society|title=Agnosticism and Atheism in the Philippines|publisher=The Free Thinker|accessdate=April 28, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501002039/http://freethinker.co.uk/2011/04/28/the-pope%E2%80%99s-gonna-have-a-cow-catholic-philippines-gains-its-first-atheist-society/|archive-date=May 1, 2011|dead-url=yes|archivedate=1 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501002039/http://freethinker.co.uk/2011/04/28/the-pope%E2%80%99s-gonna-have-a-cow-catholic-philippines-gains-its-first-atheist-society/}}</ref> ဗုဒ္ဓဘာသာကို လက်ခံကျင့်သုံးနေသော လူဦးရေမှာ ၂% ခန့်မျှ ရှိပြီး တရုတ်လူမျိုးမှ ဆင်းလက်လာသော ဖိလစ်ပိုင်များတွင် စုစည်းနေသည်။ <ref name=cia-rp /><ref name="irf2010" /><ref name=pew /> စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ခန့်မှန်းခြေ ၂% ခန့်မှာ ဖိလစ်ပိုင် ရိုးရာဘာသာတရားများကို ကိုးကွယ်နေကြပြီး ၎င်းတို့သည် ရိုးရာယုံကြည်မှုများကို ကိုးကွယ်နေကြကာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာတို့နှင့် ရောနှောနေသည်။ <ref name="cia-rp" /><ref name=pew>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/philippines/religious_demography Pew Research Center's Religion & Public Life Project: Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140708193611/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/philippines/religious_demography |date=8 July 2014 }}. Pew Research Center. 2010.</ref> ==ကျန်းမာရေး== ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပုဂ္ဂလိက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ များပြားလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၆၇.၁% သော ကျန်းမာရေး အသုံးစရိတ်သည် ပုဂ္ဂလိက အသုံးစရိတ်မှ ရရှိပြီး ၃၂.၉% မှာ အစိုးရထံမှ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ တွင် ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍတွင် စုစုပေါင်း အသုံးစရိတ်မှာ ဂျီဒီပီ၏ ၃.၈% မျှ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သော ၅% အောက်တွင် ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/325012/economy/business/phl-spends-less-on-health-care-amid-economic-boom-pids|title=PHL spends less on health care amid economic boom – PIDS|publisher=GMA News and Public Affairs|date=September 4, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်သော အသုံးစရိတ်မှာ အစိုးရ အသုံးစရိတ်၏ ၆.၁% ရှိသည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် စုစုပေါင်း အသုံးစရိတ်မှာ ပျမ်းမျှငွေလဲနှုန်း ဖြင့် တွက်ချက်မည် ဆိုပါက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၂ ဒေါ်လာမျှ ဖြစ်သည်။ <ref name=WHOStats2009>{{Cite book|url=http://www.who.int/entity/whosis/whostat/EN_WHS09_Full.pdf |publisher=World Health Organization |year=2009 |title=World Health Statistics 2009 |location=Geneva |isbn=978-92-4-156381-9 |accessdate=December 23, 2009}}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေးအတွက် ဘတ်ဂျက်မှာ ပီဆို ၂၈ ဘီလီယံ (အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅၉၇ မီလီယံဒေါ်လာ) သို့မဟုတ် လူတစ်ဦးလျှင် ၃၁၀ ပီဆို (၇ဒေါ်လာ) မျှ ဖြစ်သည်။ <ref>Philippine News Agency. (December 14, 2009). [https://web.archive.org/web/20100206190029/http://www.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=2002495&Itemid=2 "Senate approves proposed 2010 national budget"]. (archived from [http://www.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=2002495&Itemid=2 the original] on February 6, 2010).</ref>သို့သော်လည်း ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဘတ်ဂျက်တိုးမြင့်လာခဲ့ပြီး ဒုစရိုက်အခွန်ဥပဒေ ဟု အများသိကြသော လွှတ်တော် ဥပဒေ ၅၇၂၇ ကြောင့် အခွန်ကောက်ခံမှု တိုးမြှင့်လာသောကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://aer.ph/doh-budget-increase-for-2014-biggest-ever-due-to-sin-tax-law/|title=DOH budget increase for 2014 'biggest ever' due to sin tax law|publisher=Action for Economic Reforms|date=January 15, 2014|accessdate=September 21, 2014|archive-date=13 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013212142/http://aer.ph/doh-budget-increase-for-2014-biggest-ever-due-to-sin-tax-law/}}</ref> ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ဆရာဝန်ပေါင်း ၉၀,၃၇၀ ဦး သို့မဟုတ် လူ ၈၃၃ ဦးလျှင် ဆရာဝန် တစ်ဦးမျှ ရှိပြီး၊ သူနာပြု ၄၈၀,၉၁၀ ဦး၊ သွားဆရာဝန် ၄၃,၂၂၀ ဦး နှင့် လူ ၇၆၉ဦး အတွက် ဆေးရုံ ခုတင် တစ်ခု ရှိသည်။ <ref name=WHOStats2009 /> ကျွမ်းကျင်သော ဆေးကုသသူများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် ပြဿနာ ရှိသည်။ သူနာပြု ဘွဲ့ရတို့၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ နိုင်ငံခြားသို့ သွား၍ အလုပ်လုပ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် သူနာပြုများ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရန် အကြီးဆုံး ဆပ်ပလိုင်ယာ ဖြစ်သည်။ <ref>World Health Organization. (April 2006). [http://www.who.int/countryfocus/cooperation_strategy/ccsbrief_phl_en.pdf Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161016053543/http://www.who.int/countryfocus/cooperation_strategy/ccsbrief_phl_en.pdf |date=16 October 2016 }}. ''Country Cooperation Strategy at a Glance''. Retrieved December 23, 2009.</ref> ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံပေါင်း ၁,၇၀၀ ရှိပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၄၀% မှာ အစိုးရက အုပ်ချုပ်လည်ပတ်သော ဆေးရုံများဖြစ်ကာ ၆၀% မှာ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံများ ဖြစ်သည်။ လူသေဆုံးမှုအတွက် ၂၅% မှာ နှလုံးနှင့်ဆိုင်သော ရောဂါများ ကြောင့်ဖြစ်သည်။ တရားဝင် ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် [[အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး]]ရှိသည်ဟု တင်ပြသူမှာ ၁,၉၆၅ ဦးရှိပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၆၃၆ ဦးမှာ [[အေအိုင်ဒီအက်စ်]] ရောဂါ ဖြစ်ပွားကြသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်စ် ရောဂါဖြစ်ပွားသူ ၁၂,၀၀၀ မှ<ref name=usaidhealth>United States Agency for International Development. (May 2008). [http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADM408.pdf ''USAID Country Health Statistical Report – Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010144551/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADM408.pdf |date=10 October 2017 }}. Retrieved April 8, 2010.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ၁၇,၄၅၀ဦးသို့ တိုးတက် များပြားလာပြီး ၅,၉၆၅ ဦးမှာ အန်တီရီထရိုဗိုင်ယယ် ကုသမှု ခံယူနေသော်လည်း<ref>{{cite web|last=Santos|first=Tina G.|url=http://newsinfo.inquirer.net/590915/hiv-cases-rose-43-to-486-in-february-16-aids-deaths-reported-doh|title=HIV cases rose 43% to 486 in February; 16 AIDS deaths reported – DOH|publisher=Philippines Daily Inquirer|date=April 1, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း နည်းပြီး လူကြီး လူဦးရေ၏ ၀.၁% အောက်သာလျှင် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပေါ့ဇတစ် ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ <ref>{{cite news|last=Mydans|first=Seth|url=https://www.nytimes.com/2003/04/20/world/low-rate-of-aids-virus-in-philippines-is-a-puzzle.html|title=Low Rate Of AIDS Virus In Philippines Is a Puzzle|newspaper=The New York Times|date=April 20, 2003|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ==ပညာရေး== [[File:University of Santo Tomas Main Building - España Boulevard side.jpg|thumb|ဆန်တို တောမတ် တက္ကသိုလ်အား ၁၆၁၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီးအာရှတွင် ရှေးအကျဆုံး တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။]] [[File:UP Diliman Quezon Hall.jpg|right|thumb|ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ်စနစ်၏ အောက်မှာ ဖိလစ်ပိုင်တက္ကသိုလ် ဒီလီမန်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ ယနေ့ခေတ် နာမည်ကြီးများ ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တွင် သာမန် စာတတ်မြောက်မှုနှုန်း ၉၅.၆% မျှ ရှိပြီး အမျိုးသား ၉၅.၁% နှင့် အမျိုးသမီး ၉၆.၁% တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၀၈တွင် ဖိလစ်ပိုင်၌ အလုပ်လုပ်နိုင်လောက်သော စာတတ်မြောက်မှုနှုန်း ၈၆.၄၅% ရှိပြီး ၈၄.၂% မှာ အမျိုးသားဖြစ်ပြီး ၈၈.၇% မှာ အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။<ref name="NSO Literacy">{{cite web|url=http://web0.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/aodao/article/Gender%20Factsheet%20-%20Literacy%20of%20Men%20and%20Women%20in%20the%20Philippines%20-%20March%202011%20No.11-01.pdf|title=Literacy of Men and Women in the Philippines|publisher=Philippine Statistics Authority|accessdate=September 19, 2014|archivedate=24 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924041802/http://web0.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/aodao/article/Gender%20Factsheet%20-%20Literacy%20of%20Men%20and%20Women%20in%20the%20Philippines%20-%20March%202011%20No.11-01.pdf}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tesda.gov.ph/uploads/File/LMIR2011/ST-PO%2006-03-2011%20%20(FLEMMS).pdf|title=Highlights of the 2008 Functional Literacy, Education and Mass Media Survey (FLEMMS)|publisher=Technical Education and Skills Development Authority|accessdate=September 19, 2014}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ဘတ်ဂျက်၏ လျာထားချက်မှ ၁၆.၁၁% ကို ပညာရေးအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/move-ph/issues/budget-watch/68721-recto-government-education-spending-2015|title='Last leg' before K to 12: DepEd gets highest budget|work=Rappler|date=September 19, 2014|accessdate=September 19, 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.mb.com.ph/deped-gets-largest-share-of-proposed-2015-budget/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823115539/http://www.mb.com.ph/deped-gets-largest-share-of-proposed-2015-budget/ |dead-url=yes |archive-date=August 23, 2014 |title=DepEd gets largest share of proposed 2015 budget |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=July 31, 2014 |accessdate=September 19, 2014 |archivedate=23 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140823115539/http://www.mb.com.ph/deped-gets-largest-share-of-proposed-2015-budget/ }}</ref> ဖိလစ်ပိုင် အဆင့်မြင့် ပညာရေး ကော်မရှင်မှ တက္ကသိုလ် ကောလိပ်ပေါင်း ၂,၁၈၀ ရှိသည်ဟု စာရင်းပြုစုထားပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၆၀၇ ခုမှာ အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် ကောလိပ်များ ဖြစ်ကြပြီး ၁,၅၇၃ ခုနှစ်မှာ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများ ဖြစ်သည်။ <ref name=CHED>Republic of the Philippines. Commission on Higher Education. (August 2010). {{cite web|url=http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information |title=Information on Higher Education System |accessdate=October 3, 2011 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110704102629/http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information |archivedate=July 4, 2011 |df= }}. ''Official Website of the Commission on Higher Education''. Retrieved April 17, 2011.</ref> အတန်းများမှာ ဇွန်လတွင် စ၍ မတ်လတွင် ပြီးဆုံးသည်။ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်အများစုမှာ ဆမ်မက်စတာပြက္ခဒိန် အတိုင်း သွားကြပြီး ပထမ ဆမ်မက်စတာမှာ ဇွန်လမှ အောက်တိုဘာလ အထိ ဖြစ်ကာ ဒုတိယ ဆမ်မက်စတာမှ နိုဝင်ဘာလ မှ မတ်လ အထိ ဖြစ်သည်။ ပညာသင်ကြားနိုင်သော နိုင်ငံခြား ကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ <ref name="About" /> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ကေ-၁၂ ပညာရေး အစီအစဉ်အရ<ref>{{cite web|url=http://www.interaksyon.com/article/61826/aquino-signs-k-12-enhanced-basic-education-law|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130614003442/http://www.interaksyon.com/article/61826/aquino-signs-k-12-enhanced-basic-education-law|archivedate=June 14, 2013 |title=Aquino signs K–12 enhanced basic education law|publisher=InterAksyon.com|author=Dexter San Pedro|date=May 15, 2013|accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/Kto12%20FAQs%20as%20of%20December%202011.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120611201934/http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/Kto12%20FAQs%20as%20of%20December%202011.pdf |archivedate=June 11, 2012 |title=K to 12 Basic Education Program Frequently Asked Questions |date=November 25, 2011 |publisher=Department of Education |accessdate=April 28, 2012}}</ref> မူလတန်း ၆ နှစ်၊ ဂျူနီယာ အထက်တန်း ၄ နှစ်နှင့် စီနီယာ အထက်တန်း ၂ နှစ်မှာ မသင်မနေရ ဖြစ်သည်။ <ref>Republic of the Philippines. (Approved: August 11, 2001). [http://www.chanrobles.com/republicactno9155.html ''Republic Act No. 9155 – Governance of Basic Education Act of 2001'']. Retrieved December 11, 2009 from the [http://www.chanrobles.com/ Chan Robles Virtual Law Library].</ref> ပညာရေးတွင် အစိုးရ၏ အေဂျင်စီအချို့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ ပညာရေးဌာနသည် မူလတန်း၊ အထက်တန်း နှင့် သင်ရိုးပြင်ပ ပညာရေးတို့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ နည်းပညာဆိုင်ရာ ပညာရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု မြှင့်တင်ရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့ (TESDA) အထက်တန်းနောက်ပိုင်း အလယ်အလတ်အဆင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ လေ့ကျင်သင်ကြားမှုများနှင့် မြှင့်တင်မှုများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ အဆင့်မြင်ပညာရေး ကော်မရှင် (CHED) က ကောလိပ်များနှင့် ဘွဲ့လွန် ပညာရေး အစီအစဉ်များ နှင့် ဘွဲ့များ ကို ကြီးကြပ်ပြီး အဆင့်မြင်ပညာရေးအတွက် စံနှုန်းကို ကြီးကြပ်ထိန်းချုပ်သည်။ <ref>[http://www.preventionweb.net/organizations/13426 Commission on Higher Education] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190808134111/https://www.preventionweb.net/organizations/13426 |date=8 August 2019 }} The Commission on Higher Education is the governing body covering both public and private higher education institutions as well as degree-granting programs in all tertiary educational institutions in the Philippines. The CHED was established on May 18, 1994 through Republic Act 7722 or the Higher Education Act.</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ ဒေသ ၁၆ ခု အထူးသဖြင့် မင်ဒါနောင်းရှိ မွတ်ဆလင် ဒေသများတွင် ပညာရေးဌာန၏ အစီအစဉ်အောက်၌ မာဒရစ်ခေါ် မွတ်ဆလင်ကျောင်းများကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="madrasa">{{cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/learning/view/20090720-216304/Mainstreaming-Madrasa |title=Mainstreaming Madrasa |newspaper=The Philippine Daily Inquirer |author=Jerry E. Esplanada |date=July 20, 2009 |accessdate=September 23, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724102132/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/learning/view/20090720-216304/Mainstreaming-Madrasa |archivedate=July 24, 2014}}</ref>အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်များမှာ ဂိုဏ်းဂဏကင်းစင်သော အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်ပြီး ထပ်မံ၍ နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် ကောလိပ်များ နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်ကောလိပ်များဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ <ref name=CHED /> ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ် ဆိုသည်မှာ လက်အောက်ခံ တက္ကသိုလ် ၈ ခု ပါဝင်သော နိုင်ငံတော် ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်စနစ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Charter">Republic of the Philippines. (Approved: April 29, 2008). [http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno9500.html ''Republic Act 9500 – An Act to Strengthen the University of the Philippines as the National University'']. Chan Robles Law Library.</ref> {{clear}} == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Ati-Atihan Festival Participant.jpg|thumb|အာတီ-အာတီဟန်ပွဲတော်တွင် ပါဝင်နေသူတစ်ဦး]] ဖိလစ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှုသည် အရှေ့တိုင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုတို့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် အခြားအာရှနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသော အစိတ်အပိုင်းများကို မလေးတို့ ထံမှ ဆက်ခံသော အမွေဖြင့် ဖော်ပြလေ့ ရှိသလို<ref>Baringer, Sally E. [c. 2006]. [http://www.everyculture.com/No-Sa/The-Philippines.html "The Philippines"]. In ''Countries and Their Cultures''. Advameg Inc. Retrieved December 20, 2009 from www.everyculture.com.</ref> ယဉ်ကျေးမှဒအတွင်းတွင် စပိန်နှင့် အမေရိကန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများကိုလည်း သိသာစွာ ဖော်ပြနေသည်။ ''ဘာရီယို ဖီစတာ'' (ဒိစတြိတ်ပွဲတော်) ဟု ခေါ်သော သူတော်စင်တို့၏ ကောက်သစ်စားပွဲတော်ကို ကျင်းပခြင်းမှာ နေရာအနှံ့တွေ့ရသည်။ ထိုသို့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ပွဲတော်ကျင်းပေနေသည့်အချိန်မှာ ကောက်သစ်စားခြင်း၊ ဂီတ နှင့် အကတို့ပြုလုပ်ရန် အချိန်ဖြစ်သည်။ အာတီ-အာတီဟန်ပွဲတော်၊ မိုရီယွန်းပွဲတော် နှင့် စီနူလော့ပွဲတော်တို့မှာ လူသိများသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။ အချို့သော ရိုးရာများမှာ ပြောင်းလဲလာခြင်းနှင့် ခေတ်ပြောင်းခြင်းကြောင့် တဖြည်းဖြည်း မေ့ပျောက်လာကြခြင်းများ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ဘာယာနီဟန် ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသား ရိုးရာ အက ကုမ္ပဏီသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် တွေ့ရသော ရိုးရာ အကအမျိုးမျိုးကို ထိန်းသိမ်းခြင်းကြောင့် ချီးကျူးကြသည်။ သူတို့သည် သူတို့၏ အထူး ဖျော်ဖြေမှုများဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင် အကများဖြစ်သည့် တီနီကလင်း နှင့် ဆင်ကေးလ် အစရှိသော ဝါးညှပ်အကများကြောင့် နာမည်ကြီးသည်။<ref name="lonelyplanet44">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA44 |title = Philippines |author1 = Rowthorn, Chris |author2 = Greg Bloom |lastauthoramp = yes |edition = 9th |publisher =Lonely Planet|year = 2006 |page = 44 |isbn = 978-1-74104-289-4}}</ref> စပိန်တို့၏ အမွေအနှစ်အကြွင်းအကျန် အဖြစ် အမြင်နိုင်ဆုံးမှာ ဖိလစ်ပိုင်တို့ကြားတွင် စပိန်အမည် နှင့် မျိုးရိုးအမည်များ ထည့်သွင်း မှည့်ခေါ်ကြခြင်း ဖြစ်ပြီး သို့သော်လည်း စပိန်အမည်နှင့် မျိုးရိုးအမည်ကို မှည့်ခေါ်သူတိုင်း စပိန်သွေးပါရှိကြသည် မဟုတ်ပေ။ ထိုထူးဆန်းသော အရာမှာ အာရှသားတို့ကြားတွင် တမူထူးခြားနေပြီး စပိန်ဘုရင်ခံချုပ် နာစီဆို ကလာဗယ်ရီရာ ဝိုင် ဇယ်လ်ဒွါ၏ ကိုလိုနီခေတ် အမိန့်ကြောင့် ဖြစ်ပြီး ထိုအမိန့်အရ မျိုးရိုးအမည်များကို စနစ်တကျသုံးစွဲရန်နှင့် စပိန်အမည်များကို အသုံးပြုရန် ပြည်သူများကို ညွှန်ကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name=Dumont>{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=zMFKs8--FDMC&pg=PA160 |title = Visayan Vignettes: Ethnographic Traces of a Philippine Island |author = Dumont, Jean-Paul |publisher = University of Chicago Press |location = Chicago |year = 1992 |pages = 160–162 |isbn = 978-0-226-16954-5}}</ref> လမ်းများ၊ မြို့များ နှင့် ခရိုင်များ၏ အမည် အများအပြား မှာလည်း စပိန်အမည်များ ဖြစ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို နေရာတကာ သုံးစွဲကြခြင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းပေါ်တွင် အမေရိကန်တို့၏ ရိုက်ခတ်မှု ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အမေရိကန် ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှု ရေစီး၏ လွှမ်းမိုးမှုကို လက်ခံရန်အတွက် အသင့်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အမြန်ချက် အစားအသောက်များနှင့် အမေရိကန်ရုပ်ရှင်နှင့် ဂီတတို့အား သွေးသားထဲမှ နှစ်သက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အမြန်ချက် စားသောက်ဆိုင်များကို လမ်းအများအပြားပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။ အမေရိကန်တို့၏ တကမ္ဘာလုံးတွင် ရှိနေသော အမြန်ချက် စားသောက်ဆိုင်များမှာ ဈေးကွက်အတွင်း ဝင်ရောက်လာကြသော်လည်း ပြည်တွင်း အမြန်ချက်စားသောက်ဆိုင်များ ဖြစ်ကြသော ဂိုးလ်ဒီလော့ခ် နှင့် အထူးသဖြင့် နိုင်ငံအတွင်း ဦးဆောင်နေသော အမြန်စားသောက်ဆိုင် ဂျော်လီဘီး တို့ ထွက်ပေါ်လာပြီး နိုင်ငံခြားပြိုင်ဘက်များကို အောင်မြင်စွာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=Jollibee>{{cite web|url = http://www.jollibee.com.ph/corporate/phenomenon.htm |archivedate = June 23, 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070623034806/http://www.jollibee.com.ph/corporate/phenomenon.htm |title = The Jollibee Phenomenon |publisher = Jollibee Inc. |accessdate = January 9, 2008}}</ref><ref name=Jollibee2>{{Cite news|url = https://www.nytimes.com/2005/05/30/business/worldbusiness/30iht-burger.html?pagewanted=all |title = Jollibee stings McDonald's in Philippines |author = Conde, Carlos H. |newspaper =The New York Times|date = May 31, 2005 |accessdate = January 5, 2010}}</ref> ===ဗိသုကာပညာ=== [[File:Calle Crisologo, Vigan Ilocos Sur.JPG|thumb|ဗီဂန်ရှိ ကိုလိုနီခေတ်အိမ်များ]] စပိန်တို့၏ ဗိသုကာပညာသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် စွဲထင်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး မြို့များစွာမှာ မြို့လယ် ရင်ပြင် တစ်ခု သို့မဟုတ် "ပလာဇာ မေယာ" ကို ဝိုင်းရံ၍ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော်လည်း စပိန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုခံရသော အဆောက်အဦးပေါင်းများစွာမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဖြိုဖျက်ခံခဲ့ရသည်။ <ref name=Ring /> အချို့သော ဥပမာများမှာ ယနေ့တိုင် ကျန်ရစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ဘုရားကျောင်းများ၊ အစိုးရ အဆောက်အဦးများနှင့် တက္ကသိုလ်များတွင် ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ ဘာရော့ခ် ဘုရားကျောင်း ၄ ခုမှာ ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး မနီလာရှိ ဆန် အဂတ်စတင်း ဘုရားကျောင်း၊ အီလိုကော့စ် နော်တဲ ရှိ ပဝေးဘုရားကျောင်း ၊ အီလိုကော့စ်ဆား ရှိ ဆန်တာမာရီယာ ဘုရားကျောင်း၊ အီလိုအီလိုရှိ ဆန်တို တောမတ်စ် ဒီ ဗေလာနျူဗာ ဘုရားကျောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=Unesco>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/677/multiple=1&unique_number=801|title=Baroque Churches of the Philippines|website=UNESCO World Heritage Centre|author1=United Nations Educational |author2=Scientific and Cultural Organization |year=2010|accessdate=January 12, 2010}}</ref>အီလိုကော့စ် ဆား ရှိ ဗီဂန်မြို့မှာ ထိန်းသိမ်းထားသော စပိန်စတိုင်လ် အိမ်များ နှင့် အဆောက်အဦးများကြောင့် ထင်ရှားသည်။<ref name="lonelyplanet145">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA145 |title = Philippines |author1 = Rowthorn, Chris |author2 = Greg Bloom |lastauthoramp = yes |edition = 9th |publisher =Lonely Planet|year = 2006 |page = 145 |isbn = 978-1-74104-289-4}}</ref> ၁၈၉၈ အမေရိကန်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဗိသုကာ ပုံစံအသစ် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အစိုးရ အဆောက်အဦးများနှင့် အာ့တ်ဒီကို စတိုင်လ် ပြဇာတ်ရုံများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်တို့ ရှိနေစဉ်အချိန်တွင် မနီလာမြို့၏ အစိတ်အပိုင်း အချို့အား ဒန်နီယယ် ဘာဟမ်၏ ဗိသုကာ ဒီဇိုင်းနှင့် မာစတာပလန်များကို အသုံးပြု၍ မြို့ပြ အစီအစဉ် ရေးဆွဲခြင်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဘာဟမ်၏ အစီအစဉ်များထဲတွင် အစိုးရ အဆောက်အဦးများကို ဂရိ နှင့် နီယိုကလပ်စစ်ကယ် ပုံစံ ဗိသုကာပုံစံများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://ncca.gov.ph/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/architecture-and-allied-arts-2/history-of-philippine-architecture/|title=History of Philippine Architecture|publisher=National Commission for Culture and the Arts|access-date=September 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170421020700/http://ncca.gov.ph/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/architecture-and-allied-arts-2/history-of-philippine-architecture/|archive-date=April 21, 2017|dead-url=yes|accessdate=9 August 2019|archivedate=21 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170421020700/http://ncca.gov.ph/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/architecture-and-allied-arts-2/history-of-philippine-architecture/}}</ref> အီလိုအီလိုမြို့တွင် အမေရိကန်တို့ သိမ်းပိုက်ထားစဉ်အချိန်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ကိုလိုနီခေတ် အဆောက်အအုံများကို ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ၊ အိမ်များ နှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများလည်း အများအပြား ရှိပြီး အထူးသဖြင့် အီလိုအီလိုရှိ ကယ်လီရီးယဲလ် အရပ်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.oocities.org/dost6/iloilo/touristattraction.html|title=The Official Iloilo Province Webpage|website=oocities.org}}</ref> သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ အချို့ဒေသများဖြစ်သော ဘာတားနစ် ကဲ့သို့သော ဒေသများတွင် အနည်းငယ်ကွဲပြားပြီး စပိန်ပုံစံ ဗိသုကာ ပညာနှင့် ဖိလစ်ပိုင်ပုံစံ ဗိသုကာများမှာ ကွဲပြားသောနည်းဖြင့် ရောနှောပေါင်းစပ်ကြပြီး ရာသီဥတုကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထုံးကျောက်များနှင့် သန္တာကျောက်များကို အဆောက်အအုံသုံး ပစ္စည်းများ အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ <ref name=nccabatanes>{{cite web|url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=4&i=226|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419094805/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=4&i=226|archivedate=April 19, 2015|date=April 19, 2015|title=The Batanes Islands|publisher=National Commission for Culture and the Arts|last=Datar|first=Francisco A.}}</ref> အစ်ဒ်ဂျန်း နှင့် အိုင်ဗာတန် ရဲတိုက်များမှာ ဖိလစ်ပိုင်တစ်နိုင်ငံလုံးကို စပိန်တို့ မသိမ်းပိုက်မီ အချိန်က လူတို့၏ အဓိက ခိုလှုံရာ နေရာများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://www.filipiknow.net/archaeological-discoveries-in-the-philippines/#more-4493|title=15 Most Intense Archaeological Discoveries in Philippine History|website=FilipiKnow}}</ref> ===ဂီတ=== [[File:Philippine culture harana 0.jpg|alt=|left|thumb|ဟာရာနာ လူပျိုလှည့်ရိုးရာ၊ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ သိင်္ဂါရရသမြောက်သော ရိုးရာဂီတကို ပေါင်းစပ်ခြင်း]] ဖိလစ်ပိုင်ဂီတသည် အခြားနိုင်ငံများ၏ ကိုလိုနီပြုမှုအောက်တွင် ကွဲပြားသော လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့သည်။ စပိန်တို့ ကျွန်းများကို မအောင်နိုင်မီ အချိန်က ဂီတအများစုမှာ သဘာဝမှ အမှတ်ရစရာများ သို့မဟုတ် အလွန်အမင်း လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိသည်။ လူမျိုးစုဂီတ၏ ဥပမာ အချို့မှာ အီဖူဂေါင်းရှိ တီဘိုလီလူမျိုး နှင့် အမ်ဘိုဟာတိုလူမျိုးတို့၏ ''ကိုယု နို တီဘူလာ'' ဖြစ်သည်။ ထိုအမျိုးအစားသည် မောင်းတီးသော ဂီတနှင့် တွဲဖက်လေ့ ရှိပြီး ထင်ရှားသော တူရိယာတစ်ခုမှာ ကူလင်တန်း ခေါ် ကြေးနောင်ပတ္တလားဖြစ်သည်။ စပိန်ခေတ်အတွင်းတွင် ရွန်ဒဲလျာဂီတ ဟု ခေါ်သော မယ်ဒလင်ကဲ့သို့သော တူရိယာများသုံးသည့် ရိုးရာကြိုးတပ်တူရိယာဝိုင်းမှာ နေရာအနှံ့ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ရွန်ဒဲလျာ ဆိုသည်မှာ မည်သည့် ကြိုးတပ်တူရိယာကို မဆို ပလက်ထရွမ် သို့မဟုတ် လက်ခတ်ဖြင့် တီးခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဖိလစ်ပိုင် တူရိယာများမှာ ဒေသတွင်းရှိသော ဖိလစ်ပိုင်သစ်များကို သုံး၍ ပြုလုပ်ကြပြီး ပလက်ထရွမ် သို့မဟုတ် လက်ခတ်မှာ လိပ်ခွံကို သုံး၍ ပြုလုပ်ကြသည်။ အခြား ရွန်ဒဲလျာတွင် သုံးသော ကြိုးတပ်တူရိယာများမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင်သာ တွေ့ရသော ၁၄ ကြိုးတပ် ဘန်ဒါရီယာခေါ် ကိရိယာ၊ လောက်ဒ်၊ အော်တေဗီနာ၊ ဆယ်နှစ်ကြိုးတပ် ဂစ်တာ၊ အူကူလီလီ၊ ဘာဂျို ဒီ အူးနပ်စ် သို့မဟုတ် ဒယ်ဘယ်ဘေ့စ်၊ ဂစ်တာရွန် မက္ကဆီကာနို နှင့် အခြား ဂစ်တာပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ပုံစံထုတ် ပြုလုပ်ထားသော ဖိလစ်ပိုင်ထုတ် တူရိယာများ ဖြစ်သည်။ ဟာရာန လူပျိုလှည့် ဂီတ နှင့် ကွန်ဒီမန် ဂီတတို့မှာ လူပျိုလှည့်ရိုးရာများတွင် သီချင်းဆို တီးမှုတ်ရာ၌ အများအားဖြင့် တီးမှုတ်သီဆိုလေ့ ရှိကြသည်။<ref name=aboutpmusic>{{cite web|url=http://aboutphilippines.ph/filer/toledo-cebu/PHILIPPINE%20MUSIC.pdf|date=June 20, 2015 |title=PHILIPPINE MUSIC|publisher=Balikbayan family-union – AboutPhilippines|author1=Anupol|author2=Cayabyab|author3=Chua|author4=Luarca|author5=Shimamoto|author6=Torio|author7=Yumol}}{{dead link|date=February 2018|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> မာဆယ်လို အာဒိုနေ (အော်ဂင်သမား)၊ ဆင်ပလစ်စီယို ဆိုလစ် (အော်ဂင်သမား) ၊ ဒီယဲဂို စီ ပီရက်ဇ် (စန္ဒယားဆရာ)၊ ယိုဆေး ကွန်ဆဲကို (စန္ဒရားဆရာ) နှင့် ဒွန်နာ ဒိုလိုရက်စ် ပါတာနို (တေးရေးဆရာ) တို့မှာ ယနေ့ခေတ်တွင် နာမည်ကျော်သော ဂီတပညာရှင်များ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အမေရိကန်တို့၏ ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင် အလွန်အမင်း နေရာယူထားပြီး စပိန်ခေတ်မှ အမေရိကန်တို့ သိမ်းပိုက်ရာတွင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယား ပေါ့ပ်ဂီတနှင့် အတူ ထို ဂီတနှစ်ခုတို့မှာ လတ်တလော မီဒီယာရှိ ဂီတဇာတ်ခုံကို လွှမ်းမိုး နေရာယူထားကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.academia.edu/8989687|title=Reason Behind the Rising Popularity of K-Pop in the Philippines|author=Alyssa Kristin Cruz|website=academia.edu}}</ref><ref name=nccamusic>{{cite web|url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=157|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724223121/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=157 |archivedate=July 24, 2014|date=July 25, 2014 |title=Popular Music in the Philippines|last=Baes|first=Jonas|publisher=National Commission for Culture and the Arts}}</ref> သို့သော်လည်း စပိန်လွှမ်းမိုးသော ရိုးရာဂီတမှာ ပြန်လည်ရှင်သန်လာနိုင်ပြီး ဖိလစ်ပိုင် မာဒရစ်ဂယ် ဆင်းဂါး ကဲ့သို့သော သံပြိုင်ဂီတအဖွဲ့များ နိုင်ငံအတွင်း အဝင်အထွက် ပြုနေမှု၏ ကျေးဇူးကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.rappler.com/move-ph/balikbayan/39564-choirs-filipino-classics|title=Choirs around the world take on Filipino classics|website=Rappler|accessdate=9 August 2019|archivedate=9 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190809134546/https://www.rappler.com/move-ph/balikbayan/39564-choirs-filipino-classics}}</ref> ===အက=== [[File:Zamboanga_Restaurant_(10_of_16).jpg|thumb|ဆင်ကေး ခေါ် စပိန်ခေတ်မတိုင်မီက မာရာနောင်း သူကောင်းမျိုးတို့ကို ဖော်ပြနေသော အက]] [[File:Folklore of the popular heritage of the State of the Philippines 05.jpg|thumb|ကာရီညိုဆာ ခေါ်သော စပိန်ခေတ်က ဖိလစ်ပိုင် ရိုးရာ လူပျိုလှည့်အက]] ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဂီတ ပြောင်းလဲလာသကဲ့သို့ပင် အကသည်လည်း အစဉ်တစိုက် ပြောင်းလဲနေသည်။ ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီက ဖိလစ်ပိုင်တွင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသော လူမျိုးစုတို့မှာ များပြားလှစွာသော လူမျိုးစု အကများ ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင်သည် ကျွန်းစုနိုင်ငံဖြစ်သောကြောင့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော အကများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လူဇွန်းနှင့် ဗီဆာယားတို့တွင် စပိန်တို့ ရောက်မလာမီ အချိန်အထိ လူမျိုးစုအကများကို ပိုမိုရင်းနှီးကြသည်။ မင်ဒါနောင်းတွင်မူ မွတ်ဆလင်တို့ အတုကို ယူထားသော အကများ ပိုမိုများပြားပြီး စပိန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုမှာ ဇမ်ဘိုရန်းဂါးတွင် အနည်းငယ်မျှသာ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နေရာတကာတွေ့ရသော အကများကို လူမှုရေးအခမ်းအနားများဖြစ်ကြသော ရိုးရာပွဲများ၊ ဟာသပွဲများ၊ နေ့စဉ်ဘဝများ နှင့် ပါတီများတွင် တွေ့ရသည်။ စပိန်ခေတ်တွင် အကအများစုမှာ ရွန်ဒဲလျားဂီတဖြင့် တွဲဖက်လေ့ရှိပြီး အများအားဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုအတွင်း တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းစပ်လာသော ၁၄ကြိုးတပ် ဘန်ဒါရီယားခေါ် ဖိလစ်ပိုင်တို့ တီထွင်ထားသော တူရိယာ သို့မဟုတ် အခြားဒေသတွင်း တီထွင်ထားသော ကြိုးတပ်တူရိယာများကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။ ထင်ရှားသော အကတစ်ခုမှာ တီနီကလင်း ဟု ခေါ်ပြီး ရွန်ဒဲလျား ဂီတသမားအဖွဲ့မှာ ဝါးလုံးနှစ်ချောင်း၏ ရိုက်ခတ်သံနှင့်အတူ တီးခေတ်ကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ထိုအက အစတွင် အမျိုးသားများနှင့် အမျိုးသမီးများ "ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြသားတို့ ရောစပ်ခြင်း" ဇာတ်ကွက်ကို သရုပ်ဆောင်ကြသည်။ အကသမားများသည် တစ်ဖက်တစ်ချက်မှ ကိုင်ထားပြီး ရိုက်ခတ်နေသော ဝါးလုံးများကြားမှ လှုပ်ရှားကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဝါးလုံတစ်စုံ အချင်းချင်း ကန့်လန့်ဖြတ်ခြင်းကို ပြသသည်။ ထိုသို့ ဝါးလုံး အသုံးပြုသော မွတ်ဆလင် ပုံစံအကကို စင်ကေး ဟု ခေါ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.stringsofunity.com/rondalla-history.html|title=Strings of Unity|last=Felix|first=Marcus|website=stringsofunity.com|accessdate=December 17, 2015|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010145309/http://stringsofunity.com/rondalla-history.html}}</ref> ကာရီညိုဆာခေါ် စပိန်ဖိလစ်ပိုင် အကမှာ "ဖိလစ်ပိုင်၏ အမျိုးသား အက" ဟု တရားဝင် မဟုတ်သော်လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။ ၎င်းမှာ နှစ်ပါးသွားအကဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးမှာ ယပ်တောင် သို့မဟုတ် လက်ကိုင်ပုဝါကို ကိုင်ထားပြီး ၎င်းမှာ စုံတွဲအနေနှင့် သိင်္ဂါရရသမြောက်သော ဇာတ်ကွက်ကို ကပြရာ၌ အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် မော်ဒန် နှင့် ပို့စ်မော်ဒန် ကာလတွင် ရှိသော အကများမှာ နူးညံ့သော ဘဲလေး အကမှ လမ်းပေါ်မှ အကစတိုင်လ် ဘရိတ်ဒန့်စ် အထိ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ <ref name=nccadance>{{cite web|url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=117|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724234241/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=117 |archivedate=July 24, 2014|date=July 24, 2014 |title=Philippine Dance in the American Period|publisher=National Commission for Culture and the Arts|first=Basilio Esteban S.|last=Villacruz}}</ref> ===မျက်မြင်အနုပညာ=== [[File:The Bulol.jpg|thumb|left|ဘာနာဝေး အီဖူဂေါင်း စပါးနတ်ကို သစ်သားဖြင့် ထွင်းထုထားပုံ]] [[File:Spolarium.jpg|thumb|left| ဂျွမ်လူနာ၏ ''စပိုလီရာရီယမ်'' (၁၈၈၄)]] အိုးလုပ်ငန်းနှင့် ယက်ကန်းလုပ်ငန်းတို့သည် ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ အနုပညာဆိုင်ရာ ဒီဇိုင်းကို ပထမဆုံး ဖော်ပြသော အနုပညာပုံစံများဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ကျောက်ဂူနေထိုင်မှုများမှ သက်သေအဖြစ် ကျန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် အများစုမှာ လူပုံစံ လုပ်ထားသော မြေထည်ခရားများဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ခုနှစ်မှ အေဒီ ၂၂၅ ခုနှစ်အတွင်းဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ယက္ကန်းလုပ်ငန်းကို အမျိုးသမီးများက အများစု ပြုလုပ်ကြပြီး အဘာကာ၊ နာနတ်သီး၊ ဝါ နှင့် သစ်ခေါက်တို့မှ ရသော အမျှင်များကို သုံး၍ အဝတ်အထည်များ၊ ကော်ဇောများနှင့် ဦးထုပ်များ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဆန်ပြောင်းစသော အစေ့များ နှင့် အခြားအစားအသောက်များကို သယ်ယူရန် ခြင်းတောင်းများကို သုံးကြသည်။ <ref name="slideshare1">{{cite web|last=Sotto |first=Trish |url=http://www.slideshare.net/TrishSotto/fa-28-weaving-history |title=Fa 28 weaving history |publisher=Slideshare.net |date= |accessdate=August 1, 2013}}</ref><ref name="nationalmuseum1">{{cite web |url=http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Pots.html |title=Anthropomorphic Pots : Metal Age : Ayub Cave, Saranggani Province |publisher=National Museum of the Philippines |accessdate=February 22, 2015 |archivedate=18 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181018050322/http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Pots.html }}</ref> အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင် ပန်းပုရုပ်များတွင် ရှေ့ပိုင်း ဝစ်လစ်စလစ်ပုံ ရှိကြသည်။ အစောဆုံး ပုံစံများထဲမှ တစ်ခုမှာ ''ဘူလိုး'' ဟု ခေါ်ပြီး အီဖူဂေါင်းလူမျိုးတို့မှ လယ်ယာမြေသာယာဝပြောမှု အတွက် သေချာစေရန် သုံးကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုပန်းပုရုပ်များ၏ နဂိုမူလ အလုပ်မှာ ၎င်းတို့ကို ဖန်တီးသော လူမျိုးစုများ၏ ပွဲတော်များနှင့် ယုံကြည်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အာရပ်နှင့် ရုရှား သာသနာပြုများမှလည်း ဖန်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အရုပ်များဖြစ်သော အိုကေး ပုံစံ အရုပ်များကို ယူဆောင်လာကြသည်။ ထိုသို့သော ပန်းပုရုပ်များမှာ ဆူလူးအား အစ္စလာမ်ဘာသာ အဖြစ် ပြောင်းလဲရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ စပိန်တို့၏ ကိုလိုနီပြုခြင်းသည်လည်း ဖိလစ်ပိုင်တို့ အနေနှင့် ချစ်မြတ်နိုးသော အရာများကို ပန်းပုရုပ် ထုလုပ်ခြင်းအား မတားဆီးခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် နတ်များနှင့် သူတော်စင်များ၏ ပန်းပုရုပ်များကို သုံး၍ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့အား ခရစ်ယာန် တရားစာများကို သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန် ကိုလိုနီကာလ အတွင်းတွင်လည်း ကိုးကွယ်သူများအနေနှင့် ၎င်းတို့ ယုံကြည်မှုကို ပန်းပုထု၍ ဘုရားကျောင်းများကို အလှဆင်ရန် အတွက် တားဆီးခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ သို့သော်လည်း ပညာရေး တိုးတက်လာပြီး လူတို့ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာကြပြီးနောက် အနုပညာရှင် အများစုသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အရုပ်များ ထုလုပ်ရာမှ ဘာသာရေးနှင့်မဆိုင်သော ပုံများဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။ <ref name="wiziq1">{{cite web |url=http://www.wiziq.com/tutorial/159187-HISTORY-OF-PHILIPPINE-PAINTING |title=History Of Philippine Painting |publisher=Wiziq.com |date= |accessdate=August 1, 2013 |archive-date=3 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703035433/http://www.wiziq.com/tutorial/159187-HISTORY-OF-PHILIPPINE-PAINTING }}</ref> ဒါမီယန် ဒိုမင်ဂိုတို့ကဲ့သို့ အစောပိုင်း ခေတ်သစ်ပန်းချီဆရာတို့၏ ပန်းချီကားများတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများ အများအားဖြင့် ရှိနေသေးသော်လည်း ဂျွမ်လူနာနှင့် ဖဲလစ် ဟီဒယ်လ်ဂိုတို့၏ ပန်းချီကာများသည် နိုင်ငံရေးဘက်သို့ ပြသနေကြသည်။ ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာ ဖာနန်ဒို အေမောဆိုလိုသည် ပို့စ်မော်ဒန် အနုပညာကို အသုံးပြု၍ ပန်းချီကားများကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ ဖိလစ်ပိုင်၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို ပြသနေကြကာ အခြားသော ပန်းချီဆရာများဖြစ်သော ဖာနန်ဒို ဇိုဘယ် အစရှိသူတို့သည် သရုပ်မှန်ဝါဒ နှင့် အက်စထရပ် နည်းစနစ်များကို သုံးခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အာ့တ်ဒီကော် စတိုင်လ်တွင် ပန်းပုထုခြင်းအား ဗိသုကာ ပညာနှင့်ပေါင်းစပ်၍ ဖန်တီးကြသည်။ ထိုဥပမာများကို နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ပန်းပုရုပ်များတွင် တွေ့မြင်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ပန်းခြံများနှင့် ဟင်းလင်းပြင်များတွင် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=3_ocHJ0_t44C|title=Humanities and the Digital Art|edition=2006|isbn=978-971-23-4628-6|year=2006|pages=[https://books.google.com/?id=3_ocHJ0_t44C&pg=PA31&lpg=PA31&dq=history+philippine+sculptures#v=onepage&q=history%20philippine%20sculptures&f=false 31-32]}}</ref> ===စံနှုန်းတန်ဖိုးများ=== ယေဘုယျအားဖြင့် ဖော်ပြရမည်ဆိုပါက ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော စံနှုန်းတန်ဖိုးများမှာ လူအချင်းချင်း မှီခိုဆက်နွယ်နေခြင်းစနစ်ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အမျိုးတော်စပ်မှုများ၊ လုပ်ဆောင်ပေးရန်ရှိမှုများ၊ သူငယ်ချင်းဖြစ်မှုများ၊ ဘာသာရေး (အထူးသဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ) နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=CAPH>[http://countrystudies.us/philippines/41.htm ''Social Values and Organization''], Philippines, Country Studies US. Online version of print book Ronald E. Dolan, ed. ''Philippines: A Country Study''. Washington: GPO for the Library of Congress, 1991.</ref> ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ တန်ဖိုးများမှာ အများစုသော အပိုင်းများတွင် လူမှုရေးဆိုင်ရာ သင့်မြတ်မှုများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၌ ဗဟိုပြုလျက် ရှိပြီး အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အများကလက်ခံရန် ဆန္ဒက တွန်းအားပေးမှု အဖြစ်ရှိနေသည်။<ref name="Phil" /> ထိုတန်ဖိုးများမှ သွေဖည်မသွားစေရန် အဓိက အတားအဆီးမှာ "''ဟီရာ''" ဆိုသော အတားအဆီးဖြစ်ပြီး အကြမ်းအားဖြင့် ဘာသာပြန်မည် ဆိုပါက "ရှက်တတ်မှု" နှင့် "''အာမို ပရိုပီရို ''" ခေါ် "ဂုဏ်သိက္ခာ" တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Phil">{{cite book|author1=Chris Rowthorn|author2=Greg Bloom|title=Philippines|url=https://books.google.com/books?id=aaUR07G0yAcC|year=2006|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-289-4}}</ref> လူမှုရေးဆိုင်ရာ လက်ခံနိုင်မှု၊ အစုအဖွဲ့မှ လက်ခံမှု နှင့် အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပါဝင်နိုင်မှုတို့သည် အဓိက ဂရုစိုက်ကြသော အချက်များ ဖြစ်သည်။ အခြားသူများက မည်သို့မည်ပုံ ထင်မြင်ယူရမည်၊ ပြောဆိုမည်၊ ပြုလုပ်မည် စသည်တို့ကို ဂရုစိုက်ခြင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့ကြား လူမှုရေးဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို အပြင်းအထန် လွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။<ref name=Didache>Hallig, Jason V. [http://didache.nts.edu/index.php?option=com_docman&task=doc_view&gid=277&Itemid ''Communicating Holiness to the Filipinos: Challenges and Needs''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720015814/http://didache.nts.edu/index.php?option=com_docman&task=doc_view&gid=277&Itemid |date=July 20, 2011 }}, The Path to a Filipino Theology of Holiness, pp. 2, 10.</ref> ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ တန်ဖိုးများ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုမှာ အနာဂတ်အတွက် အကောင်းမြင်မှု၊ လက်ရှိအခြေအနေ နှင့် အဖြစ်အပျက်များပေါ်တွင် အဆိုးမြင်မှု၊ အခြားသူများအပေါ်တွင် စိုးရိမ်ပူပန်မှု နှင့် ဂရုစိုက်မှု၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းရှိမှုနှင့် ဖော်ရွေမှု၊ ဧည့်ဝတ်ပြူငှာသော အမူအကျင့်ရှိမှု၊ ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်းမှု၊ မိမိဘာသာနှင့် အခြားသူများအပေါ် လေးစားမှု၊ အမျိုးသမီးများအား လေးစားမှု၊ ဘုရားသခင်အား ကြောက်ရွံ့မှု၊ လိမ်လည်မှုနှင့် ခိုးယူမှုတို့အား ရွံမုန်းခြင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=CRVP2>{{cite web |last=Talisayon |first=Serafin |url=http://www.crvp.org/book/Series03/III-7/chapter_xiii.htm|title=Filipino Values, Chapter XIII, Teaching Values in the Natural and Physical Sciences in the Philippines |website=crvp.org |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160417164213/http://www.crvp.org/book/Series03/III-7/chapter_xiii.htm|archivedate=April 17, 2016|publisher=The Council for Research in Values and Philosophy (RVP), The Catholic University of America|date=1994}} File dated April 8, 2000. In {{cite book|isbn=978-1-56518-040-6|title=Values in Philippine Culture and Education (Philippine Philosophical Studies, Series III, Volume 7)|editor=Manuel B. Dy Jr. |series=Cultural heritage and contemporary change|date=March 10, 1994|publisher=Council for Research in Values and Philosophy}}</ref> ===ဟင်းလျာများ=== {{multiple image|perrow = 2|total_width=320 | image1 = Lumpia from Lumpia Shack in New York, NY.jpg | image2 = Chicken adobo.jpg | image3 = Mushroom sisig.jpg | image4 = Halo halo1.jpg | footer = ထိပ်ဆုံးဘယ်ဘက်မှစ၍ လက်ယာရစ် လွန်ပီယာ၊ အာဒိုဘို၊ ဟလိုဟလို၊ စိစစ် }} ဖိလစ်ပိုင် ဟင်းလျာများသည် မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း မူလအစမှ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့ကာ စပိန်၊ တရုတ်၊ အမေရိကန် နှင့် အခြား အာရှ အစားအသောက်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများဖြင့် ဒေသတွင်း ရနိုင်သော ဟင်းချက်စရာများ နှင့် ဖိလစ်ပိုင် ဟင်းလျာများဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ သီးသန့်ထင်ရှားသော ဖိလစ်ပိုင် ဟင်းလျာများ ဖြစ်အောင် ဖန်တီးလာနိုင်ခဲ့သည်။ ဟင်းလျာများတွင် အလွန်ရိုးရှင်းသော ငါးခြောက်ကြော် နှင့် ထမင်းမှစ၍ စားပွဲများအတွက် ချက်ပြုတ်ကြသော ပါအဲလာ နှင့် ကိုစီဒိုတို့ အထိ ကြီးကျယ်သော ဟင်းလျာများ အမျိုးမျိုး ပါဝင်ကြသည်။ <ref name=Jollibee2 /><ref name=Zialcita /> ထင်ရှားသော ဟင်းလျာများမှာ လေချွန်း၊ အာဒိုဘို၊ ဆီးနီးဂန်း၊ ကာရီ-ကာရဲ၊ တာပါ၊ ပါတာအကြွပ်၊ ပန်ဆစ်၊ လွန်ပီယာ နှင့် ဟလိုဟလို တို့ဖြစ်ကြသည်။ ချက်ပြုတ်ရာတွင် သုံးကြသော ဒေသတွင်း ဟင်းချက်စရာများမှာ ကလာမန်စီ၊ အုန်းသီး၊ ဆာဘား ငှက်ပျောပု၊ သရက်သီး၊ အူဘေး၊ နို့ငါး နှင့် ငံပြာရည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ရသာခံမှုမှ အရသာအပြည့်အဝရှိသော အစာများကို နှစ်သက်ကြသော်လည်း ဟင်းလျာများမှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကဲ့သို့ မစပ်ကြပေ။ <ref name=Jollibee2 /><ref name=Zialcita>{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=PEy9G-HLokwC&pg=PA281 |title = Authentic Though not Exotic: Essays on Filipino Identity |author = Zialcita, Fernando Nakpil |publisher = Ateneo de Manila University Press |location = Quezon City |year = 2005 |page = 281 |isbn = 978-971-550-479-9}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် အခြားသော အာရှသားများကဲ့သို့ တူကိုသုံး၍ စားသောက်လေ့ မရှိကြပဲ အနောက်တိုင်း စားသောက်ကိရိယာ တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိသည့် အကြောင်းမှာ ထမင်းသည် အဓိက စားသောက်သည့် အစားအစာဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ဟင်းလျာများတွင် လူကြိုက်များကြသည်မှာ စတူး နှင့် အရည်ပါသော ပင်မဟင်းလျာများဖြစ်ကြသောကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ထမင်းစား စားပွဲတွင် တွေ့ရသော စားသောက်ကိရိယာမှာ ဇွန်းနှင့် ခက်ရင်းဖြစ်ပြီး ခက်ရင်းနှင့် ဓား မဟုတ်ပေ။<ref name="lonelyplanet48">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA48&dq=filipino+cuisine&q=filipino%20cuisine |title = Philippines |author1 = Rowthorn, Chris |author2 = Greg Bloom |lastauthoramp = yes |edition = 9th |publisher =Lonely Planet|year = 2006 |page = 48 |isbn = 978-1-74104-289-4}}</ref> ရိုးရာအရ လက်ဖြင့်စားသော နည်းကို ကမာရန်း ဟုခေါ်ပြီး ညာဘက်လက်ကိုဆေး၍ လက်ဖြင့်စားခြင်း ဖြစ်ကာ <ref>{{cite web|url=http://traveldeepandwide.com/filipino-kamayan-style-the-proper-way-to-eat-with-your-hand/|title=Filipino Eating Etiquette, Kamayan Style: the proper way to eat with your hands|publisher=traveldeepandwide.com|access-date=10 August 2019|archive-date=10 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810131800/http://traveldeepandwide.com/filipino-kamayan-style-the-proper-way-to-eat-with-your-hand/}}</ref> ယခင်က မြို့ပြမဖြစ်သေးသောနေရာများအတွင် အမြဲတစေ တွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ <ref name="Zibart">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=y6vTun3i4NQC&pg=PA266 |title = The Ethnic Food Lover's Companion: Understanding the Cuisines of the World |author = Zibart, Eve |publisher = Menasha Ridge Press |year = 2001 |page = 277 |isbn = 978-0-89732-372-7}}</ref> သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်အစားအစာများကို အခြားလူမျိုးများသို့ မိတ်ဆက်ပေးကြသော ဖိလစ်ပိုင်စားသောက်ဆိုင်များကြောင့်လည်းကောင်း မြို့ပြသား ဖိလစ်ပိုင်များကြောင့် လည်းကောင်း ကမာရန်း စာသောက်ခြင်းမှာ ရေပန်းစားသည်။ လတ်တလော ဖြစ်နေသော ပုံစံတွင် "ဘူဒယ်ဖိုက်" (ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်မှ စ၍ နာမည်ပေးပြီး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။) ဟု ခေါ်ပြီး ငှက်ပျောရွက်များကို ခင်း၍ ပန်းကန်ကြီးကဲ့သို့ ခင်းကျင်းပြီး ထိုအပေါ်တွင် ထမင်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင်ဟင်းလျာများကို အတူတူခင်းကျင်း၍ ဆွေမျိုးများကြား၊ သူငယ်ချင်းများကြား နှင့် ရပ်ဆွေရပ်မျိုးများကြား ကမာရန်း အစားအသောက်အဖြစ် အတူစားကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20141019154051/http://captain-as.com/what-is-boodle-fight/ Captain A's Seafood Grill] In Philippine usage, the boodle fight is a military academy terminology for "eating combat" or "attack the food."</ref> ===စာပေ=== [[File:Jose Rizal full.jpg|thumb|upright|[[ဟိုဇေး ရီဇား]] သည် စာပေလှုပ်ရှားမှုဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေးကို အစပျိုးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဒဏ္ဍာရီများသည် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာ ပါးစပ်ပြောများမှ တဆင့် အဆင့်ဆက် လက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့ကြသည်။ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စု တစ်ခုချင်းစီတို့၌ သီးသန့်ဖြစ်သော ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ပုံပြင်များနှင့် ဒဏ္ဍာရီများ ရှိကြသော်လည်း ဟိန္ဒူနှင့် စပိန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို အများအပြား တွေ့ရသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဒဏ္ဍာရီ များတွင် သဘာဝလွန် အကောင်ကြီးများအကြောင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ပါဝင်သော အကြောင်းများဖြစ်ပြီး အက်ဆဝမ် ခေါ် ဖိလစ်ပိုင်စုန်း၊ မနာနန်ဂယ်ခေါ် လူသားစား သွေးသောက်စုန်း၊ ဒီဝါတာ/အန်ကန်တို့ ခေါ်နတ်များ နှင့် သဘာဝ အကြောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင် ဒဏ္ဍာရီများတွင် ထင်ရှားသော သူများမှာ မာရီယာ မာကီလင်းနတ်သမီး၊ လမ်အမ်းဇာတ်လမ်း၊ ဆရီမာနွတ်ငှက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=Lopez>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=jGssp-oJrT8C&printsec=frontcover |title=A Handbook of Philippine Folklore |author=Lopez, Mellie Leandicho |publisher=University of the Philippines Press |year=2006 |isbn=978-971-542-514-8}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်စာပေများသည် ဖိလစ်ပိုင်ဘာသာ၊ စပိန်ဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ဖြင့် ရှိကြသည်။ အထင်ရှားဆုံး စာပေများကို ၁၇ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်း ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ အဒါနာ သည် ဥပမာ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ကျော်ကြားသော ဇာတ်လမ်းရှည်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်၍ ဟိုဆေး ဒီလာ ခရပ်ဇ် သို့ ဟူဆန် ဆီဆူးမှာ သူနှင့် နာမည်တူ ပဉ္စလက်ငှက် တစ်ကောင် အကြောင်းရေးဖွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/entertainment/2014/06/16/1335290/ibong-adarna-year-2014|title=Ibong Adarna in the year 2014|website=philstar.com}}</ref>''ဖလော်ရန်တေး အက် လောရာ'' ကို ရေးဖွဲ့သော ဖရန်စစ်စကို ဘာလာတပ်စ် အမည်ရသည့် ကဗျာဆရာနှင့် ပြဇာတ်ရေးဆရာမှာ ဖိလစ်ပိုင်စာပေတွင် အများထက် သာလွန်ထူးကဲစွာ ကျော်ကြားသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[ဟိုဇေး ရီဇား]] မှ ''နိုလီမီ တန်ဂျီရီ'' (''ငါ့ကိုထိမှာလား'') နှင့် ''အယ်လ် ဖလစ်ဘတ်စတာရစ်စမို'' (''လွှတ်တော်တွင် ဥပဒေကိုပိတ်ဆို့ခြင်း'' သို့မဟုတ် ''လောဘရပ်ဝန်း'') ဆိုသော ဝတ္ထုနှစ်ပုဒ်ကို ရေးခဲ့သည်။ သူ့အား နိုင်ငံတော် သူရဲကောင်းဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ <ref>{{cite book|last=Zaide|first=Gregorio and Sonia|title=Jose Rizal: Life, Works, and Writings of a Genius, Writer, Scientist and National Hero|year=1999|publisher=All Nations publishing Co. Inc.|location=Quezon City|isbn=978-971-642-070-8|url=http://www.allnationspublishing.com/articles/6/1/Jose-Rizal-Life-Works-and-Writings-of-a-Genius-Writer-Scientist-and-National-Hero/Page1.html|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130923080018/http://www.allnationspublishing.com/articles/6/1/Jose-Rizal-Life-Works-and-Writings-of-a-Genius-Writer-Scientist-and-National-Hero/Page1.html|archivedate=September 23, 2013}}</ref> စပိန်တို့ အုပ်စိုးမှု၏ မတရားမှုများကို သူ၏ ဖော်ပြချက်နှင့် သေနတ်ဖြင့် ဝိုင်းပစ်သတ် ကွပ်မျက်ခံရခြင်းကြောင့် သေဆုံးရခြင်းတို့သည် အခြား ဖိလစ်ပိုင် တော်လှန်ရေး သမားတို့အား လွတ်လပ်ရေး ရယူရန် အားဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref name=Artists>Republic of the Philippines. National Commission for Culture and the Arts. [https://web.archive.org/web/20080605085638/http://www.ncca.gov.ph/about-ncca/org-awards/org-awards-national-artist-list.php The National Artists of the Philippines]. Retrieved December 26, 2009 from the National Commission for Culture and the Arts Website.</ref>အချို့သော ဖိလစ်ပိုင် စာရေးဆရာများ ဖြစ်သည့် အန်န် ဗွီ အမ် ဂွမ်ဇာလတ်၊ အမာဒို ဗွီ ဟာနန်ဒက်ဇ်၊ ဖရန်စစ်စကို အာဆဲလာနာ၊ နစ် ဂျိုရာကွင် ၊ အက်ဖ် ဆီအိုနေးလ် ဟိုဆေး နှင့် အခြားသူ အမြောက်အမြား တို့မှာ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံတော် အနုပညာရှင် ဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ===မီဒီယာ=== ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် မီဒီယာများတွင် ဖိလစ်ပိုင်ဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ အခြားသော ဖိလစ်ပိုင် ဘာသာစကားများဖြစ်ကြသော ဗီဆာယန်း ဘာသာစကားများကိုလည်း အသုံးပြုကြပြီး အထူးသဖြင့် ရေဒီယိုများတွင် ဖြစ်ကာ ၎င်းတို့အနေနှင့် အလွန်ဝေးလံခေါင်းပါးသော ကျေးလက်များအထိ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ထိုနေရာများသို့ အခြား မီဒီယာများ မရောက်ရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော ရုပ်မြင်သံကြား ကွန်ယက်များဖြစ်သည့် အေဘီစီ-စီဘီအင်န်၊ ဂျီအမ်အေ နှင့် ကွန်ယက် ၅ တို့တွင်လည်း ကျယ်ပြန့်သော ရေဒီယို ကွန်ယက် ရှိကြသည်။ <ref name="BBC Pilipinas">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1262783.stm Country profile: The Philippines]. (December 8, 2009). ''BBC News''. Retrieved December 20, 2009.</ref> ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းမှာ အမြဲတစေလှုပ်ရှားနေပြီး ဖိလစ်ပိုင် စာနယ်ဇင်းများအတွက် နာမည်ကြီးအနုပညာရှင်များနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားစရာ နေ့စဉ်အညှီအဟောက်များ မပြီးနိုင် မစီးနိုင် အသေးစိတ် ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။ ဒရာမာ ဇာတ်လမ်း များနှင့် ဖန်တက်စီ ရှိုးများ ရှိသလို တယ်လီနိုဗယ်လာခေါ် အနောက်တိုင်း ရုပ်သံစီးရီးများ၊ ကိုရီးယားဇာတ်လမ်းတွဲများနှင့် အန်နီးမဲခေါ် ရုပ်ပြကာတွန်းများကိုလည်း နှစ်သက်ကြသည်။ နေ့ခင်းဘက် ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များတွင် ဂိမ်းရှိုးများ၊ အမျိုးမျိုးသော ရှိုးများ နှင့် တော့ခ်ရှိုးများ ရှိသည်။ <ref name=Ratings>Santiago, Erwin (April 12, 2010). {{cite web|url=http://www.pep.ph/news/25288/AGB-Mega-Manila-TV-Ratings-%28April-7-11%29%3A-Agua-Bendita-pulls-away |title=AGB Mega Manila TV Ratings (April 7–11): ''Agua Bendita'' pulls away |accessdate=June 12, 2017 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623102641/http://www.pep.ph/news/25288/AGB-Mega-Manila-TV-Ratings-%28April-7-11%29%3A-Agua-Bendita-pulls-away |archivedate=June 23, 2011 |df= }}. Retrieved May 23, 2010 from the Philippine Entertainment Portal Website.</ref> ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်မှာ သက်တမ်းရှည်ကြာပြီး နိုင်ငံတွင်း ရေပန်းစားသော်လည်း အမေရိကန်၊ အာရှ နှင့် ဥရောပ ရုပ်ရှင်များ၏ ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ပို၍ များပြားလာသည်။ နာမည်ကျော် ဒါရိုက်တာနှင့် မင်းသားများတွင် လီနိုဘရော့ကာ နှင့် နိုရာ အော်နာ ကဲ့သို့သော သူများမှာ ''Maynila: Sa mga Kuko ng Liwanag'' (မနီလာ။ အလင်းတန်းရဲ့ လက်သည်းကြားမှာ) နှင့် ''Himala'' (အံဩဘနန်း) အစရှိသော ရုပ်ရှင်များကြောင့် ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite news|url=http://entertainment.inquirer.net/52959/restoring-himala|title=Restoring Himala|date=August 5, 2012|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|accessdate=October 29, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ph.omg.yahoo.com/blogs/omgphnewsblog/may-himala-restored-film-proves-real-global-classic-013358351.html |title=May Himala! Restored film proves real global classic |date=August 16, 2012 |publisher=[[Yahoo!]] |accessdate=October 29, 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120820024727/http://ph.omg.yahoo.com/blogs/omgphnewsblog/may-himala-restored-film-proves-real-global-classic-013358351.html |archivedate=August 20, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pep.ph/guide/indie/10686/restored-version-of-himala-will-premiere-at-the-69th-venice-film-festival|title=Restored version of Himala will premiere at the 69th Venice Film Festival|date=August 13, 2012|publisher=pep.ph|accessdate=September 21, 2014|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205214346/http://www.pep.ph/guide/indie/10686/restored-version-of-himala-will-premiere-at-the-69th-venice-film-festival}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.screendaily.com/news/cannes-classics-2013-line-up/5054402.article?blocktitle=Latest-News&contentID=1846|title=Cannes Classics 2013 line-up unveiled |website=Screen Daily|accessdate=April 30, 2013}}</ref> လတ်တလောနှစ်များတွင် နာမည်ကျော်များမှာ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ရုပ်ရှင် သို့ လူးလာခေါက်ပြန် ကူးပြောင်းနေကြပြီး ထို့နောက် နိုင်ငံရေးအတွင်း ဝင်ရောက်ကြခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်လာသည်။<ref name=Celebrity>[http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=9084791 "The Philippines' celebrity-obsessed elections"]. (April 26, 2007). ''[[The Economist]]''. Retrieved January 15, 2010.</ref> ===ရုပ်ရှင်=== [[File:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|thumb|upright|ဘရေလန်တီ မန်ဒိုဇာမှာ ကျော်ကြားထင်ရှားသော ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။]] ''Salón de Pertierra'' သည် ၁၈၉၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရုပ်ရှင်များ အားလုံးမှာ စပိန်ဘာသာစကားဖြင့် ဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်များ စတင်မိတ်ဆက်စဉ် အချိန်က နိုင်ငံအတွင်း စပိန်ခေတ်၏ နောက်ဆုံးနှစ်များ ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်သူမှာ အန်တိုနီယို ရားမို့စ် ဖြစ်သည်။ သူသည် ''Panorama de Manila'' (မနီလာမြင်ကွင်းကျယ်) ၊ ''Fiesta de Quiapo'' (ကွီရာပို စားပွဲတော်) ၊ ''Puente de España'' (စပိန်တံတား) ၊ ''Escenas Callejeras'' (လမ်းမြင်ကွင်းများ) စသော ရုပ်ရှင်များကို ရိုက်ကူးစဉ်က လက်လှည့်ကင်မရာကို သုံး၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဟိုဆေး နီပိုမူဆီနို ကိုမူ ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်၏ ဖခင် အဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။<ref>[http://su.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:200615 "The Role of José Nepomuceno in the Philippine Society: What language did his silent film speaks?"]. Stockholm University Publications. Retrieved on January 6, 2011.</ref> ထိုသို့ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံရသည်မှာ သူ၏ ရုပ်ရှင်များသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး အနုပညာပုံစံဖြင့် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များ ဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။<ref name="books.google.com"/> သူ၏ ပထမဆုံး ဇာတ်ကားဖြစ်သော ''Dalagang Bukid'' (ကျေးလက်အပျိုမ) အမည်ရသော ဇာတ်ကားအား ၁၉၁၉တွင် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်ပြသခြင်း ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ စွန့်ဦးတီထွင် လုပ်ငန်းရှင် ဝေါဂရားမှ ဝေါဂရားရုပ်ရှင်ရုံကို မနီလာရှိ အင်ထရာမူရို့စ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရုပ်ရှင်ဈေးကွက်ကို အမှန်အကန် စတင်ဖန်တီးနေသော အချိန်ဖြစ်ပြီး အသံတိတ်ရုပ်ရှင်များ စတင်ပေါ်ပေါက်လာချိန် ဖြစ်သည်။ ထိုအသံတိတ် ရုပ်ရှင်များကို ဓာတ်စက်၊ စန္ဒယား၊ ကွားတက်ခေါ် အဆိုတော် ၄ ယောက်တွဲ ဝိုင်း နှင့် လူ ၂၀၀ သံပြိုင်ဆိုအဖွဲ့တို့ဖြင့် တွဲဖက်ပြသကြသည်။ ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်စဉ် အချိန်က ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်းကို ရပ်တန့်ထားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၄၅ အထိ ဟောလိဝုဒ်ဈေးကွက်အား ဂျပန်ရုပ်ရှင်များဖြင့် အစားထိုးခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှု နည်းပါးခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ၁၉၄၀ ခုနှစ်များနှင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှာ ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်ရှင်၏ ပထမဆုံး ရွှေရောင်နေ့များဟု ဆိုနိုင်ပြီး လာပူး-လာပူး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရးမှ ဗီဆာယန်းရုပ်ရှင်များ ပြန်လည် ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် ဂျိမ်းစ်ဘွန်း ဇာတ်ကားများ နှင့်အတူ ဆမ်ပါဂွီတာ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ အများအားဖြင့် ထုတ်လုပ်သော ဘုမ်ဘာ ခေါ် အပြာကားအနုစား များနှင့် တေးဂီတရုပ်ရှင်များ၏ ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ရုပ်ရှင်ရွှေခေတ်မှာ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်း အထိဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူတို့ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းကို ရပ်တန့်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ အထိ ဟောလိဝုဒ်ရုပ်ရှင်များက ရုပ်ရှင်ရုံများကို လွှမ်းမိုးထားခဲ့ကြသည်။ <ref name="bleak">[https://web.archive.org/web/20070401080345/http://www.iht.com/articles/2007/02/11/yourmoney/movies12.php A bleak storyline for the Filipino film industry]. Conde, Carlos H. ''International Herald Tribune''. February 11, 2007. (archived from [http://www.iht.com/articles/2007/02/11/yourmoney/movies12.php the original] on April 1, 2007)</ref> ထိုခေတ်၏ အာရုဏ်ဦးအစတွင် ပုံမှန် ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်ရှင်လောက၏ သိသာစွာ ကျဆင်းလာခြင်းကို မြင်လာရသည်။<ref name="dying">[http://www.newsflash.org/2004/02/hl/hl103539.htm RP Movie Industry Dying] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214000957/http://www.newsflash.org/2004/02/hl/hl103539.htm |date=February 14, 2009 }}. Vanzi, Sol Jose. ''Newsflash''. January 15, 2006.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်မူ ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်ရှင်များ ကြည့်ရှုသူများပြားလာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်များ အလယ်ပိုင်းတွင် သီးသန့်ရုပ်ရှင် စတူဒီယိုများမှ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များ၏ ကျယ်ပြန့်သော အောင်မြင်မှုများကို တွေ့ရသည်။<ref name="TadhanaABSCBN20150303">{{cite web|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/15/15/tadhana-top-grossing-local-indie-film-all-time|title='Tadhana' is top grossing local indie film of all time|first=ABS-CBN|last=News|access-date=12 August 2019|archive-date=20 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150320210505/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/15/15/tadhana-top-grossing-local-indie-film-all-time}}</ref><ref name="TadhanaABSCBN20150220">{{cite web|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/20/15/angelica-calls-out-fans-tadhana-piracy|title=Angelica calls out fans on 'Tadhana' piracy|first=ABS-CBN|last=News|access-date=12 August 2019|archive-date=27 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151027185839/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/20/15/angelica-calls-out-fans-tadhana-piracy}}</ref> === အားကစား === [[File:Smart Araneta Coliseum Basketball setup.jpg|thumb|စမတ်အာရာနီတာ ကိုလီဆီယမ် တွင် ကျင်းပသော ဖိလစ်ပိုင်ဘတ်စကက်ဘောအသင်း (PBA) ၏ ကစားပွဲတစ်ခု]] ဘက်စကက်ဘော၊ လက်ဝှေ့၊ ဘော်လီဘော၊ ဘောလုံး၊ အမေရိကန် ဘောလုံး၊ ရပ်ဘီဘောလုံးကစားနည်း နှစ်မျိုးစလုံး၊ ကြက်တောင်၊ ကရာတေး၊ တိုက်ကွမ်ဒို၊ ဘိလိယက်၊ တန်းပင် ဘိုးလင်း၊ စစ်တုရင် နှင့် စီပါ အစရှိသော အမျိုးမျိုးသော အားကစားတို့သည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ရေပန်းစားသည်။ လမ်းကြမ်းဆိုင်ကယ်စီးခြင်း၊ စက်ဘီးစီးခြင်း နှင့် တောင်တက်ခြင်းတို့မှာလည်း ရေပန်းစားလာနေပြီ ဖြစ်သည်။ ဘက်စကက်ဘောအား အပျော်တမ်းနှင့် ကြေးစား အဆင့် နှစ်ခုစလုံးတွင် ကစားကြပြီး ဖိလစ်ပိုင်၏ ရေပန်းအစားဆုံး ကစားနည်းဟုပင် ဆိုနိုင်သည်။<ref>[http://home.bca-pool.com/displaycommon.cfm?an=1&subarticlenbr=30 "Billiard Congress of America: Hall of Fame Inductees"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140312180648/http://home.bca-pool.com/displaycommon.cfm?an=1&subarticlenbr=30 |date=12 March 2014 }}. (2009). Retrieved December 20, 2009 from the Billiard Congress of America Website.</ref><ref name=kilala>[http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/modules_in_Tagalog/mga_kilalang_pilipino.htm Mga Kilalang Pilipino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915150626/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/modules_in_Tagalog/mga_kilalang_pilipino.htm |date=15 September 2017 }} [Known Filipinos]. (n.d.) (in Filipino). ''Tagalog at NIU''. Retrieved April 25, 2010 from the Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, SEAsite Project.</ref> ၂၀၁၀ တွင် မန်နီ ပက်ကီယို အား ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအတွက် "ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အကောင်းဆုံး သတ်ပုတ်သူအဖြစ်" အမေရိကန်လက်ဝှေ့စာရေးဆရာများအသင်း၊ ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ကောင်စီ နှင့် ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့အသင်းတို့မှ အမည်ပေး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="Pacquiao named Fighter of the Decade">{{cite news |title = Pacquiao named fighter of the decade |agency = [[Reuters]] |date = June 5, 2010 |url = https://www.reuters.com/article/idUSTRE6541BX20100605 |first=Alastair |last=Himmer}}</ref> အမျိုးသား ကိုယ်ခံပညာနှင့် အားကစားနည်းများမှာ အားနစ် ဖြစ်ပြီး အချို့ဒေသများတွင် အက်စခရီးမား နှင့် ကာလီ ဟု ခေါ်သည်။<ref>Republic of the Philippines. (Approved: December 11, 2009). [http://www.senate.gov.ph/republic_acts/ra%209850.pdf An Act Declaring Arnis as the National Martial Art and Sport of the Philippines]. Retrieved February 18, 2010 from the Senate of the Philippines Website.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် နွေရာသီအိုလံပစ် အားကစားပွဲတွင် ၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ စတင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ပထမဆုံး ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် ဆုတံဆိပ်ရရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ <ref>Republic of the Philippines. (Approved: December 11, 2009). [http://www.senate.gov.ph/republic_acts/ra%209850.pdf An Act Declaring Arnis as the National Martial Art and Sport of the Philippines]. Retrieved February 18, 2010 from the Senate of the Philippines Website.</ref>ထိုအချိန်မှစ၍ နွေရာသီ အိုလံပစ်အားကစားပွဲတိုင်းတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အမေရိကန် ဦးဆောင်၍ နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို သပိတ်မှောက်သော အကြိမ် မှလွဲ၍ ဖြစ်သည်။ <ref>Republic of the Philippines. (Approved: December 11, 2009). [http://www.senate.gov.ph/republic_acts/ra%209850.pdf An Act Declaring Arnis as the National Martial Art and Sport of the Philippines]. Retrieved February 18, 2010 from the Senate of the Philippines Website.</ref>ဖိလစ်ပိုင်သည် အပူပိုင်းနိုင်ငံများထဲမှ ပထမဆုံး ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ပထမဆုံးအဖြစ် ၁၉၇၂ ခုနှစ် အားကစားပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |title=The Official Report of XIth Winter Olympic Games, Sapporo 1972 |publisher=The Organizing Committee for the Sapporo Olympic Winter Games |year=1973 |pages=32, 145, 447 |url=http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1972/orw1972.pdf |accessdate=January 31, 2008 |archive-date=26 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226202605/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1972/orw1972.pdf |url-status=dead }}</ref> ===ကစားခြင်း=== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Speelbord voor mancala spel TMnr 45-318.jpg|thumb|left|ဆွန်ကာသည် ဖိလစ်ပိုင်ရိုးရာ ကစားနည်း ဖြစ်သည်။]] ''လွတ်ဆန် ဘာကာ''၊ ''ပါတင်တယ်ရို''၊ ''ပီကို'' နှင့် ''တွမ်ဘမ် ပရက်ဆို'' အစရှိသော ကလေးကစားနည်းများဖြစ်သည့် ဖိလစ်ပိုင်ရိုးရာ ကစားခြင်းများ ကို ဖိလစ်ပိုင် လူငယ်များအကြား ကစားနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ <ref name=Hagonoy>{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071106053308/http://www.hagonoy.com/lbcorpus/halbc010.html |date=November 6, 2007 |title=Mga Larong Kinagisnan }} [Games One Grows Up With]. Hagonoy.com. (archived from [http://www.hagonoy.com/lbcorpus/halbc010.html the original] on November 6, 2007)</ref><ref name=Seasite>[https://web.archive.org/web/20140628125706/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Filipino_Games/mga_larong_pilipino.htm Mga Larong Pilipino] [Philippine Games]. (2009). ''Tagalog at NIU''. Retrieved December 19, 2009 from the Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, SEAsite Project. (archived from [http://www.seasite.niu.edu./Tagalog/Filipino_Games/mga_larong_pilipino.htm the original] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070827113637/https://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Filipino_Games/mga_larong_pilipino.htm |date=August 27, 2007 }} on June 28, 2014)</ref> ''ဆွန်ကာ'' သည် ဖိလစ်ပိုင်ရိုးရာ ကစားခုံဖြင့် ကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ဖဲကစားနည်းများမှာ ပွဲတော်များအတွင်း ရေပန်းစားပြီး ''ပူဆွိုင်'' နှင့် ''တောင်အစ်'' စသည်တို့ကို တရားမဝင် လောင်းကစားခြင်း အနေနှင့် ကစားလေ့ရှိသည်။ မာဂျောင်းကို အချို့သော ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းများအတွင်း ကစားကြသည်။ ဆာဘောင်း သို့မဟုတ် ကြက်တိုက်ခြင်းသည် အထူးသဖြင့် ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသားများကြားတွင် ရေပန်းစားသော အပန်းဖြေနည်းဖြစ်ပြီး စပိန်တို့ ရောက်မလာမီကပင် ရှိခဲ့သည်။ မဂျဲလင်၏ မှတ်တမ်းရေးသူဖြစ်သော အန်တိုနီယို ပီဂါဖက်တာက တေးတေးတိုင်းပြည်တွင် ထိုသို့ အပျော်အပါး အနေနှင့် ကစားကြခြင်းကို ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|last=Dundes|first=Alan|title=The Cockfight: A Casebook|url=https://books.google.com/books?id=Wy5VqKSYt8IC|year=1994|publisher=Univ of Wisconsin Press|isbn=978-0-299-14054-0|pages=[https://books.google.com/books?id=Wy5VqKSYt8IC&pg=PA136 136–137]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.top-destination-choice-the-philippines.com/sabong.html|title=Sabong: An Enduring Hallmark of Philippines History|website=Top Destination Choice The Philippines.com}}</ref> ယိုယို ကစားစရာမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင် လူကြိုက်များသော ကစားစရာဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်ပုံစံအား ပီဒယို ဖလော်ရက်စ် ကုမ္ပဏီမှ စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ထိုအမည်မှာ ဖိလစ်ပိုင်ရှိ အီလိုကာနိုဘာသာစကားမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=mw>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/yo-yo Yo-yo]. (2010). In Merriam-Webster Online Dictionary. Retrieved January 10, 2010.</ref> {{clear}} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == == ရည်ညွှန်းချက်များ == {{reflist}} == မှတ်စု == {{Notelist}} {{ASEAN}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]] [[Category:အာဆီယံအသင်းဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကျွန်းနိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] 5rh1pcwx3qm775q8h8uo5pbang4nkh6 0 3795 1030787 963617 2026-05-10T09:55:48Z ~2026-28222-63 142463 Unnecessary text editing 1030787 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= ပုဂံ |official_name=Bagan |other_name=Pugam,Phukam |pushpin_label_position=right |pushpin_map=Burma |pushpin_map_caption=ပုဂံမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |seat_type = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] |image_skyline=Bagan, Burma.jpg |imagesize= |image_caption=ပုဂံရှိစေတီပုထိုးများ |image_map= |map_caption=ပုဂံမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |established_date=၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း |established_title=တည်ထောင်ချိန် |subdivision_type=နိုင်ငံ |subdivision_name={{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1=တိုင်းဒေသကြီး |subdivision_name1=[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ညောင်ဦးခရိုင်|ညောင်ဦး]] |subdivision_type3 = လတ္တီကျု |subdivision_name3 = (၂၁)ဒီဂရီ၊ (၁၀)မိနစ် |subdivision_type4 = လောင်ဂျီကျု |subdivision_name4 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၅၂)မိနစ် | coordinates = {{coord|21|10|N|94|52|E|region:MM|display=inline}} |elevation_ft= |elevation_m= |timezone=[[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset=+ ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website= {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child =yes | WHS = ပုဂံ | Official_name = | image = | caption = <!-- optional --> | Includes = | Location = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | Criteria = (iii)(iv)(vi) | ID = 1588 | Coordinates = | Year = ၂၀၁၉ | Extension = | Danger = | Area = ၅၀၀၅.၄၉ ဟက်တာ | Buffer_zone = ၁၈၁၄၆.၈၃ ဟက်တာ | Website = <!-- optional --> | locmapin = <!-- optional --> | map_caption = <!-- optional --> | map_width = <!-- optional --> }} }} '''ပုဂံ''' (ခေါ်) '''တမ္ပဒီပ''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ပထမဆုံးဧကရာဇ်နိုင်ငံ တည်ထောင်ရာ [[မြို့တော်]]ဟူ၍ မြန်မာတို့အတွက် အမျိုးသားရေး လက္ခဏာတစ်ရပ်အနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ များပြားလှသည့် ရှေးဟောင်းလက်ရာ [[စေတီပုထိုးများ|စေတီပုထိုး]]များကြောင့်လည်း‌ကောင်း၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တို့ကို ဆွဲဆောင်ရာနေရာအဖြစ်လည်းကောင်း ကမ္ဘာကျော်သည့် နေရာတစ်နေရာ ဖြစ်သည်။<ref name="autogenerated1">ဦးဗိုကေ၏ ပုဂံသုတေသနလမ်းညွှန်စာအုပ်မှ</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုဒေသတစ်ခုလုံးကို [[ယူနက်စကို]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==ဝေါဟာရရင်းမြစ်== များသောအားဖြင့် '''ပျူဂါမ'''မှ '''ပုဂါမ'''၊ '''ပုဂါမ်'''မှ '''ပုဂံ'''ဖြစ်လာခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ဤကဲ့သို့ ဖော်ပြခြင်းမှာ မှန်နန်းရာဇဝင်ကြီး စသည်များတွင် သရေခေတ္တရာပြည် ပျက်ပြီးနောက် သရေခေတ္တရာမှ ပျူအစုတို့သည် တောင်ညိုအရပ်၊ ၎င်းနောက် ပန်းတောင်းသက်သာအရပ်၊ ထိုမှ မင်းတုန်းအရပ်၊ တဖန် [[ယုန်လွှတ်ကျွန်း]]အရပ်သို့ အဆင့်ဆင့် အဆင့်ဆင့် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြပြီးနောက် ထိုယုန်လွှတ်ကျွန်းအရပ် [[ပုဂံခေတ်ရွာကြီး(၁၉)ရွာ|ရွာပေါင်း တစ်ဆယ့်ကိုး ရွာ]]သားတို့နှင့် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းသည် အရိမဒ္ဒနာမည်သော ပုဂံပြည်ကို တည်လေသည်ဟု ပါရှိခြင်းများကို အထောက်အထားပြု၍ ဖော်ပြထားသည်။ တုရင်တောင်အရှေ့ ယုန်လွှတ်ကျွန်း ဒေသတွင် လာရောက်တည်ထောင်သော ပျူအမျိုးစုတို့နှင့် ရွာတစ်ဆယ့်ကိုးရွာဟူသော စကားပေါင်းစပ်၍ '''ပျူဂါမ'''ဟူသောအမည် ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ရှေးပုဂံခေတ် ကျောက်စာများတွင် "'ပုကံ"'ဟူ၍ ရေးသားပြီး ပုဂံဟူသော အရေးအသားမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။ ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများတွင်သာမက ပင်းယ၊ အင်းဝ ကျောက်စာများတွင်လည်း ပုကံဟူသော အရေးအသားမှာ များပြားပါသည်။ ထီးလှိုင်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး (၄၄၆-၄၇၅) ရေးထိုးခဲ့သော မွန်ဘာသာ ကျောက်စာများတွင် ပုဂံအမည်ကို ပါဠိဘာသာတွင် "'ပေါကာမ"'ဟု လည်းကောင်း ၊ မွန်ဘာသာတွင် "'ပေါကာမ်"'ဟု လည်းကောင်း ပါရှိသည်။ <ref name="autogenerated1" /> == တည်နေရာ == [[မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[ညောင်ဦးမြို့]]နယ်အတွင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသည်။ [[မန္တလေးမြို့]]မှ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၉ဝ အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ [[File:Bagan City.jpg|thumb|ပုဂံမြို့ဟောင်း]] ([[သရပါတံခါး]]အနီး) == သမိုင်းကြောင်း == ပုဂံသည် စတုတ္ထပုဂံ မင်းဆက်များ နန်းတည်သွားသော နေရာဖြစ်သည်။ [[ပျဉ်ပြားမင်း]](၈၄၆-၈၇၆)လက်ထက်မှ [[စောမွန်နစ်|စောမွန်နစ်မင်း]](၁၃၂၅-၁၃၆၈)အထိ စိုးစံခဲ့ကြသည်။<ref>တင်နိုင်တိုး၏ ပုဂံစေတီပုထိုးများသမိုင်းနှင့် ခရီးသွားလမ်းညွှန်</ref> === ပုဂံနိုင်ငံတော် === {{main |ပုဂံခေတ်}} အစောပိုင်း ပုဂံမင်းဆက်များနှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကို မတွေ့ရပဲ ပါးစပ်ရာဇဝင်များအနေဖြင့်သာ မှတ်သားလာခဲ့ကြပြီး [[အနိရုဒ္ဓ|အနော်ရထာမင်း]]လက်ထက်ရောက်မှသာ တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကို စတင်တွေ့ရှိလာကြရသည်။ အနော်ရထာ၏ သိမ်းသွင်းမှုကြောင့် ပုဂံနိုင်ငံတော်သည် ပဒေသရာဇ် အဆင့်မှ ဧကရာဇ် (အင်ပါယာ) အဆင့်တို့ တက်လှမ်းလာနိုင်ခဲ့သည်။ သူ့နောက် ဆက်ခံသည့် [[စောလူး|စောလူးမင်း]]လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အခြေအနေဆိုးရွားသွားခဲ့သော်လည်း [[ကျန်စစ်သား]]၊ [[အလောင်းစည်သူ]] အစရှိသည့် မင်းများလက်ထက်တွင်မူ တိုင်းပြည်အင်အား ပြန်လည်ပြည့်ဝလာပြန်သည်။ === ပုဂံနိဂုံး === အလောင်းစည်သူနောက် နန်းတက်သည့် မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ဩဇာအာဏာကျဆင်းလာသလို၊ နယ်ခြားမှ ရန်သူများ၏ လုပ်ကြံမှုကြောင့် ထီးဆောင်းမင်းတစ်ပါးကျဆုံးရသည့် အဖြစ်၊ နရသီဟပတေ့ကဲ့သို့ အစားကျူးပြီး အမျက်ဒေါသကြီးသည့်မင်း အစရှိသဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် နရသီဟပတေ့ ပုဂံကိုစွန့်ခွာထွက်ပြေးရခြင်းဖြင့် ပုဂံ၏ဩဇာမှာ လုံးဝကျဆင်းတော့သည်။ [[ရှင်ဒိသာပါမောက်]]၏ သံတမန်ရေးကျွမ်းကျင်စွာ အရေးဆိုမှုကြောင့် မွန်ဂိုဘုရင် ကူဗလိုင်ခန်က တပ်များကို ပြန်ဆုတ်စေသည်။ ထိုမှစကာ ပုဂံမင်းဆိုသည်မှာ အဆောင်အယောင်မျှသာ ဖြစ်၍ အမှန်ဩဇာကြီးသူများမှာ [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ဖြစ်သည်။ [[File:Burma15.jpg|thumb|150px]] === ယနေ့ပုဂံ === ယနေ့ပုဂံမှာ ရှေးဟောင်းလက်ရာများနှင့် ပြည့်နက်နေသည့် မြို့ဟောင်းကြီးအသွင်မျှသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ သို့သော် အဆိုပါရှေးဟောင်းလက်ရာများမှာ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပတို့မှ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်ဖြစ်၍ အတော်ပင်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ၏ အဓိကလှည့်ပတ်ရာ နေရာတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် သီးခြားမြို့အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်းမရှိပဲ [[ညောင်ဦးမြို့]]နယ်အတွင်းတွင် '''ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ''' အဖြစ်ထည့်သွင်းထားသဖြင့် အများအခေါ်တွင် '''ပုဂံ-ညောင်ဦး''' ဟူ၍ထင်ရှားသည်။ ညောင်ဦးမြို့သည် ယခင်က ရွာကြီး ၁၉ ရွာစုစည်း၍ ယုန်လွှတ်ကျွန်းအရပ်၌ နန်းတည်စဉ်က ညောင်ဦးရွာဟူ၍ ယနေ့တိုင် တည်ရှိဆဲဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၄)ရက်နေ့ မြန်မာစံတော်ချိန် နေ့လယ် (၅)နာရီ (၀၄)မိနစ် (၅၅)စက္ကန့်အချိန်တွင် မန္တလေး မြေငလျင် စခန်းမှ အနောက်တောင်ဘက် (၁၂၃)မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော မြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်း (ချောက်မြို့အနောက်ဘက် (၁၂)မိုင်ခန့်အကွာ)ကို ဗဟိုပြု၍ အင်အားရစ်(ခ်)တာ စကေး (၆.၈)အဆင့်ရှိ အင်အားပြင်းထန်သော မြေငလျင် တစ်ခုလှုပ်ရှားသွားသဖြင့် ပုဂံရှိ စေတီပုထိုး ၆၅ဆူခန့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ == မြေမျက်နှာသွင်ပြင် == ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေသည် မြောက်ဘက်တွင် ညောင်ဦး နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပုဂံမြို့သစ်တို့ တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်ဘေး မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ကျယ်ပြောလှသော လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့ မှ အနောက်တောင်ဘက် ကီလိုမီတာ ၂၉၀ (မိုင် ၁၈၀) ကွာဝေးပြီး ရန်ကုန်မြို့မှ မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ ၇၀၀ (မိုင် ၄၃၀) အကွာတွင် တည်ရှိသည်ဟုသိရသည်။ === ရာသီဥတု === ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့် ရာသီဥတုမျိုးဖြစ်ပါသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == ပုဂံခေတ်ယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပျူ နှင့် မွန်တို့ပြီးလျှင် တိုးတက်ဖြစ်တည်လာသည့် ယဉ်ကျေးမှုဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ပျူတို့ထံမှ ဘာသာ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု နှင့် မွန်တို့ထံမှ အနုပညာ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ စာပေ[[မြန်မာ အက္ခရာ|အက္ခရာ]] အစရှိသည်တို့ကို သင်ယူခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် [[နရပတိစည်သူ]]မတိုင်မီ အထိတည်ဆောက်ခဲ့သည့် ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများမှာ မွန်တို့၏ ဓလေ့၊ လက်ရာနှင့် အယူအဆများလွှမ်းမိုးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ သို့သော် နရပတိစည်သူမင်းလက်ထက်မှစ၍ လက်တွေ့ကျသည့် မြန်မာတို့သည် စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သည့် မွန်တို့ထက် ပို၍တက်ကြွသည့်၊ အရပ်ဒေသနှင့် ပိုမိုကိုက်ညီမည့် လက်ရာများကို တီထွင်သုံးစွဲလာကြသည်။ === ပြတိုက် === {{main|ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်}} ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်သည် ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေအတွင်း တစ်ခုတည်းသော ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်ဖြစ်သည်။ (၃) ထပ်အဆောက်အဦးဖြစ်ပြီး မြစေတီကျောက်စာမူရင်း အပါအဝင် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များကို ပြသထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံးသော ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသန ပြတိုက်ကို ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ပုဂံမြို့ဟောင်း အာနန္ဒာဘုရား၏မြောက်ဘက်စောင်းတန်းအနီးတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား တောင်ဘက်၌ ရှစ်မြှောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်ကို ထပ်မံတည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ရှေးဟောင်း သုတေသနပြတိုက်ကြီးကို ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင်ဖွင့်လှစ်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်ကြီးတွင် အထူးပင်မပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်ဗိသုကာပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်လက်မှုအနုပညာပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်နန်းမြို့ပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်စာပေပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်လူနေမှုဘဝပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်ဗုဒ္ဓအနုပညာပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်များပြခန်း၊ ပုဂံခေတ်ဘုရားပုထိုးပန်းချီပြခန်းနှင့် ပုဂံခေတ်နံရံဆေးရေးပန်းချီပြခန်းစသည့် ပြခန်း(၁၀)ခန်းဖြင့် ခင်းကျင်းပြသထားသည်။၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် ကလေးများပြတိုက်ကို ပြတိုက်ကြီး၏ မြောက်ဘက်ရှိရှစ်မြှောင့်ပုံသဏ္ဌာန်အဆောက်အဦ၌ ခင်းကျင်းပြသထားသည်။ ==နန်းတော်== အနော်ရထာမင်း နန်းတော် - ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ယခင်တည်ရှိခဲ့သော နန်းတော်ပေါ်မူတည်၍ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် မြေပြင်အထက်မှာ စိတ်ကူးသက်သက် ပြန်လည်ပုံဖော်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး == [[File:Nyaung U Airport.JPG|thumb|left|[[ညောင်ဦးလေဆိပ်]]သည် ပုဂံဒေသ၏ လေကြောင်းဝင်ထွက်သွားလာရာ ဖြစ်သည်]] ပုဂံသို့ လေယာဉ်၊ ရထား၊ ကား တို့အပြင် သင်္ဘောဖြင့်ပါ လာရောက်နိုင်သည်။ လည်ပတ်စရာအနေဖြင့် e-bike ငှားရမ်းအသုံးပြုနိုင်သည်။ === လေကြောင်းလိုင်း === နိုင်ငံခြားသားခရီးသွား အများစုသည် လေကြောင်းလိုင်းကို အသုံးပြု၍ ပုဂံသို့ လာရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ [[ညောင်ဦးလေဆိပ်]]မှာ ပုဂံဒေသ၏ လေကြောင်းဝင်ထွက်သွားလာရာ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ| ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်း]] အများစုမှာ ပုဂံသို့ ဆင်းသက်ကြသည်။ [[ရန်ကုန်မြို့]]မှ လာပါက မိနစ် ၈၀ ခန့် ကြာမြင့်ပြီး [[မန္တလေးမြို့]]မှ လာပါက မိနစ် ၃၀ ခန့်ကြာမြင့်မည် ဖြစ်သည်။ ညောင်ဦးလေဆိပ်သည် ညောင်ဦးမြို့အပြင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ပုဂံသို့ ရောက်ရှိရန် ကားဖြင့် (၁၅) မိနစ် ခန့် ကြာမြင့်မည် ဖြစ်သည်။ === ရထား=== ပုဂံရထားလမ်းသည် ရန်ကုန် - မန္တလေး ရထားလမ်းမှ ပျဉ်းမနား ဘူတာတွင်လမ်းခွဲပါသည်။ ယခင် ပျဉ်းမနား - ကျောက်ပန်းတောင်းရထားလမ်းမှ ဆက်ဖောက်ထားသောလမ်းဖြစ်ပြီး ယခုအခါ ပခုက္ကူ နှင့် မြင်းခြံတို့ထိဆက်ထားသည်။ မြန်မာ့မီးရထားမှ နေ့စဉ် ရန်ကုန် - ပုဂံ ခရီးစဉ်ကို ပြေးဆွဲပေးလျက် ရှိသည်။ ရန်ကုန် မှ ပုဂံသို့ (၁၈) နာရီခန့် ကြာမြင့်မည် ဖြစ်သည်။ ရထားတွင် အိပ်စဉ်၊ အထက်တန်း နှင့် ရိုးရိုးတန်းတို့ ပါဝင်သည်။ <ref>[http://www.seat61.com/Burma.htm#Yangon-Bagan Train travel in Myanmar (Burma) | Train times, fares, tickets, photos<!-- Bot generated title -->]</ref> မန္တလေး - ပုဂံ ရထားမှာ ၁ ရက်လျှင် ၂ ကြိမ် ပြေးဆွဲလျက် ရှိပြီး (၈) နာရီခန့် ကြာမြင့်သည်။ သို့သော် အိပ်စဉ်တွဲ မပါဝင်ဘဲ အထက်တန်း နှင့် ရိုးရိုးတန်းသာ ပါဝင်သည်။ <ref>[http://www.seat61.com/Burma.htm#Mandalay%20-%20Bagan Train travel in Myanmar (Burma) | Train times, fares, tickets, photos<!-- Bot generated title -->]</ref> === ကားလမ်း === ရန်ကုန်မှ ပုဂံသို့ ကားလမ်းမှ လာလျှင် ၉ နာရီ နှင့် ၁၀ နာရီ အသီးသီးကြာမြင့်သည်။ မန္တလေးမှ ပုဂံသို့ ကားလမ်းမှသွားလျှင် ၃ နာရီ နှင့် ၄ နာရီ ကြာမြင့်သည်။ === ရေကြောင်း === မန္တလေး - ပုဂံ အသွားအပြန် သင်္ဘောများ ရှိပြီး ဧရာဝတီ မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် ကီလိုမီတာ ၁၇၀ သွားလာရန် ၉ နာရီခန့် ကြာမြင့်မည် ဖြစ်ပါသည်။ ခရီးသွားရာသီတွင် နေ့စဉ်ခရီးစဉ် ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ညအိပ်ခရီးစဉ်များပါရှိသည်။ == ထင်ရှားသည့် ပုဂံဘုရားပုထိုးများ == * [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံစေတီ]] * [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]] * [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]] * [[အာနန္ဒာဘုရား]] * [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]] * [[သဗ္ဗညုဘုရား(ပုဂံ)|သဗ္ဗညုဘုရား]] * [[ဗူးဘုရား(ပုဂံ)|ဗူးဘုရား]] * [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]] * [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]] * [[လောကထိပ်ပန်ဘုရား]] * [[မြစေတီတော် (ပုဂံ)|မြစေတီ]] * [[မနူဟာဘုရား]] * [[နန်းဘုရားကျောင်း]] * [[လောကနန္ဒာစေတီ(ပုဂံ)|လောကနန္ဒာဘုရား]] * [[ပြဿဒါးကြီး (ပြဿဒ်ကြီး)]] * [[သကျမုနိ]] * [[ရှင်ပင်သာလျောင်း]] * [[ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ)|ဂူပြောက်ကြီး]] * [[ငှက်ပစ်တောင်ဘုရား(ညောင်ဦး)]] *[[စူဠာမဏိဘုရား]] *[[ဘုရားသုံးဆူ(ပုဂံ)]] *[[သမ္ဘူလဘုရား]] *[[တရုတ်ပြေးဘုရားကြီး]] *[[အပယ်ရတနာဘုရား]] *[[ရွှေဂူကြီး( နန်းဦး) ဘုရား]] *[[ ]] == အထင်ကရ နေရာများ == * [[သရပါတံခါး]] * [[မြစေတီကျောက်စာ]] * [[မြင်းကပါစေတီ|မြင်းကပါ]] * [[ဥပါလိသိမ်]] * [[ငှက်ပစ်တောင်]] == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> Image:Ananda Temple Bagan.jpg| [[အာနန္ဒာဘုရား|အာနန္ဒာ စေတီတော်]] Image:That-byin-nyu.jpg|[[သဗ္ဗညုဘုရား(ပုဂံ)|သဗ္ဗေညု စေတီတော်]] Image:Buddhist Stupas in Bagan, Myanmar.jpg| ပုဂံစေတီပုထိုးတော် ဟောင်းများ Image:Buddhist Stupa in Myanmar.jpg|မင်္ဂလာစေတီဘုရား Image:Baganmyo.jpg|ပုဂံမြင်ကွင်းတစ်ခု Image:Ruins of Bagan, 1999.jpg|ပုဂံမြို့ ၏နေဝင်ချိန် (၁၉⁠၉၉) ခုနှစ် Image:Burma11.jpg| ပုဂံရှိ တစ်နေရာ Image:Bagan doorway.jpg|ပုဂံ ဘုရားတစ်ဆူ၏ မုဒ်ဝတစ်ခု Image:Burma12.jpg| Image:Mt Popa.jpg|ပုပ္ပါးတောင်ကလပ် Image:Bagan corner.jpg|အဆင်အတန်းမြင့်မားသော ပုဂံခေတ်လက်ရာတစ်ခု Image:Bagan, Hpaya-thon-zu-Group.JPG|ဘုရားသုံးဆူ စေတီတော် Image:Mount Popa.JPG| [[ပုပ္ပါးတောင်]]အား အဝေးမှ မြင်ရပုံ Image:Dreams of Myanmar (8280448574).jpg|ပုဂံဘုရားများအား ညနေဆည်းဆာ နေဝင်ချိန်အလှ File:Bagan Entrance.jpg|ပုဂံမြို့အဝင် </gallery> ==ကိုးကား== <references/> {{ပုဂံ}} {{မန္တလေးတိုင်း}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းမြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ပုဂံ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] fow632ovkyizg1dq3xxtn4cjr8r9yv7 0 4026 1030795 871792 2026-05-10T11:09:06Z Salai Rungtoi 22844 1030795 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ကမ္ဘာ့မူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့ | image = World Intellectual Property Organization Logo.svg | image_size = 200px | map = | map_size = | map_caption = | type = ကုလသမဂ္ဂအထူးပြုအေဂျင်စီ | abbreviation = WIPO | leader_title = ဌာနမှူး | leader_name = Daren Tang<br />ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် | status = Active | formation = {{start date and age|1967|07|14|df=yes}} | headquarters = [[ဂျနီဗာမြို့]] | website = {{URL|http://www.wipo.int/portal/en/index.html|wipo.int}} | parent_organization = ကုလသမဂ္ဂစီးပွားရေးနှင့်လူမှုရေးကောင်စီ | subsidiaries = | num_members = 194 အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ | footnotes = {{portal-inline|Politics|size=tiny}} }} '''ကမ္ဘာ့မူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့''' (World Intellectual Property Organization) သည် [[ကုလသမဂ္ဂ]]၏ အထူးပြုအေဂျင်စီ ၁၅ ခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=What are UN specialized agencies, and how many are there? |url=http://ask.un.org/faq/140935 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180311201628/http://ask.un.org/faq/140935 |archive-date=11 March 2018 |access-date=11 March 2018 |publisher=Dag Hammarskjöld Library |quote=There are currently 15 specialized agencies: ...}}</ref>၁၉၆၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့ တည်ထောင်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်အရ WIPO ကို နိုင်ငံများနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်ခွင့် (IP) ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန်အတွက် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ သဘောတူစာချုပ် အသက်ဝင်လာသောအခါ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းအကြီးအကဲ ညွှန်ကြားရေးမှူးမှာ စင်ကာပူနိုင်ငံသား ဒါရင်တန် ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် စင်ကာပူ ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်ရုံး၏ အကြီးအကဲဟောင်းဖြစ်ကာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပထမသက်တမ်း စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Director General Daren Tang on WIPO Website |url=https://www.wipo.int/about-wipo/en/dg_tang/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201014235451/https://www.wipo.int/about-wipo/en/dg_tang/ |archive-date=14 October 2020 |access-date=3 October 2020}}</ref> WIPO ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် နိုင်ငံတကာ ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်ခွင့် စည်းမျဉ်းများနှင့် မူဝါဒများ ဆွေးနွေးသတ်မှတ်ရန် ဖိုရမ်များ ကျင်းပခြင်း၊ နိုင်ငံအသီးသီးတွင် ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်များ မှတ်ပုံတင်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးအပ်ခြင်း၊ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့် အငြင်းပွားမှုများ ဖြေရှင်းပေးခြင်း၊ တစ်ပုံစံတည်းကျသော စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများမှတစ်ဆင့် ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့် စနစ်များ ချိတ်ဆက်ရန် ကူညီပေးခြင်း၊ နှင့် ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့် ကိစ္စအဝဝအတွက် အထွေထွေ ရည်ညွှန်း ဒေတာဘေ့စ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web |last=WIPO |title=Treaties administered by WIPO – Consulted 26 June 2013 |url=http://www.wipo.int/treaties/en/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927165620/http://www.wipo.int/treaties/en |archive-date=27 September 2016 |access-date=18 October 2013 |publisher=Wipo.int}}</ref>ယင်းတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာနှင့် သီးခြားနိုင်ငံများအတွင်း ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့် ကာကွယ်ရေး သို့မဟုတ် ဆန်းသစ်တီထွင်မှု၏ အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သည့် အစီရင်ခံစာများနှင့် စာရင်းအင်းများ ပေးအပ်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။[၇] WIPO သည် လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်ကို အသုံးချရန် အစိုးရများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ (NGOs) နှင့် တစ်ဦးချင်းစီတို့နှင့်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည်။<ref>{{Cite web |title=Inside WIPO |url=https://www.wipo.int/about-wipo/en/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526152153/https://www.wipo.int/about-wipo/en/index.html |archive-date=26 May 2020 |access-date=2020-04-26 |website=wipo.int}}</ref> WIPO သည် ရုပ်သံလွှင့် အသံဖမ်းလက်ရာများ ကာကွယ်ရေးမှသည် နိုင်ငံတကာ မူပိုင်ခွင့် အမျိုးအစားခွဲခြားရေးစနစ် ချမှတ်ခြင်းအထိ ကျယ်ပြန့်သော ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့် ကိစ္စရပ်များနှင့် သက်ဆိုင်သည့် နိုင်ငံတကာ စာချုပ် ၂၆ ခုကို စီမံခန့်ခွဲသည်။[၈] ၎င်းကို အထွေထွေညီလာခံနှင့် ညှိနှိုင်းရေးကော်မတီက အုပ်ချုပ်ပြီး အဆိုပါအဖွဲ့များသည် မူဝါဒချမှတ်ကာ အဓိက ဆုံးဖြတ်ချက်ချသည့် အဖွဲ့များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ အထွေထွေညီလာခံသည် WIPO ၏ အကြီးအကဲ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဖြစ်သည့် အကြီးအကဲညွှန်ကြားရေးမှူးကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုရာထူးကို စင်ကာပူနိုင်ငံသား ဒါရင် တန်က ထမ်းဆောင်ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။[၉] တန်အား ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယသက်တမ်းအတွက် ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ယင်းသက်တမ်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ ၂၀၃၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ဖြစ်သည်။ WIPO ကို ၎င်း၏ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ဆောင်ရွက်ရန် ကူညီပေးသည့် အတွင်းရေးမှူးရုံးက စီမံခန့်ခွဲသည်။ [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် ရုံးချုပ်တည်ရှိပြီး WIPO သည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အယ်ဂျီးယားနိုင်ငံ အယ်လ်ဂျီးယားမြို့၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံ ရီယိုဒီဂျနေးရိုးမြို့၊ တရုတ်နိုင်ငံ ဘေဂျင်းမြို့၊ ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့၊ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ အဘူဂျာမြို့၊ ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့၊ နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့အပါအဝင် နေရာများတွင် “ပြင်ပရုံးများ” ရှိသည်။[၁၁] ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်းအများစုနှင့် မတူဘဲ WIPO သည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများထံမှ သတ်မှတ်ချက်ပါ သို့မဟုတ် ဆန္ဒအလျောက် ပံ့ပိုးမှုများအပေါ် ကြီးကြီးမားမား မှီခိုခြင်း မရှိပါ။ ၎င်း၏ ဘတ်ဂျက်၏ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၎င်း၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် ဆက်စပ်သော အခကြေးငွေများမှ လာသည်။<ref>{{Cite web |title=Results, Budget and Performance |url=https://www.wipo.int/about-wipo/en/budget/ |access-date=2021-04-29}}</ref> WIPO သည် လက်ရှိတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၄ နိုင်ငံ ရှိပြီး၊ ယင်းတွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၀၊ ကွတ်ကျွန်းစု၊ ဗာတီကန်စီးတီးနှင့် နီဥဲကျွန်းတို့ ပါဝင်သည်။ ပါလက်စတိုင်းသည် အမြဲတမ်း လေ့လာသူအဖြစ် အဆင့်အတန်း ရှိသည်။[၁၄] ကုလသမဂ္ဂက အသိအမှတ်ပြုထားသော နိုင်ငံများတွင် အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများမှာ ပလောင်းနှင့် တောင်ဆူဒန်တို့သာ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Country |url=https://www.wipo.int/directory/en/details.jsp?country_code=PW |access-date=2025-12-11 |website=www.wipo.int |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Country |url=https://www.wipo.int/directory/en/details.jsp?country_code=SS |access-date=2025-12-11 |website=www.wipo.int |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ကုလသမဂ္ဂ}} [[Category:ကုလသမဂ္ဂ]] {{UN-stub}} 4ybh5xux0nq3mo6ciguzueraey9mb59 0 4384 1030659 1029814 2026-05-09T12:50:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030659 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Infobox OS | name = Fedora | logo = [[File:Fedora logo (2021).svg|200px]] | screenshot = [[File:Fedora 22 GNOME 3.16.png|300px|Fedora 22]] | caption = Fedora 22 with [[GNOME|GNOME 3.16]] | developer = Fedora Project (owned by Red Hat) | family = Unix-like | source_model = Open source | working_state = Current | released = {{Start date and age|2003|11|06|df=y}}<ref>{{cite mailing list | url=http://www.redhat.com/archives/fedora-announce-list/2003-November/msg00000.html | title=Announcing Fedora Core 1 | date=6 November 2003 | accessdate=18 May 2014 | mailinglist=Fedora Project announce | last=Nottingham | first=Bill}}</ref> | frequently_updated = no | latest_release_version = 23 | latest_release_date = {{Start date and age|2015|11|03|df=y}} | language = Multilingual | kernel_type = Linux kernel | userland = GNU | ui = GNOME | license = Various free software licenses, plus proprietary firmware files.<ref>{{cite web | url=//fedoraproject.org/wiki/Licensing:FAQ#Does_Fedora_permit_anything_under_.22Non-Free.22_licensing.3F | title=Frequently Asked Questions about Fedora Licensing | publisher=Fedora Project | accessdate=27 March 2014}}</ref> | website = {{URL|//getfedora.org/}} | updatemodel = DNF (PackageKit) | package_manager = RPM Package Manager | supported_platforms = IA-32, x86-64, ARM architecture, PowerPC, IBM ESA/390, AArch64<ref>{{cite web | url=//fedoraproject.org/wiki/Architectures | title=Architectures | publisher=Fedora Project | accessdate=25 April 2014}}</ref> }} Fedora ဆိုတာက Red Hat ကုမ္ပဏီက ထောက်ပံ့ပေးပြီး Fedora Project လို့ခေါ်တဲ့ အွန်လိုင်းအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က Linux kernel ပေါ်မှာ အခြေခံ တည်ဆောက်ထားတဲ့ ကွန်ပျူတာ operating system တစ်ခုပါ။ Fedora ရဲ့ အဓိကရည်ရွယ်ချက်က လွတ်လပ်ပြီး အခမဲ့ရနိုင်တဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲတွေ ထုတ်လုပ်ဖို့သက်သက်မဟုတ်ဘဲ အဲဒီ အခမဲ့လွတ်လပ်ဆော့ဖ်ဝဲလောကမှာ ထိပ်တန်းက ဦးဆောင်နိုင်ဖို့ကို ရည်ရွယ်ပါတယ်။ Linux kernel ကိုထွင်ခဲ့တဲ့ Linus Torvalds ကတော့ Fedora ဟာ စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားတဲ့ PowerPC အမျိုးအစားတွေပေါ်မှာ ကောင်းကောင်း အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိလို့ သူ့ရဲ့ကွန်ပျူတာတွေမှာ Fedora ကိုပဲ သုံးပါတယ်လို့ အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ဖြေဖူးပါတယ်။ အခုထိလည်း Linus Torvalds ဟာ Fedora ကို သုံးနေဆဲပဲလို့ သိရပါတယ်။ == '''သမိုင်းကြောင်း''' == နာမည်ကျော် Red Hat ကုမ္ပဏီက သူ့ရဲ့ အခမဲ့ဖြန့်ချိတဲ့ Red Hat Linux (RHL) ထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီး အခကြေးငွေနဲ့ ရောင်းချတဲ့ Red Hat Enterprise Linxu (RHEL) ကို သူ့ရဲ့ တစ်ခုတည်းသော တရားဝင် Linux operating system အဖြစ်သတ်မှတ်လိုက်တဲ့ ၂၀ဝ၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှာ Fedora Project ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး Red Hat ရဲ့ ကျော်ထောက်နောက်ခံနဲ့ Fedora operating system ကို စပြီး ထုတ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ Fedora ဆိုတဲ့နာမည်ကိုတော့ အရင်က Red Hat Linux အတွက် ဆော့ဖ်ဝဲတွေထုတ်လုပ်ပေးခဲ့တဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ရဲ့ နာမည်ကိုယူထားတာဖြစ်ပြီး Red Hat ရဲ့ logo ပုံက အရိပ်လူသား ဆောင်းထားတဲ့ ဦးထုပ်ပျော့ကို အဆွဲပြုပြီး ခေါ်တွင်ခဲ့တာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ Fedora Linux ဟာ တစ်ဖြည်းဖြည်းနဲ့ [http://fedoraproject.org/ Fedora Project] ရဲ့ မူပိုင်ထုတ်ကုန် ဖြစ်လာခဲ့ပေမယ့် Fedora ဆိုတဲ့ ဦးထုပ်ပျော့လေးကတော့ Red Hat ရဲ့ ကုန်အမှတ်တံဆိပ်သာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ == '''ဖြန့်ချိပုံ''' == Fedora Project ဟာ Fedora Linux ကို အောက်မှာပြထားတဲ့အတိုင်း ပုံစံအမျိုးမျိုးနဲ့ ဖြန့်ချိပါတယ်။ * '''Fedora DVD''' - အဓိကကျတဲ့ Fedora package တွေ အားလုံး စုပေါင်းထည့်သွင်းထားတဲ့ DVD ဖြစ်ပါတယ်။ * '''Live Images''' - Fedora ကို USB Flash Drive ပေါ်မှာဖြစ်ဖြစ်၊ ဒါမှမဟုတ် CD သိုမ့ဟုတ် DVD တစ်ချပ်ပေါ်ကနေ operating system တစ်ခုလုံး run လို့ရတဲ့ Live CD လုပ်ဖို့ သုံးလို့ရပါတယ်။ * '''Minimal Images သို့မဟုတ် USB Image''' - အင်တာနက် HTTP ဒါမှမဟုတ် FTP ကနေတစ်ဆင့် ဒါမှမဟုတ် Microsoft Windows ရဲ့ NFS File System ပေါ်ကနေတစ်ဆင့် run လို့ရတဲ့ အမျိုးအစားပါ။ * '''Rescue CD သို့မဟုတ် USB Image''' - ဒါကတော့ အင်တာနက်ကနေဖြစ်ဖြစ်၊ ဒါမှမဟုတ် ရှိပြီးသား system က stable မဖြစ်တော့လို့ ပြန်ပြင်ချင်ရင်ဖြစ်ဖြစ် သုံးနိုင်ပါတယ်။ Fedora Project ဟာ Fedora spins လို့ခေါ်တဲ့ တစ်ခြား Fedora မျိုးကွဲတွေလဲ ထုတ်ပါသေးတယ်။ အဲဒါတွေကတော့ သီးခြား enduser တွေအတွက် လိုအပ်တဲ့ သီးခြား software တွေ ပေါင်းစပ်ပါဝင်တဲ့ software package အမျိုးအစားတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီ spin တွေကိုလည်း Fedora Live USB Creator ဒါမှမဟုတ် UNetbootin ကိုသုံးပြီး Live USB version အဖြစ် ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ == '''ထုတ်လုပ်မှုသမိုင်းကြောင်း''' == Fedora 7 မတိုင်ခင်အထိ Fedora ကို Fedora Core နဲ့ Fedora Extras ဆိုပြီး နှစ်မျိုးခွဲပြီး ထုတ်လုပ်ပါတယ်။ Fedora Core ကို Red Hat ကပဲ ထုတ်လုပ်ပြီး Fedora Extras ရဲ့ software တွေကိုတော့ ကမ္ဘာအနှံ့က programmer တွေပေါင်းပြီး Fedora Project က ထုတ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ Fedora Core 1 ကနေ 6 အထိကို သုံးတဲ့ Linux kernel version၊ ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ ရက်စွဲနဲ့ သူတို့ရဲ့ Code Name တွေနဲ့ ယှဉ်ပြီးပြရမယ်ဆိုရင် {| class="wikitable" border="1" |- ! အရောင် ! အဓိပ္ပာယ် |- | style="background:Salmon;" | အနီ | အဟောင်း; support မလုပ်တော့ |- | style="background:Khaki;" | အဝါ | အဟောင်း; support လုပ်သေးသည် |- | style="background:#a0e75a;" | အစိမ်း | လက်ရှိ version |- | style="background:SkyBlue;" | အပြာ | ဆက်ထုတ်မည့် version |} {| class="wikitable" border="1" |- !Project Name !Version !Code name !Release date !Linux version |- ! rowspan="6"| Fedora Core | style="background:Salmon;" | 1 | Yarrow | 2003-11-05 | 2.4.19 |- | style="background:Salmon;" | 2 | Tettnang | 2004-05-18 | 2.6.5 |- | style="background:Salmon;" | 3 | Heidelberg | 2004-11-08 | 2.6.9 |- | style="background:Salmon;" | 4 | Stentz | 2005-06-13 | 2.6.11 |- | style="background:Salmon;" | 5 | Bordeaux | 2006-03-20 | 2.6.15 |- | style="background:Salmon;" | 6 | Zod | 2006-10-24 | 2.6.18 |- |} Fedora 7 ကနေ နောက်ဆုံး version အထိကတော့ Fedora ဆိုတဲ့နာမည်ကိုပဲသုံးပြီး Red Hat ရဲ့အကူအညီနဲ့ Fedora Project ကပဲ အလုံးစုံထုတ်လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ version တွေကို အောက်မှ ပြထားပါတယ်။ {| class="wikitable" border="1" |- !Project Name !Version !Code name !Release date !Linux version |- ! rowspan="5" | Fedora | style="background:Salmon;" | 7 | Moonshine | 2007-05-31 | 2.6.21 |- | style="background:Salmon;" | 8 | Werewolf | 2007-11-08 | 2.6.23.1 |- | style="background:Khaki;" | 9 | Sulphur | 2008-05-13 | 2.6.25 |- | style="background:#a0e75a;" | 10 | Cambridge | 2008-11-25 | 2.6.27 |- | style="background:SkyBlue;" | 11 | Leonidas | Possibly 2009-05-26 | TBA |} အဲဒီ version တွေမှာ Fedora 1 ကနေ 8 အထိဟာ version အဟောင်းတွေဖြစ်ပြီး Fedora Project က အဲဒီ version တွေအတွက် software တွေနဲ့ security update တွေ ဆက်လက်ထုတ်ပေးခြင်း မရှိတော့ပါဘူး။ Fedora 9 ကလည်း version အဟောင်းဖြစ်ပေမယ့် Fedora 11 ထွက်လာတဲ့အချိန်အထိ support လုပ်နေဦးမှာပါ။ Fedora 10 (Cambridge) ကတော့ မေလ ၂၆ ရက်နေ့ Fedora 11 (Leonidas) ထွက်မလာခင်အချိန်အထိတော့ latest version ပေါ့။ Fedora Project က ၆ လ တစ်ကြိမ် version အသစ်ထုတ်ပြီး နောက်ဆုံး version ၂ ခုကိုပဲ support လုပ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် Fedora သုံးသူတွေအနေနဲ့ အနည်းဆုံး ၁ နှစ်ကို တစ်ကြိမ်တော့ version upgrade လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အခမဲ့ရတာဖြစ်တဲ့အတွက် အခက်အခဲတော့ သိပ်များလှမှာမဟုတ်ဘဲ အမြဲ update ဖြစ်နေတဲ့အတွက် လုံခြုံရေးရှုထောင့်ကကြည့်ရင် သဘောကျလောက်စရာပါပဲ။ == '''ဆက်လက်လေ့လာနိုင်ရန်''' == * [http://www.fedoraproject.org/ Fedora Project homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141209064428/https://fedoraproject.org/ |date=9 December 2014 }} ** [http://www.fedoraproject.org/wiki/International International Fedora Project sites] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090608152119/http://fedoraproject.org/wiki/International |date=8 June 2009 }} == ကိုးကား == {{reflist}} 8fu7x0bawwrjj0xutop2c6vsk2s760r 0 5416 1030749 1021970 2026-05-10T05:09:03Z Mgkaungmyatlwin 128048 1030749 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced | date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ }} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = စကခ(၁) | image = Shoulder sleeve insignia of Northern East Command of Myanmar Army.svg | image_size = 216px | caption = အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] | specialization = နယ်မြေလုံခြုံရေး၊<br>ပင်မတိုက်ခိုက်ရေး၊<br>အကူတိုက်ခိုက်ရေး၊<br>ရွေ့လျားတိုက်ခိုက်ရေး၊<br>စစ်ကစားခြင်း | commander1 = ဗိုလ်မှူးကြီး ထိန်လင်းနောင် | commander1_label = စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး | size = တပ်မ | identification_symbol = [[Image:Mm-north-eastern-rmc.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် }} '''အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''စကခ(၁)''') သည် [[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်နယ်]](မြောက်ပိုင်း)၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" သည် 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ '''တပ်မ'''များ နှင့် '''စကခ'''များသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) | ကက(ကြည်း)]] (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးကြီးထိန်လင်း‌‌နောင်' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - === အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ<ref>{{Cite web |url=https://mandalayfreepress.com/news/5730 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=11 May 2024 |archive-date=11 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240511073239/https://mandalayfreepress.com/news/5730 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=(၄)ရက်တာ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်က (၆၃)ဦးသေဆုံးခဲ့တယ်လို့ MOD ထုတ်ပြန် |url=https://eraseye.com/2023/03/17128/ |access-date=2026-03-25 |website=eraseye.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://progressivevoicemyanmar.org/wp-content/uploads/2016/06/Trained-to-Torture-Burmese-for-Web.pdf |access-date=11 May 2024 |archive-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510111808/https://progressivevoicemyanmar.org/wp-content/uploads/2016/06/Trained-to-Torture-Burmese-for-Web.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-09-03 |title=TNLA ပလောင်တပ်ဖွဲ့နဲ့ မြန်မာစစ်တပ်ကြား တိုက်ပွဲဖြစ် |url=https://burmese.voanews.com/a/palaung-battle/1742386.html |access-date=2026-03-25 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> === {{Expand section}} # ခလရ(၂၃) - [[သီပေါမြို့]] # ခလရ(၂၄၃) - [[နမ့်လန်းရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|နမ့်လန်]] # ခမရ(၁၁၄) - [[နောင်ချိုမြို့]] # ခမရ(၁၁၅) - [[နောင်ချိုမြို့]] # [[ခမရ (၅၀၁)]] - [[ကျောက်မဲမြို့]] # [[ခမရ (၅၀၂)]] - [[ကျောက်မဲမြို့]] # ခမရ (၅၀၃) - [[သီပေါမြို့]] # ခမရ (၅၀၄) - [[သီပေါမြို့]] # ခမရ (၅၀၅) - [[နမ့်လန်းရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|နမ့်လန်]] # ခမရ (၅၀၆) - [[နမ့်လန်းရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|နမ့်လန်]] == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} == ကိုးကား == == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} {{တပ်မတော်-stub}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{DEFAULTSORT:စကခ(၀၁)}} qp079ok9svwhfb3n37ctkhn6by9zb6n 0 6153 1030717 1022295 2026-05-10T02:42:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030717 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced | date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ }} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် | native_name = တမခ(၁၀၁) | image = Shoulder sleeve insignia of No.(101) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg | image_size = 216px | caption = အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တံဆိပ် | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | branch = [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] | type = ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် | specialization = နယ်မြေလုံခြုံရေး၊ ပင်မတိုက်ခိုက်ရေး၊ အကူတိုက်ခိုက်ရေး၊ ရွေ့လျားတိုက်ခိုက်ရေး၊ စစ်ကစားခြင်း | nickname = တစ်ရာ့တစ်၊ ဝမ်းနော့ဝမ်း၊ ဝမ်းအိုဝမ်း | commander1 = ဗိုလ်မှူးချုပ်‌ | commander1_label = တပ်မမှူး | size = ခြေမြန်တပ်မ | command_structure = ကက(ကြည်း) | colors = {{Color box|Red}}{{Color box|Darkblue}}{{Color box|White}} | identification_symbol = [[ဖိုင်:Mm-lid-101.svg|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော်ပုံ }} '''အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''တမခ(၁၀၁)''') သည် [[အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပခုက္ကူမြို့]]တွင်တည်ရှိသည့် ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ '''တမခ''' များ နှင့် '''စကခ''' များသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)|ကက(ကြည်း)]] (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏ အင်အားအပေါ် မူတည်၍ လိုအပ်သလို စစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ်‌'' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == {{Expand section}} အမှတ် (၁၀၁) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ပထမဆုံးတပ်မမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးစောထွန်း (ကြည်း - ၉၇၀၆) ဖြစ်သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ === အမှတ်(၁၀၁၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၁၀၁၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၁၀၁၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === ခြေမြန်တပ်ရင်းများ<ref>https://www.rfa.org/burmese/news/yesagyo-pdf-fight-04142023183828.html</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2022/06/08/37825/ |access-date=2 May 2024 |archive-date=2 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240502142606/https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2022/06/08/37825/ }}</ref> === {{Expand section}} အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တွင် လက်အောက်ခံတပ်ရင်းများ (၁၀)ရင်းရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - # [[အမှတ်(၂၃၅) ခြေလျင်တပ်ရင်း|ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၃၅)]] - [[မြိုင်မြို့]] # ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၁) - [[ပခုက္ကူမြို့]] # ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၂) - [[ပခုက္ကူမြို့]] # ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၆) - [[ရေစကြိုမြို့]] # ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၇) - [[ရေစကြိုမြို့နယ်]]၊ [[ဖူလုံရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်|ဖူလုံရွာ]] # ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၈) - [[ရေစကြိုမြို့]] # ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၉) - [[မြိုင်မြို့|ပခုက္ကူမြို့]] # ခြေမြန်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၃) - [[စလင်းမြို့]] # ခြေမြန်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၄) - [[စလင်းမြို့]] # ခြေမြန်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၅) - [[စလင်းမြို့]] == တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} # ဗိုလ်မှူးချုပ် စောထွန်း (ကြည်း - ၉၇၀၆) (ဗသက - ၂၉) # ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲမြင့် (ကြည်း - ၁၀၃၁၀) (ဗသက - ၃၁) # ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သိန်းလင်း # ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲမြင့် (ကြည်း - ၁၂၁၆၀) (စတသ - ၁၉) # ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်မောင်ထွန်း (စတသ - ၁၆) # ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်အုန်း (ကြည်း - ၁၆၅၁၇) (စတသ - ၂၂) # ဗိုလ်မှူးချုပ် မြထွန်းဦး (ကြည်း - ၁၈၁၃၃) (စတသ - ၂၅) # ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်ဇံ # ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းနိုင် # ဗိုလ်မှူးချုပ် မင်းမင်းထွန်း # ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ရွှေ (စတသ - ၃၉) အာရက္ခတပ်တော်ထံတွင် စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ်ထိန်းသိမ်းခံထားရစဉ် တပ်မတော်‌ေ၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုတခုတွင်သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Now |first=ဖဒူ ထွန်းအောင်, Myanmar |date=2026-03-25 |title=အာရက္ခမြေမှ စစ်သုံ့ပန်းများ၏ လောကငရဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73599/ |access-date=2026-03-28 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်ရှိ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ဗိုလ်မှူးချုပ် နှင့် ဗိုလ်မှူး အဆင့်ရှိသူများသေဆုံး |url=https://www.youtube.com/shorts/zbE41IT3vlw |access-date=2026-03-28 |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=People's Goal |date=2026-03-12 |title=စစ်သုံ့ပန်း ဗိုလ်မှူးကြီး သက်ထူးစံ (စကခ (၅) တပ်မမှူး) ၏ ပြောကြားချက် |url=https://www.youtube.com/watch?v=rl_GBOcoGqo |access-date=2026-03-28}}</ref> # လက်ရှိ ကြည်း ၃၄၃၃၃ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထက်(စတသ - ၄၄) == ကိုးကား == == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} {{တပ်မတော်-stub}} [[ကဏ္ဍ:ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ|#101]] {{DEFAULTSORT:တမခ(၁၀၁)}} sws7a04s2qbdnxn9mu0g4i153ws606b 0 8203 1030668 389173 2026-05-09T14:22:33Z ~2026-28168-55 142439 ်၏၏၏၍ 1030668 wikitext text/x-wiki ဣဤ{| border="0" cellpadding="2" style="margin-left:7px; width: 24em; font-size: 90%; text-align: left;float:right;border:1px solid #D3D3D3; background-color:#F8F8FF; " |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold;" | '''ကျိုတိုမြို့ (京都市)''' |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Kyoto montage.jpg|center|300px]] |-valign="top" | colspan="2" style="text-align: center" |ကျိုတိုမြို့ |-valign="top" |'''ဧရိယာ''' |827.90 km² |-valign="top" |'''လူဦးရေ''' |1,465,917 (2008) |-valign="top" |'''ဝက်ဆိုက်''' |[http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/index.html City of Kyoto] |} '''ကျိုတိုမြို့''' (京都) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] ဟွန်ရှူးကျွန်း အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်း မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁ သန်းခွဲခန့် ရှိပြီး ဂျပန်၏ မြို့တော်ဟောင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြို့သည် ဂျပန်ယဉ်ကျေးမှု စတင်ထွန်းကားရာ မြို့ဖြစ်သည်။ "အရှေ့ဖျား ရောမမြို့တော်" ဟုလည်း တွင်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စတုတ္ထအကြီးဆုံးမြို့ကြီးဖြစ်၍ ၇၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၆၈ ခုနှစ်တိုင် မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်၌ အလှဆုံးသော မြို့ကြီးတစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်း အနုပညာ၏ လက်ရာဖြစ်သော အဆောက်အုံကြီးများ၊ လှပသော ပန်းဥယျာဉ်များ၊ ဘုံအဆင့်ဆင့်ရှိသော စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းကန်တန်ဆောင်းကြီးများဖြင့် သိုက်မြိုက်တင့်တယ်လှသော မြို့ကြီးဖြစ်သည်။ အဆောက်အအုံနှင့် လမ်းများတည်ဆောက်ထားပုံမှာ တရုတ်ဆန်သည်။ လမ်းမကြီးများမှာ ဖြူးဖြောင့်ကျယ်ဝန်းပြီး တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထောင့်မှန်ကျကျ ဖြတ်လျက် ရှိလေသည်။ <!-- == သမိုင်း == [[Image:Kyoto-map-c1940-after-Maraini.jpg|thumb|left|160px|]] Although [[archaeology|archaeological]] evidence places the first human settlement on the islands of Japan to approximately [[10,000 BC]], relatively little is known about human activity in the area before the 6th century AD. During the 8th century, when the powerful [[Buddhist]] clergy became involved in the affairs of the Imperial government, the [[Emperor]] chose to relocate the capital to a region far from the Buddhist influence. [[Emperor Kammu]] selected the village of Uda, at the time in the Kadono district of [[Yamashiro Province]], for this honor.<ref>Kyoto Exhibitors' Association (1910) ''Kyoto'' Kyoto Exhibitors' Association of the Japan-British exhibition, Kyoto, p. 3 [http://worldcat.org/oclc/1244391 OCLC 1244391]</ref> The new city, '''[[Heian-kyō]]''' (平安京 "tranquility and peace capital"), became the seat of Japan's imperial court in 794, beginning the [[Heian period]] of [[Japanese history]], named after Chinese word for capital city, ''jingdu'' (京都). In Japanese, the city has been called '''Kyo''' (京), '''Miyako''' (都) or '''Kyo no Miyako''' (京の都). In the 11th century, the city was renamed Kyoto ("capital city").<ref>Lowe, John. (2000). ''Old Kyoto: A short Social History,'' p. x.</ref> Kyoto remained Japan's capital until the transfer of the government to [[Edo]] in 1868 at the time of the [[Meiji Restoration|Imperial Restoration]]. (Some believe that it is still a legal capital: see [[Capital of Japan]].) After [[Edo]] was renamed [[Tokyo]] (meaning "Eastern Capital"), Kyoto was known for a short time as '''Saikyo''' (西京 ''Saikyō'', meaning "Western Capital"). An obsolete spelling for the city's name is '''Kioto'''; it was formerly known to the West as '''Meaco''' or '''Miako''' ({{lang-ja|都}}; miyako, meaning "the seat of Imperial palace" or "capital".). Another term commonly used to refer to the city in the pre-modern period was '''Keishi''' (京師), meaning "metropolis" or "capital". The city suffered extensive destruction in the [[Ōnin War]] of 1467-1477, and did not really recover until the mid-16th century. Battles between samurai factions spilled into the streets, and came to involve the court nobility (''[[kuge]]'') and religious factions as well. Nobles' mansions were transformed into fortresses, deep trenches dug throughout the city for defense and as firebreaks, and numerous buildings burned. The city has not seen such widespread destruction since. There was some consideration by the [[United States]] of targeting Kyoto with an [[atomic bomb]] at the end of [[World War II]] because, as an intellectual center of Japan, it had a population "better able to appreciate the significance of the weapon." <ref>Wyden, Peter. (1984). ''Day One: Before Hiroshima and After'', page 196.</ref> In the end it was decided to remove the city from the list of targets due to the insistence of [[Henry L. Stimson]], Secretary of War in the Roosevelt and Truman administrations. The city was largely spared from conventional bombing as well, although small-scale air raids did result in casualties. As a result, Kyoto is one of the few Japanese cities that still has an abundance of prewar buildings, such as the traditional townhouses known as ''[[machiya]]''. However, modernization is continually breaking down the traditional Kyoto in favor of newer architecture, such as the [[Kyoto Station]] complex. Kyoto became a [[city designated by government ordinance]] on [[September 1]], [[1956]]. In 1997, Kyoto hosted the conference that resulted in the [[Kyoto Protocol|protocol]] on [[greenhouse gas]] emissions that bears the city's name. --> == ယဉ်ကျေးမှု == ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရှေးမြို့တော်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည့် ကျိုတိုမြို့သည် ကံကောင်းထောက်မစွာပဲ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] အတွင်း [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟီရိုရှီးမား]]နှင့် [[နာဂါစာကီမြို့|နာဂါစာကီ]]ကဲ့သို့ ဗုံးကျဲဖျက်ဆီးခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ကျိုတိုမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ရှေးမူရှေးဟန်များကို အကောင်းဆုံး ထိန်းသိမ်းနိုင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဘုရားကျောင်းနှင့် နတ်ကွန်း ၂၀၀၀ ခန့်၊ နန်းတော်၊ ပန်းခြံနှင့် အခြား ရှေးရိုးဟန် အဆောက်အအုံ အများအပြားကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထို့အပြင် သာသနာရေးအချက်အချာမြို့ဖြစ်သည်။ တန်ဆောင်းကျောင်းကြီးများမှာ ကြီးမားခန့်ညားသော သစ်ပင်ကြီးများအကြား၌ မြေခုံအဆင့်ဆင့်နှင့် တင့်တယ်စွာ တည်ရှိကြသည်။ ယင်းတို့အနက် ဘုရားကျောင်းတစ်ခုမှာ ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြီးဆုံးသော သစ်အဆောက်အအုံကြီးဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကရ အဆောက်အအုံမှာ ဂျပန်မင်းများ စံပျော်ခဲ့သော နန်းတော်ကြီးနှင့် နီဂျိုရဲတိုက်ကြီးဖြစ်သည်။ ထိုရဲတိုက်ကြီးမှာ ၁၅ ရာစု၊ စံပြဗိသုကာလက်ရာ ဖြစ်သည်။ ကျိုတိုမြို့တွင် တက္ကသိုလ်နှစ်ခုရှိသည်။ ခေတ်မှီ စက်ရုံအလုပ်ရုံများ မရှိချေ။ ပိုးထည်၊ [[ကြွေထည်]]၊ ပန်းထိမ်၊ ပန်းပု စသော လက်မှုလုပ်ငန်းများကိုသာ လုပ်ကိုင် ကြသည်။ ထိုလုပ်ငန်းများတွင် အခြားဂျပန်မြို့များက ကျိုတိုမြို့ကို မယှဉ်နိုင်ကြချေ။ ကျိုတို ဆင်ခြေဖုံးတွင် လက်ဖက်ပင် အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးသည်။ ကျိုတိုလက်ဖက်ခြောက်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ သို့သော် ပြည်ပမတင်ပို့ဘဲ နိုင်ငံတွင်း၌သာ သုံးစွဲလေသည်။ နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ကျော် မင်းနေပြည်တော်ဖြစ်ခဲ့ရာမှ မေဂျီဘုရင်လက်ထက်တွင် တိုကျိုသို့ မြို့တော်ပြောင်းလိုက်သည်။ သို့သော်ငြားလည်း ဂျပန်မင်းများသည် ကျိုတိုနန်းတော်ကြီး၌သာလျှင် ဘိသက်ခံလေ့ရှိကြသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျပန်မြို့ကြီးများအနက် ကျိုတိုတစ်မြို့သာလျှင် မဟာမိတ်တို့၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခဲ့လေသည်။ ကျိုတိုလူဦးရေမှာ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၁, ၀၁၈, ၅၃ ဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == ဘုရားကျောင်းများ <gallery> Image:KamigamoJinjya Saiden.jpg|[[Kamigamo Shrine]]<br /> (上賀茂神社) Image:Shimogamo 01.jpg|[[Shimogamo Shrine]]<br /> (下鴨神社) Image:Japan 2006 - Kyoto - Toji u-Pagoda.JPG|[[Tō-ji]] (東寺) Image:Kiyomizudera sakra01.jpg|[[Kiyomizdera]] (清水寺) Image:Saihouji-kokedera02.jpg|[[Saihō-ji]] (西芳寺) Image:Tenryu-Ji Garden.jpg|[[Tenryū-ji]] (天龍寺) Image:Kinkaku3402CBcropped.jpg|[[Kinkaku-ji]] (金閣寺） Image:RyoanJi-Dry garden.jpg|[[Ryōan-ji]] (龍安寺) Image:Nishihonganji4.jpg|[[Nishi Hongan-ji]]<br />(西本願寺) ဪImage:Nijo Castle 1.jpg|[[Nijō Castle]] (二条城) Image:DaigojiKondo3237.jpg|[[Daigo-ji]] (醍醐寺) Image:GinkakujiTemple.jpg|[[Ginkaku-ji]]　(銀閣寺) Image:Ninnaji3.jpg|[[Ninna-ji]] (仁和寺) Image:Kozanji Kyoto Kyoto11s5s4592.jpg|[[Kōzan-ji]] (高山寺) </gallery> ==ပွဲတော်များ== <gallery> Image:Minami Kannonyama Gion Matsuri Yoiyama.jpg|[[Gion Matsuri]] (祇園祭) Image:Aoi-Matsuri-01.jpg|[[Aoi Matsuri]] (葵祭) Image:JidaiMatsuri Gohouren.jpg|[[Jidai Matsuri]] (時代祭) Image:Gozanokuribi Daimonji2.jpg|[[Gozan Okuribi]] (五山送り火) </gallery> == ကိုးကား == {{reflist|2}} [[Category:ကျိုတိုမြို့]] [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]] 00x7r9bef7apeviptwidn9xmwdpw0f0 1030725 1030668 2026-05-10T03:21:21Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-28168-55|~2026-28168-55]] ([[User talk:~2026-28168-55|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030668|1030668]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030725 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" style="margin-left:7px; width: 24em; font-size: 90%; text-align: left;float:right;border:1px solid #D3D3D3; background-color:#F8F8FF; " |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold;" | '''ကျိုတိုမြို့ (京都市)''' |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[File:Kyoto montage.jpg|center|300px]] |-valign="top" | colspan="2" style="text-align: center" |ကျိုတိုမြို့ |-valign="top" |'''ဧရိယာ''' |827.90 km² |-valign="top" |'''လူဦးရေ''' |1,465,917 (2008) |-valign="top" |'''ဝက်ဆိုက်''' |[http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/index.html City of Kyoto] |} '''ကျိုတိုမြို့''' (京都) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] ဟွန်ရှူးကျွန်း အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်း မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁ သန်းခွဲခန့် ရှိပြီး ဂျပန်၏ မြို့တော်ဟောင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြို့သည် ဂျပန်ယဉ်ကျေးမှု စတင်ထွန်းကားရာ မြို့ဖြစ်သည်။ "အရှေ့ဖျား ရောမမြို့တော်" ဟုလည်း တွင်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စတုတ္ထအကြီးဆုံးမြို့ကြီးဖြစ်၍ ၇၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၆၈ ခုနှစ်တိုင် မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်၌ အလှဆုံးသော မြို့ကြီးတစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်း အနုပညာ၏ လက်ရာဖြစ်သော အဆောက်အုံကြီးများ၊ လှပသော ပန်းဥယျာဉ်များ၊ ဘုံအဆင့်ဆင့်ရှိသော စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းကန်တန်ဆောင်းကြီးများဖြင့် သိုက်မြိုက်တင့်တယ်လှသော မြို့ကြီးဖြစ်သည်။ အဆောက်အအုံနှင့် လမ်းများတည်ဆောက်ထားပုံမှာ တရုတ်ဆန်သည်။ လမ်းမကြီးများမှာ ဖြူးဖြောင့်ကျယ်ဝန်းပြီး တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထောင့်မှန်ကျကျ ဖြတ်လျက် ရှိလေသည်။ <!-- == သမိုင်း == [[Image:Kyoto-map-c1940-after-Maraini.jpg|thumb|left|160px|]] Although [[archaeology|archaeological]] evidence places the first human settlement on the islands of Japan to approximately [[10,000 BC]], relatively little is known about human activity in the area before the 6th century AD. During the 8th century, when the powerful [[Buddhist]] clergy became involved in the affairs of the Imperial government, the [[Emperor]] chose to relocate the capital to a region far from the Buddhist influence. [[Emperor Kammu]] selected the village of Uda, at the time in the Kadono district of [[Yamashiro Province]], for this honor.<ref>Kyoto Exhibitors' Association (1910) ''Kyoto'' Kyoto Exhibitors' Association of the Japan-British exhibition, Kyoto, p. 3 [http://worldcat.org/oclc/1244391 OCLC 1244391]</ref> The new city, '''[[Heian-kyō]]''' (平安京 "tranquility and peace capital"), became the seat of Japan's imperial court in 794, beginning the [[Heian period]] of [[Japanese history]], named after Chinese word for capital city, ''jingdu'' (京都). In Japanese, the city has been called '''Kyo''' (京), '''Miyako''' (都) or '''Kyo no Miyako''' (京の都). In the 11th century, the city was renamed Kyoto ("capital city").<ref>Lowe, John. (2000). ''Old Kyoto: A short Social History,'' p. x.</ref> Kyoto remained Japan's capital until the transfer of the government to [[Edo]] in 1868 at the time of the [[Meiji Restoration|Imperial Restoration]]. (Some believe that it is still a legal capital: see [[Capital of Japan]].) After [[Edo]] was renamed [[Tokyo]] (meaning "Eastern Capital"), Kyoto was known for a short time as '''Saikyo''' (西京 ''Saikyō'', meaning "Western Capital"). An obsolete spelling for the city's name is '''Kioto'''; it was formerly known to the West as '''Meaco''' or '''Miako''' ({{lang-ja|都}}; miyako, meaning "the seat of Imperial palace" or "capital".). Another term commonly used to refer to the city in the pre-modern period was '''Keishi''' (京師), meaning "metropolis" or "capital". The city suffered extensive destruction in the [[Ōnin War]] of 1467-1477, and did not really recover until the mid-16th century. Battles between samurai factions spilled into the streets, and came to involve the court nobility (''[[kuge]]'') and religious factions as well. Nobles' mansions were transformed into fortresses, deep trenches dug throughout the city for defense and as firebreaks, and numerous buildings burned. The city has not seen such widespread destruction since. There was some consideration by the [[United States]] of targeting Kyoto with an [[atomic bomb]] at the end of [[World War II]] because, as an intellectual center of Japan, it had a population "better able to appreciate the significance of the weapon." <ref>Wyden, Peter. (1984). ''Day One: Before Hiroshima and After'', page 196.</ref> In the end it was decided to remove the city from the list of targets due to the insistence of [[Henry L. Stimson]], Secretary of War in the Roosevelt and Truman administrations. The city was largely spared from conventional bombing as well, although small-scale air raids did result in casualties. As a result, Kyoto is one of the few Japanese cities that still has an abundance of prewar buildings, such as the traditional townhouses known as ''[[machiya]]''. However, modernization is continually breaking down the traditional Kyoto in favor of newer architecture, such as the [[Kyoto Station]] complex. Kyoto became a [[city designated by government ordinance]] on [[September 1]], [[1956]]. In 1997, Kyoto hosted the conference that resulted in the [[Kyoto Protocol|protocol]] on [[greenhouse gas]] emissions that bears the city's name. --> == ယဉ်ကျေးမှု == ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရှေးမြို့တော်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည့် ကျိုတိုမြို့သည် ကံကောင်းထောက်မစွာပဲ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] အတွင်း [[ဟီရိုရှီးမားမြို့|ဟီရိုရှီးမား]]နှင့် [[နာဂါစာကီမြို့|နာဂါစာကီ]]ကဲ့သို့ ဗုံးကျဲဖျက်ဆီးခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ကျိုတိုမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ရှေးမူရှေးဟန်များကို အကောင်းဆုံး ထိန်းသိမ်းနိုင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဘုရားကျောင်းနှင့် နတ်ကွန်း ၂၀၀၀ ခန့်၊ နန်းတော်၊ ပန်းခြံနှင့် အခြား ရှေးရိုးဟန် အဆောက်အအုံ အများအပြားကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထို့အပြင် သာသနာရေးအချက်အချာမြို့ဖြစ်သည်။ တန်ဆောင်းကျောင်းကြီးများမှာ ကြီးမားခန့်ညားသော သစ်ပင်ကြီးများအကြား၌ မြေခုံအဆင့်ဆင့်နှင့် တင့်တယ်စွာ တည်ရှိကြသည်။ ယင်းတို့အနက် ဘုရားကျောင်းတစ်ခုမှာ ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြီးဆုံးသော သစ်အဆောက်အအုံကြီးဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကရ အဆောက်အအုံမှာ ဂျပန်မင်းများ စံပျော်ခဲ့သော နန်းတော်ကြီးနှင့် နီဂျိုရဲတိုက်ကြီးဖြစ်သည်။ ထိုရဲတိုက်ကြီးမှာ ၁၅ ရာစု၊ စံပြဗိသုကာလက်ရာ ဖြစ်သည်။ ကျိုတိုမြို့တွင် တက္ကသိုလ်နှစ်ခုရှိသည်။ ခေတ်မှီ စက်ရုံအလုပ်ရုံများ မရှိချေ။ ပိုးထည်၊ [[ကြွေထည်]]၊ ပန်းထိမ်၊ ပန်းပု စသော လက်မှုလုပ်ငန်းများကိုသာ လုပ်ကိုင် ကြသည်။ ထိုလုပ်ငန်းများတွင် အခြားဂျပန်မြို့များက ကျိုတိုမြို့ကို မယှဉ်နိုင်ကြချေ။ ကျိုတို ဆင်ခြေဖုံးတွင် လက်ဖက်ပင် အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးသည်။ ကျိုတိုလက်ဖက်ခြောက်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ သို့သော် ပြည်ပမတင်ပို့ဘဲ နိုင်ငံတွင်း၌သာ သုံးစွဲလေသည်။ နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ကျော် မင်းနေပြည်တော်ဖြစ်ခဲ့ရာမှ မေဂျီဘုရင်လက်ထက်တွင် တိုကျိုသို့ မြို့တော်ပြောင်းလိုက်သည်။ သို့သော်ငြားလည်း ဂျပန်မင်းများသည် ကျိုတိုနန်းတော်ကြီး၌သာလျှင် ဘိသက်ခံလေ့ရှိကြသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျပန်မြို့ကြီးများအနက် ကျိုတိုတစ်မြို့သာလျှင် မဟာမိတ်တို့၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခဲ့လေသည်။ ကျိုတိုလူဦးရေမှာ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၁, ၀၁၈, ၅၃ ဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပုံများ == ဘုရားကျောင်းများ <gallery> Image:KamigamoJinjya Saiden.jpg|[[Kamigamo Shrine]]<br /> (上賀茂神社) Image:Shimogamo 01.jpg|[[Shimogamo Shrine]]<br /> (下鴨神社) Image:Japan 2006 - Kyoto - Toji Pagoda.JPG|[[Tō-ji]] (東寺) Image:Kiyomizudera sakra01.jpg|[[Kiyomizu-dera]] (清水寺) Image:Saihouji-kokedera02.jpg|[[Saihō-ji]] (西芳寺) Image:Tenryu-Ji Garden.jpg|[[Tenryū-ji]] (天龍寺) Image:Kinkaku3402CBcropped.jpg|[[Kinkaku-ji]] (金閣寺） Image:RyoanJi-Dry garden.jpg|[[Ryōan-ji]] (龍安寺) Image:Nishihonganji4.jpg|[[Nishi Hongan-ji]]<br />(西本願寺) Image:Nijo Castle 1.jpg|[[Nijō Castle]] (二条城) Image:DaigojiKondo3237.jpg|[[Daigo-ji]] (醍醐寺) Image:GinkakujiTemple.jpg|[[Ginkaku-ji]]　(銀閣寺) Image:Ninnaji3.jpg|[[Ninna-ji]] (仁和寺) Image:Kozanji Kyoto Kyoto11s5s4592.jpg|[[Kōzan-ji]] (高山寺) </gallery> ==ပွဲတော်များ== <gallery> Image:Minami Kannonyama Gion Matsuri Yoiyama.jpg|[[Gion Matsuri]] (祇園祭) Image:Aoi-Matsuri-01.jpg|[[Aoi Matsuri]] (葵祭) Image:JidaiMatsuri Gohouren.jpg|[[Jidai Matsuri]] (時代祭) Image:Gozanokuribi Daimonji2.jpg|[[Gozan Okuribi]] (五山送り火) </gallery> == ကိုးကား == {{reflist|2}} [[Category:ကျိုတိုမြို့]] [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ]] 1qs24595yojqo6na32nz3s8dlzcd0y3 0 8820 1030667 950732 2026-05-09T14:16:39Z Harbahadu 142436 မကောင်းကြောင်း 1030667 wikitext text/x-wiki '''ဂေါ်ရခါးလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''နေပါလီ''' ({{lang-en|Gurkhas}}; {{lang-ne|गोर्खा}}; {{IPAc-en|ˈ|ɡ|ɜr|k|ə}} {{IPAc-en|ˈ|g|ʊər|k|ə}}) သည် မြန်မာပြည်၌ မှီတင်နေထိုင်‌သော နီပေါနွယ်ဖွား လူမျိုးစုအားလုံးကိုဆိုလိုသည်။ ရှေးကာလကပင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်များတွင် စုဆောင်းဖွဲ့စည်း၍ ဂေါ်ရခါးတပ်ဟူ၍ သီးခြားထူထောင်ခဲ့သည်။ {{Infobox ethnic group | group = နေပါလီလူမျိုး (Burmese Gurkha) | image =Burmesegurkha.jpg | image_caption = ကလောမြို့မှ ဂေါ်ရခါးလူမျိုး ကလေးငယ်တစ်ဦး | native_name = ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ | population = ၁၀၀,၀၀၀ – ၁၅၀၀,၀၀ (ထင်မှတ်ချက်အရ) | popplace = [[မန္တလေးတိုင်း]]၊[[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]][[စစ်ကိုင်းတိုင်း]][[ရန်ကုန်တိုင်း]][[ကယားပြည်နယ်]] | languages = နီပါလီ၊[[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]](အများစု) | related = [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ် လူမျိုးများ]] }} ဂေါ်ရခါးများတွင် ခူကူရီးခေါ် လေးလံသော ဓားကောက်ကို ဆောင်ထားလေ့ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်တွင် ဂေါ်ရခါး အရပ်သားများ နေထိုင်ကြသည်။ နွားမွေးခြင်း၊ နွားနို့နှင့် ဒိန်ခဲထောပတ် ပြုလုပ်ခြင်း၊ သီးနှံစိုက်ပျိုးခြင်း၊ မုန့်ပဲသရေစာ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးလေ့ရှိသည်။<ref>{{Cite Encyclopedia of Hla Tha Mein|title=ဂေါ်ရခါးလူမျိုး}} </ref><ref name=":0"> [http://daboshaumedia.blogspot.com/2013/09/blog-post_6058.html မြန်မာ နိုင်ငံတွင် ဟိန္ဒူ ၊ ဂေါ်ရခါး ပထမဆုံး ဝါဆိုသင်္ကန်းကပ်ပွဲ ကျင်းပ - သပြတ္အူမီဒီယာၾကီး<!