ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 10 2722 1040795 1040700 2026-06-25T13:26:41Z Salai Rungtoi 22844 1040795 wikitext text/x-wiki {{သတင်းများ/ပုံ | image = Prime_Minister_Sir_Keir_Starmer_Official_Portrait_(cropped_2).jpg | width = 140px | caption = ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာကီယာစတားမား | title = | alt = | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} *<!-- ဇွန် ၂၄ --> [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား ငလျင်|ငလျင်နှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး]]''' လူ ၁၆၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ *<!-- ဇွန် ၂၂ --> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း '''[[ကီယာစတားမာ|ကီယာစတားမား]]'''က ကြေညာလိုက်သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၁ --> နိုင်ငံများကိုယ်စားပြု အသင်းပေါင်း ၄၈ သင်းဝင်ပြိုင်မည့် '''[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ]]'''ကို သုံးနိုင်ငံပေါင်း အိမ်ရှင်အဖြစ် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၀ --> [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ '''[[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်သံတမန်တစ်ဦး]]''' သေဆုံးမှုဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ထိုင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည်။ *<!-- ဇွန် ၈ --> [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ '''[[မင်ဒါနာအိုကျွန်း]]''' တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပြင်းအား [[ရစ်ခ်တာ စကေး|ရစ်ခ်ျတာစကေး]] ၇.၈ အဆင့်ရှိ အင်အားပြင်းငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး လူ ၄၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ '''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] '''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ [[ဂျက်ဆန်ထွန်း]]၊ [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]] <noinclude> {{documentation}} </noinclude> 6btg7joudgvnlv155di6092x5aclsqg 1040929 1040795 2026-06-26T07:02:35Z Salai Rungtoi 22844 updated information 1040929 wikitext text/x-wiki {{သတင်းများ/ပုံ | image = Prime_Minister_Sir_Keir_Starmer_Official_Portrait_(cropped_2).jpg | width = 140px | caption = ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာကီယာစတားမား | title = | alt = | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} *<!-- ဇွန် ၂၄ --> [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား ငလျင်|ငလျင်နှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး]]''' လူ ၂၃၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ *<!-- ဇွန် ၂၂ --> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း '''[[ကီယာစတားမာ|ကီယာစတားမား]]'''က ကြေညာလိုက်သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၁ --> နိုင်ငံများကိုယ်စားပြု အသင်းပေါင်း ၄၈ သင်းဝင်ပြိုင်မည့် '''[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ]]'''ကို သုံးနိုင်ငံပေါင်း အိမ်ရှင်အဖြစ် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၀ --> [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ '''[[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်သံတမန်တစ်ဦး]]''' သေဆုံးမှုဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ထိုင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည်။ *<!-- ဇွန် ၈ --> [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ '''[[မင်ဒါနာအိုကျွန်း]]''' တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပြင်းအား [[ရစ်ခ်တာ စကေး|ရစ်ခ်ျတာစကေး]] ၇.၈ အဆင့်ရှိ အင်အားပြင်းငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး လူ ၄၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ '''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] '''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ [[ဂျက်ဆန်ထွန်း]]၊ [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]] <noinclude> {{documentation}} </noinclude> tao44aamlpqvoca5rxhmzzpv01wl1a8 0 3242 1040793 1040071 2026-06-25T13:05:28Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040793 wikitext text/x-wiki {{Coord|13|N|122|E|type:country_region:PH|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနိုင်ငံ | common_name = ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = {{native name|fil|Republika ng Pilipinas}} | ပုံ_အလံ = Flag of the Philippines.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of Arms of the Philippines.svg | other_symbol = <div style="padding:0.3em;">[[File:Seal of the Philippines.svg|100px|Great Seal of the Philippines]]</div> | other_symbol_type = [[:en:Great Seal of the Philippines|Great Seal:]] | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = <br/>"{{lang|fil|[[Maka-Diyos, Maka-tao, Makakalikasan at Makabansa]]}}"<ref name=ra8491>{{cite web |title=Republic Act No. 8491 |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1998/02/12/republic-act-no-8491/ |publisher=Republic of the Philippines |access-date=March 8, 2014 |archive-date=17 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217200617/http://www.officialgazette.gov.ph/1998/02/12/republic-act-no-8491/ }}</ref><br/>"For God, People, Nature and Country" | နိုင်ငံတော်သီချင်း = ''{{lang|fil|[[Lupang Hinirang]]}}''<br />({{Lang-my|"ရွေးချယ်ထားသောမြေ"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Lupang Hinirang instrumental.ogg]]}}</div> | ပုံ_နေရာ = {{Switcher|[[File:PHL orthographic.svg|frameless]]|ကမ္ဘာလုံးတွင် ပြန်ရန်|[[File:Location Philippines ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|အာဆီယံတွင် ပြရန်|default=1}} | မြို့တော် =[[ မနီလာမြို့]] (''de jure'')<br />{{Coord|14|35|N|120|58|E|type:city}}<br />[[မက်ထရို မနီလာ]]{{efn|name=a|While Manila is designated as the nation's capital, the seat of government is the ''National Capital Region'', commonly known as "Metro Manila", of which the city of Manila is a part.<ref>{{cite web |title=Presidential Decree No. 940, s. 1976 |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1976/05/29/presidential-decree-no-940-s-1976/ |publisher=Malacanang |access-date=April 4, 2015 |location=Manila |archive-date=5 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190405101954/https://www.officialgazette.gov.ph/1976/05/29/presidential-decree-no-940-s-1976/ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://quezoncity.gov.ph/index.php/about-the-city-government/background |title=Quezon City Local Government – Background |publisher=Quezon City Local Government |access-date=August 25, 2020 |archive-date=August 20, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200820074250/https://quezoncity.gov.ph/index.php/about-the-city-government/background |url-status=dead |accessdate=26 October 2021 |archivedate=20 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200820074250/https://quezoncity.gov.ph/index.php/about-the-city-government/background }}</ref> Many national government institutions aside from Malacañang Palace and some agencies/institutions are located elsewhere in the NCR.}} (''de facto'') | အကြီးဆုံးမြို့ = ကေဇွန်းစီးတီး ( ကွီဇုံ မြို့ပြ ) <br />{{coord|14|38|N|121|02|E|display=inline}} <!--Although Davao City has the largest land area, the article on largest city says we should refer to the most populous city, which, {{As of|2006|lc=y}}, is Quezon City. See the discussion page for more information. Changing this information without citation would be reverted.--> |official_languages = {{ublist | item_style = white-space:nowrap; | [[:en:Filipino language|ဖိလစ်ပိုင်]] | [[:en:Philippine English|အင်္ဂလိပ်]] }} |regional_languages = {{collapsible list | title = [[:en:Languages of the Philippines|၁၉ ခု]] | [[:en:Aklanon language|Aklanon]] | [[:en:Bikol languages|Bikol]] | [[:en:Cebuano language|Cebuano]] | [[:en:Chavacano|Chavacano]] | [[:en:Hiligaynon language|Hiligaynon]] | [[:en:Ibanag language|Ibanag]] | [[:en:Ilocano language|Ilocano]] | [[:en:Ivatan language|Ivatan]] | [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]] | [[:en:Karay-a language|Karay-a]] | [[:en:Maguindanao language|Maguindanaon]] | [[:en:Maranao language|Maranao]] | [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]] | [[:en:Sambal language|Sambal]] | [[:en:Surigaonon language|Surigaonon]] | [[:en:Tagalog language|Tagalog]] | [[:en:Tausug language|Tausug]] | [[:en:Waray language|Waray]] | [[:en:Yakan language|Yakan]]<ref name="7 mother languages" /> }} |languages_type = National sign language |languages = Filipino Sign Language |languages_sub =yes |languages2_type = Other recognized languages{{efn|name=b|As per the 1987 Constitution: "Spanish and Arabic shall be promoted on a voluntary and optional basis."}} |languages2 = {{ublist | item_style = white-space:nowrap; | [[စပိန်ဘာသာစကား|စပိန်]] | [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရပ်]] <!--Do not remove Spanish and Arabic from the languages list as it is recognized as an optional language in the 1987 Constitution of the Philippines--> }} |languages2_sub =yes | ethnic_groups = {{unbulleted list | 33.7% [[:en:Visayans|ဗီဆာယန်း]] | 24.4% [[:en:Tagalog people|တာဂါလော့]] | 8.4% [[:en:Ilocano people|အီလိုကာနို]] | 6.8% [[:en:Bicolano people|ဘီကိုလာနို]] | 26.2% [[:en:Ethnic groups in the Philippines|အခြား]] }} | ethnic_groups_year = ၂၀၁၅ | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |၈၈.၇% [[:en:Christianity in the Philippines|ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] |—၇၉.၆% [[:en:Catholic Church in the Philippines|ရိုမန်ကက်သလစ်]] |—၉.၁% အခြား[[:en:List of Christian denominations|ခရစ်ယာန်]] |၆.၀% [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] |၅.၃% [[:en:Religion in Philippines|အခြား]] / [[:en:Irreligion in the Philippines|ဘာသာမဲ့]] }} | religion_year = ၂၀၁၅ | religion_ref = <ref name=PSA2019>[https://psa.gov.ph/content/philippines-figures-0 "2019 Philippines In Figures" (as of June 2019)], Philippine Statistics Authority.<!-- from the 2015 column of De4mographics table on page 23 --></ref> | demonym = [[:en:Filipinos|Filipino]]<br />(''masculine and neutral'')<br />Filipina<br />(''feminine'')<br /> [[Pinoy]]<br />(''colloquial masculine and neutral'')<br />Pinay<br />(''colloquial feminine'')<br /> Philippine<br />(''used for certain common nouns'') <!-- "Philippine" is a demonym as it is used to identify natives or residents of a certain or specific place that are derived from the place name Philippines, i.e. Philippine-American War -- refer to Oxford definition of demonym(s). --> | government_type = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[သမ္မတစနစ်|သမ္မတ]] [[သမ္မတနိုင်ငံ|ဖွဲ့စည်းပုံ သမ္မတနိုင်ငံ]] | leader_title1 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | leader_name1 = [[ဘွန်ဘွန်မားကို့စ်]] | leader_title2 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ|ဒုသမ္မတ]] | leader_name2 = [[ဆာရာ ဒူတာတေး]] | leader_title3 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ|ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader_name3 = Tito Sotto | leader_title4 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ|ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader_name4 = Lord Allan Velasco | leader_title5 = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တရားသူကြီးချုပ်|တရားသူကြီးချုပ်]] | leader_name5 = Alexander Gesmundo | legislature = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်|ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်]] | upper_house = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်|ဆီးနိတ်လွှတ်တော်]] | lower_house = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်|ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[:en:Sovereignty of the Philippines|လွတ်လပ်ရေးရရှိခြင်း]] | sovereignty_note = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မှ | established_event1 = [[:en:Philippine Declaration of Independence|စပိန်နိုင်ငံမှ လွတ်လပ်ရေးအား ကြေညာခဲ့]] | established_date1 = ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက် | established_event2 = [[:en:Treaty of Paris (1898)|စပိန်မှ အမေရိကန်သို့ ခွဲဝေပေးခဲ့ရခြင်း]] | established_date2 = ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် | established_event3 = [[:en:Treaty of Manila (1946)|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့]] | established_date3 = ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက် | area_km2 = ၃၀၀,၀၀၀ | area_link = ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် | area_label = စုစုပေါင်း | ဧရိယာအဆင့် = ၇၂ | area_sq_mi = {{convert|{{data Philippines|pst2|total area}}|km2|sqmi|0|disp=output number only}} <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = ၀.၆၁<ref name="CIAfactbook">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/ |publisher=Central Intelligence Agency |title=East & Southeast Asia :: Philippines |website=The World Factbook |location=Washington, DC |date=October 28, 2009 |access-date=November 7, 2009 |archive-date=20 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820022910/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/philippines/ |url-status=dead }}</ref>&nbsp;(inland waters) | area_label2 = [[ဧရိယာအလိုက် နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေဒေသများ စာရင်း|စုစုပေါင်း ကုန်းမြေဧရိယာ]] | area_data2 = {{convert|298,170|km2|sqmi|abbr=on}} | population_estimate_year = | population_estimate = | population_census = {{increase}} ၁၀၉,၀၃၅,၃၄၃<ref name=pop2020>{{cite web|url= https://psa.gov.ph/content/2020-census-population-and-housing-2020-cph-population-counts-declared-official-president|title=2020 Census of Population and Housing (2020 CPH) Population Counts Declared Official by the President|publisher=Philippine Statistics Authority}}</ref> | population_census_year = ၂၀၂၀ | population_estimate_rank = ၁၂ | population_density_km2 = ၃၃၆ | population_density_sq_mi = {{Data/popdens|Philippines|comma|areaunit=sqmi}}<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = ၄၇ | GDP_PPP = {{increase}} $၁ ထရီလီယံ<ref name="auto">{{cite news | url = https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=566,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title = World Economic Outlook database: April 2021 |newspaper = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] |date=April 2021 |access-date=April 6, 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၁ | GDP_PPP_rank = ၂၉ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၉,၀၆၁<ref name="auto"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၁၅ | GDP_nominal = {{increase}} $၄၀၂.၆၃၈ ဘီလီယံ<ref name="auto"/> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၁ | GDP_nominal_rank = ၃၂ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၃,၆၄၆<ref name="auto"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၁၈ | Gini = ၄၂.၃ <!--number only--> | Gini_year = ၂၀၁၈ | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=[[ကမ္ဘာ့ဘဏ်]] |access-date=March 2, 2011}}</ref> | Gini_rank = ၄၄ | HDI = ၀.၇၁၈ <!--number only--> | HDI_year = ၂၀၁၉ <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=December 15, 2020|access-date=December 15, 2020}}</ref> | HDI_rank = ၁၀၇ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = [[ဖိလစ်ပိုင် ပီဆို]] ([[:en:Philippine peso sign|₱]]) | currency_code = PHP | electricity = [[Mains electricity by country|220 V–60 Hz]] | time_zone = [[ဖိလစ်ပိုင် စံတော်ချိန်|PST]] | utc_offset = +08:00 | date_format = {{abbr|mm|month}}/{{abbr|dd|day}}/{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = ညာ{{efn|name=c|Since March 10, 1945<ref>{{cite web |title=Executive Order No. 34, s. 1945 |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1945/03/10/executive-order-no-34-s-1945/ |publisher=Malacanang |access-date=February 9, 2021 |location=Manila |archive-date=12 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112021049/https://www.officialgazette.gov.ph/1945/03/10/executive-order-no-34-s-1945/ }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.brianlucas.ca/roadside/ |title=Which side of the road do they drive on? |author=Lucas, Brian |date=August 2005 |access-date=February 22, 2009 }}</ref>}} | calling_code = [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၆၃]] | cctld = [[.ph]] | အထိမ်းအမှတ်များ = }} '''ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ''' ({{IPAc-en|audio=En-us-Philippines.ogg|ˈ|f|ɪ|l|ə|p|iː|n|z}})၊ တရားဝင်အမည် '''ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနိုင်ငံ'''သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ ကျွန်းစုနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကျွန်းပေါင်း ၇,၆၄၁ ခု ပါဝင်ကာ<ref>{{cite news|url=http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html|title=More islands, more fun in PH|publisher=''CNN Philippines''|date=February 20, 2016|accessdate=February 20, 2016|archivedate=7 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007074415/http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html}}</ref> မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ လူဇွန်း၊ ဗီဆားယပ် နှင့် မင်းဒါးနောင်း ဟူ၍ အဓိက ပထဝီဒေသကြီး သုံးခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်မှာ မနီလာမြို့ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေအများဆုံးမြို့မှာ ကွီဇွန်းစီးတီး ဖြစ်ကာ နှစ်မြို့စလုံးသည် မက်ထရိုမနီလာတွင် ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.mmda.gov.ph/|title=Metro Manila Official Website|website=Metro Manila Development Authority|accessdate=December 17, 2015}}</ref>အနောက်ဘက်တွင် [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်]]နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဆဲလဘီး ပင်လယ်တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် [[ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ပလောင်းနိုင်ငံ]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]တို့ တည်ရှိသည်။ ပစိဖိတ် ချော်ရည်ပူရပ်ဝန်းပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်း နှင့် အီကွေတာနှင့် နီးကပ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ငလျင် နှင့် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း စသော သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသကဲ့သို့ ပေါများလှသော သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ နှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အများပြားဆုံး ဇီဝမျိုးကွဲများ ရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဧရိယာမှာ ၁၂၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၃၀၀,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ)<ref name="psa.gov.ph"/><ref name="worldbank.org"/> ရှိပြီး ဖိလစ်ပိုင် စာရင်းအင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့ နှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်တို့၏ စာရင်းဇယားများအရ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ အနည်းဆုံး သန်း၁၀၀ မျှ ရှိသည်။<ref name="2015 census" />၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အာရှတွင် အဋ္ဌမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး တကမ္ဘာလုံးတွင် လူဦးရေအများဆုံး အဆင့် ၁၂ ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ၁၀ သန်းခန့် သည် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များတွင် နေထိုင်ကြသဖြင့် <ref name="CFO2013">{{cite web|url=http://www.cfo.gov.ph/images/stories/pdf/StockEstimate2013.pdf|title=Stock Estimate of Filipinos Overseas As of December 2013|publisher=Philippine Overseas Employment Administration|accessdate=September 19, 2015|archivedate=7 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170207092932/http://www.cfo.gov.ph/images/stories/pdf/StockEstimate2013.pdf}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံပြင်ပ နေထိုင်သူ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ကျွန်းများတလျှောက်တွင် လူမျိုးအစု အများအပြားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အများအပြားကို တွေ့နိုင်သည်။ သမိုင်းမတင်မီခေတ်က နီဂရီတိုများသည် ကျွန်းများတွင် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့သူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နောက်တွင် အော်စထရိုနီးရှန်းလူမျိုးများ တစ်သုတ်ပြီး တစ်သုတ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ <ref name="Dyen1965">{{cite journal |last=Dyen|first=Isidore|authorlink=Isidore Dyen|title=A Lexicostatistical Classification of the Austronesian Languages|journal=Internationald Journal of American Linguistics, Memoir|year=1965|volume=19|pages=38–46}}</ref>မလေး၊ အိန္ဒိယ၊ အာရပ် နှင့် တရုတ် တိုင်းပြည်များနှင့် ကုန်ဖလှယ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်သော ပင်လယ်ဒေသ တိုင်းပြည်များကို ဒါတုများ၊ ရာဂျာများ၊ စူလတန်များ နှင့် လာကန်း များမှ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီ စူးစမ်းရှာဖွေသူ [[ဖာဒီနန် မဂျဲလန်]]မှ စပိန်သင်္ဘောများကို ဦးဆောင်၍ အရှေ့ဆာမားရှိ ဟိုမွန်ဟွန်ဒေသသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီးနောက် စပိန်တို့၏ ကိုလိုနီပြုမှု စတင်ခဲ့သည်။ ၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် စပိန် စူးစမ်း ရှာဖွေသူ ရိုင်လိုပက်ဇ် ဒီ ဗီလာလိုဘို မှ ကျွန်းစုများအား စပိန်ဘုရင် ဒုတိယမြောက်ဖိလစ်ကို ဂုဏ်ပြုသည့် အနေနှင့် လာ့ အစ်စလာ ဖီလီပီနာ ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၅၆၅ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုစီးတီးမှ မစ်ဂူယယ် လိုပက်ဇ် ဒီ လယ်ဂပ်ဇီ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ကျွန်းစုများပေါ်တွင် ပထမဆုံး စပိန်တို့၏ အခြေချနေထိုင်မှုကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.cebucitytour.com/about-cebu/history/ |title= History of Cebu |publisher= Cebu City Tour |accessdate=February 22, 2013}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် စပိန်အင်ပိုင်ယာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု အဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော်မျှ တည်ရှိခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အဓိက ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာမှာ ကက်သလစ် ဘာသာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မနီလာမှာ ပစိဖိတ်ဖြတ်သန်း ကုန်သွယ်မှု အတွက် အနောက်ဘက် အချက်အချာ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အာရှအား မက္ကဆီကိုနိုင်ငံရှိ အာကာပူလ်ကိုမြို့ နှင့် မနီလာ ဂယ်လီယွန်ဟု ခေါ်သည့် ကမ္ဘာပတ် စပိန် ကုန်သွယ် သင်္ဘောများဖြင့် ဆက်သွယ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=Kane>{{cite book|last = Kane|first = Herb Kawainui|authorlink = Herb Kawainui Kane|editor = Bob Dye|chapter = The Manila Galleons|title = Hawaiʻ Chronicles: Island History from the Pages of Honolulu Magazine|volume = I|publisher =University of Hawaii Press|year = 1996|location = Honolulu|pages = 25–32|isbn = 978-0-8248-1829-6}}</ref> ၁၉ ရာစုမှ ၂၀ ရာစုသို့ ပြောင်းလဲလာသော အခါတွင် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ထိုမှ တဆင့် ခေတ္တမျှသာ သက်တမ်းရှိသော ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို မွေးဖွားပေးခဲ့ကာ ထို့နောက်တွင် သွေးစွန်းသော ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန် စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name=Constantino1975 /> ထိုစစ်ပွဲကြောင့် အပါအဝင် နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ပွားသော ကာလဝမ်းရောဂါကပ်ဘေးကြောင့် စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်သူ ထောင်ဂဏန်း နှင့် အရပ်သား သောင်းဂဏန်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name=Gates /><ref name=reCasualties>{{citation |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1683&dat=20040208&id=gbIaAAAAIBAJ&sjid=GEUEAAAAIBAJ&pg=5222,6070988 |archive-url=https://archive.today/20121208131624/http://news.google.com/newspapers?nid=1683&dat=20040208&id=gbIaAAAAIBAJ&sjid=GEUEAAAAIBAJ&pg=5222,6070988 |dead-url=yes |archive-date=December 8, 2012 |author=Guillermo, Emil |title=A first taste of empire |journal=Milwaukee Journal Sentinel |date=February 8, 2004 |pages=03J}}</ref><ref>{{cite book|last1=Cliff|first1=Andrew|last2=Haggett|first2=Peter|last3=Smallman-Raynor|first3=Matthew|title=Deciphering Global Epidemics: Analytical Approaches to the Disease Records of World Cities, 1888–1912|url=https://books.google.com/books?id=nR4it-IuLpEC|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-47266-1|page=[https://books.google.com/books?id=nR4it-IuLpEC&pg=PA21&dq=philippine 21]}}</ref><ref>{{cite book|last=Burdeos|first=Ray L.