-- Bot generated title -->]</ref> ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၁သိန်းခွဲးနီးပါး ရှိပြီး ယခု ဂေါ်ရခါး အများစုသည် မိုးညှင်း၊မိုးကောင်း၊ မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ နမ္မတီး၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ ပြင်ဦးလွင်၊ မိုးကုတ်၊ တမူး၊ ကလေးမြို့၊ တောင်ကြီး နှင့် နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများသည် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး၊ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်း၊ လွတ်လပ်ရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု သမိုင်းများတွင် စွန့်စွန့်စားစားပါဝင်ခဲ့သည်။ [[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]] ရရှိသော [[ဆာ့ခ်ဗဟာဒူးရွိုင်း၊ (အောင်ဆန်းသူရိယ)|ဆာ့ခ်ဗဟာ ဒူးရွိုင်း]] (ကြည်း ၀၁၉၁၄) သည် ဂေါ်ရခါး စစ်သည်တော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == ဂေါ်ရခါးလူမျိုးအများစုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် နီပေါနှင့် မြန်မာဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။ ဂေါ်ရခါးလူမျိုး ၆၀ % သည် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] နှင့် ၄၀ % သည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။<ref name=":0" /> == ပညာရေး== ဂေါ်ရခါးလူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးတွင် အလွန်အရေးပါပြီး မြန်မာပြည်တွင် အဆင့်မြင့် (ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ၊ အင်ဂျင်နီယာ သို့မဟုတ် ပါရဂူဘွဲ့) ဒီဂရီရရှိသူများ၏ အချိုးအစား မြင့်မားသောဝေစုကို ကိုယ်စားပြုပါသည်။<ref>https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795</ref> == ထင်ရှားသော ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ == * အောင်ဆန်းသူရိယ [[ဆာ့ခ်ဗဟာဒူးရွိုင်း၊ (အောင်ဆန်းသူရိယ)|ဆာ့ခ်ဗဟာဒူးရွိုင်း]] - မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အမြင့်မားဆုံးဖြစ်သော သူရဲကောင်း ဘွဲ့တံဆိပ်ရရှိသူ * ဗိုလ်ကြီး ဘီပီပါရ်ဒန်း * ဗိုလ်ကြီး ချာဘီလားသားပါး * ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ဇေယျကျော်ထင် သူရ လက်ချ်မန်ရိုင်း * [[ဆွတ်ဗဟာဒူး|ဗဟာဒူး]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဂန္ထဝင်ဘောလုံးတိုက်စစ်မှူး * ပါမောက္ခအတ္တာဆင်း - မန္တလေးတက္ကသိုလ် ဓာတုဗေဒဌါနကို တည်ထောင်သူတစ်ဦး *ချယ်ရီမြေမောင်တင်ထွန်း - စာရေးဆရာ *ငြိမ်းသဇင် - မြန်မာ့ဂုဏ်ဆောင် တိုက်ကွမ်ဒိုကစားသမား *အီစိုး - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးတိုက်စစ်မှူး၊ လာအိုကလပ် Young Elephants ၏ တိုက်စစ်မှူး *သုဓမ္မသိင်္ဂီ ဒေါ်ကာလဝတီ (ခ) ဒေါ်စန်းစန်း == ကိုးကား == {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:နီပေါနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] kk6wjcztcha9aftrjcx0tj9h6gnc7cy 0 12513 1030728 847350 2026-05-10T03:27:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030728 wikitext text/x-wiki {{Infobox လူ | အမည် = တတ်ပရာနန်ဒမ် အာနန္ဒာ ခရှစ်နန် | ပုံ = | caption = | အမည်ရင်း = | အမည်ကွဲ = | မွေးရက် = ၁၊၄၊၁၉၃၈ | ဌာနေ = | သေရက် = | နိုင်ငံသား = | လူမျိုး = | ပညာ = | လုပ်ငန်း = | ကြွယ်ဝမှု = အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇.၆ ဘီလျံ (၂၀၁၀) | မွေးဖွားရာ = [[ကွာလာလမ်ပူမြို့]]၊ [[မလေးရှား]]။ | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | တွဲဖက် = | သားသမီး = ၃ ဦး | မိဘ = | လက်မှတ် = | ဝက်ဘ်ဆိုက် = }} တတ်ပရာနန်ဒမ် အာနန္ဒာ ခရှစ်နန် (၁၉၃၈ ခုနှစ်ဖွား) သီရိလင်္ကာတမီးလူမျိုး၊ မလေးရှား စီးပွားရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး စာနာကူညီတတ်သူဖြစ်သည်။ သူ့ကို တက်ခ် ဟု နာမည်ပြောင်ခေါ်ကြပြီး Forbes ၏ အချမ်းသာဆုံးလူများ နောက်ဆုံးစာရင်းအရ လက်ရှိငွေကြေးပမာဏ ရ.၆ ဘီလျံဒေါ်လာဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် Robert Kuok နှင့် Ng Teng Fong တို့နောက် အချမ်းသာဆုံး အမှတ် ၃ ဖြစ်၍ ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး အမှတ် ၁၁၉ ဖြစ်သည်။ သူသည် လူသိရှင်ကြားဖြစ်မှုများကို ရှောင်ရှားလေ့ရှိပြီး သူ့လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသမျှမလုပ်ဘဲ လျှို့လျှို့ဝှက်ဝှက် ရိုးရိုးကုပ်ကုပ်သာ နေသူအဖြစ် လူသိများသည်။ == ငယ်ဘဝ == အာနန္ဒာ ခရှစ်နန် ကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ကွာလာလမ်ပူမြို့ရှိ “Little India”ဟု ခေါ်သော Brickfields တွင် တမီးမိဘနှစ်ပါးက မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ကွာလာလမ်ပူ Brickfields ရှိ Vivekananda တမီးကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး Victoria Institution ကိုပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် Colombo Plan စကော်လာဖြင့် ဩစတျေးလျနိုင်ငံ မဲလ်ဘုန်းတက္ကသိုလ်တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူးတန်း)ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သူသည် မဲလ်ဘုန်းမြို့ ဆင်ခြေဖုန်းဖြစ်သော Hawthorn တွင်နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၌ စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ မာစတာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ == စီးပွားရေး == ခရှစ်နန် ၏ပထမဆုံး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသည် MAI Holdings ၏ ကွာလာလမ်ပူအတိုင်ပင်ခံဖြစ်သည်။ တိုင်းပြည်အများအပြားတွင် ရေနံတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်း၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမည်ဖြစ်သော Exoil ကုန်သွယ်မှုများကို ထိန်းချုပ်ရခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် (မလေးရှားနိုင်ငံ၌) လောင်းကစားအသိုင်းအဝိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ နှစ်ဦးပိုင်းများတွင် မာတီမီဒီယာပြိုင်ပွဲများအဖြစ်သို့ရောက်အောင် ပြောင်းလဲမှုအမျိုးမျိုးကို သူ စလုပ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိအားဖြင့် သူသည် ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းများ၊ Astro ဂြိုဟ်တုတယ်လီဗေးရှင်း၊ အာကာသ (MEASAT)၊ သင်္ဘောလုပ်ငန်းများ (Bumi Armada)၊ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးများ (Maxis နှင့် Aircel) တို့တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည်။ သူ့ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းဖြစ်သော Usaha Tegas Sdn.Bhd မှ တဆင့် စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ခြင်း (Powertek)၊ လောင်းကစားခြင်း (Pan Malaysian Pools)၊ အပန်းဖြေရိပ်သာများ (Tropical Island နှင့် Tanjong Golden Billage (TVG)) တို့ လက်အောက်ခံပါဝင်သည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ထိ်န်းချုပ်ထားသော Tanjong Public လိမိတက် ကုမ္ပဏီတွင်လည်း ပိုင်ဆိုင်မှုများရှိထားသည်။ == မာလ်တီမီဒီယာလုပ်ငန်းများ == ၁၉၈၀ နှစ်လည်ပိုင်းတွင် Bob Geldof ၏ Live Aid ပွဲကို ကူညီစီစဉ်ပေးခြင်းအားဖြင့် ဤလုပ်ငန်းကို ပထမဆုံးကျွမ်းဝင်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ နှစ်စောပိုင်းတွင် သူသည် ယခုအခါ သတင်းနှင့်ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ ၂ ခုဖြစ်သည့် Maxis Communication နှင့် MEASAT Broadcast Network System တို့ပါဝင်နေပြီဖြစ်သော မာလ်တီမီဒီယာအင်ပိုင်ယာကြီးကို စတည်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အခြေအနေကို ဖော်ပြသည့် ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တု ၃ ခုပါရှိခဲ့သည်။ သူသည် တိုင်းပြည်တွင် အကြီးဆုံးဆယ်လူလာဖုန်း ကုမ္ပဏီဖြစ်သည့် Maxis Communication ၏ ၄၆%ကို British Telecom နှင့် AT&T မှ မီလျံဒေါ်လာ ၆၈၀ ဖြင့် ဝယ်ယူအောင်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး သူ၏မြှုပ်နှံမှုကို ရ၀% အထိတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ Maxis တွင် ကုမ္ပဏီခွဲပေါင်း ၁၀ သန်းကျော်ရှိပြီး မလေးရှားနိုင်ငံဈေးကွက် ၄၀%ဝန်းကျင်ကို ရယူထားသည်။ လက်ရှိတွင် Maxis သည် Aircel နှင့် Tamil Nadu တို့၏ အကြီးဆုံး ဆယ်လူလာဖုန်းကုမ္ပဏီများကို ရရှိထားပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံအပိုင်းများသို့ ဖြန့်ကျက်ထားသည်။ Maxis က အင်ဒိုနီးရှားဆယ်လူလာဖုန်း ကုမ္ပဏီများကိုပါ ဝယ်ယူ၍ တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်ရန် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းလျက်ရှိသည်။ Astro နှင့် အိန္ဒိယ၏ Sun Network တို့အကြား သဘောတူညီမှုအရ သူသည် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပနိုင်ငံများတွင် အိန္ဒိယဈေးကွက်ကို ဦးတည်၍ Tamil diaspora ကို အဓိကထားသော တီဗီချယ်နယ်လ်တစ်ခုကို ထုတ်လွှင့်ရန် စီစဉ်သည်။ ဝက်ဘ် စာမျက်နှာများကို အခြေခံသည့် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်နိုင်သော တီဗီဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ရန်လည်း စီစဉ်လျက်ရှိသည်။ Ananda Krishnan သည် TVB.com နှင့် Shaw ညီအစ်ကိုများ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးတွင်လည်း ပိုင်ဆိုင်မှုများရှိသည်။ == အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ == * [http://www.telegraph.co.uk/finance/markets/2790027/Malaysian-billionaire-Ananda-Krishnan-bails-out-Johnston-Press.html Malaysian billionaire Ananda Krishnan bails out Johnston Press] * [http://www.pr-inside.com/malaysia-and-singapore-asian-nations-of-r700593.htm Malaysia and Singapore: Asian Nations of Economic Success by Globalization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906162145/http://www.pr-inside.com/malaysia-and-singapore-asian-nations-of-r700593.htm |date=6 September 2008 }} * [http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/leisure/article3867841.ece Malaysian Tycoon Ananda Krishnan reaps £120m from sale of Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110612074358/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/leisure/article3867841.ece |date=12 June 2011 }} * [http://www.stateless.freehosting.net/AnandaKrishnanMalaysianBusiness.htm “Monkey” Business in Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100715124655/http://www.stateless.freehosting.net/AnandaKrishnanMalaysianBusiness.htm |date=15 July 2010 }} * [http://sub.adoimagazine.com/blog/index.php/tag/ananda-krishnan/ WHEN TWO MEDIA TITANS CLASH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919054657/http://sub.adoimagazine.com/blog/index.php/tag/ananda-krishnan/ |date=19 September 2008 }} * [http://competitivemalaysia.blogspot.com/2005/11/ananda-krishnans-empire-missing-link.html Ananda Krishnan's empire missing link] * [http://books.google.lk/books?id=MrBi0ghiZN0C&pg=RA1-PA62&lpg=RA1-PA62&dq=ananda+krishnan+jaffna&source=web&ots=-Q0K5awa8z&sig=6aqlEWLyZfJ8aoQfUHwklVJvE9c&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=9&ct=result Ananda Krishnan] * [http://www.networkmalaysia.com/subtitle/article_anandak.htm Ananda Krishnan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121051414/http://www.networkmalaysia.com/subtitle/article_anandak.htm |date=21 November 2008 }} * [http://www.indianmalaysian.com/indian_06-06_anandakrishnan.html T. Ananda Krishnan] * [http://www.cyberwit.net/wignesan.htm]{{Dead link|date=May 2026 }} (Article on T. Ananda Krishnan in ''Rama and Ravana at the Altar of Hanuman: on Tamils, Tamil Literature & Tamil Culture'' - related to an interview in Malaysian Business Magazine - by T. Wignesan) [[Category:သန်းကြွယ်သူဌေးများ]] {{Lifetime|၁၉၃၈| |}} g5xrnzt5ra8oanvt4m7n6h0jnb1ctfh 0 14254 1030752 701251 2026-05-10T05:54:09Z ~2026-28172-04 142455 /* ရှေးဟောင်းဂရိနိုင်ငံ */ 1030752 wikitext text/x-wiki ဒီမိုကရေစီဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအာဏာကို ပြည်သူအားလုံး အညီအမျှခွဲဝေရ ယူပိုင်ခွင့်ရှိခြင်းဆိုသည့်သဘောဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကိုယ်စားပြုဒီမိုကရေစီစနစ် (Representative Democracy) သည် ပြည်သူတို့၏ မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ပိုင်ခွင့် (right to vote) ကို အထင်ရှားဆုံးဖော်ထုတ်ပြသနိုင်သည့် ဒီမိုကရေစီစနစ်တစ်ခုဟုဆိုနိုင်သည်။ ==သမိုင်းမတင်မီကာလ== ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံစည်းမျဉ်းအရ အုပ်ချုပ်ခြင်းသည် သီးခြားစီဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး လွန်ခဲ့သည့် ဘီစီ ၅၀၈၊ ရှေးဟောင်း အေသင်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် စတင်ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ အစိုးရပုံစံကို ၅ ရာစုလောက်ကတည်းက ကမ္ဘာ့နေရာအတော်များများတွင် တွေ့နေရပြီဟုဆိုနိုင်သည်။ ဒီမိုကရေစီကို လူမျိုးနွယ်စု (tribe) များစတင်ဖွဲ့စဉ်းမိစဉ်ကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။ ရှေးဦးဒီမိုကရေစီ (primitive democracy) သို့မဟုတ် လူမျိုးစုနွယ်အလိုက်စုဖွဲ့မှု (tribalism) သည် ကျေးရွာလူနေမှုအဆင့်မှစတင်ခဲ့သည်။ ကျေးရွာသူ ရွာသားတို့သည် ကျေးရွာအတွင်း ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရသည့် ပြဿနာမှန်သမျှကို ရွာခေါင်းဆောင်၏ရှေ့မှောက်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင်ဖြေရှင်းခြင်းပြုကြသည်။ ထိုသို့စုဝေးဖြေရှင်းရာတွင် ကျေးရွာအုပ်စုအတွင်းမှ သက်ကြီးရွယ်အိုများက ဝင်ရောက်အကြံပြုကြခြင်းဖြင့် စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှုသဘောတရားကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်းကကြီးလာပြီး ကျေးရွာမှသည် မြို့ပြအသွင်ဆောင်လာသည်။ မြို့ပြအစိုးရများ အလျှိုလျှိုပေါ်လာသည့်အခါတွင် ဘုရင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် (monarchy)၊ သက်ဦးဆံပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် (tyranny) နှင့် အထက်တန်းလွှာမှူးမတ်မျိုးနွယ်များအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် (aristocracy) တို့ပေါ်လာကြသည်။ ဒီမိုကရေစီအစ ဂရိတို့ကဟုဆိုနိုင်သည်။ ဂရိတို့သည် အီဂျစ်နှင့် အရှေ့ပိုင်းအုပ်ချုပ်မှုတို့ကို အတုယူပြီး အကောင်းဆုံး အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်ဟုဆိုရမည်။ ဘေဘီလိုးနီးယားမတိုင်မီ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားခေတ်နှင့် ဆူမားရီးယန်းခေတ်ကဗျာရှည်ကြီးများတွင် ရှေးဦး ဒီမိုကရေစီသဘောတရားများကိုတွေ့ရှိရကြောင်း Thorkild Jacobsen ကဖော်ထုတ်ခဲ့ဖူးသည်။ သူက ထိုရှေးဟောင်း ကဗျာများတွင် အဆုံးစွန်ဆုံးကျင့်သုံးနိုင်သည့်အာဏာမျိုးသည် နိုင်ငံသား ယောက်ျားများ အပေါ်တွင်ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ အစိုးရသည် အာဏာရှိသော်လည်း ထိုအာဏာကို အပြည့်အဝကျင့်သုံးနိုင်သည်အထိ မဖြစ်သေးဘဲ ခပ်လျှော့လျှော့ အနေအထားတွင်သာရှိသေးသည်။ ဆူမာရီးယန်းဘုရင် Gilgamesh တို့လက်ထက်လောက်အထိ သက်ဦးဆံပိုင် အာဏာမျိုးကို မကျင့်သုံးသေးကြောင်းတွေ့ရသည်။ အကြွင်းမဲ့အာဏာကို ချုပ်ကိုင်သူများမှာ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားမင်း များလက်ထက်လောက်မှစတင်ခဲ့သည်။ အဓိကမြို့ပြနိုင်ငံကြီးများ ပေါ်လာသည့်အခါတွင် မြို့တော်ကောင်စီတွင် လူကြီးများ သာမက လူငယ်အဖွဲ့များလည်း ပါဝင်လာရသည်။ ထိုလူငယ်များသည် လွတ်လပ်သူများ (ကျေးကျွန် မဟုတ်သူများ) နှင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ရှိသူများဖြစ်ရသည်။ မြို့တော်ကောင်စီဝင်များသည် အဓိကကျသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် ပါဝင်အကြံပြုဆုံးဖြတ်ခြင်းများပြုကြရသည်။ အထူးသဖြင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စများတွင်ဖြစ်သည်။ ==အိန္ဒိယလူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်း== အစောဆုံး ဒီမိုကရေစီနည်းကျ အုပ်ချုပ်ပုံစနစ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်တွေ့ရသည်။ သံဃာ(sanghas) နှင့် ဂဏ(ganas) ခေါ်အဖွဲ့အစည်းများတွင် စတင်တွေ့ရှိရသည်။ ခရစ်မတိုင်မီ ၆ ရာစုလောက်ကတည်းက စတင်ထွန်းကားနေပြီး အချို့နေရာများ တွင် ၄ ရာစုလောက်အထိ တည်တန့်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ အိန္ဒိယသို့ အလက်ဇန္ဒားဘုရင်ကျူးကျော် ဝင်ရောက်ခဲ့စဉ်က ဂရိသမိုင်းပညာရှင် ဒိုင်ယာဒေါရပ်စ်သည် အိန္ဒိယတွင် လွတ်လပ်သော ဒီမိုကရေစီအစိုးရစနစ်များ ပေါ်ထွန်းနေပြီဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်ကိုတွေ့ရသည်။ ခေတ်သစ်ပညာရှင်များက ဒီမိုကရေစီဆိုသည့် စကားလုံးသည် ခရစ်မပေါ်မီ ၃ ရာစုလောက်ကတည်းကပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဒီမိုကရေစီဝေါဟာရသည် (သဘောတရားပိုင်း) အဆင့်အတန်း နိမ့်ကျမှု ခံစားခဲ့ရပြီး လူတစ်စုတစ်ဖွဲ့က မည်မျှပင် အုပ်ချုပ်ပစေကာမူ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ နိုင်ငံများကိုလည်း ဒီမိုကရေစီဟုရဆိုလိုနိုင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ခဲ့ရသည်။ ဂဏအဖွဲ့အစည်းများတွင် ဘုရင်စနစ်ကိုကျင့်သုံးကြသည်။ ရာဇာ (raja - ရာဂျာ) ဟုခေါ်သည့် ဘုရင်များက ညီလာခံတွင် စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ပေးရသည်။ ညီလာခံကို ပုံမှန်ကျင်းပလေ့ရှိပြီး အနည်းဆုံး ပြည်နယ်တစ်ခုမှတစ်ဦးတက်ရောက်ရ သည်။ ညီလာခံတက်ခွင့်ရှိသူများမှာ လွတ်လပ်သောသူများ (ကျေးကျွန်မဟုတ်သူများ) ဖြစ်ကြရသည်။ ပြည်နယ်တို့ အရေးကို ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်လေ့ရှိသည်။ ထိုညီလာခံတွင် ဘဏ္ဍာရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကိုလည်း အပြည့်အဝ စီမံခွင့်ရကြသည်။ မည်သည့်အရာရှိမဆို အပြစ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလာလျှင် ညီလာခံ၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လိုက်နာကြရသည်။ ဘုရင်(ရာဇာ) ကို ဂဏဟုခေါ်သည့် ပြည်နယ်ကိုယ်စားပြုကိုယ်စားလှယ်များမှ ရွေးချယ်ကြရပြီး၊ ထိုရွေးချယ်ခံ ရာဇာ များသည် များသောအားဖြင့် မြင့်မြတ်သည့်မျိုးနွယ်များမှဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ဘုရင်သည် ညီလာခံ တက်ရပြီး ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်ခြင်းများအပြင်၊ အခြားပြည်နယ်များမှတက်ရောက်လာကြသည့် ကောင်စီဝင်များကို လက်ခံတွေ့ဆုံကာ ပြောဆိုဆွေးနွေးချက်များကို ကြားနာရသည်။ ==ရှေးဟောင်းဂရိနိုင်ငံ== ဂရိမြို့ပြနိုင်ငံများ၏ ပထမဦးဆုံးဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးအဆောက်အအုံသည် လူမျိုးစုနွယ်အလိုက် အကြီးအကဲ လုပ်သူက အရာရာကို စီမံကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ရခြင်းဖြစ်သည်။ နောင်အခါတွင် ထိုလူမျိုးစုအကြီးအကဲကိုပင် အများသဘောတူ ဘုရင်အဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစပြီး မြို့ပြနိုင်ငံလေးတိုင်းတွင် သမ္မတအုပ်ချုပ် သည့်ပုံစံမျိုးဖြင့် ဘုရင်စနစ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဘုရင်များသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပြည်သူတင်မြှောက်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်ဘဲ သားစဉ်မြေးဆက်အုပ်ချုပ်လာကြ သဖြင့် သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်သဘောမျိုးဆောင်လာကြသည်။ တင်းကျပ်သည့် သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်ကို မကျေနပ် ကြသဖြင့် မှူးမတ်များစုပေါင်းကာ ဘုရင်စနစ်ကို တိုက်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်စနစ်မှ မှူးမတ်တို့အုပ်စိုးသည့်ခေတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ရသည်။ မှူးမတ်များသည် ကြံရည်ဖန်ရည်ကောင်းကြသဖြင့် ဘုရင်ထက် ပြည်သူများက နှစ်သက်သဘောကျခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၇ ရာစုခန့်အထိ ဂရိနိုင်ငံတွင် မှူးမတ်အုပ်စိုးမှုများ ခေတ်စားနေသေးကြောင်းတွေ့ရသည်။ မှူးမတ်များသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဖောက်ပြန်လာကြပြီး အချင်းချင်းအပြိုင်အဆိုင်များမှု၊ မသမာမှုများ၊ အာဏာလုမှုများကြောင့် ပြည်သူတို့ သည် ဘုရင်စနစ်ကိုသာမက မှူးမတ်များအုပ်စိုးသည့်စနစ်ကိုပါ မုန်းတီးရွံ့ရှာလာကြသည်။ မှူးမတ်များ၏ဖိနှိပ်မှုကို ပြည်သူတို့မခံရပ်နိုင်သည့်အဆုံးတွင် တော်လှန်တိုက်ခိုက်မှုများပြုလာသဖြင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဂရိနိုင်ငံတော်အတွင်း ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ မှူးမတ်တို့လက်မှ သာမန်အရပ်သား နန်းလုဘုရင်များ (Tyrants) အလျှိုလျှိုပေါ်လာကြသည်။ မှူးမတ်တို့လက်မှ အာဏာကို အကြမ်းဖက်လုယူပြီး ထီးနန်းသိမ်းပိုက်မှုကို ပြည်သူများက သူရဲကောင်းများသဖွယ်အားပေးချီးမြှောက်ပြီး ယုံကြည်လက်ခံခဲ့ကြသည်မှာ ဘီစီ ၇၀၀ မှ ၅၀၀ အတွင်း နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ခန့်အထိကြခဲ့သည်။ နန်းလုမင်းများသည် ဘုရင်မျိုးနွယ်လည်းမဟုတ်၊ မှူးမတ်တို့နှင့်လည်းမဆိုင်၊ သာမန်အရပ်သားများထဲမှ ပေါ်လာ ခြင်းကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အားနည်းချက်များရှိနေသည်ကတော့ အမှန်ဖြစ်သည်။ အချို့သောနန်းလုမင်းများသည် အလွန်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ကြသဖြင့် ဘုရင်စနစ်နှင့် မှူးမတ်အုပ်ချုပ်မှုစနစ်များထက်ပင် ဆိုးရွားမှုများကို ပြည်သူတို့ ခံစားလာကြရပြန်သည်။ ဆိုးသွမ်းသည့် နန်းလုမင်းများဒဏ်ကို ပြည်သူတို့မခံရပ်နိုင်သည့်အဆုံးတွင် အချင်းချင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုဖြင့် နန်းလုမင်းများ၏အာဏာကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ပြည်သူ့အာဏာကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြ ရုံမျှမက ထိုသို့ ပြည်သူအပေါ်ရက်စက်သောအုပ်ချုပ်သူများကို နန်းလုသတ်ဖြတ်ရခြင်းသည်ပင် မွန်မြတ်သောအလုပ်ဟူ၍ ယူဆလာကြသည်။ နန်းလုမင်းများကို တော်လှန်ခဲ့သည့် ဘီစီ ၆၀၀ နောက်ပိုင်းတွင် ဂရိနိုင်ငံ၌ မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးပုံစံများ ပြောင်းလဲ သွားသည်။ ဂရိအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်တွင် အုပ်စိုးသူမင်းလည်းမရှိ၊ မှူးမတ်လည်းမရှိဘဲ ပြည်သူတို့အချင်းချင်းစုပေါင်း ကာ မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးကို စီမံဆောင်ရွက်ပိုင်ခွင့်ရရှိလာကြသဖြင့် ထိုအချိန်မှစတင်ပြီး ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် စတင်ခဲ့သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ဂရိမြို့ပြနိုင်ငံအများအပြားရှိသဖြင့် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံများလည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူညီကြပေ။ ဂရိမြို့ပြနိုင်ငံ များထဲတွင် ဒီမိုကရေစီအကျဆုံးအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်သည့် စပါတာနှင့် အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံ များအကြာင်းကို လေ့လာထားရန်လိုပေသည်။ ==စပါတာမြို့ပြနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ== ရှေးဟောင်းဂရိနိုင်ငံ၏ အစောပိုင်းကာလတွင် မြို့ပြနိုင်ငံငယ်လေးများသည် နိုင်ငံရေး လွတ်လပ်မှုအားနည်းသေးသည်ဟုဆိုရမည်။ မြို့ပြနိုင်ငံအုပ်ချုပ်သူများကို Poleis ဟုခေါ်ကြပြီး လူနည်းစုကိုယ်စားပြုသည့် အုပ်ချုပ်သူများ လည်းဖြစ်ကြသည်။ ဂရိခေတ်အုပ်ချုပ်ရေးအဆင့်အတန်းတွင် ဒီမိုကရေစီသဘောတရား အထွန်းကားဆုံး မြို့ပြနိုင်ငံ နှစ်ခုမှာ အေသင် (Athens) နှင့် [[စပါတာ|စပါတာ(Sparta)]] မြို့ပြနိုင်ငံများဖြစ်သည်။ စပါတာတို့သည် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှုကို ငြင်းပယ်ကြသည့်အပြင် လူတန်းစားလည်းခွဲခြားကြသဖြင့် ထူဆန်းသည့် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဟုဆိုနိုင်သည်။ စပါတန်အစိုးရသည် နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့ကို လေးမျိုးခွဲခြားထားသည်။ ပထမ အမျိုးအစားမှာ ဘုရင်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ဘုရင်အဖွဲ့တွင် ဘုရင်နှစ်ပါး ပါဝင်ရသည်။ စပါတာဘုရင်နှင့် ဂျီရွန်တီ (Gerontes) ဟုခေါ်သည့် အသက်အရွယ်ကြီးသူများကို ကိုယ်စားပြုရသည့်ဘုရင် (Gerousia) တိုဖြစ်သည်။ တတိယတစ်မျိုးမှာ ဘုရင်ကိုကြီးကြပ်ရသည့် (Ephors) ဖြစ်ပြီး၊ စတုတ္ထတစ်မျိုးမှာ စပါတန်ညီလာခံတက်ရောက်ခွင့်ရသူ များ (Apella) တို့ဖြစ်သည်။ ဘုရင်နှစ်ပါးသည် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ရသူများဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ့်နေရာနှင့်ကိုယ် သီးခြားရပ်တည်ကာ အုပ်စိုးမှုကို ညီညွတ်စွာပြုလုပ်ကြရသည်။ သို့သော် ဘုရင်နှစ်ပါးဖြစ်နေသဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ထိရောက်မှုမရှိဘဲ အားနည်းမှု ကတော့ ရှိနေသည်။ ဘုရင်တို့က တရားစီရင်ရေးကို Gerousia တို့ပါမှ စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ Gerousia အဖွဲ့ဝင်များသည် အသက် ၆၀ ကျော် အရွယ်မှရွေးကောက်ခံပိုင်ခွင့်ရှိကြသည်။ သို့သော်လက်တွေ့တွင်မူ ချမ်းသာသူများ၊ သူကောင်း မျိုးနွယ်ဝင်များ ထဲမှသာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကြသည်ကများသည်။ Gerousia တို့သည် အမှုများတွင် ရှေးဦး ကြားနာမှုများကိုပြုကြရသည်။ Apella များသည် ဒီမိုကရေစီနည်းအကျဆုံး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများဖြစ်သည်။ အသက် ၃၀ ကျော်မှ ညီလာခံတက်ရောက်ခွင့်အတွက် ရွေးချယ်ခံရပြီး Apella သို့မဟုတ် Ephors များဖြစ်ခွင့်ရှိသည်။ သူတို့သည် ညီလာခံ တွင် Gerousia တို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ငြင်းပယ်ပိုင်ခွင့်ရှိသူများဖြစ်သည်။ Ephors တို့ကို စပါတန်ညီလာခံမှ ဘုရင့်ကို ကြီးကြပ်အကြံဉာဏ်ပေးနိုင်စွမ်းရှိမည့် Apella တို့ထဲမှ ၅ ဦးကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အောက်ခြေလူတန်းစားသည်လည်း ဘုရင့်အကြံပေးဖြစ်နိုင်ခွင့်ကို စပါတန်လူ့ဘောင်တွင် တွေ့ရှိရ သည်။ မျိုးနွယ်ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ အောက်ခြေမှတက်လာသည့် နိုင်ငံသားများက ဘုရင့်ကို အကြံပေးနိုင်ရုံမျှမက ဘုရင်ကို မကြိုက်လျှင် ဖြုတ်ချခွင့်ရှိခြင်းသည် စပါတန်ခေတ်အုပ်ချုပ်ရေး၏ ထူးခြားချက်ဟုဆိုနိုင်သည်။ စပါတန်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို တီထွင်သူမှာ ထင်ရှားသည့် ဥပဒေပြုသူ Lycurgus ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၇ ရာစုအလယ် လောက်တွင် စပါတာ၌ ကျေးကျွန်တို့၏ တော်လှန်ရေးတစ်ရပ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူက ကျေးကျွန်များနှင့်ပူးပေါင်းပြီး စပါတာပြန်လည်ပြုပြင်ရေးစနစ်များကို ရေးဆွဲချမှတ်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ နောက်ထပ် ကျေးကျွန်တို့၏ တော်လှန်ရေးတစ်ရပ် ထပ်မံမပေါ်ပေါက်စေရန်အတွက် Lycurgus သည် အဆင့်မြင့် စစ်တပ်နှင့် စစ်မှုထမ်းအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုကို ထူထောင်ကာ ဂရိ မြို့ပြနိုင်ငံများတွင် စပါတာကို အင်အားအတောင့်တင်းဆုံးနိုင်ငံကြီးတစ်နိုင်ငံဖြစ်စေရန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ Lycurgus ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုသည် စပါတာကို အားသာချက် သုံးချက်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ # ပြည်သူများကြားတွင် တန်းတူညီမျှမှုကိုဖြစ်စေခြင်း # စစ်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းထူထောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းနှင့် # စည်းကမ်းရှိရှိ တာဝန်သိသိနေထိုင်တတ်သည့်လူ့ဘောင်တစ်ခုကိုဖြစ်ထွန်းလာစေခြင်း တို့ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် Lycurgus သည် စပါတန်အစိုးရ၏ အဓိကယန္တရားသည် Gerousia နှင့် စေနူa တို့ဖြစ်ပြီး၊ ဘုရင်၏အခန်းကဏ္ဍကို နည်းနိုင်သမျှနည်းအောင် လျှော့ချထားခဲ့သည်။ Lycurgus ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဥပဒေအဖြစ် ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို Great Rhetra ဟုခေါ်သည်။ ကမ္ဘာ့ပထမဦးဆုံး ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေဟူ၍လည်းဆိုနိုင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စပါတာတို့သည် စစ်ရေးတွင် စူပါပါဝါအနေအထားသို့ရောက်လာခဲ့သည်။ ဂရိနိုင်ငံတော်ကြီး တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုတို့အတွက် စံပြုလောက်သည့် ဥပဒေနှင့် ခိုင်မာတောင့်တင်းသည့် စစ်တပ်အင်အားကို စပါတာတို့ ပိုင်ဆိုင်သွားနိုင်ခဲ့ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ စပါတန်တို့က သူတို့ကိုသူတို့ သာတူညီမျှ လူနေမှုဘဝကိုစတင်ထူထောင် နိုင်ခဲ့သူများအဖြစ် ဂုဏ်ယူဝံ့ကြွားခဲ့ကြသည်။ စပါတာတို့ လူနေမှုမြင့်မားရခြင်းသည် ပညာရေးကြောင့်လည်းဖြစ်သည်။ စပါတာပညာရေးစနစ် (agoge) သည်စပါနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဆင်းရဲ ချမ်းသာ မည်သည့်အဆင့်အတန်းရှိသည်ဖြစ်စေ တန်းတူညီမျှ ပညာသင်ကြားခွင့်ရကြခြင်းကြောင့် စိတ်ဓာတ်ရေးရာအရလည်း အတော်လေးမြင့်မားသူများဖြစ်ကြောင်း ဆိုနိုင်သည်။ စပါတန်တို့သည် ခေတ်ပြိုင် သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် ဟီရိုဒိုးတပ်စ်နှင့် ဇီနိုဖုန်းမှသည် အတွေးအခေါ်ပညာ ရှင်များဖြစ်သည့် ပလေတိုနှင့် အရစ္စတိုတယ်တို့အထိ လေးစားကြည်ညိုတန်ဖိုးထားခဲ့ကြသည်။ စပါတန်အမျိုးသမီးများသည် အခြားအမျိုးသမီးများနှင့်မတူ အမွေဆက်ခံပိုင်ခွင့်ရှိခြင်း၊ မိမိကြိုက်နှစ်သက်သူနှင့် လက်ထပ်ခွင့်ရှိခြင်း၊ လွတ်လပ်စွာ ပညာသင်ကြားပိုင်ခွင့်ရှိခြင်းတို့သည် ထိုခေတ်အမျိုးသမီးတို့၏ဘဝတွင် ထူးခြားချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ စပါတန် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းသည် ပြည်သူကို ဘုရင်၏စိုးမိုးချုပ်ကိုင်မှုကြောင့် ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်အားငယ်နေရမည့် စိတ်တွေကိုပယ်စေပြီး ဘုရင်ကိုမကြိုက်လျှင် ဖြုတ်ချခွင့်၊ ပြည်နှင်ခွင့်များရထားသည့် လွတ်လပ်သောပြည်သူများဟု ဆိုနိုင်သည်။ စပါတန်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံတွင် အထက်ပါဒီမိုကရေစီနည်းကျကျစနစ်များ ရှိခဲ့သော်လည်း လူနည်းစုအသိုင်းအဝိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည့်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က အားနည်းချက်လိုဖြစ်နေသည်။ ပထမဦးဆုံးအားနည်းချက်မှာ လွတ်လပ်သည် ဆိုသော်လည်း တစ်ဦးချင်းဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုကိုချုပ်ကိုင်ထားမှုများ ရှိနေကြောင်းတွေ့ရသည်။ Plutarch ဆိုသူက ထိုစဉ်ကတည်းက စပါတာအုပ်ချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဤသို့ဝေဖန်ခဲ့သည်။ "လူတိုင်း မိမိဆန္ဒရှိသည့်အတိုင်း နေထိုင်ခွင့်မရှိ။ စစ်မှုထမ်းချင်သည်ဖြစ်စေ မထမ်းချင်သည်ဖြစ်စေ နိုင်ငံရေးအရ စစ်တပ်သို့သွားကြရသည်"။ ဒုတိယအားနည်းချက်မှာ Gerousia များသည် မိမိတို့အာဏာတည်မြဲရေးနှင့် ဩဇာသက်ရောက်ရေးတို့အတွက် အာဏာကို ချုပ်ကိုင်ကာ အစိုးရအဖွဲ့နေရာအတော်များများတွင် ဖြန့်ကျက်နေရာဝင်ယူနေကြခြင်းဖြစ်သည်။ စပါတန်အုပ်ချုပ်ပုံစနစ်တွင် စနစ်အမျိုးမျိုးရောပြွမ်းနေသည်။ ဘုရင်နှစ်ဦးဖြင့်အုပ်စိုးခြင်းကပင် ပဒေသရာဇ်စနစ်ကို မစွန့်လွှတ်နိုင်သေးပဲ၊ ဥပဒေပြုကောင်စီကလည်း မှူးမတ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့်တူနေသည်။ စပါတန်တို့တွင် ယောက်ျား တိုင်းအုပ်ချုပ်ရေးတွင်ပါဝင်ခွင့် တန်းတူညီမျှရှိသည်ဆိုခြင်းကလည်း အမျိုးသမီးများပါဝင်ခွင့်မရသေးသောကြောင့် စစ်မှန်သည့် ဒီမိုကရေစီဟူ၍ မပြောနိုင်သေးပေ။ စပါတန်တို့သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ပါဝင်ခွင့်ရသည်ဆိုစေ ထိုအချိန်က စပါတန်လူမျိုးစစ်စစ်မှာ တိုင်းပြည် လူဦးရေ၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်းသာရှိသဖြင့် လူနည်းစု မိမိတို့အဝန်းအဝိုင်းအတွင်း၌သာ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကိုထူထောင်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းဆိုနိုင်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ကျန်လူတန်းစားများဖြစ်သော တိုင်းရင်းသားကုန်သည်များ၊ လက်မှုပညာရှင်များ၊ ကျေးကျွန်များသည် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် လုံး၀ပါဝင်ခွင့်မရှိသည့်အပြင် နိုင်ငံခြားသားများဆိုပါက ပို၍ အခွင့်အရေးမရရှိကြပေ။ ==အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံဒီမိုကရေစီ== ဂရိစစ်သူကြီး ပရီးကလီးစ် (Pericles) ခေတ် (ဘီစီ ၄၆၁ မှ ၄၃၁) အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံသည် လူဦးရေ ၃ သိန်း ခန့်ရှိသည်။ အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံသားစစ်စစ် ၁၂၀၀၀၀ မှ ၁၆၀၀၀၀ ကြား၊ အေသင်သို့လာရောက် စီးပွားရှာ နေကြသည့် နိုင်ငံခြားသား ၄၅၀၀၀ ခန့်နှင့် ကျေးကျွန် ၈၀၀၀၀ ခန့်တို့ဖြစ်သည်။ လူတန်းစားကိုလည်း အထက်ပါ အတိုင်း သုံးမျိုးခွဲခြားထားသည်။ ကျေးကျွန်လူတန်းစားသည် အေသင်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် လုံး၀ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့် မရှိသူများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ကျေးကျွန်တို့သည် မြေယာလည်းပိုင်ဆိုင်ခွင့်မရှိကြပေ။ အေသင်နိုင်ငံသားစစ်စစ်များသည် အသက် ၂၀ ပြည့်လျှင် ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး နိုင်ငံအရေးအရာများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြသည်။ အေသင်မြို့တွင် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ နိုင်ငံသားတိုင်းပါဝင်သည့် မြို့ပြအားလုံး၏ လူထုအစည်းအဝေးကြီး (Assembly) ကို တစ်နှစ်လျှင် ၁၀ ကြိမ်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထိုလူထုအစည်းအဝေးကြီး သာလျှင် နိုင်ငံ၏ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ဟုဆိုနိုင်သည်။ ထိုအစည်းအဝေးကိုကျင်းပချိန်တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံသား ၆၀၀၀ တက်ရောက်ပါက အစည်းအဝေး ဖြစ်မြောက်သည်။ Assembly ကို ဂရိဘာသာစကားဖြင့် Ecclesia ဟုခေါ်သည်။ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ လူတိုင်းပါဝင်နိုင်မည့် အခွင့်အရေးကို ဘီစီ ၅၀၇ လောက်မှစတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုလူထုအစည်းအဝေးကြီးသည် အချုပ်အခြာအာဏာကို ဖော်ဆောင်သည့် အသွင်ဆောင်ပြီး တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီကို စတင်ခင်းကျင်းခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးအဆင်အယင်လည်းဖြစ်သည်။ လူထုအစည်းအဝေးကြီးသည် ဒီမိုကရေစီ၏ပြယုဂ်သာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးကို လက်တွေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသည့် လူထုကောင်စီကို သီးခြားဖွဲ့စည်းထားသည်။ လူထုကောင်စီတွင် လူမျိုးနွယ်စု ၁၀ စုမှ၊ တစ်စုလျှင် လူဦး ရေ ၅၀ ကျဖြင့် ရွေးချယ်ထားသည့် စုစုပေါင်း ကိုယ်စားလှယ် ၅၀၀ ကသာ အခရာဖြစ်သည်။ ထိုကော်မတီဝင် ၅၀၀ သည် အေသင်မြို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်အဖွဲ့ဟုဆိုနိုင်သလို လူထုအစည်းအဝေးကြီးကို ထိန်းချုပ်ရသူများ လည်းဖြစ်ကြသည်။ ကောင်စီဝင်များကို လူမျိုးစုများအတွင်းမှ တိုက်ရိုက်ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခဲ့ကြရသည်။ ထိုပြည်သူ့ကိုယ်စား လှယ်များကို သက်တမ်း တစ်နှစ်သာ သတ်မှတ်ပြီး နှစ်စဉ်ပြန်လည်ရွေးကောက်ကြသည်။ ရွေးကောက်ရာတွင် မဲဆန္ဒဖြင့်သာရွေးကောက်ကြသည်။ လူထုကောင်စီ၏တာဝန်မှာ နိုင်ငံသားများအားလုံးပါဝင်လာသည့် လူထုအစည်းအဝေးကြီးတွင် ဆွေးနွေးရန် ကိစ္စအရပ်ရပ်ကို ဦးဆောင်ရသည်။ လူထုကောင်စီ၏တာဝန်ယူရမှုအပိုင်းသည် များပြားလှသည်။ ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌကိုလည်း ကောင်စီဝင်များထဲမှ တစ်နေ့တစ်ဦးကျဖြင့် နေ့စဉ်ရွေးကောက်ပြီး လူထုအစည်းအဝေးကြီးကို ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုရသည်။ လူထုကောင်စီ၏ အဓိကတာဝန်မှာ အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံဥပဒေများနှင့် တရားဥပဒေများကို အမြဲဆန်းစစ်ပြီး ဥပဒေအဟောင်းများကို ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ အသစ်ရေးဆွဲချမှတ်ခြင်းများကို ပြုလုပ်ကြရ သည်။ လူထုကောင်စီသည် ဗဟိုအစိုးရ၏တာဝန်များကိုပါ ဆောင်ရွက်ပေးကြရသဖြင့် အရေးကြီးသည့်အဖွဲ့အစည်းဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ပြင် မြို့ပြနိုင်ငံများ၏ တရားရေးကိစ္စများကိုပါ ကြီးကြပ်ပေးရပြီး အပြစ်ရှိသူများကို ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း၊ သေဒဏ်ပေးခြင်းတို့ကိုပါပြုလုပ်ရသည်။ မြို့ပြနိုင်ငံ၏ ဘဏ္ဍာရေး၊ အခွန်ကောက်ခံရေး၊ ပြည်သူ့ ပစ္စည်းများစီမံထိန်းသိမ်းရေးတို့အပြင် ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်စစ်တပ်နှင့် အစိုးရအမှုထမ်းများကို ထိန်းသိမ်းကွပ်ကဲရသည့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရသဖြင့် အရေးအပါဆုံး အဖွဲ့အစည်းဟုဆိုနိုင်သည်။ အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံဒီမိုကရေစီစနစ်သည် ပြည်သူတို့က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသည့် တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီစနစ် ဖြစ်သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ပြည်သူတိုင်း နိုင်ငံအတွက် တာဝန်ရှိစွာဖြင့် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ခွင့်ရှိခြင်းကို ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံးဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အေသင်နိုင်ငံသားစစ်စစ်တို့သည် လူဦးရေ ၁၂၀၀၀၀ မှ ၁၆၀၀၀၀ အတွင်းသာရှိပြီး၊ အမျိုးသမီးများနှင့် အရွယ်မရောက်သေးသူဦးရေကို ပယ်လိုက်လျှင် နိုင်ငံသားဦးရေ ၄၀၀၀၀ ခန့်ကသာ နိုင်ငံတွင်း၌ တန်းတူညီမျှ အခွင့်အရေးကို ခံစားခွင့်ရှိသူများဟုဆိုနိုင်သည်။ လူဦးရေ ၃ သိန်းတွင် ၄၀၀၀၀ ဖြစ်သည်။ ထိုလူဦးရေထဲမှ မှူးမတ်အနွယ်ဝင် ငွေရှင်ကြေးရှင်များက လူဦးရေ ၂၅၀၀ ခန့်ရှိသည်။ ထိုအထက်တန်းစားများသည် ကျေးကျွန်များကို တရားဝင်ပိုင်ဆိုင်ထားကြပြီး ကျေးကျွန်စနစ်ကို ပယ်ဖျက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ကြပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် မှူးမျိုးမတ်နွယ်များ နှင့် ငွေကြေးချမ်းသာသူများသည် ဆင်းရဲသားများအပေါ် ငွေကြေးအရချုပ်ကိုင်ပြီး နိုင်ငံရေးအာဏာကို သိမ်းပိုက်မှု များ၊ မရ ရအောင်ကြံဆောင်မှုများ ပြုလုပ်လာကြသည်။ အေသင်မြို့ပြဒီမိုကရေစီသည် မည်မျှပင်ကောင်းမွန်စနစ်ကျသည်ဆိုစေ နောက်ပိုင်းတွင် အကျင့်ပျက်ဖောက်ပြန်မှု များ၊ ယုတ်မာမှုများ၊ တရားမဲ့မှုများနှင့် နိုင်လိုမင်းထက်ကျင့်သုံးမှုများကြောင့် ဒီမိုကရေစီဆိတ်သုဉ်းလာခဲ့ရသည်။ ပရီးကလီးစ် ကွယ်လွန်သည့်အခါတွင်လည်း နိုင်ငံရေးအာဏာလုမှုများပိုမိုများပြားလာခဲ့ပြီး အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံလည်း ခေတ်မှိန်လာခဲ့ရတော့သည်။ [[Category:ဒီမိုကရေစီ]] [[Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း]] aeooi8oy149okf89zgcczvez9xm3zav 0 14867 1030796 823102 2026-05-10T11:09:14Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] 1030796 wikitext text/x-wiki {{Infobox အတ္ထုပ္ပတ္တိ | အမည် =ဂန္ဒီ ရာဂျစ် | ဓာတ်ပုံ =Rajiv Gandhi (1987).jpg | သက်တမ်း = (၁၉၄၄ - ၁၉၉၁) | အမည်ရင်း = | မွေးသက္ကရာဇ် =၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့ | မွေးဖွားရာဒေသ= အိန္ဒိယနိုင်ငံဘုံဘေမြို့ | မိဘအမည် = ဖီးရို့ဇ်ဂန္ဒီ + [[အင်ဒီရာ ဂန္ဒီ|အင်ဒီရာဂန္ဒီ]] | နိုင်ငံသား = | လူမျိုး = | ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ = ဟိန္ဒူဘာသာ | ပညာအရည်အချင်း = | အလုပ်အကိုင် = | ကြင်ဖော် = ဆိုနီယာဂန္ဒီ | သားသမီး = | ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု = | ထင်ရှားသည့်လက်ရာများ= | ရရှိခဲ့သည့်ဘွဲ့တံဆိပ်များ= | ကွယ်လွန်ရက် = ၁၉၉၁-ခု၊ မေလ ၂၁ ရက် | ကွယ်လွန်ရာဒေသ= | လက်မှတ်= | ကွန်ယက် = }} အိန္ဒိယနိုင်ငံ လေကြောင်းလိုင်းလေယာဉ်မှူးဘဝမှ နိုင်ငံရေးစင်မြင့် ပေါ်သို့ရောက်ရှိလာသူ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းရာဂျစ်ဂန္ဒီကို ဖခင် ဖီးရို့ဇ်ဂန္ဒီနှင့် မိခင်[[အင်ဒီရာ ဂန္ဒီ|အင်ဒီရာဂန္ဒီ]]တို့မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘုံဘေမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ==ငယ်စဉ်ဘဝ== အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် သားမွေးဖွား၍ မြေးကလေး ရနေပြီဖြစ်ကြောင်းကို နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသမားဖြစ်နေသည့် သူမ၏ဖခင်[[နေရူး ဂျဝါဟာလာ|ဂျဝါဟာလာနေရူး]]ထံ အကြောင်းကြားလိုက်သော အခါ နေရူးကသမီးထံဝမ်းမြောက်ကြောင်း စာပြန်ရေးခဲ့ဖူးသည်။ ဂျဝါဟာလာနေရူးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ဖခင်မှာ သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မိခင်ဖြစ်သူအင်ဒီရာဂန္ဒီမှာလည်း ဖခင်နေရူးထံမှ နိုင်ငံရေးစိတ်ဓာတ်နှင့် အသိပညာများကိုဆက်လက်ခံယူရင်း နောက်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရာဂျစ်သည်ငယ်စဉ်က နယူးဒေလီမြို့ရှိ အဘိုးဖြစ်သူနေရူး၏ တင်းမာတီအိမ်တွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရှစ်နီကီတန်အခြေခံအဆင့် ကျောင်းသို့ရာဂျစ်ကိုအပ်နှံပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဖြင့် စတင်ပညာသင်ကြားစေသည်။ ထို့နောက် ဒီရာဒွန်းမြို့ရှိ ဒွန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သင်ကြားစေသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် ဗြိတိန်နိုင်ငံကင်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ် ထရီနီတီကောလိပ်သို့ တက်ရောက်၍ ပညာသင်ခဲ့သည်။ ထရီနီတီကောလိပ်တွင် ပညာဆည်းပူးစဉ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားငွေကြေးသုံးစွဲမှု ဥပဒေအရတစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၂ဝဝဝ သာရသဖြင့် ပညာသင်စရိတ်ဖူလုံရန် မုန့်ဆိုင် တစ်ဆိုင်တွင် ရေခဲမုန့်ရောင်းသော အလုပ်ကို လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် လန်ဒန်သိပ္ပံနှင့် စက်မှုဆိုင်ရာ အင်ပီရီယယ်ကောလိပ်တွင် ဆက်လက် သင်ယူခဲ့သည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံလေကြောင်းလိုင်းတွင် လေယာဉ်မှူးအဖြစ်လည်း လေ့ကျင့်သင်ကြားခဲ့သည်။ ထရီနီတီကောလိပ်၌ စက်မှုသင်တန်းတက်နေစဉ် အီတလီသူ ဆိုနီယာနှင့်တွေ့ဆုံ၍ချစ်ကျွမ်းဝင်ကာ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်လက်ထပ်ခဲ့ပြီးသားတစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကား သည်။ ထို့နောက် ဇနီးဖြစ်သူနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ပြန်လာပြီး အိန္ဒိယ လေကြောင်းကုမ္ပဏီ၌ လေယာဉ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ မစ္စတာ ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလအထိ အိန္ဒိယ လေကြောင်းဌာနတွင် ဖော်ကာ အက်ဗရို လေယာဉ်မှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဘိုးအင်း ၇၃၇ လေယာဉ်တွဲဖက် လေယာဉ်မှူး အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု== ရာဂျစ်သည်ဆိုနီယာကဲ့သို့ပင် မူလက နိုင်ငံရေးနှင့် ကင်းကင်းကွာကွာနေခဲ့သူဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ညီဖြစ်သူဆန်ဂျေးဂန္ဒီမှာ လေယာဉ်ပျက်ကျသဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည့်အခါ ထိုစဉ်ကဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူ ၎င်း၏မိခင် အင်ဒီရာဂန္ဒီက ဆန်ဂျေး၏နေရာတွင်ဆက်လက် ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးခဲ့ရာမှ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့မှစ၍ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ညီငယ် ဆန်းဂျေး၏ အမီသီမဲဆန္ဒနယ်တွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ကျင်းပသော ကြားဖြတ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၌ မစ္စတာရာဂျစ်သည် ပါလီမန်အမတ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ကွယ်လွန်သူ ပါလီမန်အမတ် ဆန်ဂျေးဂန္ဒီ၏ ဥတ္တရာ ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်အမီသီမဲဆန္ဒနယ်တွင် လစ်လပ်သွားသော အမတ်နေရာအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ်ဇွန်လတွင်ကျင်းပရာ ရာဂျစ်ဂန္ဒီပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သဖြင့် ပါလီမန်အမတ်ဖြစ်လာသည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇွန်လမှာပင် ကွန်ဂရက်လူငယ် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာ သည်။ ထို့နောက်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယလူငယ်ကွန်ဂရက် အမျိုးသားအမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၁၉၈၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် တွင်ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ၏အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။ မကြာမီ ပါတီဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် [[ဘလူးစတား စစ်ဆင်ရေး|ဘလူးစတားအကြမ်းဖက်မှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ ယင်းပြဿနာကြောင့်ပင် ဝန်ကြီးချုပ်အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဆစ်ခ်အမျိုးသားကိုယ်ရံတော် နှစ်ဦး၏လက်ချက်ဖြင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံလိုက်ရသည်။ ကွယ်လွန်သူအင်ဒီရာဂန္ဒီ၏နေရာတွင် သားဖြစ်သူရာဂျစ်ဂန္ဒီအား ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံရသည်။ ယင်းနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်ကျင်းပသည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရာဂျစ်ဂန္ဒီဦးဆောင်သည့် ကွန်ဂရက်ပါတီက အမတ်အင်အား ၅၄၄ နေရာရှိသည့်ပါလီမန်တွင် ၄ဝ၁ နေရာအနိုင်ရရှိပြီး ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသမိုင်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးစံချိန်ထူနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် မစ္စတာရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုသည်။ဤသို့ဖြင့်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ထမ်းဆောင်လာခဲ့ရာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘိုဖာလက်နက် ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီအရှုပ်တော်ပုံကိစ္စကို ကျေလည်အောင် မဖြေရှင်းနိုင်သဖြင့် ရာဂျစ်ဂန္ဒီနှင့်ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီအပေါ် လူထု၏ထောက်ခံမှုမှာ လျော့နည်း လာခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပသည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသည် ယခင်ကကဲ့သို့အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခြင်း မရှိတော့ချေ။ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် အစိုးရဖွဲ့ရန်မကြိုးပမ်း တော့ဘဲ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကာ အတိုက်အခံ ပါလီမန်အမတ်တစ်ဦးအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ နေရာတွင် အမျိုးသားတပ်ဦးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗွီပီဆင်းက ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဗွီပီဆင်းဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့သည်လည်း ပြည်တွင်းပြဿနာမျိုးစုံနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်နိုဝင်ဘာလတွင် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက်ဝန်ကြီးချုပ် ချန်ဒရာရှက်ကာ ဦးဆောင်သည့် လူနည်းစု အစိုးရတက်လာသည်။ ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသည် ညွှန့်ပေါင်း အစိုးရအဖွဲ့တွင်ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ ချန်ဒရာရှက်ကာ၏လူနည်းစု အစိုးရအဖွဲ့ကိုထောက်ခံကာ ကျားကန်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရာဂျစ်ဂန္ဒီနှင့်ချန်ဒရာရှက်ကာတို့အကြား မသင့်မြတ်မှုများကြောင့် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ထောက်ခံမှု မရရှိတော့သဖြင့် ချန်ဒရာရှက်ကာဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။ ဤသို့ဖြင့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲအသစ်ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်မေလ ၂ဝ ရက်နေ့မှစ၍ ကျင်းပရန်ကြေညာခဲ့သည်။ ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ အနိုင်ရရှိပြီး မိမိလက်လွတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသောနိုင်ငံရေးအာဏာ ပြန်လည်ရယူနိုင်ရေးအတွက် မရပ်မနား မဲဆွယ်စည်းရုံးလှုပ်ရှား ခဲ့သည်။ ကွန်ဂရက်ပါတီအောင်ပွဲခံလိမ့်မည်ဟုလည်း ယုံကြည်ထားသည်။ ယင်းသို့ရှိနေခဲ့ရာမှ တမီလ်နာဒူးပြည်နယ် မြို့တော် မဒရပ်မြို့ အနောက်တောင်ဘက် ၂၅ မိုင်အကွာရှိ ဆရီပါရင်ဘူဒါမြို့၌ ရွေးကောက်ပွဲမဲဆွယ်တရားပွဲပြုလုပ်ရန် စကားပြောစင်မြင့်သို့ဖြတ်လျှောက်အသွားတွင် ပန်းခြင်း တစ်ခုအတွင်းမှ ဗုံးပေါက်ကွဲသဖြင့် နေရာတွင်ပင် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံးကာ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းခံလိုက်ရသည်။ ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ရုပ်အလောင်းကို မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာများ ကိုလည်းဟိန္ဒူထုံးတမ်းစဉ်လာအရ နောက်ဆုံးခရီးအဖြစ်ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် ယမုံနာမြစ်တို့ဆုံသည့်နေရာတွင် မေလ ၂၈ ရက်နေ့ကရေမျှောချခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင်ဇနီး သည်[[ဆိုနီယာဂန္ဒီ]]နှင့်အတူ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ သမီးပရီယန်ကာနှင့်အသက် ၂ဝ အရွယ်ရှိသားရာဟူးတို့ကျန် ရစ်ခဲ့သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{lifetime|၁၉၄၄|၁၉၉၁|ဂန္ဒီ၊ ရာဂျစ်}} [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] sftpxvrcb2hyyb0bicxf2c909ggyfdz 0 15514 1030797 953302 2026-05-10T11:09:52Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] 1030797 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox အတ္ထုပ္ပတ္တိ | အမည် =ဂျဝါဟာလာ နေရူး | ဓာတ်ပုံ =Jawaharlal Nehru 1957 crop.jpg | သက်တမ်း = (၁၈၈၉-၁၉၆၄) | အမည်ရင်း = | မွေးသက္ကရာဇ် = ၁၈၈၉ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ၁၄ရက် | မွေးဖွားရာဒေသ= ကတ်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၊ အလာဟာဘတ် | မိဘအမည် = မိုတီလာနေရူး+ ဆွာရပ်ရာနီ | နိုင်ငံသား =အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ | လူမျိုး =ဟိန္ဒူစတန်နီ | ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ =ဗုဒွဘာသာ | ပညာအရည်အချင်း = ဥပဒေဘွဲ့ | အလုပ်အကိုင် =နိုင်ငံခေါင်းဆောင် | ကြင်ဖော် = ကင်မလာကူးလ် | သားသမီး = သမီး [[ဂန္ဒီအင်ဒီရာ ပရိယာဒါရှီနီ|အင်ဒရာဂန္ဒီ]]၊ မြေးများ [[ရာဂျစ်ဂန္ဒီ]]၊ ဆန်ဂျေးဂန္ဒီ | ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု = အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် | ထင်ရှားသည့်လက်ရာများ=စကားပြောခြင်း | ရရှိခဲ့သည့်ဘွဲ့တံဆိပ်များ=နိုင်ငံခေါင်းဆောင် | ကွယ်လွန်ရက် = ၁၉၆၄ခုနှစ်၊ မေလ၊ ၂၇ရက်နေ့ | ကွယ်လွန်ရာဒေသ=မသိ | လက်မှတ်=Jawaharlal Nehru Signature.svg | ကွန်ယက် = }} လွတ်လပ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာမည့် '''ဂျဝါဟာလာနေရူး'''အား အဖ မိုတီလာနေရူးနှင့် အမိ ဆွာရပ်ရာနီ တို့မှ ကတ်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၊ အလာဟာဘတ်တွင် ၁၈၈၉ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ၁၄ရက်နေ့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်လျှင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဟာရိုးကောလိပ်၊ ကင်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ် နှင့် အင်းနားတင်မ်ပယ် ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဥပဒေဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၁၆ခုနှစ်တွင် ကင်မလာကူးလ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဘဝကို လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် နှစ်မြှပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၉တွင် အိန္ဒိယအမျိုးသားကွန်ဂရက် (ကွန်ဂရက်ပါတီ) သို့ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး [[မဟတ္တမ ဂန္ဒီ]]ကို အားကျလေးစားအတုယူကာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖမ်းဆီးထောင်ချခြင်းခံခဲ့ရသော်လည်း လှုပ်ရှားမှုများကို တိုးတက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၀၊ ၁၉၃၆၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ်များတွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ ဂန္ဒီကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၉၄၂ခုနှစ်တွင် ဂန္ဒီအားဆက်ခံသူအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်။ အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးအနေဖြင့် စီးပွားရေးစီမံကိန်းများချမှတ်ခြင်း၊ အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများ အားပေးထူထောင်ခြင်း၊ ပြည်တွင်းတွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ဖော်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ ပြည်ပဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှုများအား ဦးဆောင်နိုင်ခြင်း တို့ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ ၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် ဘားရက်ရတနာဆုကို ရရှိသည်။ ၁၉၆၂ အင်ဒိုချိုင်းနားစစ်ပွဲကြောင့် များစွာစိတ်ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၄ခုနှစ်၊ မေလ၊ ၂၇ရက်နေ့တွင် ဂျဝါဟာလာနေရူး ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သမီးအင်ဒရာဂန္ဒီ၊ မြေးများဖြစ်သည့် ရာဂျစ်ဂန္ဒီနှင့် ဆန်ဂျေးဂန္ဒီတို့ ကျန်ရစ်သည်။ == ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်များ == * ချစ်သမီးတို့ပေးစာများ (Letters from a father to a daughter) * လွတ်လပ်ရေးဆီသို့ (Towards Freedom) * ကမ္ဘာ့သမိုင်းအပေါ် လျှပ်တပြတ်အမြင်များ(Glimpses of world history) စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။ == နေရူးပြတိုက်နှင့် ကလေးများနေ့ == ဂျဝါဟာလာနေရူး နေထိုင်ခဲ့သည့် အစိုးရအိမ်တော် (Teen Mutri House) အား ၁၉၆၄ခုနှစ်မှစကာ နေရူးအမှတ်တရပြတိုက် အဖြစ်ဖွင့်လှစ်ပြသခဲ့သည်။ ထို့အတူ နေရူး၏ မွေးနေ့ဖြစ်သော နိုဝင်ဘာလ၊ ၁၄ရက်နေ့ကို ကလေးများနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ == နေရူး၊ ရှရီဂျဝါဟလာ (မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း တွဲ ၆) == ဝါဒအမှောင်ဖုံးလွှမ်းနေသည့် ဤခေတ်တွင် ငြိမ်းချမ်းသော ကမ္ဘာနှင့် လွတ်လပ်သောအာရှတိုက်အတွက် မဆုတ်မနစ် ကြိုးပမ်းနေသူမှာ အိန္ဒိယခေါင်းဆောင်ကြီး ရှရီဂျဝါဟလာနေရူး ဖြစ်သည်။ နေရူးကို ခရစ် ၁၈၈၉ ခု နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ယူနိုက်တက်ပရော့ဗ်ပြည်နယ် အယ်လာဟာဗက်မြို့၌ ကုံလုံကြွယ်ဝသော မိဖများမှ ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်လှသော ရှေ့နေကြီး မိုတီလာနေရူး ဖြစ်သည်။ ငယ်ရွယ်စဉ်အခါက နေရူးသည် နည်းပြဆရာများနှင့် အိမ်မှာပင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ် ၁၉၀၅ ခုနှစ် မေလသို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလန်ပြည် ဟဲရိုးကျောင်းကြီးသို့ ပညာများ သွားရောက်သင်ကြားသည်။ ထိုမှတဆင့် ကိန်းဘရစ်တက္ကသိုလ် ထရင်နီတီကောလိပ်တွင် ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးသည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်၌ ဝတ်လုံတော်ရဘွဲ့ကို ရရှိပြီးနောက် အမိအိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပြန်လာ၍ ဇာတိဖြစ်သော အယ်လာဟာဗက်မြို့ တရားလွှတ်တော်တွင် အမှုလိုက်လေသည်။ ထိုခေတ်က အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အင်္ဂလိပ်များသည် အကြီးအကျယ်အာဏာပြ စိုးမိုးခြယ်လှယ်လျက် ရှိကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီကြီးများသည် အိန္ဒိယအလုပ်သမားများနှင့် တိုင်းသူပြည်သားများအပေါ်တွင် စီးပွားရေးအားဖြင့် ခြယ်လှယ်အမြတ်ထုတ်လျက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးများကိုလည်း အုပ်ချုပ်ထားကြရာ ယင်းအဖြစ်ကို ဥပေက္ခာပြု၍ လျစ်လျူရှု၍ မနေနိုင်သော နေရူးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲအတွင်းသို့ ခြေစုံပစ်ဝင်လိုက်တော့သည်။ ထိုစဉ်အခါက အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးလောကတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီသည် ဟိန္ဒူတို့၏ အင်အားကြီးမားသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီးလျှင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရရှိရန် အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းတောင်းဆိုလျက် ရှိနေလေသည်။ နိုင်ငံရေးလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသော နေရူးသည် ၁၉၁၈ ခုနှစ်၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ ကော်မတီဝင်တဦးဖြစ်လာ၏။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ကြီး မဟတ္တမဂန္ဒီ၏ လက်ရုံးတစ်ဆူလည်း ဖြစ်လာ၏။ မဟတ္တမဂန္ဒီသည် အနုနည်းသက်သက်ဖြင့် အာဏာဖီဆန်ရေး၊ မပူး‌ပေါင်းရေးတို့ကို လှုံ့ဆော်ကာ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲလျက်ရှိရာ၊ နေရူးလည်း ခေါင်းဆောင်ကြီး မဟတ္တမဂန္ဒီ၏ လမ်းစဉ်ကိုလိုက်၍၊ တဖက်သတ်ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော ဗြိတိသျှအစိုးရအာဏာပိုင်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ မပြုကြရန်၊ နိုင်ငံတဝှန်းလုံးသို့ လှည့်လည်ကာ နိုင်ငံရေးတရားများ ဟောလေသည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်၌ နေရူးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရလေသည်။ နေရူးသည် မိဖတို့ ထိမ်းမြားပေးသော ကမလာဆိုသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ၁၉၁၆ ခုတွင် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့နှစ်ဦး၏ချစ်ခြင်းသည် အနှစ် ၂၀ ကြာပြီးသည့်နောက်၊ ကြေကွဲဖွယ်ရာ အဆုံးသတ်ခဲ့ရပေသည်။ နေရူး၏ ဇနီးကမလာသည် ၁၉၃၆ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။ နိုင်ငံရေးလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သော နေရူးသည် မဟတ္တမဂန္ဓီနှင့်အတူ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲယင်း ၁၉၂၁ နောက်ပိုင်း၌ ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်အစိုးရတို့၏ ထောင်သွင်းအကျဉ်းချထားခြင်းများကို အကြိမ်ကြိမ် ခံခဲ့ရသည်။ နေရူးထောင်ကျခံခဲ့ရသည့်နှစ်များကို စုပေါင်းသော် ၁၄ နှစ်ခန့် ရှိပေသည်။ နေရူးသည် ထောင်ကျနေသည့်နှစ်များအတွင်း ထောင်ထဲ၌သူ၏ ကမ္ဘာကျော်စာအုပ်များ ဖြစ်သော “ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိ”၊ “လွတ်လပ်ရေးသို့ Toward Freedom” နှင့် “ကမ္ဘာ့သမိုင်းကြေးမုံ Glimpses of World History” တို့ကို ပြုစုရေးသားခဲ့လေသည်။ နိုင်ငံရေးကို ‌ဆောင်ရွက်ရာ၌ နောက်ပိုင်းတွင် နေရူးသည် မတ်ဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်သော ဆိုရှယ်လစ်တဦး ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် နေရူးသည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်လေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၌ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးပေးရန် စီစဉ်ပြုလုပ်ကြသောအခါ နေရူးသည် ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အိန္ဒိယကြားဖြတ်အစိုးရ၏ ဘုရင်ခံချုပ် အလုပ်အမှုဆောင်ကောင်စီအဖွဲ့တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ဒိုမီနီယန်အဆင့်အတန်းရ၏။ ထိုအခါ နေရူးသည် အိန္ဒိယအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ထိုနောက် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးကို ရရှိခဲ့သောအခါ နေရူးပင်လျှင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဖြင့် လွတ်လပ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးအစိုးရအဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပေသည်။ နေရူးသည် သူ၏ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးကို ရရှိပြီးနောက် အာရှတိုက်၏ လွတ်လပ်ရေးကို ပေါ်‌ပေါက်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြန်သည်။ “အာရှတိုက်သည် အာရှတိုက်သားများအဖို့” ဟူသော သူ၏ ကြွေးကြော်သံသည် အာရှနိုးကြားထကြွမှုတွင် အဓိကဆောင်ပုဒ်ဖြစ်လေသည်။ နယ်ချဲ့လက်အောက်တွင် ကြာရှည်လေးမြင့်စွာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချုယ်ခြင်းခံနေခဲ့ရသော အာရှတိုက်တစ်တိုက်လုံးသို့ အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်အဟုန်ကို ဖြန့်လွှတ်သူမှာ နေရူးပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသင့်ပေသည်။ နေရူးသည် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို အပြင်းအထန်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နေရူးသည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကို ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ခွင့်ပြုရန်အတွက်လည်း အပြင်းအထန်ထောက်ခံ တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ကမ္ဘာဖျက် လက်နက်ဆန်းဖြစ်သော အနုမြူဗုံး၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဗုံးအစရှိသော လက်နက်များကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ရန်လည်း နေရူးက လေးနက်စွာ တောင်ဆိုခဲ့သည်။ နေရူးသည် ဝါဒကို ဂရုမပြု၊ သူ၏ရည်မှန်းကြိုးပမ်းချက်မှာ တကမ္ဘာလုံး၏ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်လေသည်။ သန်းပေါင်း ၃၅၀ ‌ကျော်မျှရှိသော အိန္ဒိယအမျိုးသားတို့ ကြည်ညိုအားထားခြင်း၊ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတကာရှိ လူထုအသီးသီးတို့၏ ချစ်ခင်လေးစားခြင်းတို့ကို ခံယူရရှိနေသော နေရူးကို လူတစ်ယောက်အနေဖြင့် လေ့လာသော် စိတ်ကူးယဉ်သမားနှင့် လက်တွေ့သမားတို့ ပေါင်းစပ်ထားသော သဘောသဏ္ဍန်ကို တွေ့မြင်ရပေလိမ့်မည်။ နေရူးသည် နိုင်ငံရေးရာများကြောင့် လူပန်းစိတ်ပန်းဖြစ်နေစဉ် အခါမှာပင် စာပေရေးရာကို မမေ့လျော့ခဲ့ချေ။ စာအုပ်စာတမ်း‌ပေါင်းများစွာကို ပြုစုရေးသားခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသူနိုင်ငံသားအ‌ပေါင်းက သူ့အား နာမည်ရှေ့တွင် ပဏ္ဍစ် (ဝါ) ပညာရှင်ဟူသော ဝိသေသထူးကို ထည့်၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြ၏။ သို့ရာတွင် မြင့်မြတ်မှုသဘောကို လိုလားခုံမင်ခြင်း၊ စုံမက်နှစ်သက်ခြင်း မရှိသော နေရူးသည် လူသာမန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကဲ့သို့ ရှရီဟူသော ဝိသေသကိုသာ သူ၏ နာမည်ရှေ့၌ ထည့်သွင်း ခေါ်ဝေါ်စေလေသည်။ နေရူးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၌ တစ်ကြိမ်နှင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း သုံးကြိမ်မျှ ချစ်ကြည်ရေးအလည်အပတ် ရောက်ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ==သေဆုံးခြင်း== ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ စ၍ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ယိုယွင်းလာသော နေရူးသည် အသက် (၇၅) နှစ်အရွယ် ၁၉၆၄ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် လဲကျသေဆုံးသွားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{Lifetime|၁၈၈၉|၁၉၆၄}} [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] 3208o0anj4x9a4jwbickf0eap1k01if 0 15707 1030711 830830 2026-05-10T00:55:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030711 wikitext text/x-wiki {{infobox Aircraft |name = F-35 Lightning II |image = File:F35A Prototyp AA1 2.jpg |caption = |type = ဘက်စုံသုံး ရေဒါမြင်ကွင်း ပုံရိပ်လျော့ [[တိုက်လေယာဉ်]] |manufacturer = လော့ခ်ဟိမာတင် အေရိုနော့တစ် |national origin = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |first flight = ဒီဇင်ဘာ ၁၅ရက် ၂၀၀၆ ခုနှစ် |introduced = |produced = |primary user =အမေရိကန် လေတပ် |more users = |number built =၁၃ (အစမ်း) |unit cost =F-35A: ယူအက်စ် ဒေါ်လာ ၁၂၂ သန်း (ထုတ်လုပ်စရိတ် ၂၀၁၁)<ref name=usaf_fy2012_budget>[http://www.saffm.hq.af.mil/shared/media/document/AFD-110211-038.pdf "FY 2012 Budget Estimates"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724075943/http://www.saffm.hq.af.mil/shared/media/document/AFD-110211-038.pdf |date=24 July 2011 }}, p. 01–1. ''United States Air Force'', February 2011.</ref> <br />F-35B: ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ၁၅၀ သန်း (ပျမ်းမျှစရိတ် ၂၀၁၁)<ref name=pogo>{{cite web|url=http://pogoblog.typepad.com/pogo/2011/02/jsf-likely-far-more-expensive-than-aircraft-theyre-replacing.html|title=JSF Likely Far More Expensive Than Aircraft They're Replacing |date=15 February 2011 |publisher=Project on Government Oversight|author=Nick Schwellenbach}}</ref> <br />F-35C: US$139.5M (avg. cost, 2011)<ref name=pogo /><ref>Fulghum, David A. [http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_channel.jsp?channel=defense&id=news/awx/2011/03/10/awx_03_10_2011_p0-295042.xml&headline=Canada%20Expects%20Much%20Higher%20JSF%20Unit%20Costs "Canada Expects Much Higher JSF Unit Costs."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120123110401/http://www.aviationweek.com/aw/generic/story_channel.jsp?channel=defense&id=news/awx/2011/03/10/awx_03_10_2011_p0-295042.xml&headline=Canada%20Expects%20Much%20Higher%20JSF%20Unit%20Costs |date=23 January 2012 }} ''Aviation Week'', 10 March 2011.</ref> |variants with their own articles = }} '''လော့ခ်ဟိမာတင် အက်ဖ်-၃၅ လိုက်တနင်း ၂''' သည် တစ်ယောက်စီး အင်ဂျင်တစ်လုံးတပ် ပဉ္စမမျိုးဆက် ဘက်စုံသုံး [[တိုက်လေယာဉ်]]ဖြစ်ပြီး ယခုလက်ရှိတွင် စမ်းသပ်ဆဲဖြစ်သည်။ မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေး၊ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေး အတွက် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ရေဒါမြင်ကွင်းမှ ဖမ်းမိရန် ခက်ခဲသော ရေဒါလှိုင်း ပုံရိပ်လျော့ နည်းပညာကို အသုံးပြုထားသည်။ အက်ဖ် ၃၅ တွင် မော်ဒယ်လ် ၃ မျိုးရှိပြီး ပထမတစ်မျိုးမှာ ပုံမှန် အတက်အဆင်း ပြုလုပ်နိုင်သည့် အမျိုးအစား၊ ဒုတိယ တစ်မျိုးမှာ ပြေးလမ်း အတိုတွင် တက်နိုင်ပြီး ဒေါင်လိုက် ဆင်းသက်နိုင်သော အမျိုးအစား နှင့် တတိယတစ်မျိုးမှာ [[လေယာဉ်တင်သင်္ဘော]]တွင် အတက်အဆင်း ပြုလုပ်နိုင်သော အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Refbegin}} * Borgu, Aldo. ''A Big Deal: Australia's Future Air Combat Capability''. Canberra: Australian Strategic Policy Institute, 2004. ISBN 1-920722-25-4. * Gunston, Bill. ''Yakovlev Aircraft since 1924''. London: Putnam Aeronautical Books, 1997. ISBN 1-55750-978-6. * Keijsper, Gerald. ''Lockheed F-35 Joint Strike Fighter''. London: Pen & Sword Aviation, 2007. ISBN 978-1-84415-631-3. * Kopp, Carlo and Peter Goon. [http://www.ausairpower.net/jsf.html "Joint Strike Fighter."] ''Air Power Australia''. Retrieved 15 July 2007. * Lake, Jon. "The West's Great Hope". ''AirForces Monthly'', December 2010. * Polmar, Norman. [http://books.google.com/books?id=8MwyTX-iA2wC&lpg=PA397&ots=J0EIrtjWRn&dq=%22attack%20aircraft%22%20%22strike%20fighter%22%20types&pg=PA398#v=onepage&q=%22attack%20aircraft%22%20%22strike%20fighter%22%20types&f=false ''The Naval Institute Guide to the Ships and Aircraft of the U.S. Fleet.''] Annapolis, Maryland: Naval Institute Press, 2005. ISBN 978-1-59114-685-8. * Spick, Mike. ''The Illustrated Directory of Fighters''. London: Salamander, 2002. ISBN 1-84065-384-1. * Winchester, Jim. "Lockheed Martin X-35/F-35 JSF". ''Concept Aircraft: Prototypes, X-Planes and Experimental Aircraft''. Kent, UK: Grange Books plc., 2005. ISBN 1-59223-480-1. {{Refend}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.jsf.mil/ Official JSF web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027111123/http://www.jsf.mil/ |date=27 October 2007 }}, [http://www.jsf.mil/gallery/gal_video.htm Official JSF videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100315162023/http://www.jsf.mil/gallery/gal_video.htm |date=15 March 2010 }} * [http://f35.com/ Official F-35 Team web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120724143536/http://f35.com/ |date=24 July 2012 }} * [http://www.jsf.org.uk/ JSF UK Team] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010521143853/http://www.jsf.org.uk/ |date=21 May 2001 }} * [http://www.raf.mod.uk/equipment/f35jointstrikefighter.cfm F-35 – Royal Air Force] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928000140/http://www.raf.mod.uk/equipment/f35jointstrikefighter.cfm |date=28 September 2007 }} * [http://acquisition.navy.mil/programs/air/f_35_jsf U.S. Navy Research, Development & Acquisition, F-35 page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080625073912/http://acquisition.navy.mil/programs/air/f_35_jsf |date=25 June 2008 }} * [http://wiki.scramble.nl/index.php/Lockheed_Martin_F-35_Lightning_II F-35 profile on Scramble Dutch Aviation Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120822015911/http://wiki.scramble.nl/index.php/Lockheed_Martin_F-35_Lightning_II |date=22 August 2012 }} * [http://www.navair.navy.mil/index.cfm U.S. Naval Air Systems Command] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140330102523/http://www.navair.navy.mil/index.cfm |date=30 March 2014 }}, [http://www.navair.navy.mil/news NAVAIR news] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181222173053/http://www.navair.navy.mil/news |date=22 December 2018 }} * [http://www.airforce-technology.com/projects/jsf/ F-35 Lightning II Joint Strike Fighter ] [[Category:စစ်ဘက်သုံး လေယာဉ်ပျံ]] [[Category:တိုက်လေယာဉ်]] [[Category:ကိုယ်ပျောက် လေယာဉ်]] fmyt1xof45vzm0utnaom58k560zii9b 0 18112 1030712 959686 2026-05-10T01:06:30Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030712 wikitext text/x-wiki B.E (သို့) B.Eng ဆိုသည်မှာ B.E အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို အတိုကောက်ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘွဲ့ကြို ဘွဲ့လက်မှတ်ဖြစ်၍ တက္ကသိုလ်တွင် ၃ နှစ် မှ ၅ နှစ်ထိ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ် (ယန္တရားဗေဒ ) ပညာရပ်ကို ဆည်းပူရန်လိုအပ်သည်။ ၎င်းဘွဲ့နှင့်ပတ်သက်၍ အရည်အချင်း ကန့်သက်ချက်များ၏ သဘောသဘာ၀သည် တနိုင်ငံနှင့်တနိုင်ငံမတူပါ။ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့လက်မှတ် သည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ်ဘွဲ့လက်မှတ်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာပေါ်ရှိအချို့သောနိုင်ငံအတော်များများတွင်မူ [[ကျွမ်းကျင်အင်ဂျင်နီယာ]] (Professional Engineer) လက်မှတ်ရမှာ Professional Engineer အဖြစ်သတ်မှတ်ပါသည်။ Professional Engineerများတွင် ရှေ့၌ Ir. ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နောက်တွင် REng, IEng, CEng, PEng အစရှိသည်တို့ကို၎င်း၊ သို့တည်းမဟုတ် EngTech, M.R.C.E (Member of Royal College of Engineers), F.R.C.E (Fellowship of Royal College of Engineers) အစရှိသည် တို့ကို၎င်းတွေ့ရတတ်သည်။ နိုင်ငံအတော်များများတွင် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်လက်မှတ်ထုတ်ပေးသည့် အဖွဲ့အစည်းများရှိတတ်သည်။ ဥပမာ - United Kingdom တွင် United Kingdom Engineering Council (UKEC)၊ ဩစတေးလျတွင် Engineers Australia (EA)၊ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် American Boards of Engineering and Technology (ABET)၊ စင်္ကာပူနိုင်ငံတွင် Professional Engineering Board (PEB) အစရှိသည်ကိုကိုတွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ တနိုင်ငံနှင့်တနိုင်ငံ ကျွမ်းကျင်အင်ဂျင်နီယာ မှတ်ပုံတင်သည့် ဥပဒေလည်းမတူညီပါ။ တချို့နိုင်ငံများတွင် တချို့သောတက္ကသိုလ်တွင်များမှ ပေးအပ်သည့်ဘွဲ့ကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းပြည်၏ အမျိုးသားအင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့အစည်းများမှ အသိအမှတ်မပြုသည်ကိုတွေ့ရှိရတတ်သကဲ့သို့ တချို့သောနိုင်ငံများသည်လည်း၊ တချို့သောနိုင်ငံများမှပေးအပ်သည့် ဘွဲ့ကို အသိအမှတ်မပြုသည်များလည်းရှိသည်။ ဥပမာ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံမှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို ယူနိုက်တက်ကင်းတမ်းမှ ယခုချိန်ထိ အသိအမှတ်ပြုကာ၊ အမေရိကန် နှင့် စင်္ကာပူသည် ၁၉၉၂ နောက်ပိုင်း မြန်မာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့များကို အသိအမှတ် မပြုပေ။ နောက်ဥပမာတစ်ခုသည် Engineers Australia သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ Oxford တက္ကသိုလ်၏ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့မှလွဲ၍ တခြား ယူနိုက်တက်ကင်းတမ်း၏တခြား တက္ကသိုလ်များမှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို အသိအမှတ်မပြုခဲ့သည်များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စမျိုးတွက် သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်အဆင့် အင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့အစည်းများ အချင်းချင်းညှိနှိုင်းကြ ရသည်။ များသောအားဖြင်နိုင်ငံကြီးများသည် Washington Accord အရသာညှိနှိုင်းကြသည်ကများသည်။ အင်ဂျင်နီယာနှင့်သက်ဆိုင်သည့်ဘွဲ့များကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံအလိုက်၊ ဒေသအလိုက် အသွင်ကွဲအမျိုးမျိုးဖြင့် တွေ့ရှိရတတ်သည်။ များသောအားဖြင့်တွေ့ရှိရသည့် ဘွဲ့များမှာ - *1. B.Sc (Eng), Bachelor of Science (Engineering) *2. BE.Sc, Bachelor of Engineering Science *3. B.SE, Bachelor of Science in Engineering *4. BA.Sc, Bachelor of Applied Science (only in [[ကနေဒါနိုင်ငံ|Canada]]) *5. Baccalaureus in Arte Ingeniaria (BAI) (Bachelor of Art in Engineering) - only in University of Dublin, Ireland *6. B.Ing ((Baccalaureus Ingeniaria) တချို့အာဖရိက တက္ကသိုလ်များမှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့များ စသည်ဖြင့် အသွင်ကွဲပေါင်းများစွာဖြင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို တွေ့ရှိရတတ်သည်။ ==အင်ဂျင်နီယာအထူးပြုနယ်ပယ်များ== အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့များသည် များသော်အားဖြင့် နယ်ပယ်တစ်ခုတည်းကိုသာ အထူးပြုသည်ကများသည်။ ၎င်းတို့ကို ဘွဲ့လက်မှတ်၏ နောက်တွင်ဖော်ပြတတ်သည်။ ဥပမာ - BE (Electronics), BE (Mechanical) အစရှိသည်တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို postnominal ဟုခေါ်သည်။ တွေ့ရများသည့် အင်ဂျင်နီယာနယ်ပယ်များကတော့ - *Aerospace Engineering (လေကြောင်းနှင့်အာကာသဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်) *Automotive Engineering (မော်တော်ယာဉ်များဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်) *Avionics Engineering (လေကြောင်းဆိုင်ရာအီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာပညာ) *Biomedical, Biological, Genetic, Bio molecular Engineering (ဇီ၀ဗေဒဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်) *Chemical Engineering (ဓာတုဗေဒအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်) *Petroleum Engineering (ရေနံတူးဖော်ရေးဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်) *Computer Engineering (ကွန်ပျူတာဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်) *Civil Engineering (မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်) *Electrical Engineering (လျှပ်စစ်စွမ်းအား အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်) *Electronic Engineering (အီလက်ထရောနစ် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ် *Engineering Management (အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုပညာ) *Environmental Engineering (ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်) *Information Engineering (သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာပညာ) *Industrial Engineering (စက်ရုံများဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာပညာ) *Instrumentation and Control Engineering (ထိန်းချုပ်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာ) *Manufacturing Engineering (ထုတ်လုပ်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာ) *Marine Engineering (ရေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာပညာ) *Material Engineering (ဒြပ်အရည်အချင်းများဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာပညာ) *Mechanical Engineering (စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာ) *Mechatronics Engineering (လျှပ်စစ်၊စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာ) *Naval Engineering (သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာပညာ) *Nuclear Engineering (နျူကလီးယား အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်) အစရှိသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။ ==ကိုးကားချက်များ== {{Reflist}} *Lecture Notes from University of Sunderland (Engineering and Society Subject) *[http://www.tcd.ie/Engineering/welcome/index.php The University of Dublin, School of Engineering] *[http://www.engc.org.uk United Kingdom Engineering Council] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180125133431/http://www.engc.org.uk/ |date=25 January 2018 }} *[http://www.engineersaustralia.org.au Engineers Australia] နှင့် [[Category:အင်ဂျင်နီယာ ပညာရေး]] c8otqvm9uzmsfjt71qd5h5e4mrtny0d 0 20480 1030799 854354 2026-05-10T11:12:24Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] 1030799 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox အတ္ထုပ္ပတ္တိ | အမည် = မာမိုဟမ် ဆင်း | ဓာတ်ပုံ = Prime Minister Manmohan Singh in WEF ,2009.jpg | သက်တမ်း = | အမည်ရင်း = | မွေးသက္ကရာဇ် = ၁၉၃၂ စက်တင်ဘာ ၂၆ | မွေးဖွားရာဒေသ= ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်အနောက်ပိုင်း (ယခု ပါကစ္စတန်)၊ ဂါးမြို့ | မိဘအမည် = | နိုင်ငံသား = | လူမျိုး = | ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ = ဆစ်ခ် ဘာသာ | ပညာအရည်အချင်း = စီးပွားရေးဘွဲ့ | အလုပ်အကိုင် = | ကြင်ဖော် = | သားသမီး = သမီးသုံးယောက် | ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု = အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ် | ထင်ရှားသည့်လက်ရာများ= | ရရှိခဲ့သည့်ဘွဲ့တံဆိပ်များ= | ကွယ်လွန်ရက် = ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ | ကွယ်လွန်ရာဒေသ= | လက်မှတ်= | ကွန်ယက် = }} မာမိုဟမ် ဆင်း (Manmohan Singh) (၁၉၃၂ စက်တင်ဘာ ၂၆ မွေး) သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၏ ၁၃ ယောက်မြောက်နှင့်ဝန်ကြီးချုပ်​ဟောင်းဖြစ်သည်။ သူသည် ငါးနှစ်သက်တမ်း ပြည့်ပြီးနောက် ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံ အရွေးချယ်ခံရသူများတွင် [[နေရူး ဂျဝါဟာလာ|ဂျဝါဟာလာ နေရူး]] ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။ ဆစ်ခ် ဘာသာဝင်ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဝင် မဟုတ်သူများတွင် ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သူ ဖြစ်သည်။ ဆင်းသည် အိန္ဒိယ အမျိုးသား ကွန်ဂရက်ပါတီမှ ၇ ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ သူသည် အထက်လွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် ၄ ကြိမ် အရွေးချယ် ခံခဲ့ရပြီး အာသံပြည်နယ်၏ ကိုယ်စားပြု အမတ် ဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာမန်မိုဟန်ဆင်းကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ စက်တင် ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်အနောက်ပိုင်း (ယခု ပါကစ္စတန်)၊ ဂါးမြို့လေးတွင် သာမန်မိသားစုတစ်စုမှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်၊ ကင်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်နှင့် ပန်ဂျပ်တက္ကသိုလ်တို့မှ စီးပွားရေးဘွဲ့များရရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ နှစ်ပေါင်း ၃၀ လုံးလုံး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးလောကတွင် အရေးပါ အရာရောက်သည့်သူတစ်ဦးအနေဖြင့် ရပ်တည်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ဆင်းသည် အိန္ဒိယ Reserve ဘဏ်တွင် ထိပ်တန်း ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အနေဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ အစိုးရဦးဆောင်သည့် နာရာဆင်ဟာရောင်း လက်ထက်တွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ် သူဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်တာဝန်ယူချိန်အထိ ထိုတာဝန်ကိုယူခဲ့သည်။ သူတာဝန်သစ်ကိုစတင်ထမ်းဆောင်ချိန်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေသည် အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်ဟုဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် ဆင်း၏သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို အတော်လေးပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်း နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ပထမဦးဆုံး လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်သည်။ အတိတ်ကာလက အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် စီးပွားရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပိတ်ထားသမျှ ကို သူကဖွင့်ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ အစိုးရလက်ထက်ကတည်းက လက်ခံကျင့်သုံးလာကြသည့် သွင်းကုန်ထုတ်ကုန် လိုင်စင်စနစ်များကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီး၊ အများပိုင်စီးပွားရေးစနစ်ဖြင့် လွတ်လပ်စွာလုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ခွင့်ပြုလိုက်သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှောင်းပိုင်းတွင် ဆင်း၏ စွမ်းဆောင်ချက်ဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် စီးပွားရေးပြန်လည်ဦးမော့လာနိုင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် အပုပ်နဲ့လှိုင်ခဲ့သမျှ ဆင်းလက်ထက်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရသည် သန့်ရှင်းသောအစိုးရအဖြစ် ထူးခြားစွာ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ခြင်းကလည်း ဆင်း၏ကောင်း သတင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပါလီမန်က ချီးမြှင့်သည့်ထူးချွန်ဆုကို ဆင်းက ရရှိသွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလတွင် ဆင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကြေညာခြင်းခံရသည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပါတီပေါင်းစုံ ကလည်း ဆင်းကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ထောက်ခံခြင်းပြုခဲ့ကြသည်။ ဆင်းသည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးသုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ အစိုးရပိုင်းတွင် အမြင့်ဆုံးရာထူး ယူထားသူဖြစ်သကဲ့သို့ စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်များတွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် စာရေးဆရာ တစ်ယောက်လည်းဖြစ်သည်။ ဆစ်ခ်ဘာသာ ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဖြစ်ပြီး၊ ဆစ်ခ်လူမျိုးများထဲမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဘဝကို ပထမဦးဆုံးခံယူခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၃၂| |}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] dm3j1lgeocynodlza6wjuocpllenika 0 21593 1030760 1017779 2026-05-10T06:59:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030760 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{ဒီဇင်ဘာလ}} |} [[ဒီဇင်ဘာ]]လ၊ (၂၈)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၆၂)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၃၆၃)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၂၀၂၅]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၁) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၂ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တိုက်ခိုက်မှု၊ ဖိအားပေးမှုများကြားမှ ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) ကျင်းပ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/70780/|website=Myanmar Now|date=2025-12-28|access-date=2026-02-28|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=■ ရွေး​ကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)ကျင်းပခဲ့သည် ၁၀၂ မြို့နယ်တွင် မြို့နယ် ၅၆ မြို့နယ်၏ အနိုင်ရ ပြည်သူ့လွှတ်​​တော်ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်းများကို UEC ​ထပ်မံကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/308877|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-02-28|language=my}}</ref> * * == မွေးဖွားသူများ == *[[၁၉၉၃]] &ndash; [[သီဟဇော် (ဘောလုံးသမား)|သီဟဇော်]]၊ မြန်မာလူမျိုး ဘောလုံးသမား == ကွယ်လွန်များ == * [[၁၉၈၈]] &ndash; [[ခင်ကြည်၊ ဒေါ်|ဒေါ်ခင်ကြည် (မဟာသီရိသုဓမ္မ)]]၊ မြန်မာလူမျိုး အမျိုးသမီးသံအမတ်ကြီး (၁၉၁၂ မွေး) == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Reflist}} {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:ဒီဇင်ဘာ]] 8fklux7y4xkvrot8qensqt7rj4exili 0 26958 1030681 305270 2026-05-09T16:30:18Z ~2026-27925-81 142441 1030681 wikitext text/x-wiki '''ကျွဲတဲရွာ''' ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] '''ကျွဲတဲရွာ''' {{Infobox settlement |official_name = ကျွဲတဲ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ကျွဲတဲ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = [[Kywe Te]]<ref>GAD, Feb 2011.</ref> |latNS = N |latd = 20.48205 |longEW = E |longd = 93.24146 |P-code = 196499 }} ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] q9z6ffdw21hceo3ssm7w2aohhiwa96p 1030718 1030681 2026-05-10T02:50:45Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-27925-81|~2026-27925-81]] ([[User talk:~2026-27925-81|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030681|1030681]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030718 wikitext text/x-wiki '''ကျွဲတဲရွာ''' {{Infobox settlement |official_name = ကျွဲတဲ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ကျွဲတဲ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ကျောက်ဖြူခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = [[Pan Taw Pyin]]<ref>GAD, Feb 2011.</ref> |latNS = N |latd = 19.41990 |longEW = E |longd = 93.74698 |P-code = 198695 }} ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] '''ကျွဲတဲရွာ''' {{Infobox settlement |official_name = ကျွဲတဲ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ကျွဲတဲ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = [[Kywe Te]]<ref>GAD, Feb 2011.</ref> |latNS = N |latd = 20.48205 |longEW = E |longd = 93.24146 |P-code = 196499 }} ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] i1h4z3fa0lsxe89ki5dnclcbxk2tali 1030719 1030718 2026-05-10T02:51:22Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[User talk:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030718|1030718]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030719 wikitext text/x-wiki '''ကျွဲတဲရွာ''' ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] '''ကျွဲတဲရွာ''' {{Infobox settlement |official_name = ကျွဲတဲ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ကျွဲတဲ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = [[Kywe Te]]<ref>GAD, Feb 2011.</ref> |latNS = N |latd = 20.48205 |longEW = E |longd = 93.24146 |P-code = 196499 }} ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] q9z6ffdw21hceo3ssm7w2aohhiwa96p 1030720 1030719 2026-05-10T02:52:26Z Zawzawaungthwin 100038 စာအချို့ ပြင်ဆင် 1030720 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ကျွဲတဲ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ကျွဲတဲ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = [[Kywe Te]]<ref>GAD, Feb 2011.</ref> |latNS = N |latd = 20.48205 |longEW = E |longd = 93.24146 |P-code = 196499 }} '''ကျွဲတဲရွာ''' ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] lfylji003w1lfye9z3fijhdbk88hpil 0 30164 1030745 862625 2026-05-10T04:48:30Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030745 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ဦးအောင်ဆန်းဦး | native_name = | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = <!----{{bda|YYYY|MM|DD}}---> | birth_place = | death_date = | death_place = | citizenship = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] | ethnicity = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] | religion = | other_names = | known_for = | occupation = အင်ဂျင်နီယာ | parents = ဗိုလ်ချုပ်[[အောင်ဆန်း]]<br/>[[ခင်ကြည်၊ ဒေါ်|ဒေါ်ခင်ကြည်]] | spouse =ဒေါ်လဲ့လဲ့နွယ်သိန်း | children = | relatives = [[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]<small>(ညီမ)</small> | alma_mater = | awards = | url = }} [[File:Aung San, Khin Kyi, Aung San Oo.jpg|thumb|150px|အောင်ဆန်းဦးအား ကလေးအရွယ်တွင် တွေ့ရစဉ်]] '''ဦးအောင်ဆန်းဦး''' ({{lang-en|Aung San Oo}}) သည် [[အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဒေါ်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ အစ်ကိုဖြစ်ပြီး၊ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ် [[အောင်ဆန်း]] ၏ သက်ရှိထင်ရှားသားသမီးများအနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးအဖြစ် အသက်မွေးလျက်ရှိသည်။ <ref>[http://www.nndb.com/people/559/000113220/ NNDB] quote: ''Son: Aung San Oo (engineer)''</ref> == ငယ်ဘဝ == အခြေခံပညာကို ရန်ကုန်ရှိ ကတ်သလစ်ကျောင်းများတွင် သင်ယူကာ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]]၊ ဒိုဗာ ကောလိပ်တွင် ဥပစာတန်းတက်သည်။ ထို့နောက် အင်ပီရီရယ် ကောလိပ်သို့ ပြောင်းသည်။ <ref>{{cite web | title=No Peace for Suu Kyi | url=http://rebound88.tripod.com/sp/dawsu/sdawsu3.html }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == လက်ရှိဘဝ == မိခင်ဖြစ်သူ မကွယ်လွန်မီ လဲ့လဲ့နွယ်သိန်းနှင့် လက်ထပ်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှစ၍ [[ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]၊ ဆန် ဒီယာဂိုသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချပြီး၊ အမေရိကန်နိုင်ငံသား ခံယူသည်။ <ref>{{cite news|url=http://articles.latimes.com/1996-02-01/food/fo-30875_1_burmese-culture|title=The Kitchen Ambassador : Leilei Nwe Thein shares the culture and cooking of Southern California's tiny Burmese community.|last=Hansen|first=Barbara|date=1 February 1996|work=Los Angeles Times|accessdate=26 March 2012}}</ref> <ref>{{cite web | url=https://wn.com/aung_san_oo | title=Aung San Oo}}</ref> ဇနီးဖြစ်သူသည်လည်း အမေရိကန်နိုင်ငံသား ခံယူထားသူဖြစ်သည်။ <ref>{{cite news|url=http://e4mobile.com/pressreleases/18586 |title=Burmese-American Citizen returns from Homeland Merch Mission|date=3 June 2008|work=ShelterboxUSA|accessdate=26 March 2012}}</ref> လက်ရှိ မြန်မာနိုင်​ငံတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == အမွေပြဿနာ == ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အင်းယားကန်ဘေးရှိ အိမ်နှင့် မြေအား အမွေခွဲလိုကြောင်း တရားရုံးထံ လျှောက်ထားသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်ရောက်သော် ရန်ကုန် အနောက်ပိုင်းခရိုင် တရားရုံးက တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းရှိ နေအိမ်အား ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ရထိုက်ကြောင်း၊ နှစ်ဧကကျယ်သည့် မြေကိုမူ မောင်နှမနှစ်ဦး ခွဲယူရမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ပေ (၇၀×၁၀၀) ကျယ် မြေလွတ်ကို မိခင်ဖြစ်သူအမွေပေးခဲ့သည့် မောင်နှမဝမ်းကွဲ ဦးခင်မောင်အေး အား ပေးရမည် ဖြစ်ကြောင်း အမိန့်ချခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{cite news | url=https://www.irrawaddy.com/news/daw-aung-san-suu-kyis-brother-appeals-inheritance-ruling-supreme-court.html | title=Daw Aung San Suu Kyi’s Brother Appeals Inheritance Ruling to Supreme Court | date=17 October 2018|work=Irrawaddy}}</ref> [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ]] နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ဥပဒေကောင်စီတို့မှ ဦးအောင်ဆန်းဦးသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဂုဏ်သရေပျက်စေရန် ရည်မှန်းချက်ဖြင့် စစ်အစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းကာ လုပ်ဆောင်နေသူတစ်ဦးဟုဆိုသည်။ [[တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း]]ဖော်ပြချက်တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင်း နှင့် ပြည်ပမှ လေ့လာသူများမှ၊ စစ်အစိုးရသည် အောင်ဆန်းဦးကို အသုံးချကာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ခေါင်းဆောင်အား ပုတ်ခတ်နိုင်ရန် တရားစွဲခြင်းဟု ဆိုသည်။ ရန်ကုန်တိုင်း တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အား မကျေနပ်သဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားရုံးချုပ် သို့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ထပ်မံလျှောက်ထားပြီး တရားရင်ဆိုင်ဦးမည် ဖြစ်သည်။ <ref name=":0" /> ==ပုဂံရှိ အိမ်တော်== [[File:Bagan, Burma Under construction, the new mansion being built by the junta for Aung San Oo, estranged brother of Aung San Suu Kyi.jpg|thumb|150px|၂၀၀၇တွင် တွေ့ရသည့် ပုဂံမြို့ရှိ ဆောက်လက်စ နေအိမ်]] ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် [[ပုဂံ]]ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင်မြေအတွင်း အိမ်ကြီးတစ်လုံး ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေယာပိုင်ဆိုင်ဥပဒေအရ နိုင်ငံခြားသားများသည် မြေပိုင်ဆိုင်ခွင့် မရှိခြင်းကြောင့် (ထိုဥပဒေဖြင့်ပင် ဒေါ်စုနေထိုင်နေသည့် အိမ်အား ပိုင်ဆိုင်မှု ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရသည်) ဦးအောင်ဆန်းဦး၏ ထိုအိမ်ရာပိုင်ဆိုင်မှုမှာ တရားမဝင်ပေ။ သို့ဖြစ်ရာ ဇနီးဖြစ်သူ၏ အသိုင်းအဝိုင်းမှ အမည်ခံပေးထားသည်။ ဇနီး ဒေါ်လဲ့လဲ့နွယ်သိန်းသည် စစ်အစိုးရနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိပြီး၊ ခင်ပွန်းအား ဩဇာရရှိစေရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု ကောလဟာလများထွက်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း အတည်မပြုနိုင်သေးပေ။<ref>{{cite web| title=Suu Kyi's Brother Builds a Winter Retreat| url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5066&page=2| work=Irrawaddy magazine| accessdate=12 October 2005| archivedate=16 December 2010| archiveurl=https://web.archive.org/web/20101216154459/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=5066&page=2}}</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:အောင်ဆန်းစုကြည်]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] knp6kq3i5xy50nqz0zrl0y5s3vsl3cn 0 46115 1030750 1026616 2026-05-10T05:17:28Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030750 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization |name=ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ |parent_organization=[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |leader_title=ဥက္ကဋ္ဌ |leader_name=ဒေါက်တာ[[နန္ဒကျော်စွာ]] |leader_title2=အတွင်းရေးမှူး |membership=၁၅ |location=ဥပဒေကြမ်းကော်မတီရုံး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဝင်း၊​ နေပြည်တော် |formation= ၁ မတ် ၂၀၁၁ |type=လွှတ်တော်ကော်မတီ}} '''ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ''' သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁ နှင့် ပုဒ်မ ၂၇ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်တို့အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် (၁၅)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အမြဲတမ်းကော်မတီ ဖြစ်သည်။ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်သက်တမ်းတွင် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒဂုံမဲဆန္ဒနယ် ဒေါက်တာ[[နန္ဒကျော်စွာ]]ဖြစ်ပြီး၊ အတွင်းရေးမှူးမှာ အမရပူရမဲဆန္ဒနယ် [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]] ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး၌ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ ဖွဲ့စည်း|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%91%E1%80%99%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6/|website=Popular|date=2026-03-23|access-date=2026-03-23|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref><ref>{{Cite web|title=ပြည့်သူ့လွှတ်တော် ဉပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစရင်း ကော်မတီတို့ ဖွဲ့စည်း – Positive Angle News|url=https://positiveanglenews.com/2026/03/23/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%89%E1%80%95%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%80/|website=positiveanglenews.com|access-date=2026-03-23}}</ref> == သက်တမ်း == ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာနည်းဥပဒေများအရ လွှတ်တော်ကော်မတီများ၏ သက်တမ်းသည် လွှတ်တော်၏သက်တမ်းနှင့်အညီ ဖြစ်ပြီး၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌသည် ကော်မတီ၏ သက်တမ်း တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သည့်အခါတိုင်း ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး လိုအပ်ပါက ကော်မတီဝင်များကို သင့်လျော်သလို လဲလှယ်အစားထိုး တာဝန်ပေးအပ်နိုင်သည်။ == တာဝန်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်၊ ရပိုင်ခွင့် == ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာနည်းဥပဒေများ၏ အခန်း(၈) တွင် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၏ တာဝန်များ၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ အစီရင်ခံစာတင်ပြခြင်းများကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ <ref>{{cite web |url= http://www.pyithuhluttaw.gov.mm/?q=committee/%E1%80%A5%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%92%E1%81%BE%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%B8-%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%AE |title= ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ |accessdate= 21 Aug |accessdaymonth= |accessyear= 2012 }}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == === ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ စတင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၁ မတ် ၂၀၁၁) === မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုရေးယန္တရားသစ်တွင် အဓိကကျသော ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန် အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ သူရဦးရွှေမန်းသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေ ၃၃ နှင့် ၄၀ တို့အရ ပေးအပ်ထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို အသုံးပြု၍ ဤကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docsMA2011/MA2011-03-02.pdf?__cf_chl_rt_tk=70eoMCyNqT9.n0YGVvfFE0ciymh7r69vr8k3.YN3_Mw-1774264130-1.0.1.1-sTfDnycrlEz2a1ZC9iXkgDA92pIUXC5qGCZDddoSCU8|title=ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ၊ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊နောက်ကျောဖုံး,အဆက် စာမျက်နှာ(၃)|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂ မတ် ၂၀၁၁}}</ref> ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကော်မတီကို ဒဂုံမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးနန္ဒကျော်စွာသည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်နှင့်အတူ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-parliament-117144798/1242267.html |title=ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီတွေဖွဲ့ |work=VOA |access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆ |date=၁ မတ် ၂၀၁၁}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110301_burmese_legislated_committee|title=လွှတ်တော်တွေမှာ ဥပဒေရေးရာ ကော်မတီတွေ ဖွဲ့စည်း|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၁ မတ် ၂၀၁၁}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width: 100%;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[နန္ဒကျော်စွာ|ဦးနန္ဒကျော်စွာ]] || ဥက္ကဋ္ဌ || [[ဒဂုံမြို့နယ်|ဒဂုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် နှင့်အတူ ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့ |- | ၂ || [[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]] || အတွင်းရေးမှူး || [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || နောင်တွင် [[ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာ |- | ၃ || ဒေါ်နန်းဝါနု || အဖွဲ့ဝင် || [[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်|ကွန်ဟိန်း]] || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|SNDP]] || |- | ၄ || ဦးသောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[မော်လိုက်မြို့နယ်|မော်လိုက်]] || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]] || |- | ၅ || [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]] || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ|RNDP]] || |- | ၆ || ဦးငွန်မောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ဟားခါးမြို့နယ်|ဟားခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]] || |- | ၇ || [[ဒွဲဘူ|ဒေါ်ဒွဲဘူ]] || အဖွဲ့ဝင် || [[အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်|အင်ဂျန်းယန်]] || [[စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ဒီမိုကရေစီပါတီ ကချင်ပြည်နယ်|UDPKS]] || |- | ၈ || ဦးစောလှထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ချောင်းဦးမြို့နယ်|ချောင်းဦး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၉ || ဦးခင်မောင်မြင့် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဇီးကုန်းမြို့နယ်|ဇီးကုန်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၀ || ဦးခင်မောင်ညို || အဖွဲ့ဝင် || [[ပေါက်မြို့နယ်|ပေါက်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၁ || ဦးခင်မောင်ရွှေ || အဖွဲ့ဝင် || [[တမူးမြို့နယ်|တမူး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၂ || ဦးစိုးရယ် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒီမောဆို]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၁၃ || ဦးစတီဖန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်|ကျိုင်းတုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၄ || [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]] || အဖွဲ့ဝင် || [[အမရပူရမြို့နယ်|အမရပူရ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၅ || ဒေါက်တာစိုးမိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဘီးလင်းမြို့နယ်|ဘီးလင်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |} ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၂၂ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ပထမနေ့တွင် လွှတ်တော်၏ လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားသူ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒဂုံမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးနန္ဒကျော်စွာ အား တည်ဆဲဥပဒေများ စိစစ်သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ပေးအပ်ခဲ့သည့်အတွက် ဦးတီခွန်မြတ်သည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယခင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သူ ဦးစောလှထွန်းသည် ကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် အပ်နှင်းခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-08-23.pdf|title=ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး ပထမနေ့စတင်|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၂၃ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ,နောက်ကျောဖုံး နှင့် စာမျက်နှာပါ ဖော်ပြချက်|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၁}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! ရာထူး !! မဲဆန္ဒနယ် !! ပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[တီခွန်မြတ်|ဦးတီခွန်မြတ်]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || [[ကွတ်ခိုင်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၂ || ဦးစောလှထွန်း || အတွင်းရေးမှူး || [[ချောင်းဦး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၃ || ဒေါ်နန်းဝါနု || အဖွဲ့ဝင် || [[ကွန်ဟိန်း]] || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|SNDP]]|| |- | ၄ || ဦးသောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[မော်လိုက်]] || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]]|| |- | ၅ || ဦးဘရှိန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျောက်ဖြူ]] || [[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ|RNDP]]|| |- | ၆ || ဦးငွန်မောင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ဟားခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားပါတီ]]|| |- | ၇ || ဦးစိုးစိုး || အဖွဲ့ဝင် || [[ထီးချိုင့်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၈ || ဦးခင်မောင်မြင့် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဇီးကုန်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၉ || ဦးခင်မောင်ညို || အဖွဲ့ဝင် || [[လွိုင်ကော်]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၀ || ဦးခင်မောင်ရွှေ || အဖွဲ့ဝင် || [[ခင်ဦး]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၁ || ဦးစိုးရယ် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒီမောဆို]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၂ || ဦးစတီဖန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ကျိုင်းတုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၃ || [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]] || အဖွဲ့ဝင် || [[အမရပူရ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၄ || ဒေါက်တာစိုးမိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || [[ဘီးလင်းမြို့|ဘီးလင်း]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၁၅ || ဦးအောင်မြသန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ညောင်တုန်း]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |} == ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဝင်းမြင့် သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၏ အမြဲတမ်းကော်မတီလေးခုအနက် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီ တို့ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%A1%E1%80%93%E1%80%AD%E1%80%80-%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85/|title=လွှတ်တော်၏ အဓိက တာဝန်ဖြစ်သည့် ဥပဒေ ပြုရေးနှင့် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းရေး တာဝန် များကို စတင် ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းရေး ဆောင်ရွက်|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး [[နောင်ချိုမြို့နယ်]] မှ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) ကိုယ်စားလှယ် [[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]] က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း၊ [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]] မှ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) ကိုယ်စားလှယ် ဦးစတီဖန် က အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/02/160204_parliament_committees|title=လွှတ်တော်နှစ်ရပ်မှာ ကော်မတီတွေ စဖွဲ့|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/270322|title=ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌသစ် ပြောကြား|work=Eleven Media Group|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref> အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၏ အဖွဲ့ဝင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - === ၁။ စတင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်) === ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် အောက်ပါအတိုင်း စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည် - {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးထွန်းထွန်းအောင် (ခ) [[ထွန်းထွန်းဟိန်|ဦးထွန်းထွန်းဟိန်]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || [[နောင်ချိုမြို့နယ်|နောင်ချို]] || [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]] || |- | ၂ || ဦးစတီဖန် || အတွင်းရေးမှူး || [[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်|ကျိုင်းတုံ]] || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || |- | ၃ || ဦးဉာဏ်လင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်|ရွှေပြည်သာ]] || NLD || |- | ၄ || [[ခင်ဌေးကြွယ်|ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ်]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[ချောင်းဆုံမြို့နယ်|ချောင်းဆုံ]] || NLD || |- | ၅ || ဦးကျော်စိုးလင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်|ပြည်ကြီးတံခွန်]] || NLD || |- | ၆ || ဦးဝေလှိုင်ထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ပုသိမ်မြို့|ပုသိမ်]]|| NLD || |- | ၇ || [[ပါထန်း|ဦးပါထန်း]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[မတူပီမြို့နယ်|မတူပီ]] || NLD || |- | ၈ || ဦးအောင်စိန် || အဖွဲ့ဝင် || [[ထားဝယ်မြို့နယ်|ထားဝယ်]] || NLD || |- | ၉ || ဦးစိုင်းဖုန်းမြတ် || အဖွဲ့ဝင် || [[မူဆယ်မြို့နယ်|မူဆယ်]] || [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|SNLD]] || |- | ၁၀ || [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ|ANP]] || |- | ၁၁ || ဦးမင်းသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || [[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်|တောင်တွင်းကြီး]] || NLD || |- | ၁၂ || ဦးဌေးငွေ || အဖွဲ့ဝင် || [[မြောင်မြို့နယ်|မြောင်]] || NLD || |- | ၁၃ || ဦးဇော်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[ထန်းတပင်မြို့နယ် (ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး)|ထန်းတပင်]] || NLD || |- | ၁၄ || ဦးခင်မောင်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || [[လမ်းမတော်မြို့နယ်|လမ်းမတော်]] || NLD || |- | ၁၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင် || အဖွဲ့ဝင် || - || [[တပ်မတော်]] || |} === ၂။ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်) === အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာလ ၁၆ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ကြသည့် ဦးစိန်ဝင်း၊ ဦးဉာဏ်လင်း နှင့် ဒေါက် တာစိုးမိုးသူ တို့ကို ပါတီမှ ပေးအပ်ထားသည့် တာဝန်အသီးသီးမှ ရုတ်သိမ်းသည့် ပြစ်ဒဏ်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/three-nld-mp-forced-to-terminate-duties/3612549.html|title=NLD ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် သုံးဦးကို ပါတီတာဝန်ရပ်ဆိုင်း|work=VOA|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၆}}</ref>နိုဝင်ဘာ ၂၈ရက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၌ လွှတ်တော်က ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကော်မတီများတွင် ပေးအပ်ထားသော တာဝန် အသီးသီးမှလည်း ဖယ်ရှားခဲ့သည့်အတွက် ဦးဉာဏ်လင်းသည် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-mps-dismiss-11282016072002.html|title=NLD ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စား လှယ်တချို့လွှတ်တော်ရေးရာကော် မတီတာဝန်တွေကနေ ဖယ်ရှားခံရ|work=RFA|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၆}}</ref>ပထမအကြိမ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးထွန်းထွန်းအောင် (ခ) ဦးထွန်းထွန်းဟိန် || ဥက္ကဋ္ဌ || နောင်ချို || NLD || |- | ၂ || ဦးကျော်စိုးလင်း || အတွင်းရေးမှူး || ပြည်ကြီးတံခွန် || NLD || အဖွဲ့ဝင်မှ အတွင်းရေးမှူးသို့ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |- | ၃ || ဦးစတီဖန် || အဖွဲ့ဝင် || ကျိုင်းတုံ || USDP || အတွင်းရေးမှူးမှ အဖွဲ့ဝင်သို့ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |- | ၄ || ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ် || အဖွဲ့ဝင် || ချောင်းဆုံ || NLD || |- | ၅ || ဦးဝေလှိုင်ထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || ပုသိန် || NLD || |- | ၆ || [[ပါထန်း|ဦးပါထန်း]]|| အဖွဲ့ဝင် || မတူပီ || NLD || |- | ၇ || ဦးအောင်စိန် || အဖွဲ့ဝင် || ထားဝယ် || NLD || |- | ၈ || ဦးစိုင်းဖုန်းမြတ် || အဖွဲ့ဝင် || မူဆယ် || SNLD || |- | ၉ || ဦးဘရှိန် || အဖွဲ့ဝင် || ကျောက်ဖြူ || ANP || |- | ၁၀ || ဦးမင်းသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || တောင်တွင်းကြီး || NLD || |- | ၁၁ || ဦးဌေးငွေ || အဖွဲ့ဝင် || မြောင် || NLD || |- | ၁၂ || ဦးဇော်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || ထန်းတပင် || NLD || |- | ၁၃ || စိုင်းထွန်းအေး || အဖွဲ့ဝင် || မိုင်းရှူး || SNLD ||ဦးခင်မောင်ဝင်း အစား ထည့်သွင်း<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/734/|title=“ရင်ကြားစေ့ရေးလုပ်နေချိန်မှာ ထိပ်တိုက်မတွေ့ဖို့အတွက် အများကြီး ဆင်ခြင်ရတာပေါ့”|work=Myanmar Now|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> |- | ၁၄ || [[ဝေဖြိုးအောင်|ဒေါက်တာ ဦးဝေဖြိုးအောင်]]|| အဖွဲ့ဝင် || [[သာကေတမြို့နယ်|သာကေတ]] || NLD || ဦးဉာဏ်လင်း အစား ထည့်သွင်း |- | ၁၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင် || အဖွဲ့ဝင် || - || တပ်မတော် || |} === ၃။ ဆက်လက် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅ ရက်) === ဥက္ကဋ္ဌ ဦးထွန်းထွန်းဟိန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာပြီးနောက် ဦးခင်မောင်ဝင်းသည် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည် <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnysuultttteaa-updekmkeaamttiiukktttth-uukhngmeaangwng-bhnnmaanng-ngekechiungraa|title= ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်မောင်ဝင်း၊ ဘဏ်များနှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်ခင်စန်းလှိုင်၊ တရားစီရင်ရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်ထွေးတို့ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |work=Myanmar Digital News|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref>- {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် !! မဲဆန္ဒနယ် !! နိုင်ငံရေးပါတီ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးခင်မောင်ဝင်း || ဥက္ကဋ္ဌ || လမ်းမတော် || NLD || တရားစီရင်ရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌမှ ရွှေ့ပြောင်းခန့်အပ် |- | ၂ || ဦးကျော်စိုးလင်း || အတွင်းရေးမှူး || ပြည်ကြီးတံခွန် || NLD || |- | ၃ || ဦးစတီဗင် || အဖွဲ့ဝင် || ကျိုင်းတုံ || USDP || |- | ၄ || ဒေါ်ခင်ဌေးကြွယ် || အဖွဲ့ဝင် || ချောင်းဆုံ || NLD || |- | ၅ || ဦးဝေလှိုင်ထွန်း || အဖွဲ့ဝင် || ပုသိမ် || NLD || |- | ၆ || ဦးပါထန်း || အဖွဲ့ဝင် || မတူပီ || NLD || |- | ၇ || ဦးအောင်စိန် || အဖွဲ့ဝင် || ထားဝယ် || NLD || |- | ၈ || ဦးစိုင်းဖုန်းမြတ် || အဖွဲ့ဝင် || မူဆယ် || SNLD || |- | ၉ || ဦးဘရှိန် || အဖွဲ့ဝင် || ကျောက်ဖြူ || ANP || |- | ၁၀ || ဦးမင်းသိန်း || အဖွဲ့ဝင် || တောင်တွင်းကြီး || NLD || |- | ၁၁ || ဦးဌေးငွေ || အဖွဲ့ဝင် || မြောင် || NLD || |- | ၁၂ || ဦးဇော်ဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || ထန်းတပင် || NLD || |- | ၁၃ || စိုင်းထွန်းအေး || အဖွဲ့ဝင် || မိုင်းရှူး || SNLD || |- | ၁၄ || ဒေါက်တာ ဦးဝေဖြိုးအောင် || အဖွဲ့ဝင် || သာကေတ || NLD || |- | ၁၅ || ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင် || အဖွဲ့ဝင် || - || တပ်မတော် || |} == တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂၃ ရက် နေ့တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] သည် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ကို အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ [[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာ]]က ဦးဆောင်ပြီး တစညပါတီ၊ ပအိုဝ်းပါတီ၊ ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)ပါတီဝင်တစ်ဦးစီ ထည့်သွင်းခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310685|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေကြမ်းကော်မတီအား အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဦးသိန်းထွန်းဦး တို့အား တာဝန်ပေးအပ်ရန် လျာထား|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! စဉ် !! အမည် !! ပါတီ !! မဲဆန္ဒနယ် !! ရာထူး !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[နန္ဒကျော်စွာ|ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာ]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ဒဂုံမြို့နယ်|ဒဂုံ]] || ဥက္ကဋ္ဌ ||ယခင် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ(၂၀၁၁-၂၀၁၆) |- | ၂ || ဒေါ်သန်းသန်းအေး || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်|သင်္ဃန်းကျွန်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၃ || ဦးစိုးတင့်အောင် || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ရေဦးမြို့နယ်|ရေဦး]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၄ || ဦးတင့်လွင် || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[နတ်တလင်းမြို့နယ်|နတ်တလင်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၅ || ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဝင်း || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်|ဆိတ်ကြီးခနောင်တို]]|| အဖွဲ့ဝင် || |- | ၆ || ဦးတင်ရွှေ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ရွှေတောင်မြို့နယ်|ရွှေတောင်]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၇ || ဦးသန့်ဇော် || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်|ကွမ်းခြံကုန်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၈ || ဦးစိုင်းဝန်းစံ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[မိုင်းခတ်မြို့နယ်|မိုင်းခတ်]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၉ || ဦးဇော်မင်း || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[ကျုံပျော်မြို့နယ်|ကျုံပျော်]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၀ || ဦးနိုင်မင်းဦး || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|တစည]]|| [[ကြံခင်းမြို့နယ်|ကြံခင်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၁ || နန်းကျင်း (ခ) နန်းစိန် || [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]]|| [[တောင်ကြီးမြို့နယ်|တောင်ကြီး]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၂ || ဦးနိုင်နိုင်ကျော် || [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|SSP]]|| [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်|ဟုမ္မလင်း]] || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၃ || ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြိုင် || [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား]] || - || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၄ || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးထက်ဝင်း || [[တပ်မတော်|တပ်မတော်သား]] || - || အဖွဲ့ဝင် || |- | ၁၅ || [[သိန်းထွန်းဦး|ဦးသိန်းထွန်းဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] || [[အမရပူရမြို့နယ်|အမရပူရ]] || အတွင်းရေးမှူး || |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] t54hkyp2w78rhms5f7hefwq6hfkmzci 0 46788 1030798 953301 2026-05-10T11:10:57Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] 1030798 wikitext text/x-wiki {{Infobox နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း | အခေါ်အဝေါ် အသုံးအနှုံး = အင်ဒီရာ | အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပရိယာဒါရှီနီ ဂန္ဒီ | အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Indira Priyadarshini Gandhi | အမည်(အခြားဘာသာအက္ခရာ) = | အမည်ရင်း = | အမည်ကွဲ၁ = | ဂုဏ်ထူးဆောင်အမည်၁ = | ကလောင်အမည်၁= | ပုံ = Indira_Gandhi_official_portrait.png | ဓာတ်ပုံစာတမ်း = | တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၁ = တတိယကြိမ်မြောက် | ရာထူး ၁ = အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ် | ရာထူး ၁ စတင်သည့် နေ့ရက် = ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၀ | ရာထူး ၁ ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = ၃၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၄ | ဒုတိယ သမ္မတ အဖြစ်(ရှိက) = | ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၁ = ချာရန် ဆင်းဂ် | ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၁ = ရာဂျစ် ဂန္ဒီ | တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာဌာန ၂ = | ရာထူး ၂ = | ရာထူး ၂ စတင်သည့် နေ့ရက် = | ရာထူး ၂ ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = | ယခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂ = | ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၂ = | မဲဆန္ဒနယ်၄= | မဲအရေအတွက်၄= | စစ်မှုထမ်းရာ ဌာန = | စစ်မှုထမ်း စတင်သည့် နေ့ရက် = | စစ်မှုထမ်း ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ရက် = | စစ်မှုထမ်း ရာထူး = | မွေးရက် = ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၁၇ | မွေးနေ့ = | မိဘများ(ရှိ/မရှိ)- ရှိလျင် (ရှိ)ဟုရေး၍ မရှိလျင် ကွက်လပ်ချန်ရန် = ရှိ | ဖခင်အမည် = ရှရီ ဂျဝါ ဟာလာနေရူး | မိခင်အမည် = | မောင်ရင်းနှမ၁ = | တော်ဆက်ပုံ၁= | မွေးရပ်ဇာတိ = | လူမျိုး= | နိုင်ငံသား= | ဘာသာ = | တက်ရောက်ခဲ့သည့် ပညာဘာသာရပ်၁ = | ပညာစည်းပူးခဲ့သည့် ကျောင်းအမည်၁ = | အလုပ်အကိုင် = | တည်ထောင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်း = | နိုင်ငံရေး ပါတီ = | လူသိများခြင်း= | ကြင်ဖော်၁= <!-- ကြင်ဖော် ၅ ယောက်အထိ နံပါတ်ပြောင်း၍ တိုးခြဲ့နိုင်သည်--> | သားသမီး၁ = | ကွယ်လွန်ရက် = ၃၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၄ | ကွယ်လွန်ရာဒေသ = | သင်္ဂြိုဟ်ရာဒေသ = | ရရှိခဲ့သော အထူးဆုများ၁ = | ရရှိခဲ့သော ခုနှစ်၁ = | လက်မှတ် = | ဝဘ်ဆိုတ် = }} '''အင်ဒီရာဂန္ဒီ'''သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တတိယကြိမ်မြောက်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ပြီး ပထမဆုံးအမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ်လည်းဖြစ်သည်။ အင်ဒီရာအား အလာဟာဘတ်မြို့၌ ၁၉၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] လွတ်လပ်ရေး ရရှိသော ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူ ရှရီ [[ဂျဝါ ဟာလာနေရူး]] နှင့် ကမလာ တို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သမီးဖြစ်သည်။ အသက်ခြောက်နှစ်အရွယ်တွင် စတင်ကျောင်းနေသည်။ အသက် ၁၂ နှစ် အရွယ်တွင် ကွန်ဂရက်လူ ငယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အစဉ်အလာ နိုင်ငံရေး သမားများ ဖြစ်သော အဘိုး၊ အဘွား၊ ဖခင်၊ အဒေါ်တို့၏ အလယ်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသဖြင့် ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်ငံရေးသန္ဓေ ပါခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်ငံရေးအသိအမြင်ရှိလေရာ ၁၅ ရာစုနှစ်အတွင်းက ပြင်သစ်ပြည် လွတ်မြောက်ရေးအတွက် အင်္ဂလိပ်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သူ အမျိုးသမီးသူရဲကောင်း [[ဂျုန်းအော့အတ်]]အဖြစ် ခံယူကာ ယဇ်တိုင်၌ မီးရှို့ခံခြင်း ကစားနည်းအမျိုးမျိုးကို ကစားခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအမျိုးသား ကဗျာဆရာကြီး ရာဗင်ဒြာ နတ်တဂိုး၏ စန်တိနိကေတန် တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်သည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မိခင်၏ ကျန်းမာရေး အတွက် ဆေးကုရန် ဂျာမနီမှတစ်ဆင့် ဆွစ်ဇာလန်သို့ ရောက်သည်။ ဆွစ်ဇာလန်တွင် နေစဉ် ဂျီနီဗာမြို့ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကျောင်းတွင် ပညာသင်သည်။ အင်ဒီရာ ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် မိခင် ကွယ်လွန်သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များ တစ်ဝိုက်တွင် လန်ဒန်မြို့ရှိ ဗက်ဒမင်တန်ကျောင်းနှင့် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်မှ ဆမ်းမားဗီး ကောလိပ်တို့တွင် ပညာ ဆက်လက်သင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနှင့် ပြင်သစ်ဘာသာနှစ်မျိုးစလုံးကို ကျွမ်းကျင်စွာ တတ်မြောက် သည်။ အင်ဒီရာသည် မျိုးရိုးဇာတိ ဓလေ့အလိုက် ကက်ရှမီးရီး ဗြဟ္မဏချင်း လက်မထပ်ပဲ ကျောင်းနေဘက် ဖာရစီလူမျိုး ရှေ့နေ အင်္ဂလန်တွင် ပညာသင်စဉ် ရင်းနှီး ချစ်ကျွမ်းခဲ့သော ဘာသာကွဲ ဖာရစီ အမျိုးသားတစ်ဦးဖြစ်သူ ဖားရို့ဂန္ဓီနှင့် ၁၉၄၂ တွင်လက်ထပ်လိုက်ပြီး လပ်ကနောင်းမြို့တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ နိုင်ငံခြားတွင် ပညာသင်ရာမှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာတိုင်း ကွန်ဂရက်ပါတီကို ကူညီ၍ နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှား ခဲ့သည်။ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပြည် အမျိုးသား ကွန်ဂရက်ပါတီသို့ ဝင်ခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းသည် ဖားရို့ဂန္ဓီက အိန္ဒိယ သံတော်ဆင့် သတင်းစာတွင် မန်နေဂျာလုပ်နေစဉ် အင်ဒီရာဂန္ဓီသည် ကွန်ဂရက်ပါတီတွင် အမျိုးသမီးများကို ဦးဆောင်၍ နိုင်ငံရေးကို ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်သည်။ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်က အင်ဒီရာကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ၁၃ လကြာ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် လူထုစည်းဝေးပွဲ တစ်ခု၌ ဗြိတိသျှတို့နှင့် မပူးပေါင်းရေး တရားဟောနေစဉ် အင်ဒီရာတို့ ဇနီးမောင်နှံ အဖမ်းခံရသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရခဲ့ပြီး အင်ဒီရာ၏ဖခင် ဂျဝါဟာလာနေရူးက ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် ဖြစ်လာပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အင်ဒီရာမှာ အသက် ၄၂ နှစ်အရွယ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ခင်ပွန်းသည် ဖားရို့ဂန္ဓီ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ အင်ဒီရာတွင် သားကြီး [[ရာဂျစ်ဂန္ဒီ|ရာဂျစ်]]နှင့် သားငယ် ဆန်ဂျေးဟူသော သားနှစ်ဦး ကျန်ရစ်သည်။ ကွန် ဂရက်ပါတီအတွင်း၌ အင်ဒီရာသည် လုပ်ရည်ကိုင်ရည်ကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ဖခင်ဂျဝါဟာလာ နေရူး၏ လမ်းညွှန်ပျိုးထောင်မှုကြောင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှစ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးလောကနှင့် အကျွမ်းတဝင် ရှိသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်က [[ဂန္ဓီ၊ မဟတ္တမ|မဟတ္တမဂန္ဓီ]] ဦးဆောင်သော နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ နိုင်ငံရေးနယ်ထဲသို့ ခြေစုံပစ် ဝင်ခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အင်ဒီရာ၏ဖခင် နေရူး ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လားဗဟာဒူး ရှပ်စထရီ တက်လာသည်။ ရှပ်စထရီ၏ အစိုးရ အဖွဲ့တွင် အင်ဒီရာသည် ပြန်ကြားရေးနှင့် အသံလွှင့်ဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် အစိုးရအဖွဲ့၏ အရေးပါသူများတွင် စတုတ္ထ နေရာမှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်နေခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ရှပ်စထရီသည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု တပ်ရှကင့်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အသက် အငယ်ဆုံးနှင့် ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အရွေးခံရပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ဆူပူဆန္ဒပြမှု၊ အကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့် အင်ဒီရာသည် ပါလီမန်ကို သက်တမ်းမစေ့မီ ဖျက်သိမ်းပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၁ဝ ရက်နေ့ထိ ကာလအတွင်း ဒုတိယအကြိမ် အောက်လွှတ်တော် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ အမတ်နေရာ ၅၁၈ နေရာတွင် အင်ဒီရာ၏ ပါတီမှ ၃၅ဝ နေရာ အနိုင်ရခဲ့ သဖြင့် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အစိုးရသစ် ဖွဲ့ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်က ရွေးကောက်ပွဲတွင် အင်ဒီရာသည် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေများကို ဖောက်ဖျက်သည်ဆိုကာ အင်ဒီရာ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အရွေးခံရမှုကို ပျက်ပြယ်စေပြီး နောင်ခြောက်နှစ်အတွင်း၌ ရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိဟု အလာဟာဗတ်ရုံးတော်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက် နေ့တွင် စီရင်ချက် ချလိုက်သည်။ ထိုစီရင်ချက်ကို ပယ်ဖျက် ပေးရန် အင်ဒီရာက အယူခံဝင်သည်။ အယူခံကာလအတွင်း တရားလွှတ်တော်ချုပ်၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သည်။ သို့သော် အင်ဒီရာအဖို့ ပါလီမန် နှစ်ရပ်တွင် မိန့်ခွန်း မြွက်ကြားရရုံမှအပ မဲပေးပိုင်ခွင့် မရှိတော့ ချေ။ ပါလီမန်တွင် မဲပေးခွင့်မရှိသူကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက် ထားရှိခြင်းမှာ ဥပဒေဘောင်မဝင်ဟု အတိုက်အခံ ပါတီများက ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက် ဆန္ဒပြလာကြသည်။ အင်ဒီရာက ၁၉၇၅ ခု ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရေးပေါ် အခြေအနေကို ကြေညာသည်။ အရေးပေါ် အခြေအနေအတွင်း၌ အင်ဒီရာသည် ရက်လ အကန့်အသတ်မရှိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခံယူသည်။ ပြင်ဆင် ရေးဆွဲသော ဥပဒေအရ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေ ဖောက်ဖျက်မှုဖြင့် အပြစ်ပေးထားသော အလာဟာဗတ် တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပယ်၍ အိန္ဒိယ တရားရုံးချုပ်က အင်ဒီရာကို အနိုင်ပေးကာ အမှုကို ပယ်လိုက်သည်။ သို့ဖြင့် အင်ဒီရာသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယအကြိမ် အစိုးရအဖွဲ့ကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ ပြည်လုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီ ကော်မတီ အစည်းအဝေးတွင် တိုင်းပြည်၏ စီးပွားရေး စီမံ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဒုဝန်ကြီးချုပ် ဒေဆိုင်း၏ အုပ်စုနှင့် အင်ဒီရာ သဘောကွဲခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဒေဆိုင်းသည် အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်သွားသည်။ အင်ဒီရာ၏ ရွေးကောက်ပွဲ ပြဿနာ၊ သားကြောဖြတ် စစ်ဆင်ရေး၊ အတိုက်အခံ ပါတီများကို နှိပ်ကွပ်မှု၊ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်မှုနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်မှု စသော ပြဿနာပေါင်းစုံအပေါ် ပြည်သူများ မကျေနပ်ကြချေ။ ဆူပူ ကန့်ကွက်မှုများမှာ ဒီရေအလား တိုးတက်လာခဲ့သဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၇၇ ခု မတ်လတွင် ကျင်းပပေးခဲ့ရသည်။ အင်ဒီရာသည် သားဖြစ်သူ ဆန်ဂျေးကို မိမိ၏ နိုင်ငံရေး အမွေခံအဖြစ် လျာထား၍ ပါလီမန်အမတ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်စေသော်လည်း ပြည်သူများက မလိုလားကြချေ။၁၉၇၇ ခု မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အင်ဒီရာ၏ ကွန်ဂရက်ပါတီသည် အောက်လွှတ်တော်အမတ် ၅၄၂ နေရာတွင် ၁၅၃ နေရာသာ အနိုင်ရသဖြင့် ၁၉၇၇ ခု မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အင်ဒီရာသည် ယင်း၏ ၂၁ လကြာ အရေးပေါ် အခြေအနေကို ရုပ်သိမ်း၍ ၁၁ နှစ်ကြာ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်ရတော့သည်။ မစ္စက်ဂန္ဒီက ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇွန်လမှစ၍ အရေးပေါ် အုပ်ချုပ်ရေးကာလ သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားနိုင်သည့် အသက်ကို အမျိုးသားအတွက် ၂၁ နှစ်၊ အမျိုးသမီးအတွက် ၁၈ နှစ် သတ်မှတ်၍ မိသားစု စီမံကိန်းနှင့် ပဋိသန္ဓေတားဆီးမှု အစီအစဉ်များ ချမှတ် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ မစ္စက်ဂန္ဒီအား အတိုက်အခံများက ဘုံရန်သူ အဖြစ် ဝိုင်းတိုက်ချိန်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီအတွင်း သဘောထား ကွဲလာခြင်းတို့ကြောင့် မစ္စက်ဂန္ဒီသည် ၁၉၇၇ ခုနှစ် မတ်လ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အာဏာလက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ မစ္စက်ဂန္ဒီသည် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲဥပဒေကို ချိုးဖောက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရ၍ ထိန်းသိမ်းခံရပြီးနောက် ၁၉၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွတ်မြောက်လာသည်။ ၃၃ လကြာမျှ အာဏာလက်လွှတ်ခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ် အသတ်အနိုင် ရရှိရာ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ပြန်လည် ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံရသည်။ မစ္စက်ဂန္ဒီသည် အဖွဲ့ဝင် ၁ဝ၁ နိုင်ငံရှိသော ဘက်မလိုက်နိုင်ငံများအဖွဲ့ကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ စ၍ တည်ငြိမ်စွာ ဦးဆောင်မှု ပေးခဲ့သည်။ မစ္စက်အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် မိမိအရိုက်အရာကို ဆက်ခံနိုင်ရန် သားငယ် ဆန်ဂျေးဂန္ဒီကို မြေတောင်မြှောက်ခဲ့ရာ ဆန်ဂျေးသည် ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရပြီး မကြာမီ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လေယာဉ်ပျက်ကျ၍ ကွယ်လွန်သည်။ ထို့ကြောင့် မစ္စက်ဂန္ဒီ သည် သားကြီး ရာဂျစ်ဂန္ဒီကို နိုင်ငံရေးလောကသို့ လက်တွဲ ခေါ်ယူလာရာ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရာဂျစ်သည် ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။ မစ္စက်ဂန္ဒီသည် [[အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်]]မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့နှင့် ဆိုဗီယက်သိပ္ပံပညာတံခွန်အသင်းမှ ဂုဏ်ထူးဆောင်သိပ္ပံပါရဂူဘွဲ့တို့ကို ချီးမြှင့်ခံရသည်။ အင်ဒီရာ ဂန္ဒီ၏ အမှတ်တရဖြစ်ရပ်များနှင့် မိန့်ခွန်းများစာအုပ်ကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်က ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မစ္စက်အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် ဆစ်ခ်လူမျိုးများအား အင်အားသုံးနှိမ်နှင်းခဲ့သည့် [[ဘလူးစတား စစ်ဆင်ရေး]]အပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အိမ်ရာ ([[အင်ဒီရာဂန္ဒီ မယ်မိုရီယမ် ပြတိုက်]]) ၌ ကိုယ်ရံတော် အစောင့်တပ်မှ ဆစ်ခ်လူမျိုး နှစ်ဦးက လုပ်ကြံသဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ [[ဖိုင်:Indira gandhi's saree at the time of her death.JPG|thumb|နောက်ဆုံးဝတ်ဆင်ခဲ့သော အဝတ်တန်ဆာများ]] <ref>စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၅)</ref><ref>စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၇၈)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၁၇|၁၉၈၄}} [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] lg9zosypu87kslhmjtmriwsuvrrvtwa 0 50287 1030674 704356 2026-05-09T15:14:33Z Kaung Prae Awng 110357 1030674 wikitext text/x-wiki [[File:Than Ko Maung.jpeg|thumb|right|350px]] '''စစ်သူကြီး သံကိုးမောင်း''' ဟူသော ဝေါဟာရကို တတိယဓညဝတီခေတ်တွင် တွေ့ရသည်။ သံကိုးမောင်းသည် ရခိုင်ဘုရင်မင်းမြတ် စန္ဒသူရိယနှင့် အဖိုးတူညီအစ်ကိုများဖြစ်ကြသည်။ သံကိုးမောင်းတို့တွင် ညီအစ်ကို သုံးယောက်ရှိပြီး ညီနှစ်ယောက်မှာ သံဘောတူနှင့်သံခဲ တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဖခင်မှာ သေနကုမ္မာဖြစ်၍ ဥဂ္ဂရီအရပ်တွင် ဘုရင့်အမှုတော်ထမ်းနေသူဖြစ်သည်။ သားသုံးယောက် အရွယ်ရောက်ချိန်တွင် သူတို့၏ဖခင်မှာ ကွယ်လွန်သွားလေသည်။ ရခိုင်ဘုရင်တို့သည် လောင်းလှေများကို စစ်အင်္ဂါအနေဖြင့် ရေလမ်းခရီးစစ်ကြောင်းများတွင် တိုက်လှေအဖြစ်အသုံးပြု ခဲ့ကြသည်။ ရခိုင်ဘုရင်တို့၏ လောင်းလှေအသုံးပြု ပုံများဆိုင်ရာကို တတိယဓညဝတီခေတ် စန္ဒသူရိယမင်းလက်ထက်တွင် သံကိုးမောင်းညီအစ်ကို သုံးယောက်အကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်ရေးသားထားသည်ကိုတွေ့ရလေသည်။ တစ်နေ့တွင် ဘုရင်မင်းကြီးသည် သံဘောတူနှင့်သံခဲတို့ကို ရေတပ်ဗိုလ်မှူးများအဖြစ်ခန့်အပ်လျှက် တိုက်လောင်းလှေ(၁၀၀၀)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကံသာစား ‘အောင်ဇီဝင်း’ကို တိုက်လောင်းလှေ(၃၀၀)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စုစုပေါင်း တိုက်လောင်းလှေ(၁၃၀၀)ဖြင့် သက်မင်း၏ အန္တရာယ်ကို နှိမ်နှင်းစေခဲ့သည်။ ယင်းအချိန်က အစ်ကိုကြီး သံကိုးမောင်းမှာ ကံသာချောင်း (ယခု စစ်တကောင်းနယ်) သို့ရောက်ရှိနေရာ ညီအစ်ကိုများစုစည်းလျှက် စစ်သည်ပေါင်း (၆၀၀၀)ဖြင့် သက်မင်း၏ စစ်သည်တော်များကို ဖြို ခွင်းရာ အောင်မြင်လေသည်။ စစ်ပွဲကြီးအောင်မြင်သဖြင့် စန္ဒာသူရိယဘုရင်သည် သံကိုးမောင်းအား တိုက်လောင်းလှေများကို ဦးစီးရသူ စစ်ဦးစီး(စစ်သူကြီး) အဖြစ်ရာထူးတိုး ခန့်အပ်မြှောက်စားလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ စစ်သူကြီးသံကိုးမောင်း ဟုထင်ရှားလာလေသည်။ ‘သံကိုးမောင်း’ တိုက်လောင်းလှေကြီးများဖြင့် စစ်စခန်းချနေထိုင်ရာဖြစ်ခဲ့သော ပလက်ဝမြို့ ကျီးကန်းတောင်ခြေရင်းအနီးရှိကျောက်ကို ယခုထက်တိုင် ‘သံကိုးမောင်းကျောက်’ဟု သမိုင်းတွင်ခေါ်ဝေါ်လျက် ရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်သောနှစ်ပေါင်း (၂၅၆၀) ကျော်ခန့်က ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။ ရခိုင်တို့၏ ဖြစ်ရပ်မှန်ပင်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ္ဍာရီပင်ဖြစ်စေ သံကိုးမောင်းဟူသော သတ္တိ ဗျတ္တိ နှင့်ပြည့်စုံသော အားကောင်းမောင်းသန် ရခိုင်အမျိုးသားတစ်ဦးကား သမိုင်းမှာ အမှန်ပင်ပေါ်ထွန်းခဲ့ပေသည်။ သူသည် သူ၏အောင်မြင်မှု အတွက် ဝမ်းသာအားရဖြစ်လျက် ရခိုင်ရိုးရာထုံးစံအတိုင်း ‘ကျင်ကွင်း’ ဟန်ပျော်မြူးနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ (စကားချပ်။ ။ ရွှေတိဂုံ စေတီတော် အရှေ့ဘက်မုခ် အလယ်ပစ္စယံ ကားလမ်းမအောက် ပိဋကတ်တိုက် တစ်ခု၏ မုခ်ဝတွင်လည်း နှောင်းလူတို့ ပြုလုပ်ထားသော သံကိုးမောင်းအရုပ်နှင့် နီးပါးလောက်တူသည့် အင်္ဂတေရုပ်တုနှစ်ခု ထုလုပ်ထားသည်မှာ သံကိုးမောင်းနှင့် တစ်ခုခုများဆက်စပ်နေသလား ထင်မိပါသည်။) ===ကိုးကား=== # [[သံတွဲမြို့ ]]၊ အောင်မြေသာစည်ဆရာတော်၊ဒွါရာဝတီ အရှင်ကုသလ (ငွေသဇင်) စီရင်ရေးသားသော ‘ရက္ခပူရဒွါဒသရာသီဋီကာ’ အမည်ရှိ ရခိုင်ဌာနီ လရာသီကျမ်း။ #[[https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1445535912396478&set=a.1434473543502715.1073741827.100008202495096&type=1&theater]] [[ကဏ္ဍ:ရက္ခိုင်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] 6a73c7gqjot7p5nevuaifovos5zxw8h 0 52480 1030672 1030333 2026-05-09T14:30:48Z Mkant00 135890 1030672 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့၏ စာတမ်းတစ်ခု၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ {{sfn|Eilenberg|Mac Lane|1945}} အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုခေတ်အခါက နယ်ပယ်အသီးသီးနှင့် အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံးတိုပေါ်လော်ဂျီ|အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော "သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း" (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းတစ်ခု (topological space) ၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ (homology) နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ [[P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း|<math>p</math>-အခြေခံကိန်း]] ဆော်လီနွိုက် (p-adic solenoid) ၏ <math>3</math>-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (3-sphere) ဖြည့်စွက်စု (complement) ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ် (universal coefficient theorem) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (direct or inverse limits) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (exact sequence) ရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) များ မှာ "သဘာဝကျကြောင်း" (natural) သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် (double dual) တို့ကြားရှိ ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical isomorphism) သည် မည်သည့် အခြေအစု (basis) ကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုယ်သိစိတ် (intuition) ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် (formalise) ။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) များကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည် ။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်(source) နှင့် ပစ်မှတ် (target) တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာ (functor) များ ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများ ကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''': အစုများ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': အုပ်စုများ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''': ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': ဖီးလ်ဒ်များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် မိုနွိုက် (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_* \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ကိုကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ကိုကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ [[File:Commutative diagram.png|Commutative diagram.png]] တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ချင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ချင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်=== <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math></math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ မည်သည့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> အတွက်မဆို အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow Set</math> တို့ ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ အားလုံးပါဝင်သော အစု <math>Hom(C(c,-), F)</math> နှင့် အစု <math>Fc</math> တို့ကြားတွင် သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအား ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>1_c</math> နေရာတွင် တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ရိုးရှင်းစွာ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object)''' <math>T</math> ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>X \to T</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အစ အရာဝတ္ထု (initial object) <math>I</math>''' ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>I \to X</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties)''' ကို အသုံးပြု၍ ကတ်တဂိုရီများအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို မည်သည့်အရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသနည်းဟု မေးမည့်အစား အခြားအရာဝတ္ထုများအားလုံးနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟု ကျွန်ုပ်တို့ မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်း အစုသီအိုရီအရ တည်ဆောက်ပုံကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အစ အရာဝတ္ထုများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique up to unique isomorphism) ဂုဏ်သတ္တိရှိကြသည်။ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများအတွက် သက်သေပြချက်သည်လည်း ဒွန်တွဲစွာဖြင့် အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>I</math> နှင့် <math>I'</math> နှစ်ခုလုံးသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>f: I \to I'</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>I'</math> သည်လည်း အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>g: I' \to I</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>g \circ f</math> သည် <math>I</math> မှ <math>I</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>I</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသာ ရှိနိုင်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>\text{id}_I: I \to I</math> သည် မဖြစ်မနေ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် <math>g \circ f = \text{id}_I</math> ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ *အလားတူပင် <math>f \circ g</math> သည် <math>I'</math> မှ <math>I'</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>I'</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>f \circ g = \text{id}_{I'}</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့် အစ အရာဝတ္ထု နှစ်ခုမဆိုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြသည်။ === ကတော့ပုံများမှတစ်ဆင့် စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits via Cones) === <math>F: \mathcal{I} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ '''စုဆုံမှတ် (limit)''' ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <math>F</math> ၏ '''ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit)''' ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ '''သက်သေပြချက်''': အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ <math>\blacksquare</math> ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} 494anqyydpr3fxyhfvmq916zhl1f4po 1030673 1030672 2026-05-09T14:55:03Z Mkant00 135890 1030673 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့၏ စာတမ်းတစ်ခု၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ {{sfn|Eilenberg|Mac Lane|1945}} အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုခေတ်အခါက နယ်ပယ်အသီးသီးနှင့် အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံးတိုပေါ်လော်ဂျီ|အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော "သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း" (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းတစ်ခု (topological space) ၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ (homology) နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ [[P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း|<math>p</math>-အခြေခံကိန်း]] ဆော်လီနွိုက် (p-adic solenoid) ၏ <math>3</math>-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (3-sphere) ဖြည့်စွက်စု (complement) ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ် (universal coefficient theorem) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (direct or inverse limits) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (exact sequence) ရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) များ မှာ "သဘာဝကျကြောင်း" (natural) သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (vector space) နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် (double dual) တို့ကြားရှိ ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical isomorphism) သည် မည်သည့် အခြေအစု (basis) ကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုယ်သိစိတ် (intuition) ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် (formalise) ။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) များကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည် ။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်(source) နှင့် ပစ်မှတ် (target) တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာ (functor) များ ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများ ကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''': အစုများ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': အုပ်စုများ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''': ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': ဖီးလ်ဒ်များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် မိုနွိုက် (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_* \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ကိုကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ကိုကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ [[File:Commutative diagram.png|Commutative diagram.png]] တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ချင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ချင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်=== <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math></math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ မည်သည့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> အတွက်မဆို အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow Set</math> တို့ ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ အားလုံးပါဝင်သော အစု <math>Hom(C(c,-), F)</math> နှင့် အစု <math>Fc</math> တို့ကြားတွင် သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းအား ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>1_c</math> နေရာတွင် တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ရိုးရှင်းစွာ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object)''' <math>T</math> ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>X \to T</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အစ အရာဝတ္ထု (initial object) <math>I</math>''' ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>I \to X</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties)''' ကို အသုံးပြု၍ ကတ်တဂိုရီများအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို မည်သည့်အရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသနည်းဟု မေးမည့်အစား အခြားအရာဝတ္ထုများအားလုံးနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟု ကျွန်ုပ်တို့ မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်း အစုသီအိုရီအရ တည်ဆောက်ပုံကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အစ အရာဝတ္ထုများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique up to unique isomorphism) ဂုဏ်သတ္တိရှိကြသည်။ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများအတွက် သက်သေပြချက်သည်လည်း ဒွန်တွဲစွာဖြင့် အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>I</math> နှင့် <math>I'</math> နှစ်ခုလုံးသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>f: I \to I'</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>I'</math> သည်လည်း အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>g: I' \to I</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>g \circ f</math> သည် <math>I</math> မှ <math>I</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>I</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသာ ရှိနိုင်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>\text{id}_I: I \to I</math> သည် မဖြစ်မနေ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် <math>g \circ f = \text{id}_I</math> ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ *အလားတူပင် <math>f \circ g</math> သည် <math>I'</math> မှ <math>I'</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>I'</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>f \circ g = \text{id}_{I'}</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့် အစ အရာဝတ္ထု နှစ်ခုမဆိုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြသည်။ === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများဆိုင်ရာ ဥပမာများ === အစုများ၊ အုပ်စုများ၊ ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ ကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီများကို လေ့လာကြည့်လျှင် ၎င်းတို့၌ အစ အရာဝတ္ထုများ တည်ရှိပါက များသောအားဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် သိပ်မကောင်းလှပေ။ ထိုသို့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် မကောင်းသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ==== Set ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစု (empty set) <math>\emptyset</math> သည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>f: \emptyset \to X</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း သက်သေပြရမည်။ *ဖန်ရှင်တစ်ခုကို အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(a, b)</math> များပါဝင်သော အစုတစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ *ဤတွင် အရင်းအမြစ်ရှိ မည်သည့် <math>a</math> မဆိုသည် ပစ်မှတ်ရှိ <math>b</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ တိကျစွာ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော <math>\emptyset</math> တွင် မည်သည့် အစုဝင်မျှ မပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲများအစုသည် ဗလာအစုသာ ဖြစ်ရမည်။ *ဤ "ဗလာအစု ဖန်ရှင်" (empty function) သည် အလိုအလျောက် ပုံစံတကျ ဖြစ်တည်နေပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(\emptyset, X)| = 1</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> မဆိုသည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>g: X \to \{*\}</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း ပြသရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် အစုဝင် <math>*</math> တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တိုင်းအတွက် ရောက်ရှိနိုင်သော နေရာတစ်ခုသာ ရှိသည်။ *ထို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သမျှသော တစ်ခုတည်းသော ဖန်ရှင်မှာ <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>x</math> အတွက်မဆို <math>g(x) = *</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) သာဖြစ်သည်။ *ဤဖန်ရှင်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သောကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(X, \{*\})| = 1</math> ဖြစ်သည်။ ==== အုပ်စုများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစုသည် အုပ်စုတစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသေးအဖွဲ အုပ်စု (trivial group) <math>\{e\}</math> သည် <math>\mathsf{Grp}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \{e\} \to G</math> သည် အရင်းအမြစ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ပစ်မှတ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\phi(e) = e_G</math> ဖြစ်သည်။ *<math>e</math> သည် အရင်းအမြစ်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ဤဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်နိုင်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: G \to \{e\}</math> သည် <math>G</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းကို ပစ်မှတ်ရှိ အစုဝင်တစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် <math>e</math> သာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>\psi(g) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ *ဤကိန်းသေ ပုံဖော်မှုသည် အုပ်စု တွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ *ဆိုလိုသည်မှာ <math>\psi(g_1 g_2) = e = e \cdot e = \psi(g_1)\psi(g_2)</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ *<math>\{e\}</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို သုည အရာဝတ္ထု (zero object) အဖြစ် ပုံမှန်အားဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ==== ကွင်းများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ တိကျရန် လိုအပ်သည်။ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာတွင် <math>\mathsf{Ring}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများကို (unital rings) ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် <math>1_R</math> ပါရှိသော ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းကတ်တဂိုရီရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤထပ်တူရအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ထိန်းသိမ်းထားရမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ <math>\phi(1_R) = 1_S</math> ဖြစ်ရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း <math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ #အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ #မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ *မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ *ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ သုည ကွင်း (zero ring) <math>\{0\}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *သုည ကွင်းတွင် <math>0</math> ဟူသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ *မည်သည့် ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: R \to \{0\}</math> သည် <math>R</math> အတွင်းရှိ <math>r</math> တိုင်းကို <math>0</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သုည ကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\psi(1_R) = 1_{\{0\}}</math> ဖြစ်ရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် <math>\psi(1_R) = 0</math> အဖြစ် ဘေးကင်းစွာ ကူးပြောင်းသွားပြီး ၎င်းသည် မှန်ကန်သည်။ *ဤအသေးအဖွဲ ပုံဖော်မှုသည် မှန်ကန်သော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ သွားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော ပုံဖော်မှုဖြစ်သောကြောင့် သုည ကွင်းသည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ==== ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် အခြေအနေတစ်ခု ရှိလာသည်။ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>1 \neq 0</math> ဖြစ်ပြီး သုညမဟုတ်သော အစုဝင်တိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် ပါရှိသည့် ဖလှယ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ မရှိပေ။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ထိုသို့ဆိုလျှင် <math>K</math> မှ မည်သည့် ဖီးလ်ဒ်ဆီသို့မဆို ဥပမာအားဖြင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> အခြေခံ အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{F}_p</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိရမည်။ *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဖီးလ်ဒ်၏ ဝိသေသတန်ဖိုး (characteristic) ကို ထိန်းသိမ်းထားရမည်။ *သို့သော် <math>\mathbb{Q}</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>0</math> ဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{F}_p</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>p</math> ဖြစ်သည်။ *ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ကိုယ်တိုင်တွင် ပုံသေ ဝိသေသတန်ဖိုးတစ်ခုသာ ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ကွဲပြားသော ဝိသေသတန်ဖိုးများရှိသည့် ဖီးလ်ဒ်များဆီသို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပုံဖော်၍ မရနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် ၎င်း အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မဖြစ်မနေ အင်ဂျက်တစ် (injective) ဖြစ်ရမည်။ *အကယ်၍ အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် <math>T</math> သာ တည်ရှိခဲ့ပါက ဖြစ်နိုင်သမျှသော ဖီးလ်ဒ်တိုင်းမှ <math>T</math> ဆီသို့ သွားမည့် အင်ဂျက်တစ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ *ဤသည်မှာ ဖီးလ်ဒ်တိုင်း၏ အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော မိတ္တူတစ်ခုစီကို ငုံထားနိုင်လောက်အောင် <math>T</math> သည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ *သို့သော် ကန်တာ၏ သီအိုရမ်နှင့် အစုသီအိုရီ၏ ဝိရောဓိများအရ ဖီးလ်ဒ်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ *မည်သည့် အစု <math>T</math> တစ်ခုတည်းကမျှ ဖီးလ်ဒ်အားလုံး၏ မိတ္တူများကို မငုံထားနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် ဟူ၍ မတည်ရှိနိုင်ပေ။ === ကတော့ပုံများမှတစ်ဆင့် စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits via Cones) === <math>F: \mathcal{I} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ '''စုဆုံမှတ် (limit)''' ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <math>F</math> ၏ '''ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit)''' ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ '''သက်သေပြချက်''': အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ <math>\blacksquare</math> ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} 466kmjz8ca2ytwmg800bzyuoq65lycw 0 52588 1030699 1028488 2026-05-09T22:23:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030699 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဝင်းဖောင့်''' (also known as Win Myanmar Fonts) သည် ၁၃-၃-၁၉၉၂ ရက်နေ့တွင် Windows သုံး IBM pc များအတွက် ပထမဆုံး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် မြန်မာစာလုံး စနစ် ([[စာလုံးပုံစံ|ဖောင့်]]) ဖြစ်သည်။<ref>[[ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ်]]</ref> ASCII စနစ်တွင် Myanmar Character များ ထည့်ထားသော မြန်မာဘာသာ တစ်မျိုးတည်း ရိုက်နိုင်သည့် ဖောင့် စနစ် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်း ရှမ်း၊ မွန်၊ ကရင် စသည့် အခြား တိုင်းရင်းသား ဘာသာစာဖောင့်များလည်း ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ [[ယူနီကုဒ်]] မြန်မာစာစနစ် မပေါ်ခင်က အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် လူသုံးအများဆုံး မြန်မာစာ စနစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယင်း Win Myanmar Font character set ကို အခြေခံထားသည့် Matrix, U4, Masterpiece, ArtHouse စသည့် အခြား မြန်မာဖောင့် အမျိုးမျိုးလည်း သီးခြား ဒီဇိုင်းနာများထံမှ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ယခင်က မြန်မာ့ကွန်ပျူတာ ကုမ္ပဏီ လိမိတက် (MCC) မှ တစ်ဦးတည်း ဖြန့်ဖြူခဲ့ပြီး၊ ဆော့ဝဲမူပိုင်မှာ Win Myanmar Systems ဆိုသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။<ref>[https://winmyanmar.myanmars.net/ Win Myanmar System official web page] and [https://facebook.com/WinMyanmarSystems Facebook page]</ref> ===သမိုင်းကြောင်း=== ၁၉၈၀ နှောင်းပိုင်းတွင် ''ပထမ မျိုးဆက်'' မြန်မာစာစနစ်ဟု သတ်မှတ်နိုင်သော standalone program များကို IBC PC များပေါ်တွင် စတင် တီထွင်၍ ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ [[ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်|ရန်ကုန် စက်မှု တက္ကသိုလ်]]နှင့် [[ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကွန်ပျူတာဌာန]]တို့တွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် မြန်မာစာ စတင် မွေးဖွားခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထိုဌာနများမှ ပညာရှင်များ စမ်းသပ် တီထွင်ထုတ်လုပ်သည့် ဆော့ဝဲများသည် သီးသန့်ရပ်တည်နေသည့်အတွက် အဆိုပါ ပရိုဂရမ်တစ်ခုတည်းတွင်သာ စာရိုက်ရုံ သက်သက်ဖြစ်ပြီး၊ တွက်ချက်ခြင်း၊ ပုံဆွဲခြင်းကဲ့သို့ အခြား မည်သည့် application အတွင်းမှာမှ အသုံးပြု၍ မရနိုင်ခဲ့ပေ။ ၁၉၈၈ တွင် ''ဒုတိယ မျိုးဆက်'' မြန်မာစာစနစ်ဟု သတ်မှတ်နိုင်သော ပန်းသီးကွန်ပျူတာသုံး ပထမဆုံး မြန်မာစာ ဖောင့်အဖြစ် School of Oriental and African Studies, University of London မှ ပါမောက္ခ [[ဂျွန် အိုကဲလ်]] မှ ဖောင့်ရေးဆွဲတတ်သူများကို ငှားရမ်း၍ တီထွင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ Ava Burmese font (Ava Laser) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က ပန်းသီးကွန်ပျူတာများသည် PC များထက် ၅ ဆခန့် ဈေးကြီးသည်သာမက၊ ဈေးကွက်တွင် ၉၀% ခန့်မှာ PC များကိုသာ အသုံးပြုနေကြသေးသည့် ခေတ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် တွင် IBM pc သုံး ပထမဆုံး မြန်မာစာ ဖောင့်အဖြစ်၊ ယခင် MCC မှ ပရိုဂရမ်မာများ ဖြစ်ကြသည့် ဦးဇော်ထွဋ် (ယခု [[မြန်မာနက်]]) နှင့် ဦးသက်ကိုကို (ယခု [[ရိုက်တာ|Reuters]]) တို့က တီထွင်ထုတ်လုပ် ခဲ့သည်။ ပန်းသီး ကွန်ပျူတာများတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် Ava Laser font များကို အတုယူ၍၊ Microsoft Windows version 1.1 နှင့် version 2.0 တို့တွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုပုံကို သရုပ်ပြသွားခဲ့သည်။ မူလက Pioneer Myanmar Font ဟု အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း၊ နောင်တွင် Win Myanmar Font အမည်ဖြင့် ဈေးကွက်တင် ရောင်းချခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် လူမှုရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ဘာသာရေးကဏ္ဍများမှ ပရဟိတ အသင်းများနှင့် အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများ အားလုံးသို့ မြန်မာဖောင့် ၁၀ ခုပါသည့် စုစုပေါင်း ကျပ်ငွေ သိန်း ၈၀ ဘိုးခန့် တန်ဘိုးရှိသော Win Myanmar Office font pack ကို အစုံပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။<ref name=":0">၁၉-၄-၁၉၉၄ ရက်နေ့ထုတ် [https://www.facebook.com/photo?fbid=955911859654051&set=pcb.955912416320662 ဝင်းဖောင့် လှူဒါန်းကြောင်း ပါရှိသည့် မြန်မာ့အလင်း နှင့် ကြေးမုံ သတင်းစာ]</ref> ဗားရှင်းအလိုက် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် ဖောင့် အရေအတွက်နှင့် ရက်စွဲ များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * Version 1: ၁၃-၃-၁၉၉၂ (ဖောင့် ၁ ခု)<ref>[https://www.facebook.com/media/set/?set=a.522505257857941&type=3 ဝင်းဖောင့် - ဗားရှင်း ၁]</ref> * Version 2: ၁၂-၈-၁၉၉၂ (ဖောင့် ၂ ခု)<ref>[https://www.facebook.com/media/set/?set=a.522575517850915&type=3 ဝင်းဖောင့် - ဗားရှင်း ၂]</ref> * Version 3: ၃၁-၁၂-၁၉၉၃ (ဖောင့် ၃၆ ခု)<ref>[https://www.facebook.com/media/set/?set=a.522578067850660&type=3 ဝင်းဖောင့် - ဗားရှင်း ၃]</ref> * Version 4: ၂၁-၁-၂၀၀၅ (ဖောင့် ၁၂၀ ခု)<ref>[https://www.facebook.com/media/set/?set=a.522579294517204&type=3 ဝင်းဖောင့် - ဗားရှင်း ၄]</ref> * Version 5: ၁-၁-၂၀၁၁ (ယူနီကုဒ်ဖောင့် ၁၀ ခု)<ref>[https://www.facebook.com/media/set/?set=a.522581104517023&type=3 ဝင်းဖောင့် - ဗားရှင်း ၅] နှင့် [https://web.archive.org/web/20140714053007/http://www.myanmars.net/winmyanmar/ ‌မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ] 14 July 2014 တွင် [http://www.myanmars.net/winmyanmar/ မူရင်း] အား ‌မော်ကွန်းတင်ပြီး။ </ref> ==== Version 4 (ASCII ဗားရှင်း) ==== [[File:Win Myanmar Font Version 4.jpg|thumb|Win Myanmar Font Version 4]] ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သော WinMyanmar4 ကို စီဒီအချပ်ပုံစံဖြင့် ပထမဆုံး ထုတ်လုပ်သော ဗားရှင်း ဖြစ်သည်။ ဤဗားရှင်းတွင် အသစ် ထူးထူးခြားခြား ပါဝင်လာသည်များမှာ မြေပုံဖောင့်များနှင့် ကာတွန်းဖောင့်များ ပါဝင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ Windows XP, Office 2003 သုံး ကွန်ပျူတာများအထိ အသုံးပြုနိုင်သည်။ အောက်ပါအတိုင်း installer package ၂ မျိုးစီ ကွဲပြားသည်။<ref>[https://winmyanmar.tripod.com/gallery.htm Win Font Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240405081302/https://winmyanmar.tripod.com/gallery.htm |date=5 April 2024 }} old web site on Tripod</ref> * '''WinMyanmar4''': ASCII စနစ်သုံး မြန်မာစာဖောင့် ၁၂၀ ကျော် ပါဝင်သည်။ * '''WinInnwa4''': ASCII စနစ်သုံး မြန်မာစာစနစ် ဖြစ်ပြီး Win Innwa font တစ်ခုတည်းသာပါရှိသည့် အခမဲ့ ဖြန့်ဝေသော freeware ဖြစ်သည်။ မည်သူမဆို အခမဲ့ တရားဝင် အသုံးပြုနိုင်၊ ထပ်ဆင့်ဖြန့်ဝေနိုင်သည့် freeware ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။<ref>Free [https://download.cnet.com/win-myanmar-fontssystems/3000-2190_4-10557558.html?ex=RAMP-2012.2 WinInnwa4 from CNet]{{Dead link|date=May 2026 }} and [https://win-myanmar-fonts.soft32.com/ Free Win Innwa 4 from Soft32] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240405094112/https://win-myanmar-fonts.soft32.com/ |date=5 April 2024 }} (only 1 ASCII font)</ref> ==== Version 5 (ယူနီကုဒ် ဗားရှင်း) ==== ယူနီကုဒ် ကမ္ဘာသုံး စံစနစ်နှင့် ကိုက်ညီသော မြန်မာစာဖောင့်များကို WinUni ဖောင့်အုပ်စုအဖြစ် ဗားရှင်း ၅ တွင် သီးခြား ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ယခင်က လူသုံးများခဲ့သည့် Win Innwa ဖောင့်ကို ယူနီကုဒ် သုံး Win Myanmar Version 5 တွင် WinUni Innwa အဖြစ် အသုံးပြုသူများ ရောထွေးခြင်း မဖြစ်စေရန် အမည်သစ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အောက်ပါအတိုင်း installer package ၂ မျိုးစီ ကွဲပြားသည်။ * '''WinMyanmar5''': ယူနီကုဒ်စနစ်သုံး မြန်မာဖောင့် ၁၀ ခု ပါဝင်သည်။ DVD ပုံစံ ဗူးအကြီးဖြင့် ရောင်းချနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ * '''WinInnwa5''': ယူနီကုဒ်စနစ်သုံး မြန်မာစာစနစ်သုံး [[ဝင်းယူနီအင်းဝဖောင့်]] (WinUni Innwa) တစ်ခုတည်းသာပါရှိပြီး၊ တရားဝင် အခမဲ့ ဖြန့်ဝေသော freeware ဖြစ်သည်။ === လက်ရှိအခြေအနေ === ''ဒုတိယ မျိုးဆက်'' မြန်မာစာစနစ်ဟု သတ်မှတ်ကြသော ဝင်းဖောင့်များမှ တစ်ဆင့်၊ data-processing ပြုလုပ်နိုင်သော ''တတိယမျိုးဆက်'' မြန်မာစာစနစ် ဖြစ်သည့် [[မြန်မာ ယူနီကုဒ်]] ပေါ်ပေါက်လာစေရန်အတွက် ရှေးဦးစွာ ကြိုးပမ်းခဲ့သူများတွင်လည်း ဦးဇော်ထွဋ် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း Unicode Consortium မှ အစည်းအဝေးမှတ်တမ်းများအရ သိရှိရသည်။<ref>၂၉-၇-၁၉၉၈ ရက်စွဲပါ [https://www.unicode.org/L2/L1998/98281r.pdf Unicode Consortium အစည်းအဝေး မှတ်တမ်း - L2/98-281R] (စာမျက်နှာ ၁၅)</ref> ၁၉၉၇ ခုနှစ်လောက်ကတည်းက မြန်မာ ယူနီကုဒ် ပေါ်ပေါက်လာရေးအတွက် သုတေသန မျိုးစုံ လုပ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှစ၍ MCPA အသင်း၏ အလုပ်အမှုဆောင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါတွင် [[မြန်မာနက်]] ဆိုသည့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ လုပ်ငန်းကို ဦးဆောင်နေပြီး၊ MCIA ခေါ် မြန်မာ ကွန်ပျူတာ လုပ်ငန်းရှင်များ အသင်း၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။ MCF ခေါ် မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာ အသင်းချုပ်တွင်လည်း အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။ ၁-၁၀-၂၀၁၉ ရက်နေ့တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံး ဒစ်ဂျစ်တယ် မြန်မာစာအသုံးပြုသူအားလုံး မြန်မာယူနီကုဒ် စံနစ်ကို ပြောင်းလဲ အသုံးပြုကြမည့်အကြောင်းကို ၆ လ ကြိုတင်၍ အများပြည်သူများကို အသိပေးကြေညာခဲ့ပြီး၊ ယင်းနေ့တွင် မြန်မာယူနီကုဒ် ကူးပြောင်းခြင်း အခမ်းအနားကို နေပြည်တော် MICC1 ခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>[https://www.youtube.com/@unicodetoday6641/videos မြန်မာယူနီကုဒ် စနစ်သို့ ကူးပြောင်းရန် အကူအညီပေးသည့် ဗီဒီယိုများ]</ref> === လှူဒါန်းမှုများ === * ၁၃-၂-၁၉၉၂ ရက်နေ့တွင် ပြပွဲပြုလုပ်၍ ဌာဆိုင်ရာ အချို့ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်ကို သတင်းစာ၊ MRTV တို့တွင် ပါရှိခဲ့သည်။ * ၁၈-၄-၁၉၉၄ တွင် အကျိုးအမြတ် မယူသော လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး၊ ကျန်းမာရေး အသင်းအဖွဲ့များနှင့် အစိုးရ ဌာနဆိုင်ရာများအနက် ကွန်ပျူတာ ကိုယ်ပိုင် အသုံးပြုလျက် ရှိသော အဖွဲ့အစည်း ၂၀၀ ကျော်တို့အား ဖောင့် ၁၀ ခုပါသော Win Myanmar Office font pack ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။<ref name=":0" /> * ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားများဖြင့် ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုနိုင်ရန် ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ မွန်၊ ရှမ်း ဘာသာစကား ဝင်းဖောင့်များကို နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနတွင် လိုအပ်သလို အသုံးပြုနိုင်ရန် လှူဒါန်းခဲ့ပြန်သည်။ * ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ယူနီကုဒ်စနစ်ကို အခြေခံထားသည့် အများပြည်သူပိုင် ဘုံသုံး [[ပြည်ထောင်စုဖောင့်]] ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ဒစ်ဂျစ်တယ် စာလုံးဒီဇိုင်းများကို ရေးဆွဲ ပေးပြီး၊ [[မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်|မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာ အသင်းချုပ်]] ထံသို့ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ {{မြန်မာဖောင့်}} {{Myanmar-stub}} == '''ကိုးကား''' == [[Category:ဖောင့်များ]] r58xq17thf7frrlzi9yvg295jncxcl5 0 60881 1030700 1027137 2026-05-09T22:29:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 4 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030700 wikitext text/x-wiki {{about|နိုင်ငံတော်သမ္မတ|အခြားအသုံးအနှုန်း|ဝင်းမြင့် (သံတူကြောင်းကွဲ)}} {{Infobox officeholder |name = ဝင်းမြင့် |image = Win Myint 2020.png |caption = ဝင်းမြင့် (၂၀၂၀) |office = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|ဒသမမြောက်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] |term_start= ၃၀ မတ် ၂၀၁၈ |term_end = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |vicepresident = [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|မြင့်ဆွေ]] <br> [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] |predecessor= [[ထင်ကျော်|ထင်ကျော်]] |successor = [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီသမ္မတ) |office1 = ဒုတိယအကြိမ် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]] |term_start1 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ |term_end1 = ၂၁ မတ် ၂၀၁၈ |predecessor1 = [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရ ရွှေမန်း]] |deputy1 = [[တီခွန်မြတ်၊ ဦး|တီခွန်မြတ်]] |successor1 = [[တီခွန်မြတ်၊ ဦး|တီခွန်မြတ်]] |office2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အမတ် |constituency2 = [[တာမွေမြို့နယ်]] |term_start2 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ |term_end2 = ၂၃ မတ် ၂၀၁၈ |predecessor2 = လဲ့လဲ့ဝင်းဆွေ (ပြည်ခိုင်ဖြိုး) |office3 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အမတ် |constituency3 = [[ပုသိမ်မြို့နယ်]] |term_start3 = ၂ မေ ၂၀၁၂ |term_end3 = ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ |predecessor3 = သန်းထွန်း |successor3 = ဝေလှိုင်ထွန်း (NLD) |office4 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အမတ် |constituency4 = [[ဓနုဖြူမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် (၁) |majority4 = ၂၀,၃၈၈ (၅၆%) |predecessor4 = အခြေခံဥပဒေ စတင် |successor4 = အခြေခံဥပဒေ ဖျက်သိမ်း |term_start4 = |cabinet = [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဝင်းမြင့်အစိုးရ]] |term_end4 = | party = [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | birth_date = {{birth date and age|1951|11|8}} | birth_place = ညောင်ချောင်းရွာ၊ [[ဓနုဖြူမြို့နယ်]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်း]] | nationality = မြန်မာ | occupation = နိုင်ငံရေးသမား၊ ရှေ့နေ | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | relations = ထွန်းကြင်(ဖခင်)<br/> ဒေါ်သန်း (မိခင်) | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်]] |spouse = [[ချိုချို (သမ္မတကတော်)|ချိုချို]] |honorific prefix=ဦး}} '''ဦးဝင်းမြင့်''' (၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၁ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒသမမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဖြစ်သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[တာမွေမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီးဦ [[ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ရက် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/2012/news/election2012/election_announc_17.html|title=Names of Pyithu Hluttaw representatives announced|date=2 April 2012|work=[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|Union Election Commission]]|publisher=Government of Myanmar|accessdate=5 October 2012|archivedate=9 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120509090053/http://mmtimes.com/2012/news/election2012/election_announc_17.html}}</ref> == အစောပိုင်းဘဝ == ဦးဝင်းမြင့်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[ဓနုဖြူမြို့နယ်]]၊ ညောင်ချောင်းကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဓနုဖြူမြို့နယ်၊ ညောင်ချောင်းကျေးရွာ မူလတန်းကျောင်း၊ ဓနုဖြူမြို့ အထက်တန်းကျောင်း နှင့် [[ပုသိမ်မြို့]] အမှတ် ၆ အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။<ref name="hlt"/> [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်]]မှ [[ဘူမိဗေဒ]]ဘာသာရပ်ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့နှင့် H.G.P., R.L တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="kyh"/> == ဝန်ထမ်းဘဝ == ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဓနုဖြူမြို့နှင့် ပုသိမ်မြို့တို့တွင် အထက်တန်းရှေ့နေ၊ တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="kyh"/><ref name="eleven"/><ref name="hlt">{{cite web|url=https://www.pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56caefa23f609e2b2c8b45ae|title=ဦးဝင်းမြင့် ကိုယ်ရေးအကျဉ်း|publisher=ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်|accessdate=၂၃ မတ် ၂၀၁၈|archivedate=23 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180323220201/https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56caefa23f609e2b2c8b45ae}}</ref> == နိုင်ငံရေးဘဝ == ဦးဝင်းမြင့်သည် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဓနုဖြူမြို့နယ် စည်းရုံးရေးအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး၊ ဧရာဝတီတိုင်း စည်းရုံးရေးအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး၊ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ပါတီဗဟိုလအလုပ်အမှုဆောင်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="eleven"/> [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် မဲအရေအတွက် ၂၀,၃၈၈ (၅၆%) ဖြင့် အနိုင်ခဲ့ရသည်။<ref name="kyh">{{cite web|url=http://www.ibiblio.org/obl/docs/Elections-03.htm|title=Brief Biographies of Elected MPs|last=Khin Kyaw Han|date=1 February 2003|work= 1990 Multi-party Democracy General Elections|accessdate=5 October 2012}}</ref> [[ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|၂၀၁၂ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] [[ပုသိမ်မြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်၏ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ တာမွေမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်၏ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ [[ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးတွင် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်းခံရခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/winmyint-03212018014625.html|title=ဦးဝင်းမြင့် လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကနေ နုတ်ထွက်|publisher=[[လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ]]|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၈|accessdate=၂၁ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> == နိုင်ငံတော်သမ္မတ == {{main|၂၀၁၈ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}} နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]] နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သော ဦးဝင်းမြင့်နှင့် ဦး[[သောင်းအေး]]တို့အား ဒုတိယ သမ္မတလောင်းများအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့ရာ ဦးဝင်းမြင့်က ၂၇၃ မဲ ဖြင့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref name="eleven">{{cite web|url=http://news-eleven.com/politics/45170|title=ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌေဟာင်း ဦးဝင်းမြင့်အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်|work=Eleven Media Group|date=၂၃ မတ် ၂၀၁၈|accessdate=၂၃ မတ် ၂၀၁၈|archivedate=26 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180326124531/http://news-eleven.com/politics/45170}}</ref>မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြောက်ပွဲ၌ မဲအများဆုံးရရှိသဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။သမ္မတဖြစ်ပြီးနောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဦးဝင်းမြင့်သည် နိုင်ငံခြားသား ၅၁ ဦးနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၃၆ ဦး အပါအဝင် အကျဉ်းသား ၈၅၀၀ ကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Myanmar's President Grants Amnesty to 8,500 Prisoners|url=https://www.voanews.com/a/myanmar-president-grants-amnesty/4351503.html|access-date=22 April 2018|work=VOA|date=17 April 2018|language=en}}</ref> === စာချွန်တော် လျှောက်ထားခံရခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများ (၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီ) === ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအတွင်း စစ်အာဏာမသိမ်းမီ ရက်ပိုင်းအလိုတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်သည် ဥပဒေကြောင်းအရ စိန်ခေါ်မှုကြီးတစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]ရလဒ်များနှင့် ပတ်သက်၍ မဲမသမာမှုများရှိသည်ဟုဆိုကာ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] နှင့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်များက [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]] ထံ '''[[အာဏာပိုင်မေး စာချွန်တော် အမိန့်|အာဏာပိုင်မေး စာချွန်တော်]]''' အမိန့်ထုတ်ဆင့်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |title=၂၀၂၀ မြန်မာရွေးကောက်ပွဲ - အငြင်းပွားမှုတွေနဲ့ စာချွန်တော်မှု ဂယက် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-55859576 |access-date=2026-04-18 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> မန္တလေးမြို့မှ ဦးဇော်ဝိတ် ဆိုသူက သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် အပါအဝင် ၄ ဦးကို လျှောက်ထားခဲ့သလို၊ [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ [[လှသိန်း|ဦးလှသိန်း]] အပါအဝင် ၁၅ ဦးကိုလည်း [[စိုးမောင်|ဦးစိုးမောင်]] (သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဟောင်း) နှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီတို့က စာချွန်တော်အမိန့်ထုတ်ပေးရန် တင်ပြခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ လျှောက်ထားမှုများကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် လက်ခံသင့်၊ မသင့် ကြားနာရန် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်က စီစဉ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2021-01-05 |title=သမ္မတကို တရားစွဲဆိုတိုင်ကြားချက် လက်ခံသင့် မသင့် တရားရုံးဆုံးဖြတ်မည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/complaint-against-the-president-by-usdp-and-activists-01052021132353.html |access-date=2026-04-18 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ယင်းအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ သမ္မတရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ဇော်ဌေး|ဦးဇော်ဌေး]]က သမ္မတကို တရားစွဲဆိုရန် ကြိုးပမ်းသူများသည် "နိုင်ငံရေးအရ ဆွဲကြိုးချခြင်း" သာ ဖြစ်သည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး၊ အစိုးရသစ်ဖွဲ့စည်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ပုံမှန်အတိုင်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါ ကြားနာမှုပြုလုပ်ပြီး သုံးရက်အကြာ (ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်) တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သဖြင့် ဥပဒေကြောင်းအရ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်မှုများ ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=သမ္မတကိုတရားစွဲဖို့ ကြိုးပမ်းတဲ့ စာချွန်တော်အမှု ထူးခြားချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-55729478 |access-date=2026-04-18 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == တပ်မတော် အာဏာသိမ်းယူခြင်း == ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့]]ရာ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]တို့အပါအဝင် အခြားနိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များသည် စစ်တပ်၏ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ထို့နောက် အမှုများစွာဖြင့် တရားဆွဲခံရပြီးနောက် ဦးဝင်းမြင့်သည် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက်ပိုင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့သော သမ္မတများအနက် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသည့် တတိယမြောက် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ရှေ့တွင် ပထမဆုံးသော သမ္မတ [[စဝ်ရွှေသိုက်]] နှင့် တတိယမြောက် သမ္မတ [[မန်းဝင်းမောင်]] တို့သည်လည်း စစ်တပ်မှ အာဏာသိမ်းယူချိန်များတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းများကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2018-03-15 |title=Myanmar's Presidents Since Independence |url=https://www.irrawaddy.com/news/presidents-of-myanmar.html |access-date=2026-04-18 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> === စွပ်စွဲခံရသည့်အမှုများ === ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲမဲဆွယ်ကာလဖြစ်သော ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(NLD) ပါတီ ထောက်ခံသည့် မဲဆွယ်ယာဉ်တန်းကို နေပြည်တော် သမ္မတအိမ်တော်အနီးတွင် ကြိုဆိုခဲ့မှုသည် [[ကိုဗစ် ၁၉|ကိုဗစ်]] [[ကိုဗစ် ၁၉|၁၉]] စည်းကမ်းချက်များ ဖောက်ဖျက်သည်ဆိုကာ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေဖြင့် အာဏာသိမ်းသည့် ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် စစ်တပ်က စတင် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်ကို သဘာဝဘေးပုဒ်မဖြင့် စွဲချက်တင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/8767/ |access-date=2026-04-18 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=ထိန်းသိမ်းခံနိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ ရှေ့နေနှင့် တွေ့ခွင့်မရသေး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/5746/ |access-date=2026-04-18 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် NLD ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့သည် နိုင်ငံခြား သံရုံးများ၊ ကုလသမဂ္ဂနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများသို့ ပေးပို့ခဲ့သည့် စစ်အာဏာသိမ်းအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမပြုရေးနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်သည်သာ နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင် အစိုးရဖြစ်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာနှင့် NLD ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့၏ ကြေညာချက်အမှတ် ၆/၀၂/၂၁ ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။ထိုအကြောင်းအရာများနှင့်စပ်လျဥ်းပြီး နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ရေးကို ထိခိုက်စေမှုဖြင့် ဦးဝင်းမြင့် ကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ဦးမျိုးအောင် တို့နှင့်အတူ ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅(ခ) ဖြင့် ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်တရားရုံး၌ စစ်တပ်က ဆက်လက် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။၂၀၂၁ ခုနှစ်၊  မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ကောင်စီရုံးဝန်းအတွင်းရှိ သီးသန့် တရားရုံး၌  လူကိုယ်တိုင် စတင်ရုံးထုတ်ခဲ့ပြီး တရားခွင်မှတ်တမ်းဓါတ်ပုံများကို နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာမှတဆင့် စစ်တပ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>[http://myawady.net.mm/content/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%9F%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%81%8F%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%9F%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း ဦးဝင်းမြင့်၊ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဟောင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဒေါက်တာ မျိုးအောင် တို့အပေါ် စွဲဆိုထားသည့်အမှုများကို သီးသန့်တရားရုံး၌ တရားစီရင်ရေးလုပ်ငန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်]</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်တရားသူကြီးက ဦးဝင်းမြင့်ကို သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ ဖြင့် အမြင့်ဆုံး ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်ရန် တရားစွဲချက်တင်ခဲ့ပြီး၊<ref name=":0">{{Cite web|title=Judge indicts Suu Kyi and Win Myint for alleged breach of Covid-19 rules|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/judge-indicts-suu-kyi-and-win-myint-for-alleged-breach-of-covid-19-rules|access-date=2021-10-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=|date=2021-10-12|title=Ex-Myanmar president says army tried to force him to cede power hours before coup|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/ex-myanmar-president-says-army-tried-force-him-cede-power-hours-before-coup-2021-10-12/|access-date=2021-10-14}}</ref>ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်နေ့ တွင် ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် နှင့် သဘာဝဘေးစီမံခန့်ခွဲရေး ဥပဒေဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် စုစုပေါင်း ၄နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.shannews.org/archives/25747|title=အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် နှင့် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် ထောင်ဒဏ် ၄ နှစ်စီချ|work=သျှမ်းသံတော်ဆင့်|access-date=18 January 2023|archive-date=16 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241216042036/https://burmese.shannews.org/archives/25747}}</ref> <ref name="">{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/dassk-court-12062021044059.html|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ သမ္မတဦးဝင်းမြင့်ကို စစ်ကောင်စီက ထောင်ဒဏ်လေးနှစ်စီချမှတ်|work=RFA Burmese}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂ ရက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ မသမာမှု စွပ်စွဲချက်အမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် (၃) နှစ်၊ <ref>{{cite web|url=https://www.mizzimaburmese.com/article/114567|title=နိုင်ငံ​တော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ​ဒေါ်​အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်တို့ကို ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်စီ ထပ်မံချမှတ်|work=Mizzmia }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်  ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ရက် တွင် ရဟတ်ယာဉ်ဝယ်ယူ၊ ငှားရမ်းသည့်ကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် အဂတိလိုက်စားခဲ့သည်ဆိုပြီး အမှု (၅)မှုဖြင့် ထောင်(၇) နှစ်<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/12/30/257012.html|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သမ္မတဦးဝင်းမြင့် ထောင် ၇ နှစ်စီ ထပ်ချခံရ|work=Irrawaddy Burmese }}</ref> စသည်ဖြင့် ချမှတ်ခဲ့သည့် ထောင်ဒဏ်မှာ  စုစုပေါင်း ထောင် ၁၄  နှစ်အထိ ရှိလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၄ ရက်တွင် ဦးဝင်းမြင့်အား နေပြည်တော်ရှိ သီးခြားနေရာတစ်ခုတွင် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ချုပ်နှောင်ထားရာမှ တောင်ငူအကျဉ်းထောင်သို့ ပြောင်းရွှေအကျဉ်းချခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/01/18/257422.html|title=သမ္မတဦးဝင်းမြင့် တောင်ငူထောင် ရွှေ့ပြောင်းအကျဉ်းချခံရ|date=2023-01-14|access-date=2023-01-18|work=ဧရာဝတီ}}</ref> === အပြစ်ဖြေလျော့ပေးခြင်းများ === ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ အထူးတရားရုံးက သမ္မတဟောင်း ဦးဝင်းမြင့်အား နိုင်ငံတော်မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေရန် လှုံ့ဆော်မှု (ပုဒ်မ ၅၀၅-ခ) နှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေတို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၄ နှစ် စတင်ချမှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာဖြစ်သော ထိုနေ့ညနေပိုင်းမှာပင် စစ်ကောင်စီက ဦးဝင်းမြင့်အပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ထောင်ဒဏ် ၄ နှစ်ထဲမှ ၂ နှစ်ကို လျှော့ပေါ့ပေးကြောင်း ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းမှာ ဦးဝင်းမြင့်အပေါ် စွဲဆိုထားသည့် အစောပိုင်းအမှုများအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က ပြစ်ဒဏ်တစ်ဝက်ကို နေ့ချင်း စတင်ဖြေလျော့ပေးခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/01/14/248936.html|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သမ္မတဦးဝင်းမြင့် အဂတိမှု ၅ မှုဖြင့် ထပ်မံတရားစွဲခံရ|work=Irrawaddy Burmese }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က အမိန့်အမှတ်၊ ၄၉ / ၂၀၂၃ ဖြင့် ဦးဝင်းမြင့်အပေါ် သက်ဆိုင်ရာ တရားရုံး များက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပြီး ချမှတ်ခဲ့သည့် ပြစ်ဒဏ်များအနက် ရာဇဝတ်မှုကြီးအမှတ်၊ ၃၅/၂၀၂၁ ၊ ရာဇဝတ်မှုကြီး အမှတ်၊ ၃၆/၂၀၂၁ တို့ဖြင့် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပြီး ပြစ်ဒဏ်ကျခံရန်ကျန်ရှိသည့် ပြစ်ဒဏ်များအား ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ(၁)အရ သက်သာခွင့်ပြုသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/42241|title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့်|work=MOI Myanmar|access-date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃}}</ref>ထိုသက်သာခွင့်ပြုလိုက်သည့် အမှု ၂ ခုသည် ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) နှင့် သဘာ၀ဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၂၅ အမှုတို့ ဖြစ်ပြီး၊ထိုအမှုနှစ်မှုအတွက် ထောင်ဒဏ်လေးနှစ် ချမှတ်ခဲ့သည့်အတွက် လျော့ပေါ့ပေးသည့် ထောင်ဒဏ်သည် ၆ နှစ်အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/dassk-u-win-myint-case-08012023015242.html|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့ ဦးဝင်းမြင့်ရဲ့ အမှုတချို့ကို စစ်ကောင်စီ လွတ်ငြိမ်းပေး|work=RFA Burmese|access-date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃}}</ref> == ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခြင်း == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့၌ [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]] အမိန့်အမှတ် ၄၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ဦးဝင်းမြင့်အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81820 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> === နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်မှုများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက် (မြန်မာနှစ်ဆန်း ၁ ရက်) တွင် ဦးဝင်းမြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခြင်းအပေါ် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းမှ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အဖွဲ့အစည်းများက အောက်ပါအတိုင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ကြသည် -<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=Note to Correspondents: in response to questions on Myanmar {{!}} Secretary-General |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/notes-correspondents/2026-04-17/note-correspondents-response-questions-myanmar |access-date=2026-04-22 |website=www.un.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=Note to Correspondents: in response to questions on Myanmar {{!}} Secretary-General |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/notes-correspondents/2026-04-17/note-correspondents-response-questions-myanmar |access-date=2026-04-22 |website=www.un.org |language=en}}</ref> {| class="wikitext sortable" style="margin: 1em 0; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- style="background-color: #eaecf0; text-align: center;" ! style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ရက်စွဲ ! style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | နိုင်ငံ / အဖွဲ့အစည်း ! style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ကိုယ်စားပြုမှု ! style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | တုံ့ပြန်ချက် အကျဉ်းချုပ် |- | style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ဧပြီ ၁၇ | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | {{flag|United Nations}} | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | အတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | လွတ်မြောက်မှုကို မှတ်သားထားပြီး ဖမ်းဆီးခံထားရသူအားလုံး ပြန်လွှတ်ပေးရန် တိုက်တွန်းသည်။ |- | style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ဧပြီ ၁၉ | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | {{flag|Thailand}} | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | အပြုသဘောဆောင်သည့် ခြေလှမ်းအဖြစ် ကြိုဆိုပြီး အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် မျှော်လင့်ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။ |- | style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ဧပြီ ၁၉ | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | {{flag|Philippines}} | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ဝမ်းမြောက်စွာ ကြိုဆိုပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပါအဝင် နိုင်ငံရေးသမားများအားလုံး လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုသည်။ |- | style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ဧပြီ ၂၂ | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | {{flag|Norway}} | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | လွတ်မြောက်မှုကို ကြိုဆိုပြီး ကျန်ရှိနေသူများအားလုံး အမြန်ဆုံးလွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုသည်။ |- | style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ဧပြီ ၂၂ | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | {{flag|Canada}} | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | အပြုသဘောဆောင်သည့် တိုးတက်မှုအဖြစ် ကြိုဆိုပြီး ဖမ်းဆီးထားသူအားလုံး လွှတ်ပေးရန် တိုက်တွန်းသည်။ |- | style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ဧပြီ ၂၂ | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | {{flag|United States}} | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | သံရုံးမှတစ်ဆင့် | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ကြိုဆိုပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပါအဝင် ဖမ်းဆီးထားသူအားလုံးကို ခြွင်းချက်မရှိ လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုသည်။ |- | style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ဧပြီ ၂၂ | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | {{flag|United Kingdom}} | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | သံရုံးမှတစ်ဆင့် | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ကြိုဆိုပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွှတ်ပေးရန်နှင့် ဒီမိုကရေစီသို့ ပြန်လည်ကူးပြောင်းရန် တောင်းဆိုသည်။ |- | style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ဧပြီ ၂၂ | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | {{flag|Australia}} | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | သံရုံးမှတစ်ဆင့် | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | အပြုသဘောဆောင်သည့် တိုးတက်မှုအဖြစ် ကြိုဆိုပြီး နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ လွတ်မြောက်ရေးကို အလေးထားတောင်းဆိုသည်။ |- | style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ဧပြီ ၂၂ | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | {{flag|European Union}} | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | သံရုံးမှတစ်ဆင့် | style="border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px;" | ကြိုဆိုပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ကျန်ဖမ်းဆီးခံရသူအားလုံးကို ချက်ချင်းလွှတ်ပေးရန် တိုက်တွန်းသည်။ |} == ရှင်းလင်းချက်များ == ဦးဝင်းမြင့်သည် အကျဉ်းကျခံနေရစဉ်အတွင်းနှင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာသည့် အချိန်များတွင် ၎င်း၏ ဥပဒေကြောင်းအရ ရပ်တည်ချက်ကို ပြတ်သားစွာ ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2021-10-12 |title=သမ္မတ ရာထူးက ဆင်းပေးဖို့ စစ်တပ်က ခြိမ်းခြောက်ခဲ့တယ်လို့ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်ထွက်ဆို |url=https://www.bbc.com/burmese/media-58890872 |access-date=2026-04-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> === အမှုရင်ဆိုင်နေစဉ် တုံ့ပြန်ချက် === ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ တရားခွင်အတွင်း နိုင်ငံတော်မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေရန် လှုံ့ဆော်မှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ) အတွက် ထုချေထွက်ဆိုရာ၌ အာဏာသိမ်းသည့်နေ့ နံနက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ထွက်ဆိုချက်အရ အာဏာသိမ်းသည့်နေ့ နံနက် ၅ နာရီခန့်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ထက်မနိမ့်သော အရာရှိကြီးနှစ်ဦးက ၎င်းအား ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ၍ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရန် ဖိအားပေးခဲ့သော်လည်း "ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်သဖြင့် နုတ်ထွက်ရန်မရှိကြောင်း၊ ဥပဒေနှင့်အညီသာ ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်းနှင့် အာဏာမသိမ်းသင့်ကြောင်း"ဖြင့် အပြစ်မရှိကြောင်း ပြန်လည်တုံ့ပြန်ချေပခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နုတ်ထွက်ခြင်းမရှိပါက ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ထိခိုက်မှုရှိလာနိုင်ကြောင်း ခြိမ်းခြောက်မှုအပေါ် ၎င်းအနေဖြင့် အသေခံသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြတ်သားစွာ တုံ့ပြန်ခဲ့သည်ဟု တရားခွင်တွင် ထွက်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=အာဏာသိမ်းသည့်နေ့တွင် စစ်တပ်က ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ကြောင်း သမ္မတဦးဝင်းမြင့် ထုတ်ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/8785/ |access-date=2026-04-18 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> === ပြန်လည်လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ရှင်းလင်းချက်များ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာချိန်၌လည်း ဦးဝင်းမြင့်သည် ၎င်း၏ ဥပဒေကြောင်းအရ ရပ်တည်ချက်ကို ထပ်မံပြသခဲ့သည်။ ၎င်းအား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရာတွင် အာဏာပိုင်များက ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ "နောက်တစ်ကြိမ် ပြစ်မှုထပ်မံကျူးလွန်ပါက ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်များကိုပါ ဆက်လက်ကျခံရမည်" ဆိုသည့် စည်းကမ်းချက်ကို လာရောက်ဖတ်ကြားပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် ပြန်လည် လွတ်မြောက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/clyxr6ld93do |access-date=2026-04-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သို့သော်လည်း ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်သည့် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်က ၎င်းအနေဖြင့် မူလကပင် ဥပဒေနှင့်မညီသော လုပ်ရပ်များကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းမရှိသဖြင့် အဆိုပါ ကတိခံဝန်ချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ဥပဒေကြောင်းအရ ဖြေရှင်းခဲ့သည့်အကြောင်း [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒေါက်တာမျိုးညွန့်မှတစ်ဆင့် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-04-17 |title=စစ်တပ်က သမ္မတဦးဝင်းမြင့်ကိုလွှတ်ပေး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပါအဝင် NLD ခေါင်းဆောင်များကိုဆက်ဖမ်းထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74066/ |access-date=2026-04-18 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]]}}<br/>{{small|ယာယီ}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]]|years=၂၀၁၈–၂၀၂၁}} {{s-aft|after=[[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]]<br/>{{small|ယာယီ}}}} {{s-end}} {{ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ}} {{lifetime|၁၉၅၁| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ]] [[Category:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] 2oqkjw4k8sf5xim3idn3w6ayen8lfwa 0 65161 1030690 1030611 2026-05-09T18:29:46Z ~2026-28202-51 142444 [[Special:Contributions/~2026-28110-95|~2026-28110-95]] ([[User talk:~2026-28110-95|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1030611|1030611]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1030690 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person |name = ထွန်းမြတ်နိုင် |image = General Tun Myat Naing VOA interview.jpg | caption = ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်နိုင်၏ ဓာတ်ပုံ (၂၀၂၄) |birth_date = {{birth date and age|df=yes|1978|11|7}} |birth_place = [[စစ်တွေမြို့]][[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |death_date = |death_place = |commands = စစ်ဦးစီးချုပ်၊ [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] |alma_mater = |allegiance = [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] |branch = [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] |serviceyears = ၂၀၀၉–လက်ရှိ |rank = [[ဗိုလ်ချုပ်]] |spouse = နှင်းဇာဖြူ |children = စောပြည့်ချွန် မြတ်လင်းဇန် |battles= [[ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း|မြန်မာပြည်တွင်း ပဋိပက္ခ]] }} '''ထွန်းမြတ်နိုင်''' (Twan Mrat Naing) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့]]တစ်ခုဖြစ်သော [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်|အာရက္ခတပ်တော်]]၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://thearakanarmy.com/?page_id=4|title=About AA|work=Arakan Army|accessdate=၂၄ ဇွန် ၂၀၁၅|archive-date=3 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103125451/http://thearakanarmy.com/?page_id=4}}</ref><ref>{{cite web|url=http://thearakanarmy.com/?page_id=18|title=Arakan Army Leaders|work=Arakan Army|accessdate=၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆|archive-date=3 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103164724/http://thearakanarmy.com/?page_id=18}}</ref> ထွန်းမြတ်နိုင်သည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ရာထူး ရယူထားသူဖြစ်သည်။ သူသည် [[ရခိုင်လူမျိုး]] တစ်ဦးဖြစ်ကာ '''အာရက္ခတပ်တော်''' ၏ ယာယီဌာနချုပ်ဖြစ်သော [[ကချင်ပြည်နယ်]] [[လိုင်ဇာမြို့]]တွင် နေထိုင်ကာ တပ်ကိုကွပ်ကဲခဲ့သည်။အာရက္ခတပ်တော် သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီး‌နောက် ၂၀၂၅ ဇွန်လတွင် မွေးရပ်မြေဖြစ်သည့် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ ပြန်လည်ခြေချခဲ့သည်။ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=sACECXwxutA</ref> ==အစောပိုင်းဘဝ== ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်ကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၇) ရက်တွင် အဖ ဦးရွှေမြအောင် နှင့် အမိ ဒေါ်မမြသန်း တို့မှ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[စစ်တွေမြို့]]၊ ဘောင်းဒွတ်သားစု ရပ်ကွက်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဒဿမတန်းကို စစ်တွေမြို့ အထက (၂) ကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ဥပဒေမေဂျာကို [[စစ်တွေတက္ကသိုလ်]]တွင် လေ့လာသင်ယူပြီ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ဘွဲ့ရပြီးနောက် အချိန်ပိုင်း အင်္ဂလိပ်စာဆရာ၊ ဧည့်လမ်းညွှန် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ == လက်နက်ကိုင်ခြင်း == လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတည်ထောင်နိုင်ရန်အတွက် နယ်စပ်ဒေသများသို့ ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်မတော်]] နှင့် [[ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] ကို လူ ၂၆ ဦးနှင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ကိုထွန်းမြတ်နိုင်သည် [[ဗမာ]]အစိုးရကို သူပုန်လုပ်ပြီး လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ဖို့ အိပ်မက်ကြီးတစ်ခုရှိခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]မှ [[ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ|ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်]] ဗိုလ်ချုပ်ခိုင်ရာဇာနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ [[အိန္ဒိယ]]အစိုးရက ခိုင်ရာဇာတို့ကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ပြီးနောက် ထွန်းမြတ်နိုင် [[ရခိုင်]]ကိုပြန်လာပြီး စစ်တွေတက္ကသိုလ်မှ ဘာသာစကားများကို သင်တန်းတက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် မှ ရခိုင်လူငယ်များစုသည် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း ကို ထည်ထောင်နရန် ဆွေးနွေးကြခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=2019-01-15|title=Explainer: The insurgents plunging Myanmar's Rakhine back into chaos|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rakhine-explainer-idUSKCN1P90KZ|access-date=2020-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207233312/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rakhine-explainer-idUSKCN1P90KZ|archive-date=December 7, 2022}}</ref> ၂၀၀၈ မှ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က ဗိုလ်ချုပ်နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]ကို အောင်မြင်စွာ စတည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က လက်နက်များ မထုတ်ပေးသေးစဉ်ကာလအတွင်း ထွန်းမြတ်နိုင်နှင့် ဇော်မျိုးသက် (ခေါ်) ဒေါက်တာ [[ညိုထွန်းအောင်]] တို့သည် ဒုက္ခမြောက်မြားစွာနှင့် ကြုံခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်သည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကွန်ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို သဘောကျသည်။ == မိသားစုဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ထွန်းမြတ်နိုင်၏ ညီ ဦးအောင်မြတ်ကျော် အပါအဝင် ရခိုင်လူမျိုး ငါးဦးကို စင်ကာပူအစိုးရက ဖမ်းဆီးကာ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar citizens deported from Singapore over alleged insurgent ties remanded in custody |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rakhine-singapore/myanmar-citizens-deported-from-singapore-over-alleged-insurgent-ties-remanded-in-custody-idUSKCN1UL0XY |work=Reuters |date=26 July 2019 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518191117/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rakhine-singapore/myanmar-citizens-deported-from-singapore-over-alleged-insurgent-ties-remanded-in-custody-idUSKCN1UL0XY|archive-date=May 18, 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=AA Chief's Brother, Several Arakanese Arrested in Singapore |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-chiefs-cousin-several-arakanese-arrested-singapore.html |work=The Irrawaddy |date=10 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20221203131416/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-chiefs-cousin-several-arakanese-arrested-singapore.html|archive-date=December 3, 2022}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ညီမဖြစ်သူ ဒေါ်မိုးနှင်းဖြူနှင့် အမျိုးသားဖြစ်သူ ဦးကျော်နိုင် တို့အား ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်မြို့မှ အပြန် ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၌ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦး[[ဇော်ဌေး]]က သူတို့သည် မန္တလေးမြို့တွင် တွေ့ရှိဖမ်းဆီးခဲ့သော ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများနှင့် ဆက်စပ်၍ ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ထွန်းမြတ်နိုင်၏ ဇနီး ဒေါ်နှင်းဇာဖြူနှင့် ကလေးနှစ်ဦးတို့အား ထိုင်းလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမှ ချင်းမိုင်မြို့တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web|title=Spouse and children of AA chief arrested in Chiang Mai|url=https://www.bnionline.net/en/news/spouse-and-children-aa-chief-arrested-chiang-mai|website=Burma News International|language=en|access-date=2020-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228050608/https://www.bnionline.net/en/news/spouse-and-children-aa-chief-arrested-chiang-mai|archive-date=February 28, 2024}}</ref> မြန်မာအစိုးရက ပေးပို့ထားသော ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် ဆက်စပ်နေသူများစာရင်းတွင် သူမ၏ အမည်ပါရှိသည့်အတွက် ချင်းမိုင်မြို့ရှိ ထိုင်းလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအရာရှိများက ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံမိသားစုသည် UNHCR ၏ အစီအစဉ်ဖြင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသို့ နိုင်ငံရေးခိုလှုံရန် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Wife, Children of Leader of Myanmar's Arakan Army Detained in Thailand |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/wife-children-leader-myanmars-arakan-army-detained-thailand.html |work=The Irrawaddy |date=6 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228065103/https://www.irrawaddy.com/news/burma/wife-children-leader-myanmars-arakan-army-detained-thailand.html|archive-date=February 28, 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=AA chief's wife, children left for Switzerland |url=https://www.narinjara.com/news/detail/5e56a732245c0d37010b4220 |work=Narinjara|date=26 February 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240228050611/https://www.narinjara.com/news/detail/5e56a732245c0d37010b4220|archive-date=February 28, 2024}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဦးအောင်ြမတ်ကျော်၊ ဒေါ်မိုးနှင်းဖြူနှင့် အမျိုးသားတို့အား ဖမ်းဆီးခံထားရာမှ အမှုများအားလုံး ပယ်ဖျက်ကာ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ နိုင်ငံတော်အာဏာအား သိမ်းယူပြီးနှစ်တွင် လွှတ်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-drops-charges-against-arakan-army-chiefs-relatives.html|title = Myanmar Junta Drops Charges Against Arakan Army Chief's Relatives|date = 10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130213428/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-drops-charges-against-arakan-army-chiefs-relatives.html|archive-date=November 30, 2023}}</ref> ==မိသားစု== ထွန်းမြတ်နိုင်တွင် ညီအစ်ကိုမောင်နှမ စုစုပေါင်း ၇ ဦး ရှိသည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ ၇ ဦးအနက် ဒုတိယမြောက်သားဖြစ်သည်။ ထွန်းမြတ်နိုင်၏ ဇနီးမှာ မနှင်းဇာဖြူ ဖြစ်ပြီး သားတစ်ဦး၊ သမီးတစ်ဦး ရှိသည်။ မနှင်းဇာဖြူ၏ ဖခင်မှာ [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]]ဝင်နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်]]၊ ဒုတိယအကြိမ် ဥက္ကဋ္ဌ၏ သမီးတော်စပ်သည်။ ==လူမျိုးတုန်း သတ်ဖြတ်မှုနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများအပေါ် စွပ်စွဲခံရမှုများ== ထွန်းမြတ်နိုင်သည် [[ရိုဟင်ဂျာ]] အသိုင်းအဝိုင်းပေါ် အိတ်စ် (ယခင် တွစ်တာ)လူမှုကွန်ယက်မှတဆင့် လှောင်ပြောင်ခဲ့သဖြင့် အမုန်းစကားများ ဖြန့်ဝေသည်ဟုဆိုကာ စွပ်စွဲခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅-၆ ရက်တို့တွင် မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်တိုက်ပွဲတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်|အာရက္ခတပ်တော်ကို]] မောင်တောမြို့နယ်နေ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအပေါ် မြန်မာ စစ်တပ်မှ Drone များ၊ အဝေးပစ်အမြောက်မြားဖြင့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ခဲ့မှုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်ကိုစွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Fortifyrights |date=27 August 2024 |title=International Criminal Court: Investigate Arakan Army Massacre of Rohingya Civilians, Hold Perpetrators Accountable |url=https://www.fortifyrights.org/mya-inv-2024-08-27/ |access-date=8 September 2024 |website=Fortify Rights |language=en}}</ref> ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သည့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံးက စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။ <ref name="aa rohingya">{{Cite news |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/rohingya-muslims-face-new-threat-from-arakan-army-after-being-persecuted-by-myanmar-military/3412335 |title=Rohingya Muslims face new threat from Arakan Army after being persecuted by Myanmar military |date=December 4, 2024 |publisher=Anadolu Agency}}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == *[[ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်]] == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *{{Twitter|TwanMrat}} == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၇၈| }} [[Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] mlxo4ravy3eqx7c2dpsshl07ji19bwy 0 69065 1030776 1016829 2026-05-10T09:16:44Z Kantabon 45503 update 1030776 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = Mandalay City Development Committee | nativename = မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ | nativename_a = | nativename_r = |seal = |seal_width = |seal_caption = |picture = MCDC Office 3.jpg |picture_width = |picture_caption = မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ ရုံးအဆောက်အအုံ |formed = {{start date and years ago|1992|12|29}} |dissolved = |preceding1 = |succeeding = |agency_type = |jurisdiction = [[မန္တလေးမြို့]] |headquarters = [[မန္တလေးမြို့တော်ခန်းမ]]၊ ၂၆ဘီလမ်းနှင့် ၂၇လမ်းကြား၊ ၇၁လမ်းနှင့် ၇၂လမ်းကြား |coordinates = |employees = |budget = |chief1_name = ဦးခင်မောင်အေး |chief1_position = [[မန္တလေးမြို့တော်ဝန်|ဥက္ကဋ္ဌ]] |chief2_name = |chief2_position = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |parent_agency = |child1_agency = |child2_agency = |child3_agency = |child4_agency = }} '''မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ''' ({{lang-en|Mandalay City Development Committee}}; အတိုကောက် '''MCDC''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော [[မန္တလေးမြို့]]၏ မြို့ပြဆိုင်ရာ မြူနီစပါယ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။<ref name="undp">{{cite book|title=The State of Local Governance: Trends in Mandalay|publisher=United Nations Development Programme|date=December 2014}}</ref> မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီသည် မြို့တော်စီမံကိန်းများ၊ မြေနေရာ စီမံခြင်း၊ အခွန်ကောက်ခံခြင်းနှင့် မြို့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ကို လုပ်ဆောင်သည်။<ref name="undp"/> စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် [[မန္တလေးမြို့တော်ဝန်|မြို့တော်ဝန်]]အဖြစ် တာဝန်ယူသကဲ့သို့ ၂၀၁၁မှ လက်ရှိအချိန်အထိ အစိုးရအဖွဲ့များတွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]၏ စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ပါ ဆောင်ရွက်သည်။<ref name="undp"/><ref name=":1">{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/mandalay-upper-myanmar/19846-mandalay-region-cabinet-approved.html|title=Mandalay Region Cabinet Approved|last=Si Thu Lwin|date=6 April 2016|work=Myanmar Times|accessdate=6 April 2016|archivedate=26 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170726163349/http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/mandalay-upper-myanmar/19846-mandalay-region-cabinet-approved.html}}</ref>လက်ရှိမြို့​တော်ဝန်မှာ ဦးခင်မောင်အေးဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီကို ၁၉၉၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] ၏ ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၉၂ဖြင့် ဥက္ကဋ္ဌ [[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ]]က လက်မှတ်ရေးထိုးထုတ်ပြန်သော မန္တလေးမြို့ စည်ပင်သာယာရေး ဥပဒေအရ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite web|url=http://displacementsolutions.org/wp-content/uploads/THE-CITY-OF-MANDALAY-DEVELOPMENT-LAW-1992.pdf|title=THE CITY OF MANDALAY DEVELOPMENT LAW (1992)|date=29 December 1992|work=State Law and Order Restoration Council Law|accessdate=27 June 2015|archive-date=30 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630034607/http://displacementsolutions.org/wp-content/uploads/THE-CITY-OF-MANDALAY-DEVELOPMENT-LAW-1992.pdf}}</ref> စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က အမည်မှာ မန္တ​လေးမြို့ စည်ပင်သာယာ​ရေး​ကော်မတီဖြစ်သည်။ဥပဒေထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီးနောက် [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]မှ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းကြည်မှ မြို့တော်ဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ​ကော်မတီသည် ထိုစဉ်က နိုင်ငံ​တော်အုပ်ချုပ်​ရေးအကြီးအကဲဖြစ်သူ နိုင်ငံ​တော်ဝန်ကြီးချုပ်အား တိုက်ရိုက်အစီရင်ခံရသည်။ [[File:MCDC Office 1.jpg|thumb|မြို့​တော်စည်ပင်ရုံး]] ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေကို [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]မှ ရုပ်သိမ်းပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ဥပဒေနှင့် အစားထိုးခဲ့သည်။<ref name="mcdclaw">{{cite web|url=http://displacementsolutions.org/wp-content/uploads/THE-CITY-OF-MANDALAY-DEVELOPMENT-LAW-2002.pdf|title=City of Mandalay Development Law (2002)|date=14 November 2002|work=State Peace and Development Council|accessdate=27 June 2015|archive-date=30 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630050921/http://displacementsolutions.org/wp-content/uploads/THE-CITY-OF-MANDALAY-DEVELOPMENT-LAW-2002.pdf}}</ref> အဖွဲ့ဝင် ၅ ဦးမှ ၉ ဦးအထိ ပါဝင်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌက မြို့တော်ဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌက ဒုတိယမြို့တော်ဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူသည်။<ref name="mcdclaw"/>​ကော်မတီဝင်များကို ဗဟိုဦးစီးစနစ်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်သည်။ ၂၀၁၅ခုနှစ်မှစတင်ကာ မြို့​တော်စည်ပင် နယ်နိမိတ် (၆)မြို့နယ်တွင် ​ရွေး​ကောက်ပွဲများ ကျင်းပကာ ​ကော်မတီဝင်များ တင်​မြောက်ခဲ့ကြသည်။​ကော်မတီတစ်ခု၏ သက်တမ်းမှာ ၎င်းကိုခန့်အပ်သည့် ​အစိုးရ၏ သက်တမ်းအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://7day.news/%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%92%E1%80%AF%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%9B%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-----69701|title=မန္တလေးမြို့တော်စည်ပင် ဒုမြို့တော်ဝန်၊ အတွင်းရေးမှူးနှင့် ကော်မတီဝင်များကို တာဝန်မှ ရပ်ဆိုင်|date=၂၀၁၆|work=|accessdate=}}</ref> == ဌာနများ == # စီမံရေးရာဌာန # မော်တော်ယဉ်နှင့် စက်ပြင်ဌာန # ဈေးနှင့် သားသတ်ရုံဌာန # ဘဏ္ဍာရေးဌာန # အခွန်ဌာန # သန့်ရှင်းရေးဌာန # ပန်းဥယျာဉ်နှင့် ကစားကွင်းများဌာန # အဆောက်အဦနှင့် ဗဟိုစတိုဌာန # လမ်းတံတားဌာန # ရေနှင့်သန့်ရှင်းမှု ဌာန # မြို့ပြစီမံကိန်းနှင့် မြေစီမံခန့်ခွဲမှုဌာန # ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် ပြန်ကြားရေးဌာန # စစ်ဆေးရေးဌာန # စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးဌာန # [[ရတနာပုံဘဏ်လီမိတက်]] [[File:MCDC Office 2.jpg|thumb|မြို့​တော်စည်ပင်၈ထပ်ရုံး]] ==ပြခန်း== <gallery> File:Headquarters of MCDC.jpg|ညဘက်မြင်ကွင်း </gallery> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[မန္တလေးမြို့]] *[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] *[[မန္တလေးမြို့တော်ဝန်]] *[[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]] *[[နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:မန္တလေး]] ez73x7tdzdb5r35wyo87hmeaz1gb60p 0 76865 1030721 884102 2026-05-10T02:52:41Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030721 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced | date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ }} {{Outdated}} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၁၃)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = စကခ(၁၃) | image = Shoulder sleeve insignia of Coastal Region Command.svg | image_size = 216px | caption = ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | specialization = နယ်မြေလုံခြုံရေး၊ ပင်မတိုက်ခိုက်ရေး၊ အကူတိုက်ခိုက်ရေး၊ ရွေ့လျားတိုက်ခိုက်ရေး၊ စစ်ကစားခြင်း | commander1 = ဗိုလ်မှူးချုပ် | commander1_label = စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး | size = တပ်မ | identification_symbol = [[Image:Mm-coastal-rmc.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် }} '''အမှတ်(၁၃)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''စကခ(၁၃)''') သည် [[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဘုတ်ပြင်းမြို့]]တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" ဆိုသည်မှာ 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ '''တပ်မ'''များ နှင့် '''စကခ'''များသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) | ကက(ကြည်း)]] (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၁၃)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ် မျိုးဆက်အောင်(အလသ-၂၃)'' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == {{Expand section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == အမှတ်(၁၃)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။ === အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://kicnews.org/2024/05/%E1%80%96%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%B0%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%B1/ |access-date=20 May 2024 |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520111123/https://kicnews.org/2024/05/%E1%80%96%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%B0%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%B1/ }}</ref><ref>https://www.tntynews.com/09/04/2024/35341/{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>https://eraseye.com/2023/20/15677/</ref><ref>https://yktnews.com/2023/11/133392/</ref><ref>https://yktnews.com/2024/03/154086/</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://kicnews.org/2022/10/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%85%E1%80%85/ |access-date=22 May 2024 |archive-date=22 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240522151050/https://kicnews.org/2022/10/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%85%E1%80%85/ }}</ref> === {{Expand section}} # ခမရ'''('''၅၅၅) - [[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကရသူရိမြို့]] # ခမရ'''('''၅၅၆) - [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[ဇဝဲရွာ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်|ဇဝဲရွာ]] # ခမရ(၅၅၇) ​ - [[တနင်္သာရီမြို့]]၊ အောက်ကင်းရွာ # ခမရ(၅၅၈) ​ - [[တနင်္သာရီမြို့]]၊ ကမ်းမလိုင်းရွာ # ခမရ(၅၅၉) - [[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]] # ခမရ(၅၆၀) -[[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]] # ခမရ(၅၆၁) - [[တနင်္သာရီမြို့နယ်|တနင်္သာရီမြို့]]၊ [[ညောင်ပင်ကွင်းရွာ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်|ညောင်ပင်ကွင်းရွာ]] # ခမရ(၃၅၈) '''-''' [[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]] # ခမရ(၄၃၂) '''-''' [[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]] # ခမရ(၅၈၅) -[[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဟန်ကပြုရွာ၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်|ဟန်ကပြုကျေးရွာ]] == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} == ကိုးကား == == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} {{တပ်မတော်-stub}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{DEFAULTSORT:စကခ(၁၃)}} 8gbv25hvj5qk4u6mm1syt4orbhico9g 0 90649 1030713 843807 2026-05-10T01:17:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030713 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = အင်္ဂလိပ်လူမျိုး | flag = Flag of England.svg | flag_caption = အင်္ဂလိပ်အလံတော် | population = သန်း ၂၀၀ (ခန့်မန်း) | popplace = {{GBR}} ၃၇.၆ သန်း {{ENG}}နှင့် {{WAL}} (၂၀၁၂)<ref>The [http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rpt-ethnicity.html#tab-National-identity-in-England-and-Wales 2011 England and Wales census] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160124090812/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-for-local-authorities-in-england-and-wales/rpt-ethnicity.html#tab-National-identity-in-England-and-Wales |date=24 January 2016 }} reports that in England and Wales 32.4 million people associated themselves with an English identity alone and 37.6 million identified themselves with an English identity either on its own or combined with other identities, being 57.7% and 67.1% respectively of the population of England and Wales.</ref> | region1 = {{flag|USA}} | pop1 = ၄၆ သန်း | ref1 = | region2 = {{flag|Australia}} | pop2 = ၈.၃ သန်း | ref2 = | region3 = {{flag|Canada}} | pop3 = ၆.၃ သန်း | ref3 = | region4 = {{flag|South Africa}} | pop4 = ၁.၆ သန်း | ref4 = | region5 = {{flag|New Zealand}} | pop5 = ၂၁၀၉၁၅ | ref5 = | langs = [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] | rels = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]], [[ဘာသာမဲ့]], [[ဂျူးဘာသာ]], [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]], |related = }} '''အင်္ဂလိပ်လူမျိုး'''များသည် [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်သော လူမျိုးများဖြစ်ကြပြီး [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်စကား]]ကို ပြောကြသည်။ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သည် [[လူဖြူ]]လူမျိူး ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဆိုသော အမှတ်လက္ခဏာသည် အလယ်ခေတ်အစောပိုင်းမှ အစပြုခဲ့ပြီး ရှေးကျသော အင်္ဂလိပ်စကားတွင် "နတ်တို့မိသားစု" (Angelcynn) ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဆိုသော အမည်မှာ "[[နတ်]]" (Angles) ဆိုသော စကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး အေဒီ ၅ ရာစုခန့်တွင် [[ဂရိတ်ဗြိတိန်]]သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သော ဂျာမန်နစ် လူမျိုးစု တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=English |title=Online Etymology Dictionary |publisher=Etymonline.com |accessdate=8 July 2011}}</ref> အင်္ဂလန်သည် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]] အတွင်းမှ တိုင်းပြည်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ထိုနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူ အများစုမှာ ဗြိတိသျှနိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကြသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသ == အင်္ဂလိပ်လူမျိုးသည် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ၊ အမေရိကနိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ နယူးဇီလန်နိုင်ငံတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး။ အခြာသောနိုင်ငံများတွင် လည်နေထိုင်ကြသည်။ နိုင်ငံများ၌ နေထိုင်မှု‌အများဆုံးကို အောက်ပါအတိုင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/English_people</ref> * (၁) အမေရိကနိုင်ငံ * (၂) ဗြိတိသျှနိုင်ငံ * (၃) ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ * (၄) ကနေဒါနိုင်ငံ * (၅) တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ * (၆) နယူးဇီလန်နိုင်ငံ == သမိုင်း == အင်္ဂလိပ်လူမျိုးသည် အေဒီ ၅ ရာစုခန့်တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သော ဂျာမန်နစ် လူမျိုးစု တစ်စု ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် roman အင်ပါယာမှ အင်္ဂလိန်နိုင်ငံသို့ သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=English |title=Online Etymology Dictionary |publisher=Etymonline.com |accessdate=8 July 2011}}</ref> အင်္ဂလိပ်လူမျိုးသည် နိုင်ငံငယ်များ တည်ထောင် ခဲ့ကြသည်။ ၉၂၇ အေဒီတွင် အင်္ဂလိန်နိုင်ငံဟု စုစည်းခဲ့သည်။ ၁၇၀၇ ခုနှစ်တွင် စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံကို ပေါင်း၍ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံဟု အမည်ပြောင်လည်းပေးခဲ့သည်။<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/United_Kingdom</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == အင်္ဂလိပ်လူမျိုးသည် [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]နှင့် [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]] ကြောင်းနာမည်ကြီးသည် လူမျိုးဖြစ်သည်။ === အမျိုးသားသင်္ကေတ === {{Infobox flag | Name = အင်္ဂလိပ်လူမျိုး/နိုင်ငံ၏အလံ | Image = Flag of England.svg }} အင်္ဂလိပ်လူမျိုး/နိုင်ငံ၏အလံသည် Saint George's Cross၏ ပုံကိုအတုယူထားသည်။ ရှေ့အခါကပင် အသုံးပြုခဲသည်။<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Saint_George%27s_Cross</ref> {{Infobox coat of arms |name = အင်္ဂလန်လူမျိုး/နိုင်ငံ၏ တံဆိပ် |image = Royal Arms of England (1198-1340).svg |image_width = 150 }} အင်္ဂလန်လူမျိုး/နိုင်ငံ၏ တံဆိပ်သည် လည်း‌ရှေ‌အခါကပင် အသုံးပြုခဲသည်။ အနီရောင် မျက်နှာပြင်တွင် ခြင်္သေ့ ၃ ကောင်ကို ထည့်ထားသည်။<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Coat_of_arms_of_England</ref> === ဘာသာရေး === ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးအများစုမှာ အင်္ဂလိပ် အသင်းတော်ဆို့သည် ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းအာ ကိုးကွယ်မှုများသည်။ ဒုတိယမှ ဘာသာမဲ့ ဖြစ်ပြီး။ အခြားဘာသာများကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်။<ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/Religion_in_England</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:အင်္ဂလိပ် လူမျိုးများ| ]] {{Stub}} oxnbcqekgqciq7cwd2ig6pkca5eprw8 0 91601 1030696 1029844 2026-05-09T21:43:29Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030696 wikitext text/x-wiki [[File:Population 2017 test.png|500px|thumb|၂၀၁၇ ခုနှဏ်တွင် နိုင်ငံအလိုက် လူဦးရေသိပ်သည်းမှု(people per km²)]] ဤသည်မှာ လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုအလိုက် နိုင်ငံများနှင့် အမှီအခိုနယ်မြေဒေသများ စာရင်းဖြစ်ပြီး လူဦးရေသိပ်သည်းမှုကို တစ် စတုရန်းကီလိုမီတာအလိုက် နေထိုင်သော လူဦးရေအရေအတွက်ဖြင့် တိုင်းတာမှုကို ပြုလုပ်ထားသည်။ အချို့သော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများနှင့် ကိုယ်ပိုင်အစိုးရဖြင့် လွတ်လပ်သော နယ်မြေများကို ISO စံညွှန်း ISO 3166-1 အရ ထည့်သွင်းပြုစုထားသည်။ ထို့အပြင် ISO 3166-1 တွင် မပါဝင်သည့် အချို့သော တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအသိအမှတ်ပြုနယ်မြေများလည်း ပါဝင်သည်။ ဇယားရှိ ဧရိယာများတွင် ကုန်းတွင်းရေထု(ကန်၊ မြစ်၊ ရေသိုလှောင်ရာနေရာ)တို့ပါ ပါဝင်သည်။ ဤဆောင်းပါး၌ အနောက်ဆုံးကောက်ယူထားသော သန်းခေါင်စာရင်းနှင့် တရားဝင်းခန့်မှန်းစာရင်းတို့တွင် အဓိကအခြေပြုထားသည်။ နိုင်ငံအလိုက် အချက်အလက်များကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဖော်ပြနိုင်ခြင်းမရှိပဲ [[:en:United Nations Department of Economic and Social Affairs|United Nations Department of Economic and Social Affairs]] ၏ လူဦးရေဌာနကြီး(Population Division)၏ [http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ online projections] တွင် အခြေပြုထားသည်။<ref>{{cite web | url=https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ | title=World Population Prospects}}</ref> == လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုအလိုက် နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေဒေသများ == အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အမှီအခိုနယ်မြေများနှင့် မဲဆန္ဒနယ်နိုင်ငံများကို ''စာလုံးစောင်း''ဖြင့် ပြထားသည်။ ဤစာရင်း၌ ဖော်ပြထားသော ဧရိယာများကို များလှစွာသော ရင်းမြစ်များမှ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ * ဥရောပသမဂ္ဂသည် ဒေသနိုင်ငံများအဖွဲ့ချုပ်ဆိုသည့်အဆင့်ထက် ကျော်လွန်ပြီး "နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ကဲ့သို့သော" ဝိသေသ လက္ခဏာရှိသည်။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၂၈ နိုင်ငံဖြင့် သီးခြားရပ်တည်နေသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းလူဦးရေသိပ်သည်းမှုမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၁၁၆ ဦးရှိနေပြီး ဤစာရင်းတွင်သာ ဖော်ပြမည်ဆိုပါက အဆင့် ၉၅ တွင် တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။(population: 506,913,394 on January 1, 2014,<ref>{{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=tps00001&tableSelection=1&footnotes=yes&labeling=labels&plugin=1|title=Eurostat-Tables, Graphs and Maps Interface（TGM）table|publisher=European Commission|accessdate=၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၈}}</ref> area: 4,324,782&nbsp;km²). * ဧရိယာတွင် ကုန်းမြေကော ရေထုပါ ပါဝင်သည်။ {|class="sortable wikitable" style="text-align:right" |+ !data-sort-type="number" |အဆင့်!!နိုင်ငံ (သို့ အမှီအခိုနယ်မြေ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းကီလိုမီတာ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းမိုင်)!!လူဦးရေ!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./km²)!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./mi²)!!ရက်စွဲ!! class="unsortable" | လူဦးရေရင်းမြစ် |- |align=center rowspan=3 |•||align=left|{{noflag}}'''[[:en:Population density#Human population density|ကမ္ဘာ]]''' (ကုန်းမြေချည်းသာ၊ [[အန္တာတိကတိုက်]] မပါဝင်ပေ။) |{{convert|134940000|km2|disp=table}} |{{formatnum:{{worldpop}}}} |{{convert|{{#expr: {{worldpop}}/134940000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}} |align=left|[https://www.census.gov/popclock/ USCB's world population clock] |- |align=left|{{noflag}}'''[[:en:Population density#Human population density|ကမ္ဘာ]]''' (ကုန်းမြေ) |{{convert|148940000|km2|disp=table}} |{{formatnum:{{worldpop}}}} |{{convert|{{#expr: {{worldpop}}/148940000 round 0 }}|/km2|0|disp=table}} |{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}} |align=left|[https://www.census.gov/popclock/ USCB's World population clock] |- |aln=left|{{noflag}}'''[[:en:Population density#Human population density|ကမ္ဘာ]]''' (ရေထုအပါအဝင်) |{{convert|510072000|km2|disp=table}} |{{formatnum:{{worldpop}}}} |{{convert|{{#expr: {{worldpop}}/510072000 round 0 }}|/km2|0|disp=table}} |{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}, {{CURRENTYEAR}} |align=left|[https://www.census.gov/popclock/ USCB's World population clock] |- |align=center|1 |align=left|''{{MAC}}'' ([[တရုတ်]]) |{{convert|30.5|km2|0|disp=table}} |၆၅၀,၈၃၄ |{{convert|{{#expr: 650834/30.5 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၅၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.dsec.gov.mo/Statistic/Demographic/GlobalResultsOfBy-Census/2016%E4%B8%AD%E6%9C%9F%E4%BA%BA%E5%8F%A3%E7%B5%B1%E8%A8%88.aspx?lang=en-US ၂၀၁၆ သန်းခေါင်စာရင်း] |- |align=center|2 |align=left|{{MCO}} |{{convert|2.02|km2|2|disp=table}} |၃၇,၅၅၀ |{{convert|{{#expr: 37550/2.02 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.imsee.mc/Population-et-emploi တရားဝင် ခန့်မှန်းမှု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121128001937/http://www.imsee.mc/Population-et-emploi |date=28 November 2012 }} |- |align=center|3 |align=left|{{SIN}} |{{convert|719.9|km2|0|disp=table}} |၅,၆၁၂,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 5612300/719.9 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#16 တရားဝင် ခန့်မှန်းမှု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151129094649/http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#16 |date=29 November 2015 }} |- |align=center|4 |align=left|''{{HKG}}'' ([[တရုတ်]]) |{{convert|1,106.3|km2|0|disp=table}} |၇,၄၀၉,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 7409800/1106.34 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.censtatd.gov.hk/hkstat/sub/so20.jsp တရားဝင် ခန့်မှန်းမှု] |- |align=center|5 |align=left|''{{GIB}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]])<ref>[[စပိန်နိုင်ငံ]]မှ ၎င်း၏နယ်မြေဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုထားသည်။</ref> |{{convert|6.8|km2|1|disp=table}} |၃၃,၁၄၀ |{{convert|{{#expr: 33140/6.8 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၇၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Abstract%202014.pdf Official estimate] |- |align=center|6 |align=left|{{BHR}} |{{convert|757|km2|0|disp=table}} |၁,၄၅၁,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 1451200/757 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.cio.gov.bh/cio_ara/English/Publications/Statistical%20Abstract/ABS2011/CH2/2013%2012%2019%20Bahrain%20%20Population%20Projections.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170206163647/http://www.cio.gov.bh/cio_ara/English/Publications/Statistical%20Abstract/ABS2011/CH2/2013%2012%2019%20Bahrain%20%20Population%20Projections.pdf |date=6 February 2017 }} |- |align=center|7 |align=left|{{VAT}} |{{convert|0.44|km2|2|disp=table}} |၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 800/0.44 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၂ |align=left|[http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/es/stato-e-governo/note-generali/popolazione.html Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202031317/http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/es/stato-e-governo/note-generali/popolazione.html |date=2 February 2017 }} |- |align=center|8 |align=left|{{MLT}} |{{convert|315|km2|0|disp=table}} |၄၆၀,၂၉၇ |{{convert|{{#expr: 460297/315 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://nso.gov.mt/en/News_Releases/View_by_Unit/Unit_C5/Population_and_Migration_Statistics/Documents/2018/News2018_022.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180220033214/https://nso.gov.mt/en/News_Releases/View_by_Unit/Unit_C5/Population_and_Migration_Statistics/Documents/2018/News2018_022.pdf |date=20 February 2018 }} |- |align=center|9 |align=left|''{{BER}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|52|km2|0|disp=table}} |၆၃,၇၇၉ |{{convert|{{#expr: 63779/52 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၂၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.gov.bm/articles/2016-population-and-housing-census-preliminary-report 2016 Census Preliminary Report] |- |align=center|10 |align=left|''{{SXM}}'' ([[နယ်သာလန်ဘုရင့်နိုင်ငံ]]) |{{convert|34|km2|0|disp=table}} |၃၉,၄၁၀ |{{convert|{{#expr: 39410/34 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://web.archive.org/web/20160930004308/http://stat.gov.sx/ Official estimate] |- |align=center|11 |align=left|{{MDV}} |{{convert|298|km2|0|disp=table}} |၃၄၄,၀၂၃ |{{convert|{{#expr: 344023/298 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၂၀၊ ၂၀၁၄ |align=left|[http://statisticsmaldives.gov.mv/nbs/wp-content/uploads/2015/10/Census-Summary-Tables1.pdf Preliminary 2014 census result] |- |align=center|12 |{{data Bangladesh|popdens}} |align=left|[https://web.archive.org/web/20110904045106/http://www.bbs.gov.bd/Home.aspx Official population clock] |- |align=center|13 |align=left|''{{JEY}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|116|km2|0|disp=table}} |၁၀၄,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 104200/116 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.gov.je/SiteCollectionDocuments/Government%20and%20administration/R%20Population%20Estimate%202016%2020170622%20SU.pdf Official estimate] |- |align=center|14 |align=left|''{{GGY}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|78|km2|0|disp=table}} |၆၂,၇၂၃ |{{convert|{{#expr: 62723/78 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.gov.gg/CHttpHandler.ashx?id=105766&p=0 Official estimate] |- |align=center|15 |align=left|{{PLE}}<ref>Borders and area of Palestinian autonomy are not final</ref> |{{convert|6,020|km2|0|disp=table}} |၄,၈၁၆,၅၀၃ |{{convert|{{#expr: 4816503/6020 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_Rainbow/Documents/gover_e.htm Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140608204943/http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_Rainbow/Documents/gover_e.htm |date=8 June 2014 }} |- |align=center|16 |align=left|''{{flagicon image|Flag_of_Mayotte_(local).svg}}'' ''[[:en:Mayotte|Mayotte]]'' |{{convert|374|km2|0|disp=table}} |၂၅၆,၅၁၈ |{{convert|{{#expr: 256518/374 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၅၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/3284395 2017 census result] |- |align=center|17 |align=left|{{BRB}} |{{convert|430|km2|0|disp=table}} |၂၈၆,၃၈၈ |{{convert|{{#expr: 286388/430 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|18 |align=left|''{{flagicon image|Flag_of_the_Collectivity_of_Saint_Martin.svg}}'' ''[[:en:Saint Martin|စိန့်မာတင်ကျွန်း]]'' |{{convert|53.2|km2|0|disp=table}} |၃၅,၁၀၇ |{{convert|{{#expr: 35107/53.2 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၄ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2525762?sommaire=2525768 Official estimate] |- |align=center|19 |align=left|{{TWN}} |{{convert|36,193|km2|0|disp=table}} |၂၃,၅၇၂,၀၄၉ |{{convert|{{#expr: 23572049/36193 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140704022127/http://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 |date=4 July 2014 }} |- |align=center|20 |align=left|{{MRI}} |{{convert|2,040|km2|0|disp=table}} |၁,၂၆၄,၈၈၇ |{{convert|{{#expr: 1264887 /2040 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://statsmauritius.govmu.org/English/Publications/Pages/Pop_Vital_Jan-JunYr17.aspx Official estimate] |- |align=center|21 |align=left|{{LBN}} |{{convert|10,452|km2|0|disp=table}} |၆,၀၉၃,၅၀၉ |{{convert|{{#expr: 6093509/10201 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|22 |align=left|''{{ARU}}'' ([[နယ်သာလန်ဘုရင့်နိုင်ငံ]]) |{{convert|180|km2|0|disp=table}} |၁၀၅,၆၆၈ |{{convert|{{#expr: 105668/180 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၁၄၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://worldpopulationreview.com/countries/aruba-population/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629102251/http://worldpopulationreview.com/countries/aruba-population/ |date=29 June 2018 }} |- |align=center|23 |align=left|{{SMR}} |{{convert|61|km2|0|disp=table}} |၃၃,၃၂၆ |{{convert|{{#expr: 33326/61 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statistica.sm/on-line/en/home/statistics/population.html# Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200326182005/https://www.statistica.sm/on-line/en/home/statistics/population.html |date=26 March 2020 }} |- |align=center|24 |align=left|''{{flagicon image|Flag_of_Zanzibar.svg}}'' ''[[ဇန်ဇိဗာကျွန်း]]'' |{{convert|2461|km2|0|disp=table}} |၁,၃၀၃,၅၆၉ |{{convert|{{#expr: 1303569/2461 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၃၁၊ ၂၀၁၇ |- |align=center|25 |align=left|{{KOR}} |{{convert|100,210|km2|0|disp=table}} |၅၁,၆၃၅,၂၅၆ |{{convert|{{#expr: 51635256/100210 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://kosis.kr/nsportalStats/nsportalStats_0102Body.jsp?menuId=10 Annual official estimate] |- |align=center|26 |align=left|{{NRU}} |{{convert|21|km2|0|disp=table}} |၁၀,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 10800/21 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.spc.int/nmdi/population Annual estimate] |- |align=center|27 |align=left|{{RWA}} |{{convert|26,338|km2|0|disp=table}} |၁၂,၀၀၁,၁၃၆ |{{convert|{{#expr: 12001136/26338 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://statistics.gov.rw/sites/default/files/publications/48505cad-b578-4aaa-8932-f4c8f01fcc79/RPHC4_Population_Projections.pdf Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191212164943/http://statistics.gov.rw/sites/default/files/publications/48505cad-b578-4aaa-8932-f4c8f01fcc79/RPHC4_Population_Projections.pdf |date=12 December 2019 }} |- |align=center|28 |align=left|''{{flagicon image|Flag_of_Saint_Barthelemy_(local).svg}}'' ''[[:en:Saint Barthelemy|Saint Barthelemy]]'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|21|km2|0|disp=table}} |၉,၄၂၇ |{{convert|{{#expr: 9427/21 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/2525762?sommaire=2525768 Official estimate] |- |align=center|29 |align=left|''{{CUW}}'' ([[နယ်သာလန်ဘုရင့်နိုင်ငံ]]) |{{convert|363.91|km2|0|disp=table}} |၁၆၁,၅၇၃ |{{convert|{{#expr: 161573/363.91 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၁၆၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://worldpopulationreview.com/countries/curacao-population/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629102432/http://worldpopulationreview.com/countries/curacao-population/ |date=29 June 2018 }} |- |align=center|30 |align=left|{{TUV}} |{{convert|26|km2|0|disp=table}} |၁၁,၃၂၃ |{{convert|{{#expr: 11323/26 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.spc.int/sdp/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=158&Itemid=42&lang=en Official estimate] |- |align=center|31 |align=left|{{COM}} |{{convert|1,861|km2|0|disp=table}} |၈၀၆,၁၅၃ |{{convert|{{#expr: 806153/1861 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://web.archive.org/web/20160111213747/http://comoros.africadata.org/fr/DataAnalysis Official estimate] |- |align=center|32 |align=left|{{ENG}} |{{convert|130,279|km2|0|disp=table}} |၅၅,၂၆၈,၁၀၀ |{{convert|{{#expr: 55268100/130279 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left| |- |align=center|33 |{{data Netherlands|popdens}} |align=left|[https://www.cbs.nl/en-gb/visualisaties/population-counter Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009222717/https://www.cbs.nl/en-gb/visualisaties/population-counter |date=9 October 2018 }} |- |align=center|34 |align=left|{{HAI}} |{{convert|27,065|km2|0|disp=table}} |၁၁,၁၁၂,၉၄၅ |{{convert|{{#expr: 11112945/27065 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] <!--http://www.ihsi.ht/--> |- |align=center|35 |{{data India|popdens}} |align=left|[http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/india/Final_PPT_2011_chapter3.pdf Population clock based on 2011 census] |- |align=center|36 |{{data Israel|popdens}} |align=left|[http://cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915102003/http://www.cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 |date=15 September 2018 }} |- |align=center|37 |align=left|{{BDI}} |{{convert|27,816|km2|0|disp=table}} |၁၀,၆၈၁,၁၈၆ |{{convert|{{#expr: 10681186/27816 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.isteebu.bi/images/rapports/projection%20de%20la%20population%20bdi%202008-2030.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071528/http://www.isteebu.bi/images/rapports/projection%20de%20la%20population%20bdi%202008-2030.pdf |date=3 April 2019 }} |- |align=center|38 |align=left|''{{PRI}}'' ([[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|US]])<ref>[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ ဓနသဟာယနိုင်ငံ။</ref> |{{convert|8,868|km2|0|disp=table}} |၃,၃၃၇,၁၇၇ |{{convert|{{#expr: 3337177/8868 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.census.gov/data/tables/2017/demo/popest/nation-total.html Official estimate] |- |align=center|39 |align=left|{{BEL}} |{{convert|30,528|km2|0|disp=table}} |၁၁,၄၀၉,၃၈၈ |{{convert|{{#expr: 11409388/30528 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/nl/bev/statistieken/stat-1-1_n.pdf Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111002452/http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/nl/bev/statistieken/stat-1-1_n.pdf |date=11 November 2014 }} |- |align=center|40 |{{data Philippines|popdens}} |align=left|[http://www.popcom.gov.ph/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403061418/http://www.popcom.gov.ph/ |date=3 April 2019 }} |- |align=center|41 |align=left|''{{GUM}}'' ([[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|US]]) |{{convert|541|km2|0|disp=table}} |၁၈၄,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 184200/541 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://sdd.spc.int/en Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180802204130/http://sdd.spc.int/en |date=2 August 2018 }} |- |align=center|42 |align=left|''{{flagicon image|Proposed_flag_of_Réunion_(VAR).svg}}'' ''[[:en:Réunion|Reunion]]'' |{{convert|2503.7|km2|0|disp=table}} |၈၅၀,၉၉၆ |{{convert|{{#expr: 850996/2503.72 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403061842/https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls |date=3 April 2019 }} |- |align=center|43 |align=left|{{JPN}} |{{convert|377,944|km2|0|disp=table}} |၁၂၆,၄၉၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 126490000/377944 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm Monthly official estimate] |- |align=center|44 |align=left|''{{flagicon image|Drapeau aux serpents de la Martinique.svg}}'' ''[[:en:Martinique|Martinique]]'' |{{convert|1,128|km2|0|disp=table}} |၃၇၆,၈၄၇ |{{convert|{{#expr: 376847/1128 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403061842/https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls |date=3 April 2019 }} |- |align=center|45 |align=left|{{SRI}} |{{convert|65,610|km2|0|disp=table}} |၂၁,၄၄၄,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 21444000/65610 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/VitalStatistics/MidYearPopulation/Mid-year%20population%20by%20age%20group.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117022357/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/VitalStatistics/MidYearPopulation/Mid-year%20population%20by%20age%20group.pdf |date=17 November 2017 }} |- |align=center|46 |align=left|{{SLV}} |{{convert|21,040|km2|0|disp=table}} |၆၅၈၁,၉၄၀ |{{convert|{{#expr: 6581940/21040 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.digestyc.gob.sv/index.php/temas/des/ehpm/publicaciones-ehpm.html?download=488%3Aestimaciones-y-proyecciones-de-poblacion Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200422071030/http://www.digestyc.gob.sv/index.php/temas/des/ehpm/publicaciones-ehpm.html?download=488%3Aestimaciones-y-proyecciones-de-poblacion |date=22 April 2020 }} |- |align=center|47 |align=left|{{MHL}} |{{convert|181|km2|0|disp=table}} |၅၆,၀၈၆ |{{convert|{{#expr: 56086/181 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.spc.int/sdp/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=158&Itemid=42&lang=en Official estimate] |- |align=center|48 |align=left|''{{VIR}}'' ([[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|US]]) |{{convert|352|km2|0|disp=table}} |၁၀၆,၄၀၅ |{{convert|{{#expr: 106405/352 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၀ |align=left|[https://www.census.gov/newsroom/releases/archives/2010_census/cb11-cn180.html Final 2010 census result] |- |align=center|49 |align=left|{{GRD}} |{{convert|344|km2|0|disp=table}} |၁၀၃,၃၂၈ |{{convert|{{#expr: 103328/344 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၂၊ ၂၀၁၁ |align=left|[https://web.archive.org/web/20120614004809/http://www.geohive.com/cntry/grenada.aspx 2011 census result] |- |align=center|50 |align=left|{{LCA}} |{{convert|617|km2|0|disp=table}} |၁၇၉,၆၆၇ |{{convert|{{#expr: 179667/617 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|51 |align=left|''{{ASM}}'' ([[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|US]]) |{{convert|197|km2|0|disp=table}} |၅၇,၁၀၀ |{{convert|{{#expr: 57100/197 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://sdd.spc.int/en Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180802204130/http://sdd.spc.int/en |date=2 August 2018 }} |- |align=center|52 |align=left|{{VNM}} |{{convert|331,212|km2|0|disp=table}} |၉၄,၆၆၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 94660000/331212 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=382&idmid=2&ItemID=18863 Official annual projection] |- |align=center|53 |align=left|{{VCT}} |{{convert|389|km2|0|disp=table}} |၁၀၉,၅၅၇ |{{convert|{{#expr: 109557/389 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://stats.gov.vc/LinkClick.aspx?fileticket=_6PsL6EZf6E%3d&tabid=131&mid=588 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160909193008/http://stats.gov.vc/LinkClick.aspx?fileticket=_6PsL6EZf6E%3d&tabid=131&mid=588 |date=9 September 2016 }} |- |align=center|54 |{{data Pakistan|popdens}} |align=left|[http://www.pwd.punjab.gov.pk/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190502230956/https://pwd.punjab.gov.pk/ |date=2 May 2019 }} |- |align=center|55 |align=left|{{TRI}} |{{convert|5,155|km2|0|disp=table}} |၁,၃၅၆,၆၃၃ |{{convert|{{#expr: 1356633/5155 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://cso.gov.tt/ Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525033753/http://cso.gov.tt/ |date=25 May 2017 }} |- |align=center|56 |align=left|{{JAM}} |{{convert|10,991|km2|0|disp=table}} |၂,၇၃၀,၈၉၄ |{{convert|{{#expr: 2730894/10991 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://statinja.gov.jm/Demo_SocialStats/Newpopulation.aspx Official estimate] |- |align=center|57 |align=left|''{{flagicon image|Unofficial_flag_of_Guadeloupe_(local).svg}}'' ''[[ဂွါဒလ်ကျွန်း]]'' |{{convert|1,628.4|km2|0|disp=table}} |၃၉၅,၇၂၅ |{{convert|{{#expr: 395725/1628.4 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403061842/https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/1893198/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2016.xls |date=3 April 2019 }} |- |align=center|58 |align=left|{{LIE}} |{{convert|160|km2|0|disp=table}} |၃၇,၈၇၇ |{{convert|{{#expr: 37877/160 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၃၀၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.llv.li/#/1124/bevolkerungsstatistik--juni Official estimate] |- |align=center|59 |align=left|{{QAT}} |{{convert|11,571|km2|0|disp=table}} |၂,၇၀၀,၃၉၀ |{{convert|{{#expr: 2700390/11571 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.mdps.gov.qa/en/Pages/default.aspx Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180701211726/https://www.mdps.gov.qa/en/Pages/default.aspx |date=1 July 2018 }} |- |align=center|60 |align=left|{{LUX}} |{{convert|2,586|km2|0|disp=table}} |၆၀၂,၀၀၅ |{{convert|{{#expr: 602005/2586 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12857&IF_Language=eng&MainTheme=2&FldrName=1 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226225950/http://www.statistiques.public.lu/stat/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=12857&IF_Language=eng&MainTheme=2&FldrName=1 |date=26 February 2021 }} |- |align=center|61 |align=left|{{GER}} |{{convert|357,168|km2|0|disp=table}} |၈၂,၇၄၀,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 82740900/357168 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၃၀၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/Zensus_Geschlecht_Staatsangehoerigkeit.html Official quarterly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181221205616/https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/Zensus_Geschlecht_Staatsangehoerigkeit.html |date=21 December 2018 }} |- |align=center|62 |align=left|{{KWT}} |{{convert|17,818|km2|0|disp=table}} |၄,၀၀၇,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 4007000/17818 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ Official estimate] |- |align=center|63 |align=left|''{{flagicon image|Flag of the Cayman Islands.svg}}'' ''[[:en:Cayman Islands|ကေးမန်းကျွန်း]]'' |{{convert|259|km2|0|disp=table}} |၅၅,၄၅၆ |{{convert|{{#expr: 55456/259 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |အောက်တိုဘာ ၁၀၊ ၂၀၁၀ |align=left|[http://www.eso.ky/pages.php?page=2010censusofpopulationandhousingfinalreport Final 2010 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921135615/http://eso.ky/pages.php?page=2010censusofpopulationandhousingfinalreport |date=21 September 2013 }} |- |align=center|64 |align=left|{{DOM}} |{{convert|47,875|km2|0|disp=table}} |၁၀,၂၆၆,၁၄၉ |{{convert|{{#expr: 10266149/47875 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=6641 Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525074831/http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=6641 |date=25 May 2017 }} |- |align=center|65 |align=left|{{PRK}} |{{convert|120,540|km2|0|disp=table}} |၂၅,၆၁၀,၆၇၂ |{{convert|{{#expr: 25610672/120540 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|66 |align=left|{{NGA}} |{{convert|923,768|km2|0|disp=table}} |၁၉၅,၈၇၅,၂၃၇ |{{convert|{{#expr: 195875237/923768 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|67 |align=left|{{SEY}} |{{convert|455|km2|0|disp=table}} |၉၅,၈၂၁1 |{{convert|{{#expr: 95821/455 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.nbs.gov.sc/downloads?task=document.viewdoc&id=358 Official estimate] |- |align=center|68 |align=left|{{SUI}} |{{convert|41,285|km2|0|disp=table}} |၈,၄၈၂,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 8465234/41285 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung.assetdetail.4782547.html Official provisional figure] |- |align=center|69 |align=left|{{GAM}} |{{convert|10,690|km2|0|disp=table}} |၂,၁၆၃,၇၆၅ |{{convert|{{#expr: 2163765/10690 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|70 |align=left|{{ITA}} |{{convert|301,308|km2|0|disp=table}} |၆၀,၄၈၃,၉၇၃ |{{convert|{{#expr: 60483973/301308 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180716065929/http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html |date=16 July 2018 }} |- |align=center|71 |align=left|{{NPL}} |{{convert|147,181|km2|0|disp=table}} |၂၉,၂၉၁,၇၄၆ |{{convert|{{#expr: 29291746/147181 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20projection%202011-2031/PopulationProjection2011-2031.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160128182055/http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20projection%202011-2031/PopulationProjection2011-2031.pdf |date=28 January 2016 }} |- |align=center|72 |align=left|''{{VGB}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|151|km2|0|disp=table}} |၂၉,၅၃၇ |{{convert|{{#expr: 29537/151 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၀ |align=left|[http://www.dpu.gov.vg Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020525210259/http://www.dpu.gov.vg/ |date=25 May 2002 }} |- |align=center|73 |align=left|{{ATG}} |{{convert|442|km2|0|disp=table}} |၈၆,၂၉၅ |{{convert|{{#expr: 86295/442 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၂၇၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Antigua.html Preliminary 2011 census result] |- |align=center|74 |align=left|{{SKN}} |{{convert|270|km2|0|disp=table}} |၅၁,၉၇၀ |{{convert|{{#expr: 51970/270 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၀၉ |align=left|[http://www.caricomstats.org/Files/Databases/Population/MP.htm Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602153647/http://www.caricomstats.org/Files/Databases/Population/MP.htm |date=2 June 2013 }} |- |align=center|75 |align=left|{{STP}} |{{convert|1,001|km2|0|disp=table}} |၁၈၇,၃၅၆ |{{convert|{{#expr: 187356/1001 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၃၊ ၂၀၁၂ |align=left|[http://www.citypopulation.de/SaoTome.html 2012 census result] |- |align=center|76 |align=left|{{AND}} |{{convert|464|km2|0|disp=table}} |၈၀,၂၀၉ |{{convert|{{#expr: 80209/464 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=2&codi_divisio=8&codi_subtemes=8 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525074953/http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=2&codi_divisio=8&codi_subtemes=8 |date=25 May 2017 }} |- |align=center|77 |align=left|{{flag|Kosovo}}<ref>{{Kosovo-note}}</ref> |{{convert|10,910|km2|0|disp=table}} |၁,၇၈၃,၅၃၁ |{{convert|{{#expr: 1783531/10910 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://ask.rks-gov.net/media/3485/estimation-kosovo-publication-2016.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180712192525/http://ask.rks-gov.net/media/3485/estimation-kosovo-publication-2016.pdf |date=12 July 2018 }} |- |align=center|78 |align=left|{{MWI}} |{{convert|118,484|km2|0|disp=table}} |၁၈,၆၂၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 18622000/118484 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|79 |align=left|{{UGA}} |{{convert|241,551|km2|0|disp=table}} |၃၇,၆၇၃,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 37673800/241551 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |July 1, 2017 |align=left|[http://www.ubos.org/onlinefiles/uploads/ubos/census_2014_regional_reports/Population%20Projections_2015_2020.pdf Annual official estimate] |- |align=center|80 |align=left|{{KIR}} |{{convert|726|km2|0|disp=table}} |၁၁၅,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 115300/726 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.spc.int/nmdi/population Official estimate] |- |align=center|81 |align=left|{{GUA}} |{{convert|108,889|km2|0|disp=table}} |၁၇,၂၄၅,၃၄၆ |{{convert|{{#expr: 17245346/108889 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|82 |align=left|''{{TKL}}'' ([[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|NZ]]) |{{convert|10|km2|0|disp=table}} |၁,၄၉၉ |{{convert|{{#expr: 1499/10 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.spc.int/nmdi/population Official estimate] |- |align=center|83 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Saba.svg}}'' ''[[:en:Saba|ဆာဘာကျွန်း]]'' ''([[နယ်သာလန်နိုင်ငံ]])'' |{{convert|13|km2|0|disp=table}} |၁,၉၄၇ |{{convert|{{#expr: 1947/13 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left| |- |align=center|85 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Sint Eustatius.svg}}'' ''[[:en:Sint Eustatius|Sint Eustatius]]'' ''([[နယ်သာလန်နိုင်ငံ]])'' |{{convert|21|km2|0|disp=table}} |၃,၁၉၃ |{{convert|{{#expr: 3193/21 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://sdd.spc.int/en Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180802204130/http://sdd.spc.int/en |date=2 August 2018 }} |- |align=center|86 |align=left|{{FSM}} |{{convert|701|km2|0|disp=table}} |၁၀၄,၆၀၀ |{{convert|{{#expr: 104600/701 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.spc.int/nmdi/population Official estimate] |- |align=center|87 |align=left|''{{IMN}}'' |{{convert|572|km2|0|disp=table}} |၈၃,၃၁၄ |{{convert|{{#expr: 83314/572 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၂၄၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.gov.im/media/1355784/2016-isle-of-man-census-report.pdf 2016 census result] |- |align=center|88 |align=left|{{CYP}} |{{convert|5,896|km2|0|disp=table}} |၈၅၄,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 854800/5896 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.mof.gov.cy/mof/cystat/statistics.nsf/All/59864653479E6721C22581E2003786DE?OpenDocument&sub=1&sel=1&e=&print Official estimate] |- |align=center|89 |{{data China|popdens}} |align=left|[http://data.stats.gov.cn/english/ Official estimate] |- |align=center|90 |align=left|{{TON}} |{{convert|720|km2|0|disp=table}} |၁၀၀,၆၅၁ |{{convert|{{#expr: 100651/720 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.spc.int/nmdi/population Official estimate] |- |align=center|91 |align=left|''{{AIA}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|96|km2|0|disp=table}} |၁၃,၄၅၂ |{{convert|{{#expr: 13452/96 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၁၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Anguilla.html Preliminary 2011 census result] |- |align=center|92 |align=left|{{IDN}} |{{convert|1,904,569|km2|0|disp=table}} |၂၆၅,၀၁၅,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 265015300/1904569 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.bps.go.id/ Official projection] |- |align=center|93 |align=left|{{CZE}} |{{convert|78,867|km2|0|disp=table}} |၁၀,၆၁၃,၃၅၀ |{{convert|{{#expr: 10613350/78867 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.czso.cz/csu/czso/population Official quarterly estimate] |- |align=center|94 |align=left|{{THA}} |{{convert|513,120|km2|0|disp=table}} |၆၉,၁၈၃,၁၇၃ |{{convert|{{#expr: 69183173/513120 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|95 |align=left|{{DNK}} |{{convert|43,098|km2|0|disp=table}} |၅,၇၈၅,၈၆၄ |{{convert|{{#expr: 5785864/43098 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.dst.dk/en/Statistik/emner/befolkning-og-valg/befolkning-og-befolkningsfremskrivning/folketal Quarterly official estimate] |- |align=center|96 |align=left|{{CPV}} |{{convert|4,033|km2|0|disp=table}} |၅၄၄,၀၈၁ |{{convert|{{#expr: 537661/4033 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://ine.cv/wp-content/plugins/ine-download-attachments-by-zing-developers/includes/download.php?id=7989 Official annual projection] |- |align=center|98 |align=left|{{TOG}} |{{convert|56,600|km2|0|disp=table}} |၇,၃၅၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 7352000/56600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat-togo.org/contenu/pdf/Perspectives-demographiques-final-2016-05.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180827105948/http://www.stat-togo.org/contenu/pdf/Perspectives-demographiques-final-2016-05.pdf |date=27 August 2018 }} |- |align=center|99 |align=left|{{FRA}} |{{convert|543,965|km2|0|disp=table}} |၆၇,၂၄၇,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 67247000/543965 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.insee.fr/fr/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=001641607 Monthly official estimate] |- |align=center|100 |align=left|{{GHA}} |{{convert|238,533|km2|0|disp=table}} |၂၉,၆၁၄,၃၃၇ |{{convert|{{#expr: 29614337/238533 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statsghana.gov.gh/ Official projection] |- |align=center|101 |align=left|{{POL}} |{{convert|312,685|km2|0|disp=table}} |၃၈,၄၂၆,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 38426000/312685 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://stat.gov.pl/podstawowe-dane/ Official estimate] |- |align=center|102 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}}'' ''[[:en:Iraqi Kurdistan|Iraqi Kurdistan]]'' |{{convert|46,861|km2|0|disp=table}} |၅,၇၅၄,၇၇၀ |{{convert|{{#expr: 5754770/46861 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left| |- |align=center|103 |align=left|''{{MNP}}'' ([[United States|US]]) |{{convert|457|km2|0|disp=table}} |၅၃,၈၈၃ |{{convert|{{#expr: 53883/457 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၀ |align=left|[https://www.census.gov/newsroom/releases/archives/2010_census/cb11-cn178.html Final 2010 census result] |- |align=center|104 |align=left|{{UAE}} |{{convert|83,600|km2|0|disp=table}} |၉,၈၅၆,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 9856000/83600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/index.aspx Official estimate] |- |align=center|104 |align=left|''{{flag|Adjara}}'' |{{convert|2,880|km2|0|disp=table}} |၃၃၆,၀၇၇ |{{convert|{{#expr: 336077/2880 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၄ |align=left| |- |align=center|105 |align=left|{{AZE}} |{{convert|86,600|km2|0|disp=table}} |၉,၈၉၈,၀၈၅ |{{convert|{{#expr: 9898085/86600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.stat.gov.az/news/index.php?id=3776&lang=en Official estimate] |- |align=center|105 |align=left|''{{flag|Transnistria}}'' |{{convert|4,163|km2|0|disp=table}} |၄၇၅,၆၆၅ |{{convert|{{#expr: 475665/4163 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |အောက်တိုဘာ ၁၄၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://flux.md/stiri/social/populatia-transnistriei-scazut-cu-143-la-suta.html/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803130923/http://flux.md/stiri/social/populatia-transnistriei-scazut-cu-143-la-suta.html/ |date=3 August 2017 }} |- |align=center|106 |{{data Jordan|popdens}} |align=left|[http://dosweb.dos.gov.jo/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818112822/http://dosweb.dos.gov.jo/ |date=18 August 2019 }} |- |align=center|107 |align=left|{{PRT}} |{{convert|92,090|km2|0|disp=table}} |၁၀,၂၉၁,၀၂၇ |{{convert|{{#expr: 10291027/92090 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpgid=ine_main&xpid=INE Official estimate] |- |align=center|108 |align=left|{{SVK}} |{{convert|49,036|km2|0|disp=table}} |၅,၄၄၃,၁၂၀ |{{convert|{{#expr: 5443120/49036 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=68588 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202031417/http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=68588 |date=2 February 2017 }} |- |align=center|109 |align=left|{{UZB}} |{{convert|447,400|km2|0|disp=table}} |၃၀,၅၂၂,၅၉၆ |{{convert|{{#expr: 30522596/284078 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|Sum of Uzbekistan - Karakalpakstan area and population |- |align=center|110 |align=left|{{AUT}} |{{convert|83,879|km2|0|disp=table}} |၈,၈၃၀,၄၈၇ |{{convert|{{#expr: 8830487/83879 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html Official quarterly estimate] |- |align=center|111 |align=left|{{HUN}} |{{convert|93,029|km2|0|disp=table}} |၉,၇၇၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 9771000/93029 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ksh.hu/docs/hun/xstadat/xstadat_eves/i_wnt001b.html Annual official estimate] |- |align=center|112 |align=left|{{MDA}} |{{convert|33,843|km2|0|disp=table}} |၃,၅၅၀,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 3550900/33843 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statistica.md/category.php?l=ro&idc=103& Official estimate] |- |align=center|113 |align=left|{{TUR}} |{{convert|783,562|km2|0|disp=table}} |၈၀,၈၁၀,၅၂၅ |{{convert|{{#expr: 80810525/783562 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.turkstat.gov.tr/Start.do Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108091816/http://www.turkstat.gov.tr/Start.do |date=8 November 2017 }} |- |align=center|114 |align=left|{{CUB}} |{{convert|109,884|km2|0|disp=table}} |၁၁,၂၂၁,၀၆၀ |{{convert|{{#expr: 11221060/109886 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.one.cu/publicaciones/cepde/indicadoresdemograficos/anual/2_tabla_1.pdf Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170731034341/http://www.one.cu/publicaciones/cepde/indicadoresdemograficos/anual/2_tabla_1.pdf |date=31 July 2017 }} |- |align=center|115 |align=left|{{SVN}} |{{convert|20,273|km2|0|disp=table}} |၂,၀၆၆,၈၈၀ |{{convert|{{#expr: 2066161/20273 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.si/StatWeb/en Official quarterly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225093240/http://www.stat.si/StatWeb/en |date=25 February 2021 }} |- |align=center|116 |align=left|{{ETH}} |{{convert|1,063,652|km2|0|disp=table}} |၁၀၇,၅၃၄,၈၈၂ |{{convert|{{#expr: 107534882/1063652 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|117 |align=left|{{BEN}} |{{convert|112,622|km2|0|disp=table}} |၁၁,၃၆၂,၂၆၉ |{{convert|{{#expr: 11362269/112622 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.insae-bj.org/Migration.html?file=files/stats-demographiques/STATISTIQUES%20DEMOGRAPHIQUES.xlsx Official projection] |- |align=center|118 |align=left|{{ARM}} |{{convert|29,743|km2|0|disp=table}} |၂,၉၇၂,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 2972900/29743 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.armstat.am/en/?nid=126&id=19001&submit=Search Official quarterly estimate] |- |align=center|119 |align=left|{{ALB}} |{{convert|28,703|km2|0|disp=table}} |၂,၈၇၀,၃၂၄ |{{convert|{{#expr: 2870324/28703 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.instat.gov.al/en/themes/population/publications/books/2017/population-of-albania,-1-januar-2017.aspx Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171016015101/http://www.instat.gov.al/en/themes/population/publications/books/2017/population-of-albania,-1-januar-2017.aspx |date=16 October 2017 }} |- |align=center|120 |align=left|{{SYR}} |{{convert|185,180|km2|0|disp=table}} |၁၈,၂၈၄,၄၀၇ |{{convert|{{#expr: 18284407/185180 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|121 |align=left|{{SLE}} |{{convert|71,740|km2|0|disp=table}} |၇,၀၇၅,၆၄၁ |{{convert|{{#expr: 7075641/71740 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၄၊ ၂၀၁၅ |align=left|[https://www.statistics.sl/wp-content/uploads/2016/06/2015-Census-Provisional-Result.pdf Preliminary 2015 census result] |- |align=center|122 |{{data Malaysia|popdens}}<!-- Do not replace this with a manual calculation. Template:Data Malaysia, like other data templates do for other countries, is used to automatically calculate today's population based on official sources. If this country's population is not accurate, please update the data template, not this article. --> |align=left|[http://www.statistics.gov.my Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611041219/http://www.statistics.gov.my/ |date=11 June 2008 }} |- |align=center|123 |align=left|{{CRI}} |{{convert|51,100|km2|0|disp=table}} |၄,၉၄၇,၄၉၀ |{{convert|{{#expr: 4947490/51100 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၃၀၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.inec.go.cr/ Official estimate] |- |align=center|124 |{{data Egypt|popdens}} |align=left|[http://www.capmas.gov.eg Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907025744/https://www.capmas.gov.eg/ |date=7 September 2023 }} |- |align=center|125 |align=left|{{DMA}} |{{convert|739|km2|0|disp=table}} |၇၁,၂၉၃ |{{convert|{{#expr: 71293/739 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၄၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.dominica.gov.dm/cms/files/2011_census_report.pdf Preliminary 2011 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190608104411/http://www.dominica.gov.dm/cms/files/2011_census_report.pdf |date=8 June 2019 }} |- |align=center|126 |align=left|{{TRNC}}<ref>[[တူရကီနိုင်ငံ]]တစ်ခုတည်းသာ အသိအမှတ်ပြုသည်။</ref> |{{convert|3355|km2|0|disp=table}} |၃၁၃,၆၂၆ |{{convert|{{#expr: 313626/3355 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၄ |align=left|[http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160108225108/http://www.devplan.org/Ecosos/BOOK/SEG-2014.pdf |date=8 January 2016 }} |- |align=center|127 |align=left|{{ESP}} |{{convert|505,990|km2|0|disp=table}} |၄၆,၅၄၉,၀၄၅ |{{convert|{{#expr: 46549045/505990 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176951&menu=ultiDatos&idp=1254735572981 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628123003/http://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176951&menu=ultiDatos&idp=1254735572981 |date=28 June 2017 }} |- |align=center|128 |align=left|{{KHM}} |{{convert|181,035|km2|0|disp=table}} |၁၆,၃၁၆,၁၃၆ |{{convert|{{#expr: 16316136/181035 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/rp12_ch10.pdf Official annual projection] |- |align=center|129 |align=left|{{SRB}} |{{convert|77,474|km2|0|disp=table}} |၆,၉၂၅,၁၈၈ |{{convert|{{#expr: 6925188/77474 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.gov.rs/WebSite/Public/PageView.aspx?pKey=2 Official estimate] |- |align=center|130 |align=left|{{KEN}} |{{convert|581,834|km2|0|disp=table}} |၅၀,၉၅၀,၈၇၉ |{{convert|{{#expr: 50950879/581834 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|131 |align=left|{{IRQ}} <ref>''Excluding'' the population and area of [[Iraqi Kurdistan]], which cover governorates of [[Erbil Governorate|Erbil]], [[Sulaymaniyah Governorate|Sulaymaniyah]], [[Halabja Governorate|Halabja]] and [[Dohuk Governorate|Dohuk]]. '''BUT''' including [[Kirkuk Governorate]] and [[Diyala Governorate]]</ref> |{{convert|387,267|km2|0|disp=table}} |၃၄,၂၅၅,၂၅၀ |{{convert|{{#expr: 34255250/387267 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|132 |align=left|{{GRE}} |{{convert|131,957|km2|0|disp=table}} |၁၀,၇၆၈,၁၉၃ |{{convert|{{#expr: 10768193/131957 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/- Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110002613/http://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/- |date=10 January 2021 }} |- |align=center|133 |align=left|{{ROM}} |{{convert|238,391|km2|0|disp=table}} |၁၉,၆၃၈,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 19638000/238391 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |January 1, 2017 |align=left|[http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/poprez_ian2017e.pdf Official annual estimate] |- |align=center|134 |align=left|{{MKD}} |{{convert|25,713|km2|0|disp=table}} |၂,၀၇၃,၇၀၂ |{{convert|{{#expr: 2073702/25713 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.stat.gov.mk/OblastOpsto_en.aspx?id=2 Official estimate] |- |align=center|135 |align=left|{{MYA}} |{{convert|676,577|km2|0|disp=table}} |၅၄,၃၆၃,၄၂၆ |{{convert|{{#expr: 54363426/676577 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၂၉၊ ၂၀၁၄ |align=left|[http://www.straitstimes.com/news/asia/east-asia/story/myanmar-census-shows-population-9-million-fewer-estimated-20140830 Preliminary 2014 census result] |- |align=center|136 |align=left|{{HON}} |{{convert|112,492|km2|0|disp=table}} |၉,၀၁၂,၂၂၉ |{{convert|{{#expr: 9012229/112492 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ine.gob.hn/images/Productos%20ine/censo/Censo%202013/Proyecciones/Proyecciones%20Ine%202018.xlsx Official projection] |- |align=center|137 |align=left|{{SEN}} |{{convert|196,722|km2|0|disp=table}} |၁၅,၇၂၆,၀၃၇ |{{convert|{{#expr: 15726037/196722 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ansd.sn/ Official projection] |- |align=center|138 |{{data Morocco|popdens}} |align=left|[http://www.hcp.ma Official population clock] |- |align=center|139 |align=left|{{TLS}} |{{convert|14,919|km2|0|disp=table}} |၁,၁၆၇,၂၄၂ |{{convert|{{#expr: 1167242/14919 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf Preliminary 2015 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225112143/http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf |date=25 February 2021 }} |- |align=center|140 |align=left|''{{PYF}}'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|3,521|km2|0|disp=table}} |၂၆၈,၂၇၀ |{{convert|{{#expr: 268270/3521 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၂၂၊ ၂၀၁၂ |align=left|[https://web.archive.org/web/20140221193409/http://www.ispf.pf/Libraries/RP2012/Premiers_r%C3%A9sultats_population_l%C3%A9gale.sflb.ashx Preliminary 2012 census result] |- |align=center|141 |align=left|''{{TCA}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|497|km2|0|disp=table}} |၃၇,၉၁၀ |{{convert|{{#expr: 37910/497 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.sppdtci.com/welcome Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071744/http://www.sppdtci.com/welcome |date=3 April 2019 }} |- |align=center|142 |align=left|{{CIV}} |{{convert|322,921|km2|0|disp=table}} |၂၄,၂၉၅,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 24295000/322921 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|143 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Arabistan.svg}}'' ''Khuzestan'' |{{convert|64,055|km2|0|disp=table}} |၄,၇၁၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 4711000/64055 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.amar.org.ir/دادهها-و-اطلاعات-آماری/جمعیت-و-نیروی-کار/جمعیت#5581721--] |- |align=center|143 |align=left|{{LES}} |{{convert|30,355|km2|0|disp=table}} |၂,၂၃၃,၃၃၉ |{{convert|{{#expr: 2233339/30355 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|144 |align=left|{{CRO}} |{{convert|56,542|km2|0|disp=table}} |၄,၁၅၄,၂၁၃ |{{convert|{{#expr: 4154213/56542 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.dzs.hr/Eng/system/first_results.htm#MIG Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170705025245/http://www.dzs.hr/Eng/system/first_results.htm#MIG |date=5 July 2017 }} |- |align=center|145 |align=left|{{BFA}} |{{convert|270,764|km2|0|disp=table}} |၁၉,၆၃၂,၁၄၇ |{{convert|{{#expr: 19632147/270764 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.insd.bf/n/contenu/autres_publications/Projections_demographiques_sous_nationales_2007-2020.pdf Annual official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221060141/http://www.insd.bf/n/contenu/autres_publications/Projections_demographiques_sous_nationales_2007-2020.pdf |date=21 December 2016 }} |- |align=center|146 |align=left|{{BRU}} |{{convert|5,765|km2|0|disp=table}} |၄၂၂,၆၇၈ |{{convert|{{#expr: 422678/5765 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.depd.gov.bn/SitePages/National%20Statistics.aspx Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111141102/http://www.depd.gov.bn/SitePages/National%20Statistics.aspx |date=11 November 2016 }} |- |align=center|147 |align=left|{{TUN}} |{{convert|163,610|km2|0|disp=table}} |၁၁,၄၄၆,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 11446300/163610 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ins.tn/en/themes/population#417 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191128201634/http://www.ins.tn/en/themes/population#417 |date=28 November 2019 }} |- |align=center|148 |align=left|{{UKR}}<ref name="auto">[[ခရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်]] မပါဝင်ပေ။</ref> |{{convert|603,000 |km2|0|disp=table}} |၄၂,၃၀၀,၇၂၃ |{{convert|{{#expr: 42300723/603000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/eng/news/op_popul_e.asp Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808023040/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/eng/news/op_popul_e.asp |date=8 August 2016 }} |- |align=center|149 |align=left|{{SAM}} |{{convert|2,831|km2|0|disp=table}} |၁၉၇,၄၄၈ |{{convert|{{#expr: 197448/2831 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.sbs.gov.ws/index.php/population-demography-and-vital-statistics Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403053500/http://www.sbs.gov.ws/index.php/population-demography-and-vital-statistics |date=3 April 2019 }} |- |align=center|150 |align=left|{{BIH}} |{{convert|51,209|km2|0|disp=table}} |၃,၅၁၁,၃၇၂ |{{convert|{{#expr: 3511372/51209 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.bhas.ba/tematskibilteni/DEM_00_2016_TB_0_BS.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181114162731/http://www.bhas.ba/tematskibilteni/DEM_00_2016_TB_0_BS.pdf |date=14 November 2018 }} |- |align=center|151 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Ireland.svg}}'' [[Republic of Ireland]] |{{convert|70,273|km2|0|disp=table}} |၄,7၇၉၂,၅၀၀ |{{convert|{{#expr: 4792500/70273 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://pdf.cso.ie/www/pdf/20170928092709_Population_and_Migration_Estimates_April_2017_full.pdf Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180616001932/https://pdf.cso.ie/www/pdf/20170928092709_Population_and_Migration_Estimates_April_2017_full.pdf |date=16 June 2018 }} |- |align=center|153 |align=left|{{SWZ}} |{{convert|17,364|km2|0|disp=table}} |၁,၁၄၅,၉၇၀ |{{convert|{{#expr: 1145970/17364 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.swazistats.org.sz/images/reports/Swaziland%20Population%20Projections%202007_2030%20Report.pdf Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190622185212/http://www.swazistats.org.sz/images/reports/Swaziland%20Population%20Projections%202007_2030%20Report.pdf |date=22 June 2019 }} |- |align=center|154 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Bonaire.svg}}'' [[Bonaire]] |{{convert|294|km2|0|disp=table}} |၁၉,၄၀၈ |{{convert|{{#expr: 19408/294 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.statista.com/statistics/706799/population-of-bonaire-in-the-caribbean-netherlands/] |- |align=center|155 |align=left|''{{NFK}}'' ([[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]) |{{convert|35|km2|0|disp=table}} |၂,၃၀၂ |{{convert|{{#expr: 2302/35 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၉၊ ၂၀၁၁ |align=left|[https://web.archive.org/web/20160303200110/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Norfolk_Island/report.pdf 2011 census result] |- |align=center|155 |align=left|{{BUL}} |{{convert|111,002|km2|0|disp=table}} |၇,၀၅၀,၀၃၄ |{{convert|{{#expr: 7050034/111002 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.nsi.bg/en/content/15001/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D1%8A%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/population-and-demographic-processes-2016 Official annual estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180625083115/http://www.nsi.bg/en/content/15001/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%81%D1%8A%D0%BE%D0%B1%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5/population-and-demographic-processes-2016 |date=25 June 2018 }} |- |align=center|156 |align=left|''{{COK}}'' ([[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|NZ]]) |{{convert|237|km2|0|disp=table}} |၁၄,၉၇၄ |{{convert|{{#expr: 14974/237 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၁၊ ၂၀၁၁ |align=left|[https://web.archive.org/web/20130502230514/http://www.mfem.gov.ck/docs/Stats/2012/Census/2011%20Cook%20Islands%20Population%20Census%20Report.pdf Final 2011 census result] |- |align=center|157 |align=left|{{MEX}} |{{convert|1,967,138|km2|0|disp=table}} |၁၂၄,၂၈၆,၆၂၃ |{{convert|{{#expr: 124286623/1967138 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www3.inegi.org.mx/sistemas/temas/default.aspx?s=est&c=25433&t=1 Official quarterly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151210212235/http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic2015_resultados.pdf |date=10 December 2015 }} |- |align=center|158 |align=left|{{YEM}} |{{convert|455,000|km2|0|disp=table}} |၂၈,၂၅၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 28250000/455000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|159 |align=left|{{TJK}} |{{convert|143,100|km2|0|disp=table}} |၈,၉၃၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 8931000/143100 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.tj/en Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306125630/http://www.stat.tj/en/ |date=6 March 2012 }} |- |align=center|160 |{{data Ecuador|popdens}} |align=left|[http://www.ecuadorencifras.gob.ec/proyecciones-poblacionales/ Official projection] |- |align=center|161 |align=left|{{TAN}} |{{convert|881,288|km2|0|disp=table}} |၅၂,၈၉၅,၅၉၄ |{{convert|{{#expr: 52895594/881288 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.nbs.go.tz/ Official annual estimate] |- |align=center|162 |align=left|{{PAN}} |{{convert|74,177|km2|0|disp=table}} |၄,၁၅၈,၇၈၃ |{{convert|{{#expr: 4158783/74177 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.contraloria.gob.pa/inec/archivos/P4741CUADRO14.xls Official projection] |- |align=center|163 |align=left|{{GEO}} |{{convert|69,700|km2|0|disp=table}} |၃,၇၂၉,၆၀၀ |{{convert|{{#expr: 3729600/69700 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.geostat.ge/index.php?action=page&p_id=152&lang=eng Official estimate] |- |align=center|164 |align=left|{{GUI}} |{{convert|245,857|km2|0|disp=table}} |၁၂,၇၁၇,၁၇၆ |{{convert|{{#expr: 12717176/245857 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|165 |align=left|{{NIC}} |{{convert|121,428|km2|0|disp=table}} |၆,၂၆၂,၇၀၃ |{{convert|{{#expr: 6262703/121428 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.bcn.gob.ni/publicaciones/periodicidad/anual/nicaragua_cifras/nicaragua_cifras.pdf Official estimate] |- |align=center|166 |align=left|{{CMR}} |{{convert|466,050|km2|0|disp=table}} |၂၃,၇၉၄,၁၆ |{{convert|{{#expr: 23794164/466050 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.bucrep.cm/index.php/en/ Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224204444/http://www.bucrep.cm/index.php/en/ |date=24 February 2021 }} |- |align=center|167 |{{data Iran|popdens}} |align=left|[http://www.amar.org.ir/english/Population-help Official population clock] |- |align=center|168 |align=left|''{{MSR}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|102|km2|0|disp=table}} |၄,၉၂၂ |{{convert|{{#expr: 4922/102 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၂၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.gov.ms/wp-content/uploads/2011/02/Montserrat-At-A-Glance.pdf 2011 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071254/http://www.gov.ms/wp-content/uploads/2011/02/Montserrat-At-A-Glance.pdf |date=3 April 2019 }} |- |align=center|169 |align=left|''{{flagicon image|Flag_of_Wallis_and_Futuna.svg}}'' ''[[:en:Wallis & Futuna|Wallis & Futuna]]'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|274|km2|0|disp=table}} |၁၃,၁၃၅ |{{convert|{{#expr: 13135/274 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.spc.int/sdp/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=158&Itemid=42&lang=en Official estimate] |- |align=center|170 |align=left|{{FIJ}} |{{convert|18,333|km2|0|disp=table}} |၈၆၉,၄၅၈ |{{convert|{{#expr: 869458/18333 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.statsfiji.gov.fj/ Official estimate] |- |align=center|171 |align=left|{{RSA}} |{{convert|1,220,813|km2|0|disp=table}} |၅၆,၅၂၁,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 56521900/1220813 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022017.pdf Official estimate] |- |align=center|172 |align=left|{{BLR}} |{{convert|207,600|km2|0|disp=table}} |၉,၄၈၄,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 9484300/207600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.belstat.gov.by/en/ Quarterly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191101195839/http://www.belstat.gov.by/en/ |date=1 November 2019 }} |- |align=center|173 |align=left|''{{flagicon image|Flag of_Afghanistan_(2004-2013).svg}}'' [[အာဖကန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]] |{{convert|645,807|km2|0|disp=table}} |၂၉,၇၂၄,၃၂၃ |{{convert|{{#expr: 29724323/645807 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://cso.gov.af/en/page/demography-and-socile-statistics/demograph-statistics/3897111 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180706033430/http://www.cso.gov.af/en/page/demography-and-socile-statistics/demograph-statistics/3897111 |date=6 July 2018 }} |- |align=center|174 |align=left|{{MNE}} |{{convert|13,812|km2|0|disp=table}} |၆၂၂,၃၈၇ |{{convert|{{#expr: 622387/13812 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.monstat.org/eng/page.php?id=234&pageid=48 Official estimate] |- |align=center|175 |align=left|{{ERI}} |{{convert|121,100|km2|0|disp=table}} |၅,၄၈၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 5482000/121100 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|176 |align=left|{{LBR}} |{{convert|97,036|km2|0|disp=table}} |၄,၂၈၉,၅၂၀ |{{convert|{{#expr: 4289520/97036 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.lisgis.net/pg_img/Population%20Projection%20final%20110512.pdf Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224150241/http://www.lisgis.net/pg_img/Population%20Projection%20final%20110512.pdf |date=24 February 2021 }} |- |align=center|177 |align=left|{{MDG}} |{{convert|587,041|km2|0|disp=table}} |၂၅,၅၇၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 25571000/587041 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|178 |align=left|{{GNQ}} |{{convert|28,051|km2|0|disp=table}} |၁,၂၂၂,၄၄၂ |{{convert|{{#expr: 1222442/28051 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.inege.gq/ Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170420050225/http://www.inege.gq/ |date=20 April 2017 }} |- |align=center|179 |{{data Colombia|popdens}}<!-- Do not replace this with a manual calculation. Template:Data Colombia, like other data templates do for other countries, is used to automatically calculate today's population based on official sources. If this country's population is not accurate, please update the data template, not this article. --> |align=left|[http://www.dane.gov.co/reloj Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161028083854/http://www.dane.gov.co/reloj/ |date=28 October 2016 }} |- |align=center|180 |align=left|{{PLW}} |{{convert|488|km2|0|disp=table}} |၂၀,၉၀၁ |{{convert|{{#expr: 20901/488 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.spc.int/sdp/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=158&Itemid=42&lang=en Official estimate] |- |align=center|181 |align=left|{{GNB}} |{{convert|36,125|km2|0|disp=table}} |၁,၅၅၃,၈၂၂ |{{convert|{{#expr: 1553822/36125 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.stat-guinebissau.com/publicacao/Projeccao_demografica.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202031343/http://www.stat-guinebissau.com/publicacao/Projeccao_demografica.pdf |date=2 February 2017 }} |- |align=center|182 |align=left|{{LIT}} |{{convert|65,300|km2|0|disp=table}} |၂,၈၀၂,၀၄၇ |{{convert|{{#expr: 2802047/65300 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://osp.stat.gov.lt/ Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224040352/http://osp.stat.gov.lt/ |date=24 February 2021 }} |- |align=center|183 |align=left|''{{CCK}}'' ([[ဩစတြေးလျ]]) |{{convert|14|km2|0|disp=table}} |၅၅၀ |{{convert|{{#expr: 550/14 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၉၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Australia-Agglo.html 2011 census result] |- |align=center|184 |align=left|{{DJI}} |{{convert|23,000|km2|0|disp=table}} |၈၆၄,၆၁၈ |{{convert|{{#expr: 864618/23000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.ministere-finances.dj/Annuaire2012Ver02102012-Correct3.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304053048/http://www.ministere-finances.dj/Annuaire2012Ver02102012-Correct3.pdf |date=4 March 2016 }} |- |align=center|185 |align=left|{{ZIM}} |{{convert|390,757|km2|0|disp=table}} |၁၄,၈၄၈,၉၀၅ |{{convert|{{#expr: 14848905/390757 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428150301/http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf |date=28 April 2016 }} |- |align=center|186 |align=left|''{{flag|Saint Helena}}'' ([[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း|UK]]) |{{convert|122|km2|0|disp=table}} |၄,၅၃၄ |{{convert|{{#expr: 4534/122 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဖေဖော်ဝါရီ ၇၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2016/06/Census-2016-summary-report.pdf 2016 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161017192624/http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2016/06/Census-2016-summary-report.pdf |date=17 October 2016 }} |- |align=center|187 |align=left|{{COD}} |{{convert|2,345,095|km2|0|disp=table}} |၈၄,၀၀၄,၉၈၉ |{{convert|{{#expr: 84004989/2345095 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|188 |align=left|{{MOZ}} |{{convert|799,380|km2|0|disp=table}} |၂၈,၈၆၁,၈၆၃ |{{convert|{{#expr: 28861863/799380 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.gov.mz/operacoes-estatisticas/censos/censo-2007/censo-2017/resultados-preliminares-iv-rgph-2017 Official census result] |- |align=center|189 |align=left|{{VEN}} |{{convert|916,445|km2|0|disp=table}} |၃၁,၈၂၈,၁၁၀ |{{convert|{{#expr: 31828110/916445 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/SituacionDinamica/Proyecciones/xls/Nacional.xls Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071317/http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/SituacionDinamica/Proyecciones/xls/Nacional.xls |date=3 April 2019 }} |- |align=center|190 |align=left|''{{FRO}}'' ([[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ]]) |{{convert|1,399|km2|0|disp=table}} |၅၀,၈၄၄ |{{convert|{{#expr: 48244/1399 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.hagstova.fo/en Official monthly estimate] |- |align=center|191 |{{data United States|Popdens}} |align=left|[https://www.census.gov/popclock Official population clock] |- |align=center|192 |align=left|{{KGZ}} |{{convert|199,945|km2|0|disp=table}} |၆,၁၄၀,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 6140200/199945 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://stat.kg/ru/publications/doklad-socialno-ekonomicheskoe-polozhenie-kyrgyzskoj-respubliki/ Official estimate] |- |align=center|193 |align=left|{{LAT}} |{{convert|64,562|km2|0|disp=table}} |၁,၉၂၃,၅၀၀ |{{convert|{{#expr: 1923500/64562 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130628214416/http://www.csb.gov.lv/en/statistikas-temas/population-key-indicators-30624.html |date=28 June 2013 }} |- |align=center|194 |align=left|{{EST}} |{{convert|45,339|km2|0|disp=table}} |၁,၃၁၅,၆၃၅ |{{convert|{{#expr: 1315635/45339 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.stat.ee/main-indicators Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121123153505/http://www.stat.ee/main-indicators |date=23 November 2012 }} |- |align=center|195 |align=left|{{BHS}} |{{convert|13,940|km2|0|disp=table}} |၃၈၆,၈၇၀ |{{convert|{{#expr: 386870/13940 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.bahamas.gov.bs/wps/wcm/connect/22f9b2b0-68fa-4a26-8bd8-474952e42dc2/Population+Projection+Report+2010-2040.pdf?MOD=AJPERES Official projection] |- |align=center|195 |align=left|''{{flag|Abkhazia}}'' |{{convert|8,660|km2|0|disp=table}} |၂၄၃,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 243200/8660 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |အောက်တိုဘာ ၁၄၊ ၂၀၁၅ |align=left| |- |align=center|196 |align=left|{{LAO}} |{{convert|236,800|km2|0|disp=table}} |၆,၄၉၂,၄၀၀ |{{convert|{{#expr: 6492400/236800 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၁၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.lsb.gov.la/ Preliminary 2015 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200318122158/https://www.lsb.gov.la/ |date=18 March 2020 }} |- |align=center|197 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Saint-Pierre_and_Miquelon.svg}}'' ''[[:en:Saint Pierre and Miquelon|Saint Pierre and Miquelon]]'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|242|m2|0|disp=table}} |၆,၀၈၁ |{{convert|{{#expr: 6081/242 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၀ |align=left|[http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/france-departements.asp?annee=2010 Official estimate] |- |align=center|198 |align=left|{{PER}} |{{convert|1,285,216|km2|0|disp=table}} |၃၁,၈၂၆,၀၁၈ |{{convert|{{#expr: 31826018/1285216 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/Cap03020.xls Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924034728/http://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/Cap03020.xls |date=24 September 2015 }} |- |align=center|199 |{{data Brazil|popdens}} |align=left|[http://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/index.html Official population clock] |- |align=center|200 |align=left|{{SOM}} |{{convert|461,537|km2|0|disp=table}} |၁၁,၂၃၄,၈၂၀ |{{convert|{{#expr: 11234820/461537 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|201 |align=left|{{ANG}} |{{convert|1,246,700|km2|0|disp=table}} |၂၉,၂၅၀,၀၀၉ |{{convert|{{#expr: 29250009/1246700 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ine.gov.ao/xportal/xmain?xpid=ine Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604103235/http://www.ine.gov.ao/xportal/xmain?xpid=ine |date=4 June 2016 }} |- |align=center|202 |align=left|{{CHL}} |{{convert|756,096|km2|0|disp=table}} |၁၇,၃၇၃,၈၃၁ |{{convert|{{#expr: 17373831/756096 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.cl/prensa/detalle-prensa/2017/08/31/segun-cifras-preliminares-del-censo-2017-poblacion-censada-en-chile-llega-a-17373831-personas Preliminary 2017 census result] |- |align=center|203 |align=left|{{SOL}} |{{convert|28,370|km2|0|disp=table}} |၆၅၁,၇၀၀ |{{convert|{{#expr: 651700/28370 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://sdd.spc.int/en/resources/document-library?view=download&format=raw&fileId=580 Official annual estimate]{{Dead link|date=May 2026 }} |- |align=center|204 |{{data Sweden|popdens}} |align=left|[http://www.scb.se/en/ Official population clock] |- |align=center|205 |align=left|{{ZAM}} |{{convert|752,612|km2|0|disp=table}} |၁၆,၄၀၅,၂၂၉ |{{convert|{{#expr: 16405229/752612 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.zamstats.gov.zm/phocadownload/Zambia%20Census%20Projection%202011%20-%202035.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226001102/http://www.zamstats.gov.zm/phocadownload/Zambia%20Census%20Projection%202011%20-%202035.pdf |date=26 February 2021 }} |- |align=center|206 |align=left|{{SDN}} |{{convert|1,839,542|km2|0|disp=table}} |၄၀,၇၈၂,၇၄၂ |{{convert|{{#expr: 40782742/1839542 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.cbs.gov.sd/en/download.php?id=45&file=Pop._Proj._by_satates137.pdf&count=65 Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020065151/http://www.cbs.gov.sd/en/download.php?id=45&file=Pop._Proj._by_satates137.pdf&count=65 |date=20 October 2017 }} |- |align=center|207 |align=left|{{VAN}} |{{convert|12,190|km2|0|disp=table}} |၂၇၂,၄၅၉ |{{convert|{{#expr: 272459/12190 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://sdd.spc.int/en/news/latest-news/138-vanuatu-2016-post-pam-mini-census-report Official mini-census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180718105012/http://sdd.spc.int/en/news/latest-news/138-vanuatu-2016-post-pam-mini-census-report |date=18 July 2018 }} |- |align=center|208 |align=left|''{{flagicon image|Flag of the Inner Mongolian People's Party.svg}}'' ''[[:en:Inner Mongolia|Inner Mongolia]]'' |{{convert|1,183,000|km2|0|disp=table}} |၂၅,၂၀၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 25200000/1183000 round 1}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left| |- |align=center|209 |align=left|{{BTN}} |{{convert|38,394|km2|0|disp=table}} |၈၀၂,၂၉၆ |{{convert|{{#expr: 802296/38394 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၂၀၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.nsb.gov.bt/main/main.php#&slider1=1 Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160319084148/http://www.nsb.gov.bt/main/main.php#&slider1=1 |date=19 March 2016 }} |- |align=center|210 |align=left|{{SSD}} |{{convert|644,329|km2|0|disp=table}} |၁၂,၅၇၅,၇၁၄ |{{convert|{{#expr: 12575714/644329 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN Projection] |- |align=center|211 |align=left|{{flag|Somaliland}} |{{convert|176,120|km2|0|disp=table}} |၃,၅၀၈,၁၈၀ |{{convert|{{#expr: 3508180/176120 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left| |- |align=center|212 |align=left|''{{ALA}}'' ([[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]) |{{convert|1,552|km2|0|disp=table}} |၂၈,၅၀၂ |{{convert|{{#expr: 28502/1552 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၂ |align=left|[http://www.asub.ax/start.con?iLan=2 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115211225/http://www.asub.ax/start.con?iLan=2 |date=15 November 2016 }} |- |align=center|213 |align=left|{{ALG}} |{{convert|2,381,741|km2|0|disp=table}} |၄၁,၆၉၇,၄၉၈ |{{convert|{{#expr: 41697498/2381741 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ons.dz/IMG/pdf/DemogAlgerienne_2016.pdf Official projection] |- |align=center|214 |align=left|{{NER}} |{{convert|1,186,408|km2|0|disp=table}} |၂၁,၄၇၇,၃၄၈ |{{convert|{{#expr: 21477348/1186408 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN Projection] |- |align=center|215 |{{data New Zealand|popdens}} |align=left|[https://web.archive.org/web/20100604223109/http://www.stats.govt.nz/methods_and_services/population_clock.aspx Official population clock] |- |align=center|216 |align=left|{{PNG}} |{{convert|462,840|km2|0|disp=table}} |၈,၁၅၁,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 8151300/462840 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://prism.spc.int/regional-data-and-tools/population-statistics Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716183647/http://prism.spc.int/regional-data-and-tools/population-statistics |date=16 July 2017 }} |- |align=center|217 |align=left|{{URU}} |{{convert|176,215|km2|0|disp=table}} |၂,၉၉၀,၄၅၂ |{{convert|{{#expr: 2990452/176215 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၃၀၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ine.gub.uy/web/guest/estimaciones-y-proyecciones Official annual projection] |- |align=center|218 |align=left|{{PAR}} |{{convert|406,752|km2|0|disp=table}} |၇,၅၀၂,၉၈၃ |{{convert|{{#expr: 6953646/406752 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.dgeec.gov.py/Publicaciones/Biblioteca/proyeccion%20nacional/Estimacion%20y%20proyeccion%20Nacional.pdf Official projection] |- |align=center|219 |align=left|{{BLZ}} |{{convert|22,965|km2|0|disp=table}} |၃၈၇,၈၇၉ |{{convert|{{#expr: 387879/22965 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၃၀၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://sib.org.bz/ Official annual estimate] |- |align=center|220 |align=left|{{NOR}} |{{convert|323,782|km2|0|disp=table}} |၅,၃၀၂,၇၇၈ |{{convert|{{#expr: 5302778/323782 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://ssb.no/en/forside?hide-from-left-menu=true&language-code=en&menu-root-alternative-language=true Quarterly official estimate] |- |align=center|221 |align=left|{{FIN}} |{{convert|338,424|km2|0|disp=table}} |၅,၅၁၃,၇၀၈ |{{convert|{{#expr: 5513708/338424 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://tilastokeskus.fi/til/vamuu/index_en.html Official monthly estimate] |- |align=center|222 |align=left|{{ARG}} |{{convert|2,780,400|km2|0|disp=table}} |၄၄,၀၄၄,၈၁၁ |{{convert|{{#expr: 44044811/2780400 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.indec.gob.ar/nivel4_default.asp?id_tema_1=2&id_tema_2=24&id_tema_3=84 Annual official estimate] |- |align=center|222 |align=left|{{SAU}} |{{convert|2,149,690|km2|0|disp=table}} |၃၃,၉၀၅,၃၂၀ |{{convert|{{#expr: 33905320/2149690 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.stats.gov.sa/en/43 Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803060537/https://www.stats.gov.sa/sites/default/files/population_by_age_groups_and_gender_en.pdf |date=3 August 2020 }} |- |align=center|222 |align=left|{{COG}} |{{convert|342,000|km2|0|disp=table}} |၅,၂၆၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 5261000/342000 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|223 |align=left|{{MLI}} |{{convert|1,248,574|km2|0|disp=table}} |၁၈,၅၄၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 18542000/1248574 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|224 |align=left|''{{CXR}}'' ([[ဩစတြေးလျ]]) |{{convert|137|km2|0|disp=table}} |၂,၀၇၂ |{{convert|{{#expr: 2072/137 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၉၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Australia-Agglo.html 2011 census result] |- |align=center|225 |align=left|''{{NCL}}'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|18,575|km2|0|disp=table}} |၂၅၈,၉၅၈ |{{convert|{{#expr: 258958/18575 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.spc.int/sdp/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=158&Itemid=42&lang=en Official estimate] |- |align=center|226 |align=left|{{OMN}} |{{convert|309,500|km2|0|disp=table}} |၄,၁၈၃,၈၄၁ |{{convert|{{#expr: 4183841/309500 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၉၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.ncsi.gov.om/NCSI_website Weekly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530052708/http://www.ncsi.gov.om/NCSI_website |date=30 May 2014 }} |- |align=center|227 |align=left|''{{flag|Artsakh}}'' |{{convert|11,458|km2|0|disp=table}} |၁၅၀,၉၃၂ |{{convert|{{#expr: 150932/11458 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |အောက်တိုဘာ ၁၄၊ ၂၀၁၅ |align=left| |- |align=center|228 |align=left|{{TKM}} |{{convert|491,210|km2|0|disp=table}} |၅,၇၅၈,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 5758000/491210 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|229 |align=left|{{CHA}} |{{convert|1,284,000|km2|0|disp=table}} |၁၄,၉၀၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 14900000/1284000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|230 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Karakalpakstan.svg}}'' ''[[:en:Karakalpakstan|Karakalpakstan]]'' |{{convert|164,900|km2|0|disp=table}} |၁,၇၁၁,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 1711800/164900 round 1}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left| |- |align=center|231 |align=left|''{{flag|Ascension Island}}'' ([[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|UK]]) |{{convert|88|km2|0|disp=table}} |၈၈၀ |{{convert|{{#expr: 880/88 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀၊ ၂၀၀၈ |align=left|[https://web.archive.org/web/20140629183023/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Saint_Helena/Saint_Helena.pdf Preliminary 2008 census result] |- |align=center|232 |align=left|{{BOL}} |{{convert|1,098,581|km2|0|disp=table}} |၁၁,၃၀၇,၃၁၄ |{{convert|{{#expr: 11307314/1098581 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.ine.gob.bo/index.php/demografia/introduccion-2 Official projection] |- |align=center|233 |align=left|{{RUS}}<ref name="ReferenceA">[[:en:Autonomous Republic of Crimea|ခရိုင်းမီးယား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]နှင့် [[ဆီပတ်စတိုပိုမြို့]]တို့၏ ဧရိယာနှင့် လူဦးရေစာရင်းတို့ပါဝင်ပြီး [[ခရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်]]ရှိ ယူကရိန်းနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတို့ကို ရုရှားနိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ကြော်ငြာထားပြီး ဖြစ်သည်။</ref> |{{convert|17,125,242|km2|0|disp=table}} |၁၄၆,၈၇၇,၀၈၈ |{{convert|{{#expr: 146877088/17125242 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul2018.xlsx Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615205958/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/PrPopul2018.xlsx |date=15 June 2018 }} |- |align=center|234 |align=left|{{GAB}} |{{convert|267,667|km2|0|disp=table}} |၂,၀၆၇,၅၆၁ |{{convert|{{#expr: 2067561/267667 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|235 |align=left|{{CAF}} |{{convert|622,436|km2|0|disp=table}} |၄,၇၃၇,၄၂၃ |{{convert|{{#expr: 4737423/622436 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|236 |align=left|{{KAZ}} |{{convert|2,724,900|km2|0|disp=table}} |၁၈,၂၃၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 18232000/2724900 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.gov.kz/faces/homePage Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140906014010/http://www.stat.gov.kz/faces/homePage |date=6 September 2014 }} |- |align=center|237 |align=left|''{{NIU}}'' ([[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|NZ]]) |{{convert|261|km2|0|disp=table}} |၁,၆၁၃ |{{convert|{{#expr: 1613/261 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၁၀၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Niue.html Final 2011 census result] |- |align=center|238 |align=left|{{GUY}} |{{convert|214,999|km2|0|disp=table}} |၇၈၂,၂၂၅ |{{convert|{{#expr: 782225/214999 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|239 |align=left|{{LBY}} |{{convert|1,770,060|km2|0|disp=table}} |၆,၄၇၀,၉၅၆ |{{convert|{{#expr: 6470956/1770060 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|240 |{{data Canada|popdens}} |align=left|[http://www.statcan.gc.ca/start-debut-eng.html Official estimate] |- |align=center|241 |align=left|{{BOT}} |{{convert|581,730|km2|0|disp=table}} |၂,၀၂၄,၉၀၄ |{{convert|{{#expr: 2024904/581730 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဩဂုတ် ၂၂၊ ၂၀၁၁ |align=left|[http://www.cso.gov.bw/media/2011%20Census%20_Alphabetical%20Index%20of%20Districts.pdf Final 2011 census result] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525113252/http://www.cso.gov.bw/media/2011%20Census%20_Alphabetical%20Index%20of%20Districts.pdf |date=25 May 2013 }} |- |align=center|242 |align=left|{{SUR}} |{{convert|163,820|km2|0|disp=table}} |၅၆၈,၃၀၁ |{{convert|{{#expr: 568301/163820 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|243 |align=left|''{{flagicon image|Flag of Mauritania_(1959–2017).svg}}'' [[:en:Mauritania|Mauritania]] |{{convert|1,030,700|km2|0|disp=table}} |၃,၄၆၁,၀၄၁ |{{convert|{{#expr: 3461041/1030700 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[https://web.archive.org/web/20150925151255/http://www.ons.mr/doc/publication/Projectionpopulation.pdf Official estimate] |- |align=center|244 |align=left|{{ISL}} |{{convert|102,775|km2|0|disp=table}} |၃၅၀,၇၁၀ |{{convert|{{#expr: 350710/102775 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.statice.is/publications/news-archive/population/population-in-the-1st-quarter-2018/ Official estimate] |- |align=center|245 |{{data Australia|popdens|1}} |align=left|[http://www.abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument Official estimate] |- |align=center|246 |align=left|{{NAM}} |{{convert|825,118|km2|0|disp=table}} |၂,၄၁၃,၆၄၃ |{{convert|{{#expr: 2413643/825118 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://cms.my.na/assets/documents/p19dn4fhgp14t5ns24g4p6r1c401.pdf Official projection] |- |align=center|247 |align=left|''{{flagicon image|Flag of French Guiana.svg}}'' ''[[:en:French Guiana|French Guiana]]'' ([[ပြင်သစ်]]) |{{convert|86,504|km2|0|disp=table}} |၂၄၄,၁၁၈ |{{convert|{{#expr: 244118/86504 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၃ |align=left|[http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/france-regions.asp Official estimate] |- |align=center|248 |align=left|''{{flagicon image|Flag of China.svg}}'' ''[[:en:Tibet Autonomous Region|တိဗက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]'' ([[တရုတ်]]) |{{convert|1,228,400|km2|0|disp=table}} |၃,၁၈၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 3180000/1228400 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၅ | |- |align=center|249 |align=left|{{flagicon|SADR}} [[:en:Western Sahara|အနောက်ပိုင်းဆာဟာရဒေသ]]<ref>[[မော်ရိုကိုနိုင်ငံ]]နှင့် [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|ဆာရာဝီ အာရပ်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ]]နှစ်ခုစလုံးမှ ဒေသတစ်ခုလုံးအား ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ထိုနှစ်နိုင်ငံကြား၌ အုပ်ချုပ်မှု ခွဲဝေ အုပ်ချုပ်သည်။</ref> |{{convert|252,120|km2|0|disp=table}} |၅၆၇,၄၂၁ |{{convert|{{#expr: 567421/252120 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |align=center|250 |align=left|{{MNG}} |{{convert|1,564,100|km2|0|disp=table}} |၃,၀၀၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 3000000/1564100 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၂၄၊ ၂၀၁၅ |align=left|[http://www.infomongolia.com/ct/ci/6068 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924034911/http://www.infomongolia.com/ct/ci/6068 |date=24 September 2015 }} |- |align=center|251 |align=left|''{{flag|Tristan da Cunha}}'' ([[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|UK]]) |{{convert|207|km2|0|disp=table}} |၂၆၆ |{{convert|{{#expr: 266/207 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀၊ ၂၀၀၈ |align=left|[https://web.archive.org/web/20140629183023/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Saint_Helena/Saint_Helena.pdf Preliminary 2008 census result] |- |align=center|252 |align=left|''{{PCN}}'' ([[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|UK]]) |{{convert|47.3|km2|0|disp=table}} |၅၆ |{{convert|{{#expr: 56/47 round 1}}|/km2|1|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၂၀၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Pitcairn.html 2013 census result] |- |align=center|253 |align=left|''{{FLK}}'' ([[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|UK]])<ref>[[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ]]မှ ပိုင်ဆိုင်သည်ဟုဆိုသည့် ကျွန်းများ</ref> |{{convert|12,173|km2|0|disp=table}} |၂,၅၆၃ |{{convert|{{#expr: 2563/12173 round 2}}|/km2|2|disp=table}} |ဧပြီ ၁၅၊ ၂၀၁၂ |align=left|[http://www.falklands.gov.fk/our-people 2012 census result] |- |align=center|254 |align=left|''{{SJM}}'' ([[နော်ဝေးနိုင်ငံ]]) |{{convert|61,399|km2|0|disp=table}} |၂,၆၅၅ |{{convert|{{#expr: 2655/61399 round 2}}|/km2|2|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၁၊ ၂၀၁၂ |align=left|[http://www.citypopulation.de/Svalbard.html Official estimate] |- |align=center|255 |align=left|''{{GRL}}'' ([[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ]]) |{{convert|2,166,000|km2|0|disp=table}} |၅၅,၈၇၇ |{{convert|{{#expr: 55877/2166000 round 2}}|/km2|2|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.gl/default.asp?lang=en Official estimate] |- !အဆင့်!!နိုင်ငံ (သို့ အမှီအခိုနယ်မြေ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းကီလိုမီတာ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းမိုင်)!!လူဦးရေ!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./km²)!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./mi²)!!ရက်စွဲ!! class="unsortable" | လူဦးရေရင်းမြစ် |} ==လူဦးရေသိပ်သည်းမှု အများဆုံး နိုင်ငံများ== ဤစာရင်းတွင် လူဦးရေသိပ်သည်းမှုအများဆုံး နိုင်ငံ ၁၀၀ ဖြစ်သည်။ {|class="wikitable sortable" style="text-align:right" !အဆင့်!!နိုင်ငံ (သို့ အမှီအခိုနယ်မြေ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းကီလိုမီတာ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းမိုင်)!!လူဦးရေ!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./km²)!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./mi²)!!ရက်စွဲ!! class="unsortable" | လူဦးရေရင်းမြစ် |- |1 |{{data Bangladesh|popdens}} |align=left|[https://web.archive.org/web/20110904045106/http://www.bbs.gov.bd/Home.aspx Official population clock] |- |2 |align=left|{{TWN}} |{{convert|36,193|km2|0|disp=table}} |၂၃,၅၇၂,၀၄၉ |{{convert|{{#expr: 23572049/36193 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140704022127/http://eng.stat.gov.tw/point.asp?index=9 |date=4 July 2014 }} |- |3 |align=left|{{KOR}} |{{convert|100,210|km2|0|disp=table}} |၅၁,၆၃၅,၂၅၆ |{{convert|{{#expr: 51635256/100210 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://kosis.kr/nsportalStats/nsportalStats_0102Body.jsp?menuId=10 Annual official projection] |- |4 |align=left|{{RWA}} |{{convert|26,338|km2|0|disp=table}} |၁၂,၀၀၁,၁၃၆ |{{convert|{{#expr: 12001136/26338 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://statistics.gov.rw/sites/default/files/publications/48505cad-b578-4aaa-8932-f4c8f01fcc79/RPHC4_Population_Projections.pdf Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191212164943/http://statistics.gov.rw/sites/default/files/publications/48505cad-b578-4aaa-8932-f4c8f01fcc79/RPHC4_Population_Projections.pdf |date=12 December 2019 }} |- |5 |{{data Netherlands|popdens}} |align=left|[https://www.cbs.nl/en-gb/visualisaties/population-counter Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009222717/https://www.cbs.nl/en-gb/visualisaties/population-counter |date=9 October 2018 }} |- |6 |align=left|{{HAI}} |{{convert|27,065|km2|0|disp=table}} |၁၁,၁၁၂,၉၄၅ |{{convert|{{#expr: 11112945/27065 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |7 |{{data India|popdens}} |align=left|[http://www.indiastat.com/default.aspx India Population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151124035144/http://www.indiastat.com/Default.aspx |date=24 November 2015 }} |- |8 |{{data Israel|popdens}} |align=left|[http://cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915102003/http://www.cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 |date=15 September 2018 }} |- |9 |align=left|{{BDI}} |{{convert|27,816|km2|0|disp=table}} |၁၀,၆၈၁,၁၈၆ |{{convert|{{#expr: 10681186/27816 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.isteebu.bi/images/rapports/projection%20de%20la%20population%20bdi%202008-2030.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071528/http://www.isteebu.bi/images/rapports/projection%20de%20la%20population%20bdi%202008-2030.pdf |date=3 April 2019 }} |- |10 |align=left|{{BEL}} |{{convert|30,528|km2|0|disp=table}} |၁၁,၄၀၉,၃၈၈ |{{convert|{{#expr: 11409388/30528 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/nl/bev/statistieken/stat-1-1_n.pdf Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141111002452/http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/nl/bev/statistieken/stat-1-1_n.pdf |date=11 November 2014 }} |- |11 |{{data Philippines|popdens}} |align=left|[http://www.popcom.gov.ph/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403061418/http://www.popcom.gov.ph/ |date=3 April 2019 }} |- |12 |align=left|{{JPN}} |{{convert|377,944|km2|0|disp=table}} |၁၂၆,၄၉၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 126490000/377944 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.htm Official monthly estimate] |- |13 |align=left|{{SRI}} |{{convert|65,610|km2|0|disp=table}} |၂၁,၄၄၄,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 21444000/65610 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/VitalStatistics/MidYearPopulation/Mid-year%20population%20by%20age%20group.pdf Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117022357/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/VitalStatistics/MidYearPopulation/Mid-year%20population%20by%20age%20group.pdf |date=17 November 2017 }} |- |14 |align=left|{{VNM}} |{{convert|331,212|km2|0|disp=table}} |၉၄,၆၆၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 94660000/331212 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=382&idmid=2&ItemID=18863 Official annual projection] |- |15 |align=left|{{GBR}} |{{convert|242,910|km2|0|disp=table}} |၆၅,၆၄၈,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 65648000/242495 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates Official estimate] |- |16 |{{data Pakistan|popdens}} |align=left|[http://www.pwd.punjab.gov.pk/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190502230956/https://pwd.punjab.gov.pk/ |date=2 May 2019 }} |- |17 |align=left|{{GER}} |{{convert|357,168|km2|0|disp=table}} |၈၂,၇၄၀,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 82740900/357168 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |စက်တင်ဘာ ၃၀၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/Zensus_Geschlecht_Staatsangehoerigkeit.html Official quarterly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181221205616/https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesellschaftStaat/Bevoelkerung/Bevoelkerungsstand/Tabellen/Zensus_Geschlecht_Staatsangehoerigkeit.html |date=21 December 2018 }} |- |18 |align=left|{{DOM}} |{{convert|47,875|km2|0|disp=table}} |၁၀,၂၆၆,၁၄၉ |{{convert|{{#expr: 10266149/47875 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=6641 Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525074831/http://www.one.gob.do/Multimedia/Download?ObjId=6641 |date=25 May 2017 }} |- |19 |align=left|{{PRK}} |{{convert|122,762|km2|0|disp=table}} |၂၅,၆၁၀,၆၇၂ |{{convert|{{#expr: 25610672/120540 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |20 |align=left|{{NGA}} |{{convert|923,768|km2|0|disp=table}} |၁၉၅,၈၇၅,၂၃၇ |{{convert|{{#expr: 195875237/923768 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |21 |align=left|{{SUI}} |{{convert|41,285|km2|0|disp=table}} |၈,၄၈၂,၂၀၀ |{{convert|{{#expr: 8465234/41285 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung.assetdetail.4782547.html Official provisional figure] |- |22 |align=left|{{ITA}} |{{convert|301,308|km2|0|disp=table}} |၆၀,၄၈၃,၉၇၃ |{{convert|{{#expr: 60483973/301308 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html Monthly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180716065929/http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html |date=16 July 2018 }} |- |23 |align=left|{{NPL}} |{{convert|147,181|km2|0|disp=table}} |၂၉,၂၉၁,၇၄၆ |{{convert|{{#expr: 29291746/147181 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20projection%202011-2031/PopulationProjection2011-2031.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160128182055/http://cbs.gov.np/image/data/Population/Population%20projection%202011-2031/PopulationProjection2011-2031.pdf |date=28 January 2016 }} |- |24 |align=left|{{MWI}} |{{convert|118,484|km2|0|disp=table}} |၁၈,၆၂၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 18622000/118484 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |25 |align=left|{{UGA}} |{{convert|241,551|km2|0|disp=table}} |၃၇,၆၇၃,၈၀၀ |{{convert|{{#expr: 37673800/241551 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ubos.org/onlinefiles/uploads/ubos/census_2014_regional_reports/Population%20Projections_2015_2020.pdf Annual official estimate] |- |26 |align=left|{{GUA}} |{{convert|108,889|km2|0|disp=table}} |၁၅,၈၀၆,၆၇၅ |{{convert|{{#expr: 15806675/108889 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇွန် ၃၀၊ ၂၀၁၄ |align=left|[http://www.ine.gob.gt/index.php/estadisticas/tema-indicadores Annual Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140314175005/http://www.ine.gob.gt/index.php/estadisticas/tema-indicadores |date=14 March 2014 }} |- |27 |{{data China|popdens}} |align=left|[https://web.archive.org/web/20130121134454/http://www.stats.gov.cn/english/pressrelease/t20130118_402867147.htm Official estimate] |- |28 |align=left|{{IDN}} |{{convert|1,904,569|km2|0|disp=table}} |၂၆၁,၈၉၀,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 261890900/1904569 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.bps.go.id/website/pdf_publikasi/watermark_Proyeksi%20Penduduk%20Indonesia%202010-2035.pdf Official projection] |- |29 |align=left|{{CZE}} |{{convert|78,867|km2|0|disp=table}} |၁၀,၆၁၃,၃၅၀ |{{convert|{{#expr: 10613350/78867 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.czso.cz/csu/czso/population Official quarterly estimate] |- |30 |align=left|{{THA}} |{{convert|1,513,120|km2|0|disp=table}} |၆၈,၄၁၄,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 68414000/513120 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |31 |align=left|{{FRA}} |{{convert|543,965|km2|0|disp=table}} |၆၇,၂၂၅,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 67225000/543965 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.insee.fr/fr/bases-de-donnees/bsweb/serie.asp?idbank=000436387 Monthly official estimate] |- |32 |align=left|{{GHA}} |{{convert|238,533|km2|0|disp=table}} |၂၉,၆၁၄,၃၃၇ |{{convert|{{#expr: 29614337/238533 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statsghana.gov.gh/ Official projection] |- |33 |align=left|{{POL}} |{{convert|312,685|km2|0|disp=table}} |၃၈,၄၂၆,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 38426000/312685 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://stat.gov.pl/podstawowe-dane/ Official estimate] |- |34 |align=left|{{UAE}} |{{convert|83,600|km2|0|disp=table}} |၉,၈၅၆,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 9856000/83600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/index.aspx Official estimate] |- |35 |align=left|{{AZE}} |{{convert|86,600|km2|0|disp=table}} |၉,၈၉၈,၀၈၅ |{{convert|{{#expr: 9898085/86600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://www.stat.gov.az/news/index.php?id=3776&lang=en Official estimate] |- |36 |{{data Jordan|popdens}} |align=left|[http://dosweb.dos.gov.jo/ Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818112822/http://dosweb.dos.gov.jo/ |date=18 August 2019 }} |- |37 |align=left|{{PRT}} |{{convert|92,090|km2|0|disp=table}} |၁၀,၂၉၁,၀၂၇ |{{convert|{{#expr: 10291027/92090 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpgid=ine_main&xpid=INE Official estimate] |- |38 |align=left|{{AUT}} |{{convert|83,879|km2|0|disp=table}} |၈,၈၃၀,၄၈၇ |{{convert|{{#expr: 8830487/83879 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.statistik.at/web_de/statistiken/menschen_und_gesellschaft/bevoelkerung/bevoelkerungsstand_und_veraenderung/bevoelkerung_zu_jahres-_quartalsanfang/023582.html Official quarterly estimate] |- |39 |align=left|{{HUN}} |{{convert|93,029|km2|0|disp=table}} |၉,၇၇၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 9771000/93029 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ksh.hu/docs/hun/xstadat/xstadat_eves/i_wnt001b.html Annual official estimate] |- |40 |align=left|{{TUR}} |{{convert|783,562|km2|0|disp=table}} |၈၀,၈၁၀,၅၂၅ |{{convert|{{#expr: 80810525/783562 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.turkstat.gov.tr/Start.do Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108091816/http://www.turkstat.gov.tr/Start.do |date=8 November 2017 }} |- |41 |align=left|{{CUB}} |{{convert|109,886|km2|0|disp=table}} |၁၁,၂၃၉,၂၂၄ |{{convert|{{#expr: 11239224/109886 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဒီဇင်ဘာ ၃၁၊ ၂၀၁၆ |align=left|[http://www.one.cu/aec2015/03%20Poblacion.pdf Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170329125044/http://www.one.cu/aec2015/03%20Poblacion.pdf |date=29 March 2017 }} |- |42 |align=left|{{ETH}} |{{convert|1,063,652|km2|0|disp=table}} |၁၀၇,၅၃၄,၈၈၂ |{{convert|{{#expr: 107534882/1063652 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |43 |align=left|{{SYR}} |{{convert|185,180|km2|0|disp=table}} |၁၈,၂၈၄,၄၀၇ |{{convert|{{#expr: 18284407/185180 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN estimate] |- |44 |align=left|{{BEN}} |{{convert|112,622|km2|0|disp=table}} |၁၁,၀၀၂,၅၅၇၈ |{{convert|{{#expr: 11002578/112622 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.insae-bj.org/Migration.html?file=files/stats-demographiques/STATISTIQUES%20DEMOGRAPHIQUES.xlsx Official projection] |- |45 |{{data Malaysia|popdens}}<!-- Do not replace this with a manual calculation. Template:Data Malaysia, like other data templates do for other countries, is used to automatically calculate today's population based on official sources. If this country's population is not accurate, please update the data template, not this article. --> |align=left|[http://www.statistics.gov.my Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611041219/http://www.statistics.gov.my/ |date=11 June 2008 }} |- |46 |{{data Egypt|popdens}} |align=left|[http://www.capmas.gov.eg Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907025744/https://www.capmas.gov.eg/ |date=7 September 2023 }} |- |47 |align=left|{{ESP}} |{{convert|503,783|km2|0|disp=table}} |၄၆,၅၄၉,၀၄၅ |{{convert|{{#expr: 46549045/505990 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176951&menu=ultiDatos&idp=1254735572981 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628123003/http://www.ine.es/dyngs/INEbase/es/operacion.htm?c=Estadistica_C&cid=1254736176951&menu=ultiDatos&idp=1254735572981 |date=28 June 2017 }} |- |48 |align=left|{{IRQ}} |{{convert|434,128|km2|0|disp=table}} |၃၈,၂၇၄,၆၁၈ |{{convert|{{#expr: 38274618/434128 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |49 |align=left|{{KHM}} |{{convert|181,035|km2|0|disp=table}} |၁၅,၈၄၈,၄၉၅ |{{convert|{{#expr: 15848495/181035 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.stat.go.jp/info/meetings/cambodia/pdf/rp12_ch10.pdf Official annual projection] |- |50 |align=left|{{KEN}} |{{convert|581,834|km2|0|disp=table}} |၅၀,၉၅၀,၈၇၉ |{{convert|{{#expr: 50950879/581834 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |51 |align=left|{{GRE}} |{{convert|131,957|km2|0|disp=table}} |၁၀,၇၆၈,၁၉၃ |{{convert|{{#expr: 10768193/131957 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/- Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110002613/http://www.statistics.gr/en/statistics/-/publication/SPO18/- |date=10 January 2021 }} |- |52 |align=left|{{ROM}} |{{convert|238,391|km2|0|disp=table}} |၁၉,၆၃၈,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 19638000/238391 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.insse.ro/cms/sites/default/files/com_presa/com_pdf/poprez_ian2017e.pdf Official annual estimate] |- |53 |align=left|{{MYA}} |{{convert|676,577|km2|0|disp=table}} |၅၄,၃၆၃,၄၂၆ |{{convert|{{#expr: 54363426/676577 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၂၉၊ ၂၀၁၄ |align=left|[http://www.straitstimes.com/news/asia/east-asia/story/myanmar-census-shows-population-9-million-fewer-estimated-20140830 Preliminary 2014 census result] |- |54 |align=left|{{HON}} |{{convert|112,088|km2|0|disp=table}} |၉,၀၁၂,၂၂၉ |{{convert|{{#expr: 9012229/112492 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ine.gob.hn/images/Productos%20ine/censo/Censo%202013/Proyecciones/Proyecciones%20Ine%202018.xlsx Official projection] |- |55 |align=left|{{SEN}} |{{convert|196,722|km2|0|disp=table}} |၁၅,၇၂၆,၀၃၇ |{{convert|{{#expr: 15726037/196722 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.ansd.sn/ Official estimate] |- |56 |{{data Morocco|popdens}} |align=left|[http://www.hcp.ma Official population clock] |- |57 |align=left|{{CIV}} |{{convert|322,921|km2|0|disp=table}} |၂၄,၂၉၅,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 24295000/322921 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |58 |align=left|{{BFA}} |{{convert|270,764|km2|0|disp=table}} |၁၉,၆၃၂,၁၄၇ |{{convert|{{#expr: 19632147/270764 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.insd.bf/n/contenu/autres_publications/Projections_demographiques_sous_nationales_2007-2020.pdf Annual official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221060141/http://www.insd.bf/n/contenu/autres_publications/Projections_demographiques_sous_nationales_2007-2020.pdf |date=21 December 2016 }} |- |59 |align=left|{{UZB}} |{{convert|444,103|km2|0|disp=table}} |၃၂,၁၂၀,၅၀၀ |{{convert|{{#expr: 32120500/444103 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.stat.uz/en/statinfo/demograficheskie-dannye Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714180152/http://stat.uz/en/statinfo/demograficheskie-dannye |date=14 July 2017 }} |- |60 |align=left|{{TUN}} |{{convert|163,610|km2|0|disp=table}} |၁၁,၄၄၆,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 11446300/163610 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ins.tn/en/themes/population#417 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191128201634/http://www.ins.tn/en/themes/population#417 |date=28 November 2019 }} |- |61 |align=left|{{UKR}}<ref name="auto"/> |{{convert|603,000 |km2|0|disp=table}} |၄၂,၃၀၀,၇၂၃ |{{convert|{{#expr: 42300723/603000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မေ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/eng/news/op_popul_e.asp Official monthly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160808023040/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/eng/news/op_popul_e.asp |date=8 August 2016 }} |- |62 | align="left" |{{MEX}} |{{convert|1,967,138|km2|0|disp=table}} |၁၂၄,၂၈၆,၆၂၃ |{{convert|{{#expr: 124286623/1967138 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |မတ် ၃၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www3.inegi.org.mx/sistemas/temas/default.aspx?s=est&c=25433&t=1 Official quarterly estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151210212235/http://www.inegi.org.mx/est/contenidos/proyectos/encuestas/hogares/especiales/ei2015/doc/eic2015_resultados.pdf |date=10 December 2015 }} |- |63 |align=left|{{YEM}} |{{convert|455,000|km2|0|disp=table}} |၂၈,၂၅၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 28250000/455000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |64 |align=left|{{TJK}} |{{convert|143,100|km2|0|disp=table}} |၈,၉၃၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 8931000/143100 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.stat.tj/en Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306125630/http://www.stat.tj/en/ |date=6 March 2012 }} |- |65 |{{data Ecuador|popdens}} |align=left|[http://www.ecuadorencifras.gob.ec/proyecciones-poblacionales/ Official projection] |- |66 |align=left|{{TAN}} |{{convert|883,749|km2|0|disp=table}} |၅၄,၁၉၉,၁၆၃ |{{convert|{{#expr: 54199163/883749 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.nbs.go.tz/ Official annual estimate] |- |67 |align=left|{{GUI}} |{{convert|245,857|km2|0|disp=table}} |၁၂,၇၁၇,၁၇၆ |{{convert|{{#expr: 12717176/245857 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |68 |align=left|{{CMR}} |{{convert|466,050|km2|0|disp=table}} |၂၃,၂၄၈,၀၄၄ |{{convert|{{#expr: 23248044/466050 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.bucrep.cm/index.php/en/ Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224204444/http://www.bucrep.cm/index.php/en/ |date=24 February 2021 }} |- |69 |{{data Iran|popdens}} |align=left|[http://www.amar.org.ir/english/Population-help Official population clock] |- |70 |align=left|{{RSA}} |{{convert|1,220,813|km2|0|disp=table}} |၅၆,၅၂၁,၉၀၀ |{{convert|{{#expr: 56521900/1220813 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022017.pdf Official estimate] |- |71 |align=left|{{AFG}} |{{convert|645,807|km2|0|disp=table}} |၂၉,၇၂၄,၃၂၃ |{{convert|{{#expr: 29724323/645807 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://cso.gov.af/en/page/demography-and-socile-statistics/demograph-statistics/3897111 Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180706033430/http://www.cso.gov.af/en/page/demography-and-socile-statistics/demograph-statistics/3897111 |date=6 July 2018 }} |- |72 |align=left|{{BLR}} |{{convert|207,600|km2|0|disp=table}} |၉,၄၈၄,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 9484300/207600 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဧပြီ ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[http://www.belstat.gov.by/en/ Quarterly official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191101195839/http://www.belstat.gov.by/en/ |date=1 November 2019 }} |- |73 |align=left|{{MDG}} |{{convert|587,041|km2|0|disp=table}} |၂၅,၅၇၁,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 25571000/587041 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |74 |{{data Colombia|popdens}} |align=left|[http://www.dane.gov.co/reloj Official population clock] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161028083854/http://www.dane.gov.co/reloj/ |date=28 October 2016 }} |- |75 |align=left|{{ZIM}} |{{convert|390,757|km2|0|disp=table}} |၁၄,၅၄၂,၂၃၅ |{{convert|{{#expr: 14542235/390757 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428150301/http://www.zimstat.co.zw/sites/default/files/img/publications/Census/population_projection.pdf |date=28 April 2016 }} |- |76 |align=left|{{COD}} |{{convert|2,345,095|km2|0|disp=table}} |၈၄,၀၀၄,၉၈၉ |{{convert|{{#expr: 84004989/2345095 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၈ |align=left|[https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |77 |align=left|{{VEN}} |{{convert|916,445|km2|0|disp=table}} |၃၁,၄၃၁,၁၆၄ |{{convert|{{#expr: 31431164/916445 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/SituacionDinamica/Proyecciones/xls/Nacional.xls Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403071317/http://www.ine.gov.ve/documentos/Demografia/SituacionDinamica/Proyecciones/xls/Nacional.xls |date=3 April 2019 }} |- |78 |align=left|{{MOZ}} |{{convert|799,380|km2|0|disp=table}} |၂၇,၁၂၈,၅၃၀ |{{convert|{{#expr: 27128530/799380 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.ine.gov.mz/estatisticas/estatisticas-demograficas-e-indicadores-sociais/projeccoes-da-populacao/populacao-projectada-por-distritos-maputo-cidade-2007_2040.xls/at_download/file Official estimate] |- |79 |{{data United States|Popdens}} |align=left|[https://www.census.gov/popclock Official population clock] |- |80 |align=left|{{PER}} |{{convert|1,285,216|km2|0|disp=table}} |၃၁,၈၂၆,၀၁၈ |{{convert|{{#expr: 31826018/1285216 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/Cap03020.xls Official projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924034728/http://www.inei.gob.pe/media/MenuRecursivo/Cap03020.xls |date=24 September 2015 }} |- |81 |{{data Brazil|popdens}} |align=left|[http://www.ibge.gov.br/apps/populacao/projecao/index.html Official population clock] |- |82 |align=left|{{ANG}} |{{convert|1,246,700|km2|0|disp=table}} |၂၈,၃၅၉,၆၃၄ |{{convert|{{#expr: 28359634/1246700 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.ine.gov.ao/xportal/xmain?xpid=ine Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604103235/http://www.ine.gov.ao/xportal/xmain?xpid=ine |date=4 June 2016 }} |- |83 |align=left|{{CHL}} |{{convert|756,096|km2|0|disp=table}} |၁၇,၃၇၃,၈၃၁ |{{convert|{{#expr: 17373831/756096 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၃၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.ine.cl/prensa/detalle-prensa/2017/08/31/segun-cifras-preliminares-del-censo-2017-poblacion-censada-en-chile-llega-a-17373831-personas Preliminary 2017 census result] |- |84 |align=left|{{SOM}} |{{convert|637,657|km2|0|disp=table}} |၁၄,၇၄၃,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 14743000/637657 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align="left" |[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |85 |{{data Sweden|popdens}} |align=left|[http://www.scb.se/en/ Official population clock] |- |86 |align=left|{{ZAM}} |{{convert|752,612|km2|0|disp=table}} |၁၆,၄၀၅,၂၂၉ |{{convert|{{#expr: 16405229/752612 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.zamstats.gov.zm/phocadownload/Zambia%20Census%20Projection%202011%20-%202035.pdf Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226001102/http://www.zamstats.gov.zm/phocadownload/Zambia%20Census%20Projection%202011%20-%202035.pdf |date=26 February 2021 }} |- |87 |align=left|{{SDN}} |{{convert|1,839,542|km2|0|disp=table}} |၄၀,၇၈၂,၇၄၂ |{{convert|{{#expr: 40782742/1839542 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.cbs.gov.sd/en/download.php?id=45&file=Pop._Proj._by_satates137.pdf&count=65 Official annual projection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020065151/http://www.cbs.gov.sd/en/download.php?id=45&file=Pop._Proj._by_satates137.pdf&count=65 |date=20 October 2017 }} |- |88 |align=left|{{SSD}} |{{convert|644,329|km2|0|disp=table}} |၁၂,၅၇၅,၇၁၄ |{{convert|{{#expr: 12575714/644329 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN Projection] |- |89 |align=left |{{ALG}} |{{convert|2,381,741|km2|0|disp=table}} |၄၁,၆၉၇,၄၉၈ |{{convert|{{#expr: 41697498/2381741 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://www.ons.dz/IMG/pdf/DemogAlgerienne_2016.pdf Official annual projection] |- |90 |align=left|{{NER}} |{{convert|1,186,408|km2|0|disp=table}} |၂၁,၄၇၇,၃၄၈ |{{convert|{{#expr: 21477348/1186408 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ | align="left" |[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN Projection] |- |91 |align=left|{{PNG}} |{{convert|462,840|km2|0|disp=table}} |၈,၁၅၁,၃၀၀ |{{convert|{{#expr: 8151300/462840 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၆ |align="left" |[http://prism.spc.int/regional-data-and-tools/population-statistics Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716183647/http://prism.spc.int/regional-data-and-tools/population-statistics |date=16 July 2017 }} |- |92 |align=left|{{ARG}} |{{convert|2,780,400|km2|0|disp=table}} |၄၄,၀၄၄,၈၁၁ |{{convert|{{#expr: 44044811/2780400 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.indec.gob.ar/nivel4_default.asp?id_tema_1=2&id_tema_2=24&id_tema_3=84 Annual official estimate] |- |93 |align=left|{{SAU}} |{{convert|2,149,690|km2|0|disp=table}} |၃၃,၉၀၅,၃၂၀ |{{convert|{{#expr: 33905320/2149690 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://www.stats.gov.sa/en/43 Annual official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200803060537/https://www.stats.gov.sa/sites/default/files/population_by_age_groups_and_gender_en.pdf |date=3 August 2020 }} |- |94 |align=left|{{MLI}} |{{convert|1,248,574|km2|0|disp=table}} |၁၈,၅၄၂,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 18542000/1248574 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |95 |align=left|{{CHA}} |{{convert|1,284,000|km2|0|disp=table}} |၁၄,၉၀၀,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 14900000/1284000 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/ UN projection] |- |96 |align=left|{{BOL}} |{{convert|1,098,581|km2|0|disp=table}} |၁၁,၁၄၅,၇၇၀ |{{convert|{{#expr: 11145770/1098581 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဇူလိုင် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[https://web.archive.org/web/20110924073930/http://www.ine.gob.bo/ Official estimate] |- |97 |align=left|{{RUS}}<ref name="ReferenceA"/> |{{convert|17,125,242|km2|0|disp=table}} |၁၄၆,၈၀၉,၆၄၃ |{{convert|{{#expr: 146809643/17125242 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဩဂုတ် ၁၊ ၂၀၁၇ |align=left|[http://www.gks.ru/bgd/free/b17_00/IssWWW.exe/Stg/dk08/8-0.doc Official estimate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171118213735/http://www.gks.ru/bgd/free/b17_00/IssWWW.exe/Stg/dk08/8-0.doc |date=18 November 2017 }} |- |98 |align=left|{{KAZ}} |{{convert|2,724,900|km2|0|disp=table}} |၁၇,၁၈၆,၀၀၀ |{{convert|{{#expr: 17186000/2724900 round 0}}|/km2|0|disp=table}} |ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ ၂၀၁၄ |align=left|[https://web.archive.org/web/20130801110415/http://www.eng.stat.kz/Pages/default.aspx Monthly official estimate] |- |99 |{{data Canada|popdens}} |align=left|[http://www.statcan.gc.ca/start-debut-eng.html Official estimate] |- |100 |{{data Australia|popdens}} |align=left|[http://www.abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument Official estimate] |- !အဆင့်!!နိုင်ငံ (သို့ အမှီအခိုနယ်မြေ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းကီလိုမီတာ)!!ဧရိယာ (စတုရန်းမိုင်)!!လူဦးရေ!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./km²)!!သိပ်သည်းမှု<br>(pop./mi²)!!ရက်စွဲ!! class="unsortable" | လူဦးရေရင်းမြစ် |} ==မှတ်စုများ== {{Reflist|2}} [[Category:လူဦးရေသိပ်သည်းမှုအလိုက် နိုင်ငံများစာရင်း]] ftrhhxch2sy5dcfa74zsmp3xuf16jd6 0 104420 1030665 1028455 2026-05-09T13:39:43Z ~2026-25862-19 142117 /* တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၆-၂၀၂၁) */ 1030665 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | type = [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်း​ဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] | seal = File:Seal of TNI Region Government.png |seal_caption=အစိုးရအဖွဲ့၏ အမှတ်တံဆိပ် | logo =File:Seal of TNI Region Government Office.gif | logo_caption =အစိုးရအဖွဲ့ရုံး၏ အမှတ်တံဆိပ် | image =Dawei 03.jpg | image_caption =တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး | formed = {{Start date|2011|3|30|df=yes}} | jurisdiction = {{flag|Tanintharyi Region}}တိုင်းဒေသကြီး | headquarters = [[ထားဝယ်မြို့]] ၊[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | employees = | budget = | chief1_name = [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] | chief1_position = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်]] | parent_department = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] | website = {{URL|http://www.tniregion.gov.mm}} |}} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဦးဇော်နိုင်ဦးဖြစ်သည်။ == ခေါင်းဆောင်မှု == {| class="wikitable" width="100%" |+ |- ! colspan="1" width="1%" |{{Abbr|No.|Number}} ! width="20%" | အမည် ! width="100px" | ပုံ ! width="20%" | စတင်ရက် ! width="20%" | ပြီးဆုံးရက် ! width="20%" | ရက်ပေါင်း ! width="20%" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! width="20%" | သမ္မတ ! width="20%" | မှတ်ချက် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၁''' | align="center" | '''ဦးခင်ဇော်''' | align="center" | | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | align="center" | ၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | align="center" | {{age in years and days|2011|3|30|2012|1|6}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၂''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | align="center" | {{age in years and days|2012|1|27|2016|3|30}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၃''' | align="center" | '''​[[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါက်တာ လဲ့လဲ့မော်]]''' | align="center" | [[File:Lei Lei Maw (cropped).jpg|100px]] | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | align="center" | ၁၁ မတ် ၂၀၁၉ | align="center" | {{age in years and days|2016|3|30|2019|3|11}} | align="center" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | *[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]] *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်​ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} *[[ဦးဝင်းမြင့်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၄''' | align="center" | '''ဦးမြင့်မောင်''' | align="center" | | align="center" | ၂၂ မတ် ၂၀၁၉ | align="center" | ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | {{age in years and days|2019|3|22|2021|2|1}} | align="center" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] |ဦးဝင်းမြင့် |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#FFFFFF; color:black" | '''၅''' | align="center" | '''ဦးတင်အောင်''' | align="center" | | align="center" | ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၆ | align="center" | {{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align="center" | – |[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} |တိုင်းဒေသကြီး​စီမံအုပ်ချုပ်ရေး​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၆''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်​ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align="center" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | align="center" | {{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} *ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် {{small|(ယာယီ)}} |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၇''' | align="center" | '''[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]''' | align="center" | | align="center" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | align="center" | လက်ရှိ | align="center" | {{age in years and days|2026|4|10}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၁-၂၀၁၆)== ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့၌ စတင် ဖွဲ့စည်းသော အစိုးရဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |ဦးခင်ဇော် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၃) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လယ်ယာ၊သစ်တောဝန်ကြီးဌာန |- |(၅) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |သားငါး၊စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- |(၆) |ဦးသန်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |စက်မှု၊သတ္တုဝန်ကြီးဌာန |- |(၇) |ဒေါက်တာ ကျော်ဆန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဆောက်လုပ်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးဝင်းဆွေ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ပညာရေးနှင့်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |ဦး​သိန်းလွင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လူမှု/ပြန်ကြားဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |​ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၁) |​ဦးစောဟာဗီ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၂) |​ဦးစိုးမြင့် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဥပဒေချုပ် |} ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ကို တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ဝန်ကြီးများနှင့် ဝန်ကြီးဌာနအသစ်များဖြင့် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |rowspan="2"|(၁) |ဦးခင်ဇော် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|1|6}} |rowspan="2"|ဝန်ကြီးချုပ် |- |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|1|27|2016|3|30}} |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၃) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|1|27}} |rowspan="2"|ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (ယခင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန) |- |ဦးသန်းအောင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၄) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |စိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၅) |ဦး​သိန်းလွင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|သစ်တောနှင့်သတ္တုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးတင်စိုး |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |rowspan="2"|(၆) |ဦးသန်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|စီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသိန်းလွင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၇) |ဒေါက်တာ ကျော်ဆန်း |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၈) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးဝင်းဆွေ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၉) |​ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၁၀) |ဦးဝင်းဆွေ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|လူမှုရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၁၁) |​ဦးစောဟာဗီ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၂) |​ဦးစိုးမြင့် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |ဥပဒေချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၆-၂၀၂၁)== ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့၌ ဝန်ကြီးဌာနအသစ် တစ်ခု တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းသည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |rowspan=2|(၁) |[[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါက်တာ​လဲ့လဲ့​မော်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁၁ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|3|30|2019|3|11}} |rowspan=2|ဝန်ကြီးချုပ် |- |ဦးမြင့်​မောင် |၂၂ မတ် ၂၀၁၉<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2019/03/25/id-15189|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁/၂၀၁၉|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201082315/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2019%2F03%2F25%2Fid-15189}}</ref> |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|22|2021|2|1}} |- |rowspan="2" |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၇ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ​၂၀၁၇ | {{age in years and days|2016|4|5|2017|2|17}} |rowspan="2"|လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |[[ကျော်ဇေယျ|ဗိုလ်မှူးကြီး ​ကျော်​​ဇေယျ]] |၁၇ ​​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2017|2|17|2021|2|1}} |- |rowspan=2|(၃) |ဦးဖြိုးဝင်းထွန်း |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၉ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|19}} |rowspan=2|စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |​ဒေါ်ရီရီချို |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |(၄) |ဦးဟိုပင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|4|5|2021|2|1}} |လူမှု​ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan=2|(၅) |ဦးမြင့်​မောင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၁ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|22}} |rowspan=2|သယံဇာတနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးလှ​​ထွေး |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |rowspan=2|(၆) |ဦးကြည်လှိုင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၉ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|19}} |rowspan=2|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- |ဦး​အောင်သူရ |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |(၇) |ဦးမြင့်စန်း |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|4|5|2021|2|1}} |စိုက်ပျိုး​ရေး၊မွေးမြူ​ရေးနှင့်ဆည်​မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးမင်း |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|7|1|2021|2|1}} |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |ဦး​စောလုကာ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|3|30|2021|2|1}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး​ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |ဦး​စိုးမြင့် |၁၁ ​မေ ၂၀၁၆ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|5|11|2021|2|1}} |ဥပဒေချုပ် |}<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet/region-and-state-government/id-10187|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201062410/https://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet%2Fregion-and-state-government%2Fid-10187}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/04/05/id-10104 |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |last= |first= |author2= |date= |publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |accessdate= |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201082212/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F04%2F05%2Fid-10104 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/05/12/id-10287|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဥပဒေချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း (အမိန့်အမှတ်၊ ၃၀/၂၀၁၆)|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201121044/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F05%2F12%2Fid-10287}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2017/02/20/id-11779|title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201120959/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2017%2F02%2F20%2Fid-11779}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2016/03/31/id-6176|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတထံမှ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ ပေးပို့သော တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201151805/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F03%2F31%2Fid-6176}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2016/03/31/id-6170|title=ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း​​ဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်ခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201151815/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F03%2F31%2Fid-6170}}</ref> ==တိုင်းဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (၂၀၂၁)== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ရာထူးတာဝန်''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |ဦးတင်အောင် |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} |စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဇေယျ |၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|12|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၃) |ဦး​မောင်ကြီး |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|11|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၄) |ဦးခင်​မောင်မြင့် |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|11|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၅) |ဦးယဉ်ထွေး |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် တိုင်းဒေသကြီး လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန ဦးစီးမှူး |- |(၆) |ရဲမှူးကြီး ခင်ကျော် |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် တိုင်းဒေသကြီး ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး |- |(၇) |ဦးအုန်းသန်း <ref>https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1</ref> |၄ မတ် ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|3|4|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် ဥပဒေချုပ် |- |(၈) |ဦးခင်မောင်ချို |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီအတွင်းရေးမှူး တိုင်းဒေသကြီး အုပ်ချုပ်ရေးမှူး |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၁-၂၀၂၆)== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၅၃/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့များအဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |(၁) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |rowspan="4"|(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး သက်စိုး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|8|1|2021|11|6}} |rowspan="4"|လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းလင်း |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |၁၅ သြဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|11|6|2023|8|15}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းမင်းလတ် |၁၅ သြဂုတ် ၂၀၂၃ |၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |{{age in years and days|2023|8|15|2025|10|29}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် |၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2025|10|29|2026|4|10}} |- |(၃) |ဦး​မောင်ကြီး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဦးခင်​မောင်မြင့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="3"|(၅) |ဦးယဉ်ထွေး |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|4|1}} |rowspan="3"|လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသန့်ဇင် |၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|4|1|2024|2|10}} |- |ဦးသက်နိုင် |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |rowspan="3"|(၆) |ရဲမှူးကြီး ခင်ကျော် |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|11|1}} |rowspan="3"|လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ရဲမှူးကြီး မြင့်ထွေး |၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|11|1|2024|2|10}} |- |ဦးအောင်ဇော်လှိုင် |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |(၇) |ဦး​စောမာတင်လူသာ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးအုန်းသန်း <ref>https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1</ref> |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |ဥပဒေချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၆-လက်ရှိ)== ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အသစ်တက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]က နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81604 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၂/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81626 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၃/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81627 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၄/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81629 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၂၆/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81633 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' ! colspan="2" |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |(၁) |[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] |ဝန်ကြီးချုပ် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- | rowspan="2" |(၂) |<s>ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့်</s> | rowspan="2" |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|4|29}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင်<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82263 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|29}} |- |(၃) |ဦးမောင်ကြီး |စီမံကိန်း၊စီးပွားရေးနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၄) |ဦးသက်နိုင် |လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၅) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |လျှပ်စစ်၊စွမ်းအင်၊စက်မှုနှင့်လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၆) |ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၇) |ဦးသိန်းလွင် |သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၈) |ဦးမင်းမင်းလတ် |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၉) |စောမာတင်လူသာ |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၁၀) |ဦးထိန်လင်းကျော် |ဥပဒေချုပ် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{State and Region Governments of Myanmar}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ]] 9kyyh769wtyagppch5s0jeigicnywsb 1030666 1030665 2026-05-09T13:40:22Z ~2026-25862-19 142117 /* တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၆-လက်ရှိ) */ 1030666 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | type = [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်း​ဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] | seal = File:Seal of TNI Region Government.png |seal_caption=အစိုးရအဖွဲ့၏ အမှတ်တံဆိပ် | logo =File:Seal of TNI Region Government Office.gif | logo_caption =အစိုးရအဖွဲ့ရုံး၏ အမှတ်တံဆိပ် | image =Dawei 03.jpg | image_caption =တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး | formed = {{Start date|2011|3|30|df=yes}} | jurisdiction = {{flag|Tanintharyi Region}}တိုင်းဒေသကြီး | headquarters = [[ထားဝယ်မြို့]] ၊[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | employees = | budget = | chief1_name = [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] | chief1_position = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်]] | parent_department = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] | website = {{URL|http://www.tniregion.gov.mm}} |}} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဦးဇော်နိုင်ဦးဖြစ်သည်။ == ခေါင်းဆောင်မှု == {| class="wikitable" width="100%" |+ |- ! colspan="1" width="1%" |{{Abbr|No.|Number}} ! width="20%" | အမည် ! width="100px" | ပုံ ! width="20%" | စတင်ရက် ! width="20%" | ပြီးဆုံးရက် ! width="20%" | ရက်ပေါင်း ! width="20%" | နိုင်ငံရေးပါတီ ! width="20%" | သမ္မတ ! width="20%" | မှတ်ချက် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၁''' | align="center" | '''ဦးခင်ဇော်''' | align="center" | | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | align="center" | ၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | align="center" | {{age in years and days|2011|3|30|2012|1|6}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၂''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | align="center" | {{age in years and days|2012|1|27|2016|3|30}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၃''' | align="center" | '''​[[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါက်တာ လဲ့လဲ့မော်]]''' | align="center" | [[File:Lei Lei Maw (cropped).jpg|100px]] | align="center" | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | align="center" | ၁၁ မတ် ၂၀၁၉ | align="center" | {{age in years and days|2016|3|30|2019|3|11}} | align="center" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] | *[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ဦးထင်ကျော်]] *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်​ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} *[[ဦးဝင်းမြင့်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:{{အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်/meta/color}}; color:white" | '''၄''' | align="center" | '''ဦးမြင့်မောင်''' | align="center" | | align="center" | ၂၂ မတ် ၂၀၁၉ | align="center" | ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | {{age in years and days|2019|3|22|2021|2|1}} | align="center" | [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] |ဦးဝင်းမြင့် |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#FFFFFF; color:black" | '''၅''' | align="center" | '''ဦးတင်အောင်''' | align="center" | | align="center" | ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | align="center" | ၁ သြဂုတ် ၂၀၂၆ | align="center" | {{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} | align="center" | – |[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} |တိုင်းဒေသကြီး​စီမံအုပ်ချုပ်ရေး​ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၆''' | align="center" | '''[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်​ကို]]''' | align="center" | | align="center" | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | align="center" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | align="center" | {{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} *ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် {{small|(ယာယီ)}} |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |- |- style="background:#EEEEEE" | rowspan="1" style="background:#006B31; color:white" | '''၇''' | align="center" | '''[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]''' | align="center" | | align="center" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | align="center" | လက်ရှိ | align="center" | {{age in years and days|2026|4|10}} | align="center" | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] |တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၁-၂၀၁၆)== ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့၌ စတင် ဖွဲ့စည်းသော အစိုးရဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |ဦးခင်ဇော် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၃) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လယ်ယာ၊သစ်တောဝန်ကြီးဌာန |- |(၅) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |သားငါး၊စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- |(၆) |ဦးသန်းအောင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |စက်မှု၊သတ္တုဝန်ကြီးဌာန |- |(၇) |ဒေါက်တာ ကျော်ဆန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဆောက်လုပ်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးဝင်းဆွေ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ပညာရေးနှင့်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |ဦး​သိန်းလွင် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |လူမှု/ပြန်ကြားဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |​ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၁) |​ဦးစောဟာဗီ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၂) |​ဦးစိုးမြင့် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |{{age in years and days|2011|3|30|2011|7|1}} |ဥပဒေချုပ် |} ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ကို တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ဝန်ကြီးများနှင့် ဝန်ကြီးဌာနအသစ်များဖြင့် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |rowspan="2"|(၁) |ဦးခင်ဇော် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|1|6}} |rowspan="2"|ဝန်ကြီးချုပ် |- |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|1|27|2016|3|30}} |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၃) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|1|27}} |rowspan="2"|ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန (ယခင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန) |- |ဦးသန်းအောင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၄) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |စိုက်ပျိုးရေးနှင့်မွေးမြူရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၅) |ဦး​သိန်းလွင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|သစ်တောနှင့်သတ္တုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးတင်စိုး |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |rowspan="2"|(၆) |ဦးသန်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|စီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသိန်းလွင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၇) |ဒေါက်တာ ကျော်ဆန်း |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၈) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးဝင်းဆွေ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၉) |​ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="2"|(၁၀) |ဦးဝင်းဆွေ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |{{age in years and days|2011|7|1|2012|12|1}} |rowspan="2"|လူမှုရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2012|12|1|2016|3|30}} |- |(၁၁) |​ဦးစောဟာဗီ |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၂) |​ဦးစိုးမြင့် |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၁ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |{{age in years and days|2011|7|1|2016|3|30}} |ဥပဒေချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၆-၂၀၂၁)== ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့၌ ဝန်ကြီးဌာနအသစ် တစ်ခု တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းသည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |rowspan=2|(၁) |[[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါက်တာ​လဲ့လဲ့​မော်]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁၁ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|3|30|2019|3|11}} |rowspan=2|ဝန်ကြီးချုပ် |- |ဦးမြင့်​မောင် |၂၂ မတ် ၂၀၁၉<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2019/03/25/id-15189|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ်၊ ၁၁/၂၀၁၉|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201082315/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2019%2F03%2F25%2Fid-15189}}</ref> |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|22|2021|2|1}} |- |rowspan="2" |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး​ ဇော်လွင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၇ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ​၂၀၁၇ | {{age in years and days|2016|4|5|2017|2|17}} |rowspan="2"|လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |[[ကျော်ဇေယျ|ဗိုလ်မှူးကြီး ​ကျော်​​ဇေယျ]] |၁၇ ​​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2017|2|17|2021|2|1}} |- |rowspan=2|(၃) |ဦးဖြိုးဝင်းထွန်း |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၉ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|19}} |rowspan=2|စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |​ဒေါ်ရီရီချို |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |(၄) |ဦးဟိုပင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|4|5|2021|2|1}} |လူမှု​ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan=2|(၅) |ဦးမြင့်​မောင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၁ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|22}} |rowspan=2|သယံဇာတနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးလှ​​ထွေး |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |rowspan=2|(၆) |ဦးကြည်လှိုင် |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁၉ မတ် ၂၀၁၉ |{{age in years and days|2016|4|5|2019|3|19}} |rowspan=2|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- |ဦး​အောင်သူရ |၂၆ မတ် ၂၀၁၉ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|3|26|2021|2|1}} |- |(၇) |ဦးမြင့်စန်း |၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|4|5|2021|2|1}} |စိုက်ပျိုး​ရေး၊မွေးမြူ​ရေးနှင့်ဆည်​မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးမင်း |၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2019|7|1|2021|2|1}} |လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |ဦး​စောလုကာ |၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|3|30|2021|2|1}} |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး​ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |ဦး​စိုးမြင့် |၁၁ ​မေ ၂၀၁၆ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2016|5|11|2021|2|1}} |ဥပဒေချုပ် |}<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet/region-and-state-government/id-10187|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201062410/https://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet%2Fregion-and-state-government%2Fid-10187}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/04/05/id-10104 |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |last= |first= |author2= |date= |publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |accessdate= |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201082212/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F04%2F05%2Fid-10104 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2016/05/12/id-10287|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဥပဒေချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း (အမိန့်အမှတ်၊ ၃၀/၂၀၁၆)|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201121044/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F05%2F12%2Fid-10287}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2017/02/20/id-11779|title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201120959/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2017%2F02%2F20%2Fid-11779}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2016/03/31/id-6176|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတထံမှ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ ပေးပို့သော တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201151805/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F03%2F31%2Fid-6176}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room/orders/2016/03/31/id-6170|title=ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း​​ဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်ခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201151815/https://www.president-office.gov.mm/en/?q=briefing-room%2Forders%2F2016%2F03%2F31%2Fid-6170}}</ref> ==တိုင်းဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (၂၀၂၁)== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ရာထူးတာဝန်''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !​ရက်​ပေါင်း |- |(၁) |ဦးတင်အောင် |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|2|2021|8|1}} |စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဇေယျ |၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|12|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၃) |ဦး​မောင်ကြီး |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|11|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၄) |ဦးခင်​မောင်မြင့် |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|11|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် |- |(၅) |ဦးယဉ်ထွေး |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် တိုင်းဒေသကြီး လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန ဦးစီးမှူး |- |(၆) |ရဲမှူးကြီး ခင်ကျော် |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် တိုင်းဒေသကြီး ရဲတပ်ဖွဲ့မှူး |- |(၇) |ဦးအုန်းသန်း <ref>https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1</ref> |၄ မတ် ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|3|4|2021|8|1}} |ကောင်စီဝင် ဥပဒေချုပ် |- |(၈) |ဦးခင်မောင်ချို |၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|2|3|2021|8|1}} |ကောင်စီအတွင်းရေးမှူး တိုင်းဒေသကြီး အုပ်ချုပ်ရေးမှူး |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၁-၂၀၂၆)== နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၅၃/၂၀၂၁ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့များအဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |(၁) |[[မြတ်ကို|ဦးမြတ်ကို]] |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |rowspan="4"|(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး သက်စိုး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |{{age in years and days|2021|8|1|2021|11|6}} |rowspan="4"|လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းလင်း |၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |၁၅ သြဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|11|6|2023|8|15}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းမင်းလတ် |၁၅ သြဂုတ် ၂၀၂၃ |၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |{{age in years and days|2023|8|15|2025|10|29}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် |၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2025|10|29|2026|4|10}} |- |(၃) |ဦး​မောင်ကြီး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |စီးပွားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဦးခင်​မောင်မြင့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |သယံဇာတရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan="3"|(၅) |ဦးယဉ်ထွေး |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|4|1}} |rowspan="3"|လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးသန့်ဇင် |၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|4|1|2024|2|10}} |- |ဦးသက်နိုင် |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |rowspan="3"|(၆) |ရဲမှူးကြီး ခင်ကျော် |၁ သြဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|11|1}} |rowspan="3"|လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |ရဲမှူးကြီး မြင့်ထွေး |၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|11|1|2024|2|10}} |- |ဦးအောင်ဇော်လှိုင် |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |(၇) |ဦး​စောမာတင်လူသာ |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဦးအုန်းသန်း <ref>https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1</ref> |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |ဥပဒေချုပ် |} ==တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၆-လက်ရှိ)== ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အသစ်တက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]က နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81604 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၂/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81626 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၃/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81627 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၄/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81629 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၂၆/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81633 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' ! colspan="2" |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |(၁) |[[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]] |ဝန်ကြီးချုပ် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- | rowspan="2" |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် | rowspan="2" |လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2026|4|10|2026|4|29}} |- |ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင်<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82263 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|29}} |- |(၃) |ဦးမောင်ကြီး |စီမံကိန်း၊စီးပွားရေးနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၄) |ဦးသက်နိုင် |လူမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၅) |ဒေါက်တာ ဝင်းအောင် |လျှပ်စစ်၊စွမ်းအင်၊စက်မှုနှင့်လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၆) |ဦးအောင်ကျော်ကျော်ဦး |စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၇) |ဦးသိန်းလွင် |သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၈) |ဦးမင်းမင်းလတ် |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၉) |စောမာတင်လူသာ |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |(၁၀) |ဦးထိန်လင်းကျော် |ဥပဒေချုပ် |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |''ယနေ့အထိ'' |{{Age in years and days|2026|4|10}} |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{State and Region Governments of Myanmar}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ]] 09vnc79e2widod1tlk8x4k6fwx1fruk 0 106004 1030800 1030600 2026-05-10T11:53:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030800 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခန်းမခိဘူတာ | native_name = 上牧駅 | native_name_lang = ja | other_name = | type = | image = Kammaki stn.jpg | alt = | caption = Kammaki station building in September 2006 | address = 2-1 Kōnai, Takatsuki-shi, Osaka-fu 569-0007 | country = Japan | coordinates = {{coord|34.8716|135.6610|format=dms|region:JP_type:railwaystation|display=inline,title}} | owned = | operator = [[File:Hankyu Railway Logo.svg|20px]] [[Hankyu Railway]]. | line = {{Color| limegreen |■}} [[Hankyu Kyoto Line]] | distance = {{convert|24.9|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Jūsō|x}} | platforms = 1 island platform | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | accessible = | code = HK-73 | status = Staffed | website = {{Official|1=http://www.hankyu.co.jp/station/kammaki.html}} | opened = {{Start date|1934|05|13|df=}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=}} --> | former = Kanmaki-sakurainoeki (to 1939) | passengers = 10,574 daily | pass_year = FY2019 | map_type = Japan Osaka Prefecture#Japan | map_dot_label = Kammaki Station | mapframe = yes | mapframe-zoom = 17 | services = }} ''' ခန်းမခိဘူတာ ''' (上牧駅'' ခန်းမခိ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုဆာကာခရိုင်]]၊ [[တခဆွတ်ခိမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာကို [[ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ]]က စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ဘူတာသည် [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာဖြစ်သည့် [[ဂျူးဆိုးဘူတာ]]မှ ၂၄.၉ ကီလိုမီတာ၊ [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ]]မှ ၂၇.၃ မီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာရုံအဆောက်အဦသည် မြေပြင်မှအထက် အဆောက်အဦပေါ်တွင်ရှိသည်။ ရထားလမ်ကြောင်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ရထားလမ်းကြောင်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်တစ်ခုရှိသည်။ လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်သည် မြေပြင်ညီတွင် တည်ရှိသည်။ ===ပလက်ဖောင်းများ=== {{ja-rail-line|first=2|pfn=1|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[ကျိုတို - ခဝရမချိဘူတာ|ကျိုတိုခဝရမချိ]]}} {{ja-rail-line|first=3|pfn=2|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ|အိုဆာကာအုမဲဒ]]၊ [[တန်းဂယချဘူတာ|တန်းဂယချ]]၊ [[ခိတဆန်းရိဘူတာ|ခိတဆန်းရိ]]၊ [[ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယဘူတာ|ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယ]]၊ [[တခရဇုခဘူတာ|တခရဇုခ]]}} ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ခရီးသည်အရေအတွက်== ==ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]] 9iceoj1gftapaaojhd1lkfmgeijtul8 1030801 1030800 2026-05-10T11:54:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1030801 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခန်းမခိဘူတာ | native_name = 上牧駅 | native_name_lang = ja | other_name = | type = | image = Kammaki stn.jpg | alt = | caption = Kammaki station building in September 2006 | address = 2-1 Kōnai, Takatsuki-shi, Osaka-fu 569-0007 | country = Japan | coordinates = {{coord|34.8716|135.6610|format=dms|region:JP_type:railwaystation|display=inline,title}} | owned = | operator = [[File:Hankyu Railway Logo.svg|20px]] [[Hankyu Railway]]. | line = {{Color| limegreen |■}} [[Hankyu Kyoto Line]] | distance = {{convert|24.9|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Jūsō|x}} | platforms = 1 island platform | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | accessible = | code = HK-73 | status = Staffed | website = {{Official|1=http://www.hankyu.co.jp/station/kammaki.html}} | opened = {{Start date|1934|05|13|df=}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=}} --> | former = Kanmaki-sakurainoeki (to 1939) | passengers = 10,574 daily | pass_year = FY2019 | map_type = Japan Osaka Prefecture#Japan | map_dot_label = Kammaki Station | mapframe = yes | mapframe-zoom = 17 | services = }} ''' ခန်းမခိဘူတာ ''' (上牧駅'' ခန်းမခိ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုဆာကာခရိုင်]]၊ [[တခဆွတ်ခိမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာကို [[ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ]]က စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ဘူတာသည် [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာဖြစ်သည့် [[ဂျူးဆိုးဘူတာ]]မှ ၂၄.၉ ကီလိုမီတာ၊ [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ]]မှ ၂၇.၃ မီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာရုံအဆောက်အဦသည် မြေပြင်မှအထက် အဆောက်အဦပေါ်တွင်ရှိသည်။ ရထားလမ်ကြောင်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ရထားလမ်းကြောင်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်တစ်ခုရှိသည်။ လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်သည် မြေပြင်ညီတွင် တည်ရှိသည်။ ===ပလက်ဖောင်းများ=== {{ja-rail-line|first=2|pfn=1|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[ကျိုတို - ခဝရမချိဘူတာ|ကျိုတိုခဝရမချိ]]}} {{ja-rail-line|first=3|pfn=2|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ|အိုဆာကာအုမဲဒ]]၊ [[တန်းဂယချဘူတာ|တန်းဂယချ]]၊ [[ခိတဆန်းရိဘူတာ|ခိတဆန်းရိ]]၊ [[ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယဘူတာ|ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယ]]၊ [[တခရဇုခဘူတာ|တခရဇုခ]]}} ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== ==သမိုင်းကြောင်း== ==ခရီးသည်အရေအတွက်== ==ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]] tn7e7jlsnlnz60hupctq4skimkvy721 1030802 1030801 2026-05-10T11:54:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကပ်လျက်ဘူတာများ */ 1030802 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခန်းမခိဘူတာ | native_name = 上牧駅 | native_name_lang = ja | other_name = | type = | image = Kammaki stn.jpg | alt = | caption = Kammaki station building in September 2006 | address = 2-1 Kōnai, Takatsuki-shi, Osaka-fu 569-0007 | country = Japan | coordinates = {{coord|34.8716|135.6610|format=dms|region:JP_type:railwaystation|display=inline,title}} | owned = | operator = [[File:Hankyu Railway Logo.svg|20px]] [[Hankyu Railway]]. | line = {{Color| limegreen |■}} [[Hankyu Kyoto Line]] | distance = {{convert|24.9|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Jūsō|x}} | platforms = 1 island platform | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | accessible = | code = HK-73 | status = Staffed | website = {{Official|1=http://www.hankyu.co.jp/station/kammaki.html}} | opened = {{Start date|1934|05|13|df=}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=}} --> | former = Kanmaki-sakurainoeki (to 1939) | passengers = 10,574 daily | pass_year = FY2019 | map_type = Japan Osaka Prefecture#Japan | map_dot_label = Kammaki Station | mapframe = yes | mapframe-zoom = 17 | services = }} ''' ခန်းမခိဘူတာ ''' (上牧駅'' ခန်းမခိ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုဆာကာခရိုင်]]၊ [[တခဆွတ်ခိမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာကို [[ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ]]က စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ဘူတာသည် [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာဖြစ်သည့် [[ဂျူးဆိုးဘူတာ]]မှ ၂၄.၉ ကီလိုမီတာ၊ [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ]]မှ ၂၇.၃ မီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာရုံအဆောက်အဦသည် မြေပြင်မှအထက် အဆောက်အဦပေါ်တွင်ရှိသည်။ ရထားလမ်ကြောင်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ရထားလမ်းကြောင်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်တစ်ခုရှိသည်။ လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်သည် မြေပြင်ညီတွင် တည်ရှိသည်။ ===ပလက်ဖောင်းများ=== {{ja-rail-line|first=2|pfn=1|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[ကျိုတို - ခဝရမချိဘူတာ|ကျိုတိုခဝရမချိ]]}} {{ja-rail-line|first=3|pfn=2|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ|အိုဆာကာအုမဲဒ]]၊ [[တန်းဂယချဘူတာ|တန်းဂယချ]]၊ [[ခိတဆန်းရိဘူတာ|ခိတဆန်းရိ]]၊ [[ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယဘူတာ|ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယ]]၊ [[တခရဇုခဘူတာ|တခရဇုခ]]}} ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Hankyu Kyoto Line|col=limegreen|f=w}} {{j-rserv|service=Commuter Limited Express|p}} {{j-rserv|service=Limited Express|p}} {{j-rserv|service=Semi limited Express|p}} {{j-rserv|service=Express|p}} {{j-rserv|service=Semi-Express|previous={{STN|Takatsuki-shi|x}}|next={{STN|Minase|x}}|col=green}} {{j-rserv|service=Local|previous=Takatsuki-shi|next=Minase|col=black}} {{s-end}} ==သမိုင်းကြောင်း== ==ခရီးသည်အရေအတွက်== ==ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]] 4j988t5qhtd9reu52jvxypv3itk0tf0 1030803 1030802 2026-05-10T11:56:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1030803 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခန်းမခိဘူတာ | native_name = 上牧駅 | native_name_lang = ja | other_name = | type = | image = Kammaki stn.jpg | alt = | caption = Kammaki station building in September 2006 | address = 2-1 Kōnai, Takatsuki-shi, Osaka-fu 569-0007 | country = Japan | coordinates = {{coord|34.8716|135.6610|format=dms|region:JP_type:railwaystation|display=inline,title}} | owned = | operator = [[File:Hankyu Railway Logo.svg|20px]] [[Hankyu Railway]]. | line = {{Color| limegreen |■}} [[Hankyu Kyoto Line]] | distance = {{convert|24.9|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Jūsō|x}} | platforms = 1 island platform | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | accessible = | code = HK-73 | status = Staffed | website = {{Official|1=http://www.hankyu.co.jp/station/kammaki.html}} | opened = {{Start date|1934|05|13|df=}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=}} --> | former = Kanmaki-sakurainoeki (to 1939) | passengers = 10,574 daily | pass_year = FY2019 | map_type = Japan Osaka Prefecture#Japan | map_dot_label = Kammaki Station | mapframe = yes | mapframe-zoom = 17 | services = }} ''' ခန်းမခိဘူတာ ''' (上牧駅'' ခန်းမခိ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုဆာကာခရိုင်]]၊ [[တခဆွတ်ခိမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာကို [[ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ]]က စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ဘူတာသည် [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာဖြစ်သည့် [[ဂျူးဆိုးဘူတာ]]မှ ၂၄.၉ ကီလိုမီတာ၊ [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ]]မှ ၂၇.၃ မီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာရုံအဆောက်အဦသည် မြေပြင်မှအထက် အဆောက်အဦပေါ်တွင်ရှိသည်။ ရထားလမ်ကြောင်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ရထားလမ်းကြောင်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်တစ်ခုရှိသည်။ လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်သည် မြေပြင်ညီတွင် တည်ရှိသည်။ ===ပလက်ဖောင်းများ=== {{ja-rail-line|first=2|pfn=1|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[ကျိုတို - ခဝရမချိဘူတာ|ကျိုတိုခဝရမချိ]]}} {{ja-rail-line|first=3|pfn=2|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ|အိုဆာကာအုမဲဒ]]၊ [[တန်းဂယချဘူတာ|တန်းဂယချ]]၊ [[ခိတဆန်းရိဘူတာ|ခိတဆန်းရိ]]၊ [[ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယဘူတာ|ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယ]]၊ [[တခရဇုခဘူတာ|တခရဇုခ]]}} ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Hankyu Kyoto Line|col=limegreen|f=w}} {{j-rserv|service=Commuter Limited Express|p}} {{j-rserv|service=Limited Express|p}} {{j-rserv|service=Semi limited Express|p}} {{j-rserv|service=Express|p}} {{j-rserv|service=Semi-Express|previous={{STN|Takatsuki-shi|x}}|next={{STN|Minase|x}}|col=green}} {{j-rserv|service=Local|previous=Takatsuki-shi|next=Minase|col=black}} {{s-end}} ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် "ခန်းမခိဆခုရအိနိုအဲခိဘူတာ" ဟူသည့်အမည်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဘူတာ၏အမည်ကို ရိုးစင်းစွာ "ခန်းမခိဘူတာ" ဟူ၍ ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဟန်းခယူးဘူတာများအားလုံးကို ဘူတာအမှတ်စဉ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤဘူတာ၏ အမှတ်စဉ်မှာ HK-72 ဖြစ်သည်။ ==ခရီးသည်အရေအတွက်== ==ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]] a2cjzudtg7ovpz5qk6u0a2wniihso4f 1030804 1030803 2026-05-10T11:57:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခရီးသည်အရေအတွက် */ 1030804 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခန်းမခိဘူတာ | native_name = 上牧駅 | native_name_lang = ja | other_name = | type = | image = Kammaki stn.jpg | alt = | caption = Kammaki station building in September 2006 | address = 2-1 Kōnai, Takatsuki-shi, Osaka-fu 569-0007 | country = Japan | coordinates = {{coord|34.8716|135.6610|format=dms|region:JP_type:railwaystation|display=inline,title}} | owned = | operator = [[File:Hankyu Railway Logo.svg|20px]] [[Hankyu Railway]]. | line = {{Color| limegreen |■}} [[Hankyu Kyoto Line]] | distance = {{convert|24.9|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Jūsō|x}} | platforms = 1 island platform | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | accessible = | code = HK-73 | status = Staffed | website = {{Official|1=http://www.hankyu.co.jp/station/kammaki.html}} | opened = {{Start date|1934|05|13|df=}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=}} --> | former = Kanmaki-sakurainoeki (to 1939) | passengers = 10,574 daily | pass_year = FY2019 | map_type = Japan Osaka Prefecture#Japan | map_dot_label = Kammaki Station | mapframe = yes | mapframe-zoom = 17 | services = }} ''' ခန်းမခိဘူတာ ''' (上牧駅'' ခန်းမခိ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုဆာကာခရိုင်]]၊ [[တခဆွတ်ခိမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာကို [[ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ]]က စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ဘူတာသည် [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာဖြစ်သည့် [[ဂျူးဆိုးဘူတာ]]မှ ၂၄.၉ ကီလိုမီတာ၊ [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ]]မှ ၂၇.၃ မီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာရုံအဆောက်အဦသည် မြေပြင်မှအထက် အဆောက်အဦပေါ်တွင်ရှိသည်။ ရထားလမ်ကြောင်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ရထားလမ်းကြောင်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်တစ်ခုရှိသည်။ လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်သည် မြေပြင်ညီတွင် တည်ရှိသည်။ ===ပလက်ဖောင်းများ=== {{ja-rail-line|first=2|pfn=1|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[ကျိုတို - ခဝရမချိဘူတာ|ကျိုတိုခဝရမချိ]]}} {{ja-rail-line|first=3|pfn=2|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ|အိုဆာကာအုမဲဒ]]၊ [[တန်းဂယချဘူတာ|တန်းဂယချ]]၊ [[ခိတဆန်းရိဘူတာ|ခိတဆန်းရိ]]၊ [[ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယဘူတာ|ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယ]]၊ [[တခရဇုခဘူတာ|တခရဇုခ]]}} ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Hankyu Kyoto Line|col=limegreen|f=w}} {{j-rserv|service=Commuter Limited Express|p}} {{j-rserv|service=Limited Express|p}} {{j-rserv|service=Semi limited Express|p}} {{j-rserv|service=Express|p}} {{j-rserv|service=Semi-Express|previous={{STN|Takatsuki-shi|x}}|next={{STN|Minase|x}}|col=green}} {{j-rserv|service=Local|previous=Takatsuki-shi|next=Minase|col=black}} {{s-end}} ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် "ခန်းမခိဆခုရအိနိုအဲခိဘူတာ" ဟူသည့်အမည်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဘူတာ၏အမည်ကို ရိုးစင်းစွာ "ခန်းမခိဘူတာ" ဟူ၍ ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဟန်းခယူးဘူတာများအားလုံးကို ဘူတာအမှတ်စဉ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤဘူတာ၏ အမှတ်စဉ်မှာ HK-72 ဖြစ်သည်။ ==ခရီးသည်အရေအတွက်== ၂၀၁၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဘူတာကို နေ့စဉ်အသုံးပြုသူ ပျမ်းမျှ ၁၀,၅၇၄ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ==ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာများ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]] 85l3epce7ebgy6z7tv6m57b9obpnaf4 1030805 1030804 2026-05-10T11:58:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာများ */ 1030805 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ခန်းမခိဘူတာ | native_name = 上牧駅 | native_name_lang = ja | other_name = | type = | image = Kammaki stn.jpg | alt = | caption = Kammaki station building in September 2006 | address = 2-1 Kōnai, Takatsuki-shi, Osaka-fu 569-0007 | country = Japan | coordinates = {{coord|34.8716|135.6610|format=dms|region:JP_type:railwaystation|display=inline,title}} | owned = | operator = [[File:Hankyu Railway Logo.svg|20px]] [[Hankyu Railway]]. | line = {{Color| limegreen |■}} [[Hankyu Kyoto Line]] | distance = {{convert|24.9|km|mile|abbr=on}} from {{STN|Jūsō|x}} | platforms = 1 island platform | tracks = 2 | train_operators = | connections = | structure = | parking = | bicycle = | accessible = | code = HK-73 | status = Staffed | website = {{Official|1=http://www.hankyu.co.jp/station/kammaki.html}} | opened = {{Start date|1934|05|13|df=}} | closed = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=}} --> | former = Kanmaki-sakurainoeki (to 1939) | passengers = 10,574 daily | pass_year = FY2019 | map_type = Japan Osaka Prefecture#Japan | map_dot_label = Kammaki Station | mapframe = yes | mapframe-zoom = 17 | services = }} ''' ခန်းမခိဘူတာ ''' (上牧駅'' ခန်းမခိ - အဲခိ '') သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိုဆာကာခရိုင်]]၊ [[တခဆွတ်ခိမြို့]]တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာကို [[ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ]]က စီမံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ==ရထားလိုင်းများ== ဘူတာသည် [[ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ခရီးဆုံးဘူတာဖြစ်သည့် [[ဂျူးဆိုးဘူတာ]]မှ ၂၄.၉ ကီလိုမီတာ၊ [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ]]မှ ၂၇.၃ မီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ဘူတာပုံစံ== ဘူတာရုံအဆောက်အဦသည် မြေပြင်မှအထက် အဆောက်အဦပေါ်တွင်ရှိသည်။ ရထားလမ်ကြောင်းနှစ်ခု၏ အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ရထားလမ်းကြောင်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်တစ်ခုရှိသည်။ လက်မှတ်ဖြတ်ဂိတ်သည် မြေပြင်ညီတွင် တည်ရှိသည်။ ===ပလက်ဖောင်းများ=== {{ja-rail-line|first=2|pfn=1|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[ကျိုတို - ခဝရမချိဘူတာ|ကျိုတိုခဝရမချိ]]}} {{ja-rail-line|first=3|pfn=2|nidx=ကျိုတိုရထားလိုင်း|lwidth=100px|col=limegreen|dir=သို့ - [[အိုဆာကာအုမဲဒဘူတာ|အိုဆာကာအုမဲဒ]]၊ [[တန်းဂယချဘူတာ|တန်းဂယချ]]၊ [[ခိတဆန်းရိဘူတာ|ခိတဆန်းရိ]]၊ [[ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယဘူတာ|ခိုးဘဲဆန်းနိုမိယ]]၊ [[တခရဇုခဘူတာ|တခရဇုခ]]}} ==ကပ်လျက်ဘူတာများ== {{j-railservice start}} {{j-route|route=Hankyu Kyoto Line|col=limegreen|f=w}} {{j-rserv|service=Commuter Limited Express|p}} {{j-rserv|service=Limited Express|p}} {{j-rserv|service=Semi limited Express|p}} {{j-rserv|service=Express|p}} {{j-rserv|service=Semi-Express|previous={{STN|Takatsuki-shi|x}}|next={{STN|Minase|x}}|col=green}} {{j-rserv|service=Local|previous=Takatsuki-shi|next=Minase|col=black}} {{s-end}} ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် "ခန်းမခိဆခုရအိနိုအဲခိဘူတာ" ဟူသည့်အမည်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဘူတာ၏အမည်ကို ရိုးစင်းစွာ "ခန်းမခိဘူတာ" ဟူ၍ ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဟန်းခယူးဘူတာများအားလုံးကို ဘူတာအမှတ်စဉ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤဘူတာ၏ အမှတ်စဉ်မှာ HK-72 ဖြစ်သည်။ ==ခရီးသည်အရေအတွက်== ၂၀၁၉ ခုနှစ်အချက်အလက်အရ ဘူတာကို နေ့စဉ်အသုံးပြုသူ ပျမ်းမျှ ၁၀,၅၇၄ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ==ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာများ== ဘူတာသည် ကျိုတိုဘူတာနှင့် ရှင်းအိုဆာကာဘူတာအကြားဆက်သွယ်ထားသည့် တိုးခိုင်းဒိုးရှင်းခန်းဆန်းအမြန်ရထားလိုင်း၏ ကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးကျိုတိုပင်မရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ဟန်းခယူးမီးရထားကုမ္ပဏီ၏ ဘူတာရုံများ]] 2nlvn2zrm84utoxfbdb7dnltrvd3tvk 0 128208 1030710 1026866 2026-05-10T00:46:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030710 wikitext text/x-wiki {{About|ဝတ္ထု|ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွဲ|ဟော့ဘစ် - မျှော်လင့် မထားသော ခရီးစဉ် (ရုပ်ရှင်)}} {{Infobox book |name = The Hobbit, or<br>There and Back Again |image = The Hobbit - title page of first American print.jpg |caption = အမေရိက၌ ပထမဆုံးထုတ်ဝေမူ |author = [[ဂျေ အာ အာ တော်ကီးန်]] |illustrator = [[ဂျေ အာ အာ တော်ကီးန်]] |cover_artist = [[ဂျေ အာ အာ တော်ကီးန်]] |country = [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] |language = အင်္ဂလိပ် |genre = {{Plainlist| *High fantasy *Juvenile fantasy}} |set_in (အခြေတည်) = အလယ်ပိုင်းကမ္ဘာမြေ(Middle-earth) |publisher = George Allen & Unwin (ယူကေ) |release_date = ၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၃၇ |pages = 310 (''ပထမအကြိမ်'') |isbn = <!-- was first published before ISBN system started --> |oclc = 1827184 |congress = PR6039.O32 H63 |followed_by = [[လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်]] }} '''''ဟော့ဘစ် (သို့) အသွားအပြန်ခရီးစဉ် '''''({{lang-en|The Hobbit, or There and Back Again]}}) သည်အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာ[[ဂျေ အာ အာ တော်ကီးန်]]၏ ကလေးလူငယ်များအတွက် စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်၌ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ရာတွင် ကာနီဂီစာပေဆု(Carnegie Medal)အတွက် ဆန်ကာတင်ရွေးချယ်ခံရခြင်းနှင့် အကောင်းဆုံးလူငယ်စိတ်ကူးယဉ်စာပေအတွက် New York Herald Tribune မှ ဆုချီးမြှင့်ခံရခြင်းစသော ဂုဏ်ပြုမှုများကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရရှိခဲ့သည်။ ဤဝတ္ထုသည် ယခုထိလူကြိုက်များ၍ ကလေးစာပေကဏ္ဍအတွက် ဂန္ထဝင်စာပေတစ်ခုအဖြစ်အသိအမှတ်ပြုသည်။ "''ဟော့ဘစ်''"ကို တော်ကီးန်၏ စိတ်ကူးဖြင့်ဖန်တီးထားသောစကြဝဠာတစ်ခု၌ အခြေတည်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် အိမ်ခင်တွယ်သူ "''ဘီလ်ဘို ဘက်ဂင်''"(Bilbo Baggins)၏ စွန့်စားခန်းခရီးစဉ်ပင်ဖြစ်၏။ ထိုဟော့ဘစ်လေးသည် နဂါးကြီး စမောက်ဂ် (Smaug)စောင့်ကြပ်ထားသော ရတနာများထဲမှ ဝေစုကိုရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ဘီလ်ဘို၏ ခရီးစဉ်တွင် ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင် တောရွာကျေးလက်နယ်မြေလေးမှသည် အလွန်အန္တရာယ်များသောနယ်မြေများကို သွားလာစွန့်စားရခြင်းများပါဝင်လေသည်။ ဇာတ်လမ်းကို အပိုင်းဆက်ပုံစံဖြင့် ပြောပြသည်။ အခန်းအများစု(chapter)မှာ တော်ကီးန် (စိတ်ကူးယဉ်)နယ်မြေထဲ၌ ရှိသောသတ္တဝါတစ်ကောင် (သို့) သတ္တဝါတစ်မျိုးမျိုးကို မိတ်ဆက်ပေးသည်။ ဘီလ်ဘိုသည် သူ့နဂိုသဘာဝ (ရှိုင်းယားနယ်တွင်) သမားရိုးကျသူလိုကိုယ်လိုဂုဏ်သိမ်ဂုဏ်ဒြပ်ပြောစရာမရှိ၊ ၎င်းဘဝ၏ သာယာကြည်နူးဖွယ်ကောင်းခြင်းများ၊ စွန့်စားလိုမှုအခံရှိခြင်း၊ ထူးထူးဆန်းဆန်းနေတတ်သောအမူအကျင့်များစသည်တို့ကို လက်ခံပြီး သာမန်အသိရော တင်္ခဏုပ္ပတ္တိဉာဏ်များကိုရော အသုံးချနိုင်ခြင်းဖြင့် ယခင်နှင့်မတူသော ရင့်ကျက်မှု၊ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှု၊ အသိဉာဏ်တို့ရရှိလာခဲ့သည်။ ဇာတ်လမ်း၏အထွတ်အထိပ်မှာ ''တပ်ကြီးငါးတပ်၏ တိုက်ပွဲ'' (the Battle of Five Armies)ဖြစ်ကာ စာအုပ်အစောပိုင်းကမိတ်ဆက်ထားသော ဇာတ်ကောင်များ၊ သတ္တဝါများ ဤတိုက်ပွဲအတွက်ပြန်လည် ပါလာခဲ့သည်။ စစ်ရေးစစ်ရာများကို ဇာတ်လမ်းအတွက် တန်ဆာဆင်ရင်း သူရဲကောင်းတို့၏ တကိုယ်ရေအစွမ်းသတ္တိတိုးတက်လာမှု၊ ပုံစံများသည် ဤဇာတ်လမ်းဝတ္ထု၏ အဓိကအကြောင်းအရာများဖြစ်သည်။ ထိုအဓိကအချက်များက ဝေဖန်အကဲဖြတ်သူများအား တော်ကီးန်ရဲ့ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွေ့အကြုံများကို ဇာတ်လမ်းတည်ဆောက်ရာ၌ အရေးပါသည်ဟု အမြင်ရှိစေသည်။ စာရေးသူ၏ ပညာရှင်ဆန်သော ဂျာမန်ဝေါဟာရဗေဒအသိပညာများ(Germanic philology)နှင့် ဒဏ္ဍာရီများ၊ ရိုးရာနတ်သား/သမီးပုံပြင်များကို စိတ်ပါဝင်စားမှုများက တော်ကီးန်းအပေါ်လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းရှိကြသည်ဟု မှတ်သားကြသည်။ ဤစာအုပ်၏ အရေးပါပြီး ငွေရေးကြေးရေးအောင်မြင်မှု တို့က ထုတ်ဝေသူများကို အားဖြစ်စေသဖြင့် နောက်ထပ်အပိုင်းသစ် ဆက်ရေးရန်တောင်းဆိုကြသည်။ ဟော့ဘစ်အဆက် [[လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်]]ဖြစ်လာမည့် စာအုပ်ကို ပြုစုပျိုးထောင်နေစဉ် ဟော့ဘစ်ဝတ္ထုကို ပြန်ပြောင်းခြေရာကောက်ကာ ထိုဝတ္ထုသစ်နှင့် ရှေ့နောက် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များ ကိုက်ညီစေရန်ပြုခဲ့ရလေသည်။ အနည်းငယ်ဖြစ်သော်လည်း အရေးကြီးသော အပြောင်းအလဲပြုပြင်ခြင်းများကို ဒုတိယထုတ်ဝေခြင်းတွင် ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းခဲ့လေသည်။ နောက်ပိုင်းထုတ်ဝေခြင်းများတွင် ဘီလ်ဘို၏ အမှတ်မထင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော လောကနှင့်ပတ်သက်သည့် အယူအဆများကို အပြောင်းအလဲပြုလုပ်မှုအပါအဝင် စာသား၊စာလုံးပေါင်းအသေးအဖွဲပြင်ခြင်းများပါဝင်လာခဲ့သည်။ ဤစာအုပ် ဝယ်၍မရနိုင်သော အခြေအနေမျိုး တစ်ခေါက်မှမဖြစ်ခဲ့ပါ။ ဤဝတ္ထုဇာတ်လမ်း၏ ဆက်လက်ရှိနေသောအမွေအနှစ်များထဲ၌ မှီငြမ်းပုံဖော်ထားသော ပြဇာတ်၊ ရုပ်ရှင်၊ရေဒီယို၊ board gameများ ( ကျားကွက်ကဲ့သို့သော အပြားတစ်ခုပေါ်တင် အရာဝတ္ထုများရွှေ့၍ ကစားရသောပုံစံ)၊ဗီဒီယိုဂိမ်းများစသဖြင့် များစွာပါဝင်လေသည်။ ဤပုံဖော်တင်ဆက်မှု တချို့မှာ အရေးကြီးသောအသိအမှတ်ပြုမှုများကို ကိုယ့်ပုံစံဖြင့်ကိုရရှိထားကြပေသည်။ ==ဇာတ်ကောင်များ== ဟော့ဘစ်၏ အဓိကဇာတ်ကောင်ဟုဆိုနိုင်သော ဘီလ်ဘို ဘက်ဂင်သည် အရိုသေတန်သော တည်ကြည်အေးဆေးစွာနေတတ်သော ဟော့ဘစ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|title=Red Riding Hood and the Wolf in Bed: Modernism's Fairy Tales |first=Ann |last=Martin |publisher=University of Toronto Press |year=2006 |isbn=978-0-8020-9086-7 |quote=... —prefigure the bourgeois preoccupations of J. R. R. Tolkien's Bilbo Baggins in ''The Hobbit''. |url=https://archive.org/details/redridinghoodwol0000mart|page=[https://archive.org/details/redridinghoodwol0000mart/page/38 38]}}</ref><ref>{{cite book |title=Beacham's Encyclopedia of Popular Fiction Analysis |volume=8 volume set |year=1996 |publisher=Beacham Publishers |isbn=978-0-933833-42-5 |editor-first=Kirk H. |editor-last=Beetz |page=[https://archive.org/details/beachamsencyclop00beet/page/1924 1924] |quote=At the beginning of ''The Hobbit'' ... Bilbo Baggins seems little more than a conservative but good-natured innocent. |url=https://archive.org/details/beachamsencyclop00beet/page/1924 }}</ref> စွန့်စားခရီးစဉ်အတွင်း ဘီလ်ဘိုမှာ ၎င်းအိမ်နောက်ဖေးမီးဖိုချောင်လေးထဲရှိ ပစ္စည်းများကို မကြာခဏဆိုသလို ပြောဆိုတတ်ပြီး သူ့မှာ စားကောင်းသောက်ဖွယ်တွေ အခုများရှိရင် ကောင်းမှာပဲဟုခဏခဏ ဆန္ဒပြုဖော်ပြတတ်သည်။ ''တစ်ကွင်းတည်းသော လက်စွပ်''(One Ring - ထိုစဉ်က magic ring ဟုသုံးနှုံး)ကို မတွေ့ခင် ဘီလ်ဘိုမှာ အကူညီပေးသည်ထက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်နေလေရှာသည်။ အတည်တကျမရှိဘဲ ဟိုမှသည် သည်မှဟို လှည့်လည်သွားလာနေသော မှော်ဆရာ ဂန်ဒက်ဖ်(Gandalf)<ref>{{cite book|title=The Wizard and the Warrior: Leading with Passion and Power |first=Lee G. |last=Bolman |first2=Terrence E. |last2=Deal |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-7879-7413-8 |year=2006 |page=[https://archive.org/details/wizardwarriorlea00bolm/page/88 88] |quote=But their chief role was to offer sage advice: Merlin as a tutor and counselor to King Arthur; Gandalf through stories and wisdom in his itinerant travels throughout the countryside. |url=https://archive.org/details/wizardwarriorlea00bolm/page/88 }}</ref> က ဘီလ်ဘိုအား ဒွာ့ဗ်လူပု (၁၃)ဦးကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ခရီးစဉ်အတွင်း မှော်ဆရာက အရေးတကြီးတခြားကိစ္စရှိသဖြင့် ပျောက်သွားလိုက်၊ အရေးကြီးသော အချိန်များတွင်ပေါ်လာလိုက်ဖြင့်(ထိုအကြောင်းကို ဤစာအုပ်၌ မရှင်းပြသလောက်) ထိုသို့အနေထားရှိရာ ဟိတ်ဟန်ကြီးပြီး မာနကြီးသော သော်ရင် အုတ်ကန်ရှီးလ်ဒ်(Thorin Oakenshield)<ref>{{cite book|title=Tolkien and the Silmarils |first=Randel |last=Helms |location=Boston|publisher=[[Houghton Mifflin]] | edition=1st |isbn=978-0-395-29469-7 |year=1981 |page=[https://archive.org/details/tolkiensilmarils0000helm/page/86 86] |url=https://archive.org/details/tolkiensilmarils0000helm| quote=As apt a description of Thorin Oakenshield as of the dwarf-lord of Nogrod; but yet when we see Thorin in person, ... there is a notable addition, a comic pomposity altogether suitable to what Tolkien intends in ''The Hobbit''... }}</ref><ref name=Pienciak>{{cite book|title=J. R. R. Tolkien's Hobbit and Lord of the Rings |first=Anne |last=Pienciak |publisher=Barron's Educational Series |year=1986 |isbn=978-0-8120-3523-0 |chapter=The Characters |pages=[https://archive.org/details/jrrtolkienshobbi0000pien/page/14 14–30] |url=https://archive.org/details/jrrtolkienshobbi0000pien/page/14 }}</ref> သည် ဒွာ့ဗ်လူပုများ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး ဖျက်ဆီးခံလိုက်ရသော ၎င်းတို့၏ တိုင်းပြည်မှာ အထီးကျန်တောင်ကြီး(Lonely Mountain)၏ အောက်၌ တည်ရှိပေသည်။ သော်ရင်သည် ထိုတိုင်းပြည်၏ ဆက်ခံသူဘုရင်လည်းဖြစ်၏။ သူသည် ၎င်းခေါင်းဆောင်နေရာ၌ အမှားများစွာကျူးလွန်ကာ ဒုက္ခတောထဲမှကယ်ဆယ်ပေးရန် ဂန်ဒက်ဖ်နှသ့် ဘီလ်ဘိုကို အားကိုးရသည်။ သို့သော်လည်း တကယ့် စွမ်းအားရှိသော သူရဲကောင်းအဖြစ်သက်သေထူခဲ့သည်။ အလယ်ပိုင်းကမ္ဘာမြေ၏ နဂါးတစ်ကောင်ဖြစ်သော ''စမောက်ဂ်''(Smaug) သည် ဟိုးယခင်''သော်ရင်''တို့အဘိုးလက်ထက်၌ ဒွာ့ဗ်တိုင်းပြည်ကို လုယူဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး မြောက်မြားစွာသောရတနာပုံကြီး၌ အိပ်စက်ခဲ့လေသည်။ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်၌ အရေးပါပုံအမျိုးမျိုးရှိသော ဇာတ်ကောင်များစွာပါလေရာ ၎င်းတို့မှာ - သော်ရင်နှင့် (Dwarves)တစ်ခြားဒွာ့ဗ်(၁၂)ဦး၊ Elf - အက်လ်ဖ်မျိုးနွယ် (၂)မျိုး၊ နှစ်မျိုးလုံးမှာ ရန်အနည်းငယ်ဆောင်တတ်၍ စစ်ရေးစစ်ရာ(တိုက်ရည်ခိုက်ရည်)ကျွမ်းကျင်သောသူများဖြစ်ကြပြီး<ref>{{Cite book |last=Tolkien |first=J. R. R. |editor-last= Anderson |editor-first= Douglas A. |title= The Annotated Hobbit |year= 2003 |origyear=1937 |publisher=HarperCollins|page=120|location= London|isbn= 978-0-00-713727-5 |ref=harv}}</ref>လူသားများ၊ လူသားစား ရုပ်ဆိုးပန်းဆိုးသတ္တဝါထွားကြီးများ(Troll)၊ ဧရာမကျောက်တုံးကောင်ကြီးများ(boulder-throwing giants)၊ ဂူအောင်း ဂေါ်ဘလင်ကောင်များ(goblins (သို့) orcs)၊ သစ်တောထဲနေ ပင့်ကူကြီးများ၊ ကြီးမား၍ သူရဲကောင်းဆန်ဆန်ပုံစံဖြင့် သိမ်းငှက်ကြီးများ၊ မိစ္ဆာ ဝံပုလွေကဲ့သို့သောအကောင်များ (evil wolves သို့ Wargs)၊ ပညာကြီးသူအဖြစ် ပုံဖော်ထားသော အက်လ်ဖ်အရှင် အယ်လ်ရွန် (Elrond)၊ မြေအောက်ရေကန်တစ်ခုတွင်နေသော ဂိုလမ်(Gollum)၊ ဝက်ဝံအသွင်ပြောင်းနိုင်သော ဘီယော်န် (Beorn)၊ ရေကန်မြို့(Lake-town)နေ လေးသမား ဘာ့ဒ်(Bard the Bowman)တို့ဖြစ်ကြသည်။<ref name=Pienciak/><ref>{{cite book | first =David |last=Stevens |first2=Carol |last2=Stevens |chapter=The Hobbit | year =2008 | title =J. R. R. Tolkien | url =https://archive.org/details/jrrtolkienblooms00bloo |editor-first=Harold |editor-last=Bloom |editor-link=Harold Bloom | publisher=Chelsea House | pages = [https://archive.org/details/jrrtolkienblooms00bloo/page/17 17]–26 | isbn = 978-1-60413-146-8 }}</ref> ==ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း== [[File:Baggins residence &#039;Bag End&#039; with party sign.jpg|thumb|ဘီလ်ဘို ဘက်ဂင်၏ နေအိမ် ဘက်ဂ်အန့်ဒ်(Bag End)]] သော်ရင် အုတ်ကန်ရှီးလ်ဒ်(Thorin Oakenshield)နှင့် ဒွာ့ဗ်လူပု (၁၂)ဦး{{Efn|Dwalin Balin Gloin Kili Fili Dori Nori Ori Óin Bifur Bombur Bofur<ref>https://entertainment.time.com/2012/12/13/times-guide-to-the-hobbits-13-dwarves/slide/all/</ref>}}အား မမျှော်လင့်ပဲမိတ်ဆက်ဧည့်ခံရန် ပါတီပွဲတစ်ခုကျင်းပခြင်းနှင့်ပတ်သတ်ပြီး ဂန်ဒက်ဖ်(Gandalf)က ဘီလ်ဘို ဘက်ဂင်(Bilbo Baggins)အား လှည့်စားခဲ့သည်။ အဆိုပါဒွာ့ဗ်များမှာ ၎င်းတို့၏ ရှေးယခင်ပိုက်နက်နယ်မြေဖြစ်သော အထီးကျန်တောင်ကြီး(Lonely Mountain)အောက်က အဲရက်ဘော်ရ်ခံတပ်မြို့(Erebor)နှင့် ထိုအထဲရှိများပြားလှသည့်ရတနာများကို နဂါးကြီးစမောက်ဂ်(Smaug)ထံမှ ပြန်လည်သိမ်းယူရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ ပါတီပွဲ၌ ထိုအကြောင်းများကို သီဆိုရွတ်ဆိုကြကာ သီချင်းများအပြီး ဂန်ဒက်ဖ်က ထိုတောင်ကြီးသို့ဝင်ရန် လျှို့ဝှက်တံခါးပေါက်ရှိရာ ''သရော်'' (Thror)၏မြေပုံကို ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့၏။ ဂန်ဒက်ဖ်က ထိုအချိန်၌ မှင်သက်အံ့ဩနေသော ဘီလ်ဘိုကို ခရီးစဉ်တွင် ဖောက်ထွင်းသူခိုးအဖြစ်ခေါ်ဆောင်ရန် အဆိုပြုသည်။ ဒွာ့ဗ်များကထိုစိတ်ကူးကိုလှောင်ပြောင်သရော်ကြသည်။ သို့ရာတွင်တော့ အဆုံး၌ ဘီလ်ဘိုမှာ မလိုက်ချင်သော်လည်းပဲ ထိုအဖွဲ့တွင်ပါဝင်သွားခဲ့သည်။ အဖွဲ့သည် တောတောင်အနှံ့ခြေဆန့်ခဲ့ကြရာ၌ တစ်ခုသောအဖြစ်အပျက်တွင် ဂန်ဒက်ဖ်က ထရိုးလ်ကောင်ကြီးများအန္တရာယ်မှ ကယ်ဆယ်ခဲ့၏။ ထို့နောက် အက်ဘ်ဖ်တို့နယ်မြေ ''ရစ်ဗန်ဒဲလ်''သို့ ဦးဆောင်ခေါ်သွားရာ ''အယ်လ်ရွန်''က မြေပုံမှ လျှို့ဝှက်ချက်ကို ပြောပြခဲ့လေသည်။ ၎င်းတို့ နှင်းမြူခိုးတောင်တန်းရိုးမကြီး(Misty Mountains)ကိုဖြတ်သောအခါ ဂေါ်ဘလင်များကဖမ်ဆီးခဲ့ကြပြီး အောက်ဘက်နက်နက်ထိခေါ်ဆောင်ခဲ့ကြ၏။ ဂန်ဒက်ဖ်က ကယ်ဆယ်သော်လည်း ထိုအချိန်တွင် ဘီလ်ဘိုမှာ လူစုကွဲတစ်ဦးတည်းဖြစ်နေပြီး ဂေါ်ဘလင်လှိုင်ခေါင်းတွေထဲလမ်းပျောက်နေသည်။ အမှတ်မထင်ဘဲ လျှို့ဝှက်ဆန်းကျယ်သောလက်စွပ်တစ်ကွင်းကိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။ များမကြာမီ ဂိုလမ်(Gollum)နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့၍ [[စကားထာ]]ဖွက်တမ်းကစားမိကြသည်။ စကားထာအားလုံးကို ဖြေရှင်းနိုင်ပါက ဆုလဒ်အဖြစ် ဂိုလမ်က ဘီလ်ဘိုအား ဥမင်လှိုင်ခေါင်းထဲမှ ထွက်ပေါက်လမ်းကိုပြသမည်ဖြစ်ပြီး မဖြေရှင်းနိုင်ပါက အသက်ဆုံးရှုံးရမည်။ ကိုယ်ပျောက်ရန်စွမ်းဆောင်နိုင်သော လက်စွပ်၏ အကူအညီဖြင့် ဘီလ်ဘိုလွတ်သွားကာ ၎င်း၏ဒွာ့ဗ်မိတ်ဆွေများနှင့် ပြန်ပေါင်းစီးနိုင်ခဲ့လေသည်။ ယခင်က အလေးစားမခံခဲ့ရသောအခြေနေမှ ယခုလို တစ်ဦးတည်းလွတ်မြောက်လာသည့်အတွက် ဒွာ့ဗ်လူပုများက လေးစားခဲ့ကြသည်။ ဂေါ်ဘလင်များနှင့် Wargဟုခေါ်သော ဝံပုလွေဆိုးများကနောက်ကလိုက်ကြသော်လည်း ဤအဖွဲ့ကို သိမ်းငှက်ကြီးများက ကယ်ဆယ်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ဘီယော်န် (Beorn)အိမ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ကြလေသည်။ ထိုမှဆက်လက်ထွက်ခဲ့ကြပြီး ''အမှောင်လွှမ်းတောနက်'' (Mirkwood)ထဲသို့ ဂန်ဒက်ဖ်မပါဘဲ ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ ထို''အမှောင်လွှမ်းတောနက်''ထဲတွင် ဘီလ်ဘိုသည် ဧရာမပင့်ကူများအန္တရာယ်မှ ဒွာ့ဗ်လူပုများကို ကယ်ဆယ်ခဲ့သည့်အပြင် ''သစ်တောအက်လ်ဖ်''မျိုးနွယ်(Silvan Elves (သို့) Wood-elves)များ၏ ဖမ်းဆီးထားခြင်းမှလည်း ကယ်ဆယ်ခဲ့ရသည်။ ''အထီးကျန်တောင်ကြီး''အနီးနားရောက်လာသောအခါ အဖွဲ့ကို ရေကန်မြို့(Esgaroth (သို့)Lake-town)မှမြို့ခံများက ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုမြို့ခံများ၏ မျှော်လင့်ချက်မှာ နဂါးကြီး စမောက်ဂ်သေဆုံးခြင်းနိမိတ်ကို ဖြစ်မြောက်စေချင်ကြပြီး ဒွာ့ဗ်များကိုကူညီဖြည့်ဆည်းကြသည်။ အထီးကျန်တောင်ကြီးဆီသို့ လူပုအဖွဲ့ရောက်၍ လျှို့ဝှက်တံခါးပေါက်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြ၏။ ဘီလ်ဘိုကား နဂါးကြီးရှိရာ သားရဲတွင်းထဲသို့ စုံစမ်းထောက်လှမ်းရာ ရွှေခွက်တစ်ခွက်ကို ခိုးယူလာနိုင်ပြီး စမောက်ဂ်၏ ချပ်ဝတ်တန်ဆာလိုဖြစ်နေသော အကြေးခွံကြား၌ အလွတ်တစ်နေရာရှိသည်ကို သတိပြုမိခဲ့သည်။ ဒေါသကုမ္မာရနဂါးကြီးက ရေကန်မြို့ကလူတွေ ယခုကျူးကျော်လာသော လူပုများကို ကူညီကြသည်ဟု ကောက်ချက်ချရင်း ထိုမြို့ကိုဖျက်ဆီးရန်ထွက်သွားခဲ့သည်။ မြေလူးငှက်က ဘီလ်ဘို၏ နဂါးနှင့်ပတ်သက်သောပျော့ကွက်အကြောင်းပြောသံကို ကြားခဲ့၍ ရေကန်မြို့မှ ကာကွယ်သူ လေးသမားဘာ့ဒ်(Bard)ကို အကြောင်းကြားပြီးဖြစ်ရာ ဘာ့ဒ်၏မြားတစ်စင်းက ထိုကြေးခွံကြားကအပေါက်နေရာကိုထိမှန်ပြီး နဂါးကြီးသေဆုံးခဲ့သည်။ လူပုများ တောင်ကြီး၏ ကြွယ်ဝမှုများက သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သောအခါ ဘီလ်ဘိုမှာ အာကန်စတုံး ကျောက်တုံးရတနာ(the Arkenstone)ကိုတွေ့ရှိ၍ ဝှက်ထားခဲ့၏။ ထိုကျောက်တုံးမှာ သော်ရင်တို့မိသားစု၏ အမွေပစ္စည်းပင်ဖြစ်သည်။ ''သစ်တောအက်လ်ဖ်''များနှင့် ရေကန်မြို့မှသူများက အကူညီပေးခဲ့ခြင်း၊မြို့ဖျက်ဆီးခံရခြင်း လျော်ကြေးဝေစုအနေဖြင့် ရတနာတချို့တောင်းဆိုခဲ့ကြပြီး တောင်အောက်ကမြို့ကိုဝန်းရံထားကြသည်။ သော်ရင်မှငြင်းဆိုပြီး သံတောင်ကုန်း(Iron Hills)မှ ဆွေမျိုးများကိုဆင့်ခေါ်အားဖြည့်သည်။ ဘီလ်ဘိုသည် စစ်ဖြစ်မည့်အရေးကို တားဆီးရန် အပေါင်သဘောမျိုးအဖြစ် အာကန်စတုံးကို ထိုရေကန်မြို့နှင့် သစ်တောအက်လ်ဖ်များထံသို့ ပေးခဲ့၏။ သို့ရာတွင် သော်ရင်က ဘီလ်ဘို၏ သစ္စာဖောက်မှုကို ဒေါသထွက်ပြီး နှင်ချခဲ့လေသည်။ ယင်းနောက် မရှောင်လွှဲနိုင်သော တိုက်ပွဲကြီးဖြစ်ပေတော့မည်။ ဂန်ဒက်ဖ်ရောက်လာ၍ ဂေါ်ဘလင်တပ်နှင့် မိစ္ဆာဝံပုလွေတပ်ကြီး ချီတက်လာနေကြောင်း သတိပေးသဖြင့် ဒွာ့ဗ်လုပုတပ်၊ လူသားတပ်၊ အက်လ်ဖ်တပ်တို့ အတူတကွပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ သိမ်းငှက်များနှင့် ဘီယောန်တို့လည်းအချိန်မီရောက်လာနိုင်ခဲ့ကြ၏။ ထိုအထွတ်အထိပ် တပ်ငါးတပ်တိုက်ပွဲကြီး(Battle of Five Armies)တွင် အနိုင်ရခဲ့ကြလေသည်။ သော်ရင်ကား တိုက်ပွဲတွင် အကြီးအကျယ်ဒဏ်ရာရပြီး မသေဆုံးခင် ဘီလ်ဘိုနှင့် ပြန်ပြေလည်ခဲ့ပေသည်။ ဘီလ်ဘိုမှာ ၎င်းရတနာဝေစု၏ အနည်းအကျဉ်းကိုသာယူ၍ ၎င်းအိမ် (Bag End)သို့ ချမ်းသာကြွယ်ဝသော ဟော့ဘစ်တစ်ဦးအဖြစ် ပြန်ရောက်ခဲ့သည်။ ခရီးထွက်ခဲ့သည်မှ ပြန်ရောက်ချိန်ထိ အကြမ်းအားဖြင့် တစ်နှစ်နှင့်တစ်လ ကြာမြင့်ခဲ့ပေသည်။ ==အယူအဆ နှင့်ဖန်တီးခြင်း== ===နောက်ခံအကြောင်းအရာ=== [[အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်]]၊ ပမ်းဘရုတ်ကောလိပ်(Pembroke College, Oxford)ပညာရေးရာအဖွဲ့ဝင်ရာထူးနှင့်အတူ ၁၉၃၀အစောပိုင်းကာလ၌ ရော်လင်ဆန်နှင့် ဘော့စ်ဝပ်သ် ပါမောက္ခ (အန်ဂလို-ဆက်ခ်ဆွန်ဘာသာစကား - Rawlinson and Bosworth Professor of Anglo-Saxon) ရာထူးရရန်ကြိုးစားနေခဲ့သည်။ ''Hey Diddle Diddle'' ကလေးတေးကဗျာများကို ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ခြင်းမူ၊ ''The Cat and the Fiddle: A Nursery Rhyme Undone and its Scandalous Secret Unlocked''<ref>''Yorkshire Poetry'', Leeds, vol. 2, no. 19, October–November 1923</ref> နှင့် ''Goblin Feet''<ref>''Oxford Poetry'' (1915) Blackwells</ref> အပါအဝင် တော်ကီးန်၏ကဗျာတချို့ကို မဂ္ဂဇင်းများ၊ အသေးစားစုစည်းထုတ်ဝေမှုများတွင် ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၁၇မှစ၍ ဖန်တီးနေခဲသည့် ''ပျောက်ဆုံးသွားသောပုံပြင်ဇာတ်လမ်းများစာအုပ်'' (Book of Lost Tales) အပါအဝင် ဆက်စပ် ဒဏ္ဍာရီ (mythology) တစ်ခု နှင့် အက်လ်ဖ်ဘာသာစကားများ(elven languages) စသဖြင့်တီထွင်ဖန်တီးခဲ့မှုများရှိခဲ့သည်။ ထိုအရာများနှင့်အတူ ၎င်းသားသမီးများဆီသို့ပုံမှန်ပို့ပေးနေကြ ''letters from Father Christmas''အပါအဝင် "တိုက်ကြခိုက်ကြသော မှင်စာလေးများ(gnome) ၊ ဂေါ်ဘလင်များ(goblin) ၊ ကူညီတတ်သော ပိုလာဝက်ဝံများ အကြောင်းရေးထားသော သရုပ်ဖော်ပုံများပါဝင်သည့်စာကြမ်းများမှာ ထိုစဉ်က၎င်း၏တီထွင်ဖန်တီးအားထုတ်မှုများပင်ဖြစ်ကြသည်။ အထက်ပါလက်ရာများကို တော်ကီးန်သေဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။{{sfn|Rateliff|John D|2007|p=xxx–xxxi}} W. H. Auden ဆီသို့ရေးသော ၁၉၅၅-စာတစ်စောင်တွင် တော်ကီးန်သည် ၁၉၃၀ခပ်စောစောကာလများ၌ ဟော့ဘစ်ဇာတ်လမ်းကို ပထမရက်မှစရေးထားသော စာရွက်စာတမ်းများကို ပြန်လည်စုဆောင်းခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို ၁၉၃၀ နှစ်များသည် ကျောင်း၏ထောက်ခံစာများကို အမှတ်ပေးပြုလုပ်နေရသော ကာလလည်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ် စာရွက်အလွတ်တစ်ခုတွေ့သွားသည်။ ရုတ်တရက် ဤသို့စရေးတော့သည်။ " '''မြေကြီးထဲက အပေါက်လေးတစ်ခုထဲတွင် ဟော့ဘစ်တစ်ဦးနေလေသည်။''' " ၁၉၃၂နှောင်းပိုင်းလောက်တွင် ထိုဇာတ်လမ်းကို အပြီးသတ်နိုင်ခဲ့ပြီး C. S. Lewis အပါအဝင် မိတ်ဆွေတချို့ကို ထိုစာကြမ်းငှားခဲ့သည်။{{sfn|Carpenter|1977|page=181}} ထို့နောက် ၎င်းကျောင်းသူတစ်ဦး Elaine Griffiths ကိုလည်းငှားခဲ့သေးသည်။{{sfn|Carpenter|1981|page=294}} ၁၉၃၆ခု George Allen & Unwin စာပေတိုက်မှ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်သူSusan Dagnall က အောက်စဖို့ဒ်ရှိ Griffiths ထံသို့ အလည်သွားရာ ပြောသံကြားရသည်မှာ Griffiths က Dagnall အားထိုစာကြမ်းငှားခဲ့သည်{{sfn|Carpenter|1981|page=294}} (သို့) တော်ကီးန်ထံမှ ငှားရန်ဖြစ်သည်။{{sfn|Carpenter|1977|page=184}} ယင်း၌ Dagnall က အံ့အားသင့်သွားပြီး ထိုစာအုပ်ကို Stanley Unwin အားပြကြည့်ခဲ့မိပြီး Unwin ၏ (၁၀)နှစ်သာရှိသေးသော သားလေး Raynerက ဝေဖန်ခဲ့ရာ ထိုကလေးအမြင်၏ ကောင်းသောဝေဖန်မှုများကပင် ထိုစာပေတိုက်၏ စာအုပ်ထုတ်ရန်ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုဖြစ်စေခဲ့သည်။{{sfn|Carpenter|1977|page=192}} ===ဇာတ်လမ်းအပြင်အဆင်=== စာအုပ်အပေါ်ဖုံးတွင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်းဆိုလျှင် ဟော့ဘစ်ဇာတ်လမ်းတည်ဆောက်ပုံမှာ နာမည်ပေးထားခြင်းမရှိသေးသောစိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာတစ်ခု၏ "ဟိုးရှေးရှေးတုံးက" (တိုက်ရိုက်ဆိုရလျှင် ကမ္ဘာမြေပေါ် လူသားမရှိသေးဘဲ နတ်တို့သာကြီးစိုးနေသောခေတ်) ဆိုသောခေတ်နှင့် လူသားတို့ကြီးစိုးလာသောခေတ် ကြားကာလတွင် ဇာတ်အိမ်တည်သည်။{{sfn|Tolkien|1937|loc=Inside dustjacket, first flap}} စာအုပ်ဖုံးနှင့်ကပ်လျှက် စာရွက်နေရာ၌ မြေပုံဆွဲထား၏ ယင်းမြေပုံတွင် အနောက်ဘက်ကို ''အနောက်ဘက်ကုန်းမြေ''(Western Lands)၊ အရှေ့ဘက်ကို အရိုင်းမြေ(Wilderland)ဟုခေါ်ဝေါ်သည်။ မူလအစ ကမ္ဘာမြေကြီးသည် အရာရာပြည့်စုံနေသည်။ သို့သော် ''[[လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်]]''ကိုစတင်ဖန်တီးသောအခါ ၎င်းသည် တသီးတသန့်အားဖြင့် ဆယ်စုနှစ်များစွာချီ၍လုပ်ဆောင်နေသော ''တော်ကီးန်းဂန္ဓဝင်စာပေ''(Tolkien's legendarium) အမျိုးအစားထဲသို့ ယခုဇာတ်လမ်းများကို သွတ်သွင်းရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ''ဟော့ဘစ်'' နှင့် ''လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်''သည် (Arda (Tolkien)) ဟုခေါ်တွင်သည့် ကမ္ဘာကြီးထဲကအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ''အလယ်ပိုင်းကမ္ဘာမြေ'' (Middle Earth) တတိယခေတ်၏ အဆုံးသတ်အပိုင်းများဖြစ်လာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ''လင်းလက်နေသော ရတနာသုံးသွယ်''(The Silmarillion)နှင့် ၎င်းကွယ်လွန်ပြီးမှထွက်ရှိလာသောလက်ရာများကို အစောပိုင်းခေတ်များ (ပထမခေတ်၊ဒုတိယခေတ်စသည်)၏ ဇာတ်လမ်းများအနေဖြင့်ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ ===တော်ကီးန်းအပေါ်လွှမ်းမိုးမှုများ=== တော်ကီးန်အပေါ် အကြီးမားဆုံးလွှမ်းမိုးမှုတစ်ခုကား ၁၉ရာစု အနုပညာလက်ရာပစ္စည်းများနှင့်ပတ်သက်၍ အလွန်နှံ့စပ်သူ ဝီလီယံ မောရစ်(William Morris) ပင်ဖြစ်သည်။ မောရစ်၏ ယေဘုယျစာပေဟန်၊ လက်ရာများကိုချဉ်းကပ်၍ ၎င်း၏မေတ္တာဖွဲ့စကားပြေ၊ ကဗျာများကို အတုခိုးချင်သောဆန္ဒရှိ၏။{{sfn|Carpenter|1981|p=7}} ရှုမျှော်ခင်းတစ်ခုအားပျက်ဆီးစေခြင်းအဖြစ် ဖော်ကျူးရာ၌ ''နဂါးကြီး စမောက်ဂ်၏ အကျည်းတန်နယ်မြေ'' (The Desolation of Smaug) ဆိုသော စကားစုသည် မောရစ်ထံမှ ချေးငှားယူထားသော သီးသန့်တန်ဆာဆင်စကားစုတစ်ခုဟု မှတ်သားပြုခဲ့ကြသည်။{{sfn|Rateliff|2007|page= vol.2 p.485}} တော်ကီးန်က ၎င်းငယ်စဉ်အချိန်ကောင်လေးတစ်ယောက်အဖြစ် Samuel Rutherford Crockett ၏ သမိုင်းဝင်ဝတ္ထု 'The Black Douglas' က သူ့ကို စိတ်ပါဝင်စားစေခဲ့ကြောင်းနှင့် ထိုဝတ္ထုထဲပါ ဗီလိန်ဇာတ်ကောင် Gilles de Retz ကိုအခြေခံ၍ အောက်လမ်းမှော်ဆရာ ဆော်ရွန်ကို ဖန်တီးသည်။ ({{sfn|Lobdell|2004|p=6}}ကိုမှီ၍ {{sfn|Carpenter|1981|p=391}} ကိုးကား) ဟော့ဘစ်နှင့် [[လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်]] နှစ်ခုစလုံးမှ အဖြစ်အပျက်သည် ဝတ္ထု၏ နောက်ခံစကားပြောပုံစံ၊ ရေးဟန်တို့ တူညီကြလေသည်။{{sfn|Tolkien|1988|p= 150}} ထိုခြုံငုံမိသောရေးဟန်များနှင့် နိမိတ်ပုံများသည် တော်ကီးန်အပေါ်လွှမ်းမိုးမှုတစ်ခုပါဟု ညွှန်းဆိုယူဆကြသည်။{{sfn|Lobdell |2004|pp=6–7}} ဟော့ဘစ်ထဲ၌ သရုပ်ဖော်ထားသော ဂေါ်ဘလင်များသည် အထူးသဖြင့် 'George MacDonald' ၏ 'The Princess and the Goblin' စာအုပ်မှ လွှမ်းမိုးမှုပင်ဖြစ်ပေသည်။<ref>{{harvnb|Tolkien|2003|pages=108}}</ref> သို့သော်လည်း MacDonald သည် ဇာတ်ကောင်တစ်ကောင်ခြင်း၊ ဇာတ်လမ်းအခန်းများကို ပုံဖော်သည်ထက်ပို၍လေးနက်စွာ တော်ကီးန်အပေါ်လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ MacDonald ၏ စာအုပ်များသည် တော်ကီးန်၏ ခရစ်ယာန်ယုံကြည်မှုအဝန်းအဝိုင်းထဲရှိ စိတ်ကူးယဉ်ကဏ္ဍအပေါ် တွေးတောခြင်းကို ပုံဖော်စေရန်အကူအညီပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Drout|2007|pages=399–400}}</ref> [[File:Jules verne cryptogramme.png|thumb|ပြင်သစ်စာရေးဆရာVerne ၏ ''Journey to the Center of the Earth'' စာအုပ်မှ ကုတ်ပုံစံဖြင့်ရေးထားသော ရှေးဟောင်းစာသား]] တော်ကီးန်စာပေနှင့်ပတ်သက်သော ပညာရှင် Mark T. Hooker က ''ဟော့ဘစ်'' နှင့် စာရေးဆရာ Jules Verne ၏ ''ကမ္ဘာမြေအလယ်ဆီသို့'' (Journey to the Center of the Earth) များကြား ရှည်လျှားသော နှိုင်းယှဉ်ချက်အတွဲများကို စာရင်းဇယားပြုစုခဲ့ဖူးသည်။ တစ်ခြားသောအကြောင်းအရာများကြား၌ ထိုစာရင်းထဲတွင်ပါဝင်သည်မှာ ဖွက်ထားသောရှေးဟောင်းစာသားများနှင့် စွန့်စားခန်းထွက်သူများကို လမ်းညွှန်ပေးသော ကောင်းကင်၊ နေ၊ လ၊ နက္ခတ်ကိုက်ညီမှုများဖြစ်ကြသည်။ (မှတ်ချက် -ဟော့ဘစ်တွင် လျှို့ဝှက်တံခါးပေါက်ကို ရှေးဟောင်းစာတစ်မျိုးဖြင့်ရေး၍ လပေါ်မူတည်သည့် အချိန်ကာလတစ်ခု၌သာဖတ်နိုင်ခြင်း)<ref>{{Cite book| last = Hooker | first = Mark | title = The Tolkienaeum: Essays on J.R.R. Tolkien and his Legendarium | publisher = Llyfrawr | pages = 1–12 | isbn = 978-1499759105 | year = 2014 }}</ref> တော်ကီးန်သည် သူ့၏ပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဂျာမန်နစ် ဝေါဟာရဗေဒ ကိုစိတ်ပါဝင်စားမှု၊ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး နော့စ်ပုံပြင်များနှစ်သက်မှုကို ထင်ဟပ်စေရင်း [[နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ]] (Norse mythology) သည် ၎င်းလက်ရာများအပေါ်များစွာလွှမ်းမိုးထားလေသည်။<ref name="LAZO">{{cite book|last=Lazo |first=Andrew |year=2008 |chapter=Gathered Round Northern Fires | pages= 191–226 |editor-last=Chance |editor-first=Jane |title=Tolkien and the Invention of Myth: A Reader |publisher=University Press of Kentucky |isbn=978-0-8131-2301-1}}</ref> ''ဟော့ဘစ်''ဝတ္ထုသည်လည်း ဥရောပမြောက်ပိုင်းမှ စာပေ၊ ဒဏ္ဍာရီလာများ၊ ဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများရှိသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။{{sfn|Sullivan|1996|p=309-310}} အထူးသဖြင့် ရှေးဟောင်းနော့စ်ဘာသာမှ ကဗျာစာပေများဖြစ်သော [[အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ]]၊ [[အက်ဒါ စကားပြေ]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ သာဓကပြရလျှင် ဇာတ်ကောင်နာမည်များ <ref name="GMC-HOBBIC">{{Harvnb|Drout|2007|pp=469–479}}</ref>ဖြစ်သည့် ဖီလီ(Fili)၊ ကီလီ(Kili)၊ အွိုင်(Oin)၊ ဂလွိုင်(Gloin)၊ ဘီဖာ(Bifur)၊ ဘိုဖာ(Bofur)၊ ဘွန်ဘာ(Bombur)၊ ဒိုရီ(Dori)၊ နိုရီ(Nori)၊ ဒွါလင်(Dwalin)၊ ဘာလင်(Balin)၊ ဒိန်း(Dain)၊ နိန်း(Nain)၊ သော်ရင် အုတ်ကန်ရှီးလ်ဒ်(Thorin Oakenshield)၊ ဂန်ဒက်ဖ်(Gandalf) (ဤအမည်များသည် ရှေးဟောင်းနော့စ်မှအမည်များဖြစ်သည့် ''Fíli'', ''Kíli'', ''Oin'', ''Glói'', ''Bivör'', ''Bávörr'', ''Bömburr'', ''Dori'', ''Nóri'', ''Dvalinn'', ''Bláin'', ''Dain'', ''Nain'', ''Þorin Eikinskialdi'' နှင့် ''Gandálfr'' တို့မှဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။)<ref>{{harvnb|Rateliff|2007|page= vol.2 p.866–871}}</ref> နာမည်များသည် ရှေးဟောင်းနော့စ်မှဖြစ်သည်ဟုဆိုနိုင်စဉ် တစ်ဖက်တွင်လည်း ဒွာ့ဗ်လူပုဇာတ်ကောင်များမှာ Brothers Grimm စုစည်းထားသော ''စနိုးဝိုက်''၊ ''စနိုးဝိုက်နှင့်နှင်းဆီနီ''(Snow-White and Rose-Red)စသော မိရိုးဖလာနတ်သား/သမီးပုံပြင်များနှင့်တိုက်ရိုက်ပို၍ပတ်သက်နေသည်။<ref>{{harvnb|Tolkien|2003|pages=78}}</ref> တော်ကီးန်သရုပ်ဖော်ထားသော 'Misty Mountains'' နှင့် ''Bag End'' စသောနာမည်များသည် ရှေးဟောင်းနော့စ်ဇာတ်လမ်းကြီးများမှ အမည်များကို ပဲ့တင်ထပ်စေခဲ့သည်။<ref name="Solopova 21-22">{{Harvnb|Solopova|2009|pages=21–22}}</ref> ဒွာ့ဗ်များနှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးသော ကျီးကန်းများ Roäc နာမည်သည်လည်း ရှေးဟောင်း နော့စ်မှဆင်းသက်လာသည်။<ref name="Fisher">{{cite journal | last =Fisher | first =Jason |date=March 2008 | title =The History of the Hobbit (review) | journal=Mythlore | issue =101/102 | url =http://www.mythsoc.org}}</ref> သို့သော် ၎င်းတို့၏ ငြိမ်းချမ်းသောဇာတ်ရုပ်ကား ရှေဟောင်းနော့စ်၊ ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ်စာမှ အသေကောင်စားသောငှက်များနှင့်ကားမတူ။<ref>{{harvnb|St. Clair|2000|loc=p. 39. "Unlike the raven servants of the god of war, Roac is against war with the men of Dale and the Elves. Further, the birds carry the good news of Smaug's fall over the countryside. In The Hobbit, they do not function as scavengers after battle as ravens usually do in medieval Norse and English works."}}</ref> တော်ကီးန်သည် ရသ သဘောအတွက် သမိုင်းဆိုင်ရာရင်းမြစ်များကို အပေါ်ယံလောက်ယူခြင်းမျိုးမဟုတ်ပါ။ ရှေးသုံးဟန်၊ ခေတ်သုံးဟန်များ ယှဉ်တွဲခိုင်းနှိုင်းများကို ''ဟော့ဘစ်''စာအုပ်၌ ဖော်ထုတ်ထားသော အဓိကအကြောင်းအရာများဖြစ်သည်ဟု စာရေးဆရာ 'Shippey'က ထိုသို့မြင်သည်။{{sfn|Shippey|2001|p=41}}မြေပုံများကို ရှေးဟောင်းစာပေဇာတ်လမ်းတွဲကြီးများ (saga literature ) ၌ရော ''ဟော့ဘစ်'' ၌ရော ထည့်သွင်းထားသည်။<ref name="Solopova 21-22"/> စာရေးဆရာ၏ ရေးသားချက်တချို့တွင် အန်ဂလိုဆက်ခ်ဆန်ရှေးဟောင်းစာများ (Anglo-Saxon runes) ပေါင်းစပ်ထားကာ အဆိုပါစာများမှာ ဂျာမန်ရှေးဟောင်းစာ အက္ခရာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်မှီငြမ်းပုံဖော်ထားခြင်းလည်းဖြစ်ပေသည်။ ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ်စာပေ အထူးသဖြင့် ''ဘိုးဝု(ဖ်)''(Beowulf) မှ အကြောင်းအရာများသည် ဘီလ်ဘို ခြေချမိခဲ့သော ရှေးဟောင်းကမ္ဘာကိုပုံဖော်ပေးသည်။ ''ဘိုးဝု(ဖ်)''စာပေပညာရှင် တော်ကီးန်သည် ဟော့ဘစ်အတွက် ၎င်းတန်ဖိုးအထားဆုံးရင်းမြစ်များကြား၌ ဤဘိုးဝုဖ်ကဗျာရှည်ကြီးကိုလည်း ထည့်သွင်းခဲ့ပေသည်။<ref name="Carpenter 1981 page=31">{{harvnb|Carpenter|1981|page=31}}</ref> အသိဉာဏ်ရှိပြီး အလွန်တရာဆိုးရွားသည့် နဂါးကြီး အပါအဝင် ဘိုးဝု(ဖ်)မှ အခြေခံအကြောင်းတချို့ကို ယူငင်သုံးဆွဲသည်။<ref name="Steele">{{cite journal | last =Steele | first =Felicia Jean | year =2006 | title =Dreaming of dragons: Tolkien's impact on Heaney's Beowulf | journal =Mythlore | issue =95/96 | url =http://dc.swosu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1294&context=mythlore|accessdate=3 December 2017}}</ref> ဥပမာ နဂါးကြီးက ကျူးကျော်သူများကို အနံ့ခံရန် လည်ပင်းဆန့်သည့်အချိန်ကဲ့သို့သော ဟော့ဘစ်မှ ဖော်ပြချက်တချို့သည် စကားအသုံးအနှုံးအနည်းအပါးပြောင်းလဲထားကာ ဘိုးဝု(ဖ်)မှ တိုက်ရိုက်ယူငင်ထားသည့်ပုံပင်ဖြစ်၏။<ref>{{cite book | last=Faraci | first=Mary | editor-first=Jane | editor-last=Chance | title=Tolkien the Medievalist | publisher=Routledge |year=2002 | pages=58–59 | chapter='I wish to speak' (Tolkien's voice in his Beowulf essay) | isbn=978-0-415-28944-3 }}</ref> ထိုနည်းတူစွာ တော်ကီးန်၏ သားရဲတွင်း (နဂါးကြီးနေသည့်နေရာ သားရဲတွင်း) ရေးသားချက်သည် ဘိုးဝု(ဖ်)ထဲရှိ "ဖန်သားလျှို့ဝှက်ဥမှင်လှိုင်ခေါင်းမှတဆင့်ဝင်ရောက်" စသောအသုံးအနှုံးမျိုး၊ ဟော့ဘစ်ရှိ တခြားဇာတ်ကွက်ပါ အကြောင်းအရာများဖြစ်သည့် "ဘီလ်ဘိုကို ဂိုလမ်ကရော၊ နဂါးကြီး စမောက်ဂ်ကရော သူခိုး ဟုသုံးစွဲပုံ၊ စမောက်ဂ်၏ ရေကန်မြို့ကိုဖျက်ဆီးချင်သည့် စရိုက်များစသဖြင့် ဤအရာများသည် ဘိုးဝု(ဖ်)မှ ပြောင်းလဲယူငင်ထားခြင်းများဖြစ်သည်။<ref>{{Harvnb|Solopova|2009|page=37}}</ref> တော်ကီးန်သည် ၎င်းစိတ်မကျေနပ်ဟုထင်ရသော"ခွက်သူခိုး (cup-thief) နှင့် နဂါး၏ ဉာဏ်ရည်၊ စရိုက်စသော အသေးစိတ်အပိုင်းများ၌ ဘိုးဝု(ဖ်)၏ အစိတ်အပိုင်းများကို မွန်းမံသည်။<ref>{{cite book |last=Purtill | first=Richard L. |authorlink=Richard Purtill | title=Lord of the Elves and Eldils | publisher=Ignatius Press |year=2006 |pages=53–55 | isbn=978-1-58617-084-4 |url=}}</ref> နောက်ထပ် အင်္ဂလိပ်ရှေးဟောင်းရင်းမြစ်မှ လွှမ်းမိုးချက်တစ်ခုကား ရှေးဟောင်းစာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ဓားများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်များဖြစ်ကာ အက်လ်ဖ်များသွန်းလုပ်သည့် ဓားကိုသုံးရာတွင် ဘီလ်ဘိုသည် ၎င်း၏ပထမဆုံးအမှီခိုကင်း၍ သူရဲကောင်းပုံစံအသွင်းမျိုးရလေသည်။ အဆိုပါ ဓား ကို ''ဆူး'' (Sting) ဟုခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြင့် ဘီလ်ဘိုသည် ၎င်းကိုယ်တိုင်ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့်ကမ္ဘာထဲသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကို အလေးပေးပြသနိုင်၍ ဘိုးဝု(ဖ်)၌တွေ့ရသည့် ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားထုံးစံ စသည်များကိုလက်ခံခဲ့သည်ကို ရှုမြင်နိုင်သည်။<ref>{{cite journal | last = McDonald | first = R. Andrew | first2 = K. S. | last2 = Whetter | year = 2006 | title = 'In the hilt is fame': resonances of medieval swords and sword-lore in J. R. R. Tolkien's The Hobbit and The Lord of the Rings | journal = Mythlore | issue = 95/96 | url = http://dc.swosu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1286&context=mythlore|accessdate=3 December 2017 }}</ref> ဤသို့ဖြင့် ဇာတ်ကွက်ပြောင်းလဲတိုးတက်လာမှုတွင် ဘီလ်ဘိုက နဂါးကြီးရတနာသိုက်မှ ခွက်တစ်ခွက်ခိုးယူကာ နဂါးကြီးကို အမျက်ချောင်းချောင်းထွက်စေသည့် ဇာတ်လမ်းအထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ကာသွားစေသည်။ ဤအကွက်မှာ ရိုးရာစကားပြောပုံစံမှ သတ်မှတ်ပေးထားသော လုပ်ဆောင်မှုမျိုးနှင့် ဘိုးဝု(ဖ်)ကို ပုံဖော်ထင်ဟပ်စေသည်။ တော်ကီးန်ရေးခဲ့သလို "အဲဒီခိုးတဲ့အခန်းက ဖြစ်လာတဲ့အခြေအနေများမှ သူ့အလိုလို (​ရှောင်လွှဲလို့လဲမရလောက်ဘဲ) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤနေရာမှာ ဇာတ်ကိုအခြားနည်းဖြင့်ရေးရန်ခက်ခဲပါသည်။ ဘိုးဝု(ဖ်)ရေးတဲ့စာရေးဆရာလည်း ဒီလိုနေရာမှာ ဒီလိုပဲပြောဆိုမည်ဟုထင်ပါသည်။<ref name="Carpenter 1981 page=31"/> ရာဒါဂါ့စ် (Radagast) ဆိုသည့် မှော်ဆရာအမည်ကို ဆလပ်ဗ်နတ်ဘုရား 'Rodegast' မှယူသည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လက်ခံအသိမှတ်ပြုကြသည်။<ref name="Orr, Robert 1994 p. 23">{{cite journal|last=Orr |first=Robert |title=Some Slavic Echos in J. R. R. Tolkien's Middle-earth |journal=Germano-Slavica |volume=8 |year=1994 |pages=23–34}}</ref> ဟော့ဘစ်ထဲရှိ ဒွာ့လူပုများအား သရုပ်ဖော်ကိုယ်စားပြုမှုကို တော်ကီးန်၏ သီးသန့်ဖတ်ထားသော [[ဂျူးဘာသာ#ဂျူးလူမျိုးနှင့် ဂျူဒါအစ်ဇင်အကြား ထူးခြားချက် |ဂျူးလူမျိုး]]များ၊ ၎င်းတို့သမိုင်းများနှင့်ပတ်သက်သည့် အလယ်ခေတ်စာများမှ လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။<ref name="Rateliff page=79-80">{{harvnb|Rateliff|2007|pp=79–80}}</ref> အထီးကျန်တောင်ကြီးတွင် ၎င်းတို့၏ရှေးကတည်းကနေလာသော အမိမြေမှ နှင်ထုတ်ခံရခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှုများကိုထိန်းသိမ်းရင်း တစ်ခြားသောမျိုးနွယ်များကြား၌နေထိုင်ရခြင်းများနှင့်ပတ်သက်သော ဒွာ့ဗ်လူပုတို့၏ အကျင့်စရိုက်များ အားလုံးသည် အလယ်ခေတ်ဂျူးလူမျိုးပုံရိပ်များမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Rateliff page=79-80"/><ref name = "edwards">{{cite book|first=Owen Dudley |last=Edwards |authorlink=Owen Dudley Edwards |title=British Children's Fiction in the Second World War |year=2008 |publisher=[[Edinburgh University Press]] |isbn= 978-0-7486-1651-0 |page=458}}</ref> ထိုလူပုများ၏ စစ်လိုလားဟန်သဘာဝသည်လည်း ဟီဘရူးသမ္မာကျမ်းစာ (Hebrew Bible) ကို အခြေခံသည်။<ref name="Rateliff page=79-80"/> ဟော့ဘစ်ဝတ္ထုပါ ဒွာ့ဗ်လူပုများအတွက် တီထွင်ထားသော ပြက္ခဒိန်သည် ဆောင်းဦးနှောင်း၏ အစပိုင်း ဂျူးပြက္ခဒိန် (Jewish calendar in beginning in late autumn) ကိုရောင်ပြန်ဟပ်ညွှန်းနိုင်သည်။<ref name="Rateliff page=79-80"/> တော်ကီးန်က ထိုနှိုင်းယှဉ်ခြင်းကိုငြင်းဆိုသော်လည်း ဒွာ့ဗ်များသည် ဘီလ်ဘိုကို သာယာနေသောဘဝလေးထဲမှ ခေါ်ထုတ်သွားခြင်းကား ''ဂျူးများမရှိသော အနောက်လူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ အရည်အသွေးကျဆင်းသွားခြင်း''ကို လှလှပပတင်စားချက် အဖြစ်မြင်နိုင်သည်။<ref name = "edwards" /> ===ထုတ်ဝေခြင်း=== လန်ဒန်မြို့ 'George Allen & Unwin Ltd.' က ဟော့ဘစ်ပထမအကြိမ်ထုတ်ဝေခြင်းကို ၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၃၇တွင် စောင်ရေ၁၅၀၀ဖြင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ စိတ်အားထက်သန်လှသော သုံးသပ်ချက်များကြောင့် ဒီဇင်ဘာတွင်ရောင်းကုန်သည်။<ref>{{harvnb|Hammond|Anderson|1993|page=8}}</ref> ဤပထမအကြိမ်သည် တော်ကီးန်၏အဖြူအမဲသရုပ်ဖော်ပုံများ၊ ကိုယ်တိုင်ဆွဲမျက်နှာဖုံးဖြင့်ဖြစ်သည်။ ဘော်စတန်(Boston) ၊ နယူးယောက်ရှိ Houghton Mifflin စာပေက အမေရိကန်ထုတ်ဝေမူအဖြစ် ရိုက်နှိပ်ခြင်းကို စဆုံးလုပ်ဆောင်ကာ ၁၉၃၈ အစောပိုင်း၌ ဖြန့်ချိသည်။ သရုပ်ဖော်ပုံများမှ လေးပုံမှာ အရောင်ဖြင့်ဖြစ်သည်။ Allen & Unwin က ၁၉၃၇ နှစ်ကုန် ဒုတိယထုတ်ဝေခြင်းတွင် အရောင်သရုပ်ဖော်ပုံများ ပေါင်းစပ်ထည့်သည်။<ref>{{harvnb|Hammond|Anderson|1993|pages=18–23}}</ref> စာအုပ်မှာ လူကြိုက်များသော်လည်း ဒုကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် အပြီးကာလ ၁၉၄၉ထိ စက္ကူကို ခွဲတမ်းနှင့်သာရသဖြင့် Allen & Unwinက ထုတ်ဝေမူကို ရံဖန်ရံခါထိုကာလများ၌မရနိုင်ခဲ့ပေ။<ref name="Anderson 2003 page=22">{{harvnb|Tolkien|2003|page=22}}</ref> အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် နောက်ပိုင်းထုတ်ဝေမှုများအဖြစ် ၁၉၅၁၊ ၁၉၆၆၊ ၁၉၇၈၊ ၁၉၉၅ တွင် အသီးသီးထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ ထိုအင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေမူများကို ထုတ်ဝေရေးတိုက်တချို့ဖြင့်ထုတ်ဝေခဲ့ကြ၏။ <ref name="Anderson 2003 page=384-386">{{harvnb|Tolkien|2003|page=384-386}}</ref> ထို့အပြင် ဟော့ဘစ်ကို ဘာသာစကားပေါင်း (၄၀) ကျော်ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကြပြီး တချို့သောဘာသာစကားများတွင် တစ်ကြိမ်ထက်မနည်း ထုတ်ဝေမှုများလည်းပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Anderson 2003 page=23">{{harvnb|Tolkien|2003|page=23}}</ref> ====ပြင်ဆင်စိစစ်တည်းဖြတ်ခြင်း==== ၁၉၃၇ ဒီဇင်ဘာတွင် ဟော့ဘစ်ထုတ်ဝေသူ Stanley Unwin က တော်ကီးန်ကို ဟော့ဘစ်နောက်ဆက်တွဲဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ် ရေးရန်တောင်းဆိုသည့်အခါ တော်ကီးန်က The Silmarillion စာမူကိုပေးခဲ့၏။ လူအများက လိုလားသည်မှာ ဟော့ဘစ်တို့အကြောင်း ယခုထက်ပိုသိချင်ကြဟု ယုံကြည်လျှက် အယ်ဒီတာများက ပယ်ချခဲ့သည်။<ref name="Carpenter 1977 page=195">{{harvnb|Carpenter|1977|page=195}}</ref> ''လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်'' ဖြစ်လာမည့် ''ဟော့ဘစ်အသစ်''ဇာတ်လမ်းကို<ref name="Carpenter 1977 page=195"/> စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ထိုအားထုတ်မှုလမ်းကြောင်းသည် မူရင်းစာသားအဆက်အစပ်များသာမက ဇာတ်ကောင် ''ဂိုလမ်'' ကိုပါ အများအပြားပြောင်းလဲခဲ့ရလေသည်။ ပထမအကြိမ်ထုတ်ဝေမူတွင် ဂိုလမ်သည် စကားထာဖွက်တမ်းနိုင်ကြေးအဖြင့် လက်စွပ်ကို လိုလိုလားလားလောင်းကြေးထပ်ကာ ဘီလ်ဘိုနှင့် အခင်မင်မပျက်ခွဲခွာခဲ့သည်။{{sfn|Tolkien|2003|p=120}} ဒုတိယမူတွင် ''တစ်ကွင်းတည်းသောလက်စွပ်''(One Ring) ၏အယူအဆသစ်၊ လက်စွပ်၏ညှို့ယူဖျက်ဆီးတတ်သော ဂုဏ်သတ္တိအပေါ် ရောင်ပြန်ဟပ်နိုင်စေရန် တော်ကီးန်က ဂိုလမ်သည် ဘီလ်ဘိုအပေါ်သို့ ပို၍ရက်စက်ကာ လက်စွပ်ပျောက်သည်ကိုသိလျှင် စိတ်ဂဏာမငြိမ် ကယောက်ကယက်ဖြစ်သွားသည်ဟု ပြုပြင်ယူသည်။ ထို့ပြင်ထားသောအဖြစ်သည် ဂိုလမ်၏ဆဲရေးကြိမ်စာတိုက်ခြင်းနှင့် ဤသို့အဆုံးသတ်လေသည်။ " သူခိုးကောင်၊ သူခိုး၊ သူခိုး.. ဘက်ဂင်ကောင်။ တို့တွေမုန်းတယ်၊ တို့တွေ ဒင်းကို မုန်းတယ်၊ တစ်သက်လုံး ဒင်းကို ငါတို့တွေမုန်းတယ်ဟေ့။" ဤအချက်ကား လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်တွင် ဂိုလမ် ပါဝင်လာမှု၏ ရှေ့ပြေးနမိတ်ဆိုး ပြယုတ်ပင်ဖြစ်သည်။ ''လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်''နှင့် ကိုက်ညီမည့်စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေနိုင်စေရန်အလို့ငှာ ယခုလိုပြုပြင်ထားသော ''မှောင်ရိပ်ထဲက စကားထာ'' (Riddles in the Dark) အခန်းကို ထုတ်ဝေသူ Unwin ဆီသို့ပို့ခဲ့သည်။ သို့သော် နှစ်အတော်ကြာသည်အထိ ဘာမျှသတင်းစကားမကြားခဲ့ပေ။ အသစ်ထုတ်ဝေမည့် မူအသစ်အတွက် အကြမ်းလှိမ့်ထားသော စာမျက်နှာအရှည်ကို တော်ကီးန်ထံသို့ပို့ပေးခဲ့ရာ ၎င်းပို့ထားခဲ့သော စာသားများထည့်ထားခဲ့သည်ကို အံ့ဩဖွယ်တွေ့ခဲ့ရ၏။<ref>{{harvnb|Carpenter|1977|page=215}}</ref> ''လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်''၌ ''စကားထာဖွက်တမ်း''အား ပထမမူ၌ လက်စွပ်၏ဩဇာကိုမခံနိုင်ပဲ ဘီလ်ဘိုကိုယ်တိုင် လုပ်ကြံဖန်တီးထားသော လိမ်စဉ်တစ်ခုဟု ရှင်းပြထားသော်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲထားသောထုတ်ဝေခြင်းများတွင် အစစ်အမှန်အဖြစ်အပျက်သဘောများ ပါဝင်လေသည်။<ref name = "prologue">{{cite book|last=Tolkien |first=J. R. R. |authorlink=J. R. R. Tolkien |origyear=1954 |title=The Fellowship of the Ring |series=[[The Lord of the Rings]] |location= Boston: [[Houghton Mifflin]] | year=1987|isbn=978-0-395-08254-6 |chapter=Prologue|title-link=The Fellowship of the Ring }}</ref> ထိုပြုပြင်မူသည် ဒုတိယအကြိမ်ထုတ်ဝေခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၅၁၌ ယူကေ၊ ယူအက်စ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Tolkien|2003|pages=18–23}}</ref> နောက်ဆက်တွဲဇာတ်လမ်းအတွက် ဟော့ဘစ်၏ ယျေဘုယျသဘောကို ညှိရန်ကြိုးစားလျှက် ၁၉၆၀တွင် မူအသစ်ကို စတင်လုပ်ကိုင်သည်။ ဟော့ဘစ်စာရေးဟန်၏ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး သွက်သွက်လက်လက်များ ပျောက်ဆုံးပြီဟု သွယ်ဝိုက်ပြောဆိုသော ဝေဖန်သံညံလာသောအခါ အခန်း(၃)၏ မူအသစ်ပြုပြင်ခြင်းလက်လျှော့ခဲ့ပေသည်။<ref>{{harvnb|Rateliff|2007|pages=781, 811–12}}</ref> Ace Books မှ ''လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်''ကို မူပိုင်ခွင့်မရှိဘဲ အဖုံးပျော့ထုတ်ဝေခြင်းများရှိလာပြီးနောက် Houghton Mifflin နှင့် Ballantine Books တို့က တော်ကီးန်ကို ဟော့ဘစ်ပါ စာသားအသစ်ပြုလုပ်၍ အမေရိကန်မူပိုင်ခွင့်အသစ် ပြုလုပ်ရန်တောင်းဆိုခဲ့ရာ<ref>{{harvnb|Rateliff|2007|page=765}}</ref> ဤစာသားများသည် ၁၉၆၆ ထုတ် တတိယအကြိမ်ထုတ်ဝေခြင်းဖြစ်ခဲ့၏။ ဤအခွင့်အရေးကို လက်လွှတ်မခံဘဲ ''လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်''နှင့် ထိုစဉ်ကထုတ်ဝေခြင်းမရှိသေးသည့် Quenta Silmarillion မှ စကြဝဠာသဘောများကို ပို၍နီးကပ်စေမည့် ဇာတ်လမ်းပုံစံကို ညှိယူခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Tolkien|2003|page=218}}</ref> ဤအသေးစားပြုပြင်မှုများ၌ ဥပမာအားဖြင့် ပအကြိမ်၊ ဒုအကြိမ်မူများတွင် အက်လ်ဖ်များကို Gnomes ဟု စာမျင်နှာ (၆၃)တွင်ခေါဝေါ်သုံးစွဲခြင်း{{sfn|Tolkien|1937|p=63}}{{sfn|Tolkien|1951|p=63}}ကို တတိယအကြိမ်၌ "High Elves of the West, my kin" ဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။{{sfn|Tolkien|1966|p=62}} ယခင်က တော်ကီးန်သည် မျိုးရိုးမြင့်အက်လ်ဖ်များ (High Elves) ၏ ဒုတိယအနွယ် the Noldor or "Deep Elves" များနေရာ၌ ဂရိဘာသာ (''gnosis'' (knowledge)) မှဆင်းသက်သော gnome ကို ပညာရှိဆုံးအက်လ်ဖ်များအတွက် ကောင်းသည့်အမည်ဟု တွေးရင်းသုံးဆွဲခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ၁၆ရာစု ဆွစ်ပညာရှင် Paracelsus ဆီမှ ဆင်းသက်လာသော ဥယျာဉ်စောင့် လူပု (garden gnom) ဆိုသည့် ဝေါဟာရအသုံးများမှုကြောင့် ထိုစကားလုံးကို ပစ်ပယ်ခဲ့လေသည်။<ref>{{cite book |title= The History of Middle-earth: Vol 1 "The Book of Lost Tales 1"|last= Tolkien|first= Christopher |year=1983 |publisher=George Allen & Unwin |isbn=978-0-04-823238-0 |pages= 43–44}}</ref> "tomatoes"စကားလုံးကို "pickles" ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်သော်လည်း ၎င်းစာအုပ်ပါခေတ်နှင့်မကိုက်သည့် တချို့သောစကားလုံးများ clocks ၊ tobacco တို့ကို ဤအတိုင်းပင်သုံးဆွဲလေသည်။ ''လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်'' ဝတ္ထု၌ "''မယ်ရီ'' က နျူမန်နောရီးယန်(Númenóreans)များသည် ဆေးရွက်ကြီး(tobacco)ကို အနောက်အရပ်မှ ယူဆောင်လာကြသည်" ဟုရေးသားခဲ့သည်။ ====စာရေးသူကွယ်လွန်ပြီးမှ ထုတ်ဝေခြင်းမူများ==== စာရေးဆရာကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ''ဟော့ဘစ်''ကို စာသားများ၏ဖြစ်ပေါ်လာမှု၊ ပြင်ဆင်မှု၊ မှတ်ချက်ပြုမှုများနှင့် ထုတ်ဝေမှုနှစ်ကြိမ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ''မှတ်ချက်သွင်းရေးသားထုတ်ဝေသော ဟော့ဘစ်'' စာအုပ် (The Annotated Hobbit) ၌ Douglas Anderson က ဝတ္ထုပါစာသားများဘေးတစ်လျှောက် သရုပ်ဖော်ပုံများ၊ မှတ်ချက်သွင်းရေးသားချက်များနှင့်အတူ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇တွင် အပိုင်းနှစ်ပိုင်းဖြင့်ထုတ်ဝေသော ''ဟော့ဘစ်တို့သမိုင်းကြောင်း'' (The History of The Hobbit)ဘတွင် John D. Ratelif၏ အစောပိုင်း၊အလယ်ပိုင်း စာမူကြမ်းများကို အထောင်အပံ့ပေးထားပြီး ဘေးက တော်ကီးန်လက်ရာများကို မှတ်ချက်ပြုရေးသားမှုများပါဝင်သည်။ ====သရုပ်ဖော်ပုံနှင့် မျက်နှာဖုံးပုံစံ==== တော်ကီး၏ ပေးစာများ၊ ထုတ်ဝေသူမှတ်တမ်းများက စာအုပ်တစ်အုပ်လုံးတွင် သရုပ်ဖော်ပုံဆွဲရာ၌ ၎င်းမှာပါဝင်ခဲ့သည်။ [[File:Hobbit runes.png|alt=See caption.|thumb|"''ကာ့သ်''"ရှေးဟောင်းစာနှင့် တော်ကီးန်ကိုယ်တိုင်ခွဲဝေသတ်မှတ်ထားသော အင်္ဂလိပ်အက္ခရာတန်ဖိုးများ<ref>{{harvnb|Tolkien|2003|pages=378–379}}</ref> ထိုအရာများကို ဟော့ဘစ်စာအုပ်၏ မူရင်းသရုပ်ဖော်ပုံများနှင့် စာအုပ်ဒီဇိုင်းများအတွက် သုံးစွဲခဲ့သည်။]] တော်ကီးန်ဆိုပြုထားသော မြေပုံငါးပုံနှင့်ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးငြင်းခုံခဲ့ကြသည်။ ၎င်းက ''ဿရော်၏မြေပုံ'' (Thror's Map) ကို ရှေ့ဖုံးနှင့်တွဲလျှက်၊ လကြည့်စာ (moon letter- လအလင်းနှင့်မှ မြင်ရသောစာ) ကို နောက်ဖုံးနှင့်တွဲ၍ ထင်ထင်သာသာရှိစေရန် စာအုပ်ကို ထိုသို့ချုပ်စေချင်သည်။<ref name="Anderson 2003 page=22"/> နောက်ဆုံး၌ ကုန်ကျစရိတ်၊ မြေပုံ၏ အရိပ်ထင်မှုစသဖြင့် ထိုအခက်ခဲများကြောင့် ''ဿရော်မြေပုံ''၊''အရိုင်းနယ်မြေပုံ'' (Map of Wilderland) များကို စာအုပ်နောက်ပိုင်း၌သာ ချုပ်ခဲ့သည်။ အနက်ရောင်၊ အနီရောင်ဖြင့် မြေပုံနှစ်ခုလုံးကို ရိုက်နှိပ်ခဲ့၏။<ref>{{harvnb|Hammond|Anderson|1993|page=18}}</ref> နောက်ပိုင်း၌ အခက်ခဲတချို့ရှိသော်ငြားလည်း ထည့်ခဲ့သော ပုံများမှာ ''ဟော့ဘစ်တောင်ကုန်း: ဟော့ဘစ်တန် မှ ရေအိုင်ဖြတ်လမ်း''(The Hill: Hobbiton-across-the-Water) ၊ ''ထရိုးကောင်ကြီးများ'' (The Trolls) ၊ ''တောင်ကြားဖြတ်လမ်း'' (The Mountain Path) ၊ ''နှင်းမြူခိုးတောင်တန်းရိုးမကြီး အနောက်ဘက်မျက်နှာမူပုံ'' (The Misty Mountains looking West ) ၊ ''ဘီယောန်၏ အိမ်ခန်းမကျယ်'' (Beorn's Hall) ၊ ''အမှောင်လွှမ်းတောနက်'' (Mirkwood) ၊ ''အက်လ်ဖ်ဘုရင်၏ ဂိတ်တံခါးဝ'' (The Elvenking's Gate) ၊ ''ရေကန်မြို့'' (Lake Town) ၊ ''အထီးကျန်တောင် အရှေ့ဘက်တံခါးဝ'' (The Front Gate) ၊ ''ဘက်အန့်ဒ်က အခန်း'' (The Hall at Bag End) တို့ဖြစ်ကြသည်။ သရုပ်ဖော်ပုံတစ်ခုမှလွဲ၍ အားလုံးသည် စာမျက်နှာအပြည့်ဖြစ်ပြီး ''အမှောင်လွှမ်းတောနက်'' (Mirkwood) မှာ သီးသန့်ခွဲ၍ သရုပ်ဖော်မှုလိုအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Hammond|Anderson|1993|pages=10–11}}</ref> စာအုပ်ဖုံးသရုပ်ဖော်ပုံအားဆွဲပေးရန်တောင်းဆိုရာ တော်ကီးန်က အကြိမ်အတော်လေးဆွဲပြီးနောက် အရောင်လေးရောင်သုံးသည်။ ထုတ်ဝေသူက ကုန်ကျစရိတ်ကိုငဲ့သောအားဖြင့် နေမှ အနီရောင်ကိုဖြုတ်၍ အနက်၊အပြာ၊ အစိမ်းသုံးရောင်ကို အဖြူခံတွင်သုံးခဲ့သည်။<ref name=Hammond12-13>{{harvnb|Hammond|Anderson|1993|pages=12–13}}</ref> ကွဲပြားသောထုတ်ဝေခြင်းများကို မတူညီသောနည်းလမ်းများဖြင့် သရုပ်ဖော်ခဲ့၏။ တချို့မှာ မူရင်းပုံစံကို အနည်းနဲ့အများလိုက်နာကြပြီး အထူးသဖြင့် ဘာသာပြန်မူတချို့တွင် တစ်ခြားသော ပန်းချီဆရာများက မှုန်းချယ်ထားလေသည်။ ၁၉၄၂ ကလေးများစာအုပ်အသင်း (The Children's Book Club) ၏ မူတွင် နည်းလမ်းမကျစွာဖြင့် မြေပုံမပါဘဲ တစ်ခြားသောပုံများကို အဖြူအမဲဖြင့် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။<ref name="cbc">{{cite book | last=Tolkien | first=J. R. R. | title=The Hobbit | publisher=The Children's Book Club | location=London | year=1942}}</ref> ==စာပေအမျိုးအစား== အစားအသောက်တိုတိုထွာထွာမက်မော၍ လူ့ကျင့်ဝတ်အရ မပြတ်မသားဖြစ်နေရှာသော ဘီလ်ဘို၊ ထိုကဲ့သို့သောဇာတ်ကောင်များကို ကလေးများက စာနာ နားလည်ပေးနိုင်သည်။ ထိုသို့ဇာတ်ကောင်မျိုးကို ဟော့ဘစ်က ယူငင်သုံးစွဲထား၏။ နောက်ထပ်အနေဖြင့် ဇာတ်လမ်းကိုသိသောကြားလူ (omniscient narrator) တစ်ဦးက ပြန်လည်ပြောပြသည့် "ဇာတ်ကြောင်းပြန် နမူနာပုံစံ" (narrative models) မျိုး ကလေးစာပေတွင်ရှိ၏။ ထိုပုံစံမှ ဇာတ်လမ်းအချိတ်ဆက်သဘောကို ဟော့ဘစ်ဝတ္ထုက ယူငင်သုံးစွဲထားသည်။ ဝတ္ထုပါစာသားများမှာ ''ဇာတ်လမ်းပါအချိန်'' နှင့် ''ဇာတ်လမ်း၏တိုးတက်လာမှု'' ကြားရှိ ဆက်နွယ်မှုကို အလေးပေးရေးသားသည်။ ထိုစာသားများကပင် ဝတ္ထုထဲကနယ်မြေဒေသ၏ "လုံခြုံနွေးထွေးခြင်း"အား "အန္တရာယ်ရယ်ရှိခြင်း"နှင့် သိသိသာသာကွဲပြားသွားစေသည်။ ''ဘစ်လ်ဒ်ဒွန်းရိုမားန်''(Bildungsroman) ဟုခေါ်သော ကလေးပညာပေးစာပေအမျိုးအစားပုံစံ "အိမ်-စွန့်စား-အိမ်" (home-away-home) ဟူသည့် ဇာတ်ကွက်အတိုင်း<ref>{{cite book |title=Exploring Children's Literature: Teaching the Language and Reading of Fiction|last=Gamble |first=Nikki |author2=Yates, Sally |year=2002 |publisher=Sage |url= |isbn= 978-0-7619-4046-3 |page=43 }}</ref> လုံခြုံခြင်း၊ အန္တရာယ်ရှိခြင်း နှစ်ခုစလုံးမှာ ကလေးများအတွက်ရည်ရွယ်ထားသော အဓိကအချက်များပင်ဖြစ်သည်။<ref name="Poveda">{{cite journal |last= Poveda |first=Jaume Albero |year=2003–2004 |title=Narrative Models in Tolkien's Stories of Middle-earth |journal=Journal of English Studies |volume=4 |pages=7–22 |url=http://dialnet.unirioja.es/servlet/fichero_articulo?codigo=1975822&orden=74928 |format=PDF |accessdate=9 July 2008 }}</ref> စာဖတ်သူကိုတိုက်ရိုက်ရည်ညွှန်းသည့် ဇာတ်ကြောင်းပြန်ပြောသည့် သွင်ပြင်ကို တော်ကီးန်က မနှစ်သက်ပါဟု နောက်ပိုင်းတွင်အခိုင်အမာဆိုခဲ့သော်လည်း <ref>{{harvnb|Carpenter|1977|page=193}}</ref> ထိုနောက်ခံဇာတ်ကြောင်းပြန်ဆိုသည့် အသံ(ပုံစံ)ကပင် ဝတ္ထု၏ကြီးကြယ်သည့်အောင်မြင်မှုဖြစ်သွားစေသည်။<ref>{{harvnb|Rateliff |2007|p=64}}</ref> အက်မာ အို ဆူလစ်ဗန် (Emer O'Sullivan) က သူမ၏ ကလေးစာပေနှိုင်းယှဉ်မှုတွင် ဤသို့မှတ်ချက်ပြုထားသည်။ " ဂျော့စတိန်းဂါးဒါ (Jostein Gaarder) ၏ ဆိုဖီကမ္ဘာ (Sophie's World - ၁၉၉၁) ၊ ဂျေကေရိုးလင်း၏ [[ဟယ်ရီပေါ်တာ]]ဇာတ်လမ်းတွဲများနှင့်တကွ ခေတ်ရေစီးကြောင်းစာပေထဲသို့ လက်ခံထားသော အနည်းငယ်သာရှိသည့်ကလေးစာပေများထဲက တစ်ခုကား "ဟော့ဘစ်''ဖြစ်သည်။ "<ref>{{cite book |title=Comparative Children's Literature |url=https://archive.org/details/comparativechild00osul |last=O'Sullivan |first=Emer |year=2005 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-30551-8 |page=[https://archive.org/details/comparativechild00osul/page/n29 20] }}</ref> တော်ကီးန်က ဟော့ဘစ်ကို မိရိုးဖလာပုံပြင်အဖြစ်ရည်မှန်းပြီး ကလေးများကိုရည်ညွှန်းသည့် ရေးဟန်ဖြင့် ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Carpenter|1981|page=159}}</ref> သို့သော် နောက်တွင် ၎င်းက ဤစာအုပ်မှာ ကလေးများအတွက်သီးသန့်ရေးခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ [[ဒဏ္ဍာရီ]]၊ ရာဇဝင်ကိုစိတ်ဝင်စားမှုမှ ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/waroffantasyworl0000samm|title=War of the Fantasy Worlds: C.S. Lewis and J. R. R. Tolkien on Art and Imagination |first=Martha C. |last=Sammons |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2010 |isbn=978-0-313-36282-8 |page=[https://archive.org/details/waroffantasyworl0000samm/page/6 6]}}</ref> စာအုပ်ကို မူလဝေဖန်သုံးသပ်မှုများကလည်း မိရိုးဖလာပုံပြင်အဖြစ်သတ်မှတ်ရည်ညွှန်းကြသည်။ သို့ရာတွင် 'The Oxford Companion to Fairy Tales' ထဲ၌ ရေးသားသော Jack Zipes က ဘီလ်ဘိုသည် မိရိုးဖလာပုံပြင်ဇာတ်ကောင်မျိုးနှင့် အံမဝင်ပါဟုပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="zipes">{{cite book|title=The Oxford Companion to Fairy Tales |last=Zipes |first=Jack |authorlink=Jack Zipes |year=2000 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-860115-9 |page=[https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000zipe/page/525 525] |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000zipe/page/525 }}</ref> ဤစာအုပ်(ဝတ္ထု)ကို စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထု (fantasy novel) ဟုသာ မကြာခဏဆိုသလိုခေါ်ဆို၍ ဈေးကွက်တွင်ရောင်းချကြသည်။ တော်ကီးန်းအား လွှမ်းမိုးနိုင်၍ စိတ်ကူးယဉ်အခြေခံ အကြောင်းခြင်းရာများပါဝင်သော စာအုပ်နှစ်အုပ်မှာ ဂျေ အမ် ဘဲရီး (J. M. Barrie) ၏ ''ပီတာပန်နှင့် ဝမ်ဒီ'' (Peter Pan and Wendy) ၊ ဂျော့ မက်ခ်ဒေါ်နယ် (George MacDonald) ၏ ''မင်းသမီးလေးနှင့် ဂေါ်ဘလင်'' (The Princess and the Goblin) တို့ဖြစ်၍ ဟော့ဘစ်ကိုလည်း ကလေးစာပေအဖြစ်ပင် မူလကတည်းကခွဲခြားသတ်မှတ်ထား၏။<ref>{{cite book|url= |page=173 et seq |title=Children's Literature |first=Peter |last=Hunt |first2=Tristram |last2=Hunt |publisher=John Wiley & Sons |year=2000 |isbn=978-0-631-21141-9}}</ref><ref>{{cite book|title=Klassiker der Kinder- und Jugendliteratur [The Classics of Children's and Juvenile Literature]|first=Bettina |last=Kümmerling-Meibauer |language=German |publisher=Metzler |year=1999 |isbn=978-3-476-01235-7 |pages=1078–1079 |volume=2 volumes set}}</ref> ထိုစာပေအမျိုးအစားနှစ်ခုမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ချိတ်ဆက်နေပါသည်။ သို့အတွက်ကြောင့် high fantasy ဟုခေါ်တွင်သော ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် စိတ်ကူးယဉ်စာပေ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များတွင် စာရေးဆရာ L. Frank Baum နှင့် Lloyd Alexander ကဲ့သို့သော ကလေးစာပေစာအုပ်များပါဝင်သလို အရွယ်ရောက်သူများအတွက် စာပေဟု ယူဆကြသော Jonathan Swift ၊ Gene Wolfe တို့၏ လက်ရာများလည်းပါဝင်သည်။ ဟော့ဘစ်ကို နှစ်ဆယ်ရာစု၏ ကလေးများအတွက်ရေးသားသော စိတ်ကူးယဉ်စာပေ၏ ရေပန်းအစားဆုံးဝတ္ထုဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/essentialguideto00silv|url-access=registration|title=The Essential Guide to Children's Books and Their Creators |first=Anita |last=Silvey |publisher=Houghton Mifflin |year=2002 |isbn=978-0-618-19082-9 |page=[https://archive.org/details/essentialguideto00silv/page/448 448]}}</ref> ဆူလစ်ဗန်က ဟော့ဘစ်သည် high fantasy စာပေ တိုးတက်မှု၏ အရေးပါသောအဆင့်ဟု ချီးကျူးခဲ့လေသည်။ {{sfn|Sullivan|1996|p=309-310}} ==ရေးဟန်== တော်ကီးန်၏ စကားပြေအရေးအသားမှာ ရိုးစင်း၍ လွယ်ကူသည်။ ၎င်းစိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာ၏ဖြစ်တည်မှုနှင့် အသေစိတ်များကို လက်တွေ့ကျသည့်နည်းလမ်းဖြင့် ဖော်ပြသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း အကြောင်းရာအသစ်၊ ထူးထူးခြားခြားဇာတ်ကွက်များကို အမှတ်မထင်ပုံစံဖြင့် မိတ်ဆက်ပေးသည်။ ဤသို့လက်တွေ့ကျကျစာရေးဟန်သည် စာဖတ်သူများအား စိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာ၏ အရှိတရားကိုယုံကြည်စေရန် မြှောက်ပင့်တိုက်တွန်းသည်ထက် စာဖတ်သူများကို ထိုစိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာထဲသို့ သွတ်သွင်းပေးလိုက်သည်။ ဤစာရေးဟန်များကို Richard Adams ၏ Watership Down နှင့် Peter Beagle ၏ The Last Unicorn စာအုပ်များတွင်လည်းတွေ့နိုင်သည်။<ref>{{cite book |title=Other Worlds |url=https://archive.org/details/otherworldsfanta0000timm |last=Timmerman |first=John |year=1983 |publisher=Popular Press |isbn=978-0-87972-241-8 |page=[https://archive.org/details/otherworldsfanta0000timm/page/52 52] }}</ref> ဟော့ဘစ်ကို ရှင်းလင်းလွယ်ကူသော ဘာသာစကားတည်ဆောက်ပုံမျိုးဖြင့်ရေးသော်လည်း ဇာတ်ကောင်တစ်ကောင်ခြင်းစီ၏ လေသံမှာ သူ့နည်းသူ့ဟန်ဖြင့်ဖြစ်လေသည်။ ဇာတ်လမ်းကို စကားချပ်လေးများဖြင့် ဝင်ဝင်လာတတ်ပြီး ရံခါ၌ ဇာတ်အသွားအလာကို နှောက်ယှက်တတ်သော နောက်ခံပြောပြနေသူတွင် သူ့ကိုယ်ပိုင်ဟန်စကားအသုံးမျိုးပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ထိုစကားများသည် ဇာတ်ကောင်များ၏ ဝထ္ထုထဲတွင်သုံးနေသောစကားများနှင့် မတူဘဲကွဲပြားနေသည်။<ref>{{cite book|title=Book Notes: "The Hobbit" |last=Pienciak |first=Anne |year=1986 |publisher=Barron's Educational Series |isbn=978-0-8120-3523-0 |pages=[https://archive.org/details/jrrtolkienshobbi0000pien/page/36 36–39] |url=https://archive.org/details/jrrtolkienshobbi0000pien/page/36 }}</ref> ဇာတ်လမ်း၏ အခြေခံပုံစံမှာ စွန့်စားရှာဖွေခရီးစဉ်(quest)မျိုးပင် ဖြစ်၏။<ref>{{cite book|last=Auden |first=W. H. |authorlink=W. H. Auden |editor=Rose A. Zimbardo and Neil D. Isaacs |title=Understanding the Lord of the Rings: The Best of Tolkien Criticism |year=2004 |publisher=Houghton Mifflin |isbn=978-0-618-42251-7 |pages=[https://archive.org/details/isbn_9780618422517/page/31 31–51] |chapter=The Quest Hero |url=https://archive.org/details/isbn_9780618422517/page/31 }}</ref> ထိုအကြောင်းကို အပိုင်းလိုက် တင်ဆက်ထားသည်။ အရှေ့တခွင် အရိုင်းနယ်မြေ (Wilderland) တစ်လျှောက်၌ တွေ့ခဲ့ရသော သီးသန့်ဇာတ်ကောင်တစ်မျိုးဆီကို အခန်းတစ်ခန်း စီ၌ မိတ်ဆက်သည်။ စာအုပ်၏ အများစုသောအခန်းများမှာ ဤသို့ပင်ဖြစ်သည်။ တွေ့ရသော ထိုဇာတ်ကောင်များမှာ ဇာတ်လိုက်ဖြစ်သူကို ခင်မင်ကူညီသည်လည်းရှိသလို ခြိမ်းချောက်အန္တရာယ်ပေးသည်လည်းရှိ၏။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ယေဘုယျစာရေးဟန်ကား ပေါ့ပေါ့ပါးပါး သွက်သွက်လက်လက်ဖြစ်ပြီး သီချင်းများနှင့် ရယ်စရာဟာသများကို စာအုပ်အနှံထည့်ထားလေသည်။ ဥပမာ ထိုပေါ့ပါးသောရေးဟန်ကိုထိန်းထားသည့်အချိန်မှာ သော်ရင်နှင့် အဖွဲ့ကို ဂေါ်ဘလင်များက အောက်ဘက်နယ်မြေထဲသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားစဉ် ဂေါ်ဘလင်များဆိုသောသီချင်းတစ်ပုဒ်ကား : {{quote box|width=30em|align=right|quote=Clap! snap! the black crack!</br> Grip, grab! Pinch, nab!</br> And down down to Goblin-town</br> You go, my lad!}} {{quote box|width=30em|align=right|quote=ဖြန်း! ဖျတ်! မဲမှောင်အနက် ခလွပ်!</br> ဗြစ် ခွပ်! ညစ် ညှပ်!</br> အောက် အောက် ဂေါ်ဘလင်မြို့တော် ဟိုးဘက်အောက်</br> မင်းတို့ သွားကွဲ့ ဟိုဘက်အောက်! </br> (သင့်သလိုဘာသာပြန်ထားခြင်း)}} ဤမြည်သံဆွဲသီဆိုခြင်းများသည် အန္တရာယ်မြင်းကွင်းကို ဟာသဖြင့် ရောယှက်စေ၍ သက်သာစေသည်။ တော်ကီးန်သည် ပူပန်ဖွယ်အခြင်းရာနှင်ဟာသကို မျှမျှတတသုံးစွဲနိုင်သည်။ သာဓကများကို ထရိုးကောင်ထွားကြီးများ၏ ပေါချာချာနိုင်ခြင်း၊ စကားကို ကာရံလိုလိုပုံစံဖြင့် ထူခြားသောလေယူလေသိမ်းဖြင့်ပြောဆိုခြင်းမျိုး (ကော့ခ်နီများအတိုင်း -Cockney{{efn|လန်ဒန်အရှေ့စွန်ပိုင်းနေသောသူများ၊ ကြားနေကြအင်္ဂလိပ်လေသံမျိုးဟုတ်ဘဲ တမူထူးခြားသောလေယူလေသိမ်းနှင့် စကားပြောတတ်သော လန်ဒန်အရှေ့ခြမ်းသားများ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Cockney#Cockney_speech</ref>}}) နှင့် သော်ရင်တို့ကို ဖမ်းဆီးသူအက်လ်ဖ်များ အရက်သောက်မူးနေသည့်အခန်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ <ref>{{cite book|last = Helms | first = Randel|title = Myth, Magic and Meaning in Tolkien's World. | publisher = Granada | year = 1976 | location = |p=45-55 |isbn = 978-0-415-92150-3|ref=harv}}</ref> ထူးဆန်းသည့် နယ်မြေများသို့ထွက်သည့်ခရီးစဉ်ကို ပြောပြသည့် ယေဘုယျပုံစံမှာ သွက်လက်ကာ ဤပုံစံသည် တော်ကီးန်အပေါ် စာပေအရ ဩဇာညောင်းခဲ့သော ဝီလီယန် မောရစ် (William Morris) ၏ ''အိုင်စလန်သားများ နေ့စဉ်ဖြစ်ပျက်မှတ်တမ်း''ကို ယူငင်ထားခြင်းဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်ပေ၏။<ref>{{cite journal | last =Amison | first =Anne | date =July 2006 | title =An unexpected Guest. influence of William Morris on J. R. R. Tolkien's works | journal =Mythlore | issue =95/96 | url =http://dc.swosu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1293&context=mythlore|accessdate=3 December 2017 }}</ref> ==ဆန်းစစ်ဝေဖန် လေ့လာခြင်း== ===အဓိကအကြောင်းအရာများ=== ဤဇာတ်လမ်းအဖို့ အဓိကဇာတ်ဆောင် ဘီလ်ဘို ဘက်ဂင်၏ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာမှု၊ ရင့်ကျက်လာမှုတို့က အဓိကပင်ဖြစ်သည်။ ပြင်ပကမ္ဘာ၌ ရှင်းလင်းသည့်အမြင်၊ ခိုင်မာသောယုံကြည်မှုရရှိလာသောဘီလ်ဘို၏ ဤခရီးစဉ်စွန့်စားမှုသည် ရိုးရာစွန့်စားဇာတ်လမ်းအဖွဲ့ (traditional quest) မျိုးထက် ဘစ်လ်ဒ်ဂွန်းရိုမားန် (စာပေပုံစံတစ်မျိုး) နှင့် ပိုနီးကပ်သည်။<ref>{{Harvnb|Grenby|2008|p=98}}</ref>စာရေးဆရာ၏ ဒွာ့ဗ်လူပုများအဖမ်းခံရခြင်းဖြစ်စဉ်အပေါ် ဘီလ်ဘို၏ တိုးတက်လာမှုကို ကွဲကွဲပြားပြားဖော်ပြထားခြင်းနှင့်တကွ တဖြည်းဖြည်း ရင့်ကျက်စွမ်းဆောင်လာနိုင်ခြင်းများသည် ဆွစ်စိတ်ပညာရှင် ယွန်းငီးယန် (Jungian) ၏ ''သီးခြားတစ်ဦးခြင်းထင်ပေါ်မှု'' အယူအဆ (individuation) ကို ရောင်ပြန်ထင်ဟပ်စေသည်။<ref name="Matthews">{{cite book| author=Matthews, Dorothy | chapter=The Psychological Journey of Bilbo Baggins | title=A Tolkien Compass | pages=[https://archive.org/details/tolkiencompass00lobd/page/27 27–40] | publisher=Open Court Publishing | isbn=978-0-87548-303-0 | year=1975 | url=https://archive.org/details/tolkiencompass00lobd/page/27 }}</ref> ထို့ကြောင့်ပင် အစောပိုင်း၌ ဘီလ်ဘိုအပေါ် ဂန်ဒက်ဖ်၏ ထိန်းကျောင်းသူအဖြစ် ဩဇာသက်ရောက်ရှိပေလင့်ကစား တဖြည်းဖြည်းခြင်း အဖွဲ့အပေါ်ဦးဆောင်မှု ပခုံးပြောင်းယူသွားသည်မှာ ဘီလ်ဘိုပင်ဖြစ်၍ ထိုအချက်ကို ဒွာ့ဗ်လူပုများကလည်း အသာတကြည်လက်ခံကြသည်။<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/jrrtolkienmythmo0000purt|pages=[https://archive.org/details/jrrtolkienmythmo0000purt/page/67 67]–68 |title=J. R. R. Tolkien: Myth, Morality, and Religion |first=Richard L. |last=Purtill |authorlink=Richard Purtill |publisher=Ignatius Press |year=2003 |isbn=978-0-89870-948-3}}</ref> မြေအောက်ကမ္ဘာနှင့် ထိုအထဲမှ သူရဲကောင်းကား အံ့ဖွယ်ပစ္စည်းတစ်ခု (ဤနေရာ၌ လက်စွပ်နှင့် အက်လ်ဖ်များ၏ ဓား) အကူအညီဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာကာ ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း အကျိုးရှိစေ၏။ ဤအခြင်းအရာများသည် ဂျိုးဇက် ကမ့်ဘဲလ် (Joseph Campbell) ဖော်ပြထားသလို "(ဇာတ်လမ်းပါဖော်ပြထားသော) ဘဝအစနှင့် အရွယ်ရောက်လာသောကောင်လေးတစ်ဦး" နှင့်စပ်လျဉ်းသော ဒဏ္ဍာရီလာရေးစဉ်ပုံစံ (mythic archetype) နှင့်အံဝင်သည်ဟု သုံးသပ်နိုင်သည်။<ref name="randel">{{cite book|last=Helms|first=Randel|title=Myth, Magic and Meaning in Tolkien's World|year=1976|publisher=Granada|pages=[https://archive.org/details/whendreamscametr00jack/page/45 45–55]|isbn=978-0-415-92150-3|url=https://archive.org/details/whendreamscametr00jack/page/45}}</ref> Ancrene Wisse (၁၃ရာစု အမျိုးသမီးဘာသာရေးသူတော်စဉ်များအတွက်ရေးသော လမ်းညွှန်) ဆီမှ ဆင်းသက်လာသော တရားမျှတသောခေါင်းဆောင် (just kingship) နှင့် အကျင့်မမှန်ဖောက်လွဲသောခေါင်းဆောင် (sinful kingship) ကြားရှိ အယူအဆများအား ဘီလ်ဘို၏ အခြားသူများအပေါ်အသာစီးရ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြသည်။ ထိုသို့ ဘီလ်ဘို၏ ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုကို ဘိုးဝု(ဖ်)နှင့်ပတ်သက်သော ခရစ်ယာန်ယုံကြည်နားလည်ခြင်းနှင့်လည်း နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ကြလေသည်။<ref>{{harvnb|Chance|2001|pages=53–56}}</ref> လောဘတရား၊ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်မှုတို့အပေါ် အနိုင်ယူခြင်းသည် ဤဇာတ်လမ်း၏ ကိုယ်ကျင့်တရားသင်ခန်းစာများ ဖြစ်ပေသည်။<ref>{{Harvnb|Grenby|2008|p=162}}</ref> လောဘ၊ များစွာသော အခန်းများတွင် ဇာတ်ကောင်တစ်ကောင် (သို့) ဇာတ်ကောင်များသည် ရိုးရှင်းစွာဖြစ်လာသော အစားအသောက်မက်မောစိတ်များ (ဤနေရာ၌ ထရိုးကောင်ကြီးများက ဒွာ့ဗ်လူပုများကိုစားမိသည်ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် ဒွာ့ဗ်လူပုများက သစ်တောနေအက်လ်ဖ်တို့၏ စားဖွယ်ရာကို စားမိခဲ့ကြသည်ဖြစ်စေ)၊ လှပအဖိုးတန် ရွှေငွေ ကျောက်သံများအပေါ်မက်မောစိတ်များကဲ့သို့ လောဘတရားသည် ဝတ္ထုတွင် ထပ်ခါထပ်ခါပြသော အဓိကအကြောင်းအရာဖြစ်သော်လည်းပဲ<ref>{{cite book|title=Confronting Tyranny: Ancient Lessons for Global Politics |editor-first=Toivo |editor-last=Koivukoski |editor2-first=David |editor2-last=Tabachnick |pages=[https://archive.org/details/confrontingtyran0000unse/page/217 217–218] |publisher=Rowman & Littlefield |year=2005 |isbn=978-0-7425-4400-0 |chapter=The Folly of the Wise |first=Thomas |last=Smith |url=https://archive.org/details/confrontingtyran0000unse/page/217 }}</ref> သော်ရင်အား ထိုလောဘဖြစ်စေရန် လွှမ်းမိုးညှို့ဆောင်နိုင်သည်မှာ အာကန်စတုံး (Arkenstone) ၊ ထိုကျောက်တုံးကဖြစ်စေသော မကောင်းစိတ်များ "ငမ်းငမ်းတက်လိုချင်လောဘ" နှင့် "အကုသိုလ်စိတ်" တို့သည်ဝတ္ထု၏ရှေ့တန်းသို့ရောက်လာကာ ဇာတ်လမ်း၏ အခရာဖြစ်လာသည်။ ဒွာ့ဗ်တို့၏ မျိုးမွေခံ ထိုရှေးဟောင်းကျောက်တုံးကို ဘီလ်ဘိုကခိုးယူ၍ သော်ရင်ကို စစ်မတိုက်စေရန် လျှော်ကြေးသဘောမျိုးဖြင့် ပြန်ရွေးစေရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် သော်ရင်သည် ယခင်တုန်းက ၎င်းပေးခဲ့ဖူးသော ကတိကဝတ်များ၊ "ကူညီရန်အသင့်ပါဗျာ" ဟုဆိုခဲ့သည်များကို လျစ်လျူရှုခဲ့ပြီး အမှတ်မထင် ဘီလ်ဘိုကို သစ္စာဖောက်အဖြစ်သတ်မှတ်ရန်ရှာလေတော့သည်။<ref>{{cite book |last=Clark |first=George |author2=Timmons, Daniel |title=J. R. R. Tolkien and His Literary Resonances: Views of Middle-earth |publisher=Greenwood Publishing Group |pages=[https://archive.org/details/jrrtolkienhislit0000unse/page/85 85]–86 |isbn=978-0-313-30845-1 | url=https://archive.org/details/jrrtolkienhislit0000unse|year=2000}}</ref> အဆုံးတွင် ဘီလ်ဘိုက တစ်ကယ့်ချို့တဲ့လိုအပ်သူများကိုကူညီရန် ထိုကျောက်တုံးနှင့် ၎င်းဝေစုအများစုကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ Silmarillion ဇာတ်လမ်းတွင်လည်း လိုချင်သူကို ဖျက်ဆီးတတ်သောလောဘတရားကို ဖြစ်စေသည့် ရတနာ၏ဆိုလိုရင်းသဘောကို စူးစမ်းတင်ပြထားသေးသည်။ တော်ကီးန်ဖန်တီးထားသော ဝေါဟာရရင်းမြစ်များတွင် အာကန်စတုံး (Arkenstone) နှင့် လင်းလက်ရတနာ (Silmaril) တို့ကြားဆက်နွယ်မှုရှိသည်။<ref>{{harvnb|Rateliff|2007|pages=603–609}}</ref> သဘာဝလွန်စွမ်းအားတစ်ရပ်က လောကသုံးပါးကို လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ခြင်းဝါဒ (animism) ၏ အခြင်းအရာများကို ဟော့ဘစ်တွင်ထည့်သွင်းယူထားလေသည်။ မနုဿဗေဒ(anthropology) နှင့် ကလေးတစ်ယောက် (ဇီဝ၊ ကာယ၊ စိတ္တ၊ ဝေဒနာ) ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း၏ အယူအဆတွင် အထက်ဖော်ပြပါ စွမ်းအား၏ လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နေခြင်းဆိုသည်ကား အပင်၊ တိရစ္ဆာန်၊ သက်မဲ့ဝတ္ထုများ၊ မုန်တိုင်းကဲ့သို့သော သဘာဝဖြစ်စဉ်များတွင် လူကဲ့သို့ ဉာဏ်ရည်မျိုးရှိသည်ဟူသော စိတ်ကူးအယူအဆဖြစ်၏။ John D. Rateliffက ''ဟော့ဘစ်သမိုင်းကြောင်း'' (The History of the Hobbit) တွင် ဤအချက်ကို ဒေါက်တာ ဒူးလစ်တဲလ် (Doctor Dolittle{{efn|စာရေးဆရာHugh Lofting ဖန်တီးထားသော ကလေးများစာအုပ်အတွဲထဲက ဇာတ်ကောင်<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Doctor_Dolittle</ref>}}) ၏အာဘော်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကာ တိရစ္ဆာန်များနှင့် အမြောက်အမြားစကားပြောဆိုခြင်းကို ရည်ညွှန်းပါသည်။ ထိုစကားပြောသော သတ္တဝါများတွင် လူကဲ့သို့အဆင်းရှိသော အက်လ်ဖ်များနှင့် ဂေါ်ဘလင်များ၊ ကျီးကန်းများ (ravens) ၊ မြေလူးငှက် (thrush) ၊ ပင့်ကူကြီးများနှင့် နဂါးကြီးစမောက်ဂ်တို့ပါဝင်လေသည်။ Patrick Curry ၏ မှတ်ချက်တွင် ''သဘာဝလွန်စွမ်းအားချုပ်ကိုင်ခြင်းဝါဒ'' ကို တော်ကီးန်၏ အခြားသောလက်ရာများတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပြီး ဟော့ဘစ်ဝတ္ထုထဲ၌ သက်မဲ့ မှ သက်ရှိသို့ ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အရွေ့တစ်ခုအဖြစ် "''တောင်တန်း၏အမြစ်ကြောကြီးများ''"(roots of mountains) နှင့် "''သစ်ပင်ခြေထောက်များ''"(feet of trees) စသည့် အသုံးအနှုန်းများကို ဖော်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="curry">{{cite book | last = Curry | first = Patrick | year = 2004 |title =Defending Middle-earth: Tolkien: Myth and Modernity | publisher=Mariner Books | isbn=978-0-618-47885-9| page =[https://archive.org/details/defendingmiddlee0000curr_v1g5/page/98 98] |url=https://archive.org/details/defendingmiddlee0000curr_v1g5}}</ref> ထို''သဘာဝလွန်စွမ်းအားချုပ်ကိုင်ခြင်းရှိသည့် ကမ္ဘာဦးခေတ်ကိုးကွယ်မှုစိတ်ကူးစိတ်သန်းသည် လူသားများ၏ဘာသာစကားများ၊ ယုံတမ်းဒဏ္ဍာရီများပေါ်ထွန်းလာမှုနှင့် နီးကပ်ဆက်စပ်နေသည်ဟု မြင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ "သစ်ပင်နှင့် ကြယ်များအကြောင်းပြောသော ကမ္ဘာဦးလူများသည် အရာရာကို မတူကွဲပြားစွာဖြင့်မြင်ခဲ့ကြမည်။ ၎င်းတို့အဖို့ ဖန်ဆင်းခြင်းဆို​သည်ကား ဒဏ္ဍာရီများဖြင့်ရက်လုပ်၍ နတ်များဖြင့်တန်ဆာဆင်ထားပေမည်။" <ref>{{cite book| title = The Inklings: C. S. Lewis, J. R. R. Tolkien, Charles Williams and Their Friends | last = Carpenter | first = Humphrey | year = 1979 | isbn = 978-0-395-27628-0 | page = [https://archive.org/details/inklingscslewisj00carp/page/43 43] | publisher = Houghton Mifflin | location = Boston | url = https://archive.org/details/inklingscslewisj00carp/page/43 }}</ref> ===ဇာတ်လမ်းကို အနက်ဖော်ထုတ်ခြင်း=== ဇာတ်ကြောင်း၊ အချိန်၊နေရာ၊ဖြစ်ပျက်များ စီစဉ်ခြင်းမှာကဲ့သို့ ဇာတ်ကောင်များနှင့် ပြန်လှန်ချိတ်ဆက်မှုများ ဖွဲ့စည်းရာတွင်ပါရှိစေရန် စာပေရေးရာသီအိုရီအယူအဆများကို တော်ကီးန်က ယူဆောင်အသုံးချသည်။ ၎င်းက ရှေးဟောင်းကမ္ဘာကို စူးစမ်းသော ခေတ်သစ် ခေတ်နောက်ပြန်သမား (modern anachronism) အဖြစ် ဘီလ်ဘိုကို မှုန်းချယ်သည်။ ဘီလ်ဘိုသည် ဤခေတ်ဟောင်းကမ္ဘာအတွင်း၌ ညှိနှိုင်းတတ်သော၊ ချိတ်ဆက်တုံ့ပြန်နိုင်သောသဘောရှိ၏။ အကြောင်းသည်ကား ကမ္ဘာနှစ်ခုကြား ဆက်ယှက်မှုကိုဖြစ်စေသည်မှာ ဘာသာစကားနှင့် ရိုးရာစဉ်ဆက်သဘောများဖြစ်၏။ ဥပမာ - ဂိုလမ်ပြောသော [[စကားထာ]]များကို ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင်ရင်းမြစ်မှယူငင်၍ ဘီလ်ဘို၏ စကားထာကား ခေတ်ပေါ် ကလေးကဗျာစာအုပ်များမှ ဖြစ်သည်။ နှစ်ဦးစလုံးအဖို့ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော စကားထာကစားခြင်းသည် စကားထာပါအ​ကြောင်းရာများထက် ထိုနှစ်ဦးအားပို၍ ချိတ်ဆက်တုံ့ပြန်ဆက်ဆံစေနိုင်သည်။ (ပို၍ ဇာတ်ကိုကြွစေသည်) ဇာတ်ကောင်တစ်ကောင်ချင်းစီ၏ ဘာသာစကားဟန်၊ လေသံ၊ စိတ်တိမ်းညွတ်မှုနယ်ပယ်များ၏ အပေါ်ယံသဘောကွာခြားသော စိတ်ကူးသည် ခေတ်သစ်၊ ခေတ်ဟောင်းကမ္ဘာနှစ်ခုကြား က နက်နဲသည့်ကျစ်လျစ်စုစည်းမှုကို နားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ ဤသည်လည်း ဝတ္ထု၌ ထပ်တလဲလဲဖော်ပြသော အကြောင်းအရာတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။<ref name="Shippey_Author">{{cite book|last=Shippey |first=Tom|authorlink=Tom Shippey|title=J. R. R. Tolkien: Author of the Century |publisher= HarperCollins |year= 2001 |isbn=978-0-261-10401-3 | page=41 |title-link=J. R. R. Tolkien: Author of the Century}}</ref> နဂါးကြီးစမောက်ဂ်သည် ဇာတ်၏အဓိကလူဆိုးဖြစ်ပြီး စမောက်ပါဝင်သောဇာတ်ကွက်များသည် ဘိုးဝု(ဖ်)ထဲ၌ပါသော နဂါးကြီးအား ထင်ဟပ်စေပြန်သည်။ တော်ကီးန်က ၎င်းကိုယ်တိုင် ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ်ကဗျာနှင့်ပတ်သက်၍ ပျိုးထောင်ထားသော နည်းသစ်စာပေသီအိုရီတချို့အားသုံး၍ ဤဇာတ်ကွက်တွင် နဂါးကြီးအား ရက်စက်တတ်သော အသိဉာဏ်ရှိသူအဖြစ်ဖော်ကျူးပြသထားသည်။<ref name="Steele"/> စိန့်ဂျော့ဒဏ္ဍာရီလာပုံပြင် (Saint George and the Dragon) ကဲ့သို့သော အလယ်ခေတ်နှောင်းပိုင်း၌ နဂါးအား ပုံပြယုတ် (သို့) ရူပကသဘောတင်စားရေးဖွဲ့တတ်သောဓလေ့ထက်စာလျှင် တော်ကီးန်က ဤသို့တန်ဆာအမွန်းအမံနှင့် ဖွဲ့ဆိုခြင်းကို ပို၍နှစ်သက်သည်။<ref>{{harvnb|Rateliff|2007|page=534}}</ref> ဂျွန်မစ်လ်တန်(John Milton) ၏ နိဗ္ဗာန်ဘုံပျောက်ဆုံးခြင်း(Paradise Lost) ကဗျာရှည်ကြီး၌ "မီးကိုအန်ထုတ် မီးခီုးငွေ့များလိမ့်တက်လာ" (Belched fire and rolling smoke) စသည့် သုံးနှုံးခြင်းများနှင့်တကွ ပန်ဒန်းမောန်နီယံ (Pandæmonium) အဖွဲ့အနွဲ့မျိုးတွင် ကောက်နှုတ်သည့်အတိုင်း ဟော့ဘစ်၌ အဖိုးတန်ပြောင်လက်လက်ရွှေရတနာသိုက်ကြီးနှင့်အတူ နဂါးကြီးစမောက်ဂ်ကို မကောင်းမှုနှင့် သတ္တုဗေဒကြားက အစဉ်အလာပတ်သက်ဆက်နွယ်မှု၏ နမူနာအဖြစ်တွေ့နိုင်သည်။<ref name="compass">{{cite book| last = Lobdell | first = Jared | year = 1975 | title = A Tolkien Compass | publisher = Open Court Publishing | page = [https://archive.org/details/tolkiencompass00lobd/page/106 106] | isbn = 978-0-87548-303-0 | url = https://archive.org/details/tolkiencompass00lobd/page/106 }}</ref> ဇာတ်ကောင်အားလုံးအနက် စမောက်ဂ်ပြောသောစကား "စိတ်ခံစားချက်အတွေးတွေက မင်းကိုမပိတ်ဖုံးလိုက်စေနဲ့" (Don't let your imagination run away with you!) ဟူသော အထူးအသုံးနှုံး (idiom) မျိုးသည် ခေတ်အမှီဆုံးဖြစ်နေပေသည်။ တော်ကီး၏ တွေ့ကြုံဆုံရဖြစ်ပျက်မှုများရော စာပေဆိုင်ရာသီအိုရီအယူအဆများပါ ဇာတ်လမ်းအပေါ်လွှမ်းမိုးနိုင်သည်ဟု ရှုမြင်သုံးသပ်ကြသည်။ သူရဲကောင်းသည် ၎င်းနေသော ကျေးလက်အိမ်လေးမှ ဆွဲထုတ်ခံလိုက်ရပြီး အလွန်ကွာဝေးသော စစ်ပွဲဆီသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းခံရသောဖြစ်ရပ်၊ ထိုဖြစ်ရပ်၌ စဉ်ဆက်သဘော သူရဲကောင်းဝါဒအကြောင်းရေးဟန်များမှာ သိပ်အကျိုးမရှိသည်ကိုတွေ့ရနိုင်သည်။ ဤသို့ဖြင့်လည်း တော်ကီးန်၏ ပထမကမ္ဘာစစ်ကို ပုံဆောင်ရေးသောဝတ္ထုအဖြစ်ဖတ်လိုက ဖတ်နိုင်သည်။<ref name="great_war_rev">{{cite news |url=https://www.thetimes.co.uk/article/review-cover-book-tolkien-and-the-great-war-by-by-john-garth-80bcv8w75vs|title= Review: Cover book: Tolkien and the Great War by John Garth |last= Carpenter |first= Humphrey |date= 23 November 2003 |newspaper=[[The Sunday Times]] |publisher=Times Newspapers Limited }}</ref> ဤဇာတ်သည် သူရဲကောင်းဝါဒကိုအခြင်းရာကို ဖော်ထုတ်တင်ပြထား၏။ Janet Croft မှတ်ချက်ကိုတင်ပြရမည်ဆိုလျှင် တော်ကီးန်၏ ထိုအချိန်ကဖြစ်ပွားနေသောစစ်ကြီးအပေါ် စာပေရေးရာတုံ့ပြန်မှုသည် စစ်ပြီးခေတ်အခြားသောစာရေးဆရာများနှင့်ကွာခြား၏။ ဝေးကွာသည့်ဖြစ်ပျက်မှုများကို ရေးသည့်နည်းလမ်းအဖြစ် စာပေနည်းတစ်ခု (ဂရိ ''အလွမ်းအသော'' ဇာတ်လမ်းများရေးရာ၌ သုံးသောစာပေနည်းတစ်မျိုး) ကိုရှောင်ရှား၍ ထိုအစား ၎င်းတွေ့ကြုံမှုများကိုကြားခံဆက်သွယ်ပေးရန် ဒဏ္ဍာရီကိုသုံးစွဲသည်။<ref name="Croft_II">{{cite journal | last =Croft | first =Janet Brennan |authorlink=Janet Brennan Croft | year =2004 | title ='The young perish and the old linger, withering': J. R. R. Tolkien on World War II | journal=Mythlore | volume = 24 | number = 2, article 6 | url= https://dc.swosu.edu/mythlore/vol24/iss2/6 }}</ref> စစ်ကြီးကိုမျက်မြင်ကြုံတွေ့ခဲ့ဖူးသော စာရေးဆရာများ၏ လက်ရာဆင်တူမှုများကို ဟော့ဘစ်၌တွေ့နိုင်သည်။ နဂါးကြီးစမောက်ဂ်၏ အကျဉ်းတန်းနယ်မြေ (The Desolation of Smaug) တွင် ကျေးလက်သာယာမှု၏ ပျက်စီးခြင်းအဖြစ် စစ်ပွဲရေးရာများကို ဖော်ထုတ်ပြသသည်။ စမောက်ဂ်လွှမ်းမိုးထားသောနယ်မြေနှင့် တပ်ကြီးငါးတပ်တိုက်ပွဲ (Battle of Five Armies) ဖြစ်ရာနယ်မြေနှစ်ခုစလုံးကို ကျေးလက်ရှုမျှော်ခင်းများအလှအပသဘာဝကို ဖျက်ဆီးတတ်သောသဘောမှာ စစ်ပွဲဟု ဆိုထားသည်။<ref name="Croft">{{cite journal | last =Croft | first =Janet Brennan | authorlink =Janet Brennan Croft | year =2002 | title =The Great War and Tolkien's Memory, an examination of World War I themes in The Hobbit and The Lord of the Rings | journal =Mythlore | volume = 23 | number = 4, article 2 | url =https://dc.swosu.edu/mythlore/vol23/iss4/2/ | df =dmy-all }}</ref> ပထမကမ္ဘာစစ်၏ ရင်နင့်စရာများ သတိပေးခြင်းမျိုးကို ဟော့ဘစ်က ဖန်တီးထား၏။<ref>{{cite book|last=Zipes |first=Jack David |authorlink=Jack Zipes |title=When Dreams Came True: Classical Fairy Tales and Their Tradition |date=August 1999 |publisher=Routledge |page=[https://archive.org/details/whendreamscametr00jack/page/24 24] |isbn=978-0-415-92150-3 |url=https://archive.org/details/whendreamscametr00jack/page/24 }}</ref> ထို့နောက် တော်ကီး၏ စစ်ပြန်တစ်ယောက်အဖြစ် သဘောထားကို ဘီလ်ဘို၏ မှတ်ချက်သုံး၍ အကျဉ်းပြဆိုနိုင်၏။ "ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် စစ်ကတော့နိုင်သွားပါပြီလို့ပဲ ယူဆပါ့မယ်။ အင်း... တကယ်က... တော်တော်ကိုပဲ စိတ်ပျက်စရာအမှောင်ဖုံးခဲ့တဲ့ ကိစ္စကြီးပါ။"<ref name="Croft_II"/> ==တုံ့ပြန်မှုမှုများ== ၁၉၃၇ အောက်တိုဘာ၌ ပထမအကြိမ်ထုတ်ဝေမူအား နာနီးယားဇာတ်လမ်းတွဲများ(The Chronicles of Narnia)ရေးသားသူ စီ အက်စ် လူးဝစ်(C. S. Lewis)၊ New York Post၊ Catholic World၊ The Timesသတင်းစာများအပါအဝင် ယူကေ၊ ယူအက်စ် ထုတ်ဝေခြင်းများမှ အကောင်းမြင်ဝေဖန်မှုများကို တညီတညွတ်တည်းရခဲ့လေသည်။ <blockquote> အမှန်ကတော့ ဤစာအုပ်တွင် ယခင်တုန်းက တစ်ခါမှစုစုစည်းစည်းမရှိဖူးသေးသော ကောင်းခြင်းများစွာအားလုံးပါဝင်လာလေသည်။ ဟာသပေါင်းများစွာ၊ ကလေးများအပေါ်နားလည်ခြင်း၊ ပညာရှင်တစ်ယောက်၏ ဒဏ္ဍာရီအပေါ်နားလည်မှုကို ကဗျာဆရာတစ်ဦး၏ ဒဏ္ဍာရီအပေါ်နားလည်မှုနှင့် ပျော်ရွှင်စွာပေါင်းစပ်ထားခြင်းများတို့ဖြစ်ကြသည်။... ဤပါမောက္ခသည် ဘယ်အရာကိုမှတီထွင်မှုမရှိသည့်ဟန်ပန်ရှိ၏။ သူသည် ထရိုးကောင်ကြီးများ၊ နဂါးများအကြောင်း ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျလေ့လာထားပြီး ကြွယ်ဝသည့်"ကိုယ်ပိုင်ဟန်"များနှင့်ထိုက်တန်သော ထိုတိကျမှုများဖြင့် ထိုသတ္တဝါများကိုဖော်ပြထားသည်။ </blockquote> လူးဝစ်က ''ဟော့ဘစ်'' ကို ''[[အဲလစ်ကလေး၏ ထူးဆန်းသော အိပ်မက်| အဲလစ်နှင့် ထူးဆန်းဖွယ်တိုင်းပြည်]]''(Alice in Wonderland)နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြ၍ အဲလစ်ဝတ္ထု၌ ကလေး၊လူကြီးသည် စာအုပ်ပါအကြောင်းအရာများကို ခံစားရန် များစွာသောအကြောင်းများ၊ နေရာများကိုတွေ့နိုင်သည်။ Flatland၊ Phantastes၊ The Wind in the Willowsစသည့် စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုများနှင့်လည်း နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Tolkien|2003|page=18}}</ref> W. H. Audenက နောက်ဆက်တွဲဇာတ်လမ်းဖြစ်သည့် [[လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်#လက်စွပ် အဖွဲ့ဝင်များ| လက်စွပ် အဖွဲ့ဝင်များ]]တွင် ဟော့ဘစ်ကို ဤရာစု၏ အကောင်းဆုံးကလေးစာအုပ်များထဲက တစ်အုပ်ဟု ဖော်ပြသုံးသပ်သည်။ <ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/books/01/02/11/specials/tolkien-fellowship.html |title= The Hero is a Hobbit |accessdate=28 July 2008 |last=Auden |first=W. H. |authorlink=W. H. Auden |newspaper=New York Times |date=31 October 1954 }}</ref> ဟော့ဘစ်ကို ကာနီဂီစာပေဆု(Carnegie Medal)အတွက် ဆန်ကာတင်ရွေးချယ်ခံရပြီး ၁၉၃၈အတွက်အကောင်းဆုံးလူငယ်စိတ်ကူးယဉ်စာပေဆုကို New York Herald Tribune မှ ဆုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title=The letters of J.R.R. Tolkien|url=https://archive.org/details/lettersofjrrtolk00tolk_1|last=Tolkien|first=J. R. R.|date=1981|publisher=Houghton Mifflin|editor1= Humphrey Carpenter|editor2=Christopher Tolkien|isbn=978-0395315552|location=Boston|oclc=7671235}}</ref> မကြာသေးမီကလည်း သိမ်းထားရန်စာအုပ်ကဏ္ဍအတွက် ရာစုနှစ်၏ ကလေးများစာအုပ်ခေါင်းစဉ်မဲကောက်ယူခြင်းတွင် (သက်ကြီးစာဖတ်သူများအတွက်) ၂၀ရာစု၏အရေးကြီးဆုံးအဖြစ် မကြာသေးမီကလည် ဤဝတ္ထုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြလေသည်။<ref name="awards_faq">{{cite web |url=http://www.tolkiensociety.org/faq01.html#awards |title= FAQ: Did Tolkien win any awards for his books? |accessdate=28 June 2008 |publisher=Tolkien Society |year=2002 }}</ref> နောက်ဆက်တွဲဇာတ်လမ်းဝတ္ထုဖြစ်သော လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင် ထုတ်ဝေခြင်းက ဟော့ဘစ်နှင့်ပတ်သက်သော ဝေဖန်မှုများကိုပြောင်းလဲသွားစေခဲ့သည်။ ဟော့ဘစ်ကို သူ့နည်းသူ့ဟန် ကလေးစာအုပ်အဖြစ်ချဉ်းကပ်မည့်အစား Randell Helmsကဲ့သို့သော ဝေဖန်ရေးသမားတချို့က ဟော့ဘစ်သည် နောက်ဆက်တွဲဇာတ်လမ်းအတွက် အစမ်းလေ့ကျင့်သည့် ရှေ့ပြေးဟုဆိုကာ အဆင့်နိမ့်ချသတ်မှတ်သည့်စိတ်ကူးမျိုးရှိကြသည်။ ထိုသို့ အတိတ်ဖြစ်ပျက်များကို ပစ္စက္ခစံညွှန်းများနှင့် ဘာသာပြန်တတ်သူ(presentist)များကို ပြန်လည်ရင်ဆိုင်တုံ့ပြန်သူများက ၎င်းတို့၏ချဉ်းကပ်မှုများတွင် ကလေးစာအုပ်အဖြစ်၊ သူ့ပုံစံဖြင့်သူ့ဘာသာရှိသော ကျယ်ပြန့်သောစိတ်ကူးယဉ်လက်ရာအဖြစ် မူလတန်ဖိုးများကို လစ်လျှူရှုကြပြီး ထိုစာပေအမျိုးအစားအပေါ် ဟော့ဘစ်၏ဩဇာသက်ရောက်မှုအား ဥပက္ခာပြုကြသည်ဟု ပြောဆိုတုံ့ပြန်ကြသည်။<ref name="Sullivan">{{cite book|title=International Companion Encyclopedia of Children's Literature |editor=Hunt, Peter |last=Sullivan |first=C. W. |author2=C. W. Sullivan |year=1996 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-08856-5 |pages=[https://archive.org/details/internationalcom00hunt_0/page/309 309–310] |chapter=High Fantasy |url=https://archive.org/details/internationalcom00hunt_0/page/309 }}</ref> မျက်မှောက်ရေးရာသုံးသပ်အစီရင်ခံသူများဖြစ်သည့် Paul Kocher<ref>{{cite book |title= Master of Middle-earth, the Achievement of J. R. R. Tolkien|last= Kocher |first= Paul |year= 1974 |publisher=Penguin |pages= 22–23}}</ref> John D. Rateliff<ref>{{harvnb|Rateliff|2007|page=xi}}</ref> နှင့် C. W. Sullivan<ref name="Sullivan"/> တို့က စာဖတ်သူများအား ထိုလက်ရာများအပေါ် တသီးတခြားကိုင်တွယ်ကြရန် အားပေးတိုက်တွန်းသည်။ အကြောင်းမူကား ဟော့ဘစ်ကို နောက်ပိုင်းထွက်လက်ရာအပေါ်အမှီခိုကင်းစွာ တီထွင်ဖန်တီး၊ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဝတ္ထု၏ သဘောလက္ခဏာ၊ ရေးဟန်တို့အပေါ် အားစိုက်စာဖတ်သူများ၏မျှော်လင့်ချက်ထားမှုကိုရှောင်ရန်ရန်ဖြစ်သည်။ ==အမွေအနှစ်== ===''လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်''=== {{main|လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်}} ''ဟော့ဘစ်''ကို တစ်ဖက်က နည်းလမ်းများစွာဖြင့် လိုက်ဖက်မှုရှိစေရန်ပြုလုပ်၊ ထပ်တိုးပေါင်းထည့်ခြင်းများအပြီးတွင် ၎င်း၏နောက်ဆက်တွဲ လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်သည် အကြီးကျယ်ဆုံးအမွေအနှစ်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ဇာတ်လမ်းကြောရိုးသည် တူညီသောဇာတ်ကွက်၌ တူညီသည့်အခြေခံတည်ဆောက်မှုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းတို့ကို ဝတ္ထုနှစ်ခုစလုံးတွင်မျှဝေသုံးစွဲ၏။ ဇာတ်လမ်းနှစ်ခုစလုံးသည် ဘီလ်ဘို၏နေအိမ် ဘက်ဂ်အန့်ဒ်(Bag End)မှစတင်ခြင်း၊ အဓိကဇာတ်ကိုရှေ့ဆက်မျောစေရန် ဘီလ်ဘိုအိမ်၌ ပါတီပွဲကျင်းပခြင်း၊ ဂန်ဒက်ဖ်က အဓိကဇာတ်ဆောင်ကို အရှေ့ဘက်စွန့်စားမှုခရီးစဉ်တွင် ခေါ်ယူပါဝင်စေခြင်း၊ အယ်လ်ရွန်က ခိုလှုံရာနေရာနှင့် အကြံပေးခြင်း၊ စွန့်စားခန်းထွက်သူများသည် မြေအောက်နယ်မြေ "ဂေါ်ဘလင်မြို့တော်/မော်ရီယာ" (goblin town/Moria)မှလွတ်မြောက်ခြင်း၊ ထိုသူတို့သည် နောက်ထပ် အက်လ်ဖ်မျိုးနွယ်ဖြစ်သော "အမှောင်လွှမ်းတောနက်/လော့သ်လိုရီးယန်" (Mirkwood/Lothlórien)နှင့် ပတ်သက်ခြင်း၊ အကျဉ်းတန်နယ်မြေ "စမောက်ဂ်၏ အကျဉ်းတန်နယ်မြေ/ ရွှံ့နွံ့အိုင်သေ" (Desolation of Smaug/Dead Marshes)ကိုဖြတ်ကျော်ရခြင်း၊ လူသားတို့အခြေချရာ "ရေကန်မြို့/အစ်သီးလီယန်(မြို့ပျက်ကြီး)" (Esgaroth/Ithilien)မှ ကြိုဆိုအားဖြည့်ပေးခြင်း၊ ကြီးကျယ်သောတိုက်ပွဲဖြစ်သည့် "တပ်ကြီးငါးတပ်တိုက်ပွဲ/ပယ်လန်းနော်စစ်တလင်းတိုက်ပွဲ" (The Battle of Five Armies/Battle of Pelennor Fields)များတွင် တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ခရီးစဉ်၏အထွတ်အထိပ်သည် နာမည်ဆိုးဖြင့်ကျော်ကြားသော "အထီးကျန်တောင်ထိပ်/ကြမ္မာဆိုးတောင်ထိပ်" (Lonely Mountain/Mount Doom)ဖြစ်နေခြင်း၊ ယခင်ဘုရင့်အနွယ်မှသက်ဆင်းလာသော "လေးသမား ဘာ့ဒ်/အာရဂွန်" (Bard/Aragorn)ကို ထီးနန်းပြန်ပေးခြင်း၊ စွန့်စားသူအဖွဲ့၏ အိမ်အပြန်တွင် ယိုယွင်းသောအနေအထားတွေ့ကြုံရခြင်း "ပစ္စည်းများလေလံတင်ရောင်းချ/ရှိုင်းယားမီးလောင်ခြင်း"စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Kocher"> {{cite book |title= Master of Middle-earth, the Achievement of J. R. R. Tolkien|last= Kocher |first= Paul |year= 1974 |publisher=Penguin |pages= 31–32}}</ref> ''လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်'' တွင် ဇာတ်ကောင်များမြောင်၏ လမ်းကြောင်းခရီးစဉ်များကြောင့် ပို၍ထောက်ပံ့ပေးသောအခန်းများ၊ ပို၍ရှုပ်ထွေးသောဇာတ်ကွက် စသည်တို့ပါဝင်သည်။ ဤနောက်လက်ရာကိုတော်ကီးက ဟာသဟန်နည်းပါးစွာဖြင့် ကိုယ်ကျင့်တရား၊ ဒသနပိုင်းအခြင်းအရာများထည့်သွင်းထားသည်။ ဇာတ်နှစ်ခုကြား မတူညီကွဲပြားမှုများသည် စာဖတ်သူများက နှစ်ခုလုံးအားတူမည်ဟုထင်ပြီး မတူသည်ကိုတွေ့လျှင် အခက်အခဲများဖြစ်စေပေလိမ့်မည်။<ref name="Kocher"/> တော်ကီးန်က ဟော့ဘစ်သည် ကလေးများအဖို့၊ လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်ကား ထိုဟော့ဘစ်ဖတ်ပြီး ကြီးပြင်းလာသော ထိုသူများအတွက်ဟု ရေးသားခဲ့သောကြောင့် အကြောင်းရာပိုင်း၊ ရေးဟန်ပိုင်းများ၏ ကွဲပြားခြားနားမှုများစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ နောက်ထပ်အနေဖြင့် တော်ကီးန်၏ အလယ်ပိုင်းကမ္ဘာ (Middle-earth)၏ အယူအဆများကို ၎င်းဘဝနှင့် စာရေးသက်တမ်းတလျှောက် တဖြည်းဖြည်းခြင်း ပြောင်းလဲတိုးတက်စေခဲ့သည်။ <ref>{{cite book |title= The History of Middle-earth: Vol 1 "The Book of Lost Tales 1"|last= Tolkien|first= Christopher |year=1983 |publisher=George Allen & Unwin |isbn=978-0-04-823238-0 |page= 7}}</ref> ===ပညာရေးကဏ္ဍ=== စာအုပ်၏ ရေးဟန်၊အကြောင်းအရာများသည် လူငယ်များအား [[ချားလ် ဒစ်ကင်း]](Charles Dickens)နှင့် [[ရှိတ်စပီးယား]](William Shakespeare)တို့၏ လက်ရာများကို ချဉ်ကပ်နိုင်စေရန်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ခြင်းဖြင့် လူငယ်စာဖတ်ပရိသတ်၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းကိုချဲ့ထွင်ကူညီနိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ကွဲပြားမှုအနေဖြင့် ဇာတ်လမ်းပါအကြောင်းအရာများသည် ဆယ်ကျော်သက်များအတွက်ပိုမိုသင့်တော်သည်။ သို့သော် အဆင့်မြင့်လာသောလူငယ်စာဖတ်သူများအား ဆယ်ကျော်သက်ကို အဓိကထားရေးသော ဇာတ်လမ်းများ ဖတ်ရန်ကမ်းလှမ်းခြင်းမှာ ၎င်းတို့စာဖတ်ကျွမ်းကျွမ်းကျင်မှုကို လေ့ကျင့်ပေးရာမရောက်ပေ။<ref>{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/article846713.ece |title=What exactly is a children's book? |accessdate=15 June 2008 |last=Jones |first=Nicolette |date=30 April 2004 |newspaper=Times Online |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429053455/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/article846713.ece |archivedate=29 April 2011 |df=dmy-all }}</ref> အသက် ၁၁-၁၄ ကောင်လေးများကို စာတတ်/ဖတ်နှုန်းမြင့်မားရန် တွန်းအားပေးဖို့ အကြံပြုထားသော စာအုပ်တချို့တစ်လေအနက် တစ်အုပ်ဖြစ်သော ''ဟော့ဘစ်'' ကို ရေးဖူးသမျှ ပင်ကိုဟန်ဖြင့် အကောင်းဆုံးစိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.sla.org.uk/boys-into-books.php |title=The Hobbit |accessdate=4 January 2013 |work=Boys into Books (11–14) |publisher=Schools Library Association |archivedate=8 September 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080908105312/http://www.sla.org.uk/boys-into-books.php }}</ref> ဤစာအုပ်မှ ဆရာများ၊ကျောင်းသားများအတွက် အမြင့်ဆုံးအကျိုးပြုနိုင်စေရန် သင်ကြားလမ်းညွှန်နှင့် စာကြည့်မှတ်စုလမ်းညွှန်တချို့ကို ထုတ်ဝေထားပြီးလည်းဖြစ်သည်။ ဤဝတ္ထုသည် စာရေးဆရာ၏ ဘဝနှင့် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသောကာလများကို ရောင်ပြန်ဟပ်နိုင်သော တင်စားခိုင်းနှိုင်းချက်လက္ခဏာများပါဝင်သောကြောင့် အထူးသဖြင့် ရူပကတင်စားချက်များကဲ့သို့ စာပေအယူအဆများကို လူငယ်စာဖတ်ပရိသတ်များအတွက်မိတ်ဆက်ပေးနိုင်သည်။<ref name="Croft"/> တစ်ဖက်တွင် စာရေးဆရာက၎င်းလက်ရာ၏ ထိုခိုင်းနှိုင်းတင်စားချက်များအား ငြင်းပယ်ပါသည်။<ref>{{harvnb|Carpenter|1981|page=131}}</ref> ထိုနှစ်ခု၏အားပြိုင်မှုသည်စာဖတ်သူများအား "အရိုင်းမှအယဉ်သို့ပြောင်းလဲခြင်း"(sublimation)ကဲ့သို့သော(Freudian analysis- မသိစိတ်နှင့်ပတ်သက်၍ စိစစ်လေ့လာခြင်း)မှ အကဲဖြတ်ကိရိယာများနှင့် "တစ်ခြားပြင်ပဆိုင်ရာအချက်အလက်ထက် စာသားများကိုအလေးပြုသော"(New Criticism)ယုံကြည်မှုများကို မိတ်ဆက်ပေးခြင်း၌ အကူအညီဖြစ်စေသည်။ ထို့ပြင် စာဖတ်သူ၊စာရေးသူဆိုင်ရာ အနက်ထုတ်ဖော်ဘာသာပြန်ချက်များကိုလည်း ဟော့ဘစ်က မိတ်ဆက်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1987/2/87.02.11.x.html |title=Glory Road: Epic Romance As An Allegory of 20th Century History; The World Through The Eyes Of J. R. R. Tolkien |accessdate=15 June 2008 |first=Elizabeth T. |last=Lawrence |year=1987 |work=Epic, Romance and the American Dream; 1987 Volume II|publisher=Yale-New Haven Teachers Institute}}</ref> လိင်ခွဲခြားသူ(sexist)အဖြစ် ဤဝတ္ထု၌အမျိုးသမီးဇာတ်ကောင်များ၏အရေးပါပုံကို အဆိုပြုတင်ပြရန် စာသင်ခန်းထဲတွင် နောက်ထပ်ဆန်းစစ်ဝေဖန်ချဉ်းကပ်မှုတစ်ခုလည်းပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဘီလ်ဘိုကို စာပေပြယုတ်အနေဖြင့် အမျိုးသား/သမီးနှစ်ခုလုံးကို တင်စားနိုင်သော ဇာတ်ကောင်တစ်ဦးအဖြစ်မြင်နိုင်သည်။<ref>{{cite book |title= Breaking the Magic Spell: Radical Theories of Folk and Fairy Tales|last= Zipes|first= Jack David |authorlink=Jack Zipes |year= 1979|publisher=University Press of Kentucky|isbn= 978-0-8131-9030-3|page= 173}}</ref> သို့ရာတွင် ကျား/မသိမြင်ခွဲခြားတတ်သောချဉ်းကပ်မှုနည်းစနစ်(gender-conscious approach)သည် ကျောင်းသူ/သားများကို လူမှုရေးရာအမှတ်သညာဆန်သောစာသားတစ်ရပ်(socially symbolic text)အပေါ်နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းကို ထုတ်ဖော်တတ်စေရန် အကူအညီဖြစ်စေမည်။ လူမှုရေးရာအမှတ်သညာဆန်သောစာသားတစ်ရပ်ဆိုရာ၌ ပေးထားသောစာများကို အငြင်းပွားဖွယ်တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးမတူဘဲ ဘက်လိုက်ဖတ်ခြင်းမှပေါ်ပေါက်လာသော အဓိပ္ပာယ်များပါဝင်သော စာသားများကိုဆိုလိုသည်။<ref name="Millard">{{cite book |title=Differently Literate: boys, Girls and the Schooling of Literacy |last=Millard |first=Elaine |year=1997 |publisher=Routledge |isbn=978-0-7507-0661-2 |page=[https://archive.org/details/differentlyliter0000mill/page/164 164] |url=https://archive.org/details/differentlyliter0000mill/page/164 }}</ref> ဤသို့ အနက်သဘောထုတ်ဖော်ချက်အရ ဖြစ်ချင်တော့လည်းပထမဆုံးခွင့်ပြုချက်ရသော မှီငြမ်းသည့် ပြဇာတ်မှာ မိန်းကလေးကျောင်းမှဖြစ်နေသည်။<ref name="StMargaret"/>(မှတ်ချက်-ဟော့ဘစ်တွင် အမျိုးသမီးဇာတ်ကောင်လုံးဝမပါ။) ===မှီငြမ်းပုံဖော်တင်ဆက်မှုများ=== ဟော့ဘစ်အား ပထမဆုံးခွင့်ပြုချက်ရ မှီငြမ်းပုံဖော်တင်ဆက်မှုသည် ၁၉၅၃ မတ်လ၌အက်ဒင်ဘာရာမြို့(Edinburgh) စိန့်မာဂရက်ကျောင်း၏ ပြဇာတ်အဖြစ်ပေါ်ထွက်လာသည်။<ref name="StMargaret">{{harvnb|Tolkien|2003|pages=384–386}}</ref> ''ဟော့ဘစ်'' ကိုထိုအချိန်မှစတင်၍ အကြိမ်များစွာ ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် မှီငြမ်းတင်ဆက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဟော့ဘစ်၏ ပထမဆုံးရုပ်ရှင်အဖြစ် ၁၂မိနစ်ကာတွန်းရုပ်သေ ရုပ်ရှင်ကို ထုတ်လုပ်သူWilliam L. Snyderက ဒါရိုက်တာGene Deitchအားတာဝန်ယူရိုက်ကူးစေသည်။<ref name=Deitch>{{cite web |url=http://genedeitchcredits.com/roll-the-credits-01/40-william-l-snyder/ |title=William L. Snyder |work=genedeitchcredits |publisher=[[Gene Deitch]] |accessdate=17 January 2012 |date=2012-01-06 |archivedate=15 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120115074436/http://genedeitchcredits.com/roll-the-credits-01/40-william-l-snyder/ }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/01/11/gene-deitch-the-hobbit_n_1198864.html |title=Gene Deitch's 'The Hobbit' Short Film Surfaces Online Nearly 50 Years On |date=11 January 2012 |work=Huff Post Culture |publisher=The Huffington Post |accessdate=3 February 2012}}</ref> ထိုရုပ်ရှင်ကို [[နယူးယောက်မြို့]]တော်၌ ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။<ref name=Deitch/><ref>{{cite web |url=http://www.escapistmagazine.com/news/view/115126-A-Long-Lost-Adaptation-of-The-Hobbit-Makes-Its-Way-Online |title=A Long Lost Adaptation of The Hobbit Makes Its Way Online |first=Mike |last=Kayatta |date=9 January 2012 |work=[[The Escapist (magazine)|The Escapist]] |accessdate=17 January 2012 |archive-date=20 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170620112255/http://www.escapistmagazine.com/news/view/115126-A-Long-Lost-Adaptation-of-The-Hobbit-Makes-Its-Way-Online }}</ref> ပထမထုတ်ဝေခြင်းအပြီးနှစ်(၃၀)အကြာ ၁၉၆၉တွင် တော်ကီးန်က ဟော့ဘစ်ရောင်းကုန်မူပိုင်ခွင့်(merchandising rights)အား United Artistsသို့ရောင်းချကာ ပေါင်တစ်သောင်းပေးရန်သတ်မှတ်တောင်းဆိုသည်။<ref>{{cite news |first=Victoria |last=Lindrea |title=How Tolkien triumphed over the critics |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/3935561.stm |work=BBC News |date=29 July 2004 |accessdate=24 July 2008 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.schoollibraryjournal.com/article/CA6673069.html |title=Tolkien's Heirs Want Production of 'The Hobbit' Film Stopped |first=Rocco |last=Staino |work=[[School Library Journal]] |date=28 July 2009 |accessdate=13 February 2012}}</ref> ပါရှိသေးသည့်အချက်အလက်မှာ ကုန်ကျစရိတ်အားလုံးအပြီး မူပိုင်ခ ၇.၅% အား Allen & Unwin စာပေတိုက်နှင့် စာရေးဆရာအားပေးရန်သဘောတူထားကြသည်။<ref>{{cite news |title= Hobbit movies meet dire foe in son of Tolkien |url=https://www.thetimes.co.uk/article/hobbit-movies-meet-dire-foe-in-son-of-tolkien-lxnpmnsd2rp |work=The Times Online |date= 25 May 2008| first = John| last = Harlow |accessdate=24 July 2008 }}</ref> စာရေးဆရာဆုံးပါးပြီး သုံးနှစ်အကြာ ၁၉၇၆၌ United Artistsက ယင်းပိုင်ဆိုင်ခွင့်ကို Saul Zaentzကုမ္ပဏီသို့ ရောင်းချ၍ ဤကုမ္ပဏီက ယခုတွင် Tolkien Enterprisesအမည်ဖြင့် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍တရားဝင်ခွင့်ပြုမှုရရှိသော ပုံဖော်တင်ဆက်မှုများကို Tolkien Enterprisesက လက်မှတ်ရေးထိုးခွင့်ပြုသည်။ ၁၉၉၇၌ ရုပ်ရှင်မူပိုင်ခွင့်ကို Tolkien Enterprisesက Miramaxကို လိုင်စင်ခွင့်ပြုပေးထား၍ Miramaxကတဆင့် New Line Cinemaကို ၁၉၉၈ တွင် လွှဲပြောင်းပေးထားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |first=Michael |last=Cieply |title='The Rings' Prompts a Long Legal Mire |url=https://www.nytimes.com/2008/02/16/movies/16ring.html |work=New York Times |date=16 February 2008 |accessdate=24 July 2008 }} </ref> တော်ကီးန်၏ သားChristopher Tolkienအပါအဝင် တော်ကီးအမွေဆက်ခံသူများက ၂၀၀၈ဖေဖော်ဝါရီ၌ New Line Cinemaကို တရားဆွဲဆို၍ အမြတ်ဝေစုခွဲပေးရန်၊ New Line၏ ဟော့ဘစ်နှင့်ပတ်သက်သော ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်၊ဖြန့်ချိစသဖြင့် အနာဂတ်တွင်ရှိမည့်မူပိုင်ခွင့်များကို ဖျက်သိမ်းရန်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.thetimes.co.uk/article/tolkiens-family-threatens-to-block-new-hobbit-film-8pv8kcq5s0s |title=Tolkien's family threatens to block new Hobbit film |accessdate=23 November 2018 |date=13 February 2008 |author=Andrews, Amanda |newspaper=The Times |location=UK }}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.findlaw.com/nytimes/docs/ent/tlknnewline21108cmp.html|title=Tolkien Trust v. New Line Cinema Corp.|date=11 February 2008|publisher=FindLaw.com|access-date=7 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080323234626/http://news.findlaw.com/nytimes/docs/ent/tlknnewline21108cmp.html#|archive-date=23 March 2008|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> ၂၀၀၉ စက်တင်ဘာတွင် ခရစ်စတိုဖာနှင့် New Lineတို့၏ လူသိရှင်ကြားဖော်ပြခြင်းမရှိသည့် သဘောတူညီမှုရရှိကာ ဟော့ဘစ်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွဲထုတ်လုပ်မှုအား တရားဆွဲဆိုမှုကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{citation| url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8245300.stm | title = Legal path clear for Hobbit movie| work = BBC News| date = 8 September 2009}}</ref> ဟော့ဘစ်(၁၉၆၈) ရေဒီယိုဇာတ်လမ်းတွဲကို BBC Radio 4၌ Michael Kilgarriff၏ မှီငြမ်းပုံဖော်မှုနှင့်အတူ ၁၉၆၈ စက်တင်ဘာမှ နိုဝင်ဘာအထိ အပိုင်း(၈)ပိုင်း (စုစုပေါင်း၄နာရီ)ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ နောက်ခံပြောသူအဖြစ် Anthony Jackson၊ ဘီလ်ဘိုအဖြစ် Paul Daneman၊ ဂန်ဒက်ဖ်အဖြစ် Heron Carvicတို့၏ အသံသရုပ်ဆောင်မှုဖြစ်သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲကို ကက်ဆက်အခွေဖြင့် ၁၉၈၈၊ စီဒီအခွေဖြင့် ၁၉၇၇၌ အသီးသီးထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref name="Bramlett">{{cite book|title=I Am in Fact a Hobbit: An Introduction to the Life and Works of J. R. R. Tolkien |last=Bramlett |first=Perry C. |author2=Joe R. Christopher |year=2003 |publisher=Mercer University Press |isbn=978-0-86554-894-7 |page=[https://archive.org/details/iaminfacthobbiti00bram/page/239 239] |url=https://archive.org/details/iaminfacthobbiti00bram/page/239 }}</ref> ကာတွန်းပုံ အန်နီမေးရှင်းပုံစံကို Rankin/Bassက အမေရိက၌ တီဗီဇာတ်ကားအဖြစ် ၁၉၇၇တွင် ပွဲဦးထွက်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ Romeo Mullerသည် ရုပ်မြင်သံကြားပြဇာတ်အတွက် Peabodyဆုရရှိခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးဇာတ်လမ်းတင်ဆက်မှု ဟျူးဂိုဆု(Hugo Award )အတွက် ဆန်ကာတင်ခံရသော်လည်း ကြယ်တာရာစစ်ပွဲကြီးများ(Star Wars)ဇာတ်ကားကို ရှုံးနိမ်းခဲ့ရသည်။ ဤမှီငြမ်းတင်ဆက်မှုကို အတော်ပင်ဆိုးရွား၍<ref name="Anderson 2003 page=23"/> ဇာတ်လမ်းသဘောကိုမသိသူများအတွက် ရှုပ်ထွေးဖွယ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့ကြသည်။<ref> {{cite journal |last=Kask |first=T. J. |date=December 1977 |title=NBC's The Hobbit |journal=[[Dragon (magazine)|Dragon]] |volume=III |issue=6/7 |page=23 }}</ref> ကလေးအော်ပရာပြဇာတ်ကို ၂၀၀၄တွင်ရေးသား၍ ပထမဆုံးဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://media.harbourfrontcentre.com/mediaDisplay.php?id=25|title=Media Release|publisher=Harbourfront Centre|accessdate=10 February 2020|archivedate=7 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107012918/http://media.harbourfrontcentre.com/mediaDisplay.php?id=25}}</ref> ယင်းအော်ပရာပြဇာတ်ကို အမေရိကမြို့များ Tulsa၊ Sarasota နှင့် Torontoတို့တွင် အကြိမ်အနည်းငယ် ထုတ်လုပ်ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသေးသည်။ ၂၀၁၂ ဒီဇင်ဘာကာလများ၊<ref name="imdb2012">{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt0903624/?ref_=fn_al_tt_1 | accessdate=21 December 2014 | title=IMDb The Hobbit: An Unexpected Journey}}</ref> ၂၀၁၃၊<ref name="imdb2013">{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt1170358/?ref_=fn_al_tt_1 | accessdate=21 December 2014 | title=IMDb The Hobbit: The Desolation of Smaug}}</ref> နှင့် ၂၀၁၄<ref name="imdb2014">{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt2310332/?ref_=fn_al_tt_2 | accessdate=21 December 2014 | title=IMDb The Hobbit: The Battle of Five Armies}}</ref> တို့တွင် Metro-Goldwyn-Mayerနှင့် New Line Cinemaတို့ပေါင်းကာ ဟော့ဘစ်ရုပ်ရှင်ကားကြီးအဖြစ် တစ်ပိုင်းဆီကို ဒါရိုက်တာ [[ပီတာ ဂျက်ဆန်]]ကရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအမည်များမှာ "ဟော့ဘစ် : မျှော်လင့်မထားသောခရီးစဉ်" (The Hobbit: An Unexpected Journey)၊ "ဟော့ဘစ် : နဂါးကြီးစမောက်ဂ်၏ အကျဉ်းတန်နယ်မြေ" (The Hobbit: The Desolation of Smaug)၊ "ဟော့ဘစ် : တပ်ကြီးငါးတပ်တိုက်ပွဲ" (The Hobbit: The Battle of the Five Armies) တို့ဖြစ်ကြ၏။ သုံးပိုင်းပါ ရုပ်ပြစာအုပ်ပုံဖော်တင်ဆက်မှုကို Chuck Dixonနှင့် Sean Deming တို့ကရေးသား၍ David Wenzel၏ သရုပ်ဖော်ပုံများနှင့်ဖြစ်ကာ Eclipse Comicsက ၁၉၈၉တွင်ထုတ်ဝေသည်။ ၁၉၉၀တွင် တစ်အုပ်တည်းအဖြစ် Unwin Paperbacksက ဖြန့်ချိသည်။ အဖုံးမှာ မူလသရုပ်ဖော်သူ David Wenzel၏ အနုပညာလက်ရာဖြစ်သည်။ တစ်အုပ်တည်းအဖြစ် စုစည်းထုတ်ဝေသောပြန်လည်ရိုက်ခြင်းမူကို Del Rey Booksမှ ၂၀၀၁တွင် ထုတ်ဝေသည်။ ထိုအဖုံး ကို Donato Giancolaမှ သရုပ်ဖော်ပေးထားပြီး ၂၀၀၂ အကောင်းဆုံးစာအုပ်အဖုံးအတွက် သိပ္ပံခေတ်လွန်အနုပညာရှင်များအစည်းအရုံးဆုချီးမြင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.locusmag.com/2002/News/News08Log.html |title=LocusMag Archive Page |publisher=Locus Online |accessdate=3 December 2017 }}</ref> ကွန်ပျူတာဂိမ်း၊ ဗီဒီယိုဂိမ်းတချို့ (လိုင်စင်ရှိ/မရှိ)သည် ဤဇာတ်အပေါ်အခြေခံသည်။ အအောင်မြင်ဆုံးဗီဒီယိုဂိမ်းမှာ ၁၉၈၂-ဟော့ဘစ်ဖြစ်ပြီး Beam Softwareကထုတ်ဝေက ကွန်ပျူတာဆုရဂိမ်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ Melbourne Houseကလည်း အဆိုပါဂိမ်းကို ကွန်ပျူတာအများစုအတွက် ကိုက်ညီအောင်ပြု၍ ထိုကာလပိုင်း၌ပင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။<ref>{{cite book|title= Using Computers in English: A Practical Guide|last= Moore|first= Phil|year= 1986|publisher= Routledge|isbn= 978-0-416-36180-3|page= [https://archive.org/details/usingcomputersin0000moor/page/44 44]|url= https://archive.org/details/usingcomputersin0000moor/page/44}}</ref> ==မှတ်စု== {{notelist}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} ==ရင်းမြစ်များ== *{{cite book|last=Tolkien |first=J. R. R. |authorlink=J. R. R. Tolkien|title = The Hobbit| publisher = George Allen & Unwin Ltd.| location = London| year = 1937 | ref= {{harvid|Tolkien|1937}} }} , 1st edition **{{cite book | last=Tolkien | first=J. R. R. | title=The Hobbit | publisher=George Allen & Unwin | location=London | year=1951 | edition = 2nd | ref= {{harvid|Tolkien|1951}} }} **{{cite book | last=Tolkien | first= J. R. R. | title=The Hobbit | publisher=Houghton Mifflin Company | location=Boston | year=1966 | edition=3rd | isbn=978-0-395-07122-9 | ref={{harvid|Tolkien|1966}} }} *{{cite book|last=Tolkien |first=J. R. R. |authorlink=J. R. R. Tolkien |editor-last= Anderson |editor-first= Douglas A.|editor-link= Douglas A. Anderson |title=The Annotated Hobbit |year= 1988 |origyear=1937 |publisher=[[:en:Houghton Mifflin Harcourt|Houghton Mifflin Company]] |isbn=978-0-3954-7690-1 |ref=harv|title-link=The Annotated Hobbit }} *{{Cite book |last=Tolkien |first=J. R. R. |editor-last= Anderson |editor-first= Douglas A. |title= The Annotated Hobbit |year= 2003 |origyear=1937 |publisher=HarperCollins |location= London|isbn= 978-0-00-713727-5 |ref=harv}} *{{cite book|last = Carpenter | first = Humphrey|title = Carpenter, Humphrey: Tolkien: A Biography, New York |url = https://archive.org/details/jrrtolkienbiogra0000carp_k1o4 | publisher = Ballantine Books | year = 1977 | location = New York|isbn = 0-04-928037-6|ref=harv}} *{{cite book|last = Carpenter | first = Humphrey|title = Carpenter, Humphrey: The Letters of J. R. R. Tolkien| publisher = Houghton Mifflin | year = 1981 | location = Boston|isbn = 0-395-31555-7|ref=harv}} *{{cite book | last = Chance | first = Jane | year = 2001 |title =Tolkien's Art | publisher=Kentucky University Press | isbn=978-0-618-47885-9| pages = |url= |ref=harv}} *{{cite book|editor-last=Drout |editor-first=Michael D. C. |editor-link=Michael D. C. Drout |year=2007 |title=J. R. R. Tolkien Encyclopedia: Scholarship and Critical Assessment |publisher=Routledge |isbn=978-0-4159-6942-0 |ref=harv}} *{{cite book | last = Grenby | first = Matthew | year = 2008 |title =Children's Literature | url = https://archive.org/details/childrensliterat0000gren | publisher=Edinburgh University Press | isbn=978-0-618-47885-9|ref=harv}} *{{cite book |last1=Wayne G |first1=Hammond |last2=Douglas A. |first2= Anderson|date=1993 |title=J. R. R. Tolkien: A Descriptive Bibliography|location=New Castle |publisher=DE: Oak Knoll Books |isbn= 0-938768-42-5 |ref=harv}} *{{Cite book | ref = harv | last = Lobdell | first = Jared C. | year = 2004 | title = The World of the Rings: Language, Religion, and Adventure in Tolkien | url = https://archive.org/details/worldofringslang0000lobd | publisher = [[Open Court Publishing Company|Open Court]] | isbn = 978-0-8126-9569-4}} *{{Cite book |title= The History of the Hobbit|last= Rateliff|first= John D.|year= 2007 |publisher=HarperCollins|location= London|isbn= 978-0-00-723555-1|ref=harv}} *{{cite book|last = Elizabeth | first = Solopova|title = Languages, Myths and History: An Introduction to the Linguistic and Literary Background of J.R.R. Tolkien's Fiction| publisher = North Landing Books | year = 2009 | location = New York City:|isbn = 0-9816607-1-1|ref=harv}} *{{cite web |url=http://shelf1.library.cmu.edu/books/gloriana/ |title=Tolkien's Cauldron: Northern Literature and The Lord of the Rings |last=St. Clair |first=Gloriana |publisher=Carnegie Mellon University |ref=harv |year=2000 |access-date=28 January 2020 |archive-date=6 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306040557/http://shelf1.library.cmu.edu/books/gloriana/ |url-status=dead }} *{{cite book| author=Matthews, Dorothy | chapter=The Psychological Journey of Bilbo Baggins | title=A Tolkien Compass | pages=[https://archive.org/details/tolkiencompass00lobd/page/27 27–40] | publisher=Open Court Publishing | isbn=978-0-87548-303-0 | year=1975 | url=https://archive.org/details/tolkiencompass00lobd/page/27 }} *{{cite book|last = Tom | first = Shippey|title = J. R. R. Tolkien: Author of the Century | publisher = HarperCollins | year = 2001| location = |isbn =ISBN 978-0-261-10401-3|ref=harv}} * {{cite book|last = Sullivan | first = C. W|title = "High Fantasy". In Hunt, Peter (ed.). International Companion Encyclopedia of Children's Literature |url = https://archive.org/details/internationalcom00hunt_0 | publisher = Taylor & Francis | year = 1996| location = |isbn = 978-0-415-08856-5|ref=harv}} {{Refend}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== {{commons category|The Hobbit|ဟော့ဘစ်}} {{Wikiquote}} *[http://www.tolkien.co.uk/ The official Harper-Collins Tolkien website] *[http://www.hobbit.ca/Library.html Collection of edition covers, 1937–2007] *[http://www.tolkienlibrary.com/translations/hobbits/index.htm ''The Hobbit'' covers around the globe&nbsp;– gallery] *[http://www.tolkienbooks.net/php/hobbit.php Every UK edition of ''The Hobbit''] *[http://tolkien.skwishmi.com/ Guide to U.S. editions of Tolkien books including ''The Hobbit''] *[https://www.youtube.com/watch?v=UBnVL1Y2src&feature=player_ [[Category:၂၀ ရာစု ဗြိတိသျှ ကလေးစာပေ]] [[Category : နိုင်ငံတကာ စာအုပ်များ]] [[Category : ဗြိတိသျှ စာပေ]] rg456wvpfye66a81fydwlvqcv5py2mf 3 147716 1030726 558031 2026-05-10T03:26:27Z SHB2000 92030 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Nechayyy]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Skoorat]] သို့ SHB2000က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Nechayyy|Nechayyy]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Skoorat|Skoorat]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 558031 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nechayyy ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [http://unicode.today/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [http://unicode.today/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၃၅၊ ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ (UTC) jaxm45ohgpfv2pbtyqm1ebepiehh4x1 0 202638 1030675 644569 2026-05-09T15:41:06Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030675 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = မိုးမိုးဝါ<ref name=AFC>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/9254|title=MOE MOE WAR|website=AFC|accessdate=25 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1984|9|21|df=yes}} | birth_place = [[မော်လမြိုင်မြို့]]၊ မြန်မာနိုင်ငံ<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/moe-moe-war/378832/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=25 May 2020}}</ref> | height = | position = [[Defender (association football)|Defender]]<ref name=SW>{{Soccerway|99512|accessdate=25 May 2020}}</ref> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = ၂၀၀၉–၂၀၁၄ | nationalteam1 = [[မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်း|မြန်မာ]] | nationalcaps1 = ၁၁ | nationalgoals1 = ၀ | pcupdate = | ntupdate = ၁၉ မေ ၂၀၁၄ }} '''မိုးမိုးဝါ''' (၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၄ ဖွား) သည် မြန်မာဘောလုံးအားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ နောက်တန်းခံစစ်တွင် ကစားသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးအသင်း၏ အားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ==နိုင်ငံတကာ ကစားသမားဘဝ== မိုးမိုးဝေသည် AFC အာဆီယံအမျိုးသမီးပြိုင်ပွဲများ (၂၀၀၈, ၂၀၁၀, ၂၀၁၄ စသည့်နှစ်များတွင် )တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ <ref name=AFC/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} ol1ha4ahmahksjaxu7nn4r1xvufc21n 0 202641 1030677 820828 2026-05-09T16:00:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030677 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography |name = မေစံပယ်ဖူး<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/39795|title=MAY SABAI PHOO|website=AFC|accessdate=25 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> |image = |image_size = |caption = |fullname = |birth_date = {{birth date and age|1996|7|31|df=y}}<ref name="AFC 2013">{{citation|title=AFC U-19 Women's Championship China 2013 11 - October 20, 2013 Technical Report & Statistics|url=http://www.the-afc.com/uploads/afc/files/afc_U19_women_championship_china_2013_tsg_final.pdf|page=59|accessdate=2 February 2017}}</ref> |birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ မြန်မာနိုင်ငံ<ref>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/may-sabai-phoo/291314/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=16 June 2020}}</ref> |death_date = |death_place = |height = |position = အလယ်တန်း |youthyears1 = |youthclubs1 = |years1 = |clubs1 = |caps1 = |goals1 = |years2 = |clubs2 = |caps2 = |goals2 = |totalcaps = |totalgoals = |nationalyears1 = |nationalteam1 = {{Nwftu|၁၉|မြန်မာ}} |nationalcaps1 = |nationalgoals1 = |nationalyears2 = ၂၀၁၄–၂၀၁၈ |nationalteam2 = [[မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်း|မြန်မာ]] |nationalcaps2 = ၃+ |nationalgoals2 = ၀+ | manageryears1 = | managerclubs1 = | medaltemplates = |club-update = |nationalteam-update = 13 November 2018 }} '''မေစံပယ်ဖူး''' (၃၁ ဇူလိုင် ၁၉၉၆ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမား ဖြစ်သည်။ အလယ်တန်းတွင် ကစားသည်။ [[မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်း]]၏ အားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ==အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကစားသမား== မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားပြုကာ 2015 AFC U-19 Women's Championship ပြိုင်ပွဲတွင် ကစားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Chinese Taipei vs Myanmar|url=http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=8472&stageid=337&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary|publisher=The Asian Football Confederation|accessdate=21 December 2016}}</ref> အကြီးတန်း၌ သူမသည် 2014 AFC Women's Asian Cup<ref>{{cite web|title=AFC Women's Asian Cup 2014 Squad Lists|url=http://www.womenssoccerunited.com/afc-womens-asian-cup-2014-squads/|accessdate=2 February 2017|archive-date=10 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810112629/http://www.womenssoccerunited.com/afc-womens-asian-cup-2014-squads/}}</ref><ref name="sw_stats">{{soccerway|341807|accessdate=16 June 2020}}</ref> and the 2016 AFF Women's Championship <ref>{{cite web|title=AFF MYANMAR WOMEN'S CHAMPIONSHIP 2016 - FINAL REGISTRATION OF PLAYERS & OFFICIALS|url=http://www.aseanfootball.org/results/2016_AFF_Women_Championship-Final_Registration.pdf|website=ASEAN Football Federation|accessdate=29 July 2016|page=12}}</ref>စသည်တို့၌ ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} cwq2qug9zuyz1r7g6crgqpq1fspo2ml 0 203116 1030660 820809 2026-05-09T12:53:19Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030660 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = ဖူးပွင့်ခိုင်<ref name=AFC>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/19953|title=PHU PWINT KHAING|website=AFC|accessdate=25 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | image_size = | caption = | fullname = | birth_date = {{birth date and age|1987|7|23|df=y}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/phu-pwint-khaing/176114/|title=Phu Pwint Khaing|website=Global Sports Archive|accessdate=25 May 2020}}</ref> | height = | currentclub = သစ္စာအားမာန် | clubnumber = | position = အလယ်တန်း | nationalyears1 = ၂၀၁၀– | nationalteam1 = [[မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်း|မြန်မာ]] | nationalcaps1 = ၆ | nationalgoals1 = ၃ | ntupdate = 09:27, 22 March 2015 (UTC) }} '''ဖူးပွင့်ခိုင်''' (၂၃ ဇူလိုင် ၁၉၈၇ ခုနှစ်ဖွား<ref name="AFF 2016"/>) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ 2014 AFC Women's Asian Cup နှင့် 2016 AFF Women's Championship စသည့်ပြိုင်ပွဲများတွင် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးအသင်းတွင် နောက်တန်းနေရာ၌ ကစားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |title=AFC Women’s Asian Cup 2014 Squad Lists |url=http://www.womenssoccerunited.com/afc-womens-asian-cup-2014-squads/ |accessdate=2 February 2017 |archive-date=10 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810112629/http://www.womenssoccerunited.com/afc-womens-asian-cup-2014-squads/ }}</ref><ref name="AFF 2016">{{cite web |title=AFF MYANMAR WOMEN’S CHAMPIONSHIP 2016 - FINAL REGISTRATION OF PLAYERS & OFFICIALS |url=http://www.aseanfootball.org/results/2016_AFF_Women_Championship-Final_Registration.pdf |website=ASEAN Football Federation |accessdate=29 July 2016 |page=11}}{{better source|reason=Name spelled as 'Phu Pwing Khaing'|date=February 2017}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၇ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-footy-bio-stub}} tqoo9saci2yl9dapt91wy110jr0fr67 0 203119 1030682 646272 2026-05-09T16:33:09Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030682 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = မြင့်မြင့်အေး<ref name=AFC>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/9260|title=MYINT MYINT AYE|website=AFC|accessdate=25 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1988|12|27|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|99509|accessdate=25 May 2020}}</ref> | birth_place = အိမ်မဲမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/myint-myint-aye/378840/|title=Myint Myint Aye|website=Global Sports Archive|accessdate=25 May 2020}}</ref> | height = | position = နောက်တန်း<ref name=SW/><ref name=GSA/> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = ၂၀၀၉–၂၀၁၃ | nationalteam1 = [[မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်း|မြန်မာ]] | nationalcaps1 = ၈ | nationalgoals1 = ၂ | pcupdate = | ntupdate = 19 May 2014 }} '''မြင့်မြင့်အေး''' (၂၇ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉၈၈ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ နောက်တန်းနေရာ၌ ကစားသည်။ သူမသည် မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်း၏ ကစားသမားတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ==နိုင်ငံတကာကစားသမားဘဝ== သူမသည် 2007 AFC U-19 Women's Championship ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာအသင်းကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ 2014 AFC Women's Asian Cup qualification တွင်လည်း သူမသည် အကြီးတန်းအသင်း၌ ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=GSA/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၈ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-footy-bio-stub}} rpqava63po7b8w2ymrqcki08be4gum1 0 203120 1030730 646271 2026-05-10T03:45:58Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030730 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = အိရတနာဖြိုး<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/87997|title=EI YADANAR PHYO|website=AFC|accessdate=24 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1998|1|4|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|650598|accessdate=24 May 2020}}</ref> | birth_place = [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၊ မြန်မာနိုင်ငံ<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/ei-yadanar-phyo/160186/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=24 May 2020}}</ref> | height = | position = နောက်တန်း<ref name=SW/><ref name=GSA/> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = ၂၀၁၆ | nationalteam1 = {{Nwftu|၁၉|မြန်မာ}} | nationalcaps1 = ၃ | nationalgoals1 = ၀ | nationalyears2 = ၂၀၁၈– | nationalteam2 = [[မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်း|မြန်မာ]] | nationalcaps2 = ၁၆ | nationalgoals2 = ၀ | pcupdate = | ntupdate = 3 February 2020 }} '''အိရတနာဖြိုး''' (၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၈ ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းတွင် နောက်တန်းနေရာ၌ ကစားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၈ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-footy-bio-stub}} o9exqdk42nvasfgccfw769d0j228lme 0 203121 1030697 646270 2026-05-09T22:07:28Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030697 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = လှယဉ်ဝင်း<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/33938|title=HLA YIN WIN|website=AFC|accessdate=26 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1995|10|20|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|650599|accessdate=26 May 2020}}</ref> | birth_place = [[ရေကြည်မြို့]]၊ မြန်မာနိုင်ငံ<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/hla-yin-win/176127/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=26 May 2020}}</ref> | height = | position = ရှေ့တန်း<ref name=GSA/> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = ၂၀၀၉ | nationalteam1 = {{Nwftu|၁၆|မြန်မာ}} | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = ၈ | nationalyears2 = ၂၀၁၁ | nationalteam2 = {{Nwftu|၁၉|မြန်မာ}} | nationalcaps2 = | nationalgoals2 = ၂ | nationalyears3 = ၂၀၁၇–၂၀၁၉ | nationalteam3 = [[မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်း|မြန်မာ]] | nationalcaps3 = ၃ | nationalgoals3 = ၁ | pcupdate = | ntupdate = 23 March 2019 }} '''လှယဉ်ဝင်း''' (၂၀ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၅ ဖွား ) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးကစားသမား ဖြစ်သည်။ ရှေ့တန်း၌ ကစားသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးအသင်း၏ ကစားသမားလည်း ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-footy-bio-stub}} 5vovy72sqf1ugx26z5fdch3jn4c4s8p 0 203149 1030703 811704 2026-05-09T23:02:42Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030703 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name =သင်းသင်းစိုး<ref name=AFC>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/19954|title=THIN THIN SOE|website=AFC|accessdate=26 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1989|10|3|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|131889|accessdate=26 May 2020}}</ref><ref name=GSA/> | birth_place = ညောင်တုန်းမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/thin-thin-soe/379265/|title=Thin Thin Soe|website=Global Sports Archive|accessdate=26 May 2020}}</ref> | height = | position = ဂိုးသမား<ref name=SW/><ref name=GSA/> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = ၂၀၁၀–၂၀၁၃ | nationalteam1 = [[မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်း|မြန်မာ]] | nationalcaps1 = ၂ | nationalgoals1 = ၀ | pcupdate = | ntupdate = 25 May 2013 }} '''သင်းသင်းစိုး''' (၃ အောက်တိုဘာလ ၁၉၈၉ ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဂိုးသမား ဖြစ်သည်။ သူမသည် မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်း၏ ဘောလုံးကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ==နိုင်ငံတကာကစားသမားဘဝ== 2010 AFC Women's Asian Cup နှင့် 2014 AFC Women's Asian Cup qualification ပြိုင်ပွဲများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အကြီးတန်းအသင်းအတွက် အရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] [[Category:၁၉၈၉ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-footy-bio-stub}} ov58eeipaloh5yygpcu71bsuwwp8gv0 0 203153 1030661 947509 2026-05-09T12:57:39Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030661 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = ဖြူဖြူဝင်း<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/127884|title=PHYU PHYU WIN|website=AFC|accessdate=24 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|2004|12|1|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|641361|accessdate=24 May 2020}}</ref> | birth_place = [[Yangon]], Myanmar<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/phyu-phyu-win/279218/|title=Phyu Phyu Win|website=Global Sports Archive|accessdate=24 May 2020}}</ref> | height = | position = [[Defender (association football)|Defender]]<ref name=SW/><ref name=GSA/> | currentclub = YREO | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = YREO<ref>{{Cite web|url=https://sportsgabar.com/1750/sportsgabar-109/|title=လက္ေရြးစင္အသင္းၾကီးမွာအေရြးခံခဲ့ရလို႔ ဝမ္းသာေနတဲ့ ျဖဴျဖဴ၀င္း|trans-title=Phyu Phyu Win is happy to be selected in the national team|language=my|date=16 June 2019|accessdate=24 May 2020|archive-date=3 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203210038/https://sportsgabar.com/1750/sportsgabar-109/}}</ref> | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = 2018– | nationalteam1 = {{Nwftu|16|Myanmar}} | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019– | nationalteam2 = {{Nwftu|19|Myanmar}} | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2019– | nationalteam3 = [[Myanmar women's national football team|Myanmar]] | nationalcaps3 = 4 | nationalgoals3 = 0 | pcupdate = | ntupdate = 6 February 2020 }} '''ဖြူဖြူဝင်း''' ( ၁ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀၀၄ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ YREO FC နှင့် မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းအတွက် နောက်တန်းနေရာတွင် ကစားခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] phganwfwas5yalhivsazmyz7rnd1jfr 0 203155 1030702 646259 2026-05-09T22:54:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030702 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = ဝေဝေအောင်<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/35186|title=WAI WAI AUNG|website=AFC|accessdate=25 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1993|10|5|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|650645|accessdate=25 May 2020}}</ref> | birth_place =ပဲခူးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/wai-wai-aung/176113/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=25 May 2020}}</ref> | hWaight = | position = နောက်တန်း<ref name=SW/><ref name=GSA/> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = ၂၀၁၇– | nationalteam1 = [[မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်း|မြန်မာ]] | nationalcaps1 = ၁၈ | nationalgoals1 = ၃ | pcupdate = | ntupdate = 28 January 2020 }} '''ဝေဝေအောင်''' (၅ အောက်တိုဘာလ ၁၉၉၃ ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းအတွက် နောက်တန်းခံစစ်နေရာ၌ ကစားခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၃ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-footy-bio-stub}} kwu1xwv0fzmm5aqabm6drjrf2oe9cqr 0 204657 1030743 767319 2026-05-10T04:44:49Z Salai Rungtoi 22844 1030743 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | tourney_name = ၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ | year = | other_titles = {{lang|ar|كأس العالم لكرة القدم 2022}} | image = | size = | country = [[ကာတာနိုင်ငံ]] | dates = ၂၀ နိုဝင်ဘာ - ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ | confederations = 5 | num_teams = 32 | venues = 8 | cities = 5 | champion = ARG | count = 3 | second = FRA | third = CRO | fourth = MAR | matches = 64 | goals = 172 | attendance = 3404252 | top_scorer = {{#invoke:flagg|main|pxxl|avar=fb|FRA}} [[Kylian Mbappé]] <span class="nowrap">(8 goals)</span> | player = {{#invoke:flagg|main|pxxl|avar=fb|ARG}} [[လီယွန်နယ် မက်ဆီ]] | goalkeeper = {{#invoke:flagg|main|pxxl|avar=fb|ARG}} Emiliano Martínez | young_player = {{#invoke:flagg|main|pxxl|avar=fb|ARG}} Enzo Fernández | fair_play = {{#invoke:flagg|main|unpe|avar=fb|ENG}} | prevseason = [[၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၁၈]] | nextseason = ''[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆]]'' }} '''၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ''' (အင်္ဂလိပ်: 2022 FIFA World Cup) သည် ၂၂ ကြိမ်မြောက် [[ဖီဖာ]] ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲဖြစ်ပြီး၊ ဖီဖာမှ စီစဉ်ကျင်းပသော အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းများအတွက် လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပသည့် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခွင့် ရရှိပြီးနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်မှ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်အထိ [[ကာတာနိုင်ငံ]]၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]နှင့် [[အာရေဗျကျွန်းဆွယ်]]တွင် ကျင်းပသည့် ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ် တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့တွင် ကျင်းပပြီးနောက် [[အာရှ]]နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပသည့် ဒုတိယမြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |url=http://www.gulf-times.com/story/599599/Amir-2022-World-Cup-Qatar-a-tournament-for-all-Ara |title=Amir: 2022 World Cup Qatar a tournament for all Arabs |date=15 July 2018 |work=Gulf Times|access-date=}}</ref> ဤပြိုင်ပွဲသည် ပါဝင်သည့်အသင်း ၃၂ သင်းဖြင့် ကျင်းပသည့် နောက်ဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲအတွက် အသင်းအရေအတွက်ကို ၄၈ သင်းအထိ တိုးမြှင့်မည် ဖြစ်သည်။ ကာတာ၏ နွေရာသီတွင် ပြင်းထန်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်သော ရာသီဥတုကို ရှောင်ရှားရန် ပြိုင်ပွဲအား နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် ကျင်းပခဲ့ရာ၊ ယင်းသည် မေ၊ ဇွန်၊ ဇူလိုင်လများ၏ အစဉ်အလာကျသည့် လများအပြင် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ကျင်းပသည့် ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်လာသည်။ ပြိုင်ပွဲကို ရက်ပေါင်း ၂၉ ရက်အတွင်း လျှော့ချကျင်းပခဲ့ပြီး မြို့ငါးမြို့ရှိ အားကစားကွင်း ရှစ်ခု၌ ပွဲစဉ် ၆၄ ပွဲ ကစားခဲ့သည်။ ကာတာအသင်းသည် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲဖြစ်သည့် ဤပြိုင်ပွဲသို့ အိမ်ရှင်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအသင်းအဖြစ် အလိုအလျောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ခြေစစ်ပွဲ လုပ်ငန်းစဉ်မှတစ်ဆင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့် အခြားအသင်း ၃၁ သင်းနှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2018/jul/15/france-croatia-world-cup-final-match-report |title=France seal second World Cup triumph with 4–2 win over brave Croatia |last=Taylor |first=Daniel |date=15 July 2018 |website=The Guardian|access-date=}}</ref> [[မော်ရိုကိုနိုင်ငံ|မော်ရိုကို]]အသင်းသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ၏ ဆီမီးဖိုင်နယ်သို့ တက်ရောက်သည့် ပထမဆုံး အာဖရိကနိုင်ငံအဖြစ် သမိုင်းတွင်ခဲ့ပြီး၊ ပြင်သစ်အသင်းကို ၂-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ အာဂျင်တီးနားအသင်းသည် ချန်ပီယင်ဟောင်း ပြင်သစ်အသင်းအား အချိန်ပိုအပြီး ၃-၃ သရေကျပြီးနောက် ပင် နယ်တီဖြင့် ၄-၂ ဖြင့် အနိုင်ရကာ ဗိုလ်လုပွဲ၌ ချန်ပီယံဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အာဂျင်တီးနားအတွက် တတိယမြောက် ချန်ပီယံဆုဖြစ်ပြီး ၁၉၈၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ <ref name="auto5">{{Cite news |last=Sullivan |first=Becky |date=18 November 2022 |title=Why Qatar is a controversial host for the World Cup |url=https://www.npr.org/2022/11/18/1137204271/qatar-world-cup-controversies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120211443/https://www.npr.org/2022/11/18/1137204271/qatar-world-cup-controversies |archive-date=20 November 2022 |access-date=21 November 2022 |publisher=NPR}}</ref><ref>{{cite news |last=Borden |first=Sam |date=19 March 2015 |title=FIFA Confirms Winter World Cup for 2022 |url=https://www.nytimes.com/2015/03/20/sports/soccer/fifa-confirms-winter-world-cup-for-2022.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816133411/https://www.nytimes.com/2015/03/20/sports/soccer/fifa-confirms-winter-world-cup-for-2022.html |archive-date=16 August 2023 |accessdate=16 August 2023 |work=The New York Times}}</ref>အာဂျင်တီးနားသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဥရောပပြင်ပမှ ပြိုင်ပွဲကိုအနိုင်ရရှိသည့် ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်ကစားသမား ကီလီယန် အမ်ဘာပီသည် ၁၉၆၆ ခုနှစ် ဗိုလ်လုပွဲတွင် ဂျက်ဖ် ဟတ်စ် ပြုလုပ်ခဲ့သည့်နောက်ပိုင်း ကမ္ဘာ့ဖလားဗိုလ်လုပွဲ၌ သုံးဂိုးပြိုင်ပွဲ (hat-trick) သွင်းယူသည့် ပထမဆုံးကစားသမား ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲတွင် ဂိုးအများဆုံး (ရှစ်ဂိုး) သွင်းယူသူအဖြစ် ဂိုးပဒေသာဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ အမ်ဘာပီသည် ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံမှ ဗာဗာက ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်များတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့်နည်းတူ ဆက်တိုက် ဗိုလ်လုပွဲနှစ်ပွဲတွင် ဂိုးသွင်းယူသည့် ပထမဆုံးကစားသမားလည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အာဂျင်တီးနား အသင်းခေါင်းဆောင် [[လီယွန်နယ် မက်ဆီ|လီယွန် မက်ဆီ]]သည် ပြိုင်ပွဲ၏ အကောင်းဆုံးကစားသမားအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရကာ ဒုတိယမြောက် ရွှေဘောလုံးဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤပြိုင်ပွဲသည် သူ၏ကစားသမားဘဝ၏ အထွတ်အထိပ်အဖြစ် ထူးခြားစွာ ကဗျာဆန်သည်ဟု ယူဆကြပြီး၊ ဤအောင်ပွဲသည် ဝေဖန်သုံးသပ်သူအချို့အတွက် ၎င်းအား သမိုင်းတွင် အကြီးကျယ်ဆုံးကစားသမားအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ယခင်က မပြည့်မီခဲ့သော စံနှုန်းတစ်ရပ်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သည်။ တွဲဖက်ကစားသမားများဖြစ်သည့် အီမေးလီယာနို မာတီနက်စ်နှင့် အင်ဇို ဖာနန်ဒက်ဇ်တို့သည် ပြိုင်ပွဲ၏ အကောင်းဆုံးဂိုးသမားအတွက် ချီးမြှင့်သည့် ရွှေလက်အိတ်ဆုနှင့် ပြိုင်ပွဲ၏ အကောင်းဆုံးလူငယ်ကစားသမားအတွက် ချီးမြှင့်သည့် လူငယ်ကစားသမားဆုတို့ကို အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဂိုးပေါင်း ၁၇၂ ဂိုးဖြင့် ဤပြိုင်ပွဲသည် အသင်း ၃၂ သင်းပုံစံတွင် အမြင့်ဆုံးဂိုးအရေအတွက် စံချိန်တင်ခဲ့ပြီး ပါဝင်သည့်အသင်းတိုင်း အနည်းဆုံးတစ်ဂိုးစီ သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ ကာတာတွင် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ လက်ခံကျင်းပရန် ရွေးချယ်မှုသည် သိသာထင်ရှားသော ဝေဖန်မှုများကို ခံခဲ့ရပြီး၊ နိုင်ငံ၏ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများ၊ အမျိုးသမီးများနှင့် LGBTQ+ အသိုင်းအဝိုင်းဝင်များအပေါ် ဆက်ဆံမှု၊ ကာတာ၏ ရာသီဥတု၊ ခိုင်မာသော ဘောလုံးယဉ်ကျေးမှု မရှိခြင်း၊ အချိန်ဇယား ပြောင်းလဲမှုများ၊ အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခွင့်အတွက် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုစွပ်စွဲချက်များနှင့် ဖီဖာ၏ ကျယ်ပြန့်သော အဂတိလိုက်စားမှုတို့နှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။{{efn-ua|Citations:<ref name="Atlantic 2022">{{cite magazine |author-last=McTague |author-first=Tom |date=19 November 2022 |title=The Qatar World Cup Exposes Soccer's Shame |url=https://www.theatlantic.com/international/archive/2022/11/qatar-hosting-fifa-world-cup-soccer/672171/ |url-status=live |magazine=[[The Atlantic]] |location=Washington, D.C. |issn=2151-9463 |oclc=936540106 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119231915/https://www.theatlantic.com/international/archive/2022/11/qatar-hosting-fifa-world-cup-soccer/672171/ |archive-date=19 November 2022 |access-date=20 November 2022}}</ref><ref name="Reason 2022">{{cite magazine |last=Boehm |first=Eric |date=21 November 2022 |title=The Qatar World Cup Is a Celebration of Authoritarianism |url=https://reason.com/2022/11/21/the-qatar-world-cup-is-a-celebration-of-authoritarianism/ |url-status=live |magazine=[[Reason (magazine)|Reason]] |oclc=818916200 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121221030/https://reason.com/2022/11/21/the-qatar-world-cup-is-a-celebration-of-authoritarianism/ |archive-date=21 November 2022 |access-date=22 November 2022}}</ref><ref name="timesofindia">{{cite news |agency=[[Reuters]] |date=16 November 2022 |title=FIFA World Cup 2022: Why Qatar is a controversial location for the tournament |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/fifa-world-cup-2022/fifa-world-cup-2022-why-is-qatar-a-controversial-location-for-the-tournament/articleshow/95533015.cms |work=The Times of India |access-date=22 November 2022 |archive-date=18 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118220647/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/fifa-world-cup-2022/fifa-world-cup-2022-why-is-qatar-a-controversial-location-for-the-tournament/articleshow/95533015.cms |url-status=live}}</ref><ref name="foreignpolicy">{{cite magazine |author-last=Begum |author-first=Rothna |date=25 November 2022 |title=Qatar Can't Hide Its Abuses by Calling Criticism Racist |url=https://foreignpolicy.com/2022/11/25/qatar-cant-hide-its-abuses-by-calling-criticism-racist/ |url-status=live |magazine=[[Foreign Policy]] |location=Washington, D.C. |publisher=[[Graham Holdings Company]] |issn=0015-7228 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221127213633/https://foreignpolicy.com/2022/11/25/qatar-cant-hide-its-abuses-by-calling-criticism-racist/ |archive-date=27 November 2022 |access-date=28 November 2022}}</ref><ref name=":9">{{cite web |last=Miller |first=Nick |date=26 November 2022 |title=What does the World Cup mean to the Middle East and Arab world? |url=https://theathletic.com/3935151/2022/11/26/world-cup-middle-east-arab-world/ |access-date=28 November 2022 |website=[[The Athletic]] |quote="between the Western World/media and those from the Middle East" |archive-date=28 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128073733/https://theathletic.com/3935151/2022/11/26/world-cup-middle-east-arab-world/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |date=14 November 2022 |title=2022 World Cup: Criticism of Qatar finds unequal resonance around the world |work=Le Monde |url=https://www.lemonde.fr/en/sports/article/2022/11/14/2022-world-cup-criticism-of-qatar-finds-unequal-resonance-around-the-world_6004287_9.html |access-date=1 December 2022 |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202134739/https://www.lemonde.fr/en/sports/article/2022/11/14/2022-world-cup-criticism-of-qatar-finds-unequal-resonance-around-the-world_6004287_9.html |url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{cite web |last=Baxter |first=Kevin |date=20 November 2022 |title=Qatar walks tightrope between Arab values and Western norms with World Cup gamble |url=https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2022-11-20/qatar-world-cup-politics-arab-world-gulf-states |access-date=22 November 2022 |website=Los Angeles Times |archive-date=23 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123173208/https://www.latimes.com/sports/soccer/story/2022-11-20/qatar-world-cup-politics-arab-world-gulf-states |url-status=live}}</ref><ref name=":102">{{cite journal |last=Griffin |first=Thomas Ross |year=2017 |title=Football in the Hands of the Other: Qatar's World Cup in the British Broadsheet Press |url=https://www.researchgate.net/publication/323705390 |journal=Arab World Geographer |volume=20 |issue=2 |pages=170–182}}</ref>}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂]] 5xic6m480dk6jnk42qnv0h2zkkdc0g7 1030744 1030743 2026-05-10T04:45:35Z Salai Rungtoi 22844 1030744 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | tourney_name = ၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ | year = | other_titles = {{lang|ar|كأس العالم لكرة القدم 2022}} | image = | size = | country = [[ကာတာနိုင်ငံ]] | dates = ၂၀ နိုဝင်ဘာ - ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ | confederations = 5 | num_teams = 32 | venues = 8 | cities = 5 | champion = ARG | count = 3 | second = FRA | third = CRO | fourth = MAR | matches = 64 | goals = 172 | attendance = 3404252 | top_scorer = {{#invoke:flagg|main|pxxl|avar=fb|FRA}} [[Kylian Mbappé]] <span class="nowrap">(8 goals)</span> | player = {{#invoke:flagg|main|pxxl|avar=fb|ARG}} [[လီယွန်နယ် မက်ဆီ]] | goalkeeper = {{#invoke:flagg|main|pxxl|avar=fb|ARG}} Emiliano Martínez | young_player = {{#invoke:flagg|main|pxxl|avar=fb|ARG}} Enzo Fernández | fair_play = {{#invoke:flagg|main|unpe|avar=fb|ENG}} | prevseason = [[၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၁၈]] | nextseason = ''[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆]]'' }} '''၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ''' (အင်္ဂလိပ်: 2022 FIFA World Cup) သည် ၂၂ ကြိမ်မြောက် [[ဖီဖာ]] ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲဖြစ်ပြီး၊ ဖီဖာမှ စီစဉ်ကျင်းပသော အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းများအတွက် လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပသည့် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခွင့် ရရှိပြီးနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်မှ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်အထိ [[ကာတာနိုင်ငံ]]၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]နှင့် [[အာရေဗျကျွန်းဆွယ်]]တွင် ကျင်းပသည့် ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ် တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့တွင် ကျင်းပပြီးနောက် [[အာရှ]]နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပသည့် ဒုတိယမြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |url=http://www.gulf-times.com/story/599599/Amir-2022-World-Cup-Qatar-a-tournament-for-all-Ara |title=Amir: 2022 World Cup Qatar a tournament for all Arabs |date=15 July 2018 |work=Gulf Times|access-date=}}</ref> ဤပြိုင်ပွဲသည် ပါဝင်သည့်အသင်း ၃၂ သင်းဖြင့် ကျင်းပသည့် နောက်ဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲအတွက် အသင်းအရေအတွက်ကို ၄၈ သင်းအထိ တိုးမြှင့်မည် ဖြစ်သည်။ ကာတာ၏ နွေရာသီတွင် ပြင်းထန်သည့် ပူပြင်းစိုစွတ်သော ရာသီဥတုကို ရှောင်ရှားရန် ပြိုင်ပွဲအား နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် ကျင်းပခဲ့ရာ၊ ယင်းသည် မေ၊ ဇွန်၊ ဇူလိုင်လများ၏ အစဉ်အလာကျသည့် လများအပြင် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ကျင်းပသည့် ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်လာသည်။ ပြိုင်ပွဲကို ရက်ပေါင်း ၂၉ ရက်အတွင်း လျှော့ချကျင်းပခဲ့ပြီး မြို့ငါးမြို့ရှိ အားကစားကွင်း ရှစ်ခု၌ ပွဲစဉ် ၆၄ ပွဲ ကစားခဲ့သည်။ ကာတာအသင်းသည် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲဖြစ်သည့် ဤပြိုင်ပွဲသို့ အိမ်ရှင်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအသင်းအဖြစ် အလိုအလျောက် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ခြေစစ်ပွဲ လုပ်ငန်းစဉ်မှတစ်ဆင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့် အခြားအသင်း ၃၁ သင်းနှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2018/jul/15/france-croatia-world-cup-final-match-report |title=France seal second World Cup triumph with 4–2 win over brave Croatia |last=Taylor |first=Daniel |date=15 July 2018 |website=The Guardian|access-date=}}</ref> [[မော်ရိုကိုနိုင်ငံ|မော်ရိုကို]]အသင်းသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ၏ ဆီမီးဖိုင်နယ်သို့ တက်ရောက်သည့် ပထမဆုံး အာဖရိကနိုင်ငံအဖြစ် သမိုင်းတွင်ခဲ့ပြီး၊ ပြင်သစ်အသင်းကို ၂-၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ အာဂျင်တီးနားအသင်းသည် ချန်ပီယင်ဟောင်း ပြင်သစ်အသင်းအား အချိန်ပိုအပြီး ၃-၃ သရေကျပြီးနောက် ပင် နယ်တီဖြင့် ၄-၂ ဖြင့် အနိုင်ရကာ ဗိုလ်လုပွဲ၌ ချန်ပီယံဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အာဂျင်တီးနားအတွက် တတိယမြောက် ချန်ပီယံဆုဖြစ်ပြီး ၁၉၈၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ <ref name="auto5">{{Cite news |last=Sullivan |first=Becky |date=18 November 2022 |title=Why Qatar is a controversial host for the World Cup |url=https://www.npr.org/2022/11/18/1137204271/qatar-world-cup-controversies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120211443/https://www.npr.org/2022/11/18/1137204271/qatar-world-cup-controversies |archive-date=20 November 2022 |access-date=21 November 2022 |publisher=NPR}}</ref><ref>{{cite news |last=Borden |first=Sam |date=19 March 2015 |title=FIFA Confirms Winter World Cup for 2022 |url=https://www.nytimes.com/2015/03/20/sports/soccer/fifa-confirms-winter-world-cup-for-2022.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230816133411/https://www.nytimes.com/2015/03/20/sports/soccer/fifa-confirms-winter-world-cup-for-2022.html |archive-date=16 August 2023 |accessdate=16 August 2023 |work=The New York Times}}</ref>အာဂျင်တီးနားသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဥရောပပြင်ပမှ ပြိုင်ပွဲကိုအနိုင်ရရှိသည့် ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်ကစားသမား ကီလီယန် အမ်ဘာပီသည် ၁၉၆၆ ခုနှစ် ဗိုလ်လုပွဲတွင် ဂျက်ဖ် ဟတ်စ် ပြုလုပ်ခဲ့သည့်နောက်ပိုင်း ကမ္ဘာ့ဖလားဗိုလ်လုပွဲ၌ သုံးဂိုးပြိုင်ပွဲ (hat-trick) သွင်းယူသည့် ပထမဆုံးကစားသမား ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲတွင် ဂိုးအများဆုံး (ရှစ်ဂိုး) သွင်းယူသူအဖြစ် ဂိုးပဒေသာဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ အမ်ဘာပီသည် ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံမှ ဗာဗာက ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်များတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့်နည်းတူ ဆက်တိုက် ဗိုလ်လုပွဲနှစ်ပွဲတွင် ဂိုးသွင်းယူသည့် ပထမဆုံးကစားသမားလည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အာဂျင်တီးနား အသင်းခေါင်းဆောင် [[လီယွန်နယ် မက်ဆီ|လီယွန် မက်ဆီ]]သည် ပြိုင်ပွဲ၏ အကောင်းဆုံးကစားသမားအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရကာ ဒုတိယမြောက် ရွှေဘောလုံးဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤပြိုင်ပွဲသည် သူ၏ကစားသမားဘဝ၏ အထွတ်အထိပ်အဖြစ် ထူးခြားစွာ ကဗျာဆန်သည်ဟု ယူဆကြပြီး၊ ဤအောင်ပွဲသည် ဝေဖန်သုံးသပ်သူအချို့အတွက် ၎င်းအား သမိုင်းတွင် အကြီးကျယ်ဆုံးကစားသမားအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ယခင်က မပြည့်မီခဲ့သော စံနှုန်းတစ်ရပ်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သည်။<ref name="NYT2022">{{cite news |last=Smith |first=Rory |author-link=Rory Smith (journalist) |date=18 December 2022 |title=World Cup Coronation Complete! Lionel Messi Claims His Crown as Argentina Rejoices. |url=https://www.nytimes.com/live/2022/12/18/sports/argentina-france-world-cup-final-score |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824211729/https://www.nytimes.com/live/2022/12/18/sports/argentina-france-world-cup-final-score |archive-date=24 August 2023 |access-date=24 August 2023 |magazine=[[The New York Times]]}}</ref> တွဲဖက်ကစားသမားများဖြစ်သည့် အီမေးလီယာနို မာတီနက်စ်နှင့် အင်ဇို ဖာနန်ဒက်ဇ်တို့သည် ပြိုင်ပွဲ၏ အကောင်းဆုံးဂိုးသမားအတွက် ချီးမြှင့်သည့် ရွှေလက်အိတ်ဆုနှင့် ပြိုင်ပွဲ၏ အကောင်းဆုံးလူငယ်ကစားသမားအတွက် ချီးမြှင့်သည့် လူငယ်ကစားသမားဆုတို့ကို အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဂိုးပေါင်း ၁၇၂ ဂိုးဖြင့် ဤပြိုင်ပွဲသည် အသင်း ၃၂ သင်းပုံစံတွင် အမြင့်ဆုံးဂိုးအရေအတွက် စံချိန်တင်ခဲ့ပြီး ပါဝင်သည့်အသင်းတိုင်း အနည်းဆုံးတစ်ဂိုးစီ သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ ကာတာတွင် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ လက်ခံကျင်းပရန် ရွေးချယ်မှုသည် သိသာထင်ရှားသော ဝေဖန်မှုများကို ခံခဲ့ရပြီး၊ နိုင်ငံ၏ ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများ၊ အမျိုးသမီးများနှင့် LGBTQ+ အသိုင်းအဝိုင်းဝင်များအပေါ် ဆက်ဆံမှု၊ ကာတာ၏ ရာသီဥတု၊ ခိုင်မာသော ဘောလုံးယဉ်ကျေးမှု မရှိခြင်း၊ အချိန်ဇယား ပြောင်းလဲမှုများ၊ အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခွင့်အတွက် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုစွပ်စွဲချက်များနှင့် ဖီဖာ၏ ကျယ်ပြန့်သော အဂတိလိုက်စားမှုတို့နှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂]] id36n0cfbpgmlthuyx9153eajzukwzh 0 205250 1030687 653944 2026-05-09T18:10:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030687 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Mya Phu Ngon<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/14019|title=MYA PHU NGON|website=AFC|accessdate=24 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1989|8|10|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|341793|accessdate=24 May 2020}}</ref> | birth_place = [[Hopong]], Myanmar<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/mya-phu-ngon/176106/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=24 May 2020}}</ref> | height = | position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]]<ref name=SW/><ref name=GSA/> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = 2014– | nationalteam1 = [[Myanmar women's national football team|Myanmar]] | nationalcaps1 = 16 | nationalgoals1 = 0 | pcupdate = | ntupdate = 6 February 2020 }} '''မြဖူးငုံ''' (၁၀ ဩဂုတ် ၁၉၈၉ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်း၌ ဂိုးဖမ်းသမားနေရာ၌ ကစားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] g2u7oy0jj7bqczvkd2lgyk90vh3osoy 0 205251 1030704 653946 2026-05-09T23:04:28Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030704 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Thin Thin Yu<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/76389|title=THIN THIN YU|website=AFC|accessdate=24 May 2020|archive-date=27 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127200552/https://stats.the-afc.com/player/76389|url-status=dead}}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1999|9|27|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|650644|accessdate=24 May 2020}}</ref> | birth_place = [[Daik-U]], Myanmar<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/thin-thin-yu/160199/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=24 May 2020}}</ref> | height = | position = [[Midfielder]]<ref name=SW/><ref name=GSA/> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = 2016 | nationalteam1 = {{Nwftu|19|Myanmar}} | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019– | nationalteam2 = [[Myanmar women's national football team|Myanmar]] | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 0 | pcupdate = | ntupdate = 6 February 2020 }} '''သင်းသင်းယု''' (၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းတွင် အလယ်တန်းနေရာ၌ ကစားသည်။ ==နိုင်ငံတကာ သွင်းဂိုးများ== :''Scores and results list Myanmar's goal tally first.'' {| class="wikitable" |- ! No. !! Date !! Venue !! Opponent !! Score !! Result !! Competition |- | 1. || 18 August 2019 || [[Institute of Physical Education Chonburi Campus Stadium|IPE Chonuri Stadium]], [[Chonburi]], [[Thailand]] || {{fbw|CAM}} || align=center|'''7'''–1 || align=center| 10–1 || [[2019 AFF Women's Championship]] |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] fbzdhfgu3lmilltaj52py5k36kb21z0 0 205253 1030678 653950 2026-05-09T16:01:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030678 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = May Zin Nwe<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/53082|title=MAY ZIN NWE|website=AFC|accessdate=24 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1995|3|7|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|650618|accessdate=24 May 2020}}</ref> | birth_place = [[Yamethin Township|Yamethin]], Myanmar<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/may-zin-nwe/176108/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=24 May 2020}}</ref> | hMayght = | position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]]<ref name=SW/><ref name=GSA/> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = 2019– | nationalteam1 = [[Myanmar women's national football team|Myanmar]] | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 0 | pcupdate = | ntupdate = 6 February 2020 }} '''မေဇင်နွယ်''' (၇ မတ် ၁၉၉၅ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းတွင် ဂိုးသမားနေရာ၌ ကစားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] 9ezqnugy01gkf9mrul4ey3tpxw79ngq 0 205254 1030691 653956 2026-05-09T19:00:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030691 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Yun Me Me Lwin<ref name=AFC>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/48652|title=YUN ME ME LWIN|website=AFC|access-date=25 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1997|7|10|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|650651|accessdate=25 May 2020}}</ref> | birth_place = [[Nawnghkio]], Myanmar<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/yun-me-me-lwin/291315/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|access-date=25 May 2020}}</ref> | height = | position = [[Forward (association football)|Forward]]<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/match_report/8114|title=AFC WOMEN'S ASIAN CUP 2014|website=AFC|access-date=25 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = 2018 | nationalteam1 = [[Myanmar women's national football team|Myanmar]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | pcupdate = | ntupdate = 13 November 2018 }} '''ယွန်းမီမီလွင်''' (၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၉၇) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရှေ့တန်းနေရာ၌ ကစားသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်း၏ ကစားသမားတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ==နိုင်ငံတကာကစားသမားဘဝ== 2020 AFC Women's Olympic Qualifying Tournament (first round) ပြိုင်ပွဲတွင် သူမအား မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းကြီးအတွက် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သူမသည် 2014 AFC Women's Asian Cup ပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း အသုံးပြုခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] pngemi00x5io9537awxomxoszbgvb52 0 205259 1030679 653972 2026-05-09T16:04:51Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030679 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = May Thu Kyaw<ref name=AFC>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/33942|title=MAY THU KYAW|website=AFC|accessdate=24 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1995|11|10|df=yes}} | birth_place = [[Yangon]], Myanmar<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/may-thu-kyaw/176122/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=24 May 2020}}</ref> | height = | position = [[Forward (association football)|Forward]]<ref name=SW>{{Soccerway|341813|accessdate=24 May 2020}}</ref> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = 2011 | nationalteam1 = {{Nwftu|16|Myanmar}} | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = 5 | nationalyears2 = 2013 | nationalteam2 = {{Nwftu|19|Myanmar}} | nationalcaps2 = | nationalgoals2 = 6 | nationalyears3 = 2014–2017 | nationalteam3 = [[Myanmar women's national football team|Myanmar]] | nationalcaps3 = 4 | nationalgoals3 = 0 | pcupdate = | ntupdate = 3 April 2017 }} '''မေသူကျော်''' (၁၀ နိုဝင်ဘာလ ၁၉၉၅) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းတွင် ရှေ့တန်းကစားသမားအဖြစ် ကစားသည်။ ==နိုင်ငံတကာကစားသမားဘဝ== 2011 AFC U-16 Women's Championship နှင့် 2013 AFC U-19 Women's Championship စသည့် ပြိုင်ပွဲများတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုကာ ဝင်ရောက်ကစားခဲ့သည်။ 2014 AFC Women's Asian Cup နှင့် 2018 AFC Women's Asian Cup qualification စသည့် ပြိုင်ပွဲများတွင် အသင်းကြီး၌ ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ==နိုင်ငံတကာသွင်းဂိုးများ== :''Scores and results list Myanmar's goal tally first.'' {| class="wikitable" |- ! No. !! Date !! Venue !! Opponent !! Score !! Result !! Competition |- | 1. || rowspan="3"| 27 July 2016 || rowspan="3"| [[Mandalarthiri Stadium]], [[Mandalay]], [[Myanmar]] || rowspan="3"| {{fbw|TLS}} || align=center|'''6'''–0 ||rowspan="3" align=center| 17–0 || rowspan="3"| [[2016 AFF Women's Championship]] |- | 2. || align=center|'''12'''–0 |- | 3. || align=center|'''13'''–0 |- | 4. || 2 August 2016 || Mandalarthiri Stadium, Mandalay, Myanmar || {{fbw|VIE}} || align=center|'''2'''–2 || align=center| 3–3 || 2016 AFF Women's Championship |- | 5. || 18 August 2019 || [[Institute of Physical Education Chonburi Campus Stadium|IPE Chonburi Stadium]], [[Chonburi]], [[Thailand]] || {{fbw|CAM}} || align=center|'''1'''–0 || align=center| 10–1 || [[2019 AFF Women's Championship]] |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] hcgfc4b8lm03ahb2z4950q5cerx5ajq 0 205260 1030683 653974 2026-05-09T16:37:47Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030683 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Myat Noe Khin<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/94395|title=MYAT NOE KHIN|website=AFC|accessdate=24 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|2003|7|24|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|641360|accessdate=24 May 2020}}</ref> | birth_place = [[Yangon]], Myanmar<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/myat-noe-khin/125199/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=24 May 2020}}</ref> | height = | position = [[Forward (association football)|Forward]]<ref name=SW/><ref name=GSA/> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = 2016 | nationalteam1 = {{Nwftu|14|Myanmar}} | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 2018–2019 | nationalteam2 = {{Nwftu|16|Myanmar}} | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 7 | nationalyears3 = 2018– | nationalteam3 = {{Nwftu|19|Myanmar}} | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2019– | nationalteam4 = [[Myanmar women's national football team|Myanmar]] | nationalcaps4 = 6 | nationalgoals4 = 0 | pcupdate = | ntupdate = 6 February 2020 }} '''မြတ်နိုးခင်''' (၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၀၃ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်းတွင် ရှေ့တန်းနေရာ၌ ကစားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] 92t0xumwxf45f9zupw79apbrzzif2mg 0 205262 1030676 653978 2026-05-09T15:59:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030676 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = May Khin Ya Min<ref name=AFC>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/9249|title=MAY KHIN YA MIN|website=AFC|accessdate=25 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1986|1|11|df=yes}} | birth_place = [[Laymyethnar]], Myanmar<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/may-khin-ya-min/378843/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|accessdate=25 May 2020}}</ref> | height = | position = [[Goalkeeper (association football)|Goalkeeper]]<ref name=SW>{{Soccerway|99508|accessdate=25 May 2020}}</ref> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = 2009–2013 | nationalteam1 = [[Myanmar women's national football team|Myanmar]] | nationalcaps1 = 6 | nationalgoals1 = 0 | pcupdate = | ntupdate = 19 May 2014 }} '''မေခင်ယမင်း''' (၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၆ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဂိုးဖမ်းသမားနေရာ၌ ကစားသည်။ သူမသည် မြန်မာအမျိုးသမီးအသင်း၏ ကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ==နိုင်ငံတကာကစားသမားဘဝ== 2010 AFC Women's Asian Cup (and its qualification) and the 2014 AFC Women's Asian Cup qualification စသည့် ပြိုင်ပွဲများတွင် မြန်မာအသင်းကြီးအတွက် သူမသည် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] am2cf57arrbu7wh082sx8evbfuosv3u 0 205263 1030694 653980 2026-05-09T19:37:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030694 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Yuper Khine<ref>{{Cite web|url=http://stats.the-afc.com/player/39794|title=YUPER KHINE|website=AFC|access-date=26 May 2020}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> | image = | fullname = | birth_date = {{Birth date and age|1996|1|31|df=yes}}<ref name=SW>{{Soccerway|650652|accessdate=26 May 2020}}</ref> | birth_place = [[Yangon]], Myanmar<ref name=GSA>{{Cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/yuper-khine/176124/|title={{PAGENAME}}|website=Global Sports Archive|access-date=26 May 2020}}</ref> | height = | position = [[Midfielder]]<ref name=GSA/> | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = 2017–2019 | nationalteam1 = [[Myanmar women's national football team|Myanmar]] | nationalcaps1 = 8 | nationalgoals1 = 0 | pcupdate = | ntupdate = 9 April 2019 }} '''ရူပါခိုင်''' (၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၆) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အလယ်တန်း၌ ကစားသည်။ သူမသည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးအသင်း၏ ကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ]] mj289hihvhvni92xjks2vw1jwdjuv92 0 210977 1030722 1016317 2026-05-10T02:56:29Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030722 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced | date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ }} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = စကခ(၂၀) | image = Shoulder sleeve insignia of Coastal Region Command.svg | image_size = 216px | caption = ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | specialization = နယ်မြေလုံခြုံရေး၊ ပင်မတိုက်ခိုက်ရေး၊ အကူတိုက်ခိုက်ရေး၊ ရွေ့လျားတိုက်ခိုက်ရေး၊ စစ်ကစားခြင်း | commander1 = ဗိုလ်မှူးချုပ် | commander1_label = စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး | size = တပ်မ | identification_symbol = [[Image:Mm-coastal-rmc.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် }} '''အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''စကခ(၂၀)''') သည် [[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ခမောက်ကြီးမြို့]]တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" ဆိုသည်မှာ 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ '''တပ်မ'''များ နှင့် '''စကခ'''များသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) | ကက(ကြည်း)]] (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ်'' ဇေယျာလင်း ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == {{Expand section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။ === အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ<ref>https://www.rfa.org/burmese/news/military-council-camp-seized-karen-state-01272024001745.html</ref><ref>https://www.dvb.no/post/587304</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.thithtoolwin.com/2022/04/blog-post.html |access-date=20 May 2024 |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520111601/http://www.thithtoolwin.com/2022/04/blog-post.html }}</ref><ref>https://x.com/tntynews/status/1565631227369259008</ref><ref>https://ayartimes.com/?p=16185</ref><ref>https://burmese.dvb.no/post/574496</ref><ref>https://www.tntynews.com/16/04/2023/15267/{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> === {{Expand section}} # ခမရ(၄၃၁) - [[ကော့သောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မလိဝမ်းရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်|ခမောက်ကြီးမြို့]] # ခမရ(၄၃၂) - [[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]]၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့ # ခမရ(၅၈၁)​ - [[ကရသူရိမြို့]] ၊ ကျောက်ထနောင်းကျေးရွာ # ခမရ(၅၈၂)​ - [[ကော့သောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မလိဝမ်းရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်|ခမောက်ကြီးမြို့]] # ခမရ(၅၈၄) ​ - [[ကော့သောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မာရမ်းနော့ရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်|ခမောက်ကြီးမြို့]]၊ [[မာရမ်းနော့ရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်|မာရမ်းကျေးရွာ]] # ခမရ(၅၉၂) - [[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်|ကော့သောင်းမြို့နယ်]]၊ ၄၂ မိုင် # ခမရ(၅၉၃) - [[ကရသူရိမြို့]] ၊ ကျောက်ထနောင်းကျေးရွာ # ခမရ(၅၉၅) - [[ကော့သောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မလိဝမ်းရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်|မလိဝမ်ကျေးရွာ]] # ခမရ(၅၉၄) - [[ကော့သောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ခမောက်ကြီးမြို့]] # ခမရ(၅၉၇) - [[ကော့သောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကရသူရိမြို့]] == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} == ကိုးကား == == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} {{တပ်မတော်-stub}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{DEFAULTSORT:စကခ(၂၀)}} dhejiwq5y5w7mazbw9ytk7i75kbbdeh 0 224464 1030685 831017 2026-05-09T17:39:10Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:1954_chenyun_maozedong.jpg|1954_chenyun_maozedong.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Taivo|Taivo]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): [[:c:Commons:Deletion requests/File 1030685 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" ! colspan="2" class="infobox-above fn org" |Zhongnanhai<br /><br /><templatestyles src="Nobold/styles.css" /><span class="nobold"><span title="Chinese-language text"><span lang="zh">中南海</span></span></span> |- | colspan="2" class="infobox-image" style="text-align: center" |<div class="infobox-caption" style="text-align: center">Xinhuamen, the "Gate of New China", built by Yuan Shikai, today the formal entrance to the Zhongnanhai compound</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" style="text-align: center" |<mapframe zoom="13" frameless="1" align="center" longitude="116.3805" latitude="39.9113" height="200" width="250">{"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[116.3805,39.9113],"type":"Point"},"properties":{"title":"Zhongnanhai","marker-color":"#5E74F3"}}</mapframe> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color:#ededed" |General information |- ! class="infobox-label" scope="row" |Architectural style | class="infobox-data category" |Traditional Chinese Architecture |- ! class="infobox-label" scope="row" |Address | class="infobox-data" |174 Chang'an Avenue, [[ရှီးချန်ခရိုင်|Xicheng District]], [[ပေကျင်းမြို့|Beijing]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[ပထဝီဝင် ကိုဩဒိနိတ် စနစ်|Coordinates]] | class="infobox-data" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="plainlinks nourlexpansion">[//geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Zhongnanhai&params=39.9113_N_116.3805_E_region:CN-11_type:landmark <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">39°54′41″N</span> <span class="longitude">116°22′50″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">39.9113°N 116.3805°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">39.9113; 116.3805</span></span></span>]</span><span style="font-size: small;"><span id="coordinates">[[ပထဝီဝင် ကိုဩဒိနိတ် စနစ်|Coordinates]]: </span></span><templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span style="font-size: small;"><span id="coordinates"><span class="plainlinks nourlexpansion">[//geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Zhongnanhai&params=39.9113_N_116.3805_E_region:CN-11_type:landmark <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">39°54′41″N</span> <span class="longitude">116°22′50″E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">39.9113°N 116.3805°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">39.9113; 116.3805</span></span></span>]</span></span></span> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Current tenants | class="infobox-data" | * General Secretary of the Chinese Communist Party * President of the People's Republic of China * Premier of the People's Republic of China * Politburo Standing Committee * Politburo of the Chinese Communist Party * State Council of the People's Republic of China * Secretariat of the Chinese Communist Party * Central Committee General Office * Vice President of China |} '''ကျွုံးနန်ဟိုင်'''သည် [[တားမြစ်ထားသော မြို့တော်|Forbidden City]]နှင့်ကပ်လျက်တွင်ရှိသော ယခင်ဧကရာဇ် ဥယျာဉ်တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (CPC)နှင့် တရုတ် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ (ဗဟိုအစိုးရ) အတွက် ဗဟိုဌာနချုပ်အဖြစ် ထားရှိပါသည်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ( အဓိကခေါင်းဆောင်)နှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံရုံးကို ကျွုံးနန်ဟိုင်အိမ်တော်၌ တည်ထောင်ထားသည်။ ''ကျွုံးနန်ဟိုင်'' ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် ဗဟိုအစိုးရနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အကြီးတန်းအရာရှိများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။ ၎င်းကို တရုတ်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအတွက် လေးနက်သော ဝေါဟာရ အဖြစ် သုံးလေ့ရှိသည်။ (" [[အိမ်ဖြူတော်]] " ဟူသော ဝေါဟာရသည် အမေရိကန် အမှုဆောင်ဌာနခွဲကို ရည်ညွှန်းပြီး " ကရင်မလင် " ဟူသော ဝေါဟာရသည် ရုရှားအစိုးရကို ရည်ညွှန်းသည်)။ == တည်နေရာ == [[ဖိုင်:Beijing_Zhongnanhai_map.jpg|thumb| အလယ်ဗဟိုတွင် အစိမ်းရင့်ရောင် ရေကန်နှစ်ကန် ပါ [[တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (၁၉၁၂–၁၉၄၉)|တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ]] ခေတ်မှ ကျွုံးနန်ဟိုင် မြေပုံ။ [[တားမြစ်ထားသော မြို့တော်|တားမြစ်နန်းတော်]] ၏ အနောက်ဘက်အစွန်းကို ညာဘက်တွင် ပြထားသည်။]] == သမိုင်း == <gallery mode="packed" heights="150px"> ဖိုင်:Victory banquet for the distinguished officers and soldiers at the Ziguangge (Hall of Purple Glaze).jpg|Zhongnanhai ရှိ ခရမ်းရောင်အလင်းခန်းမတွင် [[Jinchuan campaign|Jinchuan စစ်ဆင်ရေး]] (1771-1776) မှ အောင်ပွဲခံ Qing Army အတွက် ဧည့်ခံပွဲကို ပြသသည့် 18 ရာစုနှောင်းပိုင်း ပန်းချီ ဖိုင်:Z-The Qing Dynasty Ci-Xi Imperial Dowager Empress of China on a Flat-Bottomed Boat in the Lake of the Middle Sea (1).PNG|[[Empress Dowager Cixi|ဧကရီ Dowager Cixi]] နှင့် 1900 ခုနှစ်များအစောပိုင်းတွင် Zhonghai ရှိ လှေပေါ်တွင် ကျွန်များ။ ဖိုင်:Bundesarchiv Bild 137-009052, Peking - Sowjet. Botschafter Karachan fährt zur Audienz.jpg|1923-26 ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ USSR သံအမတ်ကြီး [[Lev Karakhan|Leo Karakhan]] ၏ စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းကို Xinhua Gate of Zhongnanhai ၏ အပြင်ဘက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဖိုင်:George H. W. Bush and George W. Bush with Hu Jintao.jpg|[[Hu Jintao|တရုတ်သမ္မတ ဟူကျင်တောင်]] သည် အမေရိကန်သမ္မတ ဂျော့ခ်ျဒဗလျူဘုရှ်၊ အမေရိကန်သမ္မတဟောင်း [[George H. W. Bush|ဂျော့]] [[George W. Bush|ခ်ျဒဗလျူဘုရှ်]] နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျန်းနန်ဟိုင်း၌ တွေ့ဆုံသည်။ </gallery> == အတွင်းအပြင်အဆင် == === ကျွုံးဟိုင် === [[ကဏ္ဍ:သမ္မတ အိမ်တော်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] 441kkki6yrmqopqonkr21o9iqprtlor 0 224713 1030794 868957 2026-05-10T11:08:43Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] 1030794 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = <!-- Do not add any styles/titles here per [[WP:NCIN]] --> | honorific-suffix = <!-- Do not add any styles/titles here per [[WP:NCIN]] --> | image = File:Shri_Narendra_Modi,_Prime_Minister_of_India_(3x4_cropped).jpg | caption = ၂၀၂၃ တရာဝင်း ရုံးသုံးဓာတ်ပုံ | order = ၁၄ ယောက်မြောက် | office = အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် | president = ပရာနက် မူကာဂျီ<br /> ရမ် နပ် ကိုဗင်း | 1blankname = ဒုသမ္မတ | 1namedata = မိုဟာမက် ဟာမစ် အန်ဆာရီ<br /> ဗန်ကိုင်ရာ နိုင်ဒူး | term_start = ၂၀၁၄၊ မေလ ၂၆ ရက် | term_end = | predecessor = [[မာမိုဟမ် ဆင်း]] {{Collapsed infobox section begin|နောက်ထပ် ဝန်ကြီးဌာနများ}} | 1blankname1 = ဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဌာနများ | 1namedata1 = လူပုဂ္ဂိုလ်၊ မကျေနပ်ချက် နှင့် ပင်စင် ဝန်ကြီးဌာန ၊ အာကာသ ဦးစီးဌာန၊ အဏုမြူစွမ်းအင် ဦးစီးဌာန | term_start1 = ၂၀၁၄၊ မေလ ၂၆ ရက် | term_end1 = | predecessor1 = [[မာမိုဟမ် ဆင်း]] {{Collapsed infobox section end}} | office2 = လော့ ဆာဘား လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ | term_start2 = ၂၀၁၄၊ မေလ ၂၆ | predecessor2 = ဆူရှေးကူးမား ရှင်ဒဲ | office4 = ၁၄ ယောက်မြောက် ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် | governor4 = {{ubl|ဆွန်ဒါ ဆင်း ဘန်ဒါရီ| ကိုင်းလာရှာပါတီ မီရှရာ| ဘယ်ရမ် ဂျကား| နာဝယ် ကီရှိုး ရှာမား| အက်စ်.စီ. ဂျမား|ကာမလာ ဘန်နီဝါး}} | term_start4 = ၂၀၀၁ ၊ အောက်တိုဘာ ၇ | term_end4 = ၂၀၁၄ ၊ မေ ၂၂ | predecessor4 = ကီရှုဘိုင်း ပက်တယ် | successor4 = အနန်ဒီဘန် ပက်တယ် | office3 = လော့ဆာဘား လွှတ်တော်အမတ် | constituency3 = ဗာရာဏသီ | term_start3 = ၂၀၁၄ ၊ ဇွန် ၅ | term_end3 = | predecessor3 = မာလီ မနိုဟာ ဂျိုရှိ | successor3 = | office5 = ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ် ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | constituency5 = မနီနာဂါး | term_start5 = ၂၀၀၂ ၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ | term_end5 = ၂၀၁၄၊ မေ ၁၆ | predecessor5 = ကမ်လက်ရှ် ပက်တယ် | successor5 = ဆူရာ့ရှ် ပက်တယ် | constituency6 = ရက်ဂျ်ကော့ (၂) | term_start6 = ၂၀၀၂ ၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ | term_end6 = ၂၀၀၂ ၊ ဇူလိုင် ၁၉ | predecessor6 = ဗာဂျူဗိုင်း ဗာလာ | successor6 = ဗာဂျူဗိုင်း ဗာလာ | birth_name = နာရန်ဒရာ ဒါမိုဒါဒပ်စ် မိုဒီ | birth_date = {{birth date and age|၁၉၅၀|၉|၁၇|df=y}} | birth_place = ဗတ်နာဂါး၊ ဘုံဘေ၊ အိန္ဒိယ <!-- Modi is the first PM to be born in the Republic of India, everybody else were in the British India, so let it be written clearly --> (ယနေ့ခေတ် ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ်) | party = ဘာရာတီယ ဂျာနာတာ ပါတီ | otherparty = အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် | spouse = ဂျာရှိုဒါဘန် မိုဒီ ({{abbr|m.|married}}&nbsp;၁၉၆၈; ခွဲနေ)<ref name=ndtvchild>{{#invoke:Cite web|| url=https://www.ndtv.com/elections-news/jashodaben-named-by-narendra-modi-as-his-wife-prays-for-him-to-become-pm-557031?&tb_cb=1 |title = Jashodaben, named by Narendra Modi as his wife, prays for him to become PM |agency=[[Press Trust of India]] |date=11 April 2014 |publisher=NDTV |access-date=12 June 2020 |archive-url=https://archive.today/20200717104500/https://www.ndtv.com/elections-news/jashodaben-named-by-narendra-modi-as-his-wife-prays-for-him-to-become-pm-557031 |archive-date=17 July 2020}}</ref> | father = ဒါမိုဒါဒပ်စ် မူလချန် မိုဒီ | mother = ဟီရာဘန် မိုဒီ | residence = အမှတ် (၇)၊ လော့ ကာလ်ရန် မာ့ဂ် [[နယူးဒေလီမြို့]]၊ ဒေလီ ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ |nationality = Indian | alma_mater = ဒေလီ တက္ကသိုလ် ([[Bachelor of Arts|BA]])<br />ဂူဂျာရတ် တက္ကသိုလ် ([[Master of Arts|MA]]) | awards = [[#State honours|ရရှိထားသော ဂုဏ်ပြုဘွဲ့များ]]<!--{{Flatlist| * [[Order of Abdulaziz Al Saud]] * [[Amir Amanullah Khan Award|State Order of Ghazi Amir Amanullah Khan]] * [[Grand Collar of the State of Palestine]] * [[Order of Zayed]] * [[Order of St. Andrew]] * [[Order of the Distinguished Rule of Izzuddin]] * [[King Hamad Order of the Renaissance]] * [[Legion of Merit]] * [[Order of the Dragon King]]}}--> | signature = Signature of Narendra Modi (Hindi).svg | website = {{hlist|{{url|narendramodi.in|Personal}}|{{url|pmindia.gov.in|PM India official}}}} | nickname = |name=နရိန္ဒြာမိုဒီ|native_name=Narendra Modi}}'''နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Narendra Damodardas Modi)''' ကို ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ စတင်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မိုဒီသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ [[ဂုဇရာတပြည်နယ်|ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ်]]၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး [[ဗာရာဏသီမြို့|ဗာရာဏသီ]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ပါလီမန်အမတ်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် '''ဘာရတီယဇနတာပါတီ (Bharatiya Janata Party - BJP''') နှင့် ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေးဝါဒ တပ်ပေါင်းစုကြီးဖြစ်သော Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) (ပါဠိမူ - ရဋ္ဌိယသယံသေဝကသင်္ဃ)တို့၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် အိန္ဒိယအမျိုးသားကွန်ဂရက်ပါတီမှ မဟုတ်ဘဲ ဝန်ကြီးချုပ်သက်တမ်း အရှည်ကြာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ နရိန္ဒြာမိုဒီကို အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဂူဂျာရတ်ရှိ ဗဒ်နာဂါတွင် မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့ပြီး ထိုနေရာ၌ပင် အလယ်တန်းပညာကို ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ အသက် ၈ နှစ်အရွယ်တွင် RSS သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၈ နှစ်တွင် ဂျာရှိုဒါဗန် မိုဒီနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သော်လည်း မကြာမီပင် ခွဲခွာခဲ့ပြီး ဥပဒေအရ လိုအပ်သည့် လေးဆယ်စုနှစ်များစွာကြာပြီးမှ လူသိရှင်ကြား အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ မိုဒီသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဂူဂျာရတ်ရှိ RSS တွင် အချိန်ပြည့် လုပ်အားပေးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ RSS က ၎င်းအား ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် BJP သို့ တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး ပါတီ၏ ရာထူးအဆင့်ဆင့်ကို တက်လှမ်းကာ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် နရိန္ဒြာမိုဒီသည် ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး မကြာမီပင် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်ရေးသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဂူဂျာရတ်အဓိကရုဏ်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု သတ်မှတ်ခံရပြီး အဆိုပါ အကျပ်အတည်းကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းမှုအတွက် ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။ တရားဝင်မှတ်တမ်းများအရ လူပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး လေးပုံသုံးပုံမှာ မူဆလင်များ ဖြစ်သည်။ သီးခြားရင်းမြစ်များကမူ သေဆုံးသူ ၂,၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး အများစုမှာ မူဆလင်များဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယတရားရုံးချုပ်မှ ခန့်အပ်ခဲ့သော အထူးစုံစမ်းရေးအဖွဲ့က သူ့အား တရားစွဲဆိုရန် အထောက်အထားမတွေ့ရှိခဲ့ပေ။ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၎င်း၏မူဝါဒများသည် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို အားပေးခဲ့သည်ဟု ချီးကျူးခံရသော်လည်း ပြည်နယ်အတွင်း ကျန်းမာရေး၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ပညာရေးညွှန်းကိန်းများကို သိသိသာသာ တိုးတက်အောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းအတွက် ၎င်း၏အုပ်ချုပ်ရေးကို ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အိန္ဒိယအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် နရိန္ဒြာမိုဒီသည် BJP ကို ပါလီမန်၌ အများစုအနိုင်ရအောင် ဦးဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပါတီတစ်ခုအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အစိုးရသည် တိုက်ရိုက်နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို တိုးမြှင့်ခဲ့သော်လည်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ပညာရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေးအစီအစဉ်များအတွက် အသုံးစရိတ်များကို လျှော့ချခဲ့သည်။ နရိန္ဒြာမိုဒီသည် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သန့်ရှင်းရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အလုပ်သမားဥပဒေများကို အားနည်းစေခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ငွေစက္ကူများ တရားဝင်မှု ပျက်ပြယ်စေခြင်း (demonetisation) နှင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုအခွန် (Goods and Services Tax) မိတ်ဆက်ခြင်းတို့သည် အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ နရိန္ဒြာမိုဒီ၏ အစိုးရသည် ပါကစ္စတန်ရှိ အကြမ်းဖက်သမား လေ့ကျင့်ရေးစခန်းဟု သံသယရှိသည့် နေရာကို ပစ်မှတ်ထား၍ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဘာလာကော့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု မအောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ဤလုပ်ရပ်က အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ယင်းနောက်ပိုင်း ကျင်းပသော ၂၀၁၉ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် နရိန္ဒြာမိုဒီ၏ ပါတီ အနိုင်ရခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဒုတိယသက်တမ်းတွင် ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား၏ အထူးအခြေအနေကို ရုပ်သိမ်းခြင်းနှင့် နိုင်ငံသားဖြစ်မှု ပြင်ဆင်ရေးဥပဒေ (Citizenship Amendment Act) ကို မိတ်ဆက်ခြင်းတို့ကြောင့် ကျယ်ပြန့်သော ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒေလီအဓိကရုဏ်းများကို ဖြစ်ပွားစေခဲ့ရာ မူဆလင်များအား ဟိန္ဒူအုပ်စုများက ရက်စက်စွာ တိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ လယ်ယာဥပဒေ သုံးခုကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ တောင်သူလယ်သမားများ ဆန္ဒပြထိုင်သပိတ်များ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး နောက်ဆုံးတွင် အဆိုပါဥပဒေများကို တရားဝင် ရုပ်သိမ်းခဲ့ရသည်။ နရိန္ဒြာမိုဒီသည် ကိုဗစ်-၁၉ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း အိန္ဒိယ၏ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများကို ကြီးကြပ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ခန့်မှန်းချက်များအရ အိန္ဒိယနိုင်ငံသား ၄.၇ သန်း သေဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် နရိန္ဒြာမိုဒီ၏ ပါတီသည် ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော်တွင် အများစုနေရာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်အဖွဲ့ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရကို ဦးဆောင်၍ အစိုးရဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နရိန္ဒြာမိုဒီ၏ လက်ထက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ဒီမိုကရေစီစနစ် နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်မှု သို့မဟုတ် ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့အစည်းများ၊ ပုဂ္ဂလိကအခွင့်အရေးများနှင့် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်များ အားနည်းလာခြင်းကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးအနေဖြင့် သူသည် မြင့်မားသော ထောက်ခံမှုအဆင့်သတ်မှတ်ချက်များကို အစဉ်အမြဲ ရရှိခဲ့သည်။ နရိန္ဒြာမိုဒီအား လက်ယာနိုင်ငံရေးဘက်သို့ နိုင်ငံရေး ဦးတည်ချက် ပြောင်းလဲစေသူအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ၎င်း၏ ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေးယုံကြည်ချက်များနှင့် ဂူဂျာရတ်အဓိကရုဏ်းများ ကိုင်တွယ်မှုအပေါ် ပြည်တွင်းပြည်ပတွင် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး ယင်းကိစ္စရပ်များသည် အများစုကြီးစိုးရေးနှင့် အခြားသူများအား ဖယ်ကျဉ်သည့် လူမှုရေးအစီအစဉ်၏ သက်သေအဖြစ် ရည်ညွှန်းခံရသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၀| |}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၅၀ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] e2qvukuxc7kvyrk6u216kfet8tvzekt 3 230373 1030762 753298 2026-05-10T07:20:24Z Vladimir Solovjev 25454 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ArTeM YT off(1k)]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Artemvibe]] သို့ Vladimir Solovjevက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/ArTeM YT off(1k)|ArTeM YT off(1k)]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Artemvibe|Artemvibe]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 753298 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ArTeM YT off(1k) ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၈၊ ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ (UTC) 0v0hrvh3laegzbq6ynk5riagc0znarj 3 239785 1030765 865904 2026-05-10T08:10:13Z Civvì 85765 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ljudmila Pavličenko]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:JouJou20209]] သို့ Civvìက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Ljudmila Pavličenko|Ljudmila Pavličenko]]" ကို "[[Special:CentralAuth/JouJou20209|JouJou20209]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 779768 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Giulia321123 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၈၊ ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) fr939jc0bxwciyl8mbmfkt0tvbtgx5f 0 239933 1030736 1030632 2026-05-10T04:32:18Z Zawzawaungthwin 100038 ဖြစ်စဥ် ၂ ခု ဆက်လက် ထည့်သွင်း 1030736 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း == === ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ |- | ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}</ref>|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း |- | ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ |} === စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]<ref name="fer3132">Ferrara (2003), pp. 313</ref>|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀<ref name="win2">Wintle (2007)</ref><ref name="fog2">Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].</ref>|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ |- | ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ |- | ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ |} === ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="AmnestyInt2">{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}</ref>|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ |- | ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="Cochrane2">{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}</ref>|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈<ref name="Emont2">{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နူသတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="CBSMNu2">{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="NaingSterling2">{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+<ref name="Blumberg2">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="APgraves2">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု<ref>{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}</ref>|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="Reuters922">{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}</ref>|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |} === ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ | [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] | ၆၅+<ref>{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၂ | [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] | ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကလေးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{military|Myanmar}} | PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၃ | [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]] | ၂၅ | [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] | လမ်းလုပ်သားများ |- | ၄ | [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | [[ပဲခူးမြို့]] | ၈၂+<ref>{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ | [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်းရွာများ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | ဒီပဲယင်းမြို့နယ် | မသိရှိရ | {{military|Myanmar}} |PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၆ | [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}</ref> | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]] | ၃၈+<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၇ | [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂ | [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]] | ၃၇<ref>{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၈ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] | ၁၃ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၉ | [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] | ၈၀+<ref name="nyt2">{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ |- | ၁၀ | [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ မတ် ၂၀၂၃ | [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]] | ၁၇ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၁ | [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]] | ၃၀ | {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]] | ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး |- | ၁၂ | [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}</ref> | ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]] | ၁၀၀+<ref>{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}</ref> | [[တပ်မတော် (လေ)]] | ရွာသူရွာသားများ<ref>{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}</ref> |- | ၁၃ | [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | [[ခြေရာတော်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ခြေရာတော်ရွာ]] | ၂၆ | {{military|Myanmar}} |PDF |- | ၁၄ | [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ | မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]] | ၂၉ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref> | စစ်ဘေးဒုက္ခသည်<ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}</ref> |- | ၁၅ | [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူးရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ | ဝေလူးရွာ | ၁၁ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၁၆ | [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]] | ၁၇<ref>{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}</ref> |- | ၁၇ | [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ | [[မင်းပြားမြို့နယ်]] | ၂၂+ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၈ | [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]<ref>{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}</ref> | ၁၅+ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၁၉ | [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | ဆုံရွာ | ၃၂+ | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၀ | [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]] | ၃၂<ref name="dvb2">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}</ref> |- | ၂၁ | [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် | ၇၆ | {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]<ref name="June62">{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၂ | [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး |- | ၂၃ | [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]] | ၅၀+ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၂၄ | [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | [[ကျောက်နီမော်ရွာ]] | ၄၀ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၅ | [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ် | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ |- | ၂၆ | [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ် – Tabayin Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/tabayin-township/ |access-date=2026-05-04 |language=en-US}}</ref> | ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | ၂၂ | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ<ref>{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}</ref> |- | ၂၇ | [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] | ၃၂<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- | ၂၈ | [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၁၄ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၂၉ | [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | ၁၈<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ |- | ၃၀ | [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သားများနှင့်ဒေသခံများ |- | ၃၁ | [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | ဆေးရုံတက်လူနာများ |- | ၃၂ | [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ |- | ၃၃ | [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ |- | ၃၄ | [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁ မတ် ၂၀၂၆ | [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]<ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}</ref> | ၂၅ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}</ref> |- | ၃၅ | [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]] | ရွာသားများ<ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> |- | ၃၆ | [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[အမ်းမြို့နယ်]] | ၁၁၆ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၃၇ | [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | [[ကျင်ဒွေးမြို့]] | ၁၁+ | {{Air force|Myanmar}} | တံတားလုပ်သားများ |} == လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ စစ်ကောင်စီကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! ခုနှစ် !! လ/ရက် !! တည်နေရာ !! ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !! သေဆုံး/ကျဆုံး !! ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- | ၁ || [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၂ || နိုဝင်ဘာ ၂၃ || [[မူဆယ်မြို့]] || ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း || ၆ ဦး || PSDA တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အဆိုပါတပ်ဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရပြီး ကျူးလွန်သူများကို ထောင်ဒဏ်နှစ်ရှည်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ |- | ၂ || [[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)]]|| ၂၀၂၄ || ဇွန် ၂၁ || [[မတူပီမြို့]]/[[ထန်တလန်မြို့နယ်|ထန်တလန်]]/[[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်း]]|| [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] || နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ || [[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]အတွင်း အချင်းချင်းကြား ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားကာ နှစ်ဖက်ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တင်းမာမှုမြင့်တက်ခဲ့ကြသည်။ |- | ၃ || [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၁၆ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || မသိရှိရ || ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ဖြစ်ပွားသည့် အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ TNLA ထိန်းချုပ်ထားသော ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ |- | ၄ || [[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၂၂ || [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ || [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) || ၁ ဦး || YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း YDF စစ်ဒေသမှူးဟောင်း ကိုကောင်းကောင်း သေဆုံးခဲ့သည်။ |- | ၅ || [[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || ဧပြီ ၂၄ || [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း || မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) || ၉ ဦး || မိုးဗြဲ Local PDF ခေါင်းဆောင် ကိုအောင်မင်း အပါအဝင် ရဲဘော် ၉ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသဘက်မှ ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်းကြား အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကရင်နီပူးတွဲစစ်ဦးစီးကော်မတီက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] cee05ubn91h5v09pr82tkefp6mkdkf9 0 240628 1030698 1026441 2026-05-09T22:20:13Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030698 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = ဝင်းထိန် |image = Win Htein.jpg |alt = |caption = |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] |term_start1 = ၂ မေ ၂၀၁၂ |term_end1 = ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ |predecessor1 = သိန်းအောင် |successor1 = [[မောင်သင်း]] |party = [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |birth_date = {{birth date and age|1941|12|24|df=y}} |birth_place = [[ဆည်ကုန်းရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်း]] |death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> |death_place = |parents = |occupation = နိုင်ငံရေးသမား |spouse = သိန်းမြင့်ကြည် |children = ၄ ဦး |relations = |alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]]၊ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်]] |website = <!--Military service--> |nickname = |allegiance = {{flag|Myanmar}} |branch = {{army|Myanmar}} |serviceyears = ၁၉၅၉–၁၉၇၇ |rank = ဗိုလ်ကြီး |unit = |commands = |battles = |awards = |honorific prefix=ဦး}} '''ဦးဝင်းထိန်''' (၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၁ မွေးဖွား) သည် ဗိုလ်ကြီးဟောင်း မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ယင်းအပြင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]၏ နာယက နှင့် အတွင်းရေးမှူး အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး အဖြစ် အပြင်၊ ပါတီ၏ တရားဝင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။သူသည် NLD ဥက္ကဋ္ဌ [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ အရင်းနှီးဆုံး လူယုံများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆခံရသည်။<ref name=peel>{{cite web | url=http://www.ft.com/intl/cms/s/2/3ba9cc06-474c-11e5-b3b2-1672f710807b.html | title=U Win Htein, aide to Aung San Suu Kyi | author=Michael Peel | date=August 21, 2015 | publisher=[[Financial Times]] | accessdate=March 7, 2016}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့ နံနက်တွင် နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မ ၁၂၄ - ကဖြင့် စစ်တပ်က နေပြည်ထောင်အကျဉ်းထောင်တွင် ဖမ်းဆီးတရားစွဲခဲ့ပြီးနောက်<ref>{{Cite news|date=2021-02-05|title=Myanmar coup: Teachers join growing protests against military|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55944482|access-date=2021-02-05}}</ref><ref>{{Cite web|title=Senior NLD figure Win Htein detained in Yangon on sedition charge, family says|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/senior-nld-figure-win-htein-detained-in-yangon-on-sedition-charge-family-says|access-date=2021-02-05|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ထိုပုဒ်မနှင့်ပင် အချုပ်ထောင်အထူးတရားရုံးက ထောင် အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခဲ့ကာ ၂၀၂၁ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် တွင် နေပြည်တော်အချုပ်ထောင် မှ [[မန္တလေးအကျဉ်းထောင်|မန္တလေးအိုးဘိုအကျဉ်းထောင်]] သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9228 |title=ထောင်ဒဏ်အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံထားရသူ ဦးဝင်းထိန်ကို မန္တလေးအိုးဘိုထောင်ပို့ |work=Myanmar Now |access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |archive-date=19 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819213611/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9228 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-04-17 |title=စစ်တပ်က သမ္မတဦးဝင်းမြင့်ကိုလွှတ်ပေး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ပါအဝင် NLD ခေါင်းဆောင်များကိုဆက်ဖမ်းထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74066/ |access-date=2026-04-19 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း == ဦးဝင်းထိန်ကို [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[မိတ္ထီလာမြို့]] ၊ [[ဆည်ကုန်းရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်|ဆည်ကုန်းကျေးရွာ]]တွင် ဦးလှထွန်းနှင့် ဒေါ်ခင်စုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်]]သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] ပဉ္စမအသုတ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref name=Amnesty>{{cite web | url=http://www.amnesty-volunteer.org/au/goldcoast/WinHtein.html | title=Win Htein | publisher=Amnesty International | accessdate=March 7, 2016 | archive-date=26 April 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090426102206/http://www.amnesty-volunteer.org/au/goldcoast/WinHtein.html }}</ref> ဦးဝင်းထိန်သည် စစ်တက္ကသိုလ်သမိုင်းတွင် ပထမဆုံး ထူးချွန်ဆု နှစ်ဆုရဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |author1=ဉာဏ်လှိုင်လင်း |title=ဦးဝင်းထိန် သို့မဟုတ် မင်းအောင်လှိုင် ရင်ဘတ်ထဲက ဆူးတစ်ချောင်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/14078 |website=Myanmar NOW |access-date=၂ မတ် ၂၀၂၃ |language=my |date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302145624/https://myanmar-now.org/mm/news/14078 }}</ref> ဗိုလ်ကြီးရာထူးကို ရရှိပြီး [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] တွင် ဝန်ထမ်းရာထူး မထမ်းဆောင်မီ သောင်းကျန်းသူ နှိမ်နင်းရေး စစ်ဆင်ရေး အများအပြားတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=BD>{{cite web | url=http://www.burmalibrary.org/docs12/BD1996-V03-N03.pdf | date=May 1996 | publisher=Burma Debate | title=A Conversation with U Win Htein | accessdate=March 7, 2016}}</ref> [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]ကို လုပ်ကြံရန်ကြံစည်မှုဖြင့် ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ရေကြည်အိုင်စစ်ကြောရေးစခန်းတွင် ခြောက်လကြာ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |author1=ဉာဏ်လှိုင်လင်း |title=အာဏာရှင် သုံးဆက်စလုံးကို အပြုံးမပျက်ရင်ဆိုင်ခဲ့သူ ဦးဝင်းထိန် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9036 |website=Myanmar NOW |access-date=၂ မတ် ၂၀၂၃ |language=my |date=၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302145626/https://myanmar-now.org/mm/news/9036 }}</ref> ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရကာ နောက်ပိုင်းတွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း [[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)|ဦးတင်ဦး]] နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ယင်းနောက် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်]]မှ သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိပြီးနောက် စီးပွားရေးသမားအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအသစ် စတင်ခဲ့သည်။<ref name="Amnesty"/> == အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်နှင့် အကျဉ်းကျခံရခြင်း == ၁၉၈၈ ခုနှစ် [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံ]] အပြီးတွင် ဦးတင်ဦးသည် ဦးဝင်းထိန်ကို လိုက်ရှာပြီး [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] သို့ ဝင်ရောက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကာ[[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ NLD ပါတီစည်းရုံးရေးခရီးများတွင် လုံခြုံရေးကိစ္စများအား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="BD"/> အခြား NLD ပါတီဝင် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာနှင့်အတူ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ရန်ကုန် [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ထောင်]]တွင် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများဖြင့် စစ်ဆေးမေးမြန်းခံခဲ့ရသည်။ <ref name="BD" /> အကျဉ်းထောင်ထဲ ၆နှစ် နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး နောက်နှစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ် တွင်ထပ်မံဖမ်းဆီးခံရသည်။ဖမ်းခံရပုံမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ သက်တော်စောင့် မောင်တင်လှိုင်အား Australian Broadcasting Corporation နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြားရန် ညွှန်ကြားမှုဖြင့် ဖြစ် သည်။ <ref name="Amnesty"/> ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ကသာအကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး ၂၄ နာရီအကြာတွင် ထပ်မံဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြန်သည်။ ဦးဝင်းထိန် သည် ၁၉၉၆ခုနှစ် နောက်ပိုင်း အကျဉ်းထောင်ထဲ ထောင်ဒဏ်၁၄နှစ် ကျခံခဲ့ရပြီးနောက် ကသာအကျဉ်းထောင်မှနေ၍ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၆ရက်တွင် ပြန်လွတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/news/2010/07/100716_win_htein_iv |title=နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် ထောင်ထဲမှာ နေခဲ့ရတဲ့ ဦးဝင်းထိန်|work=BBC Burmese|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၀}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.asianews.it/news-en/False-Amnesty:-Burmese-activist-arrested-24-hours-after-release-13308.html|title=False Amnesty: Burmese activist arrested 24 hours after release|publisher=AsiaNews.it|accessdate=March 7, 2016|date=September 25, 2008}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org.au/iar/comments/23483/|title=U Win Htein is free|accessdate=|publisher=Amnesty International|date=July 16, 2010|archive-date=6 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406222836/http://www.amnesty.org.au/iar/comments/23483/}}</ref> ဆက်လက်၍ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် နောက်ဆုံးတစ်ကြိမ် ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံခဲ့ရကာ မန္တလေးအိုးဘိုထောင် တွင် ချုပ်နှောင်ခံထားရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/court-sentenced-win-htein-to-two-years-imprisonment-10292021064644.html|title=ဦးဝင်းထိန် ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ခံရ|work=RFA Burmese|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁}}</ref> == လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဘဝ == ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင်ပြုလုပ်သော [[မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ဦးဝင်းထိန်သည် ၎င်း၏မွေးရပ်ဇာတိ [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ NLD ကိုယ်စားပြုအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ သမ္မတ [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] အစိုးရလက်ထက်တွင် [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]] ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည့် ဦးသိန်းအောင်နေရာတွင် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဖြင့် ရွေးချယ် အစားထိုးခန့်အပ်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="MMTimes">{{Cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/17584-communal-violence-haunts-meiktila-vote.html|title=Communal violence haunts Meiktila vote|author=Maung Zaw|publisher=[[The Myanmar Times]]|accessdate=March 7, 2016|date=November 11, 2015}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် [[မိတ္ထီလာမြို့]]သည် မင်္ဂလာဇေယျာကုန်း အစ္စလမ်ဘော်ဒါဆောင်ကျောင်းမှ ဆယ်ကျော်သက် ကျောင်းသား ၃၂ ဦး အပါအဝင် လူ ၄၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည့် မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားရာ နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ အဓိကရုဏ်းများရပ်တန့်ရန် ကြားဝင် ကြိုးပမ်းသူ ဦးဝင်းထိန်က နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုပါအကြမ်းဖက်မှုသည် မိတ္ထီလာနယ်သား ဖြစ်ရခြင်းကို ရှက်ရွံ့စေရသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref name="MMTimes2">{{Cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/national-news/8251-u-win-htein-stands-by-comments-on-meiktila-violence.html|title=U Win Htein stands by comments on Meiktila violence|accessdate=March 7, 2016|date=September 23, 2015|publisher=[[The Myanmar Times]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://frontiermyanmar.net/en/interview/win-htein-nld-stalwart|date=October 1, 2015|accessdate=March 7, 2016|publisher=Frontier Myanmar|title=Win Htein: 'We are offering change'}}{{Dead link|date=March 2023 }}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ဦးဝင်းထိန်က ဝင်ရောက်မယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပေ။<ref name="peel"/>ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါတီက အပြတ်အသတ်အနိုင်ရပြီးနောက် NLD ပါတီ၏ အနာဂတ်အရေးများကို အာရုံစိုက်သွားမည်ဟု Financial Times သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဦးဝင်းထိန်သည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ထံမှ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] အာဏာလွှဲပြောင်းရယူရေးတွင် ကြီးမားသည့်အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည့်အပြင် <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-46427698|title=တပ်မတော်ကို မုန်းလည်းမမုန်းဘူး၊ ရွံလည်းမရွံဘူး - NLD ဦးဝင်းထိန်ရဲ့ သံသရာတကွေ့|work= BBC Burmese|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}}</ref>  ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးနောက်ပိုင်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီအတွင်း ကြီးမားသည့်ဩဇာလည်း ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/အငျနျအယျလျဒီကို-ဦးတငျဦး/|title=အင်န်အယ်လ်ဒီကို ဦးတင်ဦးနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့က တာဝန်ယူသွားမည်|work=Frontier Myanmar|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃|date=၂၄ မတ် ၂၀၁၆}}{{Dead link|date=March 2023 }}</ref>ပါတီဗဟို အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် ပါတီကို ထိန်းကျောင်းခြင်းအပါအဝင်  ပြည်ထောင်စုနှင့် တိုင်း၊ ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ ရွေးချယ်ခန့်အပ်မှုများ၊ လွှတ်တော်အမတ်တို့၏ မေးခွန်း၊ အဆို စိစစ်မှုများအပေါ် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2017/12/19/148068.html |title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ဦးဝင်းထိန် ကြိုတင်သတိပေး|work=ဧရာဝတီ|access-date=၃ မတ်လ ၂၀၂၃ |date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၅ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဥပဒေရေးရာနှင့် အထူးကိစ္စရပ်များ လေ့လာဆန်းစစ် သုံးသပ်ရေး ကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်  ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/ဦးဝင်းထိန်အား-ပြည်ထောင်/|title=ဦးဝင်းထိန်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကော်မရှင်တွင် တာဝန်ပေး|work=F rontier Myanmar|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ }}</ref>၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်တွင် ပါတီဗဟိုအတွင်းရေးမှူးအဖြစ်မှ ပါတီနာယကအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ပါတီတွင်း ဩဇာကျဆင်းသွားရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/archives/261684|title=ဦးဝင်းမြင့်နှင့် ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်တို့ကို အဖွဲ့ချုပ် ဒုဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ခန့်အပ်|work=DVB|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၃၀ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/46592|title=သမ္မတဦးဝင်းမြင့်အား ပါတီဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ပြီး ဦးဝင်းထိန်အပါအဝင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်လေးဦးအား သဘာပတိအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးအပ်ကြောင်း NLD ပါတီ ထုတ်ပြန်|work=Eleven Media Group|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၃၁ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> ဦးဝင်းထိန်သည် ထိုကာလနောက်ပိုင်း သမီးဖြစ်သူနေထိုင်ရာ ဩစတြေးလျသို့ သွားရောက်နေထိုင်သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ နုတ်ထွက်ရန်လည်း စာတင်ခဲ့ဖူးသည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က လက်မခံသည့်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီး ပါတီတာဝန်များအား ဆက်လက်ထမ်းဆောင်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/politics/45351|title=ဦးတီခွန်မြတ်နှင့် ဦးဝင်းမြင့်တို့၏ ရာထူးအပြောင်းအလဲနှင့်ပတ်သက်ပြီး လွန်ခဲ့သည့် နှစ်လခန့်ကတည်းက တိုင်ပင်ပြီးသားဖြစ်ကြောင်းနှင့် လွှတ်တော်ပိုင်းတွင် အားနည်းသွားနိုင်ကြောင်း ဦးဝင်းထိန်ပြောကြား|work=Eleven Media Group|access-date=၃ မတ် ၂၀၂၃ |date=၂၅ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> == အကျဉ်းကျခံရခြင်း == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အာဏာသိမ်း]]ခံရပြီးနောက် မှတ်ချက်စကားပြောကြားမှုကြောင့်၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဦးဝင်းထိန်အား စစ်အစိုးရက ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂၀ ချမှတ်ဖြင့် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] [[မန္တလေးအကျဉ်းထောင်|အိုးဘိုအကျဉ်းထောင်]]တွင် အကျဉ်းချထားခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web|date=2021-10-29|title=Myanmar court gives Suu Kyi confidante 20-year prison term|url=https://apnews.com/article/elections-myanmar-general-elections-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi-7c86c9846c4f6de9ba4bf4936fcb106e|accessdate=2021-11-02|language=en}}</ref> ဖမ်းဆီးခံရပြီး များမကြာမီတွင် စစ်အာဏာရှင်များက ပြင်ဆင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၂၄ (က) ရှိ အများဆုံး သက်တမ်း ၃ နှစ်မှ အနှစ် ၂၀ အထိ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ <ref name=":0" /> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဒေါ်သိန်းမြင့်ကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သားနှစ်ယောက်နှင့် သမီးနှစ်ယောက်ရှိသည်။ <ref>{{Cite web|date=|title=MP profile|url=https://pyithu.hluttaw.mm/node/1173|accessdate=24 March 2018|work=[[Pyithu Hluttaw]]|language=|archive-date=24 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324041635/https://pyithu.hluttaw.mm/node/1173}}</ref> == ကျန်းမာရေးအခြေအနေ == ထောင်နှစ်ရှည် ကျခံနေရစဉ်ကာလအတွင်း ဦးဝင်းထိန်၏ ကျန်းမာရေးသည် ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေးမစတင်ခင်  လွှတ်တော်ကြမ်းပြင်ပေါ် လဲကျသွားခဲ့ဖူးသည်။သူသည် နာတာရှည် နှလုံးရောဂါကြောင့် ညအိပ်ချိန်တွင် အောက်ဆီဂျင်ဘူးကို အသုံးပြုခဲ့ရသည်။<ref name="peel" /> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလတွင် ခဏတာ ဆေးရုံတက်ခဲ့ရပြီး ကွယ်လွန်ပြီဟူသော ကောလာဟလများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထွက်ပေါ်ခဲ့ဖူးသည်။ <ref>{{Cite web|url=http://frontiermyanmar.net/en/news/u-win-htein-good-health-after-sudden-hospital-visit|title=U Win Htein in good health after sudden hospital visit|accessdate=March 7, 2016|date=February 11, 2016|author=Soe Than Lynn|publisher=Frontier Myanmar|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308184819/http://frontiermyanmar.net/en/news/u-win-htein-good-health-after-sudden-hospital-visit}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == * {{Cite book|title="Win Htein’s Story for Posterity: Burma’s Odyssey from Tyranny to Quasi-Democracy"|url=https://books2read.com/u/3n28WB}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] 7pvf7b82omupea1zbs4fn57qnm6ylms 0 244862 1030747 957233 2026-05-10T04:52:17Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့ခွဲခြားမှုသင်္ကေတတံဆိပ်များ */ 1030747 wikitext text/x-wiki [[File:Construction sheet for emblems of the Myanmar Armed Forces units.png|thumb|310x310px|ဒိုင်းပုံ အချိုးအစားနှင့် အတိုင်းအတာ ဖော်ပြချက်]] [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]တွင် အသုံးပြုသည့် တပ်ဖွဲ့ခွဲခြားမှု သင်္ကေတဆိုင်ရာ လက်မောင်းတံဆိပ်များဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိ အနီရောင် စတုရန်းပုံနောက်ခံဖြင့် တံဆိပ်များအား တပ်ဆင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ် အသုံးပြုလျှက်ရှိသည့် အနီရောင် ဒိုင်းပုံနောက်ခံဖြင့် လက်မောင်းတံဆိပ်များအား ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/wp-content/uploads/2024/03/လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ-ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးပြကွက်-၁-scaled.jpg|title=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက် ဝဘ်ဆိုက်|accessdate=18-03-2025|publisher=စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့် တပ်မတော်မော်ကွန်းတိုက်မှူးရုံး}}</ref> {{clear}} == ပင်မတပ်ဖွဲ့ခွဲခြားမှုသင်္ကေတတံဆိပ်များ == {| class="wikitable" width="100%" |- !style="width:149px;"|တံဆိပ်ပုံ!!style="width:75px;"|ခုနှစ်!!style="width:200px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:200px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[တပ်မတော် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)]]၊ <br> စစ်ရုံးအခြေစိုက်ဖြစ်သော – {{Bulleted list|ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးများ|အရာရှိချုပ်ရုံးများ|ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ|အခြားဌာနများ}}|| |- |[[File:Arm Badge or Shoulder Sleeve of Myanmar Navy.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[တပ်မတော် (ရေ)]]|| |- |[[File:Emblem or Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Air Force.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[တပ်မတော် (လေ)]]|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Coast Guard.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၂၁||[[ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့]]|| |} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ခွဲခြားမှုသင်္ကေတတံဆိပ်များ == {| class="wikitable" width="100%" |- !style="width:149px;"|တံဆိပ်ပုံ!!style="width:75px;"|ခုနှစ်!!style="width:200px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:200px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Northern Command of Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Northern East Command of Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Central East Command.svg|frameless|162x162px]]|| ||[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Eastern Command.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of South East Command (right side).svg|frameless|162x162px]] |၂၀၀၃ |[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Southern Command.svg|frameless|162x162px]] |၂၀၀၃ |[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Southern West Command of Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]] |၂၀၀၃ |[[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Western Command.svg|frameless|162x162px]] |၂၀၀၃ |[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of North West Command.svg|frameless|162x162px]] |၂၀၀၃ |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Central Command.svg|frameless|162x162px]] |၂၀၀၃ |[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Nay Pyi Daw Command.svg|frameless|162x162px]] | |[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Yangon Region Command.svg|frameless|162x162px]] |၂၀၀၃ |[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Triangle Region Command.svg|frameless|162x162px]] | |[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Coastal Region Command.svg|frameless|162x162px]] | |[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | |} == ခြေမြန်တပ်မခွဲခြားမှုသင်္ကေတတံဆိပ်များ == {| class="wikitable" width="100%" |- !style="width:149px;"|တံဆိပ်ပုံ!!style="width:75px;"|ခုနှစ်!!style="width:200px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:200px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(11) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]|| ၂၀၀၃||[[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(22) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]|| ၂၀၀၃||[[အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မ]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(33) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]|| ၂၀၀၃||[[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(44) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]|| ၂၀၀၃||[[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မ]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(55) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မ]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(66) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(88) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(99) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မ]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(101) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မ]]|| |} == လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့ခွဲခြားမှုသင်္ကေတတံဆိပ်များ == {| class="wikitable" width="100%" |- !style="width:149px;"|တံဆိပ်ပုံ!!style="width:75px;"|ခုနှစ်!!style="width:200px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:200px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Myanmar Infantry Corps with shape.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||{{Bulleted list|[[ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ဖွဲ့|ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ဖွဲ့]]|[[စစ်သားစုဆောင်းရေးတပ်ဖွဲ့]]}}|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Special Operations Task Force.svg|frameless|162x162px]]||||[[အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့|အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေး အထူးတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Myanmar Artillery Corps.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||{{Bulleted list|[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]]|[[တပ်မတော်ဒုံးတပ်ဖွဲ့|ဒုံးတပ်ဖွဲ့]]|[[လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]|[[တပ်မတော်ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့|ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့]]}}|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Army Corps of Military Engineers.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Myanmar Army Signals Corps.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps.svg|frameless|162x162px]]|| rowspan="2" |၂၀၀၃|| rowspan="2" |[[သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Armour Corps Training School.svg|frameless|162x162px]] |သင်တန်းကျောင်း |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Medical Corps.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃|| rowspan="2" |[[တပ်မတော် ဆေးတပ်ဖွဲ့|ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Army Medical Corps (Nursing).svg|frameless|161x161px]]|| ||သူနာပြုတပ်ဖွဲ့ဝင်များ |- |[[File:Myanmar Army Defense Industrial Corps SSI (right).svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Ordnance Corps.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Supply and Transport Corps.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Corps of Myanmar Electrical and Mechanical Engineers (right).svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of Myanmar Army Security Printing Work Corps (right).svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:SSI of the Corps of Public Relation and Psychological Warfare (Myanmar).svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Armed Forces Military Police Corps.svg|frameless|161x161px]] |၂၀၀၃||တပ်မတော်တပ်ထိန်းတပ်ဖွဲ့ ([[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး]])|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Resettlement Corps.svg|frameless|162x162px]]|| ||[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေးတပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Border Guard Forces.svg|frameless|162x162px]]|| ||[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of Military Rail Transport.svg|frameless|162x162px]]|| ||{{Bulleted list|စစ်ကြောရေးနှင့် တည်းခိုရေးစခန်းများ|စစ်ဘက်ရထားပို့ဆောင်ရေး}}|| |} == စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကယ်ဒမီများ၊ သင်တန်းကျောင်းများနှင့် လေ့ကျင့်ရေးတပ်များ ခွဲခြားမှုသင်္ကေတတံဆိပ်များ == {| class="wikitable" width="100%" |- !style="width:149px;"|တံဆိပ်ပုံ!!style="width:75px;"|ခုနှစ်!!style="width:200px;"|အသုံးပြုခြင်း!!style="min-width:200px"|ဖော်ပြချက် |- |[[File:SSI of National Defence College (Myanmar).svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]]|| |- |[[File:SSI of the Myanmar Command and General Staff College (left).svg|frameless|161x161px]]|| rowspan="2" |၂၀၀၃|| rowspan="2" |[[စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်]]||လက်ဝဲ |- |[[File:SSI of the Myanmar Command and General Staff College (right).svg|frameless|161x161px]]||လက်ယာ |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Military Administrative School.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||တပ်မတော်အုပ်ချုပ်မှုကျောင်းများ {{Bulleted list|[[တပ်မတော်အုပ်ချုပ်မှုကျောင်း (ပြင်ဦးလွင်)|ပြင်ဦးလွင်]] | [[တပ်မတော်အုပ်ချုပ်မှုကျောင်း (မှော်ဘီ)|မှော်ဘီ]]}}|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of DSA.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]]|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of DSTA.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of DSMA.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]]|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of DSNPA.svg|frameless|162x162px]]|| ||[[တပ်မတော်သူနာပြုနှင့်ဆေးဘက်ပညာတက္ကသိုလ်]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Army Officer Training School.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းများ {{Bulleted list|[[တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (ဗထူး)|ဗထူး]] | [[တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (မှော်ဘီ)|မှော်ဘီ]]}}|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Combat Schools.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||တပ်မတော်(ကြည်း)တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်းများ {{Bulleted list|[[တပ်မတော်(ကြည်း)တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း၊ ဗထူး|ဗထူး]]|[[တပ်မတော်(ကြည်း)တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း၊ ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်]]}}|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Military Advanced Training Depots.svg|frameless|162x162px]]||၂၀၀၃||[[တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းများ]]|| |- |[[File:Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Armed Forces Basic Military Training Depot.svg|frameless|161x161px]]||၂၀၀၃||စစ်အခြေခံလေ့ကျင့်ရေးတပ်များ|| |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army UTC.svg|frameless|161x161px]]|| rowspan="2" |၂၀၀၃|| rowspan="2" |[[တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်|တက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးတပ်များ]]||သန္ဓေ အရာရှိ၊ စစ်သည်နှင့် နည်းပြများ |- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army UTC Trainee 01.svg|frameless|161x161px]]||သင်တန်းသား တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား/ ကျောင်းသူများ |- |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်နှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ]] fr8ehsx1h0zzft0dt3oqcr3nu5vwkw6 10 245356 1030737 1029393 2026-05-10T04:34:42Z Zawzawaungthwin 100038 ဖြစ်စဥ် ၂ ခု ထည့်သွင်း 1030737 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]]'' *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]]'' *[[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[၂၀၂၁ မန္တလေး ဘောင်ဒါဆောင် စီးနင်းခံရမှု|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> cxg0rynz6qza3sik3q3yaevunk5k2qi 1030739 1030737 2026-05-10T04:36:32Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1030739 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]]'' *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]]'' *[[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[၂၀၂၁ မန္တလေး ဘောင်ဒါဆောင် စီးနင်းခံရမှု|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> oxsuc3xsleu8atmc33zqufne3mguklm 1030740 1030739 2026-05-10T04:39:43Z Zawzawaungthwin 100038 မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ 1030740 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]]'' *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ|မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]'' *''[[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]]'' * [[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[၂၀၂၁ မန္တလေး ဘောင်ဒါဆောင် စီးနင်းခံရမှု|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> tdqoioe7xtosem10rwwvrk0fvtd7do9 1030741 1030740 2026-05-10T04:40:37Z Zawzawaungthwin 100038 စာအချို့ ပြင်ဆင် 1030741 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ|မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] * [[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[၂၀၂၁ မန္တလေး ဘောင်ဒါဆောင် စီးနင်းခံရမှု|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> 8wd2gzuafv7nzjwpy3od3ju6oj5k189 0 264017 1030757 1019868 2026-05-10T06:40:30Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030757 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၅|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2025}} {{Year article header|2025}} ၂၀၂၅ ခုနှစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အလှည့်အပြောင်းများသည့်နှစ် ဖြစ်ပါသည်။ မတ်လတွင် အားပြင်းသောငလျင်ကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုများပြားခဲ့ပြီး လူအများအပြားလည်း သေဆုံးခဲ့ရပါသည်။ ထို့အပြင် စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးတွင်လည်း အပြောင်းအလဲများ ရှိခဲ့ပြီး အရေးပေါ်ကာလကို ထပ်မံကြေညာထားပါသည်။ == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ၎င်းတို့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေများရှိ အကျဉ်းထောင်အသီးသီးတွင် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် ဖမ်းထားသော အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၆၉ ဦးကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးလိုက်သည်။​<ref>{{Cite news|last=စောရယ်|date=2024-01-01|title=ရာဇဝတ်အကျဉ်းသား ၁၇၀ ခန့်ကို နှစ်သစ်ကူးတွင် NUG လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေး|language=Burmese|work=Myanmar Now|url=https://myanmar-now.org/mm/news/60084/|access-date=2025-01-02|accessdate=8 July 2025|archivedate=8 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250708064822/https://myanmar-now.org/mm/news/60084/}}</ref> * [[၄ ဇန်နဝါရီ]] - စစ်ကောင်စီက ၇၇ နှစ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ အကျဉ်းထောင်များမှ အကျဉ်းသား ၅၈၆၄ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုကြောင်း အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤလွတ်ငြိမ်းခွင့်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အစိုးရလက်ထက် ကချင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သူ ဒေါက်တာ [[ခက်အောင်]] အပါအဝင် ပုဒ်မ ၅၀၅ ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံထားရသူ ခြောက်ရာနီးပါး ပါဝင်ကြောင်း စစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရသူ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက ၎င်းတို့၏ မီဒီယာများမှတစ်ဆင့် ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/01/04/43167|title=ကချင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာခက်အောင်အပါအဝင် နိုင်ကျဉ်း ၆၀၀ ခန့် လွှတ်ပေးမည်ဟု ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မင်းထွန်းပြော|work=Mizzima Burmese|access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref> * [[၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီရှားနိုင်ငံ]]သည် [[ဘရစ်ခ်စ်|BRICS အဖွဲ့]]၏ ၁၀ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=Indonesia joins BRICS group of emerging economies|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/7/indonesia-joins-brics-group-of-emerging-economies|access-date=2025-01-09|publisher=Al Jazeera English|language=en|archive-date=24 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124232028/https://www.aljazeera.com/news/2025/1/7/indonesia-joins-brics-group-of-emerging-economies}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-01-06|title=Indonesia is admitted to the BRICS bloc of developing nations|url=https://apnews.com/article/brazil-brics-indonesia-membership-c05b0c8e2ae493f9046479e62a45d8fa|access-date=2025-01-09|publisher=Associated Press|language=en|archive-date=29 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250129072914/https://apnews.com/article/brazil-brics-indonesia-membership-c05b0c8e2ae493f9046479e62a45d8fa}}</ref> [[ဖိုင်:Donald Trump takes the oath of office (2025) (alternate).jpg|thumb|[[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ်ထရမ့်]]သည် ဒုတိယအကြိမ် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတ|အမေရိကန်သမ္မတ]] ဖြစ်လာသည်။ ]] * [[၂၀ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]]သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၏ ၄၇ ဦးမြောက် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းကျိန်ပွဲကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာပီတယ်လ်|ကယ်ပီတယ်လ်]] လွှတ်တော်အဆောက်အအုံတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|last1=Morgan|first1=David|last2=Borter|first2=Gabriella|last3=Mason|first3=Jeff|last4=Ax|first4=Joseph|date=January 20, 2025|title=Trump sworn in a second time, says he was 'saved by God' to rescue America|url=https://www.reuters.com/world/us/triumphant-trump-returns-white-house-launching-new-era-upheaval-2025-01-20/|access-date=January 20, 2025|work=[[Reuters]]}}</ref> * [[၃၁ ဇန်နဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]]အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခင်ကော်မရှင်အားလုံးကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် လူ (၉) ဦးဖြင့် အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * ၃၁ ဇန်နဝါရီ - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်၊ အမိန့်အမှတ် (၇/၂၀၂၅) ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို အဖွဲ့ဝင်(၁၆)ဦးတို့ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၁ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ယာယီသမ္မတ(တာဝန်)၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က တက်ရောက်လာသည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များအားလုံးက နိုင်ငံတော်၏ လက်ရှိဆောင်ရွက်နေဆဲလုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ငန်းအခြေအနေများအရ၊ နိုင်ငံရေးအခြေအနေအရ အရေးပေါ်ကာလထပ်မံသက်တမ်းတိုးရန်အတွက် တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ထောက်ခံဆွေးနွေးသဘောတူညီသောကြောင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ နိုင်ငံတော်တစ်ဝန်းလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့်ကာလကို ၁ - ၂ -၂၀၂၅ ရက်မှစပြီး နောက်ထပ် ၆ လ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/66701|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၅) ကျင်းပ|accessdate=၂၀၂၅-၇-၂၅|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦး[[ဇော်ဦး၊ ဦး|ဇော်ဦး]]ကို ၎င်း၏ လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ် ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးဇော်ဦးအား အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်}}</ref> * [[၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ သည် [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]ဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]]အား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ|ကာဇက်စတန်]]သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%af-2/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၂-၂-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]] (Chinland Council - CC) နှင့် ကြားကာလချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (Interim Chin National Consultative Council - ICNCC) တို့ ပူးပေါင်းကာ ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ (Chin National Council) ကို ဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/61392/|title=ချင်းအင်အားစုအားလုံး ပါသည့် ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမည်|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250619101121/https://myanmar-now.org/mm/news/61392/|archivedate=19 June 2025|publisher=Myanmar Now|accessdate=19 June 2025}}</ref> === မတ် === * [[၆ မတ်]] - မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံ|ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံ]]နှင့် [[သံတမန်]]အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သံတမန်မစ်ရှင်များ စာရင်း|(၁၂၆) နိုင်ငံမြောက်]] သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်သည့် နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC-5/|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခြင်း (၈-၃-၂၀၂၃ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=2025-7-3}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://pct.com.mm/2023/03/08/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b7-%e1%80%82%e1%80%ae%e1%80%94%e1%80%ae/|title=မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်လိုက်ကြပြီ|accessdate=2025-7-3|publisher=Pyi Thit Thar}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတဟောင်း [[ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး|ရိုဒရီဂို ဒူတာတေး]]ကို [[လူသားထုအပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှု|လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများ]]ဖြင့် နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုခုံရုံး (ICC) မှ ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပြန်ပြီးနောက် [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1245792|title=ICC warrant served: Palace says Duterte now under police custody|work=Philippine News Agency|last1=Esguerra|first1=Darryl John|date=March 11, 2025|access-date=March 11, 2025|archive-date=11 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250311034611/https://www.pna.gov.ph/articles/1245792}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] - [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်းရေး]] * [[၂၅ မတ်]] - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[ဇော်ဇော်စိုး]]အား [[မြန်မာ-ထိုင်း ဆက်ဆံရေး|ထိုင်းနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%87%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%87%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%91%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba/|title=ဦးဇော်ဇော်စိုးအား ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ် (၂၅-၃-၂၀၂၅ ရက်)|accessdate=2025-7-3|publisher=MOFA}}</ref> * [[၂၈ မတ်]] - မြန်မာ စံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ် ၅၄ စက္ကန့်(06:20:54 UTC)တွင် မြန်မာနိုင်ငံ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]] အနီး၌ ဗဟိုပြု မိုးမင့် စကေး Mw ၇.၇–၇.၉ ရှိ [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|ငလျင်]] လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ * === ဧပြီ === * [[၂၁ ဧပြီ]] - [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]]သည် [[အီစတာပွဲတော်နေ့]] နောက်တစ်ရက်နေ့ ဖြစ်သော ၂၀၂၅ ဧပြီလ ၂၁ ရက်တွင် နမိုးနီးယားရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/pope-died-vatican-04212025051619.html|title=ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန့်စစ် ကွယ်လွန်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၂|publisher=RFA Burmese}}</ref> * [[၂၅ ဧပြီ]] - ** [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[စိန်ဦး]] အား [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ|ဘရူနိုင်း ဒါရူဆလမ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%a6%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%b0%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%92%e1%80%ab/|title=ဦးစိန်ဦး အား ဘရူနိုင်းဒါရူဆလမ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်(၂၅-၄-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> ** နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၃၃/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]အား [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ <ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250605113216/https://www.moi.gov.mm/announcements/69222|archivedate=2025-6-5|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=2025-6-5|publisher=Ministry of Information|date=04/25/2025|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/69222}}</ref> === မေ === * ၃ မေ - [[လောရန့်စ်ဝေါင်|လောရန့်စ် ဝေါင်]] ဦးဆောင်သော အာဏာရ [[ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုပါတီ (စင်ကာပူ)|ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုပါတီ]] (PAP) သည် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ပါလီမန်|၂၀၂၅ ခုနှစ် စင်္ကာပူ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး အစိုးရအဖွဲ့၏ အများစုနေရာများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Koh|first=Fabian|title=GE2025: Parliament dissolved ahead of General Election; Nomination Day on Apr 23|website=CNA|date=15 April 2025|url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/ge2025-general-election-parliament-dissolved-5064316|access-date=15 April 2025|archive-date=15 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250415073948/https://www.channelnewsasia.com/singapore/ge2025-general-election-parliament-dissolved-5064316}}</ref> * [[ဖိုင်:Pope Leo XIV 1 (cropped 3x4).png|thumb|[[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး|ပုပ်ရဟန်မင်းကြီး]]အသစ် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို ၁၄|ပုပ်လီယို ၁၄]] သည် မေလ ၈ ရက်တွင် နန်းတက်ခဲ့သည်။ ]]၇-၈ မေ - [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ [[ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ်|ကာဒီနယ်]]ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သော အမေရိကန်-[[ပီရူးနိုင်ငံ|ပီရူး]]နိုင်ငံသား Robert Francis Prevost ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအသစ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။​ [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး]]အသစ်က လီယို ဟူသော ဘွဲ့တော်နာမည်ကို ရွေးချယ်လိုက်ပြီး၊​ [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို ၁၄|ပုပ်လီယို ၁၄]] အဖြစ် နန်းစံသည်။ * [[၂၂ မေ]] - အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ချိုထွန်းအောင်]]ကို Golden Valley Warriors (GVW) အဖွဲ့က မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ === ဇွန် === * [[၁ ဇွန်|၁ ဇွန် -]] နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၃၈/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ]] (Myanmar Space Agency) ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/09/61570|title=စစ်ကောင်စီက မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ(MSA) ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၂၄|publisher=Mizzima}}</ref> * [[၃ ဇွန်]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၃၉/၂၀၂၅ အားဖြင့် ဒေါက်တာ သန်းစိုးအား [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/70678|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250605083845/https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/70678|archivedate=2025-6-5|accessdate=2025-6-5|publisher=Ministry of Information|date=06/03/2025}}</ref> * [[၄ ဇွန်]] - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]သည် ဗီဇာသက်တမ်းကျော်လွန်နေထိုင်မှု မြင့်မားသည့် နိုင်ငံ ၁၂ နိုင်ငံမှ နိုင်ငံသားများကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြည်ဝင်ခွင့် ပိတ်ပင်သည့် အမိန့်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းပိတ်ပင်မှုစာရင်းတွင် [[မြန်မာ–အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး|မြန်မာနိုင်ငံ]]လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကို နိုင်ငံခြားသားများ၏ အကြမ်းဖက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဤသို့ တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|last=Waldenberg|first=Kristen Holmes, Alayna Treene, Kaitlan Collins, Samantha|date=2025-06-04|title=Trump signs proclamation to ban travel from several countries {{!}} CNN Politics|url=https://www.cnn.com/2025/06/04/politics/trump-travel-ban-proclamation|access-date=2025-06-05|website=CNN|language=en}}</ref> * [[၉ ဇွန်]] - ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ တအာင်းပြည်၏ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန်အတွက် [[တအာင်းပြည်ကောင်စီ]] (Ta'ang Land Council – TLC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/709273|title=ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့နိုင်ရန် တအာင်းပြည်ကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=DVB}}</ref> * [[၁၂ ဇွန်]] - ဗဟိုဘဏ်က USDT အပါအဝင် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဈေးကွက်ကို ထိခိုက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ အွန်လိုင်းမှ ဈေးကစားခြင်း၊ သတင်းအမှားဖြန့်ဝေခြင်းများ ပြုလုပ်သူများကို ထိထိရောက်ရောက် တရားစွဲဆို အရေးယူနေသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/303521|title=နိုင်ငံခြားငွေဈေးမတည်ငြိမ်ရန် လူမှုကွန်ရက်များတွင် လှုံ့ဆော်နေသူများကို စောင့်ကြည့်အရေးယူနေပြီးတရားဝင်လိုင်စင်မရှိဘဲ နိုင်ငံခြားငွေကြေးများ ဝယ်ယူ၊ ရောင်းချ၊ လဲလှယ်ခြင်း ဆောင်ရွက်နေသူများကို အရေးယူနိုင်ရေး အရှိန်မြှင့်မည်ဟု ဗဟိုဘဏ်ထုတ်ပြန်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=Eleven Media}}</ref> * [[၁၃ ဇွန်|၁၃ ဇွန် -]] ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊​ ဇွန် ၁၃ ရက်တွင် အကြမ်းမဖက်အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသည့် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများကို အရေးယူမည့်အချက်များပါဝင်သည့် "အကြမ်းမဖက် အာဏာဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ [[နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဥပဒေ]]” ကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြောင်း [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] (CRPH) က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/14/58832|title=Non – CDM များကို အရေးယူမည့်အချက်များပါဝင်သည့် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဥပဒေ CRPH ပြဋ္ဌာန်း|accessdate=2025-6-14|publisher=Mizzima|archivedate=2025-6-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614105525/https://bur.mizzima.com/2025/06/14/58832}}</ref> ** [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ|အီရန်-အစ္စရေးစစ်ပွဲ]] - [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]က [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]၏ နျူကလီးယားစက်ရုံများကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဟိုစိန် ဆလာမီ အပါအဝင် စစ်ဘက်မှူးများ သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် အီရန်ကလည်း ပြန်လည်လက်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/c93ydeqyq71t|title=Israel targets Iran's nuclear sites, killing military commanders and scientists in major attack|date=13 June 2025|website=BBC News|publisher=BBC|accessdate=13 June 2025|archive-date=13 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250613002158/https://www.bbc.co.uk/news/live/c93ydeqyq71t}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Fassihi|first1=Farnaz|last2=Nauman|first2=Qasim|last3=Boxerman|first3=Aaron|last4=Kingsley|first4=Patrick|last5=Bergman|first5=Ronen|date=2025-06-13|title=Israel Strikes Iran's Nuclear Program, Killing Top Military Officials: Live Updates|url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/12/world/israel-iran-us-nuclear|access-date=2025-06-13|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> * [[ဖိုင်:Pictures of the Israeli attack on Tehran 1 Mehr (2).jpg|thumb|ဇွန်လ ၁၃ ရက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစ္စရေး၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း [[တီဟီရန်မြို့]]၌ ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။]][[၁၉ ဇွန်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် (၁၉) ရက်တွင် [[ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေ]] [[s:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ_ဥပဒေအမှတ်_၄၀/၂၀၂၅|တတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ]]ကို နစကက ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊​ ယင်းပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေအရ အများပြည်သူ၏ ယုံကြည်လေးစားမှုကို ခံယူရရှိသူပုဂ္ဂိုလ်များ သို့မဟုတ် [[နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း]]များဖြင့် ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲကို အနည်းဆုံး သုံးဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းရမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Citeweb|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cgeqjq8g8w4o|title=ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေ တတိယအကြိမ် ပြင်ဆင် ပြဋ္ဌာန်း|accessdate=2025-6-21|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250621135204/https://www.bbc.com/burmese/articles/cgeqjq8g8w4o|archivedate=2025-6-21|date=2025-6-20}}</ref> * [[၂၃ ဇွန်]] - မြန်မာပို့စ်မော်ဒန် စာရေးဆရာနှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]၏ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း ဦး[[ငြိမ်းအေးအိမ်]]သည် ရန်ကုန်မြို့၌ [[ကင်ဆာရောဂါ|ကင်ဆာ]]ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ * [[၂၄ ဇွန်]] - [[ဗဟိုဘဏ်ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေး]] (Central Bank Digital Currency-CBDC) ထုတ်ဝေရန် ဗဟိုဘဏ် ဒု ဥက္ကဋ္ဌအပါဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၃ ဦးပါဝင်သည့် ကော်မတီတစ်ရပ် စစ်ကောင်စီခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းကြောင်း ပြီးခဲ့သည့် ဇွန် ၂၄ ရက်စွဲဖြင့် ဗဟိုဘဏ်က အမိန့်ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/64715/|title=စစ်ကောင်စီ၏ဗဟိုဘဏ်က ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးထုတ်ဝေရန် စီစဉ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=Myanmar Now}}</ref> * [[၂၅ ဇွန်]] - [[စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်]] ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကို စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အတွင်းရှိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ဖက်ဒရယ်ယူနစ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအကြား၂၀၂၅ ဇွန် ၂၅ ရက်၊ မနက်ပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ် ပဉ္စမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/25/60125|title=စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြု|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-12}}</ref> * [[၂၇ ဇွန်]] - နိုင်ငံရေးသမား နှင့် ဒုတိယအကြိမ် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ [[အောင်ကျော်ဦး|ဦးအောင်ကျော်ဦး]] သည် မန္တလေးမြို့ [[မန္တလေးအကျဉ်းထောင်|အိုးဘိုအကျဉ်းထောင်]]ထဲ ကွယ်လွန်သည်။ * [[၂၉ ဇွန်]] - [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PSLF/TNLA) ထိန်းချုပ်ရာ [[ကျောက်မဲမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီက ယနေ့ (ဇွန်လ ၂၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး နှင့် အမျိုးသား‌ လေးဦး၊ စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး ထိမှန်ဒဏ်ရာရခဲ့ကြောင်း TNLA က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/29/60568|title=ကျောက်မဲကို စစ်ကောင်စီ လေကြောင်းဗုံးကြဲ၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ|accessdate=2025-6-29|publisher=Mizzima}}</ref> * [[၃၀ ဇွန်]] - [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်|ဗဟိုဘဏ်]]၏ စိစစ်ချက်အရ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း ပို့ကုန်တင်ပို့ခဲ့သည့် [[ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းသုံးဝဘ်ဆိုဒ်|ကုမ္ပဏီ]] ၁၉၇ ခုသည် ပို့ကုန်ရငွေများ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ယင်းကုမ္ပဏီများသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာပါ သတ်မှတ်ချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသည့်အတွက် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များကို အမည်မည်းစာရင်း (Blacklist) ထည့်သွင်းလိုက်ကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/71702|title=အမည်မည်းစာရင်းကြေညာခြင်း|accessdate=2025-7-1|publisher=Ministry of Information}}</ref> === ဇူလိုင် === * [[၁ ဇူလိုင်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်]]ကို ကျင့်ဝတ်ချိုးဖောက်မှုဖြင့် ထိုင်းဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ခုံရုံးက [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး]]မှ ဆိုင်းငံ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite news|last=Wongcha-um|first=Panu|last2=Thepgumpanat|first2=Panarat|date=2025-07-01|title=Thai court suspends PM from duty pending case seeking her dismissal|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thai-constitutional-court-weigh-petition-seeking-pms-dismissal-2025-07-01/|access-date=2025-07-01|work=Reuters|language=en}}</ref> * [[၂ ဇူလိုင်]] - [[မြန်မာအမျိုးသမီးများနေ့]]ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အမျိုးသမီး ၁၅၈ ဦးအား သာသနာတော်ဆိုင်ရာဘွဲ့တံဆိပ်၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ စကစဥက္ကဋ္ဌ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/29494?d=1|title=သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းနယ်ပယ်အလိုက် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည့် အမျိုးသမီးများအား စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၆|publisher=CINCDS}}</ref> အမျိုးသမီး [[ပျူမင်းထီး|ပျူစောထီး]] ခေါင်းဆောင် ဒေါ်သီတာယုမွန်၊ [[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ]] (ALP) ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်[[စောမြရာဇာလင်း]]၊ ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ ([[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ)|KNLA – PC)]] ရဲ့ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်နော်ကပေါ်ထူး၊ အနုပညာရှင် အမျိုးသမီးတချို့ အပါအဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/07/03/402976.html|title=ပျူစောထီးခေါင်းဆောင်နဲ့ ဒေါ်စောမြရာဇာလင်းကို စစ်ကောင်စီ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ပေး (ရုပ်/သံ)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၆|publisher=The Irrawaddy}}</ref> * [[၂ ဇူလိုင်]] - [[ချင်း စစ်မြေပြင်]]: ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ဟွာလ်ငိုရမ်ဒေသတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် ဟွာလ်ငိုရမ် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က CNDF အား ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း CNDF ကမူ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က ၎င်းတို့အဖွဲ့ဝင်များကို စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Fighting Between Chin Resistance Forces in Falam Township|url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-between-chin-resistance-forces-falam-township|access-date=2025-07-05|website=Burma News International|language=en}}</ref> ဟွာလ်ငိုရမ် CDF နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က နှစ်ဖက်အဖွဲအစည်းမှ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ပြန်လည်ချေဖျက်မရသည့် ချင်းလူမျိုးအချင်းချင်းကြား ကြီးမားသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို မဖန်တီးရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တွင် CNDF နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့]]ကလည်း တင်းမာမှုလျှော့ချလိုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ပြင်ပတောင်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက စစ်ရေးအကူအညီများဖြင့် ပါဝင်လာပါက CNDF ဘက်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်မည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/07/05/126319/|title=ချင်းလူမျိုး အချင်းချင်းအကြား စစ်ရေးပဋိပက္ခမဖန်တီးဘဲ စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုများ ချက်ချင်းရပ်ရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ တိုက်တွန်း|publisher=Ludu Nway Oo|accessdate=2025-7-5}}</ref> ** [[၇ ဇူလိုင်]] - အချင်းချင်းပဋိပက္ခဖြစ်စေတဲ့ ဘယ်ချင်းတော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းကိုမှ အားပေးထောက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ CDF – Paletwa ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://chinworld.org/2025/07/%e1%80%a1%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%8b%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%80%e1%80%b9%e1%80%81%e1%80%96%e1%80%bc%e1%80%85%e1%80%ba/|title=အချင်းချင်းပဋိပက္ခဖြစ်စေတဲ့ ဘယ်ချင်းတော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းကိုမှ အားပေးထောက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ CDF – Paletwa ထုတ်ပြန်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=Chin World}}</ref> * [[၆ ဇူလိုင်]] - စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]ကို ပြန်လည် ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ကရင်နီတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလကတည်းက မိုးဗြဲမြို့ကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်ကျော်ကြာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြို့မြောက်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာ မိုးဗြဲဆည်ဘေးရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခြေမြန်တပ်ရင်း ခမရ (၄၂၂) တပ်ရင်းမှာမူ တော်လှန်ရေးတပ်များ မိုးဗြဲမြို့ကို သိမ်းပိုက်စဉ်ကတည်းက ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/64795/|title=မိုးဗြဲကို ပြန်သိမ်းပြီးနောက် မိုးဗြဲ-လွိုင်ကော်လမ်း စစ်ကောင်စီတပ် ရှင်းလင်းရေးလုပ်|publisher=Myanmar Now|accessdate=2025-7-5|archive-date=7 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250707145405/https://myanmar-now.org/mm/news/64795/}}</ref> * [[၆ ဇူလိုင်]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|ရွေးကောက်ပွဲ]]အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီးပြီး၊ လွှတ်တော်နှင့် အစိုးရများ ပေါ်ပေါက်လာလျှင် ရွေးကောက်ခံအစိုးရဟူသည့် ပုံဖော်ဖန်တီးရပ်တည်ထားမှု ပျောက်သွားမည်ကို CRPH နှင့် NUG တို့ စိုးရိမ်နေကြောင်း၊​ CRPH နှင့် NUG တို့သည် PDF အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အုပ်စုများကို အသုံးချနေကြောင်း၊ PDF အမည်ခံအပါအဝင် လက်နက်ကိုင် အုပ်စုများအနေဖြင့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသည့် ပြည်ထောင်စုကြီး ပေါ်ထွန်းလာရေးကိုမျှော်မှန်းကာ ဥပဒေဘောင်အတွင်း တရားဝင်ရပ်တည်ကာ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ တပ်မတော်နှင့်လက်တွဲ၍ နိုင်ငံတော်အကျိုး၊ ဒေသအကျိုးကို ဖော်ဆောင်ကြပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါကြောင်း၊ စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/71894|title=ပြည်ထောင်စုအကျိုးအတွက်ဖိတ်ခေါ် နိုင်ငံနှင့်ဒေသအကျိုး လက်တွဲဆောင်ရွက်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250607094751/https%3A%2F%2Fwww.moi.gov.mm%2Fnews%2F70798|archivedate=၂၀၂၅-၇-၅}}</ref> * [[၇ ဇူလိုင်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် “မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နေပြီဖြစ်တဲ့ NUG အစိုးရ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မန္တလေးသပိတ်ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]က “ပြည်သူ့နွေဦးတော်လှန်ရေးကို ခရီးဆုံးပန်းတိုင်အထိ ရောက်ရှိအောင် ဦးဆောင်နိုင်ရန် လက်ရှိ NUG အစိုးရသည် ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းရည် လုံလောက်မှုမရှိသေးသောကြောင့် အချိန်မီ မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။” ဟု ရေးသားထောက်ပြသည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/713557|title=NUG မဖြစ်မနေ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ဟု ဒေါက်တာတေဇာဆန်း ထောက်ပြ|accessdate=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၈ ဇူလိုင်|၈]]-၁၁ ဇူလိုင် - [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[ကွာလာလမ်ပူမြို့|ကွာလာလမ်ပူ]]မြို့တွင် ၅၈ ကြိမ်မြောက် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]]နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးနှင့် ဆက်စပ်အစည်းအဝေများ ကျင်းပသည်။ * [[၉ ဇူလိုင်]] - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတိုင်း ကဏ္ဍစုံတွင် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]]စံနှုန်းများရရှိရေးအတွက် [[သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အမျိုးသားများ လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့အစည်း]] (Southern Shan Nationalities Liberation Organization) ကို တည်ထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ SSNLO အဖွဲ့အစည်း ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များအနေဖြင့် သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အတွင်းရှိ နိုင်ငံရေး/စစ်ရေး ဖော်ဆောင်နေကြသော အစုအဖွဲ့ များ အကြားတွင် စည်းလုံးညီညွတ်စွာဖြင့် နိုင်ငံရေး ဘုံသဘောတူညီချက် များ ပေါ်ထွန်းလာစေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|title=သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အမျိုးသားများလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|url=https://www.dvb.no/post/713936|publisher=ဒီဗွီဘီ|accessdate=2025-7-10}}</ref> ** မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက်ဟာဆန်က ဇူလိုင် ၉ ရက်နေ့တွင် ကွာလာလမ်ပူ၌ ကျင်းပသော အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပနိုင်ရန် သင့်လျော်သော ပတ်ဝန်းကျင် ဖန်တီးပေးရေးအတွက် သက်ဆိုင်သူအားလုံးကို တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714027|title=မြန်မာရွေးကောက်ပွဲအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဖန်တီးပေးရန် မလေးရှား တိုက်တွန်း|accessdate=2025-7-10|publisher=DVB Burmese}}</ref> နောက် ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေးသည် ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာ မဟုတ်ကြောင်း အာဆီယံအဖွဲ့ကြီး၏ အစည်းအဝေးတွင် သဘောတူခဲ့ကြသည်ဟု ပြန်လည် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုအစား စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ကတိကဝတ်များကို လိုက်နာရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်ဟု မလေးရှားတွင် ပြုလုပ်နေသည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် မိုဟာမက်ဟာဆန်က ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dmgburmese.com/myanmar-affairs/mnoma.html|title=မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲ နံပါတ်တစ် ဦးစားပေးရမည့်အရာ မဟုတ်ဟု အာဆီယံ ပြော|publisher=Development Media Group|accessdate=2025-7-10}}</ref> ​ * [[၁၀ ဇူလိုင်]] - ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က [[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]]ကို မှတ်ပုံတင်နံပါတ် (၅၇) ဖြင့် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုလိုက်သည်။​ <ref name=":0">{{Cite web|title=ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ [New Chinland Congress (NCC)] ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|url=https://www.moi.gov.mm/news/72087|accessdate=2025-7-11|publisher=Ministry of Information}}</ref> ​ * [[၁၁ ဇူလိုင်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> ​ * [[၁၂ ဇူလိုင်]] - [[ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ]]: ကရင်ပြည်နယ် [[မြဝတီမြို့]]တောင်ဘက် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက် ဥကရစ်ထစခန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နဲ့ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်တွေက ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၂ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714256|title=ဥကရစ်ထစခန်းကို KNLA ပူးပေါင်းတပ် သိမ်းပိုက်|publisher=DVB|accessdate=2025-7-12}}</ref> ​ * [[၁၄ ဇူလိုင်]] - [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]]ဒေသ ခဲလုပ်သားတွေ နေထိုင်ရာရပ်ကွက်ထဲကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လို့ ခဲလုပ်သားမိသားစု ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/07/14/403373.html|title=မော်ချီး ခဲလုပ်ငန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးထပ်ကြဲ ၆ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ)|accessdate=2025-7-12|publisher=The Irrawaddy}}</ref> ​ * [[၁၅ ဇူလိုင်]] - ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နောင်ချိုမြို့]] ဈေးရပ်ကွက်အပါအဝင် မြို့ပေါ်ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုကို စစ်ကောင်စီတပ်က TNLA တပ်ဖွဲ့ထံမှ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၅ တွင် သိမ်းပိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65040/|title=နောင်ချိုတစ်မြို့လုံးနီးပါးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ|accessdate=2025-7-15|publisher=Myanmar Now}}</ref> ​ * [[၁၆ ဇူလိုင်]] - ကက်သလစ် ဘာသာဝင် ဖာသာဒေါ်နယ်မာတင်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၈ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ စစ်ခုံရုံးက အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65045/|title=ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးကို သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူ ၈ ဦးကို NUG စစ်ခုံရုံး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ စီချ|accessdate=2025-7-12|publisher=Myanmar Now|archive-date=17 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250717054816/https://myanmar-now.org/mm/news/65045/}}</ref> ​ * [[၁၇ ဇူလိုင်]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၄၁/၂၀၂၅ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/en/node/187996|title=မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၂၃|publisher=Myanmar Digital News}}</ref> ​ * [[၁၈ ဇူလိုင်]] - စစ်ကောင်စီ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လေးနှစ်ကျော်ကာလအတွင်း KNU က ကရင်ပြည်နယ်၏ နယ်မြေ ၆၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ထိန်းချုပ်ထားကြောင်း ISP Myanmar ၏ သုတေသန စာတမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/18/62480|title=ကရင်ပြည်နယ်၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို KNU ထိန်းချုပ်ထားဟုဆို|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-15}}</ref> ​ * [[၁၉ ဇူလိုင်]] - [[အာဇာနည်နေ့]]: ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် မင်းအောင်လှိုင်သည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကျင်းပခဲ့သည့် အာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနားများကို တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ဘဲ၊ ဒီနေ့အခမ်းအနားသို့ အာဏာသိမ်းကာလအတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တက်ရောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ခေါင်းဆောင်နှင့်အတူ စစ်ကောင်စီတွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]၊ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော|ညိုစော၊]] [[မန်းငြိမ်းမောင်]] နှင့် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] တို့လည်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/19/62489|title=အာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တက်ခွင့် မရပြန်၊ စစ်ခေါင်းဆောင် လွမ်းသူ့ပန်းခွေလာချ|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-15}}</ref> ​ * [[၂၀ ဇူလိုင်]] - [[ဒဂုံတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် မဝတ်ရည်အောင်သည် အင်းစိန်ထောင်တွင် ဇူလိုင် ၂၀ ရက်၌ ကျဆုံးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်ခံထားရချိန်အတွင်း အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၂ (က) ဖြင့် ထပ်မံတရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် လွတ်ရက်စေ့မည်ဖြစ်သော်လည်း အဆိုပါပုဒ်မကြောင့် ထောင်ဒဏ် ၄ နှစ် ထပ်မံချမှတ်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ မဝတ်ရည်အောင်အပါအဝင် ကျောင်းသား ၅ ဦးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့က ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crengv90dg1o|title=စစ်သုံးစစ် ကို ဆန့်ကျင်ရင်း ထောင်တွင်းအသက်ဆုံးခဲ့ရသူ မဝတ်ရည်အောင်|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-7-28}}</ref> ​ * [[၂၁ ဇူလိုင်]] - [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဒါကာမြို့]]ရှိ ကောလိပ်တစ်ခုထဲသို့ တိုက်လေယာဉ်တစ်စီး ပျက်ကျခဲ့ရာ လူ ၂၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last1=Bendavid|first1=Naftali|last2=Nakashima|first2=Ellen|last3=Sanchez|first3=Yvonne Wingett|last4=Menn|first4=Joseph|last5=Jouvenal|first5=Justin|last6=Horton|first6=Alex|last7=Kilgore|first7=Adam|date=21 July 2025|title=Bangladesh Air Force jet crashes into Dhaka school|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/07/21/bangladesh-air-force-training-jet-crash-school-dhaka/b7952772-6611-11f0-ac4f-195fdb8ee9a8_story.html|access-date=21 July 2025|newspaper=[[The Washington Post]]|agency=Associated Press}}</ref><ref>{{cite news|last1=Jones|first1=Charlie|date=21 July 2025|title=16 dead as Bangladesh Air Force training jet crashes into school|url=https://www.the-express.com/news/world-news/178011/bangladesh-air-force-training-jet-crashes-school-dhaka-killing-least-1|access-date=21 July 2025|work=Daily Express US|language=en}}</ref> * [[၂၂ ဇူလိုင်]] - [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် သစ်တောဥပဒေပုဒ်မ၆၊ ပုဒ်မခွဲ(င)အရ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုကျင့်သုံးလျက် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[ကျွန်းစုမြို့နယ်]]အတွင်းကျရောက်နေသည့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်း (၆,၃၅၄)ဧက ရှိသော နယ်မြေကို “[[ချောင်းညီကိုဒီရေတောကြိုးပြင်ကာကွယ်တော]]”အဖြစ် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်( ၇၄ /၂၀၂၅) အရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက် မှစ၍ သတ်မှတ်ကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://forestdepartment.gov.mm/news/29114|title=ချောင်းညီကိုဒီရေတောကြိုးပြင်ကာကွယ်တောသတ်မှတ်|accessdate=2025-7-28|publisher=Forest Department}}</ref> * [[၂၄ ဇူလိုင်]] - [[၂၀၂၅ ကမ္ဘောဒီးယား-ထိုင်း နယ်စပ်အကျပ်အတည်း]]: နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်က ငြင်းပွားနယ်မြေမှာ ထိုင်းနဲ့ ကမ္ဘောဒီးယားစစ်တပ်တို့ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက် မနက်အစောပိုင်းမှာ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်ခဲ့ကြသည်။ ** အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဇူလိုင် ၂၄ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုအရ မြန်မာ့တပ်မတော်အတွက် လက်နက်ဝယ်ယူရာတွင် ပွဲစားလုပ်ခဲ့သည်ဟု သတ်မှတ်ခံထားရသူများဖြစ်သည့် ဦး[[စစ်တိုင်းအောင်]]၊ ဦးအောင်လှိုင်ဦး၊ ဦးဂျွန်နသန်ကျော်သောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ ကုမ္ပဏီများအပေါ် ချမှတ်ထားသည့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများကို ပယ်ဖျက်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ပယ်ဖျက်ခံရသည့် ကုမ္ပဏီများတွင် MCM ကုမ္ပဏီအုပ်စုဝင် MYANMAR CHEMICAL AND MACHINERY ကုမ္ပဏီ၊ SUNTAC ကုမ္ပဏီအုပ်စုဝင် SUNTAC TECHNOLOGIES ကုမ္ပဏီနှင့် FUNSAGA ကုမ္ပဏီတို့ ပါဝင်သည်။ ဦးစစ်တိုင်းအောင်သည် စစ်ကောင်စီအတွက် လက်နက်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေး ကုန်ကြမ်းများ တင်သွင်းရန် လိုင်စင်ရရှိထားသူဖြစ်ပြီး ယူကရိန်းနှင့် အခြားအရှေ့ဥရောပနိုင်ငံများမှ လက်နက်များ တင်သွင်းခဲ့သည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကောင်စီ (SAC-M) နှင့် Justice for Myanmar တို့က ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/716204|title=စစ်အုပ်စု၏ လက်နက်ပွဲစားများကို အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်မှုစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်|accessdate=2025-7-24|publisher=DVB Burmese}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://ofac.treasury.gov/recent-actions/20250724|title=North Korea and Non-Proliferation Designations; Burma-related and North Korea Designation Removals|publisher=Office of Foreign Assets Control|accessdate=2025-7-24}}</ref><br /> * [[၂၇ ဇူလိုင်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ]] အောင်စာရင်းအရ ဖြေဆိုသူစုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ခန့်သာ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အောင်ချက် ၄၈.၀၆ ရာခိုင်နှုန်း ရှိရာ ယမန်နှစ်ကထက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျော့နည်းသွားသည်။ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများအနက် မွန်ပြည်နယ်က ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြင့် အောင်ချက်အများဆုံးဖြစ်ပြီး၊ ချင်းပြည်နယ်မှာ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ဖြင့် အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီလက်ထက် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ကျင်းပသည့် ဤစာမေးပွဲတွင် ကျောင်းသား/သူ ၂ သိန်းကျော် ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့ရာ ၉၉,၀၀၀ ကျော် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ စာမေးပွဲဖြေဆိုပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငလျင်ကြောင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပြိုကျမီးလောင်ရာမှ အဖြေလွှာများ ပျက်စီးခဲ့သဖြင့် တိုင်း/ပြည်နယ် ၄ ခုမှ ကျောင်းသား/သူများ စာမေးပွဲပြန်ဖြေခဲ့ရသည်။ ယခင်နှစ်များ၏ အောင်ချက်များအရ ၂၀၂၃-၂၄ ပညာသင်နှစ်တွင် ၅၇.၉%၊ ၂၀၂၂-၂၃ တွင် ၆၇.၈၇% နှင့် ၂၀၂၁-၂၂ တွင် ၄၆.၈၈% အသီးသီးရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/716523|title=တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ အောင်စာရင်းထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-27|publisher=DVB Burmese}}</ref> * [[၂၈ ဇူလိုင်]] - ** [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]မြို့၊ ဘန်စိုးမြို့နယ်၊ ချာတူချက်ဈေးနှင့် သိပ်မဝေးသည့် အော်တော်ကော်ဈေးတစ်ခုတွင် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်က သေနတ်ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အချင်းဖြစ်ရပ်ကြောင့် သေနတ်သမားအပါအဝင် လူ ၆ ဦး သေဆုံးပြီး အခြားသူ ၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း Thairath ၏ သတင်းက ဖော်ပြသည်။ သေနတ်သမားသည် အချင်းဖြစ်နေရာတွင်ပင် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/mm-cn/nc-2572810/|title=ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် သေနတ်ပစ်ခတ်မှုကြောင့် လူ ၆ ဦး သေဆုံး|accessdate=၂၀၂၅-၇-၂၈|publisher=ဆင်ဟွာသတင်း}}</ref> ** စစ်ကောင်စီက [[စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်ချက်များ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ခြင်းဥပဒေ]] ကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ယင်းအပြင် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ အားလည်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** မြေငလျင်ဆိုင်ရာသတင်းများကို တစ်နေရာတည်းမှ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များကိုလည်း လေ့လာနိုင်ရန် www.myanmarearthquake.gov.mm ဝက်ဘ်ဆိုက်အား လွှင့်တင်ထားကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/72918|title=၂၀၂၅ မန္တလေးငလျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ဝက်ဘ်ဆိုက် လွှင့်တင်ထားရှိကြောင်း အသိပေးကြေညာ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> * [[၂၉ ဇူလိုင်]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ယင်းတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72982|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72983|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025-7-28}}</ref>၊ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/72984|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref>၊ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/72985|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref>တို့ ပါဝင်သည်။ * ၃၀ ဇူလိုင် - စကစသည် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေ အာဏာတည်သည့်နေ့ရက်ကို ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၀ ရက်စွဲဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73022|title=ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေ အာဏာတည်သည့်နေ့ရက်သတ်မှတ်ခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=31 July 2025}}</ref> * [[၃၁ ဇူလိုင်]] - ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် ဖွဲ့ စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၄၂၇၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ) အရ ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ကို ယနေ့ ဇူလိုင်(၃၁)ရက်တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဦးညိုစောက နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်။ ဦးညိုစောသည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးအပြင် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်ကိုလည်း ပူးတွဲတာဝန်ယူရမည် ဖြစ်သည်။ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့တွင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် သုံးဆယ်ဦးပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန(၁)၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ဦးတင်အော င်ဆန်း၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန(၂)၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးကိုကိုလှိုင်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီး ဌာန(၃)၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ဦးမောင်မောင်တင်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန(၄)၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ဦးထွန်းအုံက ဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဦးမြထွန်းဦး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး၊ ဒေါက်တာကံဇော်၊ ဦးသန်းဆွေ၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနော်၊ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်၊ ဒေါက်တာဝါဝါမောင်၊ ဒေါက်တာသီတာဦး၊ ဦးမောင်မောင်အုန်း ၊ ဦးတင်ဦးလွင်၊ ဦးမင်းနောင်၊ ဦးလှမိုး၊ ဦးခင်မောင်လွင်၊ ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးကိုကိုလွင်၊ ဒေါက်တာချာလီသန်း ၊ ဦးမြင့်ကြိုင်၊ ‌ဦးအောင်ကျော်ဟိုး၊ ဦးချစ်ဆွေ ၊ ဒေါက်တာမျိုးသိန်းကျော်၊ ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း၊ ဦးမျိုးသန့်၊ ဒေါက်တာစိုးဝင်း၊ Jeng Phang နော်တောင် တို့လည်း ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများအဖြစ် ပြန်လည်ပါဝင်လာသည်ကို တွေ့ရကာ ဦးနေလင်းအား [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး]] ညွှန်ချုပ်အဖြစ်ခန့်ထားသည်။ === ဩဂုတ် === * [[၃ ဩဂုတ်]] - [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေးဗျနိုင်ငံ]]၊ [[ရီယတ်မြို့]]တွင် ကျင်းပသော PUBG Mobile World Cup (PMWC 2025) တွင် မြန်မာကိုယ်စားပြုတဲ့ Esports အသင်း Yangon Galacticos က အမှတ်အများဆုံးဖြင့် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ဆုရခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=PUBG ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲမှာ မြန်မာအသင်း Yangon Galacticos ပထမဆုံး ဗိုလ်စွဲ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c2dj452npp1t?post=asset%3A9f1da057-c73f-4703-887b-50ad86191d0a#asset:9f1da057-c73f-4703-887b-50ad86191d0a|publisher=BBC Burmese|accessdate=3 August 2025}}</ref> * [[၅ ဩဂုတ်]] - ** ယာယီသမ္မတဟောင်း [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]သည် ကျန်းမာရေးစမ်းသပ်စစ်ဆေးချက်များအရ အာရုံကြောများ နှေးကွေးတုန့်ဆိုင်းသည့်ရောဂါ (Parkinson's Disease)၊ ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်သော အာရုံကြောအားနည်းရောဂါတို့အား ခံစားနေရသည်ကို တွေ့ရှိရသည့်အတွက် ဆေးကုသမှုများ ခံယူခဲ့ပါသည်။ ရောဂါစစ်ဆေးချက်များအရ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေသည် လက်ရှိအခြေအနေ၌ အထူးစိုးရိမ်ဖွယ်ရာအခြေအနေဖြစ်သောကြောင့် [[အမှတ် (၂) တပ်မတော်ဆေးရုံ]]ကြီး ခုတင် (၁၀၀၀) အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်၌ အထူးကြပ်မတ်ကုသမှုခံယူလျက်ရှိကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73256|title=ယာယီသမ္မတဦးမြင့်ဆွေ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=4 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> *** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် အမိန့်အမှတ်၊  ၆ /၂၀၂၅ ဖြင့် ဦး[[တင်အောင်စန်း]] အား [[အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73259|title=အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ခန့်အပ်ခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> *** [[ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု|ပခုက္ကူဦးအုံးဖေ တစ်သက်တာစာပေဆု]]ကို ဆရာမကြီး ဒေါက်တာခင်သန်းဦး (မမိုးမြေ) ရရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73280|title=ပခုက္ကူစာပေဆု တစ်သက်တာစာပေဆုကို ဆရာမကြီး ဒေါက်တာခင်သန်းဦး(မမိုးမြေ) ရရှိ|publisher=Ministry of Information|accessdate=5 August 2025}}</ref> * [[၆ ဩဂုတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၂၃/၂၀၂၅ ဖြင့် ဦးကျော်ထင် အား အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73305|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=MOI|accessdate=6 August 2025}}</ref> * [[၇ ဩဂုတ်]] - ** ယာယီသမ္မတ ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]သည် နံနက် ၈ နာရီ ၂၈ မိနစ်တွင် အမှတ် (၂) တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ဈာပနကို နိုင်ငံတော်ဈာပနအဖြစ် ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့မှ ကြေညာချက်အရ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်မှ ၁၁ ရက်နေ့အထိ ကာလကို နိုင်ငံတော်အဆင့် ဝမ်းနည်းကြောင်းအထိမ်းအမှတ်ကာလအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုကာလအတွင်း ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အလံကို တိုင်ဝက်လျှော့ချ၍ လွှင့်ထူရန် ညွှန်ကြားထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73334|title=နိုင်ငံတော်အဆင့် ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ်ကာလ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=7 August 2025}}</ref> ** ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]က လွှတ်တော်သုံးရပ် (အမျိုးသား၊ ပြည်သူ့၊ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်) ၏ ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများနှင့် [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း]]နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73360|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=7 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73363|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=7 August 2025}}</ref> ** OpenAI ၏ model အသစ်ဖြစ်သော [[:en:GPT-5|GPT-5]] ကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last1=Milmo|first1=Dan|title=OpenAI says latest ChatGPT upgrade is big step forward but still can't do humans' jobs|url=https://www.theguardian.com/technology/2025/aug/07/openai-chatgpt-upgrade-big-step-forward-human-jobs-gpt-5|work=The Guardian|access-date=8 August 2025}}</ref> * [[၁၅ ဩဂုတ်]] ** - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅]]: [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) ဖြင့် ၃၃၀ နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် ရောနှောစနစ် (MMP) ဖြင့် ၁၁၀ နယ် (FPTP ၈၄ နယ်၊ PR ၂၆ နယ်)၊ တိုင်း/ပြည်နယ်လွှတ်တော်အတွက် ရောနှောစနစ် (MMP) ဖြင့် ၃၆၄ နယ် (FPTP ၃၂၂ နယ်၊ PR ၄၂ နယ်) နှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နယ် သတ်မှတ်ထားသည်။ မဲဆန္ဒနယ်မြေများ၏ အသေးစိတ်စာရင်းကို နေ့စဉ်သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြသွားမည်ဟုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73698|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=12 August 2025}}</ref> ** အမေရိကန်သမ္မတ ထရမ့်နှင့် ရုရှားသမ္မတ ပူတင်တို့သည် [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း|ယူကရိန်းပဋိပက္ခ]]ကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အစီအစဉ်တစ်ခုကို ဆွေးနွေးနိုင်ရန် [[အလက်စကာပြည်နယ်]]တွင် တွေ့ဆုံကြသည်။<ref>{{cite web|last1=Ramaswamy|first1=Swapna Venugopal|last2=Vanden Brook|first2=Tom|title=Trump-Putin meeting: Sprawling Army base that has hosted dignitaries is backdrop for talks|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2025/08/13/trump-putin-meeting-location-joint-base-elmendorf-richardson/85639795007/|work=USA Today|access-date=16 August 2025}}</ref> * [[၁၇ ဩဂုတ်]] - ကယားပြည်နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးဒေသမှာ တရက်တည်း လေကြောင်းနှစ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး လူ ၁၇ ယောက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေလည်း ရှိနေတယ်လို့ ကနဦးသတင်းများက ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/08/17/%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%ad/|title=မော်ချီးမှာ လေကြောင်းတိုက်ခံရလို့ ၁၇ ယောက်သေဆုံးပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေရှိနေ|publisher=Voice of Myanmar|accessdate=၂၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> နောက်တွင် သေဆုံးသူမှာ လူ (၂၇)​ထိ မြင့်လာသည်။​ ဗုံးကြဲမှုမှာ ရွာက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆေးရုံကို ဗုံးကျခဲ့ပြီး လူ ၂ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရခဲ့သလို အဆောက်အဦတွေလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> * [[၁၈ ဩဂုတ်]] - ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ပါတီစုံ]] [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] အပိုင်း (၁) ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၈) ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် စတင်ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73809|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့် အပိုင်းလိုက်နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=15 August 2025}}</ref> * ၁၉ ဩဂုတ် - ကရင်နီပြည်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာသိမ်းယူထားတဲ့ ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ၁၆ ရက်ကြာထိုးစစ်ဆင်ပြီးတဲ့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉ ရက် နေ့မှာ စစ်တပ်က အပြည့်အဝပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီး လိုအပ်တဲ့ နယ်မြေလုံခြုံရေးနဲ့ ရှင်းလင်းရေး လုပ်ငန်းတွေ လုပ်ဆောင်နေပြီလို့ ထုတ်ပြန်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/20/404761.html|title=စစ်တပ်က ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၀ ဩဂုတ်]] - ** ဒီဇင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁)]] တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် (၁၀၂) မြို့နယ်အား ရွေးကောက်ပွဲကောက်မရှင်က သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73914|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=17 August 2025}}</ref> ** [[မျိုးဆက်သစ်ဝံသာနုပါတီ]]၊ [[ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]၊ [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] တို့အား နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုလိုက်သည်။ * [[၂၁ ဩဂုတ်]] ** ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်များအနေဖြင့် အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပါတီစည်းရုံးရေးနှင့်  နယ်မြေစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်တွင် ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305477|title=ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်များ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပါတီစည်းရုံးရေးနှင့် နယ်မြေစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း UEC ကြေညာ|publisher=Eleven Media|accessdate=19 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73961|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပါတီစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ၊ နယ်မြေစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ၊ စုဝေးဟောပြောခြင်းနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးခွင့်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း အသိပေးချက် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=19 August 2025}}</ref> ** ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်ဖြင့် ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက်ပုံစံ (၁၅)များကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှစတင် သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်တွင် ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73959|title=ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များမှ ပုံစံ (၁၅) များကို သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်မည့် နေ့ရက်၊ အချက်အလက်ဖြည့်သွင်းပြီးသည့် ပုံစံ (၁၅) များကို သက်ဆိုင်ရာ သံရုံးများသို့ ပေးပို့နိုင်မည့်နေ့ရက်များထုတ်ပြန်ခြင်း|publisher=MOI|accessdate=19 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305478|title=ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်ဖြင့် ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက်ပုံစံ(၁၅)များကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှစတင် သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်ကြောင်း UEC ကြေညာ|publisher=Eleven Media|accessdate=20 August 2025}}</ref> * [[၂၂ ဩဂုတ်]] - [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]က အာဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းရေး နှင့် ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ၏ နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက် (၁၀) ချက်နှင့် အခြေခံမူ (၈) ချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720834|title=ဘုံနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု NUCC ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၄ ဩဂုတ်]] - ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ [[နောင်ချိုမြို့]]နှင့် [[ကျောက်မဲမြို့]]များသို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းရှိ သံမဏိတံတားဘောင်နှင့် အုတ်နံရံဘောင်တို့အား ဆက်သွယ်ထားသည့် နေရာသည် မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံရပြီး ပျက်ဆီးသွားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/305539|title=ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းအတွင်းက နှစ်ပေါင်း ၁၂၅ နှစ်သက်တမ်းရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဂုတ်ထိပ်တံတားကို ပလောင် အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ TNLA အဖွဲ့က မိုင်းခွဲဖျက်ဆီး|work=Eleven Media Group|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> တံတားဖျက်ဆီးခံရမှုအတွက် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသော [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]တို့သည် အပြန်အလှန် အပြစ်တင်စွပ်စွဲမှု ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqyd5grgwqo|title=နောင်ချိုက ကမ္ဘာ‌ကျော် ဂုတ်ထိပ်တံတား မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးခံရ|work=BBC|access-date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> * [[၂၆ ဩဂုတ်]] - ထိုင်းနိုင်ငံသည် နယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် နေထိုင်နေကြသော မြန်မာဒုက္ခသည်များကို တရားဝင်အလုပ်လုပ်ခွင့်များ ပေးအပ်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/08/26/404987.html|title=မြန်မာဒုက္ခသည်တွေ ထိုင်းအစိုးရ တရားဝင် အလုပ်လုပ်ခွင့် ပြု|publisher=The Irrawaddy|accessdate=27 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/68ad8865ffdcb3b2de018400|title=ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ မြန်မာဒုက္ခသည် ၄၂၀၀၀ ကို တရားဝင်အလုပ်လုပ်ခွင့်ပေးရန် ထိုင်းအစိုးရ စီစဉ်နေ|publisher=Narinjara|accessdate=27 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://kicnews.org/2025/08/%E1%80%92%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%81%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%90%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA/|title=ဒုက္ခသည်များကို တရားဝင် အလုပ်လုပ်ခွင့်ပြုမည်ဟု ထိုင်းအစိုးရအစည်းအဝေး၌ အတည်ပြု|publisher=Karen Information Center|accessdate=27 August 2025}}</ref>ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နှစ်ရှည်လများ နေထိုင်နေကြသော မြန်မာစစ်ဘေးဒုက္ခသည်များကို တရားဝင်အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုမည့် ထိုင်းအစိုးရ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သစ်ကို ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာအေဂျင်စီ (UNHCR) က ဩဂုတ် ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကြိုဆိုကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721444|title=မြန်မာဒုက္ခသည်များကို ထိုင်းအစိုးရက အလုပ်လုပ်ခွင့်ပြုသည့်အပေါ် ကုလကြိုဆို|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> * [[၂၇ ဩဂုတ်]] - ** [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)  အမှတ် ၁ စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ နည်းဗျူဟာ ၃၃ နဲ့ မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် (MSRF) တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ဩဂုတ် ၂၇ ရက်မှာ ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721410|title=PDF နည်းဗျူဟာ ၃၃ နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် MSRF တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB|accessdate=27 August 2025}}</ref> * [[၂၈ ဩဂုတ်]] - ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊​ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၉၂၂/၂၀၂၅ ဖြင့် မတရားအသင်းအဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74232|title=မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခြင်း|publisher=MOI|accessdate=28 August 2025}}</ref>၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၂၀၂၅ ဖြင့်<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74230|title=အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခြင်း|accessdate=28 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> အကြမ်းဖက်အုပ်စု အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721677|title=ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)ကို အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာ|publisher=DVB|accessdate=28 August 2025}}</ref> * [[၂၉ ဩဂုတ်]] - ထိုင်းနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတရားရုံးက ဝန်ကြီးချုပ် [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်]]ကို မရိုးသားမှုနှင့် ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများချိုးဖောက်မှုများဖြင့် စွပ်စွဲချက်အပေါ် အပြီးသတ်စီရင်ချက်ချခဲ့ရာ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/29/thai-court-removes-prime-minister-paetongtarn-shinawatra-from-office|title=Thai court removes Prime Minister Paetongtarn Shinawatra from office|work=aljazeera|date=29 August 2025|access-date=29 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|date=29 August 2025|title=Thailand PM Paetongtarn Shinawatra sacked over Cambodia call|url=https://www.dw.com/en/thailand-pm-paetongtarn-shinawatra-sacked-over-cambodia-call/a-73802515|access-date=29 August 2025|website=[[Deutsche Welle]]|language=en}}</ref> === စက်တင်ဘာ === * [[၅ စက်တင်ဘာ]] - [[အနုတင် ချာန်ဝီရာကုလ|အနုထင် ချန်ဝီရကွန်း]] (Anutin Charnvirakul) ကို [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]အဖြစ် [[ထိုင်းအောက်လွှတ်တော်]]တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.daweiwatch.com/05/09/2025/118107/|title=ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်အသစ် အနုထင် ချန်ဝီရကူ ဖြစ်လာ|accessdate=6 September 2025|publisher=Dawei Watch}}</ref> * [[၉ စက်တင်ဘာ]] - ပါတီဝင်ဦးရေ မပြည့်မီသည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|NDF ပါတီ]]နှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက် ၊ [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|DNP ပါတီ]]၊ [[အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုလယ်သမားအလုပ်သမားအင်အားစုပါတီ]]တို့အား မှတ်ပုံတင်ပယ်ဖျက်၍ ပါတီဖျက်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်(UEC) ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74684|title=နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုထားခြင်းကို ပယ်ဖျက်၍ ပါတီများအား ဖျက်သိမ်းခြင်း|accessdate=9 September 2025|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၁၁ စက်တင်ဘာ]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]ရုံး အမိန့်အမှတ် (၇/၂၀၂၅) ဖြင့် ဒေါက်တာ[[အေးမောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်)|အေးမောင်]]ကို ရွေးကောက်ပွဲဝင်နိုင်ရေးအတွက် ၎င်းအပေါ် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ထားသည့် ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်များအား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပြုလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/09/12/67632|title=ရွေးကောက်ပွဲဝင်နိုင်ရေး ​ဒေါက်တာအေး​မောင်၏ ပြစ်မှုများကို စစ်ကော်မရှင် လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|accessdate=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|publisher=Mizzima}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74784|title=လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့်|publisher=MOI|accessdate=14 September 2025}}</ref> * [[၁၂ စက်တင်ဘာ]] - [[အူရီဒူး မြန်မာ|အူရီဒူးမြန်မာ]]ကို ဝယ်ယူခဲ့သည့် Nine Communications Company Limited က လာမည့် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့မှ စတင်၍ အမှတ်တံဆိပ်ကို [[ယူနိုင်း|U9]] [[ယူနိုင်း|(ယူနိုင်း)]] ဟူ၍ ပြောင်းလဲအသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2025-09-11 |title=Ooredoo Myanmar မှ U9 အမည်သို့ ပြောင်းလဲမည် |url=https://www.popularmyanmar.com/ooredoo-myanmar-%E1%80%99%E1%80%BE-u9-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B2/ |access-date=2026-03-06 |website=Popular |language=en-US}}</ref> * [[၁၄ စက်တင်ဘာ]] - စက်တင်ဘာလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ် (၁၀၄ /၂၀၂၅) ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် ( ၅၆ ) နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၉ ) နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၅၆ ) နယ်တို့ ပါဝင်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=C5HlXVlKqeAWRPS8%2BSStqCYvfk%2F7rFJVAm2YeNhC4LM%3D|title=ကြေညာချက်အမှတ် ( ၁၀၄ / ၂၀၂၅ )|publisher=UEC|accessdate=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> * ၂၁ စက်တင်ဘာ - ** ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်းရုံးမည့်ပါတီများအနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ ယခင်က သတ်မှတ်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ တစ်ဝက်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ လေးပုံတစ်ပုံတွင်သာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/75244|title=နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/725333|title=တနိုင်ငံလုံးပြိုင်မည့်ပါတီများ မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံ မပြိုင်နိုင်ပါက ပါတီဖျက်သိမ်းခံရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်း|publisher=DVB|accessdate=22 September 2025}}</ref> ** ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါ၊ ပေါ်တူဂီနှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတို့က ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံကို အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါနိုင်ငံများအနက် ကနေဒါနှင့် ယူကေတို့သည် ပထမဆုံး G7 အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|date=2025-09-21|title=UK, Canada and Australia announce formal recognition of Palestinian state|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cpw1qkyke4nt|access-date=2025-09-21|work=BBC News|language=en}}</ref> === အောက်တိုဘာ === * [[၂၆ အောက်တိုဘာ]] - **[[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ|အရှေ့တီမောနိုင်ငံ]]သည် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း]] (အာဆီယံ)၏ ၁၁ မြောက် တရားဝင်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။​ ** [[၂၀၂၅ ကမ္ဘောဒီးယား–ထိုင်း နယ်နိမိတ် ပဋိပက္ခ]] အား ပြေငြိမ်းရေးသဘောတူညီချက် စာချုပ်ဖြင့် နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များသည် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါန်နယ်လ် ထရမ့်]] ရှေ့မှောက်၌ လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး အဆုံးသတ်ခဲ့ကြသည်။ === နိုဝင်ဘာ === === ဒီဇင်ဘာ === * ၈ ဒီဇင်ဘာ - [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]အဖွဲ့ကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (၁၇) ဦး၊ ဒုတိယဝန်ကြီး (၁၂) ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၉ ဒီဇင်ဘာ]] - [[၂၀၂၅ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ|(၃၃) ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ]] (ဆီးဂိမ်း ၂၀၂၅) ကို [[ဘန်ကောက်မြို့]]၊ [[ရာဇမင်္ဂလာ အမျိုးသားအားကစားကွင်း]]တွင် ဖွင့်လှစ်ကျင်းပခဲ့သည်။ * [[၁၀ ဒီဇင်ဘာ]] - [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊[[မြောက်ဦးမြို့]] ပြည်သူဆေးရုံတွင် [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးမှု]]ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ * [[၂၈ ဒီဇင်ဘာ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၁) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၂ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-12-28 |title=တိုက်ခိုက်မှု၊ ဖိအားပေးမှုများကြားမှ ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) ကျင်းပ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70780/ |access-date=2026-02-28 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေး​ကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁)ကျင်းပခဲ့သည် ၁၀၂ မြို့နယ်တွင် မြို့နယ် ၅၆ မြို့နယ်၏ အနိုင်ရ ပြည်သူ့လွှတ်​​တော်ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်းများကို UEC ​ထပ်မံကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/308877 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကွယ်လွန်သူများ == * [[၂၃ ဇန်နဝါရီ]] - [[မာရဇ္ဇ|မာရဇ္ဇ၊]] အဆိုတော်နှင့် တေးရေးဆရာ ([[၁၉၆၇]] မွေးဖွား) * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - [[မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ)]]၊​ စာရေးဆရာ၊ မြန်မာစာပေပညာရှိ နှင့် အငြိမ်းစားတက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ပါမောက္ခ ([[၁၉၄၂]] မွေးဖွား) * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[နိုင်မြန်မာ]]၊ ဂီတပညာရှင်၊ [[ကမ္ဘာမကြေဘူး]] အမည်ရှိ ရေးသားသူ ([[၁၉၅၈]] မွေးဖွား) * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ခင်ညွန့်ရည်|ခင်ညွန့်ရည်]]၊ မြန်မာသံ အမျိုးသမီးတေးသံရှင် ([[၁၉၅၁]] မွေးဖွား) * [[၃၁ မတ်]] - [[ဂျေညီညီ]]၊ တေးရေးဆရာ နှင့် အဆိုတော် ([[၁၉၅၃]] မွေးဖွား) * [[၂၁ ဧပြီ]] - [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်|ဖရန်စစ်]]၊ [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး]] ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) * [[၅ မေ]] - [[ဦးဦးလှစော|ဦးလှစော၊]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ([[၁၉၅၃]] မွေးဖွား) * [[၂၂ မေ]] - [[ချိုထွန်းအောင်]]၊ အငြိမ်းစား မြန်မာ့တပ်မတော် ဗိုလ်မှူးချုပ်နှင့် သံအမတ်ကြီးဟောင်း ([[၁၉၅၈]] မွေးဖွား) * [[၂၃ ဇွန်]] - [[ငြိမ်းအေးအိမ်]]၊ မြန်မာပို့စ်မော်ဒန် စာရေးဆရာနှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]၏ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း ([[၁၉၅၅]] မွေးဖွား) * [[၂၇ ဇွန်]] - [[အောင်ကျော်ဦး]]၊ ဒုတိယကြိမ် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ ([[၁၉၅၆]] မွေးဖွား) * [[၁၀ ဇူလိုင်]] - [[မောင်သာချို]] ၊ စာရေးဆရာ ([[၁၉၅၈]] မွေးဖွား) ၊ [[ရွှေညဝါ ဆရာတော်]] ([[၁၉၆၅]] မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇူလိုင်]] - [[စိုင်းငေါင်းဆိုင်ဟိန်း]] ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ([[၁၉၇၀]] မွေးဖွား) * [[၇ ဩဂုတ်]] - [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] ၊ ယာယီသမ္မတ​ (၂၀၂၁-၂၀၂၄) ([[၁၉၅၁]] မွေးဖွား) * [[၂၆ ဩဂုတ်]] ** [[ချစ်စံဝင်း]]၊ စာရေးဆရာနှင့် အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာစာပေဆုရှင် ([[၁၉၄၀]] မွေးဖွား) ** [[သိန်းရီ]]၊မြန်မာနိုင်ငံ ၏ ၃ ဦးမြောက် [[ဖလောရင့် နိုက်တင်ဂေးဆု|ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်ဆုရှင်]] ([[၁၉၅၁]] မွေးဖွား) * [[၂၅ စက်တင်ဘာ]] - [[ဗစ်တာခင်ညို|ဗစ်တာခင်ညို၊]] စတီရီယိုခေတ်ဦး အဆိုတော် ([[၁၉၄၅]] မွေးဖွား) * [[၂ အောက်တိုဘာ]] - [[လွန်းကြွယ်|လွန်းကြယ်]]၊ ပန်းချီဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့ရ ပန်းချီဆရာကြီး ([[၁၉၃၀]] မွေးဖွား) * [[၂၄ အောက်တိုဘာ]] - [[သီရိခေတ်]]၊​ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရား ([[၁၉၃၂]] မွေးဖွား) * [[၂၂ နိုဝင်ဘာ]] - [[ကိုလေး (အင်းဝဂုဏ်ရည်)]]၊ကဗျာဆရာကြီး ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) * [[၂၅ နိုဝင်ဘာ]] - [[သိန်းနိုင် (ဂုဏ်ထူး)]]၊မြန်မာစာဆရာကြီး ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား) == အများပြည်သူ အလုပ်ပိတ်ရက်များ == {{Main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ}} * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နှစ်သစ်ကူးနေ့ * [[၄ ဇန်နဝါရီ]] - [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] * [[၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုနေ့]] * [[၇ ဇွန်]] - အီဒုလ်အသွဟာ ( ကုရ်ဘာနီအီးဒ်)နေ့ * [[၉ ဇူလိုင်]] - [[ဝါဆိုလပြည့်နေ့]] ([[ဓမ္မစကြာ အခါတော်နေ့|ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့]]) * [[၁၉ ဇူလိုင်]] - [[အာဇာနည်နေ့]] === အခြား နေ့ထူးနေ့မြတ်များ === * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ချင်းအမျိုးသားနေ့ * == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၂၀၂၅| ]] 2l5ua7jtiw1n144jjyatxji8ab19i9a 0 270543 1030714 1022451 2026-05-10T02:25:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030714 wikitext text/x-wiki {{Short description|Armed resistance organization in Myanmar}} {{Infobox militant organization | name = National Liberation Army | logo = [[File:Myanmar National Liberation Army.svg|frameless]] | caption = | native_name = အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် | native_name_lang = my | other_name = | leader = | foundation = {{Start date|2023|03|05|df=yes}} | dates = ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | allegiance = [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]] (NUG) | branch = [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) | leader = ကိုဇီးကွက်<br />(စစ်ကြောင်းမှူး) | type = တပ်ရင်းများအဖြစ် ကူးပြောင်း (၂၀၂၆ မတ် ၂၀) | headquarters = [[တမူးခရိုင်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | area = အမှတ် (၁) စစ်ဒေသ | status = ၂၀၂၆ မတ် ၂၀ တွင် PDF တပ်ရင်းများအဖြစ် ကူးပြောင်းရပ်တည် | formation = ၂၀၂၁ ဩဂုတ် ၂၃ (MFA အဖြစ်)<br />၂၀၂၃ မတ် ၅ (NLA အဖြစ်) | allies = * {{flagicon image|Flag of Chin State.svg}} [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] * {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] | opponents = * {{flagdeco|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] ** {{army|MYA}} *** {{flagicon image|Mm-north-western-rmc.svg}} [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] *** {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] *** {{flagicon image|Flag of Myanmar.svg}} [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]<ref name=tamubor/> '''ဒေသတွင်း ပြိုင်ဘက်များ''' * {{flagicon image|Flag of the Shanni Nationalities Army.png}} [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]]<ref name=tamubor/> | battles = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * ဥဩစစ်ဆင်ရေး * [[ဖလမ်း]]တိုက်ပွဲ | flag = | website = | module = }} '''အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်''' ({{langx|en|National Liberation Army}}; အတိုကောက် '''NLA''') သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တမူးခရိုင်ရှိ လက်နက်ကိုင် ခုခံရေးအဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="bni">{{Cite web |title = NLA raids Boatkan Police Station in Sagaing Region, seizes large cache of weapons and ammunition |url = https://www.bnionline.net/en/news/nla-raids-boatkan-police-station-sagaing-region-seizes-large-cache-weapons-and-ammunition |website = Burma News International |date = 27 March 2023 |access-date = 20 April 2024 |language = en |archive-url = https://web.archive.org/web/20230417214310/https://www.bnionline.net/en/news/nla-raids-boatkan-police-station-sagaing-region-seizes-large-cache-weapons-and-ammunition |archive-date = 17 April 2023 }}</ref><ref name="tamubor">{{Cite web |title = Junta launches major ground, air attack on PDF base near India border |url = https://myanmar-now.org/en/news/junta-launches-major-ground-air-attack-on-pdf-base-near-india-border/ |website = Myanmar Now |date = 27 March 2023 |access-date = 10 January 2023 |language = en |archive-url = https://web.archive.org/web/20230327123042/https://myanmar-now.org/en/news/junta-launches-major-ground-air-attack-on-pdf-base-near-india-border/ |archive-date = 27 March 2023 }}</ref> ၎င်းအဖွဲ့ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် '''Myanmar Federal Army (MFA)''' အမည်ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပထမဆုံးသော တိုက်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ၏ တပ်ရင်းများအဖြစ် ကူးပြောင်းရပ်တည်ခဲ့ပြီး အမှတ် (၁) စစ်ဒေသ၏ ကွပ်ကဲမှုကို တရားဝင် ခံယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://yktnews.com/2026/03/246108/|title=စစ်ကိုင်း၊ တမူးအခြေစိုက် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (NLA) က PDF တပ်ရင်းများအဖြစ် NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ကွပ်ကဲမှုကို ခံယူ|work=|access-date=|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ယခင်က [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] တမူး ကဘော် တပ်ရင်း အမှတ် ၃ အနေဖြင့် ရှိခဲ့ပြီး၊၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၃) ရက်နေ့တွင် Myanmar Federal Army (MFA) နာမည်ဖြင့် ပထမဆုံးတိုက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (National Liberation Army-NLA) အဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၅) ရက်နေ့တွင် စတင်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တမူး PDF တပ်ရင်း အမှတ် (၃) က အမည်ပြောင်းပြီး သီးခြားရပ်တည် |trans-title=Tamu PDF becomes independent and changes its name |url=https://myanmar-now.org/mm/news/14154/ |website=Myanmar Now |date=27 March 2023 |access-date=21 April 2024 |language=my |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407062728/https://myanmar-now.org/mm/news/14154/ |archive-date=7 April 2023}}</ref>မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဥဩစစ်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့ပြီး ဘုတ်ကမ်းရွာရှိ ရဲစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လက်နက်နှင့် ခဲယမ်းအများအပြား သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်သည် [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ]]တွင်လည်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title = Chin Brotherhood (CB) announces that the entire Falam Township has become a military council-free area |url = https://chinworld.org/2025/04/chin-brotherhood-cb-announces-that-the-entire-falam-township-has-become-a-military-council-free-area/ |website = Chin World |date = April 2025 |access-date = 22 April 2025 |language = en |archive-url = https://archive.today/20250422195751/https://chinworld.org/2025/04/chin-brotherhood-cb-announces-that-the-entire-falam-township-has-become-a-military-council-free-area/ |archive-date = 22 April 2025 }}</ref> === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှုနှင့် အသွင်ကူးပြောင်းမှု ဖြစ်စဉ် === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (NLA) ခေါင်းဆောင် '''ကိုဇီးကွက်''' အပါအဝင် ရဲဘော် ၉ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ အမှတ် (၁) စစ်ဒေသ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ပြီး လက်နက်များ သိမ်းဆည်းခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။၎င်းဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ [[နွေဦးတော်လှန်ရေး မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစု|နွေဦးတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု]] (SRA) အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သော [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်|ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (BPLA) ခေါင်းဆောင် [[မောင်ဆောင်းခ]] နှင့် SRA ဦးဆောင်ကော်မတီဝင် [[မင်းဟန်ထက်|ကိုမင်းဟန်ထက်]] တို့က MOD စစ်ရုံးချုပ်နှင့် တိုက်ရိုက်ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=SRA အဖွဲ့ဝင် ရဲဘော်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု NUG နှင့် ညှိနှိုင်းနေ |url=https://burmese.dvb.no/post/749291 |access-date=2026-03-29 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ဖမ်းဆီးခံရသူများအနက် ရဲဘော် ၄ ဦးမှာ အစောပိုင်းတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး၊ ခေါင်းဆောင် ကိုဇီးကွက် အပါအဝင် ကျန်ရှိသည့် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၅ ဦးကို မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်ပြီးနောက် NLA သည် ၎င်းတို့ ပါဝင်ခဲ့သည့် SRA မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုမှ နှုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး၊ ၅ ရက်အကြာဖြစ်သော ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် NUG ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်သို့ တရားဝင် ဝင်ရောက်ပူးပေါင်းကာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်'''(PDF)''' ၏ တပ်ရင်းများအဖြစ်သို့ အသွင်ကူးပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-26 |title=SRA တပ်ပေါင်းစုက NLA နှုတ်ထွက်ပြီး NUG လက်အောက်ကို ဝင်ရောက် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/sra-%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%af%e1%80%80-nla-%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%91%e1%80%bd%e1%80%80%e1%80%ba/ |access-date=2026-03-29 |language=en-US}}</ref> == အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းခြင်း == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (NLA) သည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ၏ တပ်ရင်းများအဖြစ် တရားဝင် ကူးပြောင်းရပ်တည်ခဲ့သည်။ အမှတ် (၁) စစ်ဒေသ၏ ကွပ်ကဲမှုကို ခံယူသည့် အဆိုပါ အခမ်းအနားသို့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်ရုံးဝန်ကြီး [[ဇော်ဝေစိုး|ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုး]] ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊NLA တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား PDF လက်မောင်းတံဆိပ်များ အပ်နှင်းတပ်ဆင်ပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/27/152413/|title=တမူးဒေသအခြေစိုက် NLAတပ်က NUGရဲ့ PDFတပ်ရင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲ|work=လူထုနွေဦး|access-date=၂၉ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] q4vbi69fih0fvo329fb4l820uboucqa 0 278680 1030732 1023802 2026-05-10T04:20:54Z Zawzawaungthwin 100038 နိုင်ပွဲ ထည့်သွင်း(၉ မေ ၂၀၂၆) 1030732 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist | name = ဂျော့ရှုအာဗန် <br/> Joshua Van |birth_name= | image =Joshua Van during an interview in 2025.png | image_size = | caption = | other_names = '''The Fearless''' <br/> '''Joshua Van Bawi Thawng''' | birth_date = {{Birth date and age|2001|10|10}} | birth_place = [[ဟားခါးမြို့နယ်]]၊[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံ]] | ethnicity = [[ချင်းလူမျိုး]] | nationality = {{flagicon|USA}} [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]{{small|(နိုင်ငံသား)}}<br>{{flagicon|MMR}} [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] {{small|(မွေးဖွားနိုင်ငံ)}} | height = ၅ပေ ၅လက်မ | weight_lb = ၁၂၅ | residence = [[ဟူစတန်မြို့|ဟူစတန်မြို့]]၊[[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်|တက္ကဆက်ပြည်နယ်]] <br/>[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] }} '''ဂျော့ရှုအာဗန်''' ({{lang-en|'''Joshua Van'''}},[[၁၀ အောက်တိုဘာ]] [[၂၀၀၁]] မွေးဖွား)သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံဖွား]] [[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံသား]] MMA အားကစားသမားဖြစ်သည်။မြန်မာကိုယ်စားပြု ချင်းဖိုက်တာအဖြစ် UFC တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ချန်ပီယံခါးပတ် စိန်ခေါ်ခွင့်ရပြီး၊ အာရှဖွား ပထမဆုံး Flyweight အမျိုးသားချန်ပီယံလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဗန်ကို [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ဟားခါးမြို့နယ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။၎င်း၏ မိသားစုသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခွင့်အလမ်းများကို ရှာဖွေရန် ဗန် ဆယ်နှစ်သားအရွယ်တွင် မလေးရှားသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် တွင် ဗန် နှင့် ၎င်းမိသားစုသည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊[[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်|တက္ကဆက်ပြည်နယ်]]၊[[ဟူစတန်မြို့]] သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဘဝသစ်တစ်ခုကို စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Pioneering">{{Cite web|date=2023-07-04|title=Burmese fighter: Joshua Van details pioneering journey to plant Myanmar's flag on UFC turf|url=https://mmajunkie.usatoday.com/2023/07/ufc-joshua-van-myanmar-burmese-fighter-journey|access-date=2025-01-02|website=MMA Junkie|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-29|title=Where Is Joshua Van From And What Is His Ethnicity?|url=https://theplayoffs.news/en/where-is-joshua-van-from-and-what-is-his-ethnicity/|access-date=2025-06-29|website=The Playoffs|language=en-US}}</ref> == ကစားသမားဘဝအစ == ဗန်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် MMA 2021 တွင် ပွဲဦးထွက်ကစားခဲ့သည်။ သူသည် Fury Fighting Championship အတွက် သီးသန့်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး၊၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် Fury FC 72 ၏ အဓိကပွဲစဉ်တွင် 7-1 ဖြင့် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။<ref name="Fury Champion">{{Cite web|url=https://mmasucka.com/fury-fc-72-results/|title=Fury FC 72 Results - MMASucka|date=December 18, 2022}}</ref> === ကစားခဲ့သည့်ပွဲစဉ်များနှင့်ရလဒ်များ === {{MMArecordbox |ko-wins=8 |ko-losses=1 |sub-wins=2 |sub-losses=1 |dec-wins=6 |dec-losses= |nc= }} {{MMA record start}} |- |{{yes2}}Win |align=center|17–2 |Tatsuro Taira |TKO (punches) |UFC 328 |{{dts|2026|May|9}} |align=center|5 |align=center|1:32 |Newark, New Jersey, [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Defended the UFC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|16–2 |Alexandre Pantoja |TKO (arm injury) |UFC 323 |{{dts|2025|December|6}} |align=center|1 |align=center|0:26 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Won the UFC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|15–2 |Brandon Royval |Decision (unanimous) |UFC 317 |{{dts|2025|June|28}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Fight of the Night.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|14–2 |Bruno Gustavo da Silva |TKO (punches) |UFC 316 |{{dts|2025|June|7}} |align=center|3 |align=center|4:01 |Newark၊ [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|13–2 |Rei Tsuruya |Decision (unanimous) |UFC 313 |{{dts|2025|March|8}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|12–2 |Cody Durden |Decision (unanimous) |UFC 310 |{{dts|2024|December|7}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|11–2 |Édgar Cháirez |Decision (unanimous) |UFC 306 |{{dts|2024|September|14}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas, [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{no2}}Loss |align=center|10–2 |Charles Johnson |KO (punches) |UFC on ESPN: Namajunas vs. Cortez |{{dts|2024|July|13}} |align=center|3 |align=center|0:20 |Denver၊[[ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|10–1 |Felipe Bunes |TKO (punches) |UFC Fight Night: Ankalaev vs. Walker 2 |{{dts|2024|January|13}} |align=center|2 |align=center|4:31 |Las Vegas, [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|9–1 |Kevin Borjas |Decision (unanimous) |UFC 295 |{{dts|2023|November|11}} |align=center|3 |align=center|5:00 |[[နယူးယောက်မြို့]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|8–1 |Zhalgas Zhumagulov |Decision (split) |UFC on ABC: Emmett vs. Topuria |{{dts|2023|June|24}} |align=center|3 |align=center|5:00 |ဂျက်ဆန်ဗီးလ်မြို့၊ [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|7–1 |Cleveland McLean |Submission (rear-naked choke) |Fury FC 72 |{{dts|2022|December|18}} |align=center|2 |align=center|4:49 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Won the vacant Fury FC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|6–1 |Paris Moran |TKO (punches) |Fury FC 67 |{{dts|2022|August|14}} |align=center|2 |align=center|0:36 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|5–1 |Mario Suazo |Submission (calf slicer) |Fury FC 62 |{{dts|2022|May|15}} |align=center|2 |align=center|4:23 |Castle Rock၊ [[ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|4–1 |Angelo Trujillo |KO (head kick) |Fury FC 60 |{{dts|2022|April|24}} |align=center|1 |align=center|1:36 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|3–1 |Francisco Obando |TKO (punches) |Fury FC 57 |{{dts|2022|February|11}} |align=center|1 |align=center|3:08 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{no2}}Loss |align=center|2–1 |Devon Jackson |Submission (rear-naked choke) |Fury FC 55 |{{dts|2021|December|19}} |align=center|2 |align=center|4:58 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|2–0 |Chase Eastham |TKO (punches) |Fury FC 54 |{{dts|2021|November|21}} |align=center|2 |align=center|3:24 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|1–0 |Tony Esquivel |KO (knee to the body) |Fury FC 52 |{{dts|2021|October|17}} |align=center|2 |align=center|2:14 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Flyweight debut.}} {{end}} == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဗန်၏ဖခင်သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး၊သူသည် မိခင်နှင့်အတူ နေထိုင်လျှက်ရှိသည်။ဗန်သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?t=1112&v=BUWQ2bWcuqg&feature=youtu.be|title=Joshua Van Promises To Win UFC Title Before End of 2025, Lacks Respect For Alexandre Pantoja|publisher=The Ariel Helwani Show|author=Ariel Helwani|date=2025-07-07|access-date=2025-07-07}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{Lifetime|၂၀၀၁| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံဖွား အမေရိကန်အားကစားသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] 6gkby3god08wmtnptgdds0iew1lu6pp 1030733 1030732 2026-05-10T04:22:08Z Zawzawaungthwin 100038 ကစားခဲ့သည့်ပွဲစဉ်များနှင့်ရလဒ်များ 1030733 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist | name = ဂျော့ရှုအာဗန် <br/> Joshua Van |birth_name= | image =Joshua Van during an interview in 2025.png | image_size = | caption = | other_names = '''The Fearless''' <br/> '''Joshua Van Bawi Thawng''' | birth_date = {{Birth date and age|2001|10|10}} | birth_place = [[ဟားခါးမြို့နယ်]]၊[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံ]] | ethnicity = [[ချင်းလူမျိုး]] | nationality = {{flagicon|USA}} [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]{{small|(နိုင်ငံသား)}}<br>{{flagicon|MMR}} [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] {{small|(မွေးဖွားနိုင်ငံ)}} | height = ၅ပေ ၅လက်မ | weight_lb = ၁၂၅ | residence = [[ဟူစတန်မြို့|ဟူစတန်မြို့]]၊[[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်|တက္ကဆက်ပြည်နယ်]] <br/>[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] }} '''ဂျော့ရှုအာဗန်''' ({{lang-en|'''Joshua Van'''}},[[၁၀ အောက်တိုဘာ]] [[၂၀၀၁]] မွေးဖွား)သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံဖွား]] [[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံသား]] MMA အားကစားသမားဖြစ်သည်။မြန်မာကိုယ်စားပြု ချင်းဖိုက်တာအဖြစ် UFC တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ချန်ပီယံခါးပတ် စိန်ခေါ်ခွင့်ရပြီး၊ အာရှဖွား ပထမဆုံး Flyweight အမျိုးသားချန်ပီယံလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဗန်ကို [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ဟားခါးမြို့နယ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။၎င်း၏ မိသားစုသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခွင့်အလမ်းများကို ရှာဖွေရန် ဗန် ဆယ်နှစ်သားအရွယ်တွင် မလေးရှားသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် တွင် ဗန် နှင့် ၎င်းမိသားစုသည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊[[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်|တက္ကဆက်ပြည်နယ်]]၊[[ဟူစတန်မြို့]] သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဘဝသစ်တစ်ခုကို စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Pioneering">{{Cite web|date=2023-07-04|title=Burmese fighter: Joshua Van details pioneering journey to plant Myanmar's flag on UFC turf|url=https://mmajunkie.usatoday.com/2023/07/ufc-joshua-van-myanmar-burmese-fighter-journey|access-date=2025-01-02|website=MMA Junkie|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-29|title=Where Is Joshua Van From And What Is His Ethnicity?|url=https://theplayoffs.news/en/where-is-joshua-van-from-and-what-is-his-ethnicity/|access-date=2025-06-29|website=The Playoffs|language=en-US}}</ref> == ကစားသမားဘဝအစ == ဗန်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် MMA 2021 တွင် ပွဲဦးထွက်ကစားခဲ့သည်။ သူသည် Fury Fighting Championship အတွက် သီးသန့်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး၊၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် Fury FC 72 ၏ အဓိကပွဲစဉ်တွင် 7-1 ဖြင့် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။<ref name="Fury Champion">{{Cite web|url=https://mmasucka.com/fury-fc-72-results/|title=Fury FC 72 Results - MMASucka|date=December 18, 2022}}</ref> === ကစားခဲ့သည့်ပွဲစဉ်များနှင့်ရလဒ်များ === {{MMArecordbox |ko-wins=9 |ko-losses=1 |sub-wins=2 |sub-losses=1 |dec-wins=6 |dec-losses= |nc= }} {{MMA record start}} |- |{{yes2}}Win |align=center|17–2 |Tatsuro Taira |TKO (punches) |UFC 328 |{{dts|2026|May|9}} |align=center|5 |align=center|1:32 |Newark, New Jersey, [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Defended the UFC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|16–2 |Alexandre Pantoja |TKO (arm injury) |UFC 323 |{{dts|2025|December|6}} |align=center|1 |align=center|0:26 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Won the UFC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|15–2 |Brandon Royval |Decision (unanimous) |UFC 317 |{{dts|2025|June|28}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Fight of the Night.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|14–2 |Bruno Gustavo da Silva |TKO (punches) |UFC 316 |{{dts|2025|June|7}} |align=center|3 |align=center|4:01 |Newark၊ [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|13–2 |Rei Tsuruya |Decision (unanimous) |UFC 313 |{{dts|2025|March|8}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|12–2 |Cody Durden |Decision (unanimous) |UFC 310 |{{dts|2024|December|7}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|11–2 |Édgar Cháirez |Decision (unanimous) |UFC 306 |{{dts|2024|September|14}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas, [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{no2}}Loss |align=center|10–2 |Charles Johnson |KO (punches) |UFC on ESPN: Namajunas vs. Cortez |{{dts|2024|July|13}} |align=center|3 |align=center|0:20 |Denver၊[[ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|10–1 |Felipe Bunes |TKO (punches) |UFC Fight Night: Ankalaev vs. Walker 2 |{{dts|2024|January|13}} |align=center|2 |align=center|4:31 |Las Vegas, [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|9–1 |Kevin Borjas |Decision (unanimous) |UFC 295 |{{dts|2023|November|11}} |align=center|3 |align=center|5:00 |[[နယူးယောက်မြို့]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|8–1 |Zhalgas Zhumagulov |Decision (split) |UFC on ABC: Emmett vs. Topuria |{{dts|2023|June|24}} |align=center|3 |align=center|5:00 |ဂျက်ဆန်ဗီးလ်မြို့၊ [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|7–1 |Cleveland McLean |Submission (rear-naked choke) |Fury FC 72 |{{dts|2022|December|18}} |align=center|2 |align=center|4:49 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Won the vacant Fury FC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|6–1 |Paris Moran |TKO (punches) |Fury FC 67 |{{dts|2022|August|14}} |align=center|2 |align=center|0:36 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|5–1 |Mario Suazo |Submission (calf slicer) |Fury FC 62 |{{dts|2022|May|15}} |align=center|2 |align=center|4:23 |Castle Rock၊ [[ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|4–1 |Angelo Trujillo |KO (head kick) |Fury FC 60 |{{dts|2022|April|24}} |align=center|1 |align=center|1:36 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|3–1 |Francisco Obando |TKO (punches) |Fury FC 57 |{{dts|2022|February|11}} |align=center|1 |align=center|3:08 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{no2}}Loss |align=center|2–1 |Devon Jackson |Submission (rear-naked choke) |Fury FC 55 |{{dts|2021|December|19}} |align=center|2 |align=center|4:58 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|2–0 |Chase Eastham |TKO (punches) |Fury FC 54 |{{dts|2021|November|21}} |align=center|2 |align=center|3:24 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|1–0 |Tony Esquivel |KO (knee to the body) |Fury FC 52 |{{dts|2021|October|17}} |align=center|2 |align=center|2:14 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Flyweight debut.}} {{end}} == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဗန်၏ဖခင်သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး၊သူသည် မိခင်နှင့်အတူ နေထိုင်လျှက်ရှိသည်။ဗန်သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?t=1112&v=BUWQ2bWcuqg&feature=youtu.be|title=Joshua Van Promises To Win UFC Title Before End of 2025, Lacks Respect For Alexandre Pantoja|publisher=The Ariel Helwani Show|author=Ariel Helwani|date=2025-07-07|access-date=2025-07-07}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{Lifetime|၂၀၀၁| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံဖွား အမေရိကန်အားကစားသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] ha3vv9ufxinoi339l63asl5m2r8o0s7 1030784 1030733 2026-05-10T09:42:56Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဂျော့ရှုအာဗန်]] စာမျက်နှာကို [[ဂျိုရှုအာဗန်]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1030733 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist | name = ဂျော့ရှုအာဗန် <br/> Joshua Van |birth_name= | image =Joshua Van during an interview in 2025.png | image_size = | caption = | other_names = '''The Fearless''' <br/> '''Joshua Van Bawi Thawng''' | birth_date = {{Birth date and age|2001|10|10}} | birth_place = [[ဟားခါးမြို့နယ်]]၊[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံ]] | ethnicity = [[ချင်းလူမျိုး]] | nationality = {{flagicon|USA}} [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]{{small|(နိုင်ငံသား)}}<br>{{flagicon|MMR}} [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] {{small|(မွေးဖွားနိုင်ငံ)}} | height = ၅ပေ ၅လက်မ | weight_lb = ၁၂၅ | residence = [[ဟူစတန်မြို့|ဟူစတန်မြို့]]၊[[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်|တက္ကဆက်ပြည်နယ်]] <br/>[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] }} '''ဂျော့ရှုအာဗန်''' ({{lang-en|'''Joshua Van'''}},[[၁၀ အောက်တိုဘာ]] [[၂၀၀၁]] မွေးဖွား)သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံဖွား]] [[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံသား]] MMA အားကစားသမားဖြစ်သည်။မြန်မာကိုယ်စားပြု ချင်းဖိုက်တာအဖြစ် UFC တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ချန်ပီယံခါးပတ် စိန်ခေါ်ခွင့်ရပြီး၊ အာရှဖွား ပထမဆုံး Flyweight အမျိုးသားချန်ပီယံလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == ဗန်ကို [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ဟားခါးမြို့နယ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။၎င်း၏ မိသားစုသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခွင့်အလမ်းများကို ရှာဖွေရန် ဗန် ဆယ်နှစ်သားအရွယ်တွင် မလေးရှားသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် တွင် ဗန် နှင့် ၎င်းမိသားစုသည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊[[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်|တက္ကဆက်ပြည်နယ်]]၊[[ဟူစတန်မြို့]] သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဘဝသစ်တစ်ခုကို စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Pioneering">{{Cite web|date=2023-07-04|title=Burmese fighter: Joshua Van details pioneering journey to plant Myanmar's flag on UFC turf|url=https://mmajunkie.usatoday.com/2023/07/ufc-joshua-van-myanmar-burmese-fighter-journey|access-date=2025-01-02|website=MMA Junkie|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-29|title=Where Is Joshua Van From And What Is His Ethnicity?|url=https://theplayoffs.news/en/where-is-joshua-van-from-and-what-is-his-ethnicity/|access-date=2025-06-29|website=The Playoffs|language=en-US}}</ref> == ကစားသမားဘဝအစ == ဗန်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် MMA 2021 တွင် ပွဲဦးထွက်ကစားခဲ့သည်။ သူသည် Fury Fighting Championship အတွက် သီးသန့်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး၊၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် Fury FC 72 ၏ အဓိကပွဲစဉ်တွင် 7-1 ဖြင့် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။<ref name="Fury Champion">{{Cite web|url=https://mmasucka.com/fury-fc-72-results/|title=Fury FC 72 Results - MMASucka|date=December 18, 2022}}</ref> === ကစားခဲ့သည့်ပွဲစဉ်များနှင့်ရလဒ်များ === {{MMArecordbox |ko-wins=9 |ko-losses=1 |sub-wins=2 |sub-losses=1 |dec-wins=6 |dec-losses= |nc= }} {{MMA record start}} |- |{{yes2}}Win |align=center|17–2 |Tatsuro Taira |TKO (punches) |UFC 328 |{{dts|2026|May|9}} |align=center|5 |align=center|1:32 |Newark, New Jersey, [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Defended the UFC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|16–2 |Alexandre Pantoja |TKO (arm injury) |UFC 323 |{{dts|2025|December|6}} |align=center|1 |align=center|0:26 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Won the UFC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|15–2 |Brandon Royval |Decision (unanimous) |UFC 317 |{{dts|2025|June|28}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Fight of the Night.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|14–2 |Bruno Gustavo da Silva |TKO (punches) |UFC 316 |{{dts|2025|June|7}} |align=center|3 |align=center|4:01 |Newark၊ [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|13–2 |Rei Tsuruya |Decision (unanimous) |UFC 313 |{{dts|2025|March|8}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|12–2 |Cody Durden |Decision (unanimous) |UFC 310 |{{dts|2024|December|7}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|11–2 |Édgar Cháirez |Decision (unanimous) |UFC 306 |{{dts|2024|September|14}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas, [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{no2}}Loss |align=center|10–2 |Charles Johnson |KO (punches) |UFC on ESPN: Namajunas vs. Cortez |{{dts|2024|July|13}} |align=center|3 |align=center|0:20 |Denver၊[[ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|10–1 |Felipe Bunes |TKO (punches) |UFC Fight Night: Ankalaev vs. Walker 2 |{{dts|2024|January|13}} |align=center|2 |align=center|4:31 |Las Vegas, [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|9–1 |Kevin Borjas |Decision (unanimous) |UFC 295 |{{dts|2023|November|11}} |align=center|3 |align=center|5:00 |[[နယူးယောက်မြို့]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|8–1 |Zhalgas Zhumagulov |Decision (split) |UFC on ABC: Emmett vs. Topuria |{{dts|2023|June|24}} |align=center|3 |align=center|5:00 |ဂျက်ဆန်ဗီးလ်မြို့၊ [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|7–1 |Cleveland McLean |Submission (rear-naked choke) |Fury FC 72 |{{dts|2022|December|18}} |align=center|2 |align=center|4:49 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Won the vacant Fury FC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|6–1 |Paris Moran |TKO (punches) |Fury FC 67 |{{dts|2022|August|14}} |align=center|2 |align=center|0:36 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|5–1 |Mario Suazo |Submission (calf slicer) |Fury FC 62 |{{dts|2022|May|15}} |align=center|2 |align=center|4:23 |Castle Rock၊ [[ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|4–1 |Angelo Trujillo |KO (head kick) |Fury FC 60 |{{dts|2022|April|24}} |align=center|1 |align=center|1:36 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|3–1 |Francisco Obando |TKO (punches) |Fury FC 57 |{{dts|2022|February|11}} |align=center|1 |align=center|3:08 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{no2}}Loss |align=center|2–1 |Devon Jackson |Submission (rear-naked choke) |Fury FC 55 |{{dts|2021|December|19}} |align=center|2 |align=center|4:58 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|2–0 |Chase Eastham |TKO (punches) |Fury FC 54 |{{dts|2021|November|21}} |align=center|2 |align=center|3:24 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|1–0 |Tony Esquivel |KO (knee to the body) |Fury FC 52 |{{dts|2021|October|17}} |align=center|2 |align=center|2:14 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Flyweight debut.}} {{end}} == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဗန်၏ဖခင်သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး၊သူသည် မိခင်နှင့်အတူ နေထိုင်လျှက်ရှိသည်။ဗန်သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?t=1112&v=BUWQ2bWcuqg&feature=youtu.be|title=Joshua Van Promises To Win UFC Title Before End of 2025, Lacks Respect For Alexandre Pantoja|publisher=The Ariel Helwani Show|author=Ariel Helwani|date=2025-07-07|access-date=2025-07-07}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{Lifetime|၂၀၀၁| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံဖွား အမေရိကန်အားကစားသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] ha3vv9ufxinoi339l63asl5m2r8o0s7 1030786 1030784 2026-05-10T09:44:53Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1030786 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist | name = ဂျိုရှုအာဗန် <br/> Joshua Van |birth_name= | image =Joshua Van during an interview in 2025.png | image_size = | caption = | other_names = '''The Fearless''' <br/> '''Joshua Van Bawi Thawng''' | birth_date = {{Birth date and age|2001|10|10}} | birth_place = [[ဟားခါးမြို့နယ်]]၊[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံ]] | ethnicity = [[ချင်းလူမျိုး]] | nationality = {{flagicon|USA}} [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]{{small|(နိုင်ငံသား)}}<br>{{flagicon|MMR}} [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] {{small|(မွေးဖွားနိုင်ငံ)}} | height = ၅ပေ ၅လက်မ | weight_lb = ၁၂၅ | residence = [[ဟူစတန်မြို့|ဟူစတန်မြို့]]၊[[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်|တက္ကဆက်ပြည်နယ်]] <br/>[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] }} '''ဂျိုရှုအာဗန်''' ({{lang-en|'''Joshua Van'''}},[[၁၀ အောက်တိုဘာ]] [[၂၀၀၁]] မွေးဖွား)သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံဖွား]] [[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်နိုင်ငံသား]] MMA အားကစားသမားဖြစ်သည်။မြန်မာကိုယ်စားပြု ချင်းဖိုက်တာအဖြစ် UFC တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ချန်ပီယံခါးပတ် စိန်ခေါ်ခွင့်ရပြီး၊ အာရှဖွား ပထမဆုံး Flyweight အမျိုးသားချန်ပီယံလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာဖိုက်တာ ဂျိုရှုအာဗန်၏ UFC ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံကာကွယ်ပွဲကို မေ ၉ ရက်တွင် ကျင်းပမည့် UFC 328 ပြိုင်ပွဲသို့ ရွှေ့ဆိုင်း |url=http://www.mdn.gov.mm/my/mnmaaphiukttaa-giuruaaabne-ufc-phliungwittttn-kmbhaakhnpiiynkaakypaikiu-me-9-rkttng-kngpmnny-ufc |access-date=2026-05-10 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=UFC -302 ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာ MMA ဖိုက်တာ ဂျိုရှုအာဗန် တွဲဆိုင်း ပါဝင်မည် {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/ufc-302-piungpaittng-mnmaa-mma-phiukttaa-giuruaaabn-ttaichiung-pwngmnny |access-date=2026-05-10 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဗန်ကို [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ဟားခါးမြို့နယ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။၎င်း၏ မိသားစုသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခွင့်အလမ်းများကို ရှာဖွေရန် ဗန် ဆယ်နှစ်သားအရွယ်တွင် မလေးရှားသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။၂၀၁၃ ခုနှစ် တွင် ဗန် နှင့် ၎င်းမိသားစုသည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊[[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်|တက္ကဆက်ပြည်နယ်]]၊[[ဟူစတန်မြို့]] သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဘဝသစ်တစ်ခုကို စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="Pioneering">{{Cite web|date=2023-07-04|title=Burmese fighter: Joshua Van details pioneering journey to plant Myanmar's flag on UFC turf|url=https://mmajunkie.usatoday.com/2023/07/ufc-joshua-van-myanmar-burmese-fighter-journey|access-date=2025-01-02|website=MMA Junkie|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-29|title=Where Is Joshua Van From And What Is His Ethnicity?|url=https://theplayoffs.news/en/where-is-joshua-van-from-and-what-is-his-ethnicity/|access-date=2025-06-29|website=The Playoffs|language=en-US}}</ref> == ကစားသမားဘဝအစ == ဗန်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် MMA 2021 တွင် ပွဲဦးထွက်ကစားခဲ့သည်။ သူသည် Fury Fighting Championship အတွက် သီးသန့်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး၊၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် Fury FC 72 ၏ အဓိကပွဲစဉ်တွင် 7-1 ဖြင့် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။<ref name="Fury Champion">{{Cite web|url=https://mmasucka.com/fury-fc-72-results/|title=Fury FC 72 Results - MMASucka|date=December 18, 2022}}</ref> === ကစားခဲ့သည့်ပွဲစဉ်များနှင့်ရလဒ်များ === {{MMArecordbox |ko-wins=9 |ko-losses=1 |sub-wins=2 |sub-losses=1 |dec-wins=6 |dec-losses= |nc= }} {{MMA record start}} |- |{{yes2}}Win |align=center|17–2 |Tatsuro Taira |TKO (punches) |UFC 328 |{{dts|2026|May|9}} |align=center|5 |align=center|1:32 |Newark, New Jersey, [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Defended the UFC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|16–2 |Alexandre Pantoja |TKO (arm injury) |UFC 323 |{{dts|2025|December|6}} |align=center|1 |align=center|0:26 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Won the UFC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|15–2 |Brandon Royval |Decision (unanimous) |UFC 317 |{{dts|2025|June|28}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Fight of the Night.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|14–2 |Bruno Gustavo da Silva |TKO (punches) |UFC 316 |{{dts|2025|June|7}} |align=center|3 |align=center|4:01 |Newark၊ [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|13–2 |Rei Tsuruya |Decision (unanimous) |UFC 313 |{{dts|2025|March|8}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|12–2 |Cody Durden |Decision (unanimous) |UFC 310 |{{dts|2024|December|7}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas၊ [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|11–2 |Édgar Cháirez |Decision (unanimous) |UFC 306 |{{dts|2024|September|14}} |align=center|3 |align=center|5:00 |Las Vegas, [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{no2}}Loss |align=center|10–2 |Charles Johnson |KO (punches) |UFC on ESPN: Namajunas vs. Cortez |{{dts|2024|July|13}} |align=center|3 |align=center|0:20 |Denver၊[[ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|10–1 |Felipe Bunes |TKO (punches) |UFC Fight Night: Ankalaev vs. Walker 2 |{{dts|2024|January|13}} |align=center|2 |align=center|4:31 |Las Vegas, [[နီဗားဒါးပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|9–1 |Kevin Borjas |Decision (unanimous) |UFC 295 |{{dts|2023|November|11}} |align=center|3 |align=center|5:00 |[[နယူးယောက်မြို့]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|8–1 |Zhalgas Zhumagulov |Decision (split) |UFC on ABC: Emmett vs. Topuria |{{dts|2023|June|24}} |align=center|3 |align=center|5:00 |ဂျက်ဆန်ဗီးလ်မြို့၊ [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|7–1 |Cleveland McLean |Submission (rear-naked choke) |Fury FC 72 |{{dts|2022|December|18}} |align=center|2 |align=center|4:49 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Won the vacant Fury FC Flyweight Championship.}} |- |{{yes2}}Win |align=center|6–1 |Paris Moran |TKO (punches) |Fury FC 67 |{{dts|2022|August|14}} |align=center|2 |align=center|0:36 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|5–1 |Mario Suazo |Submission (calf slicer) |Fury FC 62 |{{dts|2022|May|15}} |align=center|2 |align=center|4:23 |Castle Rock၊ [[ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|4–1 |Angelo Trujillo |KO (head kick) |Fury FC 60 |{{dts|2022|April|24}} |align=center|1 |align=center|1:36 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|3–1 |Francisco Obando |TKO (punches) |Fury FC 57 |{{dts|2022|February|11}} |align=center|1 |align=center|3:08 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{no2}}Loss |align=center|2–1 |Devon Jackson |Submission (rear-naked choke) |Fury FC 55 |{{dts|2021|December|19}} |align=center|2 |align=center|4:58 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|2–0 |Chase Eastham |TKO (punches) |Fury FC 54 |{{dts|2021|November|21}} |align=center|2 |align=center|3:24 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | |- |{{yes2}}Win |align=center|1–0 |Tony Esquivel |KO (knee to the body) |Fury FC 52 |{{dts|2021|October|17}} |align=center|2 |align=center|2:14 |[[ဟူစတန်မြို့]]၊ [[တက္ကဆပ်ပြည်နယ်]]၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{small|Flyweight debut.}} {{end}} == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဗန်၏ဖခင်သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး၊သူသည် မိခင်နှင့်အတူ နေထိုင်လျှက်ရှိသည်။ဗန်သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?t=1112&v=BUWQ2bWcuqg&feature=youtu.be|title=Joshua Van Promises To Win UFC Title Before End of 2025, Lacks Respect For Alexandre Pantoja|publisher=The Ariel Helwani Show|author=Ariel Helwani|date=2025-07-07|access-date=2025-07-07}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{Lifetime|၂၀၀၁| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံဖွား အမေရိကန်အားကစားသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] bu9xfbz0rrxr6xnbx2slf93uk6dxzio 0 279174 1030695 1026942 2026-05-09T21:06:35Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030695 wikitext text/x-wiki {{Infobox minister |honorific-prefix = ဗိုလ်မှူးကြီး(ငြိမ်း) |name = လင်းဇော်ထွန်း |honorific-suffix = | native_name = | native_name_lang = |image = |alt = |caption = | office = [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end = | appointer = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | president = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | minister = [[မြင့်ကြိုင်|မြင့်ကြိုင်]] | predecessor = ဌေးလှိုင် | successor = |order1=[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]<br> ကိုယ်စားလှယ် |constituency1= [[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]] |term_start1= ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |majority1= ၁၃၂၉၆မဲ<br> (၇၆.၀၄%)<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=17_1_2026_pyithu_42_.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=4597&token=4bc5cc3e6f76c553e7855b6c0a091d5861da8fe07b82ca64fedc23f29bdbc3091e313bf086955dfd481fe9a82cb89cf749f3cfd58e966966401646df6354b519|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၂၀၂၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၂၅}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> |predecessor1 = ကိုယ်တိုင် |term_start2=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ |term_end2=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |majority2= ၅၄၅၃မဲ<br> (၄၁ဒသမ၄၉ ရာခိုင်နှုန်း)<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၀၁၅|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200531/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad|url-status=dead}}</ref> |predecessor2 =စိုင်းကျောက်(USDP) |successor2 = |order3 = [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] <br>၏<br> ကိုယ်ရံတော်ဗိုလ်ချုပ် |office3 = |term_start3 = ၂၀၁၁ |term_end3 = ၂၀၁၅ |predecessor3 = ရာထူးစတင် <br/>{{small|၂၀၁၄ ခုနှစ် တွင် စစ်ဘက်အကြံပေးအဖြစ်ပါ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်}} |successor3 = ဗိုလ်မှူးကြီး [[မိုးမြင့်ဆွေ|မိုးမြင့်ဆွေ]] | birth_date =၁၉၇၃ <!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | birth_place = [[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်]]၊[[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = မြန်မာ | ethnicity = | other_names = | known_for = | occupation = စစ်မှုထမ်း၊နိုင်ငံရေးသမား | spouse = | children = | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ်(၃၆) | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = | rank = [[File:Tatmadaw Colonel Insignia 01.png|15px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|ဗိုလ်မှူးကြီး]] | nationality = | unit = | commands = | battles = | awards = }} '''ဦးလင်းဇော်ထွန်း''' (၁၉၇၃ မွေးဖွား)သည် [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။၎င်းသည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]]၏ ကိုယ်ရံတော်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အရပ်ဝတ်ပြောင်း၍ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်လာကာ ရှမ်းပြည်နယ် မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်မှနေ၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ၃ကြိမ်ဆက်တိုက် တင်မြှာက်ခံခဲ့ရသူလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/81614 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ဦးလင်းဇော်ထွန်းသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]]၊အပတ်စဉ်(၃၆) ကျောင်းဆင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။သူသည် စစ်မှုထမ်းသက် နှစ်၂၀ကာလအတွင်း အစောပိုင်းကာလများအား ရှမ်းပြည်နယ်၊အရှေ့ပိုင်းအခြေစိုက် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များတွင် အများစုဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းကာလများတွင်မူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ၏ ကိုယ်ရံတော်ဗိုလ်ချုပ် အဖြစ် ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ယင်းနောက်သူသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ဘက်အကြံပေးအထိ ရာထူးတိုးမြင့်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cxw7gpvlr8jo|title=စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ စစ်ဘက်လက်ထောက်|work=BBC|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/usdp-candidates-list-08122015110444.html|title=USDP ကိုယ်စားပြုပြီး ရွေးကောက် ပွဲ ဝင်မည့် တပ်မတော်ထိပ်တန်း အရာရှိ များစာရင်း|work=RFA|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅}}</ref> == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ == ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ (၂၀၁၅)]]တွင် [[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]]၊ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု၍ ဝင်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/263264|title=လာမည့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နှင့် ဒုတိယသမ္မတ ဦးဉာဏ်ထွန်းတို့ ဝင်အရွေးမခံတော့၊ လက်ရှိအစိုးရအဖွဲ့မှ ၅၀ ဦးနှင့် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူလိုက်သည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လှဌေးဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရသက်ဆွေ အပါအဝင် တပ်မတော်သား ၅၉ ဦး ပြည်ခိုင်ဖြိုး . . .|work=Eleven Media Group|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅}}</ref> အနိုင်ရပြီး [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် (၂၀၁၆-၂၀၂၁)အထိ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၏ ဒုတိယအကြိမ် ပါတီညီလာခံတွင် ပါတီ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/278213|title=ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ ဒုတိယအကြိမ် ပါတီညီလာခံတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးသန်းဌေးအား ရွေးချယ်|work=Eleven Media Group|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၆}}</ref> ထိုအချိန်တွင် သူ၏ အသက်အရွယ်မှာ ၄၂ နှစ်သာရှိသေးပြီး ပါတီအတွင်း အသက်အငယ်ဆုံး ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ (၂၀၂၀)]] တွင်လည်း [[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]]၊ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု၍ ထပ်မံရွေးချယ်ခံရသည်။သို့သော် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ မဲရလဒ်များအား ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် က ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ ၄ရက် တွင် ကျင်းပသည့် ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၏ တတိယအကြိမ် ပါတီညီလာခံတွင် ပါတီဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် တာဝန်အပြင်၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]](အရှေ့ပိုင်း)၊[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]၏ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/238339|title=ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ၏ တတိယအကြိမ်ပါတီညီလာခံကို စတင်ကျင်းပနေပြီး ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် ပြန်လည်အရွေးခံရန် ဆန္ဒမပြုထားကြောင်း ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းဌေး ပြောကြား|work=Eleven Media Group|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://usdp.org.mm/2023/03/16/%E1%80%90%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA/|title=တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ယူနန်တက္ကသိုလ်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ဒေါက်တာလင်းဇော်ထွန်း ဦးဆောင်သည့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လေ့လာရေးခရီးစဉ်ထွက်ခွာ|work=[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၆ မတ် ၂၀၂၃}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref>၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ရှမ်းပြည်နယ် မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်မှ ဆက်လက်ရွေးကောက်ခံရသည်။ == စွပ်စွဲခံရမှုနှင့်ဖြေရှင်းရမှုများ == ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၂၉ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) ဥပဒေရေးရာအကြံပေးအဖွဲ့ဝင် ရှေ့နေ [[ကိုနီ (ရှေ့နေ)|ဦးကိုနီ]] သည် [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ရန်ကုန်လေဆိပ်]] တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-38789348|title=ရှေ့နေကြီး ဦးကိုနီ လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ် ခံရ|work=BBC|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/%25e1%2580%259c%25e1%2580%25b0%25e1%2580%2599%25e1%2582%2588%25e1%2580%25b1%25e1%2580%259b%25e1%2580%25b8%25e1%2580%2594%25e1%2580%259a%25e1%2580%25b9%25e1%2580%2595%25e1%2580%259a%25e1%2580%25b9%25e1%2580%2599%25e1%2580%25bd%25e1%2580%2591%25e1%2580%2584%25e1%2580%25b9%25e1%2580%259b%25e1%2580%25bd%25e1%2580%25ac%25e1%2580%25b8/28210|title=လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ လုံခြုံရေးအတွက် ထိတ်လန့်စရာဖြစ်ခဲ့ရသည့် ဦးကိုနီအား လုပ်ကြံမှု|work=Eleven Media Group|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇}}</ref> ဖြစ်စဉ်၌ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးမကျေနပ်မှုများဖြင့် တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းအချို့ ပါဝင်နေခဲ့သည်။ထိုစဉ် တပ်မတော်သည် ရှေ့နေဦးကိုနီ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရမှု၌ ပါဝင်ပတ်သက်မှု မရှိခဲ့သည့်အကြောင်းငြင်းဆိုပြီး၊ယင်း ဖြစ်စဉ်ကို စုံစမ်းဖော်ထုတ်နေသည့် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် ပူးပေါင်းပါဝင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2017/02/28/131151.html|title=ဦးကိုနီ လုပ်ကြံခံရမှု တပ်မတော် မပါဟု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး ပြော|work=The Irrawaddy|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/192148|title=ဦးကိုနီလုပ်ကြံမှု တပ်မတော်နှင့် လုံးဝပတ်သက်မှုမရှိဟု ရှင်းလင်း (ရုပ်သံ)|work=DVB|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁ မတ် ၂၀၁၇}}</ref> ဦးကိုနီ လုပ်ကြံခံရမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ကြည်လင်း၊ အောင်ဝင်းဇော်၊ ဇေယျာဖြိုး၊ အောင်ဝင်းထွန်း၊ အောင်ဝင်းခိုင်တို့သည် ပုဒ်မအသီးသီးများဖြင့် အမှုဖွင့်တရားစွဲဆို၊ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47249131|title=ရှေ့နေဦးကိုနီ လုပ်ကြံခံရမှု တရားခံတွေကို ကြိုးမိန့်နဲ့သေဒဏ်ချ|work=BBC|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၉}}</ref>ဤတွင် ဦးကိုနီလုပ်ကြံမှု အဓိကတရားခံ အောင်ဝင်းခိုင် နှင့် ဦးဇော်လင်းထွန်းသည် စစ်တက္ကသိုလ် တစ်ပတ်စဉ်ထဲ ဖြစ်ခဲ့သည့်အပြင်၊ပြင်ပတွင်လည်း ခင်မင်ရင်းနှီးကြသူများဖြစ်ခဲ့ကြ၍ ၎င်းသည် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ခေါ်ယူစစ်ဆေးမေးမြန်းမှုကိုခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/2245/|title=ဦးကိုနီလုပ်ကြံမှု တရားခံများအယူခံ စတင်ကြားနာ|work=Myanmar Now|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇွန် ၂၀၁၉}}</ref> သို့သော်လည်း ပါဝင်ပတ်သတ်သည့် အထောက်အထားသက်သေတစ်စုံတစ်ရာ မရှိသဖြင့် ရဲတပ်ဖွဲ့က အရေးမယူဘဲ လွတ်ပေးခဲ့သည်။၎င်းကိုယ်တိုင်ကလည်း ပါဝင်ပတ်သတ်မှုမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2017/02/27/131080.html|title=မမှန်သတင်းဖြန့်သူများကို ၆၆ (ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုမည်ဟု ဦးလင်းဇော်ထွန်းပြော|work=The Irrawaddy|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇}}</ref> ယင်းအပြင်သူသည် တရားလိုပြသက်သေအဖြစ် တရားရုံးသို့ တက်၍ အပြစ်မရှိကြောင်းငြင်းဆိုခြင်းဖြင့် သက်သေ ထွက်ဆိုချက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/894/|title=အောင်ဝင်းခိုင်ကို ကူညီခဲ့သူနှစ်ဦး တရားစွဲမခံရသည့်အပေါ် စွပ်စွဲခံရသူဘက်က မကျေနပ်|work=Myanmar Now|access-date=၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၇၃| }}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] m11jvhoa7krpa80m6z3hroq65q22h8z 0 280044 1030748 1030371 2026-05-10T04:52:46Z Salai Rungtoi 22844 /* မေ */ 1030748 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဥ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဥ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဥ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><br /> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] kov1xnx6y8qpzzz74uv5u2rtuf28qjs 1030758 1030748 2026-05-10T06:51:31Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030758 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဥ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဥ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဥ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><br /> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] 27wz4u8wnb0up7rz09v9vztg0oyf1z1 3 281937 1030723 1017614 2026-05-10T03:11:06Z SHB2000 92030 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aarr Myit]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user 822cafb732ff3fc26bd0e3432869a1fb]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ SHB2000 က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Aarr Myit|Aarr Myit]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Renamed user 822cafb732ff3fc26bd0e3432869a1fb|Renamed user 822cafb732ff3fc26bd0e3432869a1fb]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1016956 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် အာရ် ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) f4ny242ntt1l49rx4ccjen010wa444j 0 282754 1030738 1019828 2026-05-10T04:36:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030738 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးရွာ]], [[မြဝတီမြို့နယ်]], [[မြဝတီခရိုင်]], [[ကရင်ပြည်နယ်]] | date = ၃၁ မေ ၂၀၂၁ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | coordinates = {{coord|16.325241|98.828857|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=16.325241 | long=98.828857 | label=အူးဟူချောင်း | caption=| width=250}} | map_caption = အူးဟူချောင်း တည်နေရာ | fatalities = ၂၅ဦး | injuries = ၆ဦး | perpetrators = {{flagicon image|Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|link=ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့}}<br> [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] | notes = {{Bulleted list |၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ကရင်ပြည်နယ်၊မြဝတီခရိုင်၊ဝေါလေမြို့၊ကနဲလေးကျေးရွာအနီး ကနဲလေး-မော်ခီးသွားကားလမ်းပေါ် အူးဟူချောင်းတံတား တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည့် အရပ်သားများ သေဆုံးခြင်းဖြစ်သည်။ |ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDO)၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ်နယ်ဒါးမြ နှင့် ဗိုလ်ကြီးစောဘာဝါး တို့ကို ကေအန်ယူက ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ }} | pcode = }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နောက်ဆက်တွဲ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ကာလအတွင်း၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြဝတီခရိုင်]]၊ [[ဝေါလေမြို့]]၊ [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]]၊[[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေး]]-[[မော်ခီးရွာ၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်|မော်ခီး]]သွားကားလမ်းပေါ်ရှိ အူးဟူချောင်းတံတား တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းခွင်မှ အလုပ်သမားများနှင့် အရပ်သား ၂၅ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းချုပ်== ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ ဝေါလေမြို့၊ ကနဲလေးကျေးရွာအနီး၊ ကနဲလေး-မော်ခီး သွားကားလမ်းပေါ်ရှိ အူးဟူချောင်းတံတား တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည့် အရပ်သားနှင့် အလုပ်သမား ၄၇ ဦးကို ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့နှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (KNDO) အဖွဲ့မှ ဗိုလ်ကြီး စောပါဝါး ဦးစီးသော အဖွဲ့က ဖမ်းဆီးသည့်နောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ် ဖြစ်သည်။ === ဖြစ်စဉ်အသေးစိတ် === ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင်၊ မြဝတီခရိုင်အတွင်း ဆောင်ရွက်နေသည့် ကနဲလေး-မော်ခီးသွားကားလမ်းပေါ်ရှိ အူးဟူချောင်းတံတား တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည့် အရပ်သား အလုပ်သမား အမျိုးသား ၃၁ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၆ ဦး၊ ကလေးငယ် ၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄၇ ဦးကို ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့နှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (KNDO)အဖွဲ့မှ အဖွဲ့မှ ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ '''စောပါဝါး''' ဦးစီးသော အင်အား ၃၀ ဦးခန့်က သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ပြီး မြေသယ်ယာဉ်ဖြင့် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.gnlm.com.mm/kndo-abducts-innocent-47-workers-brutally-kills-25-persons/|title=KNDO abducts innocent 47 workers, brutally kills 25 persons|work=Global New Light of Myanmar|access-date=12 Mar 2026|date=14 June 2021}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁ ရက်နှင့် ၉ ရက်တွင် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခံရသူများထဲမှ အမျိုးသား ၆ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၆ ဦး၊ ကလေးငယ် ၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၂ ဦး သည် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး၊လက်နက်ငယ်ဒဏ်ရာရရှိထားသူ ၆ဦး ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-media-accuse-ethnic-army-killing-25-workers-2021-06-14/|title=Myanmar junta media accuse ethnic army of killing 25 workers|work=Reuters|access-date=12 Mar 2026|date=14 June 2021}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန် ၁၁ ရက် တွင် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သူများကို လိုက်လံရှာဖွေပေးခဲ့သည့် [[တပ်မတော်]]သည် အူးဟူချောင်းတံတားအရှေ့မြောက်ဘက် ၁,၃၀၀ မီတာခန့်အကွာတွင် မီးရှို့ခံထားသည့် အလောင်း ၁ လောင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ဆက်၍ ရက်ရက်စက်စက် သတ်ဖြတ်ခံထားရသည့် အလောင်း ၆ လောင်းကိုလည်း ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဇွန် ၁၂ ရက်တွင် ပုပ်ပွသေဆုံးနေသည့် အလောင်း ၁၈ လောင်းကိုလည်း စူးစမ်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ === ပြန်လည်လွတ်မြောက်မှုနှင့် သေဆုံးမှု === ဖမ်းဆီးခံရသူ ၄၇ဦး အနက် ဇွန် ၁ ရက်နှင့် ၉ ရက်တို့တွင် ဒဏ်ရာရသူ ၆ဦးအပါအဝင် အမျိုးသား ၆ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၆ ဦး၊ ကလေးငယ် ၁၀ ဦး (စုစုပေါင်း ၂၂ ဦး) ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်တွင် စုစုပေါင်း ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ရုပ်အလောင်းများကို တံတားအနီးတွင် မြေမြှုပ်ထားသည်ကို နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ == အပြန်အလှန်စွပ်စွဲချက်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီသည် ကနဲလေး-မော်ခီး သွားကားလမ်းပေါ်ရှိ အူးဟူချောင်းတံတား တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းခွင်မှ အလုပ်သမားများနှင့် အရပ်သား ၄၇ ဦး ဖမ်းဆီးခံရပြီး၊ထိုထဲမှ ၂၅ ဦး သတ်ဖြတ်ခံလိုက်ရသည့် သတင်းကို မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများဖြင့် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%9D%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B6%E1%80%B7%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA|title=KNDOအဖွဲ့က အဓမ္မဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်၍ အလုပ်သမား၂၅အာ ရက်ရက်စက်စက်အကြောင်းမဲ့ သတ်ဖြတ်|work=မြဝတီသတင်းဌာန|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၁}}</ref> ထိုသို့ထုတ်လွှင့်ရာတွင် KNDOအဖွဲ့မှ ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ စောပါဝါး ဦးစီးသည့်အဖွဲ့က အကြောင်းမဲ့ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ပြီး အချို့အား ရက်ရက်စက်စက် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု စစ်ကောင်စီဘက်မှ စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ KNDOဘက်မှ ၎င်းတို့ဖမ်းဆီးထားသူများသည် အရပ်သားများမဟုတ်ဘဲ စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် လက်နက်ကိုင်များဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သော်လည်း<ref>{{cite web|url=https://kicnews.org/2021/06/ဝေါ်လေဒေသ-သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်စ/|title=ဝေါ်‌လေ‌ဒေသ သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်စဉ် စစ်‌ကောင်စီက အရပ်သားအသွင် ‌ထောက်လှမ်းမှု‌ကြောင့် ဟု KNDO စစ်ဦးစီးချုပ် ရှင်းလင်း‌ပြောဆို|work=ကေအိုင်စီသတင်းဌာန|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၁}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/military-junta-accused-of-kndo-for-killings-civilian-engineers-/5928088.html|title=ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်သားတွေကို သတ်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ဆိုတဲ့စွဲချက် KNDO ငြင်းပယ်|work=VOA|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/kndo-killing-statement-06182021055558.html|title=ကနဲလေးရွာ ၂၅ ဦး သတ်ဖြတ်မှု KNDO ရှင်းလင်းချက်ထုတ်|work=RFA |access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၈ ဇွန် ၂၀၂၁}}</ref>၊ [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU) ဗဟိုမှ အဆိုပါဖြစ်စဉ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/100-kndo-knu|title=လူ ၂၅ ဦးသေဆုံးမှု KNDO ကို စစ်ဆေးမည်ဟု KNU ပြော|work=cnimyanmar|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/news-82085|title=အရပ်သား ၂၅ ဦးသေဆုံးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး KNDO ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမည်ဟု KNU ထုတ်ပြန်|work=သံလွင်တိုင်းမ်သတင်းဌာန|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁}}</ref> ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ထိုစဉ်က ပြည်တွင်းပြည်ပ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများအကြား ဝေဖန်ဆွေးနွေးစရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ဆုံးဖြတ်ချက် == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေ ၃၁ ရက်နေ့တွင်၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) အောက်ရှိ ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (KNDO) ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ် [[စောနယ်ဒါးမြ]]က ဝေါလေဒေသအတွင်း အရပ်သား ၂၅ ဦးကို သတ်ဖြတ်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအမှုသည် မြန်မာစစ်တပ်၏ သူသျှိုများ ဖြစ်သည့်အတွက် KNDO ၏ လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့မှ အရေးယူခဲ့ကြောင်း လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ '''Fortify Rights''' သို့ သက်သေဝန်ခံချက်ပေးထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-60055967|title=KNDO ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ကနေ ရပ်ဆိုင်းခံရ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ထို့အပြီး၊ Fortify Rights အဖွဲ့သည် ဤသတင်းအချက်အလက်များကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ၅ရက်အစည်းအဝေးဖြင့် [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး|ကေအန်ယူဗဟို]] သည်လည်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းရုံးလက်အောက်ခံ [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့|ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (KNDO) ၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ်စောနယ်ဒါးမြ နှင့် ဗိုလ်ကြီးစောဘာဝါး တို့ကို ကရင်ပြည်နယ်၊ ဝေါလေမြို့ ကနဲလေးကျေးရွာအနီး လူ ၂၅ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည့်ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်ပြီး ၎င်းတို့၏ တာဝန်အသီးသီးမှ ယာယီရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/211389|title=KNU လက်အောက်ခံ KNDO အဖွဲ့၏ စစ်ဦးစီးချုပ်အပါအဝင် နှစ်ဦးအား တာဝန်မှယာယီရပ်ဆိုင်း|work=Eleven Media Group|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/474280|title=KNDO စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ်နယ်ဒါးမြ တာဝန်မှ ယာယီရပ်ဆိုင်းခံရ|work=DVB|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁}}</ref> ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လ ၁၁ရက်တွင် ယာယီရပ်ဆိုင်းခံလိုက်ရသော ဗိုလ်မှူးချုပ်စောနယ်ဒါးမြ နှင့် ဗိုလ်ကြီးစောဘာဝါးတို့က ၎င်းတို့ ထုတ်ပယ်ခံရခြင်းအပေါ် လက်မခံကြောင်း သဘောထားကြေညာချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်သည်။ သို့သော်လည်း ကေအန်ယူက စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့ပြီးနောက်  KNDO စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ် စောနယ်ဒါးမြ နှင့် ဗိုလ်ကြီးစောဘာဝါး<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2023/12/30/10809|title=ကော်သူးလေအာမီ ဒုစစ်ဦးစီးချုပ် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref>တို့ကို အဓိကတာဝန်ရှိသူများ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ရက် တွင် အူးဟူချောင်းတံတားဆောက်လုပ်ရေးလုပ်သား၂၅ ဦးအသတ်ခံရမှုနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDO) ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မှူးချုပ်စောနယ်ဒါးမြ နှင့် ဗိုလ်ကြီးစောဘာဝါးတို့ကို ၎င်း၏ မိခင်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည့် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) က တာဝန်မှ အပြီးရပ်စဲခဲ့သည်<ref>{{cite web|url=https://mmpeacemonitor.org/en/mmr-news/kndo-%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%AB/|title=KNDO စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအား ရာထူးနှင့် တာဝန် နှစ်ခုစလုံး ရပ်ဆိုင်းကြောင်း KNU ထုတ်ပြန်|work=BNI သတင်းဌာန|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref>။KNDO ယာယီ စစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဒု- စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်စောရှီးလေ့ ကို အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/512212|title=ဗိုလ်မှူးချုပ်နယ်ဒါးမြကို တာဝန်မှရပ်ဆိုင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်စောရှီးလေကို KNDO စစ်ဦးစီးချုပ်ခန့်|work=DVB|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] pigeyo0wr0w2xty8hbn1ldwqxsnl0xj 0 283281 1030742 1023607 2026-05-10T04:43:45Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030742 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = အောင်ကျော်မိုး | image = Aung Kyaw Moe, Speaker of Mandalay Region Hluttaw (2026).jpg | caption = ဦးအောင်ကျော်မိုး (၂၀၂၆) | headercolor = #008000 | office = တတိယအကြိမ် <br>[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] <br>ဥက္ကဋ္ဌ | term_start = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end = | predecessor = [[အောင်ကျော်ဦး|ဦးအောင်ကျော်ဦး]] | successor = | office1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]<br> ကိုယ်စားလှယ် | constituency1 = [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်|မိတ္ထီလာ (၁)]] | term_start1 = ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = | majority1 = ၇၅,၆၇၇ မဲ <br>{{small|(၅၄.၆၂ ရာခိုင်နှုန်း)}} | predecessor1 = ကိုယ်တိုင် <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊၂၀၁၅]])}} | successor1 = | office2 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]<br> ကိုယ်စားလှယ် | constituency2 = [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်|မိတ္ထီလာ (၁)]] | term_start2 = ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | term_end2 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ | majority2 = ၄၈,၃၆၀ မဲ <br>{{small|(၅၃.၇၇ ရာခိုင်နှုန်း)}} | predecessor2 = ဦးစောဌေး <br>{{small|([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲ]])}}<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=142.pdf&type=law&code=x&sno=5415&token=80e461933dc70bc9b66bf4788314a3ff9bfeb7c51d593c03f1c196037a213ed2bcbb538e30ab037b5432e7cbd3e4f3f16485d1399bd5fa045e1fe8b45e33f141|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်းစီ၏ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ(၂၀၁၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၀၁၁ ခုနှစ်|archive-date=14 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014171559/https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=142.pdf&type=law&code=x&sno=5415&token=80e461933dc70bc9b66bf4788314a3ff9bfeb7c51d593c03f1c196037a213ed2bcbb538e30ab037b5432e7cbd3e4f3f16485d1399bd5fa045e1fe8b45e33f141|url-status=dead}}</ref> | successor2 = ကိုယ်တိုင် | office3 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] <br>လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး | minister3 = [[ဦးရဲမြင့်]] (ဝန်ကြီးချုပ်) | term_start3 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | term_end3 = ဩဂုတ် ၂၀၁၅ | predecessor3 = (စတင်ဖွဲ့စည်း) | successor3 = ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမင်းအောင် <br>{{small|(ကြည်း ၂၁၆၅၈)}} | birth_date = ၁၉၆၄ | birth_place = [[မိတ္ထီလာမြို့]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | spouse = ဒေါ်ချယ်ရီစိုးသိန်း | children = ၂ ဦး (သား ၁၊ သမီး ၁) | alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] (အပတ်စဉ် ၂၆) | occupation = နိုင်ငံရေးသမား | profession = ဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) | service_number = ကြည်း ၁၈၇၉၉ | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] }} '''ဦးအောင်ကျော်မိုး''' (၁၉၆၄ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် တပ်မတော်အရာရှိဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လက်ရှိတွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]]၏ တတိယမြောက် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေပြီး၊ [[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) မှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံထားရသော တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8-%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9/|title=ဦးအောင်ကျော်မိုး ကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်|work=VOM Myanmar|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၀ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၎င်းသည် ယခင်က [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]]တွင် လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး<ref>{{cite web|url=https://dvb.no/post/109192|title=ကာကွယ်ရေး နှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်|work=DVB|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၅}}</ref>၊ လက်ရှိတွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပါတီဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကိုပါ ပူးတွဲထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://usdp.org.mm/2022/08/01/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B6%E1%80%B7%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B-13/|title=ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်(၂၈)မြို့နယ်မှ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်းများ၊ ဝါရင့်ပါတီဝင်များ၊ ပါတီဝန်းရံသူများ၊ အသင်းကာလ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသော အသင်းဝင်များ တွေ့ဆုံပွဲကျင်းပပြုလုပ်|work=ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၂}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးအောင်ကျော်မိုးကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် [[မိတ္ထီလာမြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၂၆) (DSA-26) သို့ တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ကိုယ်ပိုင်အမှတ် ကြည်း ၁၈၇၉၉ ဖြင့် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-03-31.pdf|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများခန့်အပ်၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၉/၂၀၁၁|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊မတ် ၃၁ ရက် နေ့ထုတ်၊မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊စာမျက်နှာ (၁၀)|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁}}</ref> == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု == === အစိုးရအဖွဲ့နှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဘဝ (၂၀၁၁–၂၀၂၁) === ဦးအောင်ကျော်မိုးသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]၏ ကြေညာချက်အမှတ် (၃/၂၀၁၁) ဖြင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်၏ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အမည်စာရင်း တင်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docsMA2011/MA2011-01-21.pdf|title=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃/၂၀၁၁)၊တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက် နေ့ထုတ်၊မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊စာမျက်နှာ (၉)|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်တွင် စတင်ကျင်းပသည့် ပထမအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/world/2014/07/140703_mandalay_144|title=မန္တလေး ၆ မြို့နယ်မှာ ပုဒ်မ ၁၄၄ ထုတ်ပြန်|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၄}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ၎င်း၏နေရာတွင် ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမင်းအောင် (ကြည်း ၂၁၆၅၈) က အစားထိုးဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်က အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/263449|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမင်းအောင်အား တာဝန်ပေးအပ်ရန် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် အတည်ပြု|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၅}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြု၍ မိတ္ထီလာမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံမဲ ၄၈,၃၆၀ မဲ (၅၃.၇၇%) ရရှိခဲ့ပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားလှယ် ဦးတင်ကိုကိုအား မဲအရေအတွက် ၁၉,၂၈၁ မဲအကွာဖြင့် အနိုင်ရကာ ဒုတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=03S_D.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=5789&token=2a840d7fdcf49becf13ac7636e5a61b04ae3a7e87747ed76b8a4fd5c8a03777981c19159c7dfb39e409533df0604dd7e692b4b7221b4e6eeb98475b8e623d134|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်းစီ၏ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ(၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=|archive-date=18 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232803/https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=03S_D.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=5789&token=2a840d7fdcf49becf13ac7636e5a61b04ae3a7e87747ed76b8a4fd5c8a03777981c19159c7dfb39e409533df0604dd7e692b4b7221b4e6eeb98475b8e623d134|url-status=dead}}</ref> === လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌဘဝ (၂၀၂၆–လက်ရှိ) === ၎င်းသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁) မှပင် ထပ်မံဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံမဲ ၇၅,၆၇၇ မဲ (၅၄.၆၂%) ဖြင့် ထပ်မံအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=07_01_2026_S_D%20FPTP.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=6071&token=aea7ea10deea304a81f619a174d9379fe4ef8950cace98a46916b06ab5f2f08b268a48c92aec388483c0ff2c5796968034eec034ca84d8daf043cf80d0607fd6|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်းစီ၏ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ(၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် အစည်းအဝေးတွင် [[အောင်ကျော်ဦး|ဦးအောင်ကျော်ဦး]]၏ နေရာတွင် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310619|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်ဥက္ကဌအဖြစ် လွှတ်တော်သက်တမ်းနှစ်ကြိမ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသူ ဦးအောင်ကျော်မိုးအား ​ရွေးချယ်တင်​မြှောက်|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၀ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> == ပါတီတာဝန်များ == ဦးအောင်ကျော်မိုးသည် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတွင် ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပါတီအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ လက်ရှိအချိန်ထိ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပါတီဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်နှင့် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် (CEC) တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ၎င်း၏ဇနီးမှာ ဒေါ်ချယ်ရီစိုးသိန်း ဖြစ်ပြီး သားတစ်ဦးနှင့် သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၆၄| }} [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] qee429drd05prj32t45zc4ntj3c91et 0 283342 1030756 1030647 2026-05-10T06:36:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030756 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်စဉ် | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | image_skyline = Muse Clock Tower.jpg | image_size = 300px | date = ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက် (ည ၈ နာရီခွဲဝန်းကျင်) | place = [[မူဆယ်မြို့]]အနီး နေအိမ်တစ်ခု၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း | image = [[File:Muse district in Shan state.svg|300px]] | caption = မူဆယ်ခရိုင်၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | result = * PSDA ဗဟိုအဖွဲ့မှ ကျူးလွန်သူများ အပြစ်ပေးအရေးယူခံရ * PSDA အဖွဲ့ ဖျက်သိမ်းခံရ * "မူဆယ်ဗျူဟာ" အဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း | combatant1 = '''PSDA ဗဟိုအဖွဲ့''' | combatant2 = '''PSDA နုတ်ထွက်အဖွဲ့ဝင်များ''' | combatant3 = '''ကြားဝင်ဖြေရှင်းသူများ''' * [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|25px|border]] [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|NUG MOD]] * [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|25px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|PSLF/TNLA]] * [[File:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|25px|border]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNTJP/MNDAA]] | commander1 = * ကိုရွှေလီ <small>(ခေါင်းဆောင်)</small> * ကိုကျော်ကြီး <small>(ဒုဗျူဟာမှူး)</small> | commander2 = တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦး | commander3 = * [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|25px|border]] [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|NUG MOD]] * [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|20px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * [[File:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|20px|border]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] | strength1 = ၂၇ ဦး | strength2 = ၁၄ ဦး | strength3 = NUG နှင့် EROs ပူးပေါင်းအဖွဲ့ | casualties1 = ၃ ဦး ဒဏ်ရာရ | casualties2 = ၆ ဦး သေဆုံး<br>၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ<br>၄ ဦး လွတ်မြောက် | casualties3 = ကျူးလွန်သူ ၂၇ ဦးအား ထောင်ဒဏ်နှင့် နယ်နှင်ဒဏ်များ ချမှတ် | notes = '''ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း:'''<br><small>၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်တွင် PSDA အဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်လာသည့် ရဲဘော် ၁၄ ဦးအား အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ကိုရွှေလီ ဦးဆောင်သောအဖွဲ့က မူဆယ်မြို့ပေါ်ရှိ နေအိမ်တစ်နေရာတွင် ဝိုင်းဝန်းစီးနင်းကာ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုပစ်ခတ်မှုကြောင့် ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ကျူးလွန်သူများကို NUG နှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (EROs) က ဖမ်းဆီးကာ အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂၀ အထိ စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။</small> }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေး]] အစောပိုင်းကာလအတွင်း ပေါ်ပေါက်လာသော ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[မူဆယ်မြို့]] အခြေစိုက် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် အချင်းချင်းကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပစ်ခတ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/13309/|title=ရှမ်းမြောက်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က တပ်ဖွဲ့မှစွန့်ခွာသူ ၆ ဦးကို သတ်ဖြတ်|work=Myanmar Now|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက် ညပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပြည်သူ့လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (People's Security and Defense Army - Northern Shan State; PSDA) အတွင်း မှ နုတ်ထွက်သွားသည့် ရဲဘော် ၁၄ ဦးကို အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက "သစ္စာဖောက်" ဟု စွပ်စွဲကာ မူဆယ်မြို့ပေါ်ရှိ နေအိမ်တစ်နေရာ၌ ဝိုင်းဝန်းစီးနင်း ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်သည် တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း တရားစီရင်ရေးနှင့် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (EROs) များက ကျူးလွန်သူများကို ထိရောက်စွာ အပြစ်ပေးအရေးယူခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/pdf-muse-gunshot-11252022070943.html|title=မူဆယ်မှာ PDF အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပြီး ခြောက်ဦးသေဆုံး|work=RFA|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> == ဖြစ်စဉ်နောက်ခံနှင့် ပစ်ခတ်မှု == ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပြည်သူ့လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (People's Security and Defense Army - Northern Shan State; PSDA)ကို မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လအနည်းငယ်အကြာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် '''ဒေါနသံလွင်''' က စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။တိုက်ပွဲတစ်ခုတွင် ဒေါနသံလွင် သေဆုံးပြီးနောက် ရွှေလီသံလွင်ဆိုသူက ဆက်လက်ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ရွှေလီသံလွင်လက်ထက်တွင် တပ်ဖွဲ့ရန်ပုံငွေကိစ္စ စွပ်စွဲချက်များ အပါအဝင် ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်းပြဿနာများကြောင့် နုတ်ထွက်မှုအချို့ စတင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အဖွဲ့တွင်းသဘောထားကွဲလွဲကြပြီး အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးခန့်သည် လက်နက်အပ်ကာ ခွဲထွက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မူဆယ်မြို့အနီးရှိ နေအိမ်တစ်ခုတွင် စုဖွဲ့နေထိုင်စဉ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ တွင် PSDA ဗဟိုအဖွဲ့မှ ပြန်ကြားရေးနှင့် ဒုဗျူဟာမှူး ကိုကျော်ကြီး ဦးဆောင်သောအဖွဲ့ ရောက်ရှိလာပြီး "သစ္စာဖောက်များ" ဟု စွပ်စွဲကာ ပစ်ခတ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ တစ်ဖက်သတ်စီးနင်း ပစ်ခတ်မှုကြောင့် နုတ်ထွက်အဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး နေရာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ ကျန် ၄ ဦးမှာ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ PSDA ဗဟိုအဖွဲ့ဘက်မှလည်း ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ အသတ်ခံရသူများမှာ အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ်ရှိ Raw ဆိုသူအပါဝင် ၂၃ နှစ်အရွယ် ကိုကျော်ကျော်၊ ၂၅ နှစ်အရွယ် ကိုလှိုင်ကြီး၊ ကိုမုန်တိုင်း၊ ကိုနေကြီးနှင့် ၂၇ နှစ်အရွယ် ကိုမောင်ဇော်တို့ဖြစ်သည်။ == ပစ်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်နှင့် အငြင်းပွားမှုများ == အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်ထွက်ဆိုချက်များ ကွဲလွဲခဲ့သည်- * PSDA ဗဟိုအဖွဲ့ (ကိုကျော်ကြီး)''':''' ခွဲထွက်အဖွဲ့သည် အဖွဲ့ကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မည့် အခြေအနေရှိသဖြင့် သွားရောက်ဖမ်းဆီးစဉ် အိမ်ထဲမှ စတင်ပစ်ခတ်သောကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * ခွဲထွက်အဖွဲ့ (ကိုဆာဒန်နှင့် မောင်စိန်)''':''' ၎င်းတို့တွင် ပစ္စတိုတစ်လက်သာရှိပြီး ခုခံနိုင်စွမ်းမရှိကြောင်း၊ ညှိနှိုင်းခြင်းမရှိဘဲ တရစပ်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း လွတ်မြောက်လာသူများက တုံ့ပြန်သည်။ အဆိုပါ တစ်ဖက်သတ်ပစ်ခတ်မှုကြောင့် နုတ်ထွက်အဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး နေရာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ၄ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ ကျန် ၄ ဦးမှာ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ == ကြားဝင်ဖြေရှင်းမှုများနှင့် နောက်ဆက်တွဲ == အဆိုပါဖြစ်စဉ်ကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် ဒေသအခြေစိုက် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များဖြစ်သော '''PSLF/TNLA''' နှင့် '''MNTJP/MNDAA''' တို့ ပူးပေါင်းကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။ == တရားစီရင်မှုနှင့် အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်များ == ပစ်ခတ်မှုကျူးလွန်ခဲ့ကြသည့် ကိုရွှေလီ အပါအဝင် PSDA တာဝန်ရှိသူများကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန (NUG MOD) နှင့် ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (EROs) ဖြစ်ကြသော တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|PSLF/TNLA နှင့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNTJP/MNDAA တို့က အစည်းအဝေးတက်ရောက်ရန် အကြောင်းပြ ဖိတ်ခေါ်ကာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/14044/|title=မူဆယ်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဖျက်သိမ်း၊ သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူများကို ပြစ်ဒဏ်ချ|work=Myanmar Now|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> အမှုစစ်ဆေးရာတွင် NUG၊ EROs နှင့် ဒေသခံရပ်မိရပ်ဖများ ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ပြီး ၂ လအကြာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်ခဲ့သည် - * ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များ''':''' ကိုရွှေလီ အပါအဝင် တာဝန်ရှိသူများကို အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂၀ စီ * တိုက်ရိုက်ပစ်ခတ်သူများ''':''' ပစ်ခတ်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ၆ ဦးကို အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ်စီ နှင့် * နောက်လိုက်အဖွဲ့ဝင်များ''':''' အမှုတွင်ပါဝင်သော်လည်း ပစ်ခတ်မှုတွင် မပါဝင်သည့် ၁၅ ဦးကို နယ်နှင်ဒဏ် အသီးသီး ချမှတ်ခဲ့သည်။ == အဖွဲ့ဖျက်သိမ်းခြင်းနှင့် "မူဆယ်ဗျူဟာ" အသစ်ဖွဲ့စည်းခြင်း == အဆိုပါဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပြည်သူ့လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PSDA) ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ဖျက်သိမ်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့အား ဖျက်သိမ်းလိုက်သော်လည်း ကျန်ရှိနေသည့် လက်ကျန်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဝင်များကို ပြန်လည်စုစည်းကာ '''"မူဆယ်ဗျူဟာ"''' အမည်ဖြင့် အဖွဲ့သစ်တစ်ခုကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အစားထိုးဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို အရှိန်အဟုန်မပျက် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.shannews.org/archives/33202|title=မူဆယ်မြို့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ PDF အသစ် ထပ်မံဖွဲ့စည်း|work=သျှမ်းသံတော်ဆင့်|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] 0vzs2gtd6i8h7n5hufy29trg008zx7d 0 283515 1030759 1030649 2026-05-10T06:58:42Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030759 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | image = Gangaw district in Magway region.svg | caption = ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားရာ မကွေးတိုင်း၊ ယောဒေသ (ဂန့်ဂေါခရိုင်) တည်နေရာပြမြေပုံ | date = ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက် | place = [[ညောင်လယ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|ညောင်လယ်ကျေးရွာ]]၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates_region = MM | coordinates = {{Coord|21.9589290618896|94.2067565917969|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | result = * YDF (ကိုမြတ်သူအဖွဲ့) မှ ညောင်လယ်ရွာသို့ ဝင်ရောက်ပစ်ခတ် * YDF စစ်ဒေသရုံး အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် ၂ ဦး သေဆုံး | status = တင်းမာမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ | combatant1 = [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]]<br> {{small|(ဗဟိုအဖွဲ့)}} | combatant2 = YDF စစ်ဒေသရုံး <br> {{small|(ခွဲထွက်အဖွဲ့)}} | commander1 = ကိုမြတ်သူ <br> {{small|(စစ်ဦးစီးချုပ်)}} | commander2 = ကိုကောင်းကောင်း (သေဆုံး)<br> {{small|(YDFစစ်ဒေသမှူးဟောင်း)}} | strength1 = အင်အား ၃၀ ခန့် <br> {{small|(မော်တော်ယာဥ်များဖြင့်)}} | strength2 = အင်အား အနည်းငယ် <br> {{small|(အလှူကိစ္စဖြင့်ရောက်ရှိနေသူများ)}} | casualties1 = မရှိသလောက် | casualties2 = * ၂ ဦး သေဆုံး (ကိုကောင်းကောင်း၊ စိုင်းဇော်ဝင်း) * ၂ ဦး ဒဏ်ရာပြင်းထန် (မျိုးအောင်၊ မိုင်ပီး) | notes = ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလတွင် အဖွဲ့ခွဲထွက်ခဲ့ခြင်းအပြီး၊၂၀၂၆ မတ်လတွင် အချင်းချင်း ပြန်လည်ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} '''၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု'''သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်လယ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|ညောင်လယ်ကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်းကြား သွေးထွက်သံယို ပဋိပက္ခတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်တွင် [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် ၎င်းအဖွဲ့မှ ခွဲထွက်သွားသော "[[ယောကာကွယ်ရေးတပ်|YDF]] စစ်ဒေသရုံး" အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ပစ်ခတ်မှုအတွင်း ခွဲထွက်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ ယခင် YDF စစ်ဒေသမှူး ကိုကောင်းကောင်း အပါအဝင် နှစ်ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး၊ အခြားနှစ်ဦးမှာ ဒဏ်ရာအပြင်းအထန် ရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီး ပေါ်ပေါက်လာသော [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ကာလအတွင်း [[အညာ စစ်မြေပြင်]] တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား တပ်တွင်းစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် မူဝါဒရေးရာ သဘောထားကွဲလွဲမှုများမှတစ်ဆင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည့် ထင်ရှားသော ပဋိပက္ခတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73497/|title=ယောတော်လှန်ရေးတပ်ချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အပါအဝင် ၂ ဦးသေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF) ကို [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ရက် တွင် ယောဒေသလူငယ်များဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကိုမြတ်သူက စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ YDF သည် [[နွေဦးတော်လှန်ရေးမဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု]]၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သကဲ့သို့ [[အာရက္ခတပ်တော်]] နှင့်လည်း စစ်ရေးမဟာမိတ်ပြုထားသည့်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ တပ်ဖွဲ့အတွင်း စီမံခန့်ခွဲမှုပိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ သဘောထားကွဲလွဲမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလတွင် စစ်ဒေသမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူ ကိုကောင်းကောင်း အပါအဝင် တပ်မှူး၊ စစ်ကြောင်းမှူးနှင့် နိုင်ငံရေးမှူး အချို့သည် YDF မှ ခွဲထွက်ခဲ့ကြပြီး "YDF စစ်ဒေသရုံး" အမည်ဖြင့် သီးခြားရပ်တည် လှုပ်ရှားမှု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ပင်မ YDF (ဗဟို) အဖွဲ့ကမူ ခွဲထွက်သွားသူများကို တပ်တွင်းပုန်ကန်မှု၊ လက်နက်ခဲယမ်း ရောင်းဝယ်မှုနှင့် သစ်မှောင်ခိုမှု အပါအဝင် ပုဒ်မပေါင်း တစ်ဒါဇင်ခန့်ဖြင့် တရားခံပြေးများအဖြစ် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလ ၈ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ YDF ထုတ်ပြန်ချက်ပါ စွပ်စွဲချက်များကို ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာသည့် YDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပယ်ချသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/64367/|title=ယောကာကွယ်ရေးတပ်၏ အကျဉ်းထောင်အတွင်းမှ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ|work=Myanmar Now|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၈ ဇွန် ၂၀၂၅}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်းတွင် ကိုမြတ်သူဦးဆောင်သည့် YDF (ဗဟို) မှ ရဲဘော် ၈ ဦးနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများကို ကိုကောင်းကောင်းဦးဆောင်သည့် ခွဲထွက် YDF မြေပြင်စစ်ဒေသရုံးအဖွဲ့က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ တင်းမာမှုကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် မကွေးတိုင်းစစ်ဌာန တိုင်းမှူး (MOD)၊ [[နွေဦးတော်လှန်ရေး မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစု|နွေဦးတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု]] (SRA) ကိုယ်စားပြု [[မောင်ဆောင်းခ]] ([[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]])၊ ကိုမင်းကျော် ([[ယောတပ်တော်]]) နှင့် ဂန့်ဂေါခရိုင် စစ်ဒေသရုံးကိုယ်စားပြု သခင်ဇော် (ယောဒေသတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့) တို့က သဘာပတိများအဖြစ် ဆောင်ရွက်၍ ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bvjnews.com/post/yawydf2|title=တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်အချင်းချင်းပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပြီး သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ ဗိုလ်ကြီးနဲ့တပ်ကြပ်တို့အတွက် အမှန်တရားဘက်ကရပ်တည်ပေးဖို့ YDFမြေပြင်စစ်ဒေသရုံးတောင်းဆို|work=Burma VJ|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> အဆိုပါ ညှိနှိုင်းမှုများကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးထားသည့် ရဲဘော် ၈ ဦးကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ထိုပထမအကြိမ် အစည်းအဝေးတွင် "မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို လက်နက်ဖြင့် မဖြေရှင်းကြရန်နှင့် လက်နက်ဖြင့် စတင်ဖြေရှင်းသူ (ကျည်စတင်ထွက်သူ) သည် ရှုံးနိမ့်သူဖြစ်မည်" ဟု သဘာပတိများက နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများကို သတိပေးဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ကျန်ရှိနေသော လက်နက်ခဲယမ်းကိစ္စများနှင့် ပတ်သက်၍ မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယအကြိမ် အစည်းအဝေးပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း သဘောတူညီမှု မရရှိခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံဆွေးနွေးရန် ချိန်းဆိုခဲ့သော်လည်း သဘာပတိများ မအားလပ်သဖြင့် အစည်းအဝေးကို မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့သို့ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့သည်။ သို့သော် အစည်းအဝေးမတိုင်မီ မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ယခုပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ညောင်လယ်ကျေးရွာရှိ Starlink အင်တာနက်ဆိုင် တစ်ခု၌ ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ YDF မြေပြင်စစ်ဒေသရုံး၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဗိုလ်ကြီးကောင်းကောင်းသည် သားရှင်ပြုအလှူပြုလုပ်ရန် ရေမျက်နီကျေးရွာသို့ သွားရောက်စဉ် YDF (ဗဟို) ဘက်မှ ရောက်ရှိလာသည့် ထောက်လှမ်းရေးနှစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး၊ အလှူလာသူများ ထိတ်လန့်မှုမရှိစေရန်အတွက် ၎င်းတို့နှစ်ဦးကို ညောင်လယ်ရွာရှိ Starlink ဆိုင်သို့ ခေါ်ယူကာ စကားပြောဆို ညှိနှိုင်းနေစဉ်အတွင်းကိုမြတ်သူဦးဆောင်သော အင်အား ၂၅ ဦးခန့်က ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ကိုကောင်းကောင်းနှင့် စိုင်းဇော်ဝင်းတို့ သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ကိုမျိုးအောင်နှင့် ရဲဘော်မိုင်းပီးတို့မှာ ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ YDF (ဗဟို) ဘက်ကမူ ဤဖြစ်စဉ်သည် ဖမ်းဆီးခံထားရသော ၎င်းတို့၏ ရဲဘော်များကို Starlink ဆိုင်အတွင်းမှ သွားရောက်ကယ်တင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တုံ့ပြန်ထားသည်။ အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်အကြား ထွက်ဆိုချက်များ ကွဲလွဲလျက်ရှိသည်။ YDF (ဗဟို) ဘက်ကမူ ၎င်းတို့၏ ရဲဘော် ၂ ဦး (လှိုင်းထက်အောင်နှင့် ဟိန်းထက်မင်း) ကို ခွဲထွက်အဖွဲ့က ဖမ်းဆီးထားသဖြင့် သွားရောက်ကယ်တင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ထိုသို့သွားရောက်စဉ် စတင်ပစ်ခတ်ခံရ၍ ပြန်လည်ခုခံခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ခွဲထွက်အဖွဲ့ (YDF စစ်ဒေသရုံး) ဘက်ကမူ ၎င်းတို့သည် ဖမ်းဆီးထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ အတူတကွ စကားပြောနေစဉ် YDF (ဗဟို) အဖွဲ့က ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ပစ်ခတ်မှုအတွင်း ခွဲထွက်အဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ ကိုကောင်းကောင်းနှင့် ရဲဘော် စိုင်းဇော်ဝင်းတို့မှာ နေရာ၌ပင် သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အခြားတပ်ဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦးဖြစ်သော မျိုးအောင်နှင့် မိုင်ပီးတို့မှာလည်း သေနတ်ဒဏ်ရာများဖြင့် စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေရှိခဲ့သည်။ == တုံ့ပြန်ချက်များ == မကွေးတိုင်း ဖက်ဒရယ်ယူနစ် ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာရဲထွန်းဇော် သည် ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်းကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဤပစ်ခတ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ တော်လှန်ရေးကို နောက်ပြန်ဆွဲသည့် လုပ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချပြောဆိုခဲ့ပြီး၊ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန (MOD) မှတစ်ဆင့် တရားမျှတမှု ရရှိစေရန် လုပ်ငန်းစဉ်များ ချမှတ်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ဆိုသည်။ ယောဒေသအတွင်းရှိ လူမှုကူညီရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် '''ယောမြေ စစ်ဘေးရှောင် ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး ကွန်ယက်'''က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်စွဲဖြင့် သဘောထားထုတ်ပြန်ချက် (၁/၂၀၂၆) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် တပ်တွင်းပြဿနာများကို စားပွဲဝိုင်း၌ မျက်နှာချင်းဆိုင် ဖြေရှင်းခြင်းမပြုဘဲ လက်နက်ဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့သည့်အပေါ် အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်ရှုံ့ချကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ '''ယောကာကွယ်ရေးတပ် (YDF - ဗဟိုစစ်ရုံးချုပ်)'''သည် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ၎င်းဖြစ်စဉ်သည် ရာဇဝတ်သားများထံမှ မိမိတို့ရဲဘော်များကို သွားရောက်ကယ်တင်ခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မတ်လ ၂၂ ရက် ညနေ ၃ နာရီ ၃၀ မိနစ်ခန့်တွင် တာဝန်ဖြင့် သွားလာနေသော YDF ရဲဘော်နှစ်ဦးကို ကိုကောင်းကောင်းဦးဆောင်သည့်အဖွဲ့က ပြန်ပေးဆွဲခဲ့သဖြင့် ညနေ ၄ နာရီတွင် ညောင်လယ်ရွာ၌ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ကိုကောင်းကောင်းနှင့်အဖွဲ့သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်ကတည်းက ထောင်ဖောက်ထွက်ပြေးသွားသူများဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်းကလည်း YDF တပ်မှူးနှင့် ရဲဘော် ၈ ဦးကို ဖမ်းဆီးနှိပ်စက်ကာ လက်နက်များ လုယက်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့ကို ရာဇဝတ်သားများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြောင်းလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ '''YDF မြေပြင်စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်အဖွဲ့)'''သည် ၎င်းတို့၏ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ကြီးကောင်းကောင်းသည် ရေမျက်နီကျေးရွာရှိ သားရှင်ပြုအလှူသို့ သွားရောက်စဉ် YDF (ဗဟို) ဘက်မှ ရောက်ရှိလာသည့် ထောက်လှမ်းရေးနှစ်ဦးနှင့် စကားပြောညှိနှိုင်းနေစဉ်အတွင်း ကိုမြတ်သူဦးဆောင်သော အင်အား ၂၅ ဦးခန့်က ရုတ်တရက် အတင်းဝင်ရောက်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တုံ့ပြန်သည်။ အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဗိုလ်ကြီးကောင်းကောင်းနှင့် တပ်ကြပ် စိုင်းဇော်ဝင်းတို့ ကျဆုံးခဲ့ပြီး၊ CDM ကျောင်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ တပ်ကြပ်ကြီး မျိုးအောင်နှင့် ရဲဘော်မိုင်းပီးတို့မှာ အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသည့် ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့ကြောင်း အသေးစိတ် ထုတ်ပြန်ထားသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] nt51tmwkywqlslueirclqz3d21nlp0g 0 283564 1030692 1023132 2026-05-09T19:12:40Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030692 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ရတီအုန်း | native_name = | native_name_lang = | image = | caption = | office = စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး | unit = [[စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလအစိုးရ]] | term_start = ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာ | president = [[ဒူဝါလရှီးလ]] (ယာယီ) | prime_minister = [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]] | alma_mater = | occupation = နိုင်ငံရေးသမား၊ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ | known_for = [[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု|အာဏာဖီဆန်ရေး လှုပ်ရှားမှု]]၊ [[စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလအစိုးရ]] }} '''ဒေါ်ရတီအုန်း''' (အမည်ကွဲ: '''Rati Ohn''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလအစိုးရ]]၏ စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |author=Mizzima |url=https://eng.mizzima.com/2025/12/25/29507 |title=Sagaing Federal Unit Interim Government Appointments |website=Mizzima News |date=၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> သူမသည် အဆိုပါ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းရှိ တစ်ဦးတည်းသော အမျိုးသမီးဝန်ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] နောက်ပိုင်းတွင် အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) ၌ ပါဝင်ခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးနယ်မြေအတွင်း ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနှင့် လူမှုကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref name="aa"/> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဒေါ်ရတီအုန်းသည် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ (Mechanical Engineer) ဘွဲ့ ရရှိထားသူဖြစ်သည်။ သူမ၏ မိခင်မှာ ဘက်စုံသားဖွားနှင့် သူနာပြုတစ်ဦး ဖြစ်သောကြောင့် ငယ်စဉ်ကတည်းက သားဖွားမီးယပ်ဆိုင်ရာ အခြေခံဗဟုသုတများကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာမသိမ်းမီကာလက စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကလေးမြို့ရှိ အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း (GTHS - Kalay) တွင် မော်တော်ယာဉ်နည်းပညာဌာန၏ ကထိကနှင့် ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/62080/ |title=CDM ဆရာမနှင့် တော်လှန်ရေးခရီးကြမ်း |website=Myanmar Now |date=၂၀၂၄ }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် ထိုမာကျေးရွာအုပ်စု မဲစိစစ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လုပ်အားပေးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == တော်လှန်ရေးကာလ လှုပ်ရှားမှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="aa"/> === ကျန်းမာရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး === ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် CDM ဆရာဝန်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ ရွေ့လျားဆေးအဖွဲ့ (Mobile Medical Team – MMT) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကလေးမြို့ရှိ စစ်ဘေးရှောင်များနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဆေးဝါးကုသပေးခဲ့သည်။ သူမသည် ဆေးပညာရှင်တစ်ဦး မဟုတ်သော်လည်း အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် ဆရာဝန်များထံမှ ဖုန်းဖြင့်လမ်းညွှန်ချက်ရယူကာ စစ်ဘေးရှောင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင် ၂၅ ဦးထက်မနည်းကို အောင်မြင်စွာ မီးဖွားပေးနိုင်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်ကို မီဒီယာအချို့တွင် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author=ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3e518gzww4o |title=တောတွင်း၌ ဖုန်းဖြင့်လမ်းညွှန်ချက်ရယူကာ ကလေးမီးဖွားပေးခဲ့သူ |website=[[ဘီဘီစီ]] |date=၂၀၂၄}}</ref><ref name=a>{{cite web |author=ဧရာဝတီ |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2024/08/24/389374.html |title=စစ်ဘေးရှောင်ရင်း ဗိုက်ဖွားပေးခဲ့ရသည့် ဒေါ်ရတီအုန်း၏ အတွေ့အကြုံ |website=[[ဧရာဝတီသတင်းဌာန]] |date=၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၄}}</ref> လက်ရှိတွင် မင်းကင်း၊ ကလေးဝနှင့် တမူးမြို့နယ်များအထိ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများကို တိုးချဲ့လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ === ပညာရေးနှင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်း === [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG)၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ သက်မွေးပညာကော်မတီတွင် တာဝန်ယူကာ စစ်ဘေးရှောင်ပြည်သူ ထောင်ချီအတွက် ဂဟေဆက်သင်တန်း၊ အင်ဂျင်ပြုပြင်ခြင်းသင်တန်းနှင့် အခြေခံအိမ်သုံးဆေးဝါးသင်တန်း အပါအဝင် သက်မွေးဝမ်းကျောင်းသင်တန်း ၁၀ မျိုးခန့်ကို ပို့ချပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://mohr.nugmyanmar.org/wp-content/uploads/2023/04/Newsletter-32.pdf |title=NUG ပညာရေးနှင့် သက်မွေးပညာကော်မတီ လှုပ်ရှားမှုများ |website=NUG MOHR |date=၂၀၂၃}}</ref> === ဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး === စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်းရှိ ကျေးရွာများတွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်နိုင်ရန် ဗုံးခိုကျင်းတူးခြင်းနှင့် လေကြောင်းအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေးလုပ်ငန်းများကို ဦးဆောင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="aa">{{cite web |author=ဧရာဝတီ |url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2025/05/14/400943.html |title=လေကြောင်းအန္တရာယ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး အင်တာဗျူး |website=ဧရာဝတီ |date=၁၄ မေ ၂၀၂၅}}</ref> == နိုင်ငံရေး တာဝန် == ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလအစိုးရ၏ စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ သူမသည် အစိုးရအဖွဲ့၏ မူဝါဒရေးရာများနှင့် မြေပြင်ရှိ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အင်ဂျင်နီယာများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)]] nfs98pw2zfbm8951gjssc6w5exn2m07 0 283801 1030751 1027390 2026-05-10T05:29:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030751 wikitext text/x-wiki {{Infobox government cabinet | cabinet_name = ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ | flag = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg | flag_border = | cabinet_number = ဆဋ္ဌမမြောက် | cabinet_type = ပြည်ထောင်စုအစိုးရ | jurisdiction = မြန်မာနိုင်ငံ | image = President and Vice Presidents of Myanmar (2026).jpg | image_size = 300px | caption = (ဘယ်မှညာ)ဒုတိယသမ္မတ(၁)၊နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတ(၂) | date_formed = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | government_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | government_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | deputy_government_head = {{unbulleted list | [[ညိုစော|ညိုစော]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၁]]) | [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၂]]) }} | state_head = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]] | state_head_title = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | current_number = | political_party = {{unbulleted list | [[တပ်မတော်]] | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] }} |current_number= ၃၄ |opposition_party= '''အတိုက်အခံများ''' * [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] ** ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ | election = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲ]] | incumbent = ၂၀၂၆ – လက်ရှိ | incoming_formation = [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] | previous = [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]] | successor = }} '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ''' သည် (တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဖွဲ့စည်းထားသော ဆဋ္ဌမမြောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] အပြီးတွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အရပ်သားအသွင်းပြောင်း [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81566 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ် |url=https://burmese.dvb.no/post/681404 |access-date=2026-04-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]တို့ကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81374 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]] မှ အာဏာထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၊ဝန်ကြီးချုပ် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] နှင့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တို့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ရွေးချယ်တင်မြှောက်]] ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ - ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ပြီးနောက် ၎င်း၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-24 |title=သမ္မတရာထူးရယူပြီး တပ်ချုပ်ကိုပါ ထိန်းချုပ်မည့် မင်းအောင်လှိုင်၏ အာဏာမြဲရေး စီမံကိန်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73502/ |access-date=2026-04-03 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ဤအစိုးရအဖွဲ့သည် [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] ထံမှ အာဏာလွှဲပြောင်းရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] တို့ ပူးပေါင်းပါဝင်သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့သစ်အတွက် ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၃၁ ဌာန ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သော်လည်း ဝန်ကြီးနေရာအား လူ ၃၀ ဦးသာ ခန့်အပ်မည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လွှတ်တော်သို့ တင်ပြထားကြောင်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ အစည်းအဝေးတွင် နာယကက ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အဆိုပြုထားသည့် ဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာနအသစ် (၆)ခု ပါဝင်သည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အတည်ပြုသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲများ == {| class="wikitable" style="text-align:center; width:80%; border:1px solid #a2a9b1;" |- ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]] ! style="width:20%; background:#f8f9fa;" | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]] |- |[[File:Min Aun Hlaing at Tianjin (2025) (cropped).jpg|x150px]] | [[File:NyoSaw.jpg|x150px]] | [[File:Nann Ni Ni Aye (2).png|x150px]] |- | style="font-size:100%;" | '''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]''' | style="font-size:100%;" | '''[[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]''' |- | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> | <small>၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ</small> |} == ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><!-- Per protocol, cabinet members are 34 persons with order of precedence. --> {| class="wikitable" |+ '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ စာရင်း''' |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! တာဝန် |- | ၁။ || [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] || နိုင်ငံတော်သမ္မတ |- | ၂။ || [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၃။ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] || ဒုတိယသမ္မတ |- | ၄။ || [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး |- | ၅။ || [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန |- | ၆။ || [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၇။ || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၈။ || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၉။ || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၁။ || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၂။ || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၃။ || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၄။ || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၅။ || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၆။ || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၇။ || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၈။ || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၉။ || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၀။ || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၁။ || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၂။ || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၃။ || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၄။ || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၅။ || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၆။ || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၇။ || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၈။ || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၂၉။ || [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၁၀။ || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၁။ || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၂။ || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၃။ || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- | ၃၄။ || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် || အတွင်းရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး |} == ဝန်ကြီးဌာန (၃၁)ခု ဖွဲ့စည်းခြင်း == {{Main|ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြ |url=https://news-eleven.com/article/311051 |access-date=2026-04-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ စာရင်း (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! စဉ် !! ဝန်ကြီးဌာန !! ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! တာဝန်သက်တမ်း !! မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂။ || နိုင်ငံတော်[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၃။ || [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || rowspan="2" | [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၄။ || [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- style="background:#F9F9F9;" | ၅။ || [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၆။ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၇။ || [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၈။ || [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၉။ || [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၀။ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၁။ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၂။ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || <small>ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်</small> |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၃။ || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၄။ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၅။ || [[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၆။ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၇။ || [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၈။ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၉။ || [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၀။ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၁။ || [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၂။ || [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၃။ || စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၄။ || [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၅။ || [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၆။ || [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၇။ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၈။ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၉။ || [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂၀။ || [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြည်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၁။ || [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || |} === ဒုတိယဝန်ကြီးများ === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီး (၄၆) ဦးကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-14 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable; text-align:center;" |+ '''ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၂၆)''' |- style="background:#0047AB; color:white;" ! style="width:5%" | စဉ် !! style="width:25%" | ဝန်ကြီးဌာန !! style="width:20%" | အမည် !! style="width:15%" | စတင်ရက် !! style="width:15%" | ပြီးဆုံးရက် !! style="width:20%" | တာဝန်သက်တမ်း |- | ၁ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| ဦးခင်လတ် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂ || [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးထင်ကျော်သူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃ || rowspan="2" | [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအောင်မြိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄ || ဦးထွန်းလူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၅ || rowspan="2" | [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးမင်းဇေယျာလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၆ || ဦးသက်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၇ || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၈ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၉ || rowspan="2" | [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[နိုင်မင်းကျော်|ဦးနိုင်မင်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၀ || [[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၁ || rowspan="2" | [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါ်သန်းသန်းလင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၄ || ဦးဟန်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၁၂ || rowspan="2" | [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ဦးကျော်ထင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၃ || ဦးသန့်စင်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၅ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၆ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| စိုင်းထွန်းညို || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၁၇ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၈ || rowspan="2" | [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါက်တာ ဇော်မြင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၁၉ || ဦးနေမျိုးလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၀ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၁ || [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒေါက်တာ အေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၂ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါ်စန်းစန်းနွယ် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၃ || [[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးရဲတင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၄ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦး[[လင်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၅ || rowspan="3" | [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="3" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၆ || ဒေါက်တာ ရဲထွန်းဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂၇ || ဒေါက်တာ ရဲတင့်ထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၂၈ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးသိုက်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၂၉ || rowspan="2" | [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးခင်လတ်ကြီး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၀ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်ဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၁ || rowspan="2" | [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၂ || ဦးကျော်နိုင်ဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၃၃ || rowspan="2" | စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးသွင်အောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၃၄ || ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၅ || rowspan="2" | [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၆ || ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၃၇ || [[အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးမောင်မောင်သန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၈ || rowspan="2" | [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၃၉ || ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၄၀ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးညီညီ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၁ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးစစ်နိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၂ || [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၃ || rowspan="2" | [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ သန်းစိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- style="background:#F9F9F9;" | ၄၄ || ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၄၅ || rowspan="2" | [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan="2" | {{Age in years and days|2026|4|10}} |- | ၄၆ || ဦးဖြိုးဇော်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |} == ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရုံးအဖွဲ့အစည်းအကြီးအကဲများ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲခန့်ထားမှု |- style="text-align:center; height:35px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းအမည် ! style="width:20%;" | အကြီးအကဲအမည် ! style="width:20%;" | ရာထူး ! style="width:12%;" | စတင်ရက် ! style="width:13%;" | ကုန်ဆုံးရက် |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]]|| [[သာဌေး|ဦးသာဌေး]]|| [[ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]]|| rowspan="9" | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂ || [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]] || [[အောင်ဇော်သိန်း|ဦးအောင်ဇော်သိန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၃ || [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|| [[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|ဦးသန်းစိုး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၄ || [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး]] || [[နိုင်သက်ဦး|ဒေါ်နိုင်သက်ဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်]] || လက်ရှိ |- | ၅ || [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]]|| [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၆ || [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]] || [[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] || [[ခင်နိုင်ဦး|ဒေါက်တာ ခင်နိုင်ဦး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၈ || [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]|| [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] <ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန် ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်သို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311101 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |- | ၉ || [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]]|| [[သစ်လင်းအုန်း|ဦးသစ်လင်းအုန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ |} == တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ == ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ အသီးသီးတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးများကို အဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ၏ အတည်ပြုချက်အတိုင်း ဝန်ကြီးချုပ်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခန့်အပ်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-04-07 |title=တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအဖြစ် လျာထားအဆိုပြုစာရင်း |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/04/07/%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae/ |access-date=2026-04-07 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" border-collapse: collapse;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်များ (၂၀၂၆) |- style="text-align:center; height:40px; background:#f2f2f2;" ! style="width:5%;" | စဉ် ! style="width:30%;" | အစိုးရအဖွဲ့ ! style="width:25%;" | ဝန်ကြီးချုပ် ! style="width:15%;" | စတင်ရက် ! style="width:15%;" | ကုန်ဆုံးရက် ! style="width:10%;" | မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၂။ || [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အံ့မော်|ဦးအံ့မော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၁၅ |- | ၃။ || [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗိုလ်မှူးချုပ်(ငြိမ်း) |- | ၄။ || [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဝုန်ဆွန်းထန်|ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) |- | ၅။ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဦးကိုလေး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၇ |- | ၆။ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၈၃ |- | ၇။ || [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယရဲချုပ်(၁)ငြိမ်း |- | ၈။ || [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[တင်ကိုကို|ဦးတင်ကိုကို]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၇၇ |- | ၉။ || [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]|| [[မျိုးအောင်|ဦးမျိုးအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |- | ၁၀။ || [[မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်ဝင်းသန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၀ |- | ၁၁။ || [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[နိုင်ဦး|ဦးနိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၈ |- | ၁၂။ || [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဘွဲ့ရ ဒုရဲအုပ်လောင်း အပတ်စဥ် (၁၇) |- | ၁၃။ || [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စိုင်းထိန်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၄ |- | ၁၄။ || [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || |} == အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခြင်းခံရသည့် မြို့နယ်များ (၂၀၂၆) == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၆) နှင့် (၂/၂၀၂၆) တို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် မြို့နယ် ၆၀ အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (Martial Law) ထုတ်ပြန်ခြင်းသည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] (ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်များ အပါအဝင်) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ တာဝန်ယူချိန် နှစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အမိန့်အမှတ် (၂/၂၀၂၆) အရ အဆိုပါမြို့နယ်များတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၃ (ခ) အရ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]အား အပ်နှင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ကိုးခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၀ ကို ရက် ၉၀ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/311419 |access-date=2026-04-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-24 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ အေအေထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေအပါ မြို့နယ် ၆၀ ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> {| class="wikitext sortable" style="width:100%; border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse;" |- style="background-color: #ceebff; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="padding: 10px; border: 1px solid #a2a9b1;" | တိုင်းဒေသကြီး / ပြည်နယ် ! style="padding: 10px; border: 1px solid #a2a9b1;" | မြို့နယ်အရေအတွက် ! style="padding: 10px; border: 1px solid #a2a9b1;" | မြို့နယ်အမည်များ |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ကချင်ပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၅ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော်၊ ချီဖွေ |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ကယားပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၃ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ရှားတော၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့ |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ကရင်ပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၂ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ကော့ကရိတ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ချင်းပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၇ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ကန်ပက်လက်၊ ထန်တလန်၊ ပလက်ဝ၊ တွန်းဇံ၊ မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ ဖလမ်း |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၈ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ကောလင်း၊ ပင်လည်ဘူး၊ ခင်ဦး၊ ဝက်လက်၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်း၊ ပုလဲ၊ အင်းတော် |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၅ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆော၊ ထီးလင်း၊ ရေစကြို |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၁ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ငါန်းဇွန် |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၁၄ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | ရမ်းဗြဲ၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရသေ့တောင်၊ ဂွ၊ မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်၊ ကျောက်တော်၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ မြောက်ဦး၊ သံတွဲ၊ အမ်း၊ တောင်ကုတ် |- | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ရှမ်းပြည်နယ်]] || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၁၅ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | နမ္မတူ၊ မဘိမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ့်ခမ်း၊ သိန္နီ၊ ကွမ်းလုံ၊ နမ့်ဆန်၊ မန်တုံ၊ ဟိုပန်၊ လောက်ကိုင်၊ ကုန်းကြမ်း၊ မိုးမိတ်၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုင်းလား |- style="background-color: #eaecf0; font-weight: bold;" | style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | စုစုပေါင်း || style="text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | ၆၀ || style="padding: 8px; border: 1px solid #a2a9b1;" | မြို့နယ်များ |} ==ကိုးကား== {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} [[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] tjwtrutg3tjmgc0s9rfvbgsyqrwme5s 0 284565 1030706 1027121 2026-05-09T23:46:32Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030706 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = သိန်းထွန်းဦး | image = Thein Tun OO.jpg | caption = ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ရှေ့ မြင်တွေ့ရစဥ် (၂၀၂၆) | office1 = [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ]]အတွင်းရေးမှူး | term_start1 = ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = လက်ရှိ | predecessor2 = ကျော်စိုးလင်း | successor2 = | office2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency2 = [[အမရပူရမြို့နယ်]] | term_start2 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | term_end2 = | majority2 = ၅၀၄၀၉ <br>{{small|(၄၁.၅၄ ရာခိုင်နှုန်း)}} | predecessor2 = စိုးမြင့် (ခ) အောင်ဇော်မြင့် | successor2 = | term_start3 = ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | term_end3 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | majority3 = ၅၀၁၈၀ <br>{{small|(၄၉.၆၇ ရာခိုင်နှုန်း)}} | predecessor3 = အခြေခံဥပဒေစတင် | successor3 = စိုးမြင့် (ခ) အောင်ဇော်မြင့် <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅]])}} | birth_date = {{Birth date and age|1966|8|16}} | birth_place = [[အမရပူရမြို့]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | death_date = | death_place = | nationality = [[မြန်မာ]] | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | parents = မင်းနိုင် (ဖခင်)<br> ခင်မာသီ (မိခင်) | relatives = ဘသီ (အဘိုး) | education = B.Sc. (Bot.), PGDL, MPA | occupation = နိုင်ငံရေးသမား }} '''ဦးသိန်းထွန်းဦး''' (၁၆ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[အမရပူရမြို့နယ်]]မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံထားရသူဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]၏ ဗဟိုကော်မတီဝင်နှင့် ပါတီပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲအတွက် ဖိတ်ခေါ်မှုကို ကြိုဆိုထောက်ခံခြင်းနှင့် ပြည်ပစွက်ဖက်နှောင့်ယှက်မှုများကို ဆန့်ကျင်ရှုတ်ချပွဲ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/25364 |access-date=2026-04-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=0001-11-30 |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြေးရုပ် စိုက်ထူမှု ဒေသခံများသဘောထားကို မျက်ကွယ်မပြုသင့်ဟု ပြည်ခိုင်ဖြိုးပြောခွင့်ရဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/997/ |access-date=2026-04-20 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးသိန်းထွန်းဦးကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အမရပူရမြို့]]၌ အဖ ဦးမင်းနိုင်၊ အမိ ဒေါ်ခင်မာသီတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပါလီမန်ခေတ် မန္တလေးအမတ်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဦးဘသီ၏ မြေးဖြစ်ပြီး မွေးချင်း ၄ ဦးအနက် တတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။၎င်းသည် [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] မှ ရုက္ခဗေဒဘာသာရပ်ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ (B.Sc (Bot)) ကို ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဥပဒေပညာဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ (PGDL) နှင့် အများပြည်သူစီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ မဟာဘွဲ့ (MPA) တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2020-10-31 |title=ရွေးကောက်ပွဲစကားဝိုင်း အပိုင်း ၅ “ရွေးကောက်ပွဲနှင့် လွှတ်တော်အခန်းကဏ္ဍ” |url=https://burmese.voanews.com/a/5642654.html |access-date=2026-04-20 |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-10-27 |title=ရွေးကောက်ပွဲအထူးအစီအစဉ် စကားဝိုင်း |url=https://burmese.voanews.com/a/election-promo/5637096.html |access-date=2026-04-20 |language=my}}</ref> == နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ == ဦးသိန်းထွန်းဦးသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း]] (USDA) တွင် ရပ်ကွက်အမှုဆောင်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ မြို့နယ်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။အသင်းမှ ပါတီအဖြစ် ပြောင်းလဲပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မှ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထိ USDP မြို့နယ်အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊၂၀၁၂ ခုနှစ် မှ လက်ရှိအချိန်အထိ USDP ဗဟိုကော်မတီဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊၂၀၁၈ ခုနှစ် မှ လက်ရှိအချိန်အထိ USDP ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ်လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2018-11-19 |title=ဆိပ်ကမ်း အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်ကို NLD တရားစွဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/nld-open-case-at-court-for-the-sate-kan-representative-/4664707.html |access-date=2026-04-20 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=CNI |title=USDP ပါတီ၏ နိုင်ငံရေးနှင့်စီးပွားရေး မူဝါဒက ဘာလဲ |url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/29212-usdp-6 |access-date=2026-04-20 |website=cnimyanmar.com |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမြဲတမ်းကော်မတီ ၂ ရပ်ဖွဲ့စည်း |url=https://burmese.dvb.no/post/751854 |access-date=2026-04-20 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-06-26 |title=လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး ပဋိပက္ခဆိုင်ရာ ဥပဒေသစ်ပြဌာန်းဖို့ အစီအစဉ် မရှိသေး |url=https://burmese.voanews.com/a/new-law-for-religious-conflict-in-burma/1689045.html |access-date=2026-04-20 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite news |title=NLD ရဲ့ ညီလာခံတခုမှာ အစိုးရဝန်ကြီး မိန့်ခွန်းပြောမှု ကန့်ကွက်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-45077918 |access-date=2026-04-20 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-03-05 |title=လွှတ်တော်နာယကဖြုတ်ချရေး လက်မှတ်ကောက်ခံဖို့ USDP ပြင်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/usdp-collect-signatures-to-dismiss-parliament-chairman-03052019071109.html |access-date=2026-04-20 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> သူသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစပြီး မန္တလေးတိုင်းပါတီကော်မတီဝင်၊ ပါတီဗဟိုဌာနချုပ် (ဥပဒေရေးရာနှင့် လွှတ်တော်ရေးရာ တွဲဖက်တာဝန်)ကိုလည်း ထမ်းဆောင်နေသည်။ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရစဥ် (၂၀၁၀–၂၀၁၆) [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ]]ဝင်နှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းပူးပေါင်းကော်မတီဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လယ်ယာမြေနှင့် အခြားမြေများ သိမ်းဆည်းခံရမှု စုံစမ်းရေးကော်မရှင် (မန္တလေးတိုင်းအဖွဲ့ခွဲ ခေါင်းဆောင်) နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲစနစ် လေ့လာစမ်းစစ်ရေးကော်မရှင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။လက်ရှိ (၂၀၂၆–လက်ရှိ)တွင် အမရပူရမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ထပ်မံရွေးကောက်ခံရပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေကြမ်းကော်မတီအား အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဦးသိန်းထွန်းဦး တို့အား တာဝန်ပေးအပ်ရန် လျာထား |url=https://news-eleven.com/article/310685 |access-date=2026-04-20 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title= ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေကြမ်းကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာနန္ဒကျော်စွာနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဦးသိန်းထွန်းဦးတို့အား တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်း |url=https://news-eleven.com/article/310700 |access-date=2026-04-20 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ == ဦးသိန်းထွန်းဦး သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] အောက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ (၄)ကြိမ် စလုံး အမရပူရမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်၏ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အဖြစ် ပါဝင်ယှဥ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၁|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200941/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၁၅|archive-date=8 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200531/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=16_1_2026_.Pyithu%20_52_.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=5879&token=22aaa6b25cd0d23b83d717dd779a65f0a27c51c58716ade4cf40e0029f2e2fd092dcb5973cb1d0a448e567c617bead18be0e7eaa8b79f070e96ccdcf75a9a107|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုဲအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂)၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှု အခြေအနေ|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၂၀၂၆}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> {{Bar box | title = ၂၀၁၀ ခုနှစ် အမရပူရမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် | titlebar = #ddd | float = none | width = 500px | barwidth = 200px | bars = {{bar percent|ဦးသိန်းထွန်းဦး ([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])|green|49.67|၄၉.၆၇%}} {{bar percent|ဦးတင့်ဆွေ ([[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]])|red|30.66|၃၀.၆၆%}} {{bar percent|ဒေါက်တာသန့်ဇင် ([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|NDF]])|#000080|19.67|၁၉.၆၇%}} | caption = စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ - ၁၀၁,၀၂၄ မဲ }} {{Bar box | title = ၂၀၁၅ ခုနှစ် အမရပူရမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် | titlebar = #ddd | float = none | width = 500px | barwidth = 200px | bars = {{bar percent|ဦးစိုးမြင့် (ခ) ဦးအောင်ဇော်မြင့် ([[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]])|red|72.21|၇၂.၂၁%}} {{bar percent|ဦးသိန်းထွန်းဦး ([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])|green|22.43|၂၂.၄၃%}} {{bar percent|ဦးကျော်သူရ ([[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|DPM]])|#000080|1.85|၁.၈၅%}} {{bar percent|ဦးအောင်မင်းသူ ([[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈ ကျောင်းသား]])|#40E0D0|1.81|၁.၈၁%}} {{bar percent|ဦးမောင်မောင်လတ် ([[အမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ|NDP]])|orange|1.70|၁.၇၀%}} | caption = စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ - ၁၂၁,၂၂၀ မဲ }} {{Bar box | title = ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အမရပူရမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် | titlebar = #ddd | float = none | width = 500px | barwidth = 200px | bars = {{bar percent|ဦးအောင်ဇော်မြင့် (ခ) ဦးစိုးမြင့် ([[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]])|red|82.81|၈၂.၈၁%}} {{bar percent|ဦးသိန်းထွန်းဦး ([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])|green|15.33|၁၅.၃၃%}} {{bar percent|ဦးကျော်သူရ ([[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|DPM]])|#000080|0.52|၀.၅၂%}} {{bar percent|ဒေါ်မာမာလွင် ([[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]])|blue|0.50|၀.၅၀%}} {{bar percent|ဒေါက်တာသန်းထိုက်ဦး (တစ်သီးပုဂ္ဂလ)|#D3D3D3|0.48|၀.၄၈%}} {{bar percent|ဦးမြင့်ဌေး ([[ပြည်ထောင်စုကောင်းကျိုးဆောင်ပါတီ|UBP]])|#FFD700|0.31|၀.၃၁%}} {{bar percent|ဦးဇော်ခိုင် (ခ) ဦးမြင့်ရည် (တစ်သီးပုဂ္ဂလ)|#D3D3D3|0.05|၀.၀၅%}} | caption = စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ - ၁၅၂,၄၀၃ မဲ }} {{Bar box | title = ၂၀၂၅ ခုနှစ် အမရပူရမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် | titlebar = #ddd | float = none | width = 500px | barwidth = 200px | bars = {{bar percent|ဦးသိန်းထွန်းဦး ([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])|green|41.54|၄၁.၅၄%}} {{bar percent|ဦးအောင်ထွန်း ([[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]])|red|12.70|၁၂.၇၀%}} {{bar percent|ဒေါ်ထက်ထက်ဝင်း (တစ်သီးပုဂ္ဂလ)|#D3D3D3|10.73|၁၀.၇၃%}} {{bar percent|ဒေါ်လွင်လွင်မာ ([[ပြည်သူ့ပါတီ|PP]])|yellow|8.63|၈.၆၃%}} {{bar percent|ဒေါ်ဇင်မာဝင်း ([[ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုလေဘာပါတီ|DLP]])|#000080|8.03|၈.၀၃%}} {{bar percent|ဦးအောင်ကျော်ဦး ([[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]])|blue|7.56|၇.၅၆%}} {{bar percent|ဦးမျိုးခိုင် ([[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ANDP]])|#A52A2A|6.33|၆.၃၃%}} {{bar percent|ဦးလွင်မောင် ([[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]])|#F0F0F0|4.48|၄.၄၈%}} | caption = စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ - ၁၂၁,၃၅၀ မဲ }} == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၆၆| }} [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ‎]] [[Category:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] hypdwfqq2r894rqh36dkpy6478dymjb 0 284911 1030709 1027885 2026-05-10T00:40:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1030709 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Greek | name = ဟီအာခင်သော့စ် | native_name = Ὑάκινθος | caption = ဟီအာခင်သော့စ် သေဆုံးခြင်း၊ ယံ ဘရော့ခ် | image = Jean_Broc_-_The_Death_of_Hyacinthos.jpg | member_of = | god_of = အလှအပ၏ ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ မင်းသား | parents = အေမီကပ်စ် မင်းကြီး နှင့် သာလီယာ (သို့မဟုတ်) ပီယာရပ်စ် နှင့် ကလီယို | siblings = | consort = [[အပိုလို]]၊ [[ဇက်ဖီရပ်စ်]] }} '''ဟီအာခင်သော့စ်'''(Ὑάκινθος; {{lang-en|Hyacinthus}})သည် [[ဂရိဒဏ္ဍာရီ]]လာ အပိုလို၏ ချစ်ခင်မြတ်နိုးခြင်းနှင့် အမြဲ အတူခေါ်ဆောင်သွားခြင်းကိုခံရသည့် အမျိုးသားငယ်ဖြစ်သည်။ နတ်ဘုရားတမျှ ချောမောလှပသော [[စပါတာ]](Sparta) မင်းသားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူ၏ သေဆုံးမှုမှတစ်ဆင့် [[ဟီယာဆင့်ပန်း]] (Hyacinth flower) ပွင့်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်ရပ်ကြောင့် လူသိများသည်။ == ဒဏ္ဍာရီလာ ဇာတ်လမ်း == ဒဏ္ဍာရီများအရ ဟီအာခင်သော့စ်သည် အပိုလိုနတ်ဘုရား၏ အချစ်ဆုံးသူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည် အတူတကွ အမဲလိုက်ခြင်း၊ တောင်တက်ခြင်းနှင့် အားကစားပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် အနောက်လေနတ်ဘုရား [[ဇက်ဖီရပ်စ်]] (Zephyrus) သည်လည်း ဟီအာခင်သော့စ်ကို ချစ်မြတ်နိုးနေသူဖြစ်သဖြင့် အပိုလိုနှင့် ၎င်းတို့၏ ဆက်ဆံရေးကို မနာလိုဖြစ်ခဲ့သည်။ တစ်နေ့တွင် အပိုလိုနှင့် ဟီအာခင်သော့စ်တို့သည် သံပြားဝိုင်းပစ်တမ်း (Discus) ကစားနေကြစဉ် အပိုလိုက သံပြားကို အရှိန်ပြင်းစွာ ပစ်လွှတ်လိုက်သည်။ ထိုစဉ် မနာလိုဖြစ်နေသော ဇက်ဖီရပ်စ်သည် လေကို လမ်းကြောင်းပြောင်း တိုက်ခတ်စေခဲ့ရာ သံပြားသည် လမ်းကြောင်းလွဲသွားပြီး ဟီအာခင်သော့စ်၏ ဦးခေါင်းကို ထိမှန်ကာ သေဆုံးစေခဲ့သည်။<ref name="Ovid">{{cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |year=AD 8}}</ref> == ဟီယာဆင့်ပန်း ပေါ်ပေါက်လာခြင်း == ဟီအာခင်သော့စ် သေဆုံးသွားသောအခါ အပိုလိုသည် အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းပူဆွေးခဲ့သည်။ ဟီအာခင်သော့စ်၏ သွေးများ မြေခသွားသော နေရာမှ လှပသော ပန်းတစ်မျိုး ပွင့်လာခဲ့ရာ ထိုပန်းကို ဟီအာခင်သော့စ်ကို အစွဲပြု၍ "ဟီယာဆင့်ပန်း" ဟု ခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။ ထိုပန်းပွင့်များပေါ်တွင် အပိုလို၏ ငိုရှိုက်သံ "AI AI" (ဂရိဘာသာဖြင့် 'အို... ဝမ်းနည်းစရာ' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) ဟူသော စာလုံးပုံသဏ္ဌာန်များ ပါရှိသည်ဟု အဆိုရှိသည်။<ref name="Britannica">{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Hyacinthus |title=Hyacinthus |publisher=Encyclopædia Britannica}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://www.theoi.com/Ther/Hyakinthos.html Theoi Project: Hyakinthos]{{Dead link|date=May 2026 }} [[Category:ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:ဂရိဒဏ္ဍာရီ]] hf6dg4j01prqzuuy1jhc9dy6tmaact9 100 285507 1030753 1030645 2026-05-10T06:08:03Z Salai Rungtoi 22844 1030753 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=09|content= <!-- All news items below this line --> '''စီးပွားရေးနှင့် စီးပွားကူးသန်း''' *[[ရန်ကုန်စတော့အိတ်ချိန်း]] ၏ မေလ ပထမပတ်အတွင်း [[စတော့ခ်|စတော့ရှယ်ယာ]] အရောင်းအဝယ်ဖြစ်မှုမှာ ကျပ်သန်း ၃၄၀ ကျော် တန်ဖိုးရှိသည့် ရှယ်ယာအစောင်ရေ ၆၇,၀၀၀ ကျော်အထိ ရှိခဲ့သည်။[https://www.popularmyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%a1%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%ad%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8-3/ (Popular News)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *ခန့်မှန်းငွေကျပ် ၉ ဘီလီယံကျော်တန်ဖိုးရှိ ဘိန်းဖြူ ၇၇ ကီလိုနှင့် စိတ်ကြွဆေးပြား ၄ သန်း သယ်ဆောင်လာသူများနှင့် ဆက်စပ်သူများအား စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကလေးမြို့]]နှင့် မန္တလေးတိုင်း၊[[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်]]တို့၌ ဖမ်းဆီးရမိသည်။ [https://www.moi.gov.mm/index.php/news/82577 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} 87mbqivxaq9eoz7o2jt4e0u5pcuuw3o 3 285514 1030656 2026-05-09T12:27:50Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030656 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် CoolPrindaitan45 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၇၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 1uc9xvy8a44g7odhzyqcjirmeht66uu 3 285515 1030657 2026-05-09T12:28:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030657 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Saw Kadoo 17707 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၈၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) on89d3ybbhl1xjf08eeekve3lpp839n 0 285516 1030662 2026-05-09T13:03:08Z Zawzawaungthwin 100038 '''မိုးဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ မိုးဗြဲမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များအကြား ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ 1030662 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မိုးဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] | image = | caption = | map_type = Myanmar | map_size = 250 | map_label = မိုးဗြဲမြို့ | map_alt = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံပေါ်ရှိ မိုးဗြဲမြို့ | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံပေါ်ရှိ မိုးဗြဲမြို့ တည်နေရာ | latitude = 19.7481 | longitude = 97.0219 | date = ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၁ – ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၆ | place = [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]၊ [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] | result = စစ်ကောင်စီမှ မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း | combatant1 = [[File:Flag of the Karenni Army.png|23px|border]][[ကရင်နီ တပ်မတော်|(KA)]]<br>*[[File:KNDF Flag.jpg|23px|border]][[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|(KNDF)]]<br>*[[File:Flag of PDF Myanmar.svg|23px|border]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|(PDF)]]<br>*မြို့ပြတော်လှန်ရေးတပ်ဦး (U.R.F) | combatant2 = {{flagicon|Myanmar}} [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]<br>* [[အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|စကခ (၂)]]<br>* [[ခမရ(၄၂၂)|ခမရ (၄၂၂)]]<br>[[File:Flag of the Pa-O National Organisation.svg|23px|border]] [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] | commander1 = စုပေါင်းတပ် | commander2 = [[တပ်မတော်]] | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = အင်အား ၇၀၀ ခန့် | casualties1 = ၂၄ ဦး (စစ်တပ်ထုတ်ပြန်ချက်) | casualties2 = တိုက်ပွဲပေါင်း ၆၁၅ ကြိမ် | notes = အရပ်သား ၅၂ ဦး သေဆုံး }} '''မိုးဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ မိုးဗြဲမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များအကြား ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် စတင်ခဲ့သော ၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက မိုးဗြဲမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီခြေကုပ်စခန်းများနှင့် ဗျူဟာကုန်းများကို ၅ ရက်အတွင်း တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မိုးဗြဲမြို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက ၁ နှစ်နှင့် ၇ လနီးပါးကြာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။၊ သို့သော် မြို့ပြင်ရှိ အမှတ် (၄၂၂) ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ ၄၂၂) ကိုမူ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီးနောက် ထိုမှတဆင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက ၆လကျော်ကြာစစ်ဆင်ရေးဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် မြို့တစ်မြို့လုံးကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-07-08 |title=မိုးဗြဲကို ကရင်နီတပ်တွေ ဘာ့ကြောင့် လက်လွှတ်ခဲ့ရလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c36xz0ky7wno |access-date=2026-05-09 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Sai Harn |date=2025-07-07 |title=မိုးဗြဲမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရရှိဟု စစ်ကောင်စီထုတ်ပြန် |url=https://burmese.shannews.org/archives/48999 |access-date=2026-05-09 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == မိုးဗြဲမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် ကရင်နီပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းဆုံလမ်းခွ မြို့ဖြစ်သဖြင့် ၎င်း၏ စစ်ရေးအရ အရေးပါမှုသည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)တွင် အရေးပါခဲ့သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-07-06 |title=မိုးဗြဲမြို့ကို ပြန်သိမ်းမည်ဟု ​တော်လှန်​ရေးတပ်ဖွဲ့များ​ပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/07/06/126527/ |access-date=2026-05-09 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော '''၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး''' နှင့်အတူ ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုများသည် ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်တစ်ဝန်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တစ်ပြိုင်တည်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာတွင် [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]သည်လည်း သိမ်းပိုက်မည့်မြို့စာရင်းထဲ ပါဝင်ခဲ့သည်။မိုးဗြဲသည် ရှမ်းတောင်ပိုင်းမှ ကရင်နီပြည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်ရာ လမ်းဆုံလမ်းခွမြို့ဖြစ်သဖြင့် ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များသည် ဗိုးဗြဲကို အင်အားသုံးတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=အောင်ခမ်း |date=2025-04-29 |title=မိုးဗြဲပြန်ရရေး စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ်ဆင်လာ၍ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/63189/ |access-date=2026-05-09 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဆုမွန် |date=2023-12-06 |title=တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ မိုးဗြဲမြို့မှာ မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်နေ |url=https://burmese.voanews.com/a/the-resistance-groups-clearing-landmines-in-the-occupied-town-of-mobre/7386347.html |access-date=2026-05-09 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ == {{main|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး}} စစ်ဆင်ရေးပထမနေ့တွင် မိုးဗြဲ-ဖယ်ခုံလမ်းကြောင်းရှိ ဝါရီဆူဖလိုင်၊ ဒုန်းဒူထန်၊ ပွဲကုန်း (၁၊ ၃)၊ ညောင်ဝိုင်း၊ ပီကင်းကောခူ၊ ဆောင်ကန်းနှင့် စည်ကား (၂) ရှိ စစ်ကောင်စီခြေကုပ်စခန်း ၈ ခုကို တော်လှန်ရေးတပ်များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|စကခ-၂]] လက်အောက်ခံ ခမရ (၅၁၈) တပ်စွဲထားသည့် '''စက်တော်ရာတောင်ကုန်း''' စခန်းကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ပြီး တော်လှန်ရေးတပ်များက မိုးဗြဲမြို့ကို အပြည့်အဝထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-03-16 |title=မိုးဗြဲတိုက်ပွဲ ပြင်းထန်နေပြီး နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-council-and-kndf-battle-in-shan-state-03162025033323.html |access-date=2026-05-09 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဇင်မာဝင်း |date=2023-11-11 |title="၁၁၁၁" စစ်ဆင်ရေးကြေညာပြီး စစ်တပ်စခန်း ခုနစ်ခုကို ကရင်နီပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေ တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/1111-operation-karenni-11112023162022.html |access-date=2026-05-09 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ယင်းတိုက်ပွဲတွင် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဒေသ၊ ရှမ်းတောင်ဗျူဟာ (၁) နှင့် (၂) လက်အောက်ခံတပ်ရင်းများ၊ KNDF ဗျူဟာ (၁) တပ်ရင်းများနှင့် မြို့ပြတော်လှန်ရေးတပ်ဦး (U.R.F) တို့ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။သို့သော် မြို့ပြင်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ '''ခမရ (၄၂၂)''' တပ်ရင်းကိုမူ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=စောရယ်, မြတ်ကြီး, Myanmar |date=2025-07-03 |title=တော်လှန်ရေးတပ်တွေ သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ မိုးဗြဲမြို့ကို စစ်ကောင်စီ ပြန်လည်ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/67292/ |access-date=2026-05-09 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == မိုးဗြဲမြို့ကို လက်မလွှတ်ရရေးအတွက်  KNDF အပါအဝင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (မိုးဗြဲ) ၊ မြို့ပြ တော်လှန်ရေးတပ်ဦး (URF) အပါအဝင် ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်များဘက်က အပြင်းအထန် ခုခံခဲ့ကြပြီး ကျဆုံးသူ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူအများအပြား ရှိခဲ့သည်။ မိုးဗြဲ PDF အမှတ် (၁၀၀၁) တပ်ရင်း၊ ကျွဲချိုတပ်ခွဲမှလည်း ကျဆုံးသူများရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် မိုးဗြဲမြို့နယ်အတွင်း အရပ်သား များလည်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2025-07-07 |title=မိုးဗြဲကို ပြန်သိမ်းပြီးနောက် မိုးဗြဲ-လွိုင်ကော်လမ်း စစ်ကောင်စီတပ် ရှင်းလင်းရေးလုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/64795/ |access-date=2026-05-09 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဒေသခံများလည်း တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-11-19 |title=လွိုင်ကော်နဲ့ မိုးဗြဲမှာ ပြည်သူငါးဆယ်ကျော် သေဆုံးခဲ့၊ လွိုင်ကော်မှာ နှစ်သောင်းခန့် ပိတ်မိနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/loikaw-mobye-civilians-died-trapped-11192023044111.html |access-date=2026-05-09 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == စစ်တပ်၏ထိုးစစ်နှင့် မြို့ပြန်လည်ကျဆုံးခြင်း (၂၀၂၅) == စစ်ကောင်စီသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက် နေ့တွင် လွိုင်ကော်မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် မိုးဗြဲမြို့ကို ပြန်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ခမရ (၄၂၂) တပ်ရင်းကို အခြေပြုကာ အင်အား ၇၀၀ ကျော်ဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းမှစတင်၍ '''အကြမ်းဖက်ချေမှုန်းရေးစစ်ဆင်ရေး''' (Counter-Terrorism Operation) အမည်ဖြင့် ၆ လကြာ စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-07-07 |title=မိုးဗြဲပြန်သိမ်းနိုင်ပြီလို့ စစ်ကောင်စီကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/clyl3n6rxv1o |access-date=2026-05-09 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2025-03-13 |title=မိုးဗြဲမြို့ပြန်ရရန် စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ်ဆင်၊ တိုက်ပွဲနေ့စဉ်ဖြစ်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/61760/ |access-date=2026-05-09 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ယင်းထိုးစစ်တွင် စစ်ကောင်စီသည် PNO ပြည်သူ့စစ်များ၊ စစ်မှုထမ်းလူသစ်များကို အသုံးပြုခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်နှင့် ရုရှားထုတ် အဆင့်မြင့်နည်းပညာသုံး ဒရုန်းများကို အမြောက်အမြား အသုံးပြုလာခဲ့သည်။ စစ်တပ်၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၆ လအတွင်း တိုက်ပွဲကြီးပေါင်း ၂၁၅ ကြိမ်၊ ထိတွေ့မှုပေါင်းကြိမ် ၄၀၀ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် မိုးဗြဲမြို့၏ တောင်ဘက်အစွန်ဆုံး မွေတော်ဘုရားရှိရာ မြို့မရပ်ကွက်အား ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဘက်အစွန်ဆုံးရပ်ကွက်ဖြစ်သည့် ညောင်ဝိုင်းရပ်ကွက်အား ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း စသည်ဖြင့် မိုးဗြဲမြို့တစ်မြို့လုံးအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။စစ်တပ်သည် တိုက်ပွဲအတွင်း KNPP ၊ KNDF နှင့် ၎င်းတို့၏ မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုများအပါအဝင် အဆိုပါတိုက်ပွဲအတွင်း ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျပါဝင်ခဲ့သည့် Free Burma Ranger အဖွဲ့များနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သမားများ ယာယီသိမ်းပိုက်ထားသည့် မိုးဗြဲမြို့အား တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိ၊ မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/71924 |access-date=2026-05-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 5gialoz8edcgq9bu75upwyovjifgsgg 0 285517 1030663 2026-05-09T13:27:59Z Counterstrike1 141906 "[[ဖိုင်:It's a Wonderful Life (1946 poster.jpg|thumb|အံ့သြဖွယ်ကောင်းတဲ့ ဘဝရုပ်ရှင်ပိုစတာပါပဲ]] It's a Wonderful Life ဇာတ်ကားဟာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ထွက် အမေရိကန် ခရစ္စမတ် စိတ်က..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030663 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:It's a Wonderful Life (1946 poster.jpg|thumb|အံ့သြဖွယ်ကောင်းတဲ့ ဘဝရုပ်ရှင်ပိုစတာပါပဲ]] It's a Wonderful Life ဇာတ်ကားဟာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ထွက် အမေရိကန် ခရစ္စမတ် စိတ်ကူးယဉ် ဒရာမာဇာတ်ကားတစ်ကားဖြစ်ပြီး Frank Capra ရိုက်ကူးပြီး ထုတ်လုပ်ထားပါတယ်။ ဒီဇာတ်ကားဟာ ၁၉၄၃ ခုနှစ်မှာ Philip Van Doren Stern ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ "The Greatest Gift" ဝတ္ထုတိုနဲ့ စာအုပ်ငယ်ကို အခြေခံထားပြီး ၁၈၄၃ ခုနှစ်ထုတ် Charles Dickens ရဲ့ A Christmas Carol ဝတ္ထုကို အခြေခံထားပါတယ်။ ဒီဇာတ်ကားမှာ James Stewart က George Bailey အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားပြီး သူဟာ သူ့ရဲ့ရပ်ရွာထဲက တခြားသူတွေကို ကူညီဖို့ သူ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်အိပ်မက်တွေကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး ခရစ္စမတ်အကြိုနေ့မှာ မိမိကိုယ်ကိုသတ်သေဖို့ ကြံစည်ထားတာကြောင့် သူ့ရဲ့ကိုယ်စောင့်နတ် Clarence Odbody က ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့ပါတယ်။<ref>{{Cite book |date=2026-04-26 |title=It's a Wonderful Life |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=It%27s_a_Wonderful_Life&oldid=1351265252 |language=en}}</ref> ကလဲရန့်စ်က ဂျော့ခ်ျကို သူထိတွေ့ခဲ့တဲ့ ဘဝတွေအားလုံးနဲ့ သူမရှိခဲ့ရင် ကမ္ဘာကြီးက ဘယ်လိုဖြစ်နေမလဲဆိုတာကို ပြသပါတယ်။<ref>{{Cite book |date=2026-04-26 |title=It's a Wonderful Life |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=It%27s_a_Wonderful_Life&oldid=1351265252 |language=en}}</ref> အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား အပါအဝင် အကယ်ဒမီဆုငါးဆုအတွက် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခံခဲ့ရသော်လည်း It's a Wonderful Life သည် အစပိုင်းတွင် ရောထွေးနေသော သုံးသပ်ချက်များ ရရှိခဲ့ပြီး ရုံဝင်ငွေတွင် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ရုပ်ရှင်ရုံများတွင် ရုပ်ရှင်၏ အမြတ်အစွန်းအမှတ်မှာ ဒေါ်လာ ၆.၃ သန်းဖြစ်ပြီး ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ်၏ နှစ်ဆခန့်ရှိပြီး ကနဦးဖြန့်ချိချိန်တွင် ရရှိခဲ့သည့် ပမာဏနှင့် မနီးစပ်ခဲ့ပါ။ ရုပ်ရှင်၏ စိတ်ပျက်ဖွယ်ရောင်းအားကြောင့် Capra သည် လူကြိုက်များပြီး ငွေကြေးအရ အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်များကို ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ဆုံးရှုံးသွားပြီဟု စတူဒီယိုအချို့က မြင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite book |date=2026-04-26 |title=It's a Wonderful Life |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=It%27s_a_Wonderful_Life&oldid=1351265252 |language=en}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ၎င်း၏ မူပိုင်ခွင့်သည် သက်တမ်းတိုးခြင်းမရှိသောကြောင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး အများပြည်သူပိုင်အဖြစ် ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး လိုင်စင် သို့မဟုတ် မူပိုင်ခွင့်ကြေးများမပါဘဲ ထုတ်လွှင့်နိုင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် ခရစ္စမတ်ဂန္ထဝင်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |date=2026-04-26 |title=It's a Wonderful Life |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=It%27s_a_Wonderful_Life&oldid=1351265252 |language=en}}</ref> fyw0skh78rntd5lf4owr6xi246dj6n3 3 285518 1030664 2026-05-09T13:28:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030664 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-26982-27 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၈၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) tgymnxdu2le8qv79lvt5rxacf3pwj1s 3 285519 1030669 2026-05-09T14:28:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030669 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28168-55 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၈၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) e7g67i0x34hhhed6g88s0k3lnxrvhjh 3 285520 1030670 2026-05-09T14:28:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030670 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Huaii ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၈၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 529331dn4e5nta8cl9qh8gdha4btc4o 3 285521 1030671 2026-05-09T14:28:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030671 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Harbahadu ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၈၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) p04zjrboqjlhdvq5fqnn8ug1o1ifrp3 3 285522 1030680 2026-05-09T16:28:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030680 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Set Naing Win ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၈၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) gtoweyl8bgz3en0lkauf1e64tca6qnu 3 285523 1030684 2026-05-09T17:29:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030684 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-27925-81 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၂၉၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 70g0ghlundftuhram2dfie0102r2kje 3 285524 1030688 2026-05-09T18:29:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030688 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maxx235 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၂၉၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 7v8ape6loe00994mxwihu0ojyjycp3m 3 285525 1030689 2026-05-09T18:29:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030689 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28198-31 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၂၉၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 1mhwfhjaodbqps9nr1gzknh7dxmbka4 3 285526 1030693 2026-05-09T19:29:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030693 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28202-51 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၂၉၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) fg1i6mblyx7xer9rmb8gvoyrvp904we 3 285527 1030701 2026-05-09T22:30:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030701 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Antimopi ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၃၀၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 68rqwybq9mfukd2rjjl039v2beyixrc 3 285528 1030705 2026-05-09T23:30:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030705 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် 2550 69 11hne ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၃၀၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) l0i1ua0a9yy7x779fh1aexonir1nvp7 3 285529 1030707 2026-05-10T00:30:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030707 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-26281-33 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၃၀၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 30gvg6y7cdz1ppzeb1ulh4wdj14qlsg 3 285530 1030708 2026-05-10T00:30:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030708 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Bplewe ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၃၀၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) dx225qksm17qn4hgvh98kwn1pmuujm2 3 285531 1030715 2026-05-10T02:30:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030715 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kelvin Rabani ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၀၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) q6g57i088rkqmzphof6x4brp6r3swbt 3 285532 1030716 2026-05-10T02:31:04Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030716 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-21763-25 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၁၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 19vrh8wf8o22pmdttfdjs227t91ei3d 0 285533 1030724 2026-05-10T03:20:47Z Zawzawaungthwin 100038 ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဝေလူးကျေးရွာကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှ အရပ်သားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည် 1030724 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | image = {{Location map | Myanmar | lat = 21.2825 | long = 93.4338 | width = 250 | float = center | label = ဝေလူးရွာ | caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံပေါ်ရှိ ဝေလူးရွာ တည်နေရာ }} | location = ဝေလူးရွာ၊ [[မတူပီမြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | date = ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] | fatalities = ၁၁ ဦး (ကလေး ၈ ဦး အပါအဝင်) | injuries = ၄ ဦး (အမျိုးသမီးများ) | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = စာကျက်ဝိုင်းပြုလုပ်နေသည့် ကျောင်းသူကျောင်းသားများ အသက်ဆုံးခဲ့သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မတူပီမြို့နယ်]]၊ ဝေလူးကျေးရွာကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှ အရပ်သားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စာကျက်ဝိုင်းမှ အသက် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေးငယ် ၈ ဦး အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-17 |title=မတူပီမြို့ကို လေတပ် ဗုံးကြဲ၊ သေဆုံးသူ ၁၁ ဦးတွင် ကလေးအများစု ပါဝင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/45464/ |access-date=2026-05-10 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2023-11-20 |title=မတူပီမှာ လေကြောင်းကနေ ဗုံးကျဲတိုက်ခိုက် ဒေသခံ ၁၁ ယောက်သေဆုံး- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=ikY2C1kHMaI |access-date=2026-05-10}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-20 |title=စာကျက်သံတွေ ပျောက်သွားတဲ့ရွာ- လေကြောင်းပစ်ခတ်မှုတစ်ခုအတွက် စစ်တပ်ဘယ်လောက်သုံးလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3gl5pn1gldo |access-date=2026-05-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ ည ၇ နာရီခွဲခန့်တွင် မတူပီမြို့တောင်ဘက် မိုင် ၄၀ ခန့်အကွာရှိ ဝေလူးကျေးရွာသို့ တပ်မတော်(လေ)၏ လေယာဉ်နှစ်စီး ရောက်ရှိလာပြီး ရွာလယ်ကောင်ရှိ လူနေအိမ်များနှင့် အဆောက်အအုံများကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်သည် ကျောင်းသူကျောင်းသားများ စာကျက်ဝိုင်းပြုလုပ်နေချိန်ဖြစ်ပြီး တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စာသင်ဆောင် ၂ ဆောင်၊ ဘုရားကျောင်း ၁ ဆောင်နှင့် လူနေအိမ် ၁၈ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-11-16 |title=မတူပီ ဝေလူးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ဒေသခံ ၁၀ ဦးထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-matupi-11162023055809.html |access-date=2026-05-10 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> မတူပီမြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (CDF Daai) တို့က ကျေးရွာအတွင်း စစ်ရေးတင်းမာမှု သို့မဟုတ် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်စုံတစ်ရာ မရှိဘဲ တပ်မတော်(လေ)က ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုကြသည်။ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) ကလည်း ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် အရပ်သားများကို တမင်သက်သက် ပစ်မှတ်ထားသည့် လုပ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-11-19 |title=မတူပီမြို့နယ်၊ ဝေလူးကျေးရွာကို စစ်တပ်က တိုက် လေယာဉ် ၂ စီးဖြင့် ဗုံးကျဲမှုကြောင့် ကလေး ၈ ဦး အပါအဝင် ပြည်သူ ၁၁ ဦးသေဆုံးမှု CDF မတူပီ ကန့်ကွက်ရှုတ်ချ |url=https://yktnews.com/2023/11/132044/ |access-date=2026-05-10 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2023-11-18 |title=ချင်းပြည်နယ် စာသင်ကျောင်း စစ်ကောင်စီဗုံးထိလို့ (၁၁) ဦးသေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/7360354.html |access-date=2026-05-10 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများ == လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အရပ်သား ၁၁ ဦးနှင့် ဒဏ်ရာရသူများ၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မတူပီမြို့နယ်၊ ဝေလူးကျေးရွာကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲပစ်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက် – National Unity Government of Myanmar |url=https://nugmyanmar.org/mm/mutupi-township-a-statement-issued-regarding-the-aerial-bombardment-of-wailu-village/ |access-date=2026-05-10 |language=my-MM}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ '''ဝေလူးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း ထိခိုက်သေဆုံးသူများစာရင်း''' |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! အခြေအနေ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးဟာလောင်း || ၃၄ နှစ် || သေဆုံး || CDM ကျောင်းဆရာ (ဖခင်) |- | ၂ || မောင်ရှမွေလ || ၁၂ နှစ် || သေဆုံး || သား |- | ၃ || မောင်ကီးနွန် || ၉ နှစ် || သေဆုံး || သား |- | ၄ || မောင်ညဏ်ဝင်းအောင် || ၅ နှစ် || သေဆုံး || သား |- | ၅ || မောင်ထန်ဟုန်း || ၁၁ နှစ် || သေဆုံး || ဦးမိခ်ကာ၏ သား |- | ၆ || မောင်ဘွေကုန်းထန် || ၇ နှစ် || သေဆုံး || ဦးမိခ်ကာ၏ သား |- | ၇ || မဇွန်လီဆန်း || ၇ နှစ် || သေဆုံး || ဦးမိခ်ကာ၏ သမီး |- | ၈ || ဦးသဲမ်းနိုင် || ၃၅ နှစ် || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၉ || ဦးအွမ်စာ || ၆၅ နှစ် || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၁၀ || မလီလီမိုး || ၅ နှစ် || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၁၁ || မခိုင်ဇသင် || ၁၁ နှစ် || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၁၂ || ဦးဟာလောင်း၏ဇနီး || - || ဒဏ်ရာရ || တစ်ကိုယ်လုံး အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ |- | ၁၃ || ဒေါ်ခေးချိန်း || - || ဒဏ်ရာရ || အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ |- | ၁၄ || ဒေါ်နှီးချောမ် || - || ဒဏ်ရာရ || အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ |- | ၁၅ || ဒေါ်ပါမ်ဆောမ် || - || ဒဏ်ရာရ || အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ |- | ၁၆ || မလီကွီး || ၅ နှစ် || ဒဏ်ရာရ || အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] h7276tyqxe9rrlfi7eag41bovny4a9v 3 285534 1030727 2026-05-10T03:26:27Z SHB2000 92030 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Nechayyy]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Skoorat]] သို့ SHB2000က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Nechayyy|Nechayyy]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Skoorat|Skoorat]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1030727 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Skoorat]] ebma83p7opio9cwfi6fmgepkuyprwbx 3 285535 1030729 2026-05-10T03:31:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030729 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Alex.merrym ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၃၁၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 5xuxp8x11eprx67ofh848mlgr46wdd1 0 285536 1030731 2026-05-10T04:12:12Z Zawzawaungthwin 100038 ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်တို့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ခြေရာတော်ကျေးရွာ၌ စစ်ကောင်စီတပ်များက တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၆ ဦးကို ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည် 1030731 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | image = {{Location map | Myanmar | lat = 21.9211 | long = 95.5861 | width = 250 | float = center | label = ခြေရာတော်ရွာ | border = none | caption = }} | location = [[ခြေရာတော်ရွာ]]၊ [[မြင်းမူမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၂၂–၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | fatalities = ၂၆ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] | notes = မြင်းမူမြို့နယ်အတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အများဆုံး သတ်ဖြတ်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်တို့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြင်းမူမြို့နယ်]]၊ [[ခြေရာတော်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ခြေရာတော်ကျေးရွာ]]၌ စစ်ကောင်စီတပ်များက တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၆ ဦးကို ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် မြင်းမူမြို့နယ်အတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အများဆုံး သတ်ဖြတ်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-09-23 |title=မြင်းမူ ခြေရာတော်ရွာအနီးတွင် တော်လှန်ရေး ရဲဘော် ၂၂ ဦးနှင့် ပြည်သူ ၃ ဦးကို စစ်တပ်က အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ် |url=https://yktnews.com/2023/09/123669/ |access-date=2026-05-10 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |date=2023-09-28 |title=ခြေရာတော်ရွာအနီး လူ ၂၀ ကျော် ဘယ်လိုသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42725/ |access-date=2026-05-10 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-09-23 |title=မြင်းမူမှာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၅ ဦးထက်မနည်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myinmu-pdf-killed-09232023071253.html |access-date=2026-05-10 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |date=2023-09-28 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မြောင်နှင့် မြင်းမူနယ်စပ် စစ်ကောင်စီလူသတ်ပွဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42679/ |access-date=2026-05-10 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် [[မြင်းမူမြို့နယ်]] [[ဂွေးပင်တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ဂွေးပင်တောရွာ]]သို့ စစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့ စစ်ကြောင်းထိုးလာခြင်းကြောင့် [[ကျော့မင်းရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ကျော့မင်းကျေးရွာ]]တွင် အခြေစိုက်နေသည့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များသည် ခြေရာတော်ကျေးရွာသို့ နေရာရွှေ့ပြောင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။သို့သော် ခြေရာတော်ကျေးရွာတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ကြိုတင်ရောက်ရှိကာ ကင်းပုန်းဝပ် စောင့်ဆိုင်းနေခဲ့ကြသည်။ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ရောက်ရှိလာစဉ် စစ်ကောင်စီတပ်များက ဝိုင်းဝန်းပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် မြင်းမူ Black Eagle အဖွဲ့မှ ၁၈ ဦး၊ မြောင်မြို့နယ် တော်လှန်ရေးတပ် (MRA) မှ ၆ ဦး နှင့် မြင်းမူမြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ၂ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2023-09-23 |title=စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက် ထိပ်တန်းသတင်းများ - The Elders အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်နဲ့ NUG ဝန်ကြီးတို့ မြန်မာ့အရေးဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cw5659r4rn1o |access-date=2026-05-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> စစ်တပ်ဘက် နှင့် နီးစပ်သူများက ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့ နံနက် ၄ နာရီဝန်းကျင်အချိန်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ခြေရာတော်ရွာအနီး၌ စစ်ကိုင်းခရိုင် လုံခြုံရေးအဖွဲ့ ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတဆင့် ဤဖြစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုကြသည်။ဖြစ်စဥ်မှာ မြောင်မြို့နယ်ဘက်မှ မြင်းမူမြို့ဘက်သို့ ဦးတည်မောင်းနှင်လာသော မော်တော်ယာဉ်တစ်စီးနှင့် ၎င်းနောက်မှ လိုက်ပါလာသည့် ဆိုင်ကယ်သုံးလေးစီးကို ကင်းပုန်းအဖွဲ့က စစ်ဆေးရန် ရပ်တန့်ခိုင်းစဉ် ကားပေါ်မှ စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အလောင်း ၂၅ လောင်းနှင့်အတူ လက်လုပ်သေနတ်ရှည် ၈ လက်၊ လက်လုပ်သေနတ်အတို ၂ လက်၊ ကျည်အိမ် ၈ ခု၊ ၁၂ ဗို့ကျည် ၂၀၀ တောင့်၊ အမ်-၂၂ ကျည် ၈၀ တောင့်၊ လက်လုပ်မိုင်း ၂ လုံး၊ ရီမုဆားကစ်ပြား ၂ ခု၊ ဝါယာကြိုး ၅၀ ပေခန့် တစ်ခွေ၊ ဆိုင်ကယ်ဘက္ထရီ ၁၁ လုံး၊ ပြောက်ကျားဦးထုပ် ၆ လုံး၊ ပြောက်ကျားအင်္ကျီ ၉ ထည်၊ ပြောက်ကျားဘောင်းဘီ ၅ ထည်၊ အိုင်ကွန် တစ်လုံးနှင့် အားသွင်းခုံ ၂ ခု၊ ညကြည့်မှန်ပြောင်း ၁ လက်တို့ကို စစ်တပ်ဘက်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်ဟု ရေးသားဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Editor |date=2023-09-23 |title=မြင်းမူမြို့နယ်၊ ခြေရာတော်ရွာနားမှာ စစ်ကြောင်းအဖွဲ့က ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးလို့ လူ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2023/09/23/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%b0%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%81%8a-%e1%80%81%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%9b%e1%80%ac%e1%80%90/ |access-date=2026-05-10 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> တစ်ဖက်တွင်လည်း စစ်တပ်စစ်ကြောင်းကြောင့် ပိတ်မိနေသော အရပ်သားများကို ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ကယ်ထုတ်ဖို့သွားစဥ် ကင်းပုန်းဝပ်နေသည့် စစ်တပ်နှင့် စစ်တပ်ထောက်ခံသူများက ပစ်ခတ်ခဲ့သည့်အတွက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ရဲမွန် |date=2023-09-25 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းထဲက စစ်ရေးအခြေအနေ |url=https://burmese.voanews.com/a/sagaing-myingmu-myung-pdf-military-troop-battles-locals-fled-/7282381.html |access-date=2026-05-10 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ '''ခြေရာတော်ရွာ တိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း ကျဆုံးခဲ့သည့် ရဲဘော်များစာရင်း''' |- ! စဉ် !! တပ်ရင်း/အဖွဲ့အစည်း !! ကျဆုံးဦးရေ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || စစ်ကိုင်းခရိုင် အမှတ် (၅) တပ်ရင်း || ၅ ဦး || ရဲဘော် ၅ ဦး |- | ၂ || ခြေရာတော် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ || ၁၇ ဦး || ရဲဘော် ၁၇ ဦး |- | ၃ || စစ်ကိုင်းခရိုင် အမှတ် (၆) တပ်ရင်း || ၂ ဦး || ရဲဘော် ၂ ဦး |- | ၄ || မြင်းမူ မြို့နယ်ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) || ၂ ဦး || ရဲဘော် ၂ ဦး |- ! colspan="2" | စုစုပေါင်း || ၂၆ ဦး || |- | colspan="4" style="text-align: left; font-size: 90%;" | '''ရင်းမြစ်:''' မြောင်မြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃) |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] r2lxsl82jcrmo80w7zillw9k9fzs6t7 100 285537 1030734 2026-05-10T04:25:06Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=05|day=10|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1030734 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=10|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} ep1k4cmvlsb9ymn57iwl3h642rrnvoz 1030746 1030734 2026-05-10T04:50:03Z Salai Rungtoi 22844 1030746 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=10|content= <!-- All news items below this line --> '''အားကစား''' *UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ [https://news-eleven.com/article/311821 (Eleven News)] <!-- All news items above this line -->}} 4qsjmuagv39pms77m4ej8mqdnn5qjas 1030791 1030746 2026-05-10T10:55:48Z Salai Rungtoi 22844 1030791 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=10|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]]၊ [[လောပိတမြို့]]၊ [[မထောခူ (အောက်)ရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်|မထောခူ(အောက်)]]ကျေးရွာရှိ သဲချောင်းတွင် ရေဆင်းကူးသည့် အသက် (၂၀) ကျော်အရွယ် လူငယ် (၃) ဦး ရေနစ်သေဆုံးမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/articles/cr5p8327209o (BBC)] '''အားကစား''' *UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ [https://news-eleven.com/article/311821 (Eleven News)] <!-- All news items above this line -->}} dxwdwlz2a9moaj0qhff61yn52qwhhay 3 285538 1030735 2026-05-10T04:31:24Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030735 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Min Khant Thu542 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၁၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jcgsmrq1530kr167u13h5zl22h5tzks 3 285539 1030754 2026-05-10T06:31:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030754 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28172-04 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၁၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) rpeiwptd2umwwmhxo8olkume5d0vwyh 3 285540 1030755 2026-05-10T06:31:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030755 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nalin NMS ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၁၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) dmfgonvpetkh7ncom9ioaesmx577ng5 0 285541 1030761 2026-05-10T07:18:10Z Zawzawaungthwin 100038 '''ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု'''သည် [[၂၀၂၃]] ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဝေဘူလမြို့]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းအနီးသို့ [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]က လေကြောင်းမှ 1030761 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | image = {{Location map | Myanmar | lat = 23.0169 | long = 93.9114 | width = 250 | float = center | label = ဝေဘူလမြို့ | caption = }} | caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံပေါ်ရှိ ဝေဘူလမြို့ တည်နေရာ | location = [[ဝေဘူလမြို့]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | date = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] | fatalities = ၉ ဦး | injuries = ၄ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းအနီးသို့ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု'''သည် [[၂၀၂၃]] ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဝေဘူလမြို့]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းအနီးသို့ [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးနှင့် ဇနီးဖြစ်သူ အပါအဝင် ဒေသခံ ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရုပ်သံ |first=Danger in သတင်း {{!}} |title=လူသူကင်းမဲ့သွားတဲ့ ချင်းပြည်နယ်က ဝေဘူလမြို့လေး (ရုပ်/သံ) |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%80%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%B2%E1%80%B7_%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%80_%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%98%E1%80%B0%E1%80%9C%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8 |access-date=2026-05-10 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/04/10/334298.html|title=ဗားရ်စခန်း အသိမ်းခံရပြီးနောက် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်သဖြင့် အရပ်သား ၈ဦးသေဆုံး|work=The Irrawaddy|access-date=၁၀ မေ ၂၀၂၆|date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၃}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီဝန်းကျင်တွင် [[ဖလမ်းမြို့နယ်]] [[ဗာရန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|ဗာရန်ရွာ]]ရှိ ရဲကင်းစခန်းကို ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ထိုစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်က ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦးအပါအဝင် ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး နောက်ထပ် ၁၁ ဦးသည် အရှင်ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရသည်ဟု ချင်းအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ CNDF အဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ထိုနေ့ နံနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင်အချိန်တွင် ဝေဘူလမြို့ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းအနီးသို့ တပ်မတော်(လေ)က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးဖြင့် ဗုံးလေးလုံး ကြဲချခဲ့ရာ ကျောင်းဝန်းအတွင်းရှိ ကျောင်းပျာတာအိမ် ၂ လုံး ပျက်စီးခဲ့ပြီး အရပ်သားနေအိမ် ၃ လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-04-11 |title=ချင်းပြည်နယ် ဝေဘူလမှာ လေကြောင်းဗုံးကြောင့် အရပ်သားကိုးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/webula-airstrike-04112023064856.html |access-date=2026-05-10 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ယင်းနေ့တွင်ပင် စစ်ကောင်စီတပ်သည် ဗာရန်ရွာအနီးသို့ ဗုံး ၆ လုံးနှင့် ညနေပိုင်းတွင် ရမ်ထလိုရွာအနီးသို့ ဗုံး ၆ လုံးစီကိုလည်း ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ကြဲချခဲ့သည်။ ဝေဘူလမြို့ တိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း သေဆုံးသူများကို ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဝေဘူလမြို့ရှိ ဆေးခန်းတစ်ခုတွင် ဆေးကုသမှု ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဆလိုင်းဘိုဘို |first=ခင်ရီရီဇော် |date=2023-04-10 |title=ချင်းမြောက်ပိုင်းတွင် စာသင်ကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၊ ၉ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/30968/ |access-date=2026-05-10 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးသူများ == အဆိုပါ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့ရသူ ၉ ဦးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၄ ဦး၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်ကောင်စီက ဝေဘူလမြို့ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၊ အရပ်သားပြည်သူ ၉ ဦးသေဆုံးဟုဆို |url=https://www.bnionline.net/mm/news-98881 |access-date=2026-05-10 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ '''ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း ထိခိုက်သေဆုံးသူများစာရင်း''' |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! အခြေအနေ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || သိက္ခာတော်ရဆရာတော် ဂျေစောဇာထန်း || - || သေဆုံး || ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာ |- | ၂ || ဦးထောင်းဇအုပ် || - || သေဆုံး || ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး |- | ၃ || ဒေါ်ထီးယန်းဆုန်း || - || သေဆုံး || ကျောင်းအုပ်ကြီး၏ဇနီး |- | ၄ || ဒေါ်ဇာနှဲမ်ကိမ်း || - || သေဆုံး || အလယ်တန်းပြဆရာမ |- | ၅ || ဆလိုင်းဗျက်လှယ်ကျဲအို || ၁၂ နှစ် || သေဆုံး || ကျောင်းသား |- | ၆ || ဆလိုင်းနာထန်ဟရင်းဆန်း || - || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၇ || ဆလိုင်းနောအဆန်းလျန်း || - || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၈ || ဒေါ်စေလှယ်ကိမ်း || - || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၉ || မောင်ချစ်မင်းသူ || - || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၁၀ || အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ (၁) || - || ဒဏ်ရာရ || ဒဏ်ရာပြင်းထန် |- | ၁၁ || အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ (၂) || - || ဒဏ်ရာရ || |- | ၁၂ || အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ (၃) || - || ဒဏ်ရာရ || |- | ၁၃ || အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ (၄) || - || ဒဏ်ရာရ || |- | colspan="5" style="text-align: left; font-size: 90%;" | '''ရင်းမြစ်:''' RFA သတင်းထုတ်ပြန်ချက် (၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃) |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] 8wtcmqizd1oe5azfv94ry2b7305hc80 3 285542 1030763 2026-05-10T07:20:24Z Vladimir Solovjev 25454 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ArTeM YT off(1k)]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Artemvibe]] သို့ Vladimir Solovjevက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/ArTeM YT off(1k)|ArTeM YT off(1k)]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Artemvibe|Artemvibe]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1030763 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Artemvibe]] imx2349ze0obqwvs47w0weofrvfepry 3 285543 1030764 2026-05-10T07:32:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030764 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PaulLim11 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၃၂၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) e98dl33vbgji32e5tailsi5xijaso6j 3 285544 1030766 2026-05-10T08:10:13Z Civvì 85765 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ljudmila Pavličenko]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:JouJou20209]] သို့ Civvìက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Ljudmila Pavličenko|Ljudmila Pavličenko]]" ကို "[[Special:CentralAuth/JouJou20209|JouJou20209]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1030766 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:JouJou20209]] bl0ltwwg4gmo4a3jddsiq5g5o9cgn4f 3 285545 1030769 2026-05-10T08:32:12Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030769 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28171-97 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၂၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 8vzzfrset7g4wo7qhvslio1izfadsj8 3 285546 1030770 2026-05-10T08:32:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030770 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Indraneoline ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၂၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 2rej4gok45b9pt14bo3l08ah746fzmz 3 285547 1030771 2026-05-10T08:32:32Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030771 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Karmakoite ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၂၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 5z4jqhlf9cylnsc0cj6jg4coixe93il 3 285548 1030778 2026-05-10T09:32:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030778 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Arconning ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၂၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) abzlq7cnh4kzpl19g7g5q8u6jyrusuh 3 285549 1030779 2026-05-10T09:32:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030779 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Freeguyy ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၂၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) qza52us4eo28571wc0ot2orh81dv3k0 0 285550 1030782 2026-05-10T09:37:43Z Zawzawaungthwin 100038 ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ်၊ တီးတိန်မြို့နယ်၊ ကနေဒီတောင်ခြေရှိ ဖူနွမ်းရွာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် 1030782 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | image = {{Location map | Myanmar | lat = 23.2784 | long = 93.7257 | width = 250 | float = center | label = ဖူနွမ်းရွာ | caption = }} | caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံပေါ်ရှိ ဖူနွမ်းရွာ တည်နေရာ | location = [[ဖူနွမ်းရွာ]]၊ [[တီးတိန်မြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | date = ၆ မေ ၂၀၂၄ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] | fatalities = ၉ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]] | notes = ကနေဒီတောင်အနီးရှိ PDF Zoland ၏ နောက်တန်းစခန်းတစ်ခုကို တပ်မတော်မှ ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးသီးချ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} '''ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု'''သည် [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[တီးတိန်မြို့နယ်]]၊ [[ကနေဒီတောင်]]ခြေရှိ [[ဖူနွမ်းရွာ၊ တီးတိန်မြို့နယ်|ဖူနွမ်းရွာ]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။[[တပ်မတော်]]၏ ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် PDF Zoland မှ အမျိုးသမီးရဲဘော် ၅ ဦးနှင့် အမျိုးသားရဲဘော် ၄ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၉ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=ခင်ရီရီဇော်, Myanmar |date=2026-05-08 |title=တီးတိန်တွင် လေယာဉ်ဗုံးကြောင့် ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၉ ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74451/ |access-date=2026-05-10 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/05/10/90023|title=ချင်းတွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၈ ရက်အတွင်း ကလေးများအပါအဝင် ၃၀ နီးပါး သေဆုံး|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၀ မေ ၂၀၂၆|date=၁၀ မေ ၂၀၂၆}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရာ == [[ကနေဒီတောင်]] သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ကလေးမြို့နှင့် ချင်းပြည်နယ် တီးတိန်မြို့အကြားတွင် ရှိပြီး ပေ ၈၀၀၀ ကျော် မြင့်မားကာ စစ်ရေးအရ အချက်အချာကျသည့် ချင်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၏ အမြင့်ဆုံး တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကနေဒီတောင်ပေါ်တွင် စစ်တပ် က ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အထိုင်ချထားသည့် တပ်စခန်းတစ်ခု ရှိသည်။ထိုစခန်းကို ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာလကုန်တွင် PDF Zoland က သိမ်းပိုက်ပြီး နှစ်နှစ်ကျော်ကြာအောင်ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်တပ်က စစ်ကြောင်းပြန်ထိုးကာ သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း နှစ်ပတ်ကျော်အကြာ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် တွင် PDF Zoland က ပြန်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စစ်တပ်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်တွင် တကျော့ပြန် ပြန်လည်သိမ်းပိုက်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-11-19 |title=တီးတိန်မြို့နယ် ကနေဒီတောင်ကို ချင်းတော်လှန်ရေးတပ် ပြန်ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69439/ |access-date=2026-05-10 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ပထမပတ်အတွင်း သိုင်းငင်းရွာဘက်မှ တီးတိန်မြို့ဘက်သို့ ဦးတည်လာသော စစ်ကောင်စီ စစ်ကြောင်းနှင့် ချင်းတော်လှန်ရေး အင်အားစုများအကြား သုံးရက်ကြာ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ရေးအရ အချက်အချာကျသော ကနေဒီတောင်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် နောက်တစ်နေ့ဖြစ်သည့် မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကနေဒီတောင်အနီး ဖူနွမ်ရွာရှိ PDF Zoland ၏ နောက်တန်းစခန်းတစ်ခုကို တပ်မတော် က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-05-07 |title=စစ်တပ်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် PDF-Zoland ရဲမေ ၄ ဦးအပါအဝင် ၁၀ ဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/05/07/tedim-airstrike-zoland-residents/ |access-date=2026-05-10 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စခန်းအဆောက်အအုံ ထိမှန်ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး PDF Zoland မှ ထောက်ပို့နှင့် ကင်းတာဝန်ယူထားသည့် ရဲဘော်များ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-07 |title=တီးတိန်မြို့နယ်၊ ဖူနွမ်းရွာက AG ဘုရားကျောင်း ဗုံးကြဲခံရပြီး PDF-Zoland ရဲဘော်တွေနဲ့ အရပ်သား ဆယ်ဦးခန့် ကျဆုံး - ZALEN |url=https://zalen.info/%e1%80%90%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%81%8a-%e1%80%96%e1%80%b0%e1%80%94%e1%80%bd%e1%80%99%e1%80%ba/ |access-date=2026-05-10 |language=en-US}}</ref> == ကျဆုံးခဲ့သည့် ရဲဘော်များ == ဖူနွမ်းရွာ ဒရုန်းဖြင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ကျဆုံးခဲ့သည့် PDF Zoland မှ ရဲဘော် ၉ ဦး၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2026-05-08 |title=တီးတိန်၊ ဖူနွမ်းကျေးရွာတွင် တိုက်ပွဲမရှိဘဲစစ်အုပ်စုက ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲ၍ အမျိုးသမီး ရဲဘော်များ အပါ အဝင် ၁၀ ဦး သေဆုံး |url=https://ayartimes.com/?p=68459 |access-date=2026-05-10 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ '''ဖူနွမ်ရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း ကျဆုံးခဲ့သူများစာရင်း''' |- ! စဉ် !! အမည် !! အမျိုးသား/အမျိုးသမီး !! တပ်ဖွဲ့ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || Haunu || အမျိုးသမီး || PDF Zoland || ရဲဘော် |- | ၂ || Sung Sung || အမျိုးသမီး || PDF Zoland || ရဲဘော် |- | ၃ || Neuneu || အမျိုးသမီး || PDF Zoland || ရဲဘော် |- | ၄ || Siancing || အမျိုးသမီး || PDF Zoland || ရဲဘော် |- | ၅ || (အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ) || အမျိုးသမီး || PDF Zoland || ရဲဘော် |- | ၆ || Siantawng (Miaumiau) || အမျိုးသား || PDF Zoland || ရဲဘော် |- | ၇ || Lian Bawi || အမျိုးသား || PDF Zoland || ရဲဘော် |- | ၈ || (အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ) || အမျိုးသား || PDF Zoland || ရဲဘော် |- | ၉ || (အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ) || အမျိုးသား || PDF Zoland || ရဲဘော် |- | colspan="5" style="text-align: left; font-size: 90%;" | '''ရင်းမြစ်:''' PDF Zoland နှင့် ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ ထုတ်ပြန်ချက် |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] e4ap9l21cau82b42f25rnse9yfpbk5p 0 285551 1030785 2026-05-10T09:42:57Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဂျော့ရှုအာဗန်]] စာမျက်နှာကို [[ဂျိုရှုအာဗန်]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1030785 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဂျိုရှုအာဗန်]] 9imw6lqrbw8zsm1ebzoptrkt1dxc5vo 3 285552 1030788 2026-05-10T10:33:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030788 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zcin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) avmu1flunv1jjrpv4f35b98jgwxmeqy 3 285553 1030789 2026-05-10T10:33:12Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030789 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28222-63 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) izcvtiazzf2m4kf4ex6u0i85b248a0i 3 285554 1030790 2026-05-10T10:33:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1030790 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Burma Soe ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၁၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 6kcf0r0e3c08c3jdjoks5ydpnnafljb 0 285555 1030792 2026-05-10T10:58:22Z Zawzawaungthwin 100038 ဗီဂျေး (အင်္ဂလိပ်: Chandrasekaran Joseph Vijay; ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၂ ရက်ဖွား) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် သရုပ်ဆောင်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်မှ စတင်ကာ တမီးလ်နာဒူးပြည်နယ်၏ (၉) ဦးမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။ 1030792 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ဗီဂျေး (Vijay) | office = တမီးလ်နာဒူပြည်နယ် | order = (၉) ဦးမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် | term_start = ၁၀ မေ ၂၀၂၆ | governor = ရာဂျန်ဒရာ ဗစ်ရှ်ဝာနက်သ် အာလီကာ | predecessor = အမ် ကေ စတာလင် | office2 = [[တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်|တမီးလ်နာဒူး ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] အမတ် | constituency2 = [[Perambur Assembly constituency|ပဲရမ်ဘူရ်]] | term_start2 = ၁၀ မေ ၂၀၂၆ | predecessor2 = R. D. Shekar | constituency3 = ထရီချီ အရှေ့ပိုင်း | term_start3 = ၁၀ မေ ၂၀၂၆ | predecessor3 = Inigo S. Irudayaraj | office4 = တမီးလ်လက်ဂါ ဗက်ထရီ ကာဇာဂမ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ | term_start4 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ | 1blankname4 = အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး | 1namedata4 = N. Anand | image = Vijay at Protest of the Nadigar Sangam.jpg | caption = ၂၀၁၈ ခုနှစ်က ဗီဂျေး | birth_name = ချန်ဒရာဆေခရန် ဂျိုးဇက် ဗီဂျေး | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1974|6|22}} | birth_place = [[ချန်နိုင်းမြို့|ချန်နိုင်း]]၊ [[တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်|တမီးလ်နာဒူးပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] | party = Tamilaga Vettri Kazhagam (၂၀၂၄ မှ ယခုထိ) | spouse = Sankgeetha Sornalingam (၁၉၉၉–၂၀၂၆၊ ကွာရှင်း) | children = ၂ ဦး | father = S. A. Chandrasekaran | mother = Shoba Chandrasekhar | occupation = နိုင်ငံရေးသမား၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား | education = Loyola College, Madras(ကျောင်းထွက်) }} '''ဗီဂျေး''' ({{lang-en|'''Chandrasekaran Joseph Vijay'''}}; ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၂ ရက်ဖွား) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် သရုပ်ဆောင်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်မှ စတင်ကာ [[တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်|တမီးလ်နာဒူးပြည်နယ်]]၏ (၉) ဦးမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။၁၉၆၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြည်နယ်၏ အာဏာရပါတီများမှမဟုတ်ဘဲ အခြားပါတီမှဖြစ်သည့် ပထမဆုံးသော ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသူ ၎င်းသည် တမီးလ်လက်ဂါ ဗက်ထရီ ကာဇာဂမ် (TVK) နိုင်ငံရေးပါတီကို တည်ထောင်သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးလောကသို့ မဝင်ရောက်မီက ၎င်းသည် တမီးလ်ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်းမင်းသားများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-10 |title=Vijay, Tamil Nadu election results 2026: Film star takes oath as chief minister |url=https://www.bbc.com/news/articles/ce8p2d97482o |access-date=2026-05-10 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> ဗီဂျေးသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ အက်စ် အေ ချန်ဒရာဆေခရန် ရိုက်ကူးသည့် Naalaiya Theerpu ဇာတ်ကားဖြင့် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် စတင်ပွဲထွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Poove Unakkaga (၁၉၉၆)၊ Love Today (၁၉၉၇)၊ Kadhalukku Mariyadhai (၁၉၉၇) နှင့် Thullatha Manamum Thullum (၁၉၉၉) ကဲ့သို့သော အချစ်ရုပ်ရှင်များဖြင့် ကျော်ကြားလာခဲ့ပြီးနောက် Thirumalai (၂၀၀၃)၊ Ghilli (၂၀၀၄) နှင့် Pokkiri (၂၀၀၇) တို့ဖြင့် အက်ရှင်မင်းသားအဖြစ် အသွင်ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များမှစ၍ Thuppakki (၂၀၁၂)၊ Kaththi (၂၀၁၄)၊ Mersal (၂၀၁၇)၊ Sarkar (၂၀၁၈)၊ Master (၂၀၂၁)၊ Leo (၂၀၂၃) နှင့် The Greatest of All Time (၂၀၂၄) အပါအဝင် စီးပွားရေးအရ အလွန်အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်များတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ အချို့ဇာတ်ကားများမှာ ဝင်ငွေအကောင်းဆုံး တမီးလ်ရုပ်ရှင်များအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Menon |first=Balaram |date=2026-05-10 |title=Joseph Vijay becomes Tamil Nadu CM in landmark political shift |url=https://gulfnews.com/world/asia/india/joseph-vijay-sworn-in-as-tamil-nadu-chief-minister-after-historic-election-win-1.500535403 |access-date=2026-05-10 |website=Gulf News: Latest UAE news, Dubai news, Business, travel news, Dubai Gold rate, prayer time, cinema |language=en}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗီဂျေးသည် ရုပ်ရှင်လောကမှ အနားယူကြောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာကာ TVK ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ '''၂၀၂၆ ခုနှစ် တမီးလ်နာဒူးပြည်နယ် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ'''တွင် ၎င်း၏ပါတီသည် အမတ်နေရာ ၁၀၈ နေရာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး သိသာထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးအောင်မြင်မှုတစ်ခုကို ရရှိခဲ့သော်လည်း အမတ်နေရာ အများစုအနိုင်ရရန် လိုအပ်ချက်ထက် အနည်းငယ် လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အခြားမဟာမိတ်ပါတီများ၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် ဗီဂျေးသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် တမီးလ်နာဒူးပြည်နယ်၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Jesudasan |first=Dennis S. |date=2026-05-10 |title=TVK's Vijay sworn in as Tamil Nadu CM |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/joseph-vijay-sworn-in-as-tamil-nadu-chief-minister/article70961582.ece |access-date=2026-05-10 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=Vijay, Tamil Nadu election results 2026: How a film star won in the Indian state |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8xwjx54zggo |access-date=2026-05-10 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == ချန်ဒရာဆေခရန် ဂျိုးဇက် ဗီဂျေးကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တမီးလ်နာဒူးပြည်နယ်၊ [[မဒရပ်မြို့]] (ယခု ချန်နိုင်းမြို့) ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ဖခင် အက်စ် အေ ချန်ဒရာဆေခရန် (S. A. Chandrasekaran) မှာ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မိခင် ရှိုဘာ ချန်ဒရာဆေခရန် (Shoba Chandrasekhar) မှာ နောက်ခံတေးသံရှင်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ဖခင်မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ဖြစ်သည်။ ဗီဂျေးတွင် ဝိဒ်ယာ (Vidhya) အမည်ရှိ ညီမတစ်ဦးရှိခဲ့သော်လည်း အသက်နှစ်နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.newindianexpress.com/galleries/entertainment/2018/jun/22/happy-birthday-thalapathy-check-out-some-rare-images-of-the-vijay-101592.html |title=Happy birthday Thalapathy! Check out some rare images of the Vijay |newspaper=[[The New Indian Express]] |date=22 June 2021|access-date=15 September 2023|archive-date=4 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004131004/https://www.newindianexpress.com/galleries/entertainment/2018/jun/22/happy-birthday-thalapathy-check-out-some-rare-images-of-the-vijay-101592.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |author=Manoj Kumar R |title='Thalapathy' Vijay, the last superstar of Tamil box office |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/thalapathy-vijay-birthday-the-last-superstar-of-tamil-box-office-7982426/|orig-date=22 June 2022 |date=24 June 2022|access-date=27 October 2022 |newspaper=[[The Indian Express]]|archive-date=27 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027094938/https://indianexpress.com/article/entertainment/opinion-entertainment/thalapathy-vijay-birthday-the-last-superstar-of-tamil-box-office-7982426/|url-status=live}}</ref> ဗီဂျေးသည် ကနဦးတွင် ကိုဒမ်ဘာကမ် (Kodambakkam) ရှိ ဖာတီမာ (Fathima) ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဝီရူဂမ်ဘာကမ် (Virugambakkam) ရှိ ဘာလာလော့ခ် (Balalok) ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လိုယိုလာ ကောလိပ် (Loyola College) တွင် Visual Communication ဖြင့် ဘွဲ့သင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သော်လည်း သရုပ်ဆောင်အလုပ်ကို ပိုမိုအာရုံစိုက်နိုင်ရန်အတွက် ကျောင်းမှ စောစီးစွာ ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/top-south-actors-who-studied-in-loyala-college-chennai/vijay/slideshow/100422211.cms |title=Top actors who studied in Loyola college |newspaper=[[The Economic Times]] |date=22 May 2023|access-date=1 December 2023}}</ref> == ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ဘဝ == ဗီဂျေးသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ပီ အက်စ် ဝီရပ်ပား (P. S. Veerappa) ထုတ်လုပ်သည့် ''Vetri'' ဇာတ်ကားတွင် ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် စတင်ပွဲထွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်း၏ဖခင်ဖြစ်သူ အက်စ် အေ ချန်ဒရာဆေခရန် ရိုက်ကူးသည့် ''Kudumbam'' (၁၉၈၄)၊ ''Naan Sigappu Manithan'' (၁၉၈၅)၊ ''Vasantha Raagam'' (၁၉၈၆)၊ ''Sattam Oru Vilayaattu'' (၁၉၈၇) နှင့် ''Ithu Engal Neethi''(၁၉၈၈) ဇာတ်ကားများတွင် ဆက်လက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Manmadhan |first=Prema |date=23 November 2007 |title=Style of his own |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/style-of-his-own/article2274239.ece |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625123513/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/style-of-his-own/article2274239.ece |archive-date=25 June 2017 |newspaper=[[The Hindu]]}}</ref>၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ''Naalaiya Theerpu'' ဇာတ်ကား၌ ပထမဆုံးအကြိမ် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်ကားသည် ရုံတင်ဝင်ငွေ မကောင်းခဲ့သည့်အပြင် ဗီဂျေး၏ ရုပ်ရည်နှင့် သရုပ်ဆောင်ချက်များအပေါ် ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများ ခံခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဖခင်ဖြစ်သူ ချန်ဒရာဆေခရန်သည် ဗီဂျေးကို ထိုစဉ်က အောင်မြင်ကျော်ကြားနေသည့် မင်းသားကြီး ဝီဂျေးယားကန့် (Vijayakanth) နှင့် တွဲဖက်ကာ ''Senthoorapandi'' (၁၉၉၃) ဇာတ်ကားတွင် ထည့်သွင်းရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အဆိုပါဇာတ်ကားမှာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး ဗီဂျေးကို လူထုကြားတွင် ပိုမိုသိရှိလာစေခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ခဲ့သည့် ''Rasigan'' ဇာတ်ကားသည် ရုံတင်ရက်ပေါင်း ၁၇၅ ရက်ကျော်အထိ စံချိန်တင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ဖခင်ပင် ပြန်လည်ရိုက်ကူးသည့် ထိုဇာတ်ကားနောက်ပိုင်းတွင် ဗီဂျေးသည် '''"အီလာယာ သာလာပသီ" (Ilaya Thalapathy - တပ်မှူးငယ်)''' အဖြစ် လူသိများကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ချန်ဒရာဆေခရန် ရိုက်ကူးသည့် ''Deva'' ဇာတ်ကားမှာလည်း ရုံတင်ရက်ပေါင်း ၁၀၀ ပြည့်သည်အထိ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗီဂျေးသည် မင်းသား အာဂျစ် ကူးမား (Ajith Kumar) နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်သည့် ''Rajavin Parvaiyile''၊ ''Vishnu'' နှင့် အချစ်ဒရာမာဇာတ်ကားဖြစ်သော ''Chandralekha'' တို့တွင် ဆက်လက်ပါဝင်ခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် တမီးလ်ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်းမင်းသားများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=Vijay explains how dad SA Chandrasekar used Vijayakanth's popularity to launch him in Sendhoorapandi, watch throwback video |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/vijay-says-dad-sa-chandrasekar-used-vijayakanths-popularity-to-launch-him-in-sendhoorapandi-throwback-9085977/ |access-date=28 December 2023 |work=Indianexpress}}</ref> == နိုင်ငံရေး လုပ်ဆောင်မှုများ == ဗီဂျေးသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သော "ဗီဂျေး ပြည်သူ့အဖွဲ့ချုပ်" (Vijay Makkal Iyakkam - VMI) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့ချုပ်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် တမီးလ်နာဒူး ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် AIADMK ဦးဆောင်သော မဟာမိတ်အဖွဲ့ကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗဟိုအစိုးရမှ အတည်ပြုခဲ့သော နိုင်ငံသားဖြစ်မှု ပြင်ဆင်ချက်အက်ဥပဒေ (CAA) သည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး သဟဇာတဖြစ်မှုကို ပျက်ပြားစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ၎င်းအား ဆန့်ကျင်ကြောင်း သဘောထားထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။၎င်း၏ အဖွဲ့ချုပ်ဝင်များသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် တမီးလ်နာဒူး ဒေသန္တရရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြပြီး အမတ်နေရာ ၁၁၅ နေရာတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗီဂျေးသည် "တမီးလ်လက်ဂါ ဗက်ထရီ ကာဇာဂမ်" (Tamilaga Vettri Kazhagam - TVK) အမည်ရှိ နိုင်ငံရေးပါတီအသစ်ကို တည်ထောင်ကြောင်း တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Charan |first=N. Sai |date=2026-05-05 |title=How Vijay built a grassroots base even before launching TVK |url=https://www.thehindu.com/elections/tamil-nadu-assembly/how-vijay-built-a-grassroots-base-even-before-launching-tvk/article70942953.ece |access-date=2026-05-10 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ကာရူရ်မြို့၌ ပြုလုပ်သော ဗီဂျေး၏ နိုင်ငံရေးဟောပြောပွဲတွင် လူအုပ်ပိတ်မိတိုးဝှေ့မှုကြောင့် လူပေါင်း ၄၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သေဆုံးသူများအတွက် ဝမ်းနည်းစကားဆိုခဲ့ပြီး သေဆုံးသူနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူများ၏ မိသားစုများအတွက် နစ်နာကြေးများ ပေးအပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ပါတီ၏ အကြီးတန်းတာဝန်ရှိသူ (၃)ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ နာမည်ကျော်တမီးလ်သရုပ်ဆောင် ဗီဂျေး၏ မဲဆွယ်ပွဲတွင် လူတိုးဝှေ့မှုဖြစ်ခဲ့ရာ ၃၆ ဦးသေဆုံး |url=https://news-eleven.com/article/306449 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ပြီးနောက် NDTV နှင့် ပထမဆုံးပြုလုပ်သည့် အင်တာဗျူးတွင် ၎င်း၏ စံပြပုဂ္ဂိုလ်များမှာ M. G. Ramachandran၊ J. Jayalalithaa နှင့် M. Karunanidhi တို့ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Kollywood |first=Only |date=2026-01-31 |title=Vijay interview NDTV: Actor-Politician opens up on Jana Nayagan censor row and Karur stampede |url=https://www.onlykollywood.com/vijay-interview-ndtv-actor-politician-opens-up-on-jana-nayagan-censor-row-and-karur-stampede/ |access-date=2026-05-10 |website=Only Kollywood |language=en-US}}</ref> == တမီးလ်နာဒူးပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် (၂၀၂၆–လက်ရှိ) == ဗီဂျေးသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် တမီးလ်နာဒူး ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၎င်း၏ TVK ပါတီကို ဦးဆောင်ကာ ပထမဆုံးအကြိမ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပဲရမ်ဘူရ် (Perambur) နှင့် ထရီချီ အရှေ့ပိုင်း (Trichy East) ဟူသော မဲဆန္ဒနယ်နှစ်ခုစလုံးမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး နှစ်နေရာလုံးတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထရီချီ အရှေ့ပိုင်းအမတ်နေရာမှ နုတ်ထွက်ကာ ပဲရမ်ဘူရ်အမတ်နေရာကိုသာ ဆက်လက်ရယူခဲ့သည်။မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးကာလအတွင်း ၎င်းသည် ပြည်နယ်တစ်ဝန်း လူထုတွေ့ဆုံပွဲများနှင့် စည်းရုံးရေးခရီးစဉ်များကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရေး၊ လူမှုဖူလုံရေးစီမံကိန်းများနှင့် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းဆိုင်ရာ မူဝါဒများကို ချပြခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် TVK ပါတီသည် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အတွင်း အမတ်နေရာအများဆုံးရရှိသည့် ပါတီဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ ရုပ်ရှင်မင်းသား ဗီဂျေး၏ပါတီ တမီးလ်နာဒူပြည်နယ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အင်အားအကောင်းဆုံးပါတီဖြစ်လာ |url=https://news-eleven.com/article/311693 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဗီဂျေးသည် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် တွေ့ဆုံကာ အစိုးရဖွဲ့ရန် လိုအပ်သော အမတ်ဦးရေရှိကြောင်း တရားဝင်အဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ပါတီ၏ အမတ်ဦးရေအသာစီးရမှုအပေါ် ကျေနပ်မှုမရှိသည့်အတွက် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဗီဂျေးအား အစိုးရဖွဲ့ရန် ဖိတ်ကြားခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ ဤဖြစ်ရပ်သည် လွှတ်တော်တွင်း ထောက်ခံမှုစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အစိုးရဖွဲ့ခြင်းဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအပေါ် ငြင်းခုံဖွယ်ရာများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။နောက်ဆုံးတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့၌ ဗီဂျေးသည် တမီးလ်နာဒူးပြည်နယ်၏ (၉) ဦးမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဆယ်စုနှစ် ၆ ခုကြာ ဒြာဗီးဒီးယန်းပါတီကြီးနှစ်ခု၏ အလှည့်ကျအုပ်ချုပ်မှုကို အဆုံးသတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ်အတွက် "အစပြုခြင်းအသစ်" ကို ကတိပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အိန္ဒိယအမျိုးသားကွန်ဂရက်ပါတီနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ အစိုးရကို ဦးဆောင်မည်ဖြစ်ပြီး VCK၊ CPI၊ CPI(M) နှင့် IUML ပါတီများက ပြင်ပမှ ထောက်ခံအားပေးကြမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယတွင် နာမည်ကျော်ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ဟောင်း ဗီဂျေးက တမီလ်နာဒူးပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆို |url=https://news-eleven.com/article/311828 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၁၉၇၄ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ]] 9x7gkc9aj96njdl0ldhh6ea17aa77d6 14 285556 1030793 2026-05-10T11:02:41Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ နိုင်ငံရေးသမားများ 1030793 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံသားအလိုက် နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး| နိုင်ငံရေးသမားများ]] bxtfi2qzugrfdqxbdziuutkdqnu62xv