|title=Filipinos in the U.S. Navy & Coast Guard During the Vietnam War|url=https://books.google.com/books?id=tN__4jLTnd8C|year=2008|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4343-6141-7|page=[https://books.google.com/books?id=tN__4jLTnd8C&pg=PA14&dq=250,000+1,000,000 14]}}</ref> ဂျပန်တို့ ဝင်ရောက်သိမ်းယူသည့် အချိန်မှလွဲ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့် အချိန်အထိ ကျွန်းများ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိန်းချုပ်ထားခဲသည်။ ထို့နောက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်အား လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ တပေါင်းတစည်းတည်းဖြစ်သော အချုပ်အခြာအာဏာနိုင်ငံသည် ဆူညံပွက်လောရိုက်နေသော ဒီမိုကရေစီစနစ်၏ အတွေ့အကြုံကို မကြာခဏ တွေ့ကြုံခံစားခဲ့ရပြီး အကြမ်းမဖက်သော တော်လှန်ရေးဖြင့် အာဏာရှင်စနစ်ကို တွန်းလှန်ခဲ့ခြင်းလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url = http://www.stuartxchange.org/DayFour.html|title = The Original People Power Revolution|accessdate = February 28, 2008|publisher = Quartet| page= 77}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂ၊ [[ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့]]၊ အာဆီယံ၊ [[အေးပက်|အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့]] နှင့် အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးနိုင်ငံများ အဖွဲ့တို့ကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သောနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထို့ပြင့် အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၏ ဌာနချုပ် တည်ရှိရာ နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title = Departments and Offices|url = http://www.adb.org/about/departments-offices#tabs-0-1|website = Asian Development Bank|publisher = Asian Development Bank|accessdate = November 26, 2015|last = admin}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်အား ထွန်းသစ်စ ဈေးကွက်နိုင်ငံ နှင့် စက်မှုပြောင်းလဲရေး နိုင်ငံအသစ် အဖြစ် မှတ်ယူကြပြီး <ref name=goldmann11>{{cite web|url=http://www.chicagobooth.edu/alumni/clubs/pakistan/docs/next11dream-march%20'07-goldmansachs.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810095039/http://www.chicagobooth.edu/alumni/clubs/pakistan/docs/next11dream-march%20%2707-goldmansachs.pdf|title=The N-11: More Than an Acronym |publisher=[[The Goldman Sachs Group, Inc.]]|archivedate=August 10, 2011|date=March 28, 2007}}</ref> စိုက်ပျိုးရေးကို အခြေခံသော စီးပွားရေးမှ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုတို့သို့ ပိုမို အခြေခံသော စီးပွားရေး အဖြစ် ပြောင်းလဲလျက် ရှိသည်။ <ref name=CIAfactbookPhilEcon>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html#Econ CIA World Factbook, Philippines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |date=July 19, 2015 }}, Retrieved May 15, 2009.</ref> အရှေတောင်အာရှတွင် အရှေ့တီမောနိုင်ငံ နှင့် အတူ ခရစ်ယာန်ဘာသာ အဓိက ကိုးကွယ်ရာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် တည်ရှိသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == [[File:Philip II portrait by Titian.jpg|thumb|upright|left|စပိန် ဒုတိယမြောက် ဖိလစ် ဘုရင်]] ဖိလစ်ပိုင်ဟူသော အမည်သည် စပိန် ဒုတိယမြောက် ဖိလစ်ဘုရင်ကို ဂုဏ်ပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စပိန် စွန့်စားရှာဖွေသူ ရိုင်လိုပက်ဇ် ဒီ ဗီလာလိုဘို က ၎င်း၏ ၁၅၄၂ ခုနှစ် ရှာဖွေရေး ခရီးစဉ်အတွင်း လေးယတ် နှင့် ဆာမားကျွန်းများအား ထိုအချိန်က ဩစတြီးယားမင်းသား ဖြစ်နေသူ ဖိလစ်အား အစွဲပြု၍ ဖဲလီပီးနားဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် လာ့ အစ်စလာ့ ဖီလီပီနာ ဟူသော အမည်သည် ကျွန်းစုအတွင်းရှိ ကျွန်းများအားလုံးကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုသော အမည်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအမည်အား ကျယ်ပြန့်စွာ မသုံးနှုန်းမီက အခြားအမည်များ ဖြစ်သော အစ်စလာ့ ဒယ် ပိုနီယန်တေး (အနောက်ဘက်မှ ကျွန်းများ) နှင့် မဂျဲလင်ပေးခဲ့သည့် အမည်ဖြစ်သော ဆန် လာဇာရို စသော အမည်များကို အသုံးပြု၍လည်း စပိန်တို့မှ ထိုကျွန်းများကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခဲ့သည်။{{sfn|Scott|1994 |page=[https://books.google.com/books?id=15KZU-yMuisC&pg=PA6 6]}}<ref name="Spate">{{Cite book |url=http://epress.anu.edu.au/spanish_lake/mobile_devices/ |chapterurl=http://epress.anu.edu.au/spanish_lake/mobile_devices/ch04s05.html |title=The Spanish Lake – The Pacific since Magellan, Volume I |chapter=Chapter 4. Magellan's Successors: Loaysa to Urdaneta. Two failures: Grijalva and Villalobos |last=Spate |first=Oskar H.K. |publisher=Taylor & Francis |year=1979 |page=97 |isbn=978-0-7099-0049-8 |accessdate=January 7, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916101633/http://epress.anu.edu.au/spanish_lake/mobile_devices/ |archive-date=September 16, 2008 |dead-url=yes }}</ref><ref name="Friis">{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=veuwAAAAIAAJ&cd=5&dq=islas+del+poniente+san+lazaro&q=islas+del+poniente#search_anchor |title=The Pacific Basin: A History of Its Geographical Exploration |editor-last=Friis |editor-first=Herman Ralph |publisher=American Geographical Society |year=1967 |page=369 }}</ref><ref name="Galang">{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=lt5uAAAAMAAJ&cd=2&dq=islas+del+poniente+san+lazaro&q=islas+del+poniente+#search_anchor |title=Encyclopedia of the Philippines, Volume 15 |editor-link=Zoilo Galang |editor-last=Galang |editor-first=Zoilo M. |publisher=E. Floro |edition=3rd|year=1957|page=46}}</ref><ref name="Cambridge1">{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=jtsMLNmMzbkC&printsec=frontcover#v=onepage&q |title=The Cambridge History of Southeast Asia – Volume One, Part Two – From c. 1500 to c. 1800 |last=Tarling |first=Nicholas |publisher=Cambridge University Press |year=1999 |page=[https://books.google.com/books?id=jtsMLNmMzbkC&pg=PA12&dq=#v=onepage&q&f=false 12] |isbn=978-0-521-66370-0 }}</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်သည် သမိုင်းတလျှောက်တွင် အကြိမ်ကြိမ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေး ကာလအတွင်းတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရဖြစ်သော မာလိုလော့စ် ကွန်ဂရက်မှ ရီပတ်ဘလစ်ကာ ဖိလစ်ပီနာ သို့ မဟုတ် ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ကို ထူထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ဖူးသည်။ စပိန်-အမေရိကန်စစ် (၁၈၉၈) မှ ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်စစ် (၁၈၉၉-၁၉၀၂) ကို ဖြတ်သန်း၍ ဓနသဟာယနိုင်ငံ ဖြစ်သည့်အချိန် (၁၉၃၅-၁၉၄၆) အထိပင် အမေရိကန် ကိုလိုနီ အာဏာပိုင်များက နိုင်ငံအား ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများဟု ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး စပိန်အမည်မှ ဘာသာပြန်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Constantino1975">{{cite book |last1=Constantino |first1=R |title=The Philippines: a Past Revisited |date=1975 |publisher=Tala Pub. Services |location=Quezon City }}</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့် အချိန်တွင် နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်သည် ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ {{Clear}} == သမိုင်း == ===သမိုင်းမတင်မီခေတ်=== [[File:Tabon Cave 2014 04.JPG|thumb|တာဘွန်းဂူများသည် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ ရှေးအကျဆုံး လူတို့၏ ရုပ်ကြွင်းများ (တာဘွန်းလူ)ကို တွေ့ရှိရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။]] ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကာလင်ဂါပြည်နယ် ရိုင်ဇယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်ကိရိယာများ နှင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကြောင့် ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်ခဲ့သော အစောဆုံး ဟိုမီနင်းလူသားများရှိကြောင်း သက်သေအထောက်အထားကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၀၉,၀၀၀ အထိ တွန်းပို့ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite journal |title=Earliest known hominin activity in the Philippines by 709 thousand years ago |url=https://archive.org/details/nature-uk_2018-05-10_557_7704/page/183 |first1=T.|last1=Ingicco |first2=G.D.|last2=van den Bergh |first3=C.|last3=Jago-on |first4=J.-J.|last4=Bahain |first5=M.G.|last5=Chacón |first6=N.|last6=Amano |first7=H.|last7=Forestier |first8=C.|last8=King |first9=K.|last9=Manalo |first10=S.|last10=Nomade |first11=A.|last11=Pereira |first12=M.C.|last12=Reyes |first13=A.-M.|last13=Sémah |first14=Q.|last14=Shao |first15=P.|last15=Voinchet |first16=C.|last16=Falguères |first17=P.C.H.|last17=Albers |first18=M.|last18=Lising |first19=G.|last19=Lyras |first20=D.|last20=Yurnaldi |first21=P.|last21=Rochette |first22=A.|last22=Bautista |first23=J.|last23=de Vos |date=May 1, 2018 |journal=Nature |volume=557 |issue=7704 |pages=233–237 |doi=10.1038/s41586-018-0072-8 |pmid=29720661 |bibcode=2018Natur.557..233I}}</ref> သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုများတွင် ယနေ့အထိ တွေ့ရှိရသည့် လူတို့၏ ရုပ်ကြွင်းများကို ယူရေနီယမ် အသုံးပြု တွက်ချက်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် စိတ်အချရဆုံး စမ်းသပ်တွေ့ရှိထားသည်မှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၇,၀၀၀မှ ကာလျောင်းလူ၏ ခြေထောက်အရိုးများပင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/philippines/7924538/Archaeologists-unearth-67000-year-old-human-bone-in-Philippines.html |title=Archaeologists unearth 67000-year-old human bone in Philippines |date=August 4, 2010 |accessdate=August 4, 2010 |location=London |work=The Daily Telegraph |first=Barney |last=Henderson}}</ref> ယခင်က ထိုထက်စောစီးစွာ တွေ့ရှိရသည်မှာ ကာဘွန်အသုံးပြု တွက်ချက်သည့် နည်းလမ်းဖြင့် စမ်းသပ်ထားသည့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၆,၅၀၀ မှ ပလာဝမ်ရှိ တာဘွန်းလူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=pd6AAAAAMAAJ&q=tabon+man |title=The Tabon Caves: Archaeological Explorations and Excavations on Palawan |author=Fox, Robert B. |year=1970 |page=44 |accessdate=December 16, 2009 |publisher=National Museum |asin=B001O7GGNI}}</ref>{{sfn|Scott|1984|p=15}} နီဂရီတိုများသည် ကျွန်းစုများတွင် အစောဆုံးနေထိုင်သော လူများဖြစ်သောလည်း ၎င်းတို့၏ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး အခြေချနေထိုင်မှုကို စိတ်ချရသည့် နည်းလမ်းဖြင့် စမ်းသပ်ထားခြင်း မရှိပေ။{{sfn|Scott|1984|ps=, "Not one roof beam, not one grain of rice, not one pygmy Negrito bone has been recovered. Any theory which describes such details is therefore pure hypothesis and should be honestly presented as such."|p=138}} ရှေးခေတ် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ၏ ဇာစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသာ သီအိုရီအချို့ရှိသည်။ အက်ဖ် လန်ဒါ ဂျိုကာနို၏ သီအိုရီ အရ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် ဒေသတွင်း၌ပင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဝီလ်ဟမ် ဆိုလ်ဟိမ်း၏ ကျွန်းဇာစ်မြစ်သီအိုရီ အရ <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=SiOgq0OPT_MC&pg=PA57&lpg= |title=Archaeology and Culture in Southeast Asia: Unraveling the Nusantao |last=Solheim |first=Wilhelm G. |last2=Bulbeck |first2=David |last3=Flavel |first3=Ambika |date=2006 |publisher=UP Press |isbn=978-971-542-508-7 |pages=57–139 |language=en}}</ref> ဘီစီ ၄၈,၀၀၀ မှ ၅,၀၀၀ ခုနှစ် အတွင်း ယခု ပင်လယ်ရေအောက်သို့ မြုပ်နေသာ ဆွန်ဒါလန်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းမှ တဆင့် ကျွန်းစုများသို့ လူများ တဖြည်းဖြည်း ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်ပြီး အများကြီး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပြောင်းရွှေ့လာခြင်းမဟုတ်ဟု ဆွေးနွေးထားသည်။ အော်စထရိုနီးရှန်း ချဲ့ထွင်မှု သီအိုရီ အရ ထိုင်ဝမ်မှ မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း လူမျိုးများသည် ဖိလစ်ပိုင်သို့ ဘီစီ ၄,၀၀၀ ခန့်တွင် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ပြီး နဂိုမူလလူများနေရာတွင် ဝင်ရောက် အစားထိုး နေထိုင်ကြသည်ဟု ရှင်းပြထားသည်။<ref name=mijares2006>{{cite journal|last=Mijares|first=Armand Salvador B.|year=2006|url=http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140707050814/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9|archivedate=July 7, 2014|title=The Early Austronesian Migration To Luzon: Perspectives From The Peñablanca Cave Sites|journal=Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association|issue=26|pages=72–78|archive-date=7 July 2014|access-date=10 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20140707050814/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 |access-date=10 March 2019 |archive-date=23 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130823055847/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 |accessdate=10 March 2019 |archivedate=23 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130823055847/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 }}</ref> ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ သက်သေများအရ အများစု လက်ခံထားသည့် သီအိုရီမှ ထိုင်ဝမ်မှ ပြောင်းရွှေ့လာသည်ဆိုသော သီအိုရီဖြစ်ပြီး ထိုသီအိုရီအရ ယန်စီမြစ်ဝှမ်းရှိ လျံဇူးယဉ်ကျေးမှု အစရှိသော ယဉ်ကျေးမှုလောကများမှ ဆင်းသက်လာသော<ref>{{cite book|last1=Bellwood|first1=Peter|title=The Global Prehistory of Human Migration|date=2014|page=213}}</ref> ထိုင်ဝမ်မှ အော်စထရိုနီးရှန်းများသည် ဘီစီ ၄,၀၀၀ ခန့်တွင် ဖိလစ်ပိုင်သို့ စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ပြီး အစောပိုင်းရောက်ရှိနေသူများနေရာတွင် အစားထိုး ဝင်ရောက်ခဲ့သည် ဟု ယူဆထားကြသည်။<ref name=mijares2006 /><ref name="solheim">{{cite book |url=http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/I-2_Solheim.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080803020434/http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/I-2_Solheim.pdf |archivedate=August 3, 2008 |title=Origins of the Filipinos and Their Languages |last=Solheim |first=Wilhelm G., II. |date=January 2006 |accessdate=August 27, 2009}}</ref> ကျောက်ခေတ်သစ်ကာလအတွင်း ကျောက်စိမ်းယဉ်ကျေးမှု တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဘီစီ ၂,၀၀၀ ခုနှစ်ခန့်က အထိ ရှေးကျသည့် ကျောက်စိမ်းဖြင့် အနုစိတ်ထွင်းထုထားသော လက်မှုပစ္စည်းများကို သောင်းဂဏန်းမျှ တွေ့ရှိရသည်။{{sfn|Scott|1984|p=17}}<ref>{{cite book|last1=Bellwood|first1=Peter|title=Pathos of Origin|date=2011|pages=31–41}}</ref> ကျောက်စိမ်းသည် အနီးအနားရှိ ထိုင်ဝမ်မှ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ ကုန်းမကြီးနှင့် ကျွန်းများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ထိုလက်မှုပစ္စည်းများကြောင့် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က အရှေ့တောင်အာရှ လူ့အဖွဲ့အစည်းများကြားတွင် အကွာအဝေး ရှည်လျားစွာ ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဆိုသော အချက်အတွက် သက်သေဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book|last1=Hsiao-Chun|first1=Hung|title=Ancient jades map 3,000 years of prehistoric exchange in Southeast Asia|date=2007}}</ref> ဘီစီ ၁၀၀၀ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါတွင် ကျွန်းစုများတွင် နေထိုင်သူများသည် လူမှုအဖွဲ့အစည်း ၄ ခု အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ မုဆိုး-ရှာဖွေစုဆောင်းသူ လူမျိုးစုများ၊ စစ်သူရဲလူမျိုးစုများ၊ တောင်ကုန်းနေ ဓနရှင်အုပ်စိုးသော လူမျိုးစုများ နှင့် ဆိပ်ကမ်းနေ လူမျိုးစုများတို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>{{cite journal|author = Legarda, Benito, Jr. |journal = Kinaadman (Wisdom) A Journal of the Southern Philippines |title = Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |volume = 23 |year = 2001 |page = 40}}</ref> ===ကိုလိုနီ မတိုင်မီခေတ်=== [[File:Naturales 4.png|thumb|upright|left|ဘောက်ဆာကုတ်ဒက်စ် ဟု ခေါ်သော မှတ်တမ်းမှ ကာဒါတွမ် သို့မဟုတ် တူမော ဟုခေါ်သော သူကောင်းမျိုးကို ဖော်ပြထားသောပုံ]] ယခုအချိန်တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းမတင်မီခေတ်နှင့် အစောပိုင်းသမိုင်းကို ခွဲခြားထားသော အပိုင်းအခြားမှာ အေဒီ ၉၀၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက် ဖြစ်ပြီး ထိုနေ့မှာ လာဂူးနား ကြေးနီပြားပေါ်တွင် ရေးထိုးထားသော ဂရီဂိုးရီးယန်း ပြက္ခဒိန်နှင့် ညီမျှသော နေ့စွဲ ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အစောဆုံး မပျက်မစီးကျန်ရစ်သော မှတ်တမ်းစာ လည်း ဖြစ်သည်။ <ref name=Postma1992>{{cite journal|url=http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018|title=The Laguna Copper-Plate Inscription: Text and Commentary|last=Postma|first=Antoon|journal=Philippine Studies|volume=40|issue=2|pages=182–203|date=1992|archive-date=8 December 2015|access-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208053836/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/1033/1018|url-status=dead}}</ref> ထိုနေ့မှာ မနုဿဗေဒပညာရှင်တို့မှ ဖိလစ်ပိုင်၏ တိုးတက်လာသော အချိန်အပိုင်းအခြားဟု သတ်မှတ်ထားသည် ၁ရာစု မှ ၁၄ ရာစု ၏ အလယ်ဖြစ်သည်။ တိုးတက်လာသော အချိန်အပိုင်းအခြားမှာ လူအဖွဲ့အစည်း နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုံစံများ အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများ ကွဲပြား၍ အထူးပြုအလုပ်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း နှင့် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာသို့ ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်လာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ <ref name="Jocano2001">{{cite book | last = Jocano | first = F. Landa | title = Filipino Prehistory: Rediscovering Precolonial Heritage | publisher = Punlad Research House, Inc. | date = 2001 | location = Quezon City | pages = | volume = | edition = | url = | doi = | id = | isbn = 978-971-622-006-3 }}</ref> ၁၃၀၀ ခုနှစ်များသို့ ရောက်သောအခါတွင် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကျယ်ပြန့်သော မြို့ရွာဒေသများမှာ တိုးတက်နေသော ကုန်သွယ်ရေးဌာနများ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်း အပြောင်းအလဲအတွက် ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လာခဲ့ကာ ရှုပ်ထွေးသော ဘဝပုံစံများဆီသို့ လမ်းပြခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို သွင်ပြင်လက္ခဏာကို ဖိလစ်ပိုင် မနုဿဗေဒပညာရှင် အက်ဖ် လန်ဒါ ဂျိုကာနိုက ဖိလစ်ပိုင် အစောပိုင်းသမိုင်း၏ ဘာရန်ဂစ်အစိတ်အပိုင်းဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ထိုအချိန်ကာလမှာ ၁၄ ရာစု အစမှ စပိန်ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဖိလစ်ပိုင်၏ ကိုလိုနီခေတ်စသည့် အချိန် အထိပင် ဖြစ်သည်။<ref name="Jocano2001" /> အေဒီ ၁ ရာစုတွင် သံကို တွေ့ရှိခဲ့သည်မှ စ၍ ထင်ရှားသော လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် မြို့ရွာဒေသများ ကြီးမားကျယ်ပြန့်လာခဲ့ကာ အလွှာခွဲခြားခြင်းနှင့် အထူးပြုလုပ်ကိုင်ခြင်း စသော လူမှုဘဝ ပုံစံအသစ်များ ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။<ref name="Jocano2001" /> ဤလူ့အဖွဲ့အစည်းများထဲမှ အချို့ အထူးသဖြင့် မြစ်ကြီးများ၏ မြစ်ဝ သို့မဟုတ် မြစ်ဝအနီးတွင်ရှိသော ကမ်းရိုးတန်းမြို့ရွာဒေသများ<ref name="Junker1999">{{cite book|last1=Junker|first1=L|title=Raiding, Trading, and Feasting the Political Economy of Philippine Chiefdoms|url=https://archive.org/details/raidingtradingfe0000junk|date=1999|publisher=University of Hawaiì Press|location=Honolulu}}</ref>မှာ နောက်ဆုံးတွင် အရှေ့တောင်အာရှ၏ အစောပိုင်း ကုန်သွယ်ရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံများနှင့် သိသာသော ပမာဏတစ်ခုမျှ ကုန်သွယ်မှုပြုသည် အထိ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးသော မလေးရှားပြည် နှင့် ဂျားဗားပြည် တို့အပြင် တရုတ်ရှိ မင်းဆက်အမျိုးမျိုး<ref name="Junker1999"/> ထိုင်း,<ref name="Miksic2009">{{Cite book |title=Southeast Asian Ceramics: New Light on Old Pottery |last=Miksic |first=John N. |publisher=Editions Didier Millet |year=2009 |isbn=978-981-4260-13-8}}</ref> နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် မွတ်စလင် စူလတန်နယ် ဘရူနိုင်း{{sfn|Scott |1994}}တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ဗီယက်နမ် <ref name="Miksic2009" /> ဂျပန် <ref name="Sals2005">{{cite book | last = Sals | first = Florent Joseph | author-link = | title = The history of Agoo : 1578–2005 | publisher = Limbagan Printhouse | date = 2005 | location = La Union | pages = 80 | language = English}}</ref> နှင့် အခြားသော အော်စထရိုနီးရှန်း တိုင်းပြည်များ<ref name="autogenerated3">{{cite web|title=Timeline of history|url=http://valoable1.webs.com/timelineofhistory.htm|accessdate=October 9, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091123061819/http://valoable1.webs.com/timelineofhistory.htm|archivedate=November 23, 2009}}</ref> နှင့်လည်း ကုန်သွယ်မှုပြုခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များ အရ တရုတ်တို့နှင့် ကုန်သွယ်ခြင်းသည် တန်မင်းဆက် လက်ထက်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဆောင်မင်းဆက် လက်ထက်တွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။{{sfn|Scott |1994}} အေဒီ ၂ ရာစုသို့ ရောက်သော အခါတွင် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ အချို့သော (အကုန်မဟုတ်ပေ) လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် တရုတ်သို့ ကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်ပြီး တရုတ်တော်ဝင်နန်းတော်မှ သတ်မှတ်ထားသော အစွယ်အပွား စနစ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ {{sfn|Scott |1994}} ထိုသို့သော အစွယ်အပွားနိုင်ငံများသည် တရုတ်ဗဟိုပြု စနစ်ကို လက်ခံကြရပြီး ထိုစနစ်မှ တရုတ်နှင့် တော်ဝင်နန်းတော်တို့အား ကမ္ဘာ၏ ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုဌာန အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ အစောပိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် ထိုစနစ်ကို ကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် တရုတ်နှင့် ကုန်သွယ်ရန် လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုအခြေအနေသည် စစ်ရေး နိုင်ငံရေး အရ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ် အမှန်တကယ် မသက်ရောက်ခဲ့ပေ။ {{sfn|Scott |1994}}<ref name="Junker1999" /> [[File:Rice terraces.png|thumb|လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ကျော်ကပင် အီဖုဂေါင်း/အီဂိုရော့ လူမျိုးများသည် မတ်စောက်သော တောင်ကုန်းဒေသများတွင် လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးရေး စနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။]] အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင်လူ့အဖွဲ့အစည်းများ အင်ဒိုနီးရှား နှင့် မလေးရှားရှိ နိုင်ငံအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်ဆံရေးနှင့် ပတ်သက်၍မူ ဒဏ္ဍာရီများတွင် အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် သီရိဝိဇယ အင်ပိုင်ယာနှင့် ဆက်ဆံရေး ရှိကြောင်း ပြောလေ့ရှိသော်လည်း ထိုသို့ ဆက်ဆံရေး ရှိကြောင်းကို သက်သေပြနိုင်မည့် မည်သို့သော ရှေးဟောင်း သုတေသန အထောက်အထားကိုမှ မတွေ့ရှိခဲ့ရပေ။ <ref name="Jocano2001" />သို့သော်လည်း အခြားတစ်ဖက်တွင် မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာ နှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ကောင်းကိုမူ လုံလောက်သော အထောက်အထား များ တွေ့ရှိရသည်။<ref name="JocanoJr2012">{{Cite book |title=A Question of Origins |last=Jocano |first=Felipe Jr. |date=August 7, 2012 |work=Arnis: Reflections on the History and Development of Filipino Martial Arts |publisher=Tuttle Publishing |isbn=978-1-4629-0742-7 |editor-last=Wiley |editor-first=Mark |language=en}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်၏ အစောပိုင်း လူ့အဖွဲ့အစည်းများအပေါ်တွင် အိန္ဒိယတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု မည်မျှ အတိုင်းအတာ အထိ ရှိသည် နှင့် မည်သို့ ရှိသည် ဆိုသော အချက်မှာ အရှေ့တောင်အာရှ သမိုင်းပညာရှင်များကြားတွင် အငြင်းပွားစရာ အချို့ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ <ref name="Jocano2001" /><ref name="Osborne2004">{{cite book | last = Osborne | first = Milton | title = Southeast Asia: An Introductory History | publisher = Allen & Unwin | date = 2004 | location = Australia | pages = | volume = | edition = Ninth | url =https://archive.org/details/southeastasiaint0000osbo_v1c2| doi = | id = | isbn = 978-1-74114-448-2 }}</ref> သို့သော်လည်း လက်ရှိတွင် ပညာရှင် အများ သဘောတူညီမှု ရထားသည်မှာ ထိုစဉ်က အိန္ဒိယနှင့် ဖိလစ်ပိုင်ကြားတွင် တိုက်ရိုက် ကုန်သွယ်မှု အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည် သို့မဟုတ် လုံးဝ မရှိသလောက် ဖြစ်သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ <ref name="Jocano2001" /><ref name="Osborne2004" /> အိန္ဒိယ၏ ယဉ်ကျေးမှု လက္ခဏာများ ဖြစ်သော စကားလုံး အသုံးအနှုန်း များနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကိုးကွယ်မှုများ<ref name="JocanoJr2012" />မှာ ၁၀ ရာစုမှ ၁၄ ရာစု အစောပိုင်းအတွင်း စိမ့်ဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဟိန္ဒူမာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာတို့ ကြားရှိ ဆက်ဆံရေးမှ တဆင့် ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ <ref name="Jocano2001" /> ထို့ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများသည် မဟာအိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှုဇုံ၏ အပြင်ဘက် အစွန်းတွင် ရှိသော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ (အခြားသောနိုင်ငံများမှာ အာဖဂန်နစ္စတန် နှင့် တောင်ဗီယက်နမ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Osborne2004" /> ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုများ၏ အစောပိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အဆင့်အတန်း ၃ ခု ခွဲခြားထားသည်။ <ref name="Jocano2001" /><ref name="Junker1999" /> ကွဲပြားသော ယဉ်ကျေးမှုများတွင် ထိုအဆင့်အတန်း ၃ခုကို ကွဲပြားသော အသုံးအနှုန်းများဖြင့် ဖော်ပြလေ့ ရှိသော်လည်း မပြောင်းမလဲ ရှိသည်မှာ အထက်တန်းစာ သူကောင်းမျိုး အဆင့်၊ လွတ်လပ်သော လူ အဆင့် နှင့် အလီပင် သို့ မဟုတ် အိုရီပန်ဟု ခေါ်သော ကြွေးမြီရှိသူ မှီခိုအဆင့်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Jocano2001" /><ref name="Junker1999" /> သူကောင်းမျိုး အဆင့်တွင် ပါဝင်သူများထဲတွင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး တာဝန်ကိုယူထားသော ဒါတု များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်သည့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အစုအဖွဲ့များ ဖြစ်သော ဘာရန်းဂေး သို့မဟုတ် ဒူလိုဟန်တို့အား ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုကြသည်။ ထိုဘာရန်ဂေးများ ပေါင်းစပ်ကြသည့် အခါတွင် ပိုမိုကြီးပြသော မြို့ရွာဒေသများကို တည်ထောင်ကြသည် သို့မဟုတ် ပထဝီ အနေအထားရ ပိုမို၍ လျော့ရဲသော မဟာမိတ် အဖွဲ့များ,<ref name="Junker1999" /> အဖြစ် နေထိုင်လေ့ ရှိကြလေသည်။<ref name="Junker1999" /> ထိုအစုအဖွဲ့များတွင် အသက်အကြီးဆုံး သို့မဟုတ် လူအလေးစား ခံရဆုံး သူအား ထိပ်ဆုံး ဒါတု အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြပြီး လာကန်၊ ဆူလတန်၊ ရာဂျာ သို့မဟုတ် ပိုမို၍ လုပ်သက်ရင့်သော ဒါတု ဟု အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။{{sfn|Scott |1994}}<ref name="Jocano2001" /><ref name="Legarda, Benito, Jr. 2001 40">{{Cite journal|author = Legarda, Benito, Jr. |journal = Kinaadman (Wisdom) A Journal of the Southern Philippines |title = Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |volume = 23 |year = 2001 |page = 40 |ref = harv}}</ref> ====အစောပိုင်း သမိုင်းဝင် ကမ်းရိုးတန်း မြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် အစိုးရများ==== [[File:Laguna Copperplate Inscription.gif|thumb|အေဒီ ၉၀၀ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရသောလာဂူးနား ကြေးပြားစာသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် အစောဆုံးတွေ့ရသော သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်ပြီး လာဂူးနား၊ လမ်ဘန်းတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။]] ထိုမြို့ပြနိုင်ငံနှင့် ပြည်ထောင်များ၏ အစောဆုံးသမိုင်းမှတ်တမ်းမှာ လာဂူးနား ကြေးပြားစာပေါ်တွင် တွေ့ရပြီး ထိုမှတ်တမ်းမှ တာဂါးလော့ နိုင်ငံဖြစ်သော တွန်ဒို (အေဒီ ၉၀၀ မတိုင်မီ မှ အေဒီ ၁၅၈၉) နှင့် တွန်ဒိုအနီးတဝိုက်တွင် တည်ရှိမည်ဟု ယူဆရသော အခြားဒေသ နှစ်ခု သုံးခု တို့ အပြင် မင်ဒါနောင်းရှိ ဒီဝါတာတောင် အနီးမှ ဒေသတစ်ခု နှင့် ဂျားဗားကျွန်းပေါ်မှ မီဒန်ဘုရားကျောင်း အစုအဝေးတို့ ကို သွယ်ဝိုက်ရည်ညွှန်းထားသည်။<ref name="Postma1992" /> ထိုနိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေး ဆက်သွယ်မှု အတိအကျကို ကြေးပြားစာပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ မရှင်းသော်လည်း ထိုကြေးပြားစာသည် ဒေသတွင်းနှင့် ဒေသပြင်ပ နိုင်ငံရေးဆက်သွယ်မှုများ အေဒီ ၉၀၀ မတိုင်မီကပင် ရှိခဲ့ကြောင်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် လက်ခံထားသည့် သက်သေ အထောက်အထားပင် ဖြစ်သည်။<ref name="Postma1992" />{{sfn|Scott |1994}}<ref name="Junker1999" /> ၁၅၀၀ ခုနှစ်များတွင် အစောဆုံး ဥရောပသား လူမျိုးခွဲဗေဒပညာရှင်များ ရောက်ရှိလာသည့် အခါတွင် တွန်ဒိုအား "လာကန်း" ဟု ခေါ်သည့် အာဏာစက်ပြင်းသည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးမှ အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသည်။{{sfn|Scott|1994}}<ref name="Junker1999" /> ၎င်းသည် အဓိက ကုန်သွယ်ရေးဌာန တစ်ခု ဖြစ်လာပြီး တရုတ်ပြည် မင်မင်းဆက်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးအား မနီလာ ရာဂျာပြည်နှင့် အတူ ကျွန်းစု တစ်ခုလုံးရှိ ကုန်ပစ္စည်းများအား {{sfn|Scott |1994}} လက်ဝါးကြီးအုပ် ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့သည်။<ref name=Ring>{{cite book|url = https://books.google.com/?id=vWLRxJEU49EC&pg=PA565 |title = International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania |author = Ring, Trudy |author2 = Robert M. Salkin |author3 = Sharon La Boda |last-author-amp = yes |publisher = Taylor & Francis |year = 1996 |pages = 565–569 |isbn = 978-1-884964-04-6 |accessdate = January 7, 2010}}</ref> ထိုကုန်သွယ်ရေးမှာ အလွန်အရေးပါသဖြင့် ယောင်ဂယ်လ်ဘုရင်သည် ကိုချာလောင်း အမည်ရှိသော တရုတ်ဘုရင်ခံအား ကုန်သွယ်ရေးများကို စောင့်ကြည့်နိုင်ရန် ခန့်အပ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite book|author=Ho Khai Leong|title=Connecting and Distancing: Southeast Asia and China|url=https://books.google.com/books?id=EwnzBiM0LmAC&pg=PA33|year=2009|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-230-856-6|page=33}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=VbwogbQ3l8UC&pg=PT84&lpg=PT84&dq=Yung+lo+governor+luzon#v=onepage&q=Yung%20lo%20governor%20luzon&f=false|title=In Our Image|accessdate=August 24, 2015|isbn=978-0-307-77543-6|last1=Karnow|first1=Stanley|year=2010}}</ref> နောက်ထပ် ဖိလစ်ပိုင်အတွင်းရှိ ဒေသတစ်ခုအား သမိုင်းမှတ်တမ်းတွင် ရည်ညွှန်းထားခဲ့ခြင်းမှာ ဆောင်မင်းဆက်၏ တရားဝင် သမိုင်းစာအုပ် အတွဲ ၁၈၆ တွင် ဖြစ်ပြီး ၎င်းစာအုပ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ တိုင်းပြည်ဟု ယူဆသော မာအီပြည်ဟု (အေဒီ ၉၇၁ မတိုင်မီ မှ ၁၃၃၉ အကျော်အထိ) ဖော်ပြထားခဲ့သည်။ ဆောင်မင်းဆက်မှ ကုန်သည်များသည် မာအီသို့ နှစ်စဉ် လာရောက်လေ့ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် မာအီ၏ ပထဝီဝင်၊ ကုန်သွယ်သည့် ပစ္စည်းများနှင့် အုပ်စိုးသူ၏ ကုန်သွယ်ရေး အပြုအမူများကို ဖော်ပြထားခဲ့ကြသည်။<ref name="KansaiICIS">{{cite journal |last=Zhenping |first=Wang |title=Reading Song-Ming Records on the Pre-colonial History of the Philippines |journal=Journal of East Asian Cultural Interaction Studies |year=2008 |volume=1 |pages=249–260 |issn=1882-7756 |url=http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf |archive-date=13 March 2013 |access-date=3 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313164616/http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf |access-date=3 July 2019 |archive-date=13 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313164616/http://www.icis.kansai-u.ac.jp/data/journal01-v1/journal01-19-wang.pdf }}</ref> တရုတ်ကုန်သည်များမှ မာအီနိုင်ငံသားများသည် ရိုးသားပြီး ယုံကြည်ရသူများ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။{{sfn|Scott|1984|p=67}} သို့သော်လည်း ထိုမှတ်တမ်းများတွင် မာအီ၏ တည်နေရာကို ရှင်းလင်းစွာ မဖောပြထားသဖြင့် မာအီ၏ တည်နေရာမှာ အငြင်းပွားဖွယ် ဖြစ်နေပြီး အချို့သော ပညာရှင်များက လာဂွန်းနား ပြည်နယ် ဘေးမြို့ နေရာတွင် တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး<ref name="Go2005">{{cite journal | last = Go | first = Bon Juan | title = Ma'I in Chinese Records – Mindoro or Bai? An Examination of a Historical Puzzle | journal = Philippine Studies | volume = 53 | issue = 1 | pages = 119–138 | date = 2005 | url = http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/216/223 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131021221348/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/216/223 | archivedate = October 21, 2013 | deadurl = no | archive-date = 21 October 2013 | access-date = 3 July 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20131021221348/http://www.philippinestudies.net/ojs/index.php/ps/article/download/216/223 | url-status = dead }}</ref> အခြားသူများက မင်ဒိုရိုကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။{{sfn|Scott|1984|p={{page needed|date=August 2018}}}} [[File:Butuan Ivory Seal.jpg|thumb|၁၉၇၀ ဘွမ်တမ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ၁၀၀၂ ခုနှစ်မှ ဘွမ်တွမ် ဆင်စွယ်တံဆိပ်]] [[File:Joangan, or the Spanish-built Joanga.jpg|thumb|left| ၁၇ ရာစုတွင် ဖရန်စစ္စကို အစ်ဂနာရှိ အယ်လ်စီနာ ရေးသားသော ''Historia de las islas e indios de Bisayas'' (1668) မှ ဗီဆာရန်း အမည်ရှိသော ကာရာကောင်းခေါ် ဖော့တပ်စစ်လှေ ကို ပုံဖော်ရေးဆွဲထားပုံ<ref name="alcina">{{cite book|author=Francisco Ignacio Alcina|title =Historia de las islas e indios de Bisayas|year =1668|url =https://trove.nla.gov.au/work/21366897?selectedversion=NBD197673}}</ref>]] ဆောင်မင်းဆက်၏ တရားဝင် သမိုင်းမှ ထပ်မံရည်ညွှန်းသည်မှာ မင်ဒါနောင်း အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ဘူတွမ် ရာဂျားနယ်မြေ ({{circa|before ၁၀၀၁–၁၇၅၆}}) ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများမှ တရုတ်အင်ပိုင်ယာသို့ ၁၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ပထမဆုံး သံတမန်အဖွဲ့စေလွှတ်သော တိုင်းနိုင်ငံ အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဘူတွမ်သည် ဆရီ ဘာတာ ရှားဂျာ ရာဂျာ ၏ လက်အောက်တွင် ထင်ရှားခဲ့ပြီး <ref name="autogenerated3" /> ထိုသူမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ အုပ်စိုးသူလူတန်းစားမှ ဟိန္ဒူနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတွင်း ရွှေပန်းတိမ် လုပ်ငန်းကြောင့် အင်အားကြီးလာခဲ့ပြီး ချမ်ပါး ယဉ်ကျေးမှုလောက နှင့် သံတမန် အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘူတွမ်သည် အလွန်ပင် ကြွယ်ဝချမ်းသာခဲ့ပြီး လတ်တလော ဘူတွမ်မှ တူးဖော် ရရှိခဲ့သော ရွှေ ပမာဏသည် ပိုမိုထင်ရှားသော သီရိဝိဇယ နိုင်ငံထက်ပင် ပို၍ များပြားသည်။<ref>{{cite web |url=https://asiasociety.org/new-york/exhibitions/philippine-gold-treasures-forgotten-kingdoms |title=The Kingdom of Butuan |website=Philippine Gold: Treasures of Lost Kingdoms |publisher=Asia Society New York |access-date=2019-03-08 |df=mdy-all}}</ref> သမိုင်းပညာရှင် အီဖရန် အီဆိုရယ်နာ၏ အယူအဆအရ ဗီဆာယန်း ဓားပြအဖွဲ့များသည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဆိပ်ကမ်းမြို့များကို အေဒီ ၁၁၇၄ မှ ၁၁၉၀ အတွင်း လုယက်ခဲ့ကြပြီး အခြား သမိုင်းပညာရှင်များကမူ ထိုဓားပြအဖွဲ့များသည် ဖော်မိုဆာ (ယနေ့ခေတ် ထိုင်ဝမ်) မှ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name=inquirer2013-06-13>[http://newsinfo.inquirer.net/421631/raiding-china.htm Jobers Bersales: ''Raiding China'' at Inquirer.net] Retrieved June 13, 2013</ref> ဗီဆာယန်း ဓားပြအဖွဲ့များတွင် ဒါပီတန် ကယ်ဒါတွမ်ပြည်မှ လူများ ပါဝင်ပြီး ၎င်းနိုင်ငံမှာ လေတီ မှ ဒါတု ဆူမန်ဂါ မှ ဘတ်ဘန်း ဟာမူဆာနွမ်း မင်းသမီးအား တရုတ်အင်ပိုင်ယာ အတွင်းသို့ ထိုးဖောက်တိုက်ခိုက်နိုင်သော ၎င်း၏ စစ်အင်အားကို ပြ၍ နှစ်သက်အောင် ပြုလုပ်ပြီးနောက် တည်ထောင်ထားသော တိုင်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် သူတို့၏ နယ်မြေအား ချမ်းသာကြွယ်ဝပြီး အင်အားကြီးသော ပင်လယ်ကမ်းစပ် နိုင်ငံတော် အဖြစ် ဖန်တီးခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းအား "ဗီဆာယား ၏ ဗင်းနစ်မြို့" ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ <ref name="auto">[http://www.discoverbohol.com/Features/Dauis-History-Part-1.htm History of the Kingdom of Dapitan]. Retrieved February 3, 2017.</ref> ဒဏ္ဍာရီများ အရ မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် ကယ်ဒါတွမ်ပြည် ({{circa|၁၂၀၀–၁၅၆၉}}) အား သီရိဝိဇယနိုင်ငံ ပျက်သုဉ်းခဲ့သည့် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲပြီးနောက်တွင် သီရိဝိဇယရှိ မလေးဒါတု များကို သစ္စာခံသူများက ကျူးကျော်သူ ခိုလာမင်းဆက် နှင့် ၎င်း၏ ရုပ်သေး ရာဂျာ မာကာတူနောင်း ကို ဆန့်ကျင်ပြီး ဗီဆာယားကျွန်းများတွင် လက်ကျန်နိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား တည်ထောင်ခဲ့သော ဒါတု ဖြစ်သူ ပူတီသည် ၎င်း၏ တိုင်းပြည်အသစ် နယ်နိမိတ်အား မူလရင်းနေ လူမျိုးစုဖြစ်သော အာတီတို့၏ လူစွမ်းကောင်း မာရီကူဒို ထံမှ ဝယ်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="G. Nye Steiger 1929, p. 121">G. Nye Steiger, H. Otley Beyer, Conrado Benitez, ''A History of the Orient'', Oxford: 1929, Ginn and Company, p. 121.</ref> မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် အား ပါနေးကျွန်းပေါ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါနေးကျွန်းဆိုသော အမည်မှာ ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့သော ပန်နိုင်းနိုင်ငံ အား အစွဲပြုမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သလို ပန်နိုင်းနိုင်ငံမှ ဆင်းသက်လာသူတို့ နေထိုင်ရာ ဖြစ်သည်။ ပန်နိုင်းသည် [[ဆူမတြာကျွန်း]]ပေါ်တွင် တည်ရှိသော သီရိဝိဇယနိုင်ငံ၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ အလုပ်အရှုပ်ဆုံး ပင်လယ်ရေကြောင်းသွား လမ်းကြပ်ဖြစ်သည့်<ref>{{cite report |date= November 10, 2014 |url=http://www.eia.gov/countries/analysisbriefs/World_Oil_Transit_Chokepoints/wotc.pdf |section=Strait of Malacca |title=World Oil Transit Chokepoints |dead-url=yes |archive-url=https://web.archive.org/web/20141122053242/http://www.eia.gov/countries/analysisbriefs/World_Oil_Transit_Chokepoints/wotc.pdf |archive-date=2014-11-22 |publisher=U.S. Energy Information Administration}}</ref> [[မလက္ကာရေလက်ကြား]]အား အောင်မြင်စွာ ကာကွယ်နိုင်ခဲ့သော ဟိန္ဒူ-ဗုဒ္ဓဘာသာ တပ် နေထိုင်ရာ နေရာ ဖြစ်ပြီး <ref name="Wonderful">{{cite web |title=The Temples Of Bahal (Portibi): Traces of Vajranaya Buddhism in Sumatra |work=Wonderful Indonesia |url=http://indonesia.travel/en/destination/613/the-temples-of-bahal-portibi |accessdate=22 July 2015 |archive-date=22 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722094350/http://indonesia.travel/en/destination/613/the-temples-of-bahal-portibi }}</ref> မလက္ကာရေလက်ကြားကို ကာကွယ်ရန်သည် ထိုအချိန်က သိသာသော စိန်ခေါ်မှု ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံ သုံးခုဖြစ်သည့် တရုတ်၊ အိန္ဒိယ နှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့က ဝိုင်းရံထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပန်နိုင်းလူမျိုးတို့သည် ထိုရေလက်ကြားအား ၇၂၇ နှစ်တိုင် အန္တရာယ် ရန်စွယ်အားလုံးမှ ကာကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသူ ခိုလာ အင်ပိုင်ယာအား ပုန်ကန်ရာတွင် သစ္စာရှိ စစ်သူရဲများဖြစ်ကြသော မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် လူမျိုးတို့သည် အနောက်ဘက်မှ ရောက်ရှိလာသော ဟိန္ဒူနှင့် အစ္စလာမ် ကျူးကျော်သူများအား ၎င်းတို့ အခြေစိုက်ရာ ဗီဆားယားကျွန်းများမှ ဆန့်ကျင်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="saleeby 152-153">{{cite book |url=https://archive.org/stream/historysulu00islagoog#page/n58/mode/2up |title=The History of Sulu|author=Najeeb Mitry Saleeby |year=1908 |series=Ethnological Survey for Philippine Islands |publisher=Bureau of Printing, Harvard University |pages=152–153|oclc=3550427|accessdate=20 June 2019|edition=Illustrated |via=Internet Archive}}</ref> စီဘူး ရာဂျာပြည် <ref>Zhang Xie. (1618) (in Chinese). ''Dong Xi Yang Kao'' [''A Study of the Eastern and Western Oceans''] ''[http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/volume05.html Volume 5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010145223/http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/volume05.html |date=10 October 2017 }}'' ({{zh|[http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/ 東西洋考]}}). {{ISBN|7-5325-1593-1}}. MID 00024687. Retrieved December 18, 2009.</ref>({{circa|၁၂၀၀–၁၅၆၅}}) မှာ ဗီဆာယားရှိ မတ်ဒ်ဂျာအက်စ်ပြည်၏ အိမ်နီးချင်း ဖြစ်ပြီး တမီးလ်သွေးပါဝင်သော ရာဂျာတစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင် ချိုလာမင်းဆက် မျိုးနွယ်စုဝင် ဖြစ်သည့် ရာဂျာမူဒါ ဆရီ လူမေး မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ဆရီလူမေးအား ချိုလာ မဟာရာဂျာမှ မတ်ဒ်ဂျာ-အက်စ် အား ကျူးကျော်ရန် စေလွှတ်လိုက်သော်လည်း ပုန်ကန်ခြားနားပြီး ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် တမီးလ်-မလေး ရာဂျာပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ မဟာရာဂျာမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သော်လည်း ၎င်းဘာသာ စီဘူး ရာဂျာပြည်ကို ထူထောင်သူအဖြစ် နှိမ့်ချစွာ နေထိုင်ပြီး သူကိုယ်တိုင် ဗီဆာယန်းများနှင့် ပေါင်းသင်းနေခဲ့သည်။ ထိုပြည်သည် ကျွန်းများအတွင်း ရေကြောင်းပို့ဆောင် ဆက်သွယ်ခြင်းဖြင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝလာခဲ့သည်။<ref>[http://cebu-online.com/swum/html/exhibits.html Cebu, a Port City in Prehistoric and in Present Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303205118/http://cebu-online.com/swum/html/exhibits.html |date=3 March 2016 }}. Accessed September 5, 2008.</ref> ဘူတွမ် နှင့် စီဘူး ရာဂျာပြည် နှစ်ခုစလုံးသည် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ နှစ်ပြည်စလုံးသည် အိန္ဒိယကုန်သည်များမှ ဘော်နီယိုကျွန်း တောင်ပိုင်းတွင် တည်ထောင်ထားသော<ref>[http://www.joshuaproject.net/peopctry.php?rop3=106159&rog3=ID The Tenggarong Kutai] in the Joshua Project</ref> ဟိန္ဒူပြည်ဖြစ်သည့်<ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|authorlink= George Coedès|editor= Walter F. Vella|translator= Susan Brown Cowing |title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> ကူတိုင်းပြည်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ဂန္ထဝင်ကဗျာရှည်ကြီး တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည့် နာဂရာခရက်တီဂါမာ ကဗျာ အရ ဂျာဗားတွင် အခြေစိုက်သော မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာသည် လူဇုန်ကျွန်းပေါ်ရှိ ဆလူဒေါင် (မနီလာ) နှင့် ဆူလူးကျွန်းစု ရှိ ဆိုလော့ (ဆူလူး) တို့အား ကိုလိုနီနယ် အဖြစ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူတို့သည် ဗီဆာယားကျွန်းများပေါ်တွင် အခြေတည်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ သီရိဝိဇယမင်း သစ္စာခံများက အဆက်မပြတ် ပြောက်ကျားစစ်ပွဲများ ဖြင့် ၎င်းတို့အား တိုက်ခိုက်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် မနီလာတိုက်ပွဲ (၁၃၆၅) အပြီးတွင် လူဇုန်ကျွန်းသည် လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည် ရရှိခဲ့ပြီး ဆူလူးတို့မှလည်း လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည်တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ကာ ကလဲ့စားချေသည့် အနေနှင့် မာဂျာပါဟစ်၏ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သော ပိုနီ (ဘရူနိုင်း) အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ မြို့တော်မှ တပ်များက ၎င်းတို့အား ပြန်လည်မောင်းထုတ်ခဲ့သည့် အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book |title=History for Brunei Darussalam: Sharing our Past |year=2009 |publisher=Curriculum Development Department, Ministry of Education |isbn=978-99917-2-372-3 |ref={{harvid|History for Brunei Darussalam|2009}}|p=44}}</ref> တွန်ဒိုမှ ပါဆစ်မြစ်၏ တစ်ဖက်ကမ်း လူဇုန်ကျွန်းပေါ်တွင် မနီလာရာဂျာပြည် (c.၁၂၅၈–၁၅၇၁) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယခင်က ထိုဒေသရှိ မွတ်ဆလင်တို့ကို အုပ်စိုးခဲ့သော ဘရူနိုင်း ရာဂျာ အာမက် မှ မာဂျာပါဟစ် ရာဂျာ အဗီဂျီကာရ အား ရေကြောင်းတိုက်ပွဲတွင် အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ ဆက်လက်ပျံ့နှံ့လာပြီး မွတ်စလင် ဖြစ်သွားသော ပြည်နယ်များမှ ခွဲထွက်ကာ လွတ်လပ်သော စူလတန်ပြည်များကို သီးခြားတည်ထောင်ကြသဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲရန် ရင်ဆိုင်နေရသော ဟိန္ဒူ မာဂျာပါဟစ် အကြွင်းအကျန်တို့သည် ဘာလီကျွန်း သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။{{sfn|Barski|p=46}} တရုတ်တို့သည် လူဇုန် ဟု အမည်ရသော ပြည်ကိုလည်း ၎င်းတို့မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ၎င်းမှာ မနီလာကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆရပြီး ၁၅၂၀ ခုနှစ်များမှ ပေါ်တူဂီနှင့် စပိန်တို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် လူဆွန် နှင့် မနီလာသည် တစ်ခုတည်း ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားခဲ့ ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ {{sfn|Scott |1994}} သို့သော် အချို့သော သမိုင်းပညာရှင်များက ငြင်းချက်ထုတ်ကြသည်မှာ ထိုသူများ အားလုံးသည် မနီလာသို့ ရောက်ရှိခြင်း မရှိကြဘဲ လူဆွန် ဆိုသည်မှာ မနီလာပင်လယ်အော်ပေါ်ရှိ တာဂါးလော့ နှင့် ကာပမ်ပန်ဂမ်ပြည်များ အားလုံးကို အလွယ်တကူ ညွှန်းဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ <ref name="Alfonso2016">{{cite book | title=The Nameless Hero: Revisiting the Sources on the First Filipino Leader to Die for Freedom | publisher=Holy Angel University Press | author=Alfonso, Ian Christopher B. | year=2016 | location=Angeles | isbn=978-971-0546-52-7}}</ref> မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ ၁၅၀၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်း နှင့် ၁၅၆၀ ခုနှစ်များ အထိ ထို ပင်လယ် ခရီးသွားလူမျိုးများကို ပေါ်တူဂီတို့၏ မလက္ကာမြို့တွင် လူဆိုးရက်စ် ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ တခွင်တွင် ပြည်ပ အသိုင်းအဝန်းများ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် တောင်ငူမင်းဆက်ခေတ် မြန်မာပြည်၊ မလက္ကာ စူလတန်ပြည် နှင့် အရှေ့တီမောတို့သို့ စွန့်စား ကုန်သွယ်ရန် သွားရောက်ပြီး စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြကာ <ref>Lucoes warriors aided the Burmese king in his invasion of Siam in 1547&nbsp;AD. At the same time, Lusung warriors fought alongside the Siamese king and faced the same elephant army of the Burmese king in the defence of the Siamese capital at Ayuthaya, p. 195.</ref>{{efn|1=The former sultan of Malacca decided to retake his city from the Portuguese with a fleet of ships from Lusung in 1525 AD.{{refn|1=Barros, Joao de, Decada terciera de Asia de Ioano de Barros dos feitos que os Portugueses fezarao no descubrimiento dos mares e terras de Oriente [1628], Lisbon, 1777, courtesy of Scott 1994 p.94}} }}<ref name="Pigafetta">{{Cite journal |last = Pigafetta |first = Antonio |author-link = Antonio Pigafetta |title = First voyage round the world |language = English |translator = J.A. Robertson |year = 1969 |place = Manila |publisher = Filipiniana Book Guild |orig-year = 1524}}</ref> ကုန်သည်များ နှင့် ကြေးစားစစ်သား များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Pires">{{Cite book |last = Pires |first = Tomé |author-link = Tomé Pires |title = A suma oriental de Tomé Pires e o livro de Francisco Rodriguez: Leitura e notas de Armando Cortesão [1512–1515] |translator = Armando Cortesao |language = Portuguese |place = Cambridge |publisher = Hakluyt Society |year = 1944 }}</ref><ref name="Lach">{{cite book |last = Lach |first = Donald Frederick |title = Asia in the Making of Europe |year = 1994 |publisher = University of Chicago Press |location = Chicago |chapter = Chapter 8: The Philippine Islands |isbn = 978-0-226-46732-0}}</ref><ref name="Reid">{{cite book |last = Reid |first = Anthony |editor = Peter Bellwood |editor2 = James J. Fox |editor3 = Darrell Tryon |editor3-link = Darrell Tryon |title = The Austronesians: Historical and comparative perspectives |year = 1995 |publisher = Department of Anthropology, The Australian National University |location = Canberra |chapter = Continuity and Change in the Austronesian Transition to Islam and Christianity |chapterurl = http://epress.anu.edu.au/austronesians/austronesians/mobile_devices/ch16.html |access-date = 5 July 2019 |archive-date = 2 September 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070902152346/http://epress.anu.edu.au/austronesians/austronesians/mobile_devices/ch16.html |url-status = dead }}</ref> ထင်ရှားသော လူဆိုးရက်စ် တစ်ဦးမှာ ပေါ်တူဂီ မလက်ကာပြည်ရှိ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် သူဌေး နှင့် တီမန်ဂေါင်း (ဘုရင်ခံ နှင့် ဗိုလ်ချုပ်)<ref name="turnbull">{{cite book|last=Turnbull|first=C.M.|title=A History of Singapore: 1819–1975|year=1977|publisher=Oxford University Press|location=Kuala Lumpur|isbn=978-0-19-580354-9}}</ref> ဖြစ်သူ ရယ်ဂျီမို ဒီ ရာဂျာ ဖြစ်သည်။ သူသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ မလက်ကာ ရေလက်ကြား၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်<ref>Antony, Robert J. Elusive Pirates, Pervasive Smugglers: Violence and Clandestine Trade in the Greater China Seas. Hong Kong: Hong Kong University Press, 2010. Print, 76.</ref> နှင့် အလယ်ခေတ် ဖိလစ်ပိုင် ပင်လယ်နိုင်ငံများ<ref>Junker, Laura L. Raiding, Trading, and Feasting: The Political Economy of Philippine Chiefdoms. Honolulu: University of Hawaiì Press, 1999.</ref><ref>Wilkinson, R J. An Abridged Malay-English Dictionary (romanised). London: Macmillan and Co, 1948. Print, 291.</ref> တို့အတွင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ပြုလုပ် ထိန်းချုပ်ထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သင်္ဘောအစုအဝေး၏ အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သူ ပေါလ် ကီကိုင်း မာနန်ဆာလာ၏ အဆိုအရ နာမည်ကြီး မင်မင်းဆက် ဗိုလ်ချုပ် ကျန်းဟီ သည် လူဇုန်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မနီလာအား ဖျက်စီးခဲ့သော်လည်း ဒေသတွင်း မဟာမိတ်တိုင်းပြည်များက ၎င်း၏ စစ်တပ်ကို ပြန်လည် တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ၎င်း၏ အောင်မြင်မှုသည် ပန်ဂါဆီနန် အထိသာ ရှိနေခဲ့သည်။<ref>[http://sambali.blogspot.com/2005/11/glossary-lues.html Glossary: Luções By Paul Kekai Manansala in the "Quest of the Dragon and Bird Clan."]</ref> လူဇုန်မြောက်ပိုင်းတွင် ကာဘိုလိုအန် (ပန်ဂါဆီနန်) ({{circa|၁၄၀၆–၁၅၇၆}}) သည် ၁၄၀၆ မှ ၁၄၀၁၁ အတွင်း တရုတ်ပြည်သို့ လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်တစ်ခု အဖြစ် အထူးသံတမန်များ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-21-1983/scott.pdf|title=Filipinos in China in 1500|last=Scott|first=William Henry|website=China Studies Program|page=8|publisher=De la Salle University|year=1989|access-date=April 17, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724123829/http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-21-1983/scott.pdf|archive-date=July 24, 2015|dead-url=yes}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံနှင့်လည်း ကုန်သွယ်မှုများ ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{cite book | last = Sals | first = Florent Joseph | author-link = | title = The history of Agoo : 1578–2005 | publisher = Limbagan Printhouse | date = 2005 | location = La Union | page = 80 | language = English}}</ref> မော်ရိုကို စူးစမ်းရှာဖွေသူ အီဘင် ဘာတူတာ၏ အဆိုအရ မွန်ဂိုအင်ပိုင်ယာ ဖွံ့ဖြိုးလာသည့် အချိန်တွင် ပန်ဂါဆီနန်သည် အလွန် အင်အားတောင့်တင်းသော်လည်း ပန်ဂါဆီနန်ရှိ ပြည်သူတို့သည် ထောင်လွှားခြင်း မရှိကြဟု ဆိုသည်။<ref>Ibn Battuta, ''The Travels of Ibn Baṭṭūṭa, A.D. 1325–1354'', vol. 4, trans. H. A. R. Gibb and C. F. Beckingham (London: Hakluyt Society, 1994), pp. 884–5.</ref> ပန်ဂါဆီနန် (ကာဘိုလိုအန်း) မှ စစ်သူရဲ မင်းသမီး အာဒူဂျာသည် နိုင်ငံ နှင့် မဟာမိတ်တို့ကို ခေါင်းဆောင်ပြီး မွန်ဂိုအင်ပိုင်ယာ တစ်ခုလုံး၏ ပြိုင်ဘက်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကာဘိုလိုအန်း တို့သည် မင်မင်းဆက်၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာသော အခါ မွန်ဂိုတို့ကို ဆန့်ကျင်သော မင်မင်းဆက်နှင့် တစ်သွေးတည်း တစ်သားတည်း ရှိကြောင်း ပြခဲ့သည်။{{sfn|Scott |1994 |p=187}} [[File:Kris and scabbard.jpg|thumb|upright|right|ခရစ် (သို့ ကာလစ်) ဟု ခေါ်သော ကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီ ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုးတို့ အသုံးပြုခဲ့သော မြင့်မြတ်သော ဓား။ ထိုဓားအား ပုံမှန် လက်နက် အဖြစ် ကိုင်ဆောင်လေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite book |last=Frey |first=Edward |title=The Kris: Mystic Weapon of the Malay World |year=1989 |publisher=Oxford University Press |location=Selangor Darul Ehsan |isbn=978-0-19-588906-2}}</ref>]] ၁၃၀၀ ခုနှစ်များတွင် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာ ရောက်ရှိလာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ၁၃၈၀ တွင် ကာရင်မ် အူလ် မက်ကဒမ် နှင့် ဂျိုဟိုးတွင် မွေးဖွားသော အာရပ်ကုန်သည် ရှာရီဖူးလ်း ဟာရှမ် ဆိုင်ယတ်ဒ် အဘူ ဘာကာ တို့သည် မလက္ကာ မှ ဆူလူးကျွန်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဆူလူး ရာဂျာဖြစ်သူ ရာဂျာ ဘာဂွင်ဒါ အလီ အား အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ သွတ်သွင်းပြီး သူ၏ သမီးတော်ကို လက်ဆက်ကာ ဆူလူး စူလတန်ပြည်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>100 Events That Shaped The Philippines (Adarna Book Services Inc. 1999 Published by National Centennial Commission) Page 72 "The Founding of the Sulu Sultanate"</ref><ref>{{citation |author=Bascar, C.M. |url=http://www.royalsulu.com/history.html |title=Sultanate of Sulu, "The Unconquered Kingdom" |dead-url=yes |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201232156/http://www.royalsulu.com/history.html |archive-date=December 1, 2008 |access-date=December 19, 2009 |via=[http://www.royalsulu.com/ The Royal Hashemite Sultanate of Sulu & Sabah Website]}}</ref> ၁၅ ရာစု အကုန်တွင် ဂျိုဟိုးမှ ရှရစ်ဖ် မိုဟာမက် ကာဘန်ဆူဝမ် သည် မင်ဒါနောင်းကျွန်းသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး မာဂွင်ဒါနောင်း စူလတန်ပြည်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ စူလတန် ပုံစံ ရှိသော အုပ်ချုပ်ရေး သည် လာနောင်း အထိ ချဲ့ထွင်လာခဲ့သည်။ <ref>[http://www.mnlf.net/History/The%20Maguindanao%20Sultanate.htm "The Maguindanao Sultanate"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030126203422/http://www.mnlf.net/History/The%20Maguindanao%20Sultanate.htm |date=26 January 2003 }}, Moro National Liberation Front web site. "The Political and Religious History of the Bangsamoro People, condensed from the book ''Muslims in the Philippines'' by Dr. C.A. Majul." Retrieved January 9, 2008.</ref> [[File:Iranun lanong warship by Rafael Monleón (1890).jpg|thumb|left|၁၈၉၀ခုနှစ်တွင် ရာဖဲလ် မွန်လီယွန်မှ ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်း အီရန်နန် လူမျိုးတို့၏ ပင်လယ်ဓားပြတိုက်ရာ နှင့် ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရာတွင် အသုံးပြုသော လာနောင်း စစ်သင်္ဘောများကို သရုပ်ဖော်ထားပုံ]] အစ္စလာမ်ဘာသာသည်သည် တောင်ဘက်တွင် မင်ဒါနောင်း အထိ ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး မြောက်ဘက်တွင် လူဇုန်အထိ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။<ref>Majul, Muslims, 81–83.</ref> ထိုသို့ အောင်မြင်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ပိုနီဟု ယခင်က ခေါ်ဝေါ်သော ဘရူနိုင်း စူလတန်ပြည်သည် မာဂျာပါဟစ် အင်ပိုင်ယာမှ ခွဲထွက်ပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းကာ မက္ကာမှ အာရပ်စော်ဘွား တစ်ဦးဖြစ်သူ ရှာရစ်ဖ် အလီအား စူလတန် အဖြစ် လာရောက် အုပ်ချုပ်ရန် ဖိတ်ကြားခဲ့ပြီး ထိုစူလတန်မှ ဆင်းသက်သူ စူလတန် ဘိုလ်ကရား သည် ၎င်း အုပ်ချုပ်စဉ် ၁၄၈၅ မှ ၁၅၂၁ အတွင်း လူဇုန်ကျွန်းတွင် မနီလာအား အစ္စလာမ် ကိုလိုနီနယ်မြေ အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သော ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|author=Sidhu, Jatswan S. |year=2009 |title=Bolkiah, Sultan (r. 1485–1524) |encyclopedia=Historical Dictionary of Brunei Darussalam |edition=second |location=Lanham, MD |publisher=Scarecrow Press |page=37 |isbn=978-0-8108-7078-9}}</ref> ထို့နောက်တွင် ရာဂျာ ဂန်ဘမ်အား တိုက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် ပုန်ကန်ထကြွသော တွန်ဒိုတို့အား အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မွတ်ဆလင် ရာဂျာ ဆာလာလီလာအား နန်းတင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မွတ်ဆလင် ရာဂျာနိုင်ငံဖြစ်သော မေနီလာ အား ပြန်လည်တည်ထောင်ကာ ဘရူနိုင်း၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံအဖြစ် လူဇုံမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.history-centre.gov.bn/sultanbrunei.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170109041503/http://www.history-centre.gov.bn/sultanbrunei.htm|archivedate=January 9, 2017|title=Info Sejarah|publisher=The Government of Burnei Darussalam}}</ref><ref name=McAmis>{{harvnb|McAmis|2002|pp=18–24, 53–61}}</ref><ref name="end">{{cite book |last=Munoz |first=Paul Michel |title=Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula |url=https://archive.org/details/earlykingdomsofi0000muno |publisher=Editions Didier Millet |year=2006 |location=Singapore|page=[https://archive.org/details/earlykingdomsofi0000muno/page/171 171] |isbn= 978-981-4155-67-0}}</ref><ref>U.S. Department of State. Bureau of East Asian and Pacific Affairs. (June 2009). [https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2700.htm Background Note: Brunei]. Retrieved December 18, 2009.</ref>စူလတန် ဘိုလ်ကရားသည် အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ အသစ်ကူးပြောင်းထားသော စူလူးကျွန်းမှ စူလူး စူလတန် အာမာ အူလ်-အွမ်ဘရာ၏ သမီးတော် လိုင်လာ မက်ကာနာအား လက်ဆက်ခဲ့ပြီး ဘရူနိုင်း၏ ဩဇာကို လူဇုံကျွန်းနှင့် စူလူးကျွန်းစုတို့အထိ ဖြန့်ကျက်ခဲ့သည်။<ref name="Sidhu">{{Cite encyclopedia|author=Sidhu, Jatswan S. |year=2009 |title=Bolkiah, Sultan (r. 1485–1524) |encyclopedia=Historical Dictionary of Brunei Darussalam |edition=second |location=Lanham, Maryland |publisher=Scarecrow Press |page=37 |isbn=978-0-8108-7078-9}}</ref> ဘရူနိုင်းသည် အလွန်ပင် အင်အားကြီးခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဘော်နီယို အိမ်နီးချင်းဖြစ်သော တောင်ဘက်ရှိ ကူတိုင်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကူတိုင်းမှာ ဟိန္ဒူနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ကျူးကျော်လာသော အစ္စလာမ် အင်အားကြီးနိုင်ငံများ ဖြစ်သည့် မာဂွင်ဒါနောင်းကဲ့သို့သော တိုင်းပြည်များနှင့် တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်နေရသည့် ဘူတွမ် နှင့် စီဘူးတို့နှင့် နောက်ဆုံးအနေနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် အသက်ဆက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘရူနိုင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် သုံးပုံတစ်ပုံနှင့် တောင်ပိုင်း သုံးပုံတစ်ပုံကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း{{sfn|Saunders|2013|pp=60}}{{sfn|Herbert|Milner|1989|pp=99}}{{sfn|Lea|Milward|2001|pp=16}}{{sfn|Hicks|2007|pp=34}}{{sfn|Church|2012|pp=16}}{{sfn|Eur|2002|pp=203}}{{sfn|Abdul Majid|2007|pp=2}}{{sfn|Welman|2013|pp=8}} စူလတန် ဘိုလ်ကရားမှာ ၎င်းကိုယ်တိုင် မိခင်ဘက်မှ ဗီဆာယန်း သွေးတစ်ဝက်ပါသော်လည်း ဗီဆာယန်းကျွန်းများကို မအောင်မြင်နိုင်ခဲ့ပေ။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဒဏ္ဍာရီများထဲတွင် ရုပ်ချောပြီး ယောက်ျားပီသကာ သန်မာသော ဂီတအားဖြင့် ဘုရားပေးသည့် ပါရမီရှိပြီး နတ်သားကဲ့သို့ အသံရှိသည့် အပြင် ကိုယ်ခံပညာတော်သဖြင့် ကျော်ကြားသော သီချင်းဆိုသည့် သင်္ဘောကပ္ပတိန် နာခိုဒါ ရာဂမ် ဆိုသူ ရှိပြီး ၎င်းမှာ စူလတန် ဘိုလ်ကရားနှင့် တွဲဖက်မြင်ကြသည်။ စူလတန် ဘိုလ်ကရားမှာ နာခိုဒါ ရာဂမ် ဖြစ်နိုင်သည့် အထောက်အထားများ ရှိပြီး ၎င်းမှာ ဗီဆာယန်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင် သွေးတစ်ဝက်ပါသည့် အမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း စပိန်တို့၏ မှတ်တမ်းများအရ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ အထူးသဖြင့် ဗီဆာယန်းများသည် သီချင်းဆိုရာတွင် ဝါသနာကြီးကြပြီး အထူးသဖြင့် စစ်သူရဲလူတန်းစားများမှာ ၎င်းတို့၏ သီချင်းဆိုကောင်းမှုကြောင့် ကျော်ကြားသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>Cf. William Henry Scott (1903). "Barangay: Sixteenth Century Philippine Culture and Society". (1 January 1994) pp. 109–110.</ref> ထို့နောက်တွင် မွတ်ဆလင်တို့သည် ဗီဆာယန်းတို့အား စစ်ပွဲများ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ကြပြီး ကျွန်အဖြစ် ဆက်လက်ဖမ်းဆီးခြင်းများ လုပ်ဆောင်ကြသည်။<ref name="macachor">{{cite journal |author=Celestino C. Macachor |year=2011 |title=Searching for Kali in the Indigenous Chronicles of Jovito Abellana |journal=Rapid Journal |volume=10 |issue=2 |url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |archivedate=July 3, 2012 |df= |archive-date=3 July 2012 |access-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |access-date=13 July 2019 |archive-date=3 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cebueskrima.s5.com/custom3.html |accessdate=13 July 2019 |archivedate=3 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120703210211/http://cebueskrima.s5.com/custom3.html }}</ref>မွတ်ဆလင်တို့၏ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်သည့် ပါပူအာ-အင်ဒိုနီးရှား၏ အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ဗဟိုချက်မအဖြစ် အခြေစိုက်သော မွတ်ဆလင် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်၍ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် ရောင်းဝယ်ရေးကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ကာ အင်အားကြီးလာသော တာနိတ် စူလတန်ပြည်သည် အန်နီမစ်ဆင် ကိုးကွယ်သည့် မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း ဒါပီတန် ကယ်ဒါတွမ်ပြည်အား ဘိုဟိုးတွင် ဆက်လက်ဖျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="auto"/> ထို့အတွက်ကြောင့် ဒါပီတန် ပြည်သူတို့ အနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ တိုင်းပြည်ကို မင်ဒါနောင်းမြောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ ထိုနေရာကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည့် အတွက် ထိုနေရာတွင် နေထိုင်သူ လာနောင်း စူလတန်ပြည်မှ ပြည်သူများ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။ ဟိန္ဒူရာဂျာပြည်များဖြစ်ကြသော ဘူတွမ် နှင့် စီဘူးတို့မှာလည်း မာဂွင်ဒါနောင်း စူလတန်ပြည်မှ ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် သိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့် စစ်ပြုခြင်းများကို ကြံ့ကြံ့ခံနေရပြီး <ref name="marivir">Marivir Montebon, Retracing Our Roots – A Journey into Cebu's Pre-Colonial Past, p.15</ref> ၎င်းတို့၏ တောင်ပိုင်းရှိ ဟိန္ဒူမဟာမိတ်ဖြစ်သော ကူတိုင်း ရာဂျာပြည်မှာလည်း ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်တွင် စိုးမိုးနိုင်ရေးအတွက် ဘရူနိုင်း စူလတန်ပြည်နှင့် အပြင်းအထန် ရုန်းကန် တိုက်ခိုက်နေရသည်။ ထိုသို့ ဗီဆာယန်းများအား ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် တိုက်ခိုက်ခြင်းများနှင့် အပြိုင်အဖြစ် စီဘူးရာဂျာ ဟူမာဘွမ် အား မက်ကန် မှ ဒါတု လာပူး-လာပူးမှ ပုန်ကန်ခြားနားခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=de Guzman|first=Maria O.|title=The Filipino Heroes|publisher=National Bookstore, Inc.|year=1967|pages=58|isbn=978-971-08-2987-3}}</ref> ထို့အပြင် တွန်ဒို နိုင်ငံ နှင့် ဘရူနိုင်း၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံဖြစ်သော မေနီလာ အစ္စလာမ်ရာဂျာပြည်တို့ကြားတွင် နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုများဖြင့် ကျွက်ကျွက်ဆူနေခဲ့ပြီး မေနီလာကို အုပ်ချုပ်သူ ရာဂျာ မာတန်ဒါမှ တွန်ဒိုအား တိုက်ခိုက်ရာတွင် ဘရူနိုင်းစူလတန်ပြည်ရှိ ၎င်းနှင့် အမျိုးတော်သူများမှ စစ်ကူတောင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title=Relazione del primo viaggio intorno al mondo|last=Pigafetta|first=Antonio|year=1524|isbn=|location=|pages=}}</ref> ဒါတုများ၊ ရာဂျာများ၊ စူလတန်များနှင့် လာကန်းများအကြား အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်နေမှုကြောင့် စပိန်တို့အတွက် ကိုလိုနီပြုရန် လွယ်ကူခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကျွန်းများသည် အမြဲတမ်း ဖြစ်နေတတ်သော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ<ref>{{cite news|last1=Locsin|first1=Joel|title=For improved response? PAGASA to adopt 'super typhoon' category in 2015|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/386166/weather/for-improved-response-pagasa-to-adopt-super-typhoon-category-in-2015|accessdate=November 2, 2014|publisher=GMA News Online|date=November 1, 2014}}</ref> နှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် လူဦးရေ ကျဲပါးသည်။<ref>{{cite journal|url = http://www.gutenberg.org/files/38269/38269-h/38269-h.htm#pb139 |title = A History of the Philippines |last = Barrows |first = David |journal = Guttenburg Free Online E-books |year = 2014 |volume = 1 |page = 139 |quote = Fourth.—In considering this Spanish conquest, we must understand that the islands were far more sparsely inhabited than they are to-day. The Bisayan islands, the rich Camarines, the island of Luzon, had, in Legaspi's time, only a small fraction of their present great populations. This population was not only small, but it was also extremely disunited. Not only were the great tribes separated by the differences of language, but, as we have already seen, each tiny community was practically independent, and the power of a dato very limited. There were no great princes, with large forces of fighting retainers whom they could call to arms, such as the Portuguese had encountered among the Malays south in the Moluccas.}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် လူနည်းသော နယ်မြေများကို အလွယ်တကူပင် အောင်မြင်နိုင်ပြီး ကျွန်းစုအတွင်း နိုင်ငံငယ်များကို စပိန်အင်ပိုင်ယာအတွင်းသို့ အလျင်အမြန် သွတ်သွင်းနိုင်ခဲ့ကာ စပိန်ယဉ်ကျေးမှု သွတ်သွင်းခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းစေနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=Agoncillo>{{cite book|author=Agoncillo, Teodoro A.|title=History of the Filipino People|url=https://archive.org/details/historyoffilipin00teod|edition=8th|publisher=Garotech Publishing|year=1990|isbn=978-971-8711-06-4|page=[https://archive.org/details/historyoffilipin00teod/page/22 22]}}</ref> ===ကိုလိုနီခေတ်=== သတင်းစာဆရာ အလန်ရော်ဘယ်က " ကိုလိုနီစနစ်မှ ဖိလစ်ပိုင်ကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည့်အပြင် လူတို့၏ အတွေးအမြင်များကိုလည်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ စပိန်တို့လက်အောက် ၃၃၃ နှစ်နှင့် အမေရိကန်တို့လက်အောက် ဆယ်စုနှစ် ၅ ခုမှ နိုင်ငံကို ခိုင်မာစွာ ပုံသွင်းခဲ့သည်။" ဟူ၍ သူ၏ အယူအဆကို ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="D+C">{{cite news |title=No trust in institutions|url=https://www.dandc.eu/en/article/anti-democratic-legacy-spanish-and-us-colonialism-philippines|author=Alan C. Robles|work=D+C, development and cooperation |date=October 15, 2017 |accessdate=November 23, 2017}}</ref> မနုဿဗေဒပညာရှင် ပရော်စပယ်ရို ကိုဗာမှ သူ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဖော်ပြရာတွင် "ကျွန်ုပ်တို့၏ တွေးခေါ်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတို့သည် ကျွန်ုပ်တို့ကိုယ်တိုင် အာရှသားများ ဖြစ်သော်လည်း အနောက်တိုင်းပုံစံ ဖြစ်လာခဲ့သည်" ဟု ဆိုသည်။<ref>quoted in {{cite book|last=Mendoza|first=Susanah Lily L.|title=Between the Homeland and the Diaspora: The Politics of Theorizing Filipino and Filipino American Identities : a Second Look at the Poststructuralism-indigenization Debates|url=https://books.google.com/books?id=cKlw1AlY9OYC|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-93157-1|pages=[https://books.google.com.ph/books?id=cKlw1AlY9OYC&pg=PA50 50–51]}}</ref> ====စပိန် အုပ်စိုးစဉ် ကာလ==== ၁၅၂၁တွင် ပေါ်တူဂီ စွန့်စားရှာဖွေသူ [[မဂျဲလင်|ဖာဒီနန် မဂျဲလင်]] ၏ အဖွဲ့သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး စပိန်အတွက် ကျွန်းများကို သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း မဂျဲလင်မှာ မက်တန်ကျွန်းတိုက်ပွဲတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="etymology">{{cite book|author1=Zaide, Gregorio F. |author2=Sonia M. Zaide |lastauthoramp=yes |title=Philippine History and Government|url=https://archive.org/details/philippinehistor0000zaid |edition=6th|publisher=All-Nations Publishing Company |year=2004}}</ref> စပိန်စွန့်စားရှာဖွေသူ မစ်ဂူရယ် လိုပက်ဇ် ဒီ လီဂက်ဇ်ပီ သည် ၁၅၆၅ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုမှ ရောက်ရှိလာပြီး စီဘူးတွင် စပိန်တို့၏ ပထမဆုံးအခြေချနေထိုင်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပနေးကျွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချပြီး ဒေသခံ ဖိလစ်ပိုင် ဗီဆာယန်းများနှင့် မဟာမိတ်ပြုပြီးနောက် စပိန်စစ်သားများနှင့် လက်တင်-အမေရိက တပ်သားသစ်များသည် မက္ကဆီကိုတွင် မွေးဖွားသော စစ်သူရဲကောင်း ယွမ် ဒီ ဆယ်စီဒို <ref>{{cite book|author=Marciano R. De Borja|title=Basques in the Philippines|url=https://books.google.com/books?id=xXpiujH2uOwC|year=2005|publisher=University of Nevada Press|isbn=978-0-87417-590-5|page={{page needed|date=January 2019}}}}{{Dead link|date=August 2021 }}</ref>၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မွတ်ဆလင်တို့၏ မနီလာကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယွမ် ဒီ ဆယ်စီဒိုသည် ဘရူနိုင်းတို့ သိမ်းပိုက်ထားသော တွန်ဒိုရှိ မင်းသမီး ကန်ဒါရာပါ အား ချစ်သော သူ၏ အချစ်ကြောင့် စစ်တပ်အား အားအင်တက်ကြွအောင် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ သူတို့တွင် ဝမ်းနည်းစရာကောင်းသော လျှို့ဝှက် အချစ်ဇာတ်လမ်း ရှိခဲ့သည်။ မင်းသမီး ကန်ဒါရာပါသည် မက္ကဆီကို သူရဲကောင်းသည် မာကာဘီဘီ ရာဂျာ၏ သမီးတော်အား လက်ထပ်သွားပြီဆိုသော မုသားစကားကို ကြားသော အခါတွင် အသည်းကွဲ၍ သေဆုံးသွားခဲ့ခြင်းဖြင့် သူမ၏ အချစ်စွမ်းအား ကြီးမားခြင်းကို ပြသခဲ့သည်။ <ref name="Ordoñez20120819">{{Cite news |url=http://lifestyle.inquirer.net/6t2474/love-and-power-among-the-conquistadors |title=Love and power among the 'conquistadors' |last=Ordoñez |first=Minyong |date=August 19, 2012 |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=September 28, 2017 |language=en}}</ref> ထိုအချစ်ဇာတ်လမ်း ဖြစ်ပေါ်နေချိန်တွင် စပိန်-မက္ကဆီကို-ဖိလစ်ပိုင် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုများက အစ္စလာမ် လွှမ်းမိုးသော မနီလာကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ လွတ်လပ်ရေး ယူပေးခဲ့ပြီး တွန်ဒိုနှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မဟာလီကက်စ်ပုန်ကန်ရန် ကြံစည်မှုကို နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး စီစဉ်ခဲ့သူများကို ဂူအမ်ကျွန်းနှင့် ဂွါရယ်ရိုတို့သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Citation|url=http://geocities.com/sinupan/magatsalamat.htm |title=Magat Salamat |author=Tomas L. |accessdate=July 14, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027123420/http://geocities.com/sinupan/magatsalamat.htm |archivedate=October 27, 2009 |deadurl=unfit}}</ref>စပိန်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ၎င်းတို့သည် မနီလာအား စပိန်အရှေ့အိန္ဒိယ၏ မြို့တော် အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal|url = http://ejournals.ph/index.php?journal=malay&page=article&op=view&path%5B%5D=1006&path%5B%5D=1062 |title = Isang Maikling Kasaysayan ng Pandacan, Maynila 1589–1898 |author = Fernando A. Santiago Jr. |accessdate = July 18, 2008 |journal = Malay |volume = 19 |issue = [http://www.philjol.info/philjol/index.php/MALAY/article/view/80 2] |pages = 70–87 |year = 2006}}</ref> ယခင်က မနီလာအား အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘရူနိုင်း မွတ်ဆလင် သူကောင်းမျိုးတို့အား အတင်းအကြပ် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ သွတ်သွင်းသဖြင့် ၎င်းတို့က ကလဲ့စားချေသည့် အနေနှင့် ဂျပန်ရှိုးဂန်းများနှင့် ဘရူနိုင်း စူလတန်ပြည်တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ မနီလာကို ပြန်လည်ကျူးကျော်၍ အစ္စလာမ်ဘာသာကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ မနီလာကို ပြန်သိမ်းရန်အတွက် ဘရူနိုင်းတွင် စစ်သင်္ဘောများကို တည်ဆောက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ယခင်က ဗုဒ္ဓဘာသာပြည်ဖြစ်ခဲ့ပြီး မွတ်ဆလင် ကိုလိုနီ အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ကိုယ်ပိုင် ကျောက်တုံးခံတပ်နှင့် အမြောက်မြားရှိသော အနီးအနားရှိ မင်ဒိုရိုမှာမူ ခရစ်ယာန်နှင့် မွတ်ဆလင် အင်အားကြီးတပ်တို့၏ ပြိုင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်တလင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် မင်ဒါနောင်းမှ မိုးရို့စ်တို့မှ လတ်တလော ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသူများကို ကျွန်ပြုခြင်း နှင့် ၎င်းတို့အား အစ္စလာမ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲစေခြင်းဖြင့် အစ္စလာမ်ပြည်ဖြစ်အောင် ပြန်လည် လုပ်ဆောင်ကြသော်လည်း မနီလာမှ ခရစ်ယာန်တို့က ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖျက်ဆီးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း နှင့် မွတ်ဆလင်တို့၏ ခံတပ်တည်ဆောက်မှုကို ဖျက်ဆီးခြင်း နှင့် ၎င်းတို့ တွေ့ကြုံရသော မွတ်ဆလင်များကို ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြောင်းလဲစေခြင်းတို့ဖြင့် ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွား သွားစေခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် တစ်ချိန်က ချမ်းသာကြွယ်ဝပြီး လူဦးရေ ထူထပ်သော မင်ဒိုရိုရှိမြို့များကို ဖျက်စီးခဲ့ပြီး ထိုဒေသအား ဆင်းရဲမွဲတေသွားစေခဲ့ကာ စစ်မျက်နှာပြင်အဖြစ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/Vol12No.1,Apr1974.pdf|title=Culture Contact and Ethnogenesis in Mindoro up to the End of the Spanish Rule|last=Lopez|first=Violeta B.|date=April 1974|website=|publisher=Asian Studies, Volume XII, Number 1|access-date=3 February 2017}}</ref><ref>Majul, op. cit., p. 108.</ref> စပိန်တို့သည် တရုတ်ဓားပြဗိုလ် လီမာဟောင်း ကိုလည်း အနိုင်ရခဲ့သည်။.<ref>Kurlansky, Mark. (1999). ''The Basque History of the World''. New York: Walker & Company. p. 64. {{ISBN|0-8027-1349-1}}.</ref><ref name="JoaquinPhilBecoming">Joaquin, Nick. (1988). ''Culture and History: Occasional Notes on the Process of Philippine Becoming''. Manila: Solar Publishing.</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအား အစ္စလာမ်အဖြစ် သွတ်သွင်းခြင်းမှ တန်ပြန်ရန်အတွက် စပိန်တို့သည် ဘရူနိုင်းကို ရည်ရွယ်သော<ref name="McAmis 2002 33">{{Harvnb|McAmis|2002|p=33}}</ref><ref>{{cite web|last1=de Sande|first1=Francisco|title=Letter from Francisco de Sande to Felipe II|url=http://www.filipiniana.net/publication/letter-from-francisco-de-sande-to-felipe-ii/12791881675822|website=Filipiniana.net|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120730162315/http://www.filipiniana.net/publication/letter-from-francisco-de-sande-to-felipe-ii/12791881675822|archivedate=July 30, 2012}}</ref> ကက်စတီလန်စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ တားနိတ်တို့မှ စပိန်တို့၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံများဖြစ်သော ဒါပီတန်ပြည် နှင့် ဘူတွမ်ပြည်တို့ကို ကျွန်ပြုရန် တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် ဓားပြတိုက်ခြင်းတို့အား တုံ့ပြန်သည့် အနေနှင့် တားနိတ် နှင့် တီဒိုး စူလတန်ပြည်တို့အား လည်း စစ်မက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="RICKLEFSp25">{{cite book|last =Ricklefs |first =M.C. |title =A History of Modern Indonesia Since c |edition =1300, 2nd |publisher =MacMillan |year =1993 |location =London |url = |doi = |isbn = 978-0-333-57689-2 |page =25}}</ref> ဘရူနိုင်းတိုင်းပြည်တွင် တရားဝင်အုပ်ချုပ်သူဖြစ်သော ပန်ဂီရန် ဆယ်ရီ လီလာ အား ၎င်း၏ ညီအစ်ကိုတော်စပ်သူ စူလတန် ဆိုင်ဖူး ရီဂျယ်မှာ မနာလိုသဖြင့် နေရာမှ ဖယ်ရှားခဲ့သဖြင့် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပန်ဂီရန် ဆယ်ရီလီလာမှ ၎င်းနန်းပြန်ရလျှင် စပိန်လက်အောက်ခံပြည်အဖြစ် နေမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သဖြင့်လည်း ကက်စတီလန်စစ်ပွဲ သည် တရားဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{harvnb|Melo Alip|1964|p=201,317}}</ref> စပိန်တို့သည် မြို့တော်ကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ပန်ဂီရမ် ဆယ်ရီ လီလာအား နန်းပြန်တင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ကံမကောင်း အကြောင်းမလှသဖြင့် ၎င်းမှာ အဆိပ်ခပ်ခံရသည်ဟု ယူဆရသော အကြောင်းဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ရသည်။ စပိန်တပ်များမှာလည်း ဝမ်းရောဂါ ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားသဖြင့် စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ဘရူနိုင်းတော်ဝင် မင်းသမီးမှာ စပိန်တို့နှင့်လိုက်သွားခဲ့ပြီး တွန်ဒိုမှ ခရစ်ယာန် တာဂါးလော့ စစ်သူရဲ အာဂတ်စတင်း ဒီ လီဂတ်ဇပီ နှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ သူမသည် ကိုရမ်ကျမ်းမှ မွတ်ဆလင် မဟုတ်သော ယောက်ျားနှင့် လက်ထပ်သော မွတ်ဆလင်အမျိုးသမီးများအား ကျောက်တုံးဖြင့် ထုသတ်ရန် ဆိုသော အပြစ်ပေးခြင်းကို ရဲဝံ့စွာ ဆန့်ကျင်ပြခဲ့ပြီး<ref>Kecia Ali, Marriage and Slavery in Early Islam. Cambridge, MA: Harvard University Press</ref> သူတို့ လင်မယားသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် မိသားစုဘဝတစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ဘရူနိုင်း-ဖိလစ်ပိုင် ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာရခြင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် ဗိသုကာပညာရှင် လီဒရို ဗွီ လော့ဆင်မှ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး နန်းတော်စံအိမ်ဖြစ်လာမည့် အစ်စတန်းနား နူရူ အီမန် အား ဒီဇိုင်းထုတ်ရာတွင် အကူအညီ ပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Largest residential palace|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-residential-palace|publisher=Guinness World Records|accessdate=30 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530064553/http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-residential-palace|archivedate=30 May 2015}}</ref> ဘရူနိုင်းသည်လည်း ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်တွင်လည်း ရှိပြီး ၎င်းနေရာမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် ရှေးအကျဆုံး မိုးသစ်တောရှိရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ အဏ္ဏဝါ ဇီဝမျိုးကွဲပေါင်းစုံရှိရာ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော သန္တာတြိဂံဒေသ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref name=delineating1>Hoeksema BW. 2007.Delineation of the Indo-Malayan Centre of Maximum Marine Biodiversity: The Coral Triangle. In: W. Renema (ed.) Biogeography, Time and Place: Distributions, Barriers and Islands, pp 117–178. Springer, Dordrecht.</ref> စပိန်တို့သည် ၎င်းတို့၏ အရှေ့တောင်အာရှရှိ မွတ်ဆလင်များနှင့် စစ်ပွဲကို ရီကွန်ကွစ်စတာ <ref>Reviving the Reconquista in Southeast Asia: Moros and the Making of the Philippines, 1565–1662 By: Ethan P. Hawkley</ref> ဟု ခေါ်သည့် စပိန်တို့၏ အမိမြေကို အူမာယတ် ကယ်လီဖိတ်ရှိ မွတ်စလင်များမှ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းအား ပြန်လည် ရယူပြီး ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြန်လည်ပြောင်းလဲသည့် ရာစုနှစ် တစ်ခုကြာ တိုက်ပွဲ၏ အစိတ်အပိုင်း အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ စပိန်တို့ ဖိလစ်ပိုင်သို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းသည်လည်း ကမ္ဘာ့ စပိန်-အစ္စလာမ် ပဋိပက္ခ၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်ပြီး<ref>Charles A. Truxillo (2012), Jain Publishing Company, "Crusaders in the Far East: The Moro Wars in the Philippines in the Context of the Ibero-Islamic World War".</ref> ထိုပဋိပက္ခတွင် အနီးအနားရှိ အစောင့်အရှောက်ခံနယ်မြေဖြစ်သော အာချေးစူလတန်ပြည်အား ဗဟိုပြု၍ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ယခင် ခရစ်ယာန်မြေများအား လတ်တလော ကျူးကျော်သိမ်းပိုင်ထားသည့် အော်တမန် ကယ်လီဖိတ်အား တိုက်ခိုက်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ အာချေးသည် တောင်အာရှတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ရာတွင် သာသနာပြု ဗဟိုဌာနဖြစ်ပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာ ဝါးမျိုလာမှုတွင် ၎င်းတို့၏ ဘာသာကို ဆက်လက်စောင့်ထိန်းကြသော အန်နီမစ်များ၊ ဟိန္ဒူများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတိုင်းပြည်တို့ကြောင့် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သော ဒေသဖြစ်သည်။ ထိုတိုင်းပြည်များအား အသစ်ရောက်လာသော ခရစ်ယာန်တို့က မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် လိုလားကြသည်။<ref name = "herwig">{{cite book | last =Zahorka | first =Herwig | publisher= Cipta Loka Caraka | title = The Sunda Kingdoms of West Java, From Tarumanagara to Pakuan Pajajaran with Royal Center of Bogor, Over 1000 Years of Propsperity and Glory | year =2007| url =| accessdate = }}</ref> သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ရှိ မွတ်ဆလင် စူလတန်များကမူ တစ်မျိုးတွေးကြပြီး ၎င်းတို့အတွက်မူ အစ္စလာမ်ဘာသာအား ထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ဖြန့်ကျက်ခြင်းသည် ခရစ်ယာန်ကျူးကျော်သူများအား ကာကွယ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု တွေးကြသည်။<ref>[https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1226/the-stupidity-of-submitting-to-spanish-sovereignty-sultan-kudarat War Speech by Sultan Muhammad Kudarat: "You men of the Lake! Forgetting your ancient liberty, have submitted to the Castilians. Such submission is sheer stupidity. You cannot realise to what your surrender binds you. You are selling yourselves into slavery to toil for the benefit of these foreigners. Look at the regions that have already submitted to them. Note how abject is the misery to which their peoples are now reduced. Behold the condition of the Tagalogs and of the Visayans whose chief men are trampled upon by the meanest Castilian. If you are of no better spirit than these, then you must expect similar treatment. You, like them, will be obliged to row in the galleys. Just as they do, you will have to toil at the shipbuilding and labor without ceasing on other public works. You can see for yourselves that you will experience the harshest treatment while thus employed. Be men. Let me aid you to resist. All the strength of my Sultanate, I promise you, shall be used in your defence! What matters it if the Castilians at first are successful? That means only the loss of a year's harvest. Do you think that too dear a price to pay for liberty?"]</ref> နှစ်ဖက်စလုံးတွင် တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက်တိုက်ခိုက်ခြင်းအတွက် ကောင်းမွန်မြင့်မြတ်သော အကြောင်းများ ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>Steven Shirley, Guided By God: The Legacy of the Catholic Church in Philippine Politics (Singapore: Marshall Cavendish Academic, 2004).</ref> ခရစ်ယာန်ဘက်တွင် လူမျိုးများ အမျိုးစုံပါဝင်ပြီး မက်စတီဇိုလူမျိုးများ နှင့် မူလက်တိုလူမျိုးများ နှင့် ဒေသရင်း အမေရိကန်လူမျိုးများဖြစ်သော အက်ဇ်တက်၊ မာယာ နှင့် အင်ကာတို့ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ အမေရိကားတွင် စုဆောင်း၍ ပို့လွှတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး စပိန်အရာရှိများက ဦးဆောင်ကာ ဒေသခံ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်း၍ အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်တွင် စစ်ပွဲများ ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ မွတ်ဆလင်ဘက်ခြမ်းတွင်လည်း လူမျိုးပေါင်းစုံ ရှိသည်သာဖြစ်သည်။ ဒေသခံ မလေး စစ်သူရဲများသာမက အော့တမန် တို့ကလည်း စစ်တပ်များကို အနီးအနားရှိ အာချေးသို့ စေလွှတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစစ်တပ်များတွင် တူရကီ၊ အီဂျစ်၊ ဆွာဟီလီ၊ ဆိုမာလီ၊ ဆင်ဒီ၊ ဂူဂျာရတ်တီ နှင့် မလဘာ လူမျိုးတို့ ပါဝင်သည်။<ref>[https://books.google.com/books?id=jtsMLNmMzbkC&pg=PA39 ''The Cambridge History of Southeast Asia'' by Nicholas Tarling p.39]</ref> ထိုစစ်တပ်များသည် အနီးအနားရှိ ဘရူနိုင်းကဲ့သို့သော စူလတန်ပြည်များသို့လည်း ဖြန့်ကျက်သွားလာကြပြီး ဒေသခံ မူဂျာဟစ်ဒင်များကို ခေတ်ပေါ်အမြောက်မြား မည်သို့မည်ပုံ ပြုလုပ်သည် အစရှိသော တိုက်ခိုက်နည်းနှင့် ဗျူဟာ အသစ်များကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အော့တမန်တို့၏ ထုတ်လုပ်ရေးနည်းလမ်းများနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများမှာ အလွန်ခိုင်မာသည် အစရှိသည့် အော့တမန်တို့၏ မလေးစစ်တပ်အပေါ် လွှမ်းမိုးမှုကို မလေး စူလတန်ပြည်များနှင့် တိုက်ခိုက်သော ခရစ်ယာန်စစ်သားများမှ လေ့လာ တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>''[https://books.google.com/books?id=neUKEvaYPZYC Cambridge illustrated atlas, warfare: Renaissance to revolution, 1492–1792]'' by Jeremy Black p.[&pg=PA16 16]</ref><ref>''[https://www.earthobservatory.sg/resources/publications/mapping-acehnese-past MAPPING THE ACEHNESE PAST]'' Edited by R. MICHAEL FEENER, PATRICK DALY and ANTHONY REID (Page 65: CHAPTER IV, Ottoman-Aceh relations as documented in Turkish sources by İsmail Hakkı Göksoy)</ref> ထိုအချိန်တွင်ပင် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းနှင့် မာလူကူးကျွန်းများတို့တွင် စပိန်တို့၏ ခံတပ်များကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း စပိန်စစ်သားများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ အသစ်ပြောင်းလဲထားသော တားနိတ်စူလတန်ပြည်၊ မိုလက်ကာ မှ ဒေသခံများသည် ၎င်းတို့ကို ပစ်ထားခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်သို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော တုန်နည်းပြည်ကို အုပ်စိုးသူ မင်မင်းဆက်၏ သစ္စာခံ ဂျပန်တွင် မွေးဖွားသော ကိုစင်ဂါမှ ကျူးကျော်ရန် ခြိမ်းခြောက်နေသဖြင့် ၎င်းတို့၏ တပ်များကို ပြန်လည်စုစည်းရန်အတွက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |title=The Spanish experience in Taiwan, 1626–1642: the Baroque ending of a Renaissance endeavor |publisher=Hong Kong University Press |author=Borao, José Eugenio |year=2010 |page=199 |isbn=978-962-209-083-5 |jstor=j.ctt1xcrpk}}</ref> သို့သော်လည်း စီစဉ်ထားသည့် ကျူးကျော်မှုမှာ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အတွင်းတွင် အခြေချနေထိုင်သူများကို ပစိဖိတ်ကျွန်းများဖြစ်သော ပလောကျွန်းနှင့် မာရီယာနာကျွန်းတို့သို့ ပို့လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://micsem.org/pubs/articles/religion/frames/cathmissionsfr.htm|title=Catholic Missions in the Carolines and Marshall Islands|accessdate=19 July 2019|archivedate=28 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171128085201/http://www.micsem.org/pubs/articles/religion/frames/cathmissionsfr.htm}}</ref> ရှာရီယာ ဥပဒေ အရ မွတ်ဆလင် မဟုတ်သောသူများကိုသာ ကျွန်အဖြစ် စေခိုင်းနိုင်သည့်အတွက် အရှေ့တောင်အာရှအား အစ္စလာမ် ဘာသာအဖြစ် ပြောင်းလဲသည့်အချိန်တွင် မွတ်ဆလင်မဟုတ်သော စပိန်ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် အနောက်ဘက်ရှိ မွတ်ဆလင်တိုင်းပြည်များအတွက် ကျွန်လုပ်သားအဖြစ် တင်ပို့ရန်အတွက် အရင်းအမြစ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ကျွန်လုပ်သားများသည် အရှေ့မှ အနောက်တိုင်းသို့ ပို့ဆောင်ခြင်း ခံရသည်။<ref>Junker, “Trade Competition,” 248–255, and Raiding, 339–343.</ref> မြေထဲပင်လယ်ဒေသတွင်လည်း စပိန်တို့သည် ပင်လယ်၏ ခရစ်ယာန်တို့ နေထိုင်သည့် အပိုင်းတွင် မွတ်ဆလင်တို့၏ ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် တိုက်ခိုက်ခြင်းအား ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနေရသည်။<ref>{{Cite book|title= Christian Slaves, Muslim Masters: White Slavery in the Mediterranean, the Barbary Coast and Italy, 1500-1800|url= https://archive.org/details/trent_0116405722392|last= Davis|first= Robert C.|publisher= Palgrave Macmillan|year= 2003|isbn= 978-0-333-71966-4|location= |pages= |quote= |via= }}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် တကမ္ဘာလုံးတွင် အစ္စလာမ်တို့၏ ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းဆီးရန်တိုက်ခိုက်ခြင်း တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ စပိန်တို့အနေနှင့် နေရာအနှံ့ပူးပေါင်းရင်ဆိုင် တွန်းလှန်နေရသည်။<ref name="McAmis 2002 33"/> သို့သော်လည်း တရုတ် သို့မဟုတ် ဂျပန်တို့နှင့် ကုန်သွယ်သည်လောက် အမြတ်မရသည့်အတွက် စပိန်တို့အနေနှင့် မနီလာ၊ မင်ဒိုရို၊ ပလာဝမ် နှင့် ဇမ်ဘူရန်းဂါး တို့မှ အပ မွတ်စလင်တို့၏ ဒေသကို ခရစ်ယာန်အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် စိတ်ဝင်စားမှု နည်းပါးလာခဲ့သည်။<ref>AGI AF 18B Antonio de Morga 6 July 1596. These expeditions also aimed to gain control of the trade with China and within the archipelago (Wiliam Henry Scott, Cracks In the Parchment Curtain, Page 47, Year 1978.)</ref> [[File:Spanish Galleon.jpg|thumb|upright|မနီလာနှင့် အကာပူကိုကို ကုန်သွယ်ရာတွင် သုံးသည့် မနီလာ ဂယ်လီယွန်ဟု ခေါ်သော ကုန်သွယ်သင်္ဘောများ]] စပိန်တို့၏ အုပ်စိုးမှုကြောင့် ကျွန်းစုများအတွင်း အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာဖြစ်နေသော နိုင်ငံများကို နိုင်ငံရေးအရ ညီညွတ်အောင် သိသာစွာ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၅၆၅ ခုမှ ၁၈၂၁ ခုနှစ်အထိ ဖိလစ်ပိုင်အား မက္ကဆီကိုတွင် အခြေစိုက်သော စပိန်ပြည်သစ်နယ်မြေ၏ အစိတ်အပိုင်း အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း မက္ကဆီကို လွတ်လပ်ရေး စစ်ပွဲအပြီးတွင် မက်ဒရစ်မှ တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ် စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ ယနေ့ အထိ တည်ဆောက်ခဲ့သမျှထဲတွင် အကြီးဆုံး သစ်သားသင်္ဘောများဖြစ်ကြသော မနီလာ ဂယ်လီယွန်ဟု ခေါ်သော သင်္ဘောများကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ဘိုင်ကောလ်ဒေသ နှင့် ကာဗိုက်ဒေသတို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.themua.org/collections/files/original/34a74c76efdb951655b9bde1213812dc.pdf|title=Astilleros: the Spanish shipyards of Sorsogon|website=Mary Jane Louise A. Bolunia|publisher=Archaeology Division, National Museum of the Philippines|accessdate=October 26, 2015}}</ref> မနီလာ ဂယ်လီရွန်သင်္ဘောများသည် မနီလာ နှင့် မက္ကဆီကိုရှိ အကာပူကို တို့ကြား သွားလာရာတွင် များပြားလှစွာသော ရေတပ်သင်္ဘောများ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် သွားလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite book |author=Williams, Glyn |year=1999 |title=The Prize of All the Oceans |url=https://archive.org/details/prizeofalloceans0000will_n9v8 |publisher=Viking |location=New York |isbn=978-0-670-89197-9 |page=[https://archive.org/details/prizeofalloceans0000will_n9v8/page/4 4]}}</ref> ဂယ်လီလွန် သင်္ဘောများသည် ၁၆ ရာစုမှ ၁၉ ရာစုအတွင်း တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်သို့မဟုတ် နှစ်ကြိမ်မျှ ရွက်လွှင့်သွားလာလေ့ ရှိသည်။<ref>Schurz, William Lytle. The Manila Galleon, 1939. p. 193.</ref> မနီလာ ဂယ်လီယွန် သင်္ဘောများသည် ၎င်းတို့နှင့် အတူ လက်တင် အမေရိကမှ ဖိလစ်ပိုင်အတွက် ကုန်စည်များ<ref>1996. "Silk for Silver: Manila-Macao Trade in the 17th Century." ''Philippine Studies'' 44, 1:52–68.</ref> settlers<ref>"Forced Migration in the Spanish Pacific World" By Eva Maria Mehl, page 235.</ref> နှင့် စစ်လက်နက် ဖြည့်တင်းခြင်းများ သယ်ယူသွားလေ့ ရှိသည်။ <ref>[http://www.gutenberg.org/files/16086/16086-h/16086-h.htm Letter from Fajardo to Felipe III From Manila, August 15 1620.(From the Spanish Archives of the Indies)]("The infantry does not amount to two hundred men, in three companies. If these men were that number, and Spaniards, it would not be so bad; but, although I have not seen them, because they have not yet arrived here, I am told that they are, as at other times, for the most part boys, mestizos, and mulattoes, with some Indians (Native Americans). There is no little cause for regret in the great sums that reënforcements of such men waste for, and cost, your Majesty. I cannot see what betterment there will be until your Majesty shall provide it, since I do not think, that more can be done in Nueva Spaña, although the viceroy must be endeavoring to do so, as he is ordered.")</ref> မနီလာမှ အကာပူကို သို့ အပြန်တွင် အာရှမှ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရန် ကုန်စည်များ<ref>Fish, Shirley. The Manila-Acapulco Galleons: The Treasure Ships of the Pacific, with an Annotated List of the Transpacific Galleons 1565–1815. Central Milton Keynes, England: Authorhouse 2011.</ref> နှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မည့်သူများကို <ref>{{cite book|last=Seijas|first=Tatiana|title=Asian Slaves in Colonial Mexico: From Chinos to Indians|url=https://books.google.com/books?id=d-DGAwAAQBAJ|year=2014|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-95285-9}}<br />{{cite web |url=https://15minutehistory.org/2016/01/13/episode-76-the-trans-pacific-slave-trade/ |title=Episode 76: The Trans-Pacific Slave Trade |last1=Rose |first1=Christopher |date=January 13, 2016 |website=15 Minute History |publisher=University of Texas at Austin |access-date=January 13, 2016 |accessdate=19 July 2019 |archivedate=19 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190719171701/https://15minutehistory.org/2016/01/13/episode-76-the-trans-pacific-slave-trade/ }}</ref> အမေရိကားတိုက်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသများသို့ သယ်ဆောင်သွားကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://personal.anderson.ucla.edu/eloisa.borah/chronology.pdf |title=Chronology of Filipinos in America Pre-1989 |author=Eloisa Gomez Borah |year=1997 |website=Anderson School of Management |publisher=University of California, Los Angeles |accessdate=February 25, 2012 |archivedate=8 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120208123432/http://personal.anderson.ucla.edu/eloisa.borah/chronology.pdf }}</ref> ကုန်သွယ်မှုမှတဆင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ နှင့် ပီရူးနိုင်ငံတို့မှ ပြောင်းများ၊ ခရမ်းချဉ်သီးများ၊ အာလူးများ၊ ငရုတ်ကောင်းမှုန့်များ၊ ချော့ကလက်များ နှင့် နာနတ်သီးများ အစရှိသည့် စားစရာများကို ဖိလစ်ပိုင်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နီဂရိုးကျွန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် ပထမဆုံး ကမ္ဘာပတ် ရွက်လွှင့်ရာမှ ကျန်ရစ်သူ ဆီဘက်စတိန်း အယ်လ်ကာနို နှင့် ၎င်း၏ သင်္ဘောသားများ၊ သူတို့၏ မျိုးဆက်များကို အခွင့်အာဏာ အပ်နှင်းခဲ့သည်။ မြို့သစ်များကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref name="JoaquinPhilBecoming" /> ကက်သလစ် သာသနာပြုများမှ အနိမ့်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သူများကို ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>Russell, S.D. (1999) {{cite news |url = http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm |title = Christianity in the Philippines |accessdate = April 2, 2013 |archivedate = 11 May 2019 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190511151342/http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm }}</ref> သူတို့သည် ဘာရော့ငလျင် ဗိသုကာ စတိုင်လ် တည်ဆောက်ထားသော စာသင်ကျောင်းများ၊ တက္ကသိုလ် တစ်ခု၊ ဆေးရုံများနှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>[http://www.aenet.org/manila-expo/page16.htm "The City of God: Churches, Convents and Monasteries"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160512205811/http://www.aenet.org/manila-expo/page16.htm |date=12 May 2016 }}. Discovering Philippines. Retrieved on July 6, 2011.</ref> သူတို့၏ မြို့ရွာများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် စပိန်တို့သည် ပရယ်ဆီဒီယိုဟု ခေါ်သော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ခံတပ်များကို ကျွန်းစုများ အနှံ့ တည်ဆောက်၍ တပ်စွဲခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://filipinokastila.tripod.com/fort.html/|title=Fortress of Empire|author=Rene Javellana, S.J.|date=1997|access-date=23 July 2019|archive-date=15 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715191408/http://filipinokastila.tripod.com/fort.html|url-status=dead}}</ref> စပိန်တို့သည် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် အစိုးရကျောင်းများတွင် အခမဲ့ ပညာသင်ကြားခွင့် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{harvnb|Dolan|1991}}, [http://countrystudies.us/philippines/53.htm Education].</ref> ကျွန်စနစ်ကိုလည်း ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထိုပေါ်လစီများကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ အဆမတန် တိုးပွားလာခဲ့သည်။<ref name="Gonzalez93">{{cite web |url=http://www.populstat.info/Asia/philippc.htm |title=The Philippines: historical demographic data of the whole country |accessdate=July 19, 2003 |first=Jan |last=Lahmeyer |year=1996 |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303214300/http://www.populstat.info/Asia/philippc.htm }}</ref><ref>{{cite web |url=http://1898.mforos.com/1026829/7262657-censos-de-cuba-puerto-rico-filipinas-y-espana-estudio-de-su-relacion/ |title=Censos de Cúba, Puerto Rico, Filipinas y España. Estudio de su relación |accessdate=December 12, 2010 |publisher=Voz de Galicia |year=1898 }}</ref> [[File:Landing Balanguingui.jpg|thumb|left|စပိန်ပန်းချီဆရာ အန်တိုနီယို ဘရူဂါဒါ ရေးဆွဲထားသော စပိန်တို့ စူလူးသို့ စူးစမ်းရှာဖွေ ရောက်ရှိခြင်း ပန်းချီကား]] စပိန်တို့ အုပ်ချုပ်နေစဉ် ကာလအတွင်း ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်းမှ ဒေသခံတို့၏ ပုန်ကန်မှုများစွာကို ရင်ဆိုင်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ပြင်ပရှိ တရုတ်နှင့် ဂျပန် ပင်လယ်ဓားပြများ၊ ဒတ်ချ်၊ အင်္ဂလိပ်၊ ပေါ်တူဂီ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှမှ မွတ်ဆလင်တို့၏ စစ်ရေး အရ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံကို ဂျပန်မှ အင်ဒိုနီးရှား အထိ လခြမ်းပုံစံ ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်သည်နှင့် ကြုံရသော်လည်း ထိုသို့ လာရောက်တိုက်ခိုက်သူများကို တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ စပိန်တို့ အုပ်ချုပ်စဉ်အတွင်း ဖိလစ်ပိုင်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် အရင်းအနှီးကြီးမားစွာ ပေးဆပ်ခဲ့ရသည်။ ၁၇ ရာစုအတွင်း အနောက်ဘက်မှ ဒတ်ချ်တို့နှင့် ကာလ ကြာရှည်စွာ စစ်ဖြစ်ပွားခြင်း နှင့် အတူ တောင်ဘက်မှ မွတ်ဆလင်တို့နှင့် ကြိုကြားကြိုကြား ဆိုသကဲ့သို့ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခြင်း နှင့် မြောက်ဘက်မှ ဂျပန်-တရုတ်တို့၏ ဝိုကိုး ပင်လယ်ဓားပြများကို တိုက်ခိုက်နေရခြင်းတို့ကြောင့် ကိုလိုနီဘဏ္ဍာများမှာ ဒေဝါလီခံရလု နီးနီး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ <ref>{{Harvnb|Dolan|1991}}, [http://countrystudies.us/philippines/4.htm The Early Spanish Period].</ref> ထို့အပြင် အမြဲလိုလို စစ်ဖြစ်နေရခြင်းကြောင့် မက္ကဆီကို နှင့်<ref>"In Governor Anda y Salazar’s opinion, an important part of the problem of vagrancy was the fact that Mexicans and Spanish disbanded after finishing their military or prison terms "all over the islands, even the most distant, looking for subsistence."" ~CSIC riel 208 leg.14</ref>ပီရူး မှ စေလွှတ်လိုက်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် အခြေစိုက်သော စပိန်စစ်သားများ အများအပြား တပ်ပြေးခြင်းနှင့် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ ရသည်။ <ref>Garcıa de los Arcos, "Grupos etnicos," ´ 65–66</ref><ref>CSIC ser. Consultas riel 301 leg.8 (1794)</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် စစ်သားအဖြစ်နှင့် အသင့်လျှော်ဆုံးနှင့် အသန်မာဆုံး သူများသာ စစ်မှုထမ်းရန် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးခြင်းမှာ ကျွန်းစုများ အနှံ့ စစ်ပွဲများ တိုက်ခိုက်ရန်နှင့် အခြားနေရာများတွင် ခံတပ်များနှင့် အများပြည်သူသုံး အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရန် စပိန်တို့မှ ငှားရမ်းထားသော ဒေသခံ ဖိလစ်ပိုင် စစ်သူရဲများနှင့် အလုပ်သမားများ ကြားတွင်လည်း ကြုံတွေ့ရသည်။ စစ်ပွဲများ ဆက်တိုက် တိုက်နေရခြင်း၊ လခမရခြင်း၊ နေရာပြောင်းနေရခြင်းနှင့် ငတ်မွတ်ခြင်း စသော အခြေအနေများကို ပြင်းထန်စွာ ရင်ဆိုင်နေရသဖြင့် လက်တင်အမေရိကမှ ပို့လွှတ်လိုက်သော စစ်သားများနှင့် ဒေသအတွင်း ရှာဖွေခန့်အပ်ထားသော စစ်သူရဲများနှင့် အလုပ်သမားများမှာ သေဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် ကစဉ့်ကလျား တပ်ပျက်၍ ဥပဒေမရှိသော ကျေးလက်ဒေသရှိ ပုန်ကန်သူ ဒေသခံများ အကြား ခြေသလုံးအိမ်တိုင် အဖြစ်နေထိုင်ကြခြင်း တို့ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး အိန္ဒိယမှ ကျွန်ပြုခံထားရသော ကျွန်များနှင့်<ref>The Diversity and Reach of the Manila Slave Market Page 36</ref> နီဂရီတို့ ခြေသလုံးအိမ်တိုင် လှည့်လည်သွားလာနေကြသူများမှာ ဗလက္ကာယပြုခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်တန်ဆာလုပ်ငန်းမှ တဆင့် ,<ref>"The descendants of Mexican mestizos and native Filipinos were numerous but unaccounted for because they were mostly the result of informal liasons." ~Garcia de los Arcos, Forzados, 238</ref> သွေးနှောသွားကြပြီး မြို့များနှင့် မြို့ကြီးများတွင် စပိန်တို့ အပြင်းအထန် ကြိုးစားထိန်းသိမ်း ထားခဲ့ရသော လူမျိုးရေး ခွဲခြားမှုမှာ နောက်တစ်ဆင့် ထပ်မံ ဝေဝါးသွားခဲ့ရသည်။.<ref name="ReferenceC">Tomás de Comyn, general manager of the Compañia Real de Filipinas, in 1810 estimated that out of a total population of 2,515,406, "the European Spaniards, and Spanish creoles and mestizos do not exceed 4,000 persons of both sexes and all ages, and the distinct castes or modifications known in America under the name of mulatto, quarteroons, etc., although found in the Philippine Islands, are generally confounded in the three classes of pure Indians, Chinese mestizos and Chinese." In other words, the Mexicans who had arrived in the previous century had so intermingled with the local population that distinctions of origin had been forgotten by the 19th century. The Mexicans who came with Legázpi and aboard succeeding vessels had blended with the local residents so well that their country of origin had been erased from memory.</ref>ထိုအခြေအနေများကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်ကို အုပ်ချုပ်ရန် အခက်အခဲများ ပိုမို တိုးပွားလာခဲ့ရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မနီလာကို အပိုင်စားရသော တော်ဝင်မြို့စားမှ စပိန် ဒုတိယမြောက် ချားလ်ဘုရင်ထံ စာရေးပြီး ထိုကိုလိုနီကို စွန့်လွှတ်ရန် အကြံပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ကို အခြေစိုက်၍ အရှေ့ဖျားဒေသကို ခရစ်ယာန်အဖြစ်ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားမည်ဆိုသော ဘာသာရေး နှင့် သာသာနာပြုရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များက ထိုအကြံပေးချက်ကို အောင်မြင်စွာ ဆန့်ကျင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>Blair, E., Robertson, J., & Bourne, E. (1903). The Philippine islands, 1493–1803 : explorations by early navigators, descriptions of the islands and their peoples, their history and records of the Catholic missions, as related in contemporaneous books and manuscripts, showing the political, economic, commercial and religious conditions of those islands from their earliest relations with European nations to the beginning of the nineteenth century. Cleveland, Ohio.</ref>အကျိုးအမြတ်မရသော စစ်ကြောင့် ပျက်စီးနေသော ဖိလစ်ပိုင်ကိုလိုနီမှာ စပိန်ဘုရင်မှ ထောက်ပံ့ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ နယူးစပိန် (မက္ကဆီကို) ဘုရင်ခံထံမှ ရရှိသော အခွန်အခများနှင့် အမြတ်အစွန်းများမှ ရရှိသော ထောက်ပံ့ငွေများကြောင့် ဆက်လက်ရှင်သန်ခဲ့ပြီး ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ ပိုတိုဆီရှိ မီတား ခေါ် အဓ္ဓမ ခိုင်းစေမှု စနစ်ဖြင့် ရာပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာသော အင်ကာလူမျိုးတို့၏ အသက်များကို ရင်း၍ သတ္တုတွင်းများမှ စုဆောင်းတူးဖော် ရရှိခဲ့သော ငွေသားတန်ချိန် ၇၅ တန်ကို နှစ်စဉ် ပို့ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Cole|first=Jeffrey A.|title=The Potosí mita, 1573–1700 : compulsory Indian labor in the Andes|url=https://archive.org/details/potosmita15731700000cole|year=1985|publisher=Stanford University Press|location=Stanford, Calif.|isbn=978-0804712569|pages=[https://archive.org/details/potosmita15731700000cole/page/20 20]}}</ref> သို့သော်လည်း ပြန်မရနိုင်သော လူ့အသက်များကို ရင်း၍ တူးဖော်ခဲ့ရပြီး အဖိုးတန် သတ္တုများ ဖြစ်သဖြင့် တူးဖော်ရရှိရန် အကန့်အသတ်ရှိသော ငွေသတ္တုများမှာ ကျွန်းစုနေရာ အနှံ့အပြားရှိ ခံတပ်များတွင် တပ်စွဲထားပြီး အစဉ်တစိုက် ကျူးကျော်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် ငတ်မွတ်နေသော သို့မဟုတ် သေလုမျောပါး ဖြစ်နေသော စပိန်၊ မက္ကဆီကို၊ ပီရူး နှင့် ဖိလစ်ပိုင် စစ်သားများထံသို့ အနည်းငယ်မျှသာ ရောက်ရှိပြီး မနီလာရှိ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အာရပ်နှင့် မလေးကုန်သည်များမှ စပိန်လူမျိုးများအား ၎င်းတို့၏ အဖိုးတန်သတ္တုများကို ပိုးထည်များ၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ၊ ပုလဲများ နှင့် အမွှေးနံ့သာများ အစရှိသည်တို့နှင့် လဲလှယ် ရောင်းချခြင်းဖြင့် ကုန်ဆုံး သွားခဲ့သည်။ ထိုကုန်ပစ္စည်းများမှာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သော်လည်း အမေရိကန်တို့၏ ငွေသတ္တုများမှာမူ တူးဖော်ရာတွင် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရနိုင်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မနီလာရှိ နှစ် ၂၀၀ သက်တမ်းရှိသော ခံတပ်များမှာ အစောပိုင်း စပိန်ကိုလိုနီနယ်ချဲ့များ တည်ဆောက်ခဲ့သည်အတိုင်းသာ ရှိနေပြီး များစွာ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှု မရှိခဲ့ပေ။<ref name=tracy1995p12p55>{{Harvnb|Tracy|1995|pp=12, 55}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် မနီလာသို့ ဗြိတိသျှတို့ ခဏမျှ သိမ်းယူနိုင်ရန် အခြေအနေ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် [[ခုနစ်နှစ်စစ်]] ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ၁၇၆၂ မှ ၁၇၆၄ အထိ မနီလာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဗြိတိသျှတို့သည် ၎င်းတို့၏ အောင်မြင်မှုကို မနီလာ အပြင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ချဲ့ထွင်နိုင်ခြင်း မရှိသဖြင့် စိတ်ပျက်လက်ပျက် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ၁၇၆၃ ပါရီစာချုပ်အရ စပိန်တို့ ပြန်လည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ <ref name=Agoncillo /><ref name=Halili>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=gUt5v8ET4QYC&pg=PA119 |title=Philippine History |last=Halili |first=Maria Christine N. |publisher=Rex Bookstore |year=2004 |pages=119–120 |isbn=978-971-23-3934-9 }}</ref><ref name=DeBorja>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=xXpiujH2uOwC&pg=PA81 |title=Basques in the Philippines |last=de Borja |first=Marciano R. |publisher=University of Nevada Press |year=2005 |pages=81–83 |isbn=978-0-87417-590-5 }}</ref> စပိန်-မိုရို စစ်ပွဲမှာ နှစ်ရာပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစု၏ နောက်ဆုံး တစ်စိတ်တွင် စပိန်တို့သည် မင်ဒါနောင်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အောင်မြင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆူလူး စူလတန်ပြည်မှ မိုရို မွတ်စလင်တို့မှာ စပိန်တို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။ [[File:Katipuneros.jpg|thumb|ကာတီပူနီရိုဟု သိကြသော ဖိလစ်ပိုင် တော်လှန်ရေးသမားများ၏ ဓာတ်ပုံ]] ၁၉ ရာစုတွင် ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဆိပ်ကမ်းများမှာ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အတွက် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ယခင်က အိုင်ဘေးရီးယန်းကျွန်းဆွယ်တွင် မွေးဖွားသော စပိန်များသာ ကြီးစိုးထားသည့် အစိုးရ ရာထူးများကို ချမ်းသာကြွယ်ဝလာကြသော ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားသော စပိန်လူမျိုးများ (ခရီရိုလော့စ်) <ref>{{cite journal |url=http://www.gutenberg.org/files/38269/38269-h/38269-h.htm#pb139 |title=A History of the Philippines |last=Barrows |first=David |year=2014 |volume=1 |page=179 |quote=Within the walls, there were some six hundred houses of a private nature, most of them built of stone and tile, and an equal number outside in the suburbs, or ''{{lang|es|arrabales}}'', all occupied by Spaniards (''{{lang|es|todos son vivienda y poblacion de los Españoles}}''). This gives some twelve hundred Spanish families or establishments, exclusive of the religious, who in Manila numbered at least one hundred and fifty, the garrison, at certain times, about four hundred trained Spanish soldiers who had seen service in Holland and the Low Countries, and the official classes.}}</ref> နှင့် ကပြားများ (မက်စတီဇော့စ်) တို့ အပြင် စပိန်အမေရိကန် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ လျှောက်ထားရယူနိုင်လာကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားသော မာဆယ်လို အက်ဇ်ကာရာဂါ ပါလ်မယ်ရိုသည် ကြယ်သုံးပွင့်အဆင့် ဗိုလ်ချုပ် ရာထူးဖြင့် တော်လှန်ရေးသမားများမှ ဖြုတ်ချခဲ့သော ဘော်ဘွန်း မင်းဆက်အား နန်းပြန်တင်ပေးနိုင်ခဲ့သဖြင့် သူရဲကောင်း တစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး စပိန်-ဖိလစ်ပိုင်တို့ အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သူသည် နောက်ဆုံးတွင် စပိန်အင်ပိုင်ယာ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သူကောင်းမျိုးနွယ်ရာထူးများအတွင် အထူးဂုဏ်ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခြင်းခံရသော<ref name="Manila, My Manila">{{cite book|author=Joaquin, Nick|title=Manila, My Manila|publisher=Vera-Reyes, Inc.|year=1990|isbn=|pages=|url=}}</ref> အော်ဒါအော့ဖ် ဂိုးလ်ဒင်းဖလိ ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ကျွန်းများအတွင်း သူပုန်ထရန် နှင့် လွတ်လပ်ရေး အတွက် အကြံအစည်များ စတင်ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။ လက်တင်အမေရိကသားများ <ref>"Officers in the army of the Philippines were almost totally composed of Americans," observed the Spanish historian José Montero y Vidal. "They received in great disgust the arrival of peninsular officers as reinforcements, partly because they supposed they would be shoved aside in the promotions and partly because of racial antagonisms."</ref> နှင့် ခရီရိုလော့စ်များမှာ စပိန်ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်အတွင်း အရာရှိများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း လက်တင်အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေး စစ်ပွဲများကြောင့် သူတို့၏ သစ္စာရှိမှုကို သံသယဝင်လာခဲ့ပြီး သူတို့၏ နေရာတွင် စပိန်တွင် မွေးဖွားသော အရာရှိများဖြင့် အစားထိုး လာခဲ့သည်။ ထိုစပိန်ဖွား အရာရှိများမှာ သူတို့ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည့် ပြည်သူများအပေါ်တွင် အာရုံ စူးစိုက်မှု နည်းပါးပြီး စပိန်သို့ မပြန်မီ ၎င်းတို့ဘာသာ ချမ်းသာကြွယ်ဝစေရန် အတွက်သာ ဆန္ဒရှိကြသည့် ဒေသခံများ၏ အကျိုးထက် စပိန်နိုင်ငံ၏ အကျိုးကိုသာ လိုလားသော ခေါင်းပုံဖြတ်သူများသာ အများစု ဖြစ်ကြသည်။ ခရီရိုလို နှင့် လာတီနိုတို့မှာ သူတို့၏ မြေကို ချစ်သောစိတ်နှင့် သူတို့၏ ပြည်သူများ ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို မြင်ရခြင်းကြောင့် အုံကြွလာကြပြီး သူတို့၏ လူမျိုးကြောင့်နှင့် အမိမြေကို မမှိတ်မသုံ သစ္စာရှိမှုကြောင့်တို့သာ ခန့်အပ်ထားခြင်းခံထားရသော ခေါင်းပုံဖြတ်သူ ကျွန်းဆွယ်သားတို့အပေါ် အမုန်းမီးများ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားပြီး ပိုမိုချမ်းသာသော စပိန်တွင် အလွန်အောင်မြင်ကျော်ကြားမှု ရခဲ့သော်လည်း ဆင်းရဲသော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင်သာ ပြန်လည် အမှုထမ်းခဲ့သော စစ်သား အန်ဒရေ နိုဗာလက် ၏ ပုန်ကန်ထကြွမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၎င်းအား ဒေသခံ စစ်သားများက ထောက်ခံကြသလို ယခင်က ဖိလစ်ပိုင် စပိန်တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သော အရာရှိများဖြစ်ပြီး ယခုအခါ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် မက္ကဆီကို၊ ကိုလံဘီယာ၊ ဗင်နီဇွဲလား၊ ပီရူး၊ ချီလီ၊ အာဂျင်တီးနား နှင့် ကော့စတာရီကာ နိုင်ငံတို့တွင် နေထိုင်ကြသောသူများကလည်း ထောက်ခံခဲ့သည်။<ref>Garcia de los Arcos has noted that the Regiment of the King, which had absorbed a large percentage of Mexican recruits and deportees between the 1770s and 1811, became the bastion of discontent supporting the Novales mutiny. ~Garcia de los Arcos, “Criollismo y conflictividad en Filipinas a principios del siglo XIX,” in El lejano Oriente espanol: Filipinas ( ˜ Siglo XIX). Actas, ed. Paulino Castaneda ˜ Delgado and Antonio Garcia-Abasolo Gonzalez (Seville: Catedra General Casta ´ nos, ˜ 1997), 586.</ref> ထိုပုန်ကန်မှုသည် ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းခံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်းသည် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေး၏ အစဖြစ်သော ကာဗိုက်သူပုန်ထမှုအတွက် အကြို နိမိတ်ပြခဲ့သည်။ <ref name=Agoncillo /><ref name="Cavite Mutiny">Nuguid, Nati. (1972). [http://stuartxchange.com/CaviteMutiny.html "The Cavite Mutiny"]. in Mary R. Tagle. ''12 Events that Have Influenced Philippine History''. [Manila]: National Media Production Center. Retrieved December 20, 2009 from [http://stuartxchange.com/ StuartXchange Website].</ref><ref name="ReferenceB">[[Nick Joaquin|Joaquin, Nick]]. ''A Question of Heroes''.</ref><ref name=RichardsonBonifacio>{{cite web |url=http://kasaysayan-kkk.info/docs.ab.240497.jn.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115200707/http://kasaysayan-kkk.info/docs.ab.240497.jn.htm|archivedate=January 15, 2013|title=Andrés Bonifacio Letter to Julio Nakpil, April 24, 1897 |website=Documents of the Katipunan |author=Richardson, Jim |date=January 2006 |accessdate=December 19, 2009}}</ref> [[File:Theodora alonzo quintos.jpg|thumb|209x209px|တီယိုဒိုရာ အလွန်ဆို ရီယာလွန်ဒါ]] အာဇာနည် ကက်သလစ်ရဟန်း ၃ ပါး ဖြစ်သော မာရီယာနို ဂိုမက်ဇ်၊ ယိုဆေး ဘားဂို့စ် နှင့် ဂျာဆင်တို ဇာမိုရာ (ဂွန်ဘာဇာ ဟု စုပေါင်း၍ သိကြသည်။) တို့အား ပုန်ကန်ရန်လှုံ့ဆော်မှုဖြင့် ကိုလိုနီ အာဏာပိုင်များက စွပ်စွဲ ကွပ်မျက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၇၂ တွင် တော်လှန်ရေး စိတ်ဓာတ်များ နိုးကြားလာခဲ့ကြသည်။ <ref name="Cavite Mutiny" /><ref name="ReferenceB" /> ထို့အတွက်ကြောင့် စပိန်တွင် မာဆယ်လို အိတ်ချ် ဒယ် ပီလာ၊ ယိုဆေး ရိုင်ဇယ် နှင့် မာရီယာနိုပေါင့်စ် တို့ ဦးဆောင်လှုပ်ရှားသော ဝါဒဖြန့် လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ပေါ်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ရန် လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ ရိုင်ဇယ်သည် အကြမ်းဖက် တော်လှန်ရေးကို ဆန့်ကျန်ပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ ပြောင်းလဲရေးအတွက် နှိုးဆော်ခဲ့သော်လည်း သူ့အား ၁၈၉၆ ဒီဇင်ဘာ ၃၀ တွင် ပုန်ကန်မှုဖြင့် ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ သူသည် ကျူးဘားတော်လှန်ရေး အတွင်း စပိန်တို့ဘက်မှ ဆရာဝန် အဖြစ် ပါဝင်ကူညီပေးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ စပိန်တို့သည် အကြမ်းဖက်တော်လှန်ရေးအား ဆန့်ကျင်သော သူရဲကောင်းအား သတ်ဖြတ်ပစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စိတ်အားထက်သန်သော သစ္စာခံများကို အစွန်းရောက်သူပုန်များ အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခဲ့သလိုပင် ဖြစ်သည်။<ref name="ReferenceA1">{{cite book |last=Ocampo |first=Ambeth |author-link=Ambeth Ocampo |title=Rizal Without the Overcoat |place=Pasig City |publisher=Anvil Publishing, Inc. |year=1999 |edition=Expanded |isbn=978-971-27-0920-3|title-link=Rizal Without the Overcoat }}</ref> ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် အတိုက်အခံများနှင့် ကြုံရသဖြင့် စပိန်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးကို လက်နက်ကိုင် တိုက်ယူရန် အတွက် အန်ဒရေ ဘိုနီဖာရှိုသည် ၁၈၉၂တွင် စစ်သွေးကြွ မြေအောက်အဖွဲ့ဖြစ်သော ကာတီပူနန်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref name=RichardsonBonifacio /> ဘိုနီဖာရှိုနှင့် ကာတီပူနန်တို့သည် ၁၈၉၆တွင် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ကာတီပူနန်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ကာဗိုက်နယ်မှ မက်ဂ်ဒါလို အဖွဲ့သည် ဘိုနီဖာရှို၏ တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် ရာထူးနေရာကို စိန်ခေါ်ခဲ့ပြီး အယ်မလီယို အာဂွီနယ်လ်ဒိုက ထိုနေရာကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။ ၁၈၉၈ တွင် ကျူးဘား၌ စပိန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင်သို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အာဂွီနယ်လ်ဒိုသည်ကာဗိုက်နယ် ကာဝစ်မှ ၁၈၉၈ ဇွန်လ ၁၂ ရက်တွင် စပိန်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို နောက်တစ်နှစ်တွင် ဘာရာဆိုအင် ဘုရားကျောင်း၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name=Agoncillo /> ====အမေရိကန် အုပ်စိုးစဉ် ကာလ==== [[File:Battle of Paceo.jpg|thumb|ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်စစ်ပွဲအတွင်း ပါစီယို တိုက်ပွဲကို ပုံဖော်ထားသော ပန်းချီကား]] စပိန်-အမေရိကန် စစ်ပွဲတွင် အမေရိကန်တို့ အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် စပိန်တို့သည် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများကို ပျူရီတိုရီကို နှင့် ဂူအမ်ကျွန်းတို့နှင့် အတူ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite journal|last1=Halstead|first1=M|title=The Story of the Philippines|journal=Nature|volume=70|issue=1811|pages=248–249|date=1898|bibcode=1904Natur..70..248T|doi=10.1038/070248a0}}</ref>၁၈၉၈ ပါရီ စာချုပ်အရ စပိန်တိုအား အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂၀ ကို လျော်ကြေး အဖြစ် ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>Price, Michael G. (2002). Foreword. In A.B. Feuer, [https://books.google.com/books?id=f-2Qef1JSjsC&printsec=frontcover ''America at War: the Philippines, 1898–1913''] (pp. xiii–xvi). Westport, Connecticut: Greenwood. {{ISBN|0-275-96821-9}}.</ref> အမေရိကန်တို့သည် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခါစ တိုင်းပြည်သစ် ဖြစ်သည့် ပထမ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော်ကို အသိအမှတ်မပြုကြောင်း ပိုမိုထင်ရှားလာသည့် အခါတွင် ဖိလစ်ပိုင်-အမေရိကန်စစ်ပွဲ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခွဲထွက်သွားသော ကန်တိုနယ် နီဂရိုး သမ္မတနိုင်ငံမှ သမ္မတ အန်နီစီတို လက်ဆန်၏ ဖိတ်ကြားမှုကို ရရှိပြီးနောက် ဗိုလ်မှူးချုပ် ဂျိမ်း အက်ဖ် စမစ်သည် ဘာကိုလော့ သို့ ၁၈၉၉ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်တွင် စစ်ရေးဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Linn |first=Brian McAllister |title=The Philippine War, 1899–1902 |url=https://books.google.com/books?id=PSJGPgAACAAJ |year=2000 |publisher=University Press of Kansas |isbn=978-0-7006-1225-3|pages=75–76}}</ref> စစ်ပွဲကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်ပြည်သူ ၂၀၀,၀၀၀ အနည်းဆုံး သေဆုံးခဲ့ရပြီး အများအားဖြင့် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းနှင့် ရောဂါဘယတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite book|last=Burdeos|first=Ray L.|title=Filipinos in the U.S. Navy & Coast Guard During the Vietnam War|url=https://books.google.com/books?id=tN__4jLTnd8C|year=2008|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4343-6141-7|ref=harv|page=14}}</ref> ပထမ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံတော် စစ်ရှုံးခဲ့ပြီးနောက် ကျွန်းစုများကို အမေရိကန် ကျွန်းစုအစိုးရမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ <ref name=Gates>{{cite book |author=Gates, John M. |chapterurl=http://www3.wooster.edu/history/jgates/book-ch3.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100805061319/http://www3.wooster.edu/history/jgates/book-ch3.html|archivedate=August 5, 2010|title=The U.S. Army and Irregular Warfare |chapter=The Pacification of the Philippines |date=November 2002 |accessdate=February 20, 2010}}</ref> အမေရိကန်တို့သည် အခြားသော ပုန်ကန်ထကြွသော ပြည်နယ်များကို ဆက်လက်နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် ဆုတ်ယုတ်လာသော ဆူလူးစူလတန်ပြည် အပါအဝင် ပုန်ကန်ထကြွသော တာဂါးလော့ သမ္မတနိုင်ငံနှင့် မင်ဒါနောင်းရှိ ဇမ်ဘိုယမ်ဂါ သမ္မတနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။ <ref name=Bates>{{cite web|url=http://www.philippineupdate.com/Bates.htm|title=The Bates Treaty|first=Madge|last=Kho|publisher=PhilippineUpdate.com|accessdate=December 2, 2007}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.zamboanga.com/history/republic_of_zamboanga.html |title=History of The Republic of Zamboanga (May 1899 – March 1903) |date=July 18, 2009|publisher=Zamboanga.com|location=Zamboanga City, Philippines|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101201023553/http://zamboanga.com/history/republic_of_zamboanga.html |archivedate=December 1, 2010 |dead-url=no |accessdate=August 13, 2010}}</ref> ထိုအချိန်ကာလ အတွင်း ဖိလစ်ပိုင်၏ ယဉ်ကျေးမှု ပြန်လည်ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်နယ်ပယ် နှင့် စာပေနယ်ပယ်တို့မှာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://boxofficemojo.com/intl/philippines/yearly/|title=2014 Philippines Yearly Box Office Results|website=boxofficemojo.com}}</ref><ref name="books.google.com">Armes, Roy. [https://books.google.com/books?id=qFDnqIwdr8EC&printsec=frontcover&dq=intitle:Third+intitle:World+intitle:film+intitle:making+intitle:and+intitle:the+intitle:west&hl=en&ei=tXsrTdbEB4H88AbOltD3AQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false "Third World Film Making and the West"], p.152. University of California Press, 1987. Retrieved on January 9, 2011.</ref><ref>[http://su.diva-portal.org/smash/get/diva2:200615/FULLTEXT01.pdf "The Role of José Nepomuceno in the Philippine Society: What language did his silent film speaks?"]. Stockholm University Publications. Retrieved on January 28, 2014.</ref> ဒန်နီယယ် ဘန်းဟန်မှ မနီလာအား ခေတ်သစ်မြို့တော် တစ်ခု အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးမည့် ဗိသုကာ အစီအမံကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။<ref>Moore, Charles (1921). [https://books.google.com/books?id=aR7iAAAAMAAJ&pg=PA162 "Daniel H. Burnham: Planner of Cities"]. Houghton Mifflin and Co., Boston and New York.</ref> ၁၉၃၅ တွင် ဖိလစ်ပိုင် အား ဓနသဟာယနိုင်ငံ အဆင့် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး မန်နျူရယ်ကွီဇုန်မှာ သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အမျိုးသား ဘာသာစကားကို သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးများ မဲပေးခွင့်နှင့် မြေယာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတို့ကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။<ref name="ReferenceA2">Molina, Antonio.'' The Philippines: Through the centuries''. Manila: University of Sto. Tomas Cooperative, 1961. Print.</ref><ref name="Manapat, Carlos 2010">Manapat, Carlos, et al.'' Economics, Taxation, and Agrarian Reform''. Quezon City: C&E Pub., 2010.Print.</ref> ====ဂျပန် အုပ်စိုးစဉ် ကာလ==== [[File:Douglas MacArthur lands Leyte1.jpg|thumb|၁၉၄၄ အောက်တိုဘာ ၂၀ လေးတဲ တိုက်ပွဲအတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒေါက်ဂလပ် မက်အာသာ ကမ်းတက်လာစဉ်]] နောက်ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ လွတ်လပ်ရေး အရယူမည့် အကြံမှာ ဂျပန်အင်ပိုင်ယာ၏ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဂျပန်တို့က ယိုဆေး ပီ လော်ရယ် ဦးဆောင်သော ရုပ်သေးအစိုးရဖြင့် ဒုတိယ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတနိုင်ငံအား ဂျပန်၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံ အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်း ဂျပန်တို့မှ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဘာတာအန်း သေမင်းတမန် ချီတက်ခြင်း နှင့် မနီလာစစ်ပွဲ အထွဋ်အထိပ် ရောက်ချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မနီလာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတို့ကဲ့သို့သော စစ်ရာဇဝတ်မှုများကိုလည်း ကျူးလွန်ခဲ့သည်။ <ref>White, Matthew. [http://users.erols.com/mwhite28/battles.htm#Manila "Death Tolls for the Man-made Megadeaths of the 20th Century"]. Retrieved August 1, 2007.</ref> ၁၉၄၄တွင် ကွီဇုန်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်ပြေးအဖြစ် တိမ်းရှောင်ရင်း ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ဆာဂျီယို အိုစမီနာက ၎င်း၏ နေရာအား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုအတွင်း ကျွန်းတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းခြင်း နည်းဗျူဟာကို ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ဂျပန်နေမဝင် အင်ပါယာမှ အောင်နိုင်ထားခဲ့သော နယ်မြေများကို ပြန်လည် ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းမှ ၁၉၄၄ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်း အထိ ဖိလစ်ပိုင် ပြောက်ကျားတော်လှန်မှု<ref name="McAAE">{{cite web |url=https://www.pbs.org/wgbh/amex/macarthur/sfeature/bataan_guerrilla.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170128153210/https://www.pbs.org/wgbh/amex/macarthur/sfeature/bataan_guerrilla.html|archivedate=January 28, 2017 |title=The Guerrilla War |website=[[American Experience]] |publisher=[[Public Broadcasting Service|PBS]] |accessdate=February 24, 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.maranao.com/bangsamoro/0506-japan_invasion.htm |title=The Japanese Invasion |first=Salah |last=Jubair |publisher=Maranao.Com |accessdate=February 23, 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100727232925/http://www.maranao.com/bangsamoro/0506-japan_invasion.htm |archivedate=July 27, 2010 |df= }}</ref> များအား အမေရိကန် ရေတပ် ရေငုပ်သင်္ဘောများနှင့် လေထီးဖြင့် ချပေးခြင်းတို့က ပံ့ပိုးမှု ပေးပြီး အားပေးအားမြှောက်ပြုခဲ့သည်။ ပြောက်ကျားများ အနေနှင့် ဂျပန်စစ်တပ်အား ဖိအားပေးနိုင်ရန် ဖြစ်ပြီး ကျေးလက်ဒေသများ၊ တောအုပ်များနှင့် တောင်ကုန်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ ပြောက်ကျားစစ်သည် အလွန်ထိရောက်သဖြင့် ဂျပန်အင်ပိုင်ယာ အနေနှင့် ပြည်နယ် ၄၈ ခု အနက် ၁၂ ခုကိုသာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book |first=Dominic J. |last=Caraccilo |title=Surviving Bataan And Beyond: Colonel Irvin Alexander's Odyssey As A Japanese Prisoner Of War |url= https://books.google.com/books?id=aWfqFW_OFmQC |year=2005 |publisher=Stackpole Books |isbn=978-0-8117-3248-2 |page= [https://books.google.com/books?id=aWfqFW_OFmQC&pg=PA287 287]}}</ref> အမေရိကန်တို့ အပေါ် သစ္စာခံထားသော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး အများစု အနေနှင့် ယုံကြည်ထားသည်မှာ ဂျပန်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်လျှင် သူတို့အတွက် လွတ်လပ်ရေး ရမည် ဖြစ်ပြီး ယခင်ကတည်းက ကတိရရှိထားသည့်အတိုင်း လွတ်လပ်သောနိုင်ငံ ထူထောင်နိုင်မည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မဟာမိတ်များက ဖိလစ်ပိုင်တို့အား ဂျပန်အင်ပိုင်ယာမှ လွတ်မြောက်အောင် တိုက်ခိုက်ရာတွင် သမိုင်းကြောင်းတလျှောက် စုစုပေါင်း နစ်မြုပ်မှု တန်ချိန် အများဆုံး စစ်ပွဲဖြစ်သော လေးတဲပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref name="Woodward1947">{{cite book |title=The Battle for Leyte Gulf |last=Woodward |first=C. Vann |year=1947 |publisher=Macmillan |location=New York |isbn= |pages= |url=https://archive.org/details/battleforleytegu0000cvan}}</ref><ref>"Lieutenant Ramsey's War" by Edwin Price Ramsey and Stephen J. Rivele.Published by Knightsbride publishing Co, Los Angeles, California</ref> မဟာမိတ်တပ်တို့မှ ဂျပန်တို့အား ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ခန့်မှန်းခြေ အားဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး တစ်သန်းကျော် သေဆုံးမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။<ref name=Rottman>Rottman, Gordon L. (2002). [https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC ''World War 2 Pacific Island Guide – A Geo-Military Study'']. Westport, Connecticut: Greenwood Press. p. [https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA318&dq=#v=onepage&q&f=false 318]. {{ISBN|0-313-31395-4}}.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1E1-Cebu.html|title=Cebu|publisher=encyclopedia.com, citing The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition.|accessdate=July 4, 2010}}</ref><ref>{{cite book|last=Zaide|first=Sonia M.|title=The Philippines: A Unique Nation|publisher=All-Nations Publishing Co.|year=1994|isbn=978-971-642-071-5|page=354}}</ref> ===ကိုလိုနီ ခေတ်လွန် ကာလ=== [[File:Philippine Independence, July 4 1946.jpg|left|thumb|upright| ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်တို့လက်အောက်မှ ဖိလစ်ပိုင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစဉ်]] ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်သည် ကုလသမဂ္ဂ၏ စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်သည့်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/depts/dhl/unms/founders.shtml|title=Founding Member States|publisher=United Nations}}</ref> နောက်တစ်နှစ်ဖြစ်သော ၁၉၄၆ ဇူလိုင် ၄ ရက်တွင် သမ္မတ မန်နျူရယ် ရော့ဆက် လက်ထက်၌ မနီလာစာချုပ်ဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်သည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်တို့မှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.un.org/depts/dhl/unms/founders.shtml|title=Founding Member States|publisher=United Nations}}</ref> မကျေမနပ်သော ကွန်မြူနစ် အကြွင်းအကျန်များဖြစ်သည့် ဟူကဘာလာဟပ် <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/?id=VdIFfPqP29IC&pg=PA118&lpg=PA118&dq=huk+rebellion#PPA119,M |title=No Other Way Out: States and Revolutionary Movements, 1945–1991 |last=Goodwin |first=Jeff |date=June 4, 2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-62948-5 |page=119 |language=en}}</ref> တို့သည် ကျေးလက်ဒေသများတွင် လှည့်လည် ကျက်စားနေကြသောလည်း သမ္မတ အယ်လ်ပီဒီယို ကွီရီနိုကို ဆက်ခံသူ ရာမွန် မက်ဆေးဆေးမှ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။<ref name="Molina, Antonio 1961">Molina, Antonio. ''The Philippines: Through the Centuries''. Manila: University of Sto. Tomas Cooperative, 1961. Print.</ref><ref>Carlos P. Romulo and Marvin M. Gray, The Magsaysay Story (1956), is a full-length biography</ref>မာဆေးဆေးအား ဆက်ခံသူ ကားလို့စ် ပီ ဂါစီယာမှ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ပထမဦးစားပေး ပေါ်လစီကို အစပျိုးခဲ့ပြီး<ref>{{cite web |url=http://www.prescarlosgarcia.org/%20prescarlosgarcia.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120426075252/http://www.prescarlosgarcia.org/%20prescarlosgarcia.org|archivedate=April 26, 2012|title=Our Vision and Mission|publisher=prescarlosgarcia.org}}</ref> ထိုပေါ်လစီအား ဒီယော့စ်ဒါဒို မာကာပါဂယ်မှ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကာ လွတ်လပ်ရေးနေ့ ကျင်းပခြင်းအား ဇူလိုင် ၄ ရက်နေ့မှ အယ်မလီယို အာဂွီနာဒို ကြေညာသည့် နေ့ဖြစ်သော ဇူလိုင် ၁၂ ရက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကာ<ref name=bibingka-jun12>{{cite web|url=http://www.bibingka.com/phg/documents/jun12.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/19970713004232/http://www.bibingka.com/phg/documents/jun12.htm |dead-url=yes |archive-date=July 13, 1997 |title=Proclamation No. 28 Declaring June 12 as Philippine Independence Day |last=Macapagal |first=Diosdado |publisher=Philippine History Group of Los Angeles |accessdate=November 11, 2009 |df= }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.positivenewsmedia.net/am2/publish/Article_Features_22/President_Diosdado_Macapagal_set_RP_Independence_D_5939.shtml|title=President Diosdado Macapagal set RP Independence Day on June 12|author=Manuel S. Satorre Jr.|publisher=positivenewsmedia.net|accessdate=December 10, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724020320/http://www.positivenewsmedia.net/am2/publish/Article_Features_22/President_Diosdado_Macapagal_set_RP_Independence_D_5939.shtml|archive-date=July 24, 2011|dead-url=yes|df=mdy-all|archivedate=20 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180820074839/http://www.positivenewsmedia.net/am2/publish/Article_Features_22/President_Diosdado_Macapagal_set_RP_Independence_D_5939.shtml}}</ref> မြောက်ဘော်နီယို အရှေ့ပိုင်းအား ဖိလစ်ပိုင်၏ နယ်မြေအဖြစ် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=Developing Regional Minorities in Asia|url=http://www.sabrizain.org/malaya/library/connections.pdf|website=Sabri Zain|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120415034823/http://www.sabrizain.org/malaya/library/connections.pdf |archivedate=April 15, 2012}}</ref><ref>{{cite book|last=Weatherbee|first=Donald E.|author2=Ralf Emmers |author3=Mari Pangestu |author4=Leonard C. Sebastian |title=International relations in Southeast Asia|publisher=Rowman & Littlefield|year=2005|pages=68–69|isbn=978-0-7425-2842-0|url=https://books.google.com/books?id=4wqEC4jHl9wC&pg=PA68}}</ref> ၁၉၆၅တွင် မာကာပါဂယ်သည် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖာဒီနန် မားကို့စ် အား ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ မားကို့စ်၏ သမ္မတ သက်တမ်း အစောပိုင်းတွင်ပင် သူသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ စီမံကိန်း အများအပြားကို စတင်ခဲ့သော်လည်း အကြီးအကျယ် ခြစားခြင်းနှင့် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာများကို ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့် ချီ၍ အလွဲသုံးစားပြုခြင်း တို့အတွက် အစွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ <ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21022457 What happened to the Marcos fortune?]. BBC News. January 24, 2013.</ref> သူ၏ သမ္မတ သက်တမ်း ကုန်ဆုံးခါနီး ၁၉၇၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၁ တွင် မားကို့စ်သည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last1=Agoncillo|first1=Teodoro|title=History and Culture, Language, and Literature : Selected Essays of Teodoro A. Agoncillo|date=2003|publisher=University of Santo Tomas Pub. House|location=España Manila}}</ref> သူ၏ ထိုအုပ်ချုပ်ရေး ကာလအတွင်း ဖိနှိပ်ခြင်း၊ ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း ၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်ခြင်းတို့နှင့် ပြည့်နှက်နေသော်လည်း အမေရိကန် တို့က ၎င်းတို့၏ ထောက်ပံ့မှုကို မယိမ်းမယိုင် ဆက်လက်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|title=To Islands Far Away: the Story of the Thomasites and Their Journey to the Philippines|date=2001|publisher=US Embassy|location=Manila}}</ref> ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်တွင် မားကို့စ်၏ အဓိက ပြိုင်ဘက်နှင့် အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော ဘန်နစ်နို အာကွီနို ဂျူနီယာမှာ မနီလာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် လေယာဉ်ပြေးလမ်းပေါ်တွင် လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။ မားကို့စ်သည် နောက်ဆုံးတွင် ၁၉၈၆ သမ္မတ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref name=Chandler /> မားကို့စ်သည် အောင်နိုင်သူ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သော်လည်း အများစုမှ ထိုရလဒ်သည် လိမ်လည်မှု ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထို့နောက်တွင် ကာဒီနယ် ဂျိုင်းမီဆင်း မှ ပြည်သူတို့အား ပုန်ကန်ထကြွရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့ပြီး <ref>[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/cardinal-jaime-sin-294095.html Stowe, Judy. "Cardinal Jaime Sin: Archbishop of Manila who saw his duty as being 'to put Christ in politics'", (obit), ''The Independent'', June 22, 2005]</ref> တကမ္ဘာလုံးအား အံ့အားသင့်သွားစေသော ပြည်သူ့အာဏာတော်လှန်ရေး အား ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="Gandhi">{{Citation |last=Kumar |first=Ravindra |publication-date=|title=Mahatma Gandhi at the Close of Twentieth Century|location= |publisher=Anmol Publications PVT. LTD. |isbn=978-81-261-1736-9 |page=168 |url=https://books.google.com/?id=lTNpstqGlAMC&pg=PA168&dq=EDSA+Revolution |accessdate= December 2, 2007 |year=2004}}</ref> မားကို့စ်နှင့် သူ၏ အပေါင်းအပါများသည် ဟာဝိုင်ယီ သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြပြီး ဆန္ဒပြမှုများ၏ လက်နက်ကိုင်များအား စိတ်ဓာတ်ခွန်အားဖြစ်စေခဲ့သော အာကွီနို၏ ကျန်ရစ်သူဇနီး ကိုရာဇမ် အာကွီနို အား သမ္မတ အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခဲ့သည်။ <ref name=Chandler>{{cite book|url=https://books.google.com/?id=jzUz9lKn6PEC&pg=PA431|title=In Search of Southeast Asia: A Modern History|author1=Chandler, David P. |author2=David Joel Steinberg |lastauthoramp=yes |edition=Revised 2nd|publisher=University of Hawaii Press|year=1987|pages=431–442|isbn=978-0-8248-1110-5}}</ref> ===ယနေ့ခေတ် သမိုင်းကြောင်း=== [[File:Corazon Aquino inauguration.jpg|thumb|လုပ်ကြံခံရသော အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ဘန်နစ်နို အာကွီနို ဂျူနီယာ၏ ကျန်ရစ်သူ ဇနီး ကိုရာဇမ် အာကွီနိုမှ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ တွင် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုနေစဉ်]] ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ၁၉၈၆ တွင်စတင်သော အစိုးရ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများမှာ နိုင်ငံတော်၏ ကြွေးမြီများ၊ အစိုးရ၏ ခြစားမှုများ၊ အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှုများ၊ ကပ်ဆိုက်မှုများ နှင့် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေသော ကွန်မြူနစ် သူပုန်များ <ref>{{cite news|url=http://www.philstar.com/headlines/2013/05/06/939112/govt-drafts-new-framework-guide-peace-talks-leftist-rebels|title=Gov't drafts new framework to guide peace talks with leftist rebels|newspaper=The Philippine Star|date=May 6, 2013|accessdate= September 20, 2014}}</ref> နှင့် မိုရိုခွဲထွက်ရေး သမားများနှင့် စစ်တပ်တို့၏ ပဋိပက္ခများကြောင့် <ref>{{cite news |url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101002-295567/RP-terror-campaign-cost-lives-of-11-US-572-RP-soldiersmilitary |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150222074324/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view/20101002-295567/RP-terror-campaign-cost-lives-of-11-US-572-RP-soldiersmilitary|archivedate=February 22, 2015 |title=RP terror campaign cost lives of 11 US, 572 RP soldiers—military |last=Alipala |first=Julie |date=October 2, 2010 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |accessdate=May 1, 2012}}</ref> နှောင့်နှေးခဲ့ရသည်။ ကိုရာဇမ် အာကွီနို အုပ်ချုပ်နေစဉ်ကာလ အတွင်း အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်း ဆက်လက်ထားရှိရေး စာချုပ်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် အမေရိကန်တပ်များ ဖိလစ်ပိုင်မှ ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး <ref>{{cite news|last=Shenon|first=Phillip|title=Philippine Senate votes to Reject U.S. Base Renewal|url=https://www.nytimes.com/1991/09/16/world/philippine-senate-votes-to-reject-us-base-renewal.html|accessdate=October 25, 2014|newspaper=The New York Times|date=September 16, 1991}}</ref><ref>{{cite news|last=De Santos|first=Jonathan|title=Philippine Senators remember day when they rejected US bases treaty|url=http://www.sunstar.com.ph/manila/local-news/2011/09/16/senators-remember-day-when-they-rejected-us-bases-treaty-179846|accessdate=October 25, 2014|newspaper=Sun Star Manila|date=September 16, 2011|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141106083655/http://www.sunstar.com.ph/manila/local-news/2011/09/16/senators-remember-day-when-they-rejected-us-bases-treaty-179846|archivedate=November 6, 2014}}</ref> ကလာ့ခ်လေတပ်အခြေစိုက် စခန်းကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် လည်းကောင်း၊ ဆူဘစ်ပင်လယ်အော် အခြေစိုက်စခန်းကို ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်လည်းကောင်း အစိုးရသို့ တရားဝင် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|last=Whaley|first=Floyd|title=Shadows of an Old Military Base|url=https://www.nytimes.com/2013/04/27/world/asia/27iht-subic27.html?pagewanted=all|accessdate=February 17, 2014|newspaper=The New York Times|date=April 26, 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Drogin|first=Bob|title=After 89 Years, U.S. Lowers Flag at Clark Air Base|url=http://articles.latimes.com/1991-11-27/news/mn-209_1_clark-air-base|accessdate=March 12, 2011|newspaper=Los Angeles Times|date=November 27, 1991}}</ref>အစိုးရအနေနှင့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ပင်နာတူဘို မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှု အပါအဝင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကိုလည်း ဆက်တိုက် ရင်ဆိုင် ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။ <ref name="Topo">[http://www.lib.utexas.edu/maps/ams/philippines/txu-oclc-6539351-nd51-1-450.jpg "Tarlac map"]. University of Texas in Austin Library. Retrieved on August 2, 2011.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=Hv9GAQAAIAAJ "Report of the Philippine Commission to the President, 1901 Vol. III"], p. 141. Government Printing Office, Washington, 1901.</ref> ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် သမ္မတစ်ဦးအား သက်တမ်းတစ်ခုသာ ဆောင်ရွက်ခွင့်အား စတင်ထည့်သွင်းလိုက်သဖြင့် အာကွီနိုသည် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံ အရွေးမခံတော့ပေ။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် မေလတွင် ကျင်းပသော ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရသော ဖီဒယ် ဘီ ရားမို့စ်မှ အာကွီနို အား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်နိုင်မှုမှာ အသင့်အတင့်သာ ရှိပြီး ဂျီဒီပီတိုးတက်မှုနှုန်း ၃.၆%<ref name="theglobaleconomy.com">{{cite web|url=http://www.theglobaleconomy.com/Philippines/Economic_growth/|title=Philippines Economic growth – data, chart|website=TheGlobalEconomy.com}}</ref> မျှသာ ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Pempel|first=T.J.|title=The Politics of the Asian Economic Crisis|url=https://books.google.com/books?id=sTAuUXE_ANsC|year=1999|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-8634-0|page=163}}</ref> မိုရိုအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦးနှင့် ၁၉၉၆ တွင် <ref name="lastlaugh">{{cite news |first=Edward A.|last=Gargan|title= Last Laugh for the Philippines; Onetime Joke Economy Avoids Much of Asia's Turmoil |url=https://www.nytimes.com/1997/12/11/business/last-laugh-for-philippines-onetime-joke-economy-avoids-much-asia-s-turmoil.html |newspaper=The New York Times |date=December 11, 1997 |accessdate=January 25, 2008}}</ref> ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့ပြီး <ref name="lastlaugh"/> နိုင်ငံရေးအရ တည်ငြိမ်မှုနှင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်သော်လည်း ၁၉၉၇ အာရှ ငွေကြေးဂယက် စတင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းက ၎င်းတို့ကို လွှမ်းမိုး သွားခဲ့သည်။ <ref name=AFC-NA-13>{{cite web |title = Financial Crisis and Global Governance: A Network Analysis |url=http://documents.worldbank.org/curated/en/143071468174883223/pdf/577660NWP0Box353767B01PUBLIC10gcwp067web.pdf|last=Sheng |first=Andrew |date= July 2009|accessdate=June 11, 2012}}</ref><ref name=AFC-NA-14>{{cite web |title = Analyzing Systemic Risk with Financial Networks During a Financial Crash|website = fma.org|author1=Yenilmez, Taylan |author2=Saltoglu, Burak |lastauthoramp=yes |url=http://www.fma.org/JAF2011/Papers/bsty-2010.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140308105228/http://www.fma.org/JAF2011/Papers/bsty-2010.pdf |archivedate=March 8, 2014|dead-url = yes|accessdate=March 8, 2014}}</ref> ရားမို့စ်၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း သေဒဏ်ပေးမှုကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ် အီလင်း ဆာမီယန်တာ နှင့် အလန်ဂိုမက်ဇ်တို့အား သတ်ဖြတ် မုဒိမ်းကျင့်မှု ဖြစ်ပွားအပြီးတွင် ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး သေဒဏ်ပေးခံရသောသူမှာ လီယို အက်ချီဂါရေးဖြစ်ပြီး သူ့အား ၁၉၉၉ တွင် သေဒဏ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://pcij.org/blog/2006/04/18/a-timeline-of-death-penalty-in-the-philippines |title=A timeline of death penalty in the Philippines |publisher=Philippine Center for Investigated Journalist |date=April 18, 2006 |accessdate=April 18, 2006 |archivedate=17 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180217004917/http://pcij.org/blog/2006/04/18/a-timeline-of-death-penalty-in-the-philippines }}</ref> [[File:Pinatubo91eruption plume.jpg|thumb|left|၁၉၉၁ ပင်နာတူဘို မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှုသည် ၂၁ ရာစု ကမ္ဘာတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်သည်။]] ရားမို့စ်အား ဆက်ခံသူမှာ ဂျိုးဆက် အက်စထရာဒါဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ ဇွန်လတွင် စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အာရှ ငွေကြေးဂယက်အတွင်းတွင်ပင် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကို -၀.၆% တိုးတက်မှုမှ ၃.၄% တိုးတက်မှု အထိ ပြန်လည်ဆွဲတင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last1=Maniago|first1=E|title=Communication Variables Favoring Celebrity Candidates in Becoming Politicians: A Case Study of the 1998 and 2004 Elections in the Philippines|journal=Southeast Asian Studies|date=2007|volume=44|issue=4|pages=494–518|hdl=2433/53866}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bsp.gov.ph/publications/speeches.asp?id=195&yr=2000|title=The Philippines: Consolidating Economic Growth|publisher=Bangko Sentral ng Pilipinas|date=March 13, 2000|accessdate=September 20, 2014|archivedate=18 January 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150118082622/http://www.bsp.gov.ph/publications/speeches.asp?id=195&yr=2000}}</ref><ref>{{cite news|url=http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/letterstotheeditor/view/20081007-164968/Records-prove-Estradas-achievements|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721191850/http://opinion.inquirer.net/inquireropinion/letterstotheeditor/view/20081007-164968/Records-prove-Estradas-achievements|archivedate=July 21, 2015|title=Records prove Estrada's achievements |newspaper=Philippine Daily Inquirer|date=October 7, 2008|accessdate=October 25, 2014}}</ref>အစိုးရသည် မိုရိုအစ္စလာမ်လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦး အား ၂၀၀၀ ခုနှစ် မတ်လတွင် စစ်ကြေညာခဲ့ပြီး သူပုန်တို့၏ ဌာနချုပ် အပါအဝင် စခန်းများကို ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက် ချေမှုန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://hdn.org.ph/speech-of-former-president-estrada-on-the-grp-moro-conflict/|title=Speech of Former President Estrada on the GRP-MORO Conflict|publisher=Philippine Human Development Network|date=September 18, 2008|accessdate=September 20, 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://english.peopledaily.com.cn/english/200007/10/eng20000710_45067.html|title=Philippine Military Takes Moro Headquarters|newspaper=People's Daily|date=July 10, 2000|accessdate=September 20, 2014}}</ref> အဘူဆာယက်ဖ် သူပုန်တို့နှင့် ပဋိပက္ခအတွင်းတွင်ပင်<ref name="GMA&others">{{cite news |title=2 US Navy men, 1 Marine killed in Sulu land mine blast |newspaper=GMA News |date=September 29, 2009 |url=http://www.gmanews.tv/story/173383/2-us-navy-men-1-marine-killed-in-sulu-land-mine-blast |accessdate=September 29, 2009 |quote=Two US Navy personnel and one Philippine Marine soldier were killed when a land mine exploded along a road in Indanan, Sulu Tuesday morning, an official said. The American fatalities were members of the US Navy construction brigade, Armed Forces of the Philippines (AFP) spokesman Lt. Col. Romeo Brawner Jr. told GMANews.TV in a telephone interview. He did not disclose the identities of all three casualties.|archiveurl= https://web.archive.org/web/20091002030114/http://www.gmanews.tv/story/173383/2-us-navy-men-1-marine-killed-in-sulu-land-mine-blast|archivedate= October 2, 2009 |deadurl= no}} and<br />{{cite news |title=Pentagon Says Troops Killed in Philippines Hit by Roadside Bomb |last=Pessin |first=Al |newspaper=Voice of America |date=September 29, 2009 |url=http://www.voanews.com/english/news/a-13-2009-09-29-voa12.html |accessdate=January 12, 2011}} and<br />{{cite news |title=Troops killed in Philippines blast |publisher=Al Jazeera |date=September 29, 2009 |url=http://english.aljazeera.net/news/asia-pacific/2009/09/20099298614751808.html |accessdate=September 29, 2009|archiveurl= https://web.archive.org/web/20091003002858/http://english.aljazeera.net/news/asia-pacific/2009/09/20099298614751808.html|archivedate= October 3, 2009 |deadurl= no}} and<br />{{cite news |title=2 US troops killed in Philippines blast |last=Gomez |first=Jim |publisher=CBS News|date=September 29, 2009 |url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/09/29/world/main5348332.shtml |accessdate=January 12, 2011|archiveurl= https://web.archive.org/web/20110202201004/http://www.cbsnews.com/stories/2009/09/29/world/main5348332.shtml|archivedate= February 2, 2011 |deadurl= no}}</ref> လာဘ်စားသည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး နှောင့်နှေးနေသော အစိုးရအား တရားစွဲဆိုမှု အတွင်းတွင်ပင် ၂၀၀၁ အီးအက်စ်ဒီအေ တော်လှန်ရေးဖြင့် ဂျိုးဆက် အက်စထရာဒါ၏ အစိုးရမှာ ဖြုတ်ချခံရပြီး ၎င်း၏ ဒု-သမ္မတဖြစ်သူ ဂလော်ရီယာ မာကာပါဂယ်-အာရိုယို မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်တွင် ၎င်း၏ နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|author=Dirk J. Barreveld|title=Philippine President Estada Impeached!: How the President of the World's 13th Most Populous Country Stumbles Over His Mistresses, a Chinese Conspiracy and the Garbage of His Capital|url=https://books.google.com/books?id=NfJ48GxXRokC|year=2001|publisher=iUniverse|isbn=978-0-595-18437-8|page=[https://books.google.com/books?id=NfJ48GxXRokC&pg=PA476 476]}}</ref> အာရိုယို၏ ၉နှစ်တာ အစိုးရ ကာလအတွင်း စီးပွားရေးသည် အလွန်တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၄%မှ ၇% အထိရှိကာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွင်း ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၅.၃၃% တိုးတက်ခဲ့ကာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် မနီလာ အပေါ့စား မြို့ပတ်ရထား လိုင်း ၂ ကဲ့သို့သော စီးပွားရေး အဆောက်အအုံ ဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများကို ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကာ<ref>{{cite news |url=http://www.philstar.com/headlines/2013/07/19/987621/timeline-lrt-mrt-construction |title=Timeline: LRT, MRT construction |newspaper=The Philippine Star |date=July 19, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref> မဟာ စီးပွားပျက်ကပ်ကြီးအား ရှောင်လွှဲနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=GpL6jTy1U3AC|title=Diagnosing the Philippine Economy: Toward Inclusive Growth|author1=Dante B. Canlas |author2=Muhammad Ehsan Khan |author3=Juzhong Zhuang |publisher=Anthem Press|year=2011|page=107|isbn=978-0-85728-939-1}}</ref> အခြားအချိန်ကာလများနှင့် နှိုင်းယှဉ်မည်ဆိုပါက ဖိလစ်ပိုင်၏ စီးပွားရေးသည် ၁၉၆၅ မှ ၂၀၀၁ အတွင်း ၃.၆% နှင့် စင်ကာပူတွင် ဒီမိုကရေစီရရှိပြီးသော အချိန်ကာလကိုသာ ထည့်သွင်းရေတွက်မည် ဆိုပါက ၁၉၈၆ မှ ၂၀၀၁ အတွင်း ၃.၅% မျှ တိုးတက်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အရှေ့မှ တာဝန်ထမ်းဆောင်များနှင့် နှစ်စဉ်တိုးတက်မှုနှုန်းကို နှိုင်းယှဉ်မည် ဆိုပါက (မားကို့စ်အစိုးရ မှ အက်စထရာဒါ အစိုးရအထိ) ၁.၇% မှ ၁.၈၇% အထိ တိုးတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များမှ စ၍ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဆယ်စုနှစ် ၅ စုစာမျှ နောက်ကျကျန်နေသော ဖိလစ်ပိုင်၏ ရွှံ့နွံထဲမှ စီးပွားရေးသည် ရုတ်တရက် တိုးတက်လာခြင်းကြောင့် သူမ၏ အစိုးရ ပြီး နောက်ဆယ်စုနှစ်အတွင်းတွင် ဖိလစ်ပိုင်သည် အာရှ၏ လူမမာနိုင်ငံ အဖြစ်မှ ကျားပေါက်တစ်ကောင်အဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။<ref name="theglobaleconomy.com"/> သို့သော်လည်း ထိုအောင်မြင်မှုများမှ ခြစားမှုများနှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲခိုးခြင်း နှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဟဲလိုဂါစီအရှုပ်တော်ပုံ ကဲ့သို့သော အရှုပ်တော်ပုံများနှင့် အတူ ရှိနေခဲ့သည်။ <ref name="ANC">{{cite web|url=http://www.pacificnewscenter.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4500:anc&catid=66:philippines&Itemid=18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090302161753/http://www.pacificnewscenter.com/index.php?option=com_content&view=article&id=4500%3Aanc&catid=66%3Aphilippines&Itemid=18 |dead-url=yes |archive-date=March 2, 2009 |title=Bolante Faces Off with Senators Over Fertilizer Fund Scam |website=ANC |date=November 13, 2008 |accessdate=December 4, 2008 |df= }}</ref><ref name="davis">[http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GI07Ae02.html "Arroyo claims hollow victory"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190105010942/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/GI07Ae02.html |date=5 January 2019 }} by Leslie Davis, Asia Times Online, September 27, 2005.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/08/04/10/corruption-was-glorias-biggest-mistake-survey |title=Corruption was Gloria's biggest mistake: survey |last1=Dizon |first1=David |publisher=ABS-CBN News and Current Affairs |accessdate=April 15, 2012 |archive-date=6 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100806185404/http://www.abs-cbnnews.com/nation/08/04/10/corruption-was-glorias-biggest-mistake-survey }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2011/nov/18/philippines-asia-pacific |title=Philippines charges Gloria Arroyo with corruption |last1=Press |first1=Associated |date=November 18, 2011 |website=The Guardian |accessdate=April 15, 2012 |quote=Former president is formally accused of electoral fraud after government rushed to court as she tried to leave country}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်တွင် သတင်းစာဆရာများနှင့် သာမန်ပြည်သူ ၃၄ ယောက်တို့မှာ မာဂွင်ဒါနောင်းတွင် အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20101123-304817/Philippines-mourns-massacre-victims|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627122428/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20101123-304817/Philippines-mourns-massacre-victims|archivedate=June 27, 2015|title=Philippines mourns massacre victims |last=Jimenez-Gutierrez|first=Jason|date=November 23, 2010|newspaper=Philippine Daily Inquirer|accessdate=November 23, 2010}}</ref><ref name=maptimeline>{{cite news|url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/specialreports/177821/the-ampatuan-massacre-a-map-and-timeline/story|title=The Ampatuan Massacre: a map and timeline|last=Perez|first=Analyn|work=GMA News|publisher=GMANews.TV|date=November 25, 2009}}</ref> ဘန်နစ်နို အာကွီနို ၃ သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ၁၅ ယောက်မြောက် သမ္မတ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူ့အနေနှင့် ပထမဆုံး ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရသည့် အကြီးဆုံး ပြဿနာမှာ မနီလာဓားစာခံအမှု ဖြစ်ပြီး ထိုအမှုကြောင့် မနီလာနှင့် ဟောင်ကောင်ကြား ဆက်ဆံရေးတွင် ကြီးမားသော အဖုအထစ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဘန်ဆာမိုရို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ကို ပြဋ္ဌာန်းရန် ပထမအဆင့် အနေနှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၅ တွင် ဘန်ဆာမိုရို အခြေခံမူ သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.gov.ph/2012/10/15/speech-of-president-aquino-during-the-signing-of-the-gph-milf-framework-agreement-october-15-2012/%20 |title=Speech of President Benigno Aquino III during the signing of the Framework Agreement on the Bangsamoro, October 15, 2012 |work=Official Gazette |accessdate=March 3, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131228173309/http://www.gov.ph/2012/10/15/speech-of-president-aquino-during-the-signing-of-the-gph-milf-framework-agreement-october-15-2012/ |archivedate=December 28, 2013 |df= }}</ref>သို့သော်လည်း မာဂွင်ဒါနောင်းရှိ မာမာဆာပါနိုတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတော် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ အထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့မှ ၄၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သဖြင့် ဘန်ဆာမိုရို ပဏာမ ဥပဒေကို တရားဝင် ပြဋ္ဌာန်းရန် ကြိုးစားမှုမှာ တစ်ဝက်တစ်ပျက်တွင် ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/01/25/15/govt-milf-report-casualties-rare-clash |title=At least 30 elite cops killed in clash with MILF |publisher=ABS-CBN News |accessdate=January 25, 2015 |archive-date=26 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150126191002/http://www.abs-cbnnews.com/nation/01/25/15/govt-milf-report-casualties-rare-clash }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.interaksyon.com/article/103759/pnp-saf-casualties-in-encounter-now-50---armm-police-chief|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150207064237/http://www.interaksyon.com/article/103759/pnp-saf-casualties-in-encounter-now-50---armm-police-chief|archivedate=February 7, 2015 |title=PNP-SAF casualties in encounter now 50 – ARMM police chief |publisher=Interaksyon |date=January 26, 2015 |accessdate=January 26, 2015 |author=Arcon, Dennis}}</ref> ဆာဘားကျွန်း နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တို့တွင် ဖိလစ်ပိုင်တို့ ပိုင်နက်အငြင်းပွားမှုတို့မှာလည်း အရှိန်အဟုန်မြင့်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.pca-cpa.org/showpage.asp?pag_id=1529 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150627074930/http://www.pca-cpa.org/showpage.asp?pag_id=1529|archivedate=June 27, 2015|title=The Republic of the Philippines v. The People's Republic of China |publisher=Pca-cpa.org |accessdate=October 24, 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/305570/news/nation/itlos-completes-five-man-tribunal-that-will-hear-phl-case-vs-china |title=ITLOS completes five-man tribunal that will hear PHL case vs. China |first=Michaela |last=Del Cappar |website=GMA News One|date=April 25, 2013 |accessdate=October 24, 2013}}</ref><ref name="SultanObjective">{{cite news |last=Frialde |first=Mike |url=http://www.philstar.com/headlines/2013/02/23/912045/sultanate-sulu-wants-sabah-returned-phl |title=Sultanate of Sulu wants Sabah returned to Phl |date=February 23, 2013 |work=The Philippine Star |accessdate=February 24, 2013}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်သည် ကေ-၁၂ ပရိုဂရမ်ဟု လူသိများကြသော ၂၀၁၃ ခုနှစ် မွမ်းမံထားသည့် အခြေခံပညာရေး ဥပဒေ ကို စတင် အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။ ထိုစနစ်အရ ဖိလစ်ပိုင်၏ ၁၀နှစ်တာ ပညာသင်ကြားသော အခြေခံပညာ မူလတန်း နှင့် အထက်တန်း စနစ်တွင် ၂ နှစ် ထပ်မံပေါင်းထည့်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/nation/29249-aquino-signs-k-12-bill-into-law|title=Aquino signs K–12 bill into law|work=Rappler|date=May 15, 2013|accessdate=September 20, 2014}}</ref> ထို့နောက်တွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ ယိုလန်ဒါ တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း (ဟိုင်ယန်တိုင်ဖွန်း မုန်တိုင်း) ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ဗီဆာယားဒေသတွင် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite report|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-25051606|title=Typhoon Haiyan death toll rises over 5,000|publisher=''BBC''|date=November 22, 2013|accessdate=November 22, 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24891456|title=Tacloban: City at the centre of the storm|date=November 12, 2013|accessdate=September 20, 2014|newspaper=BBC}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်တွင် အမေရိကန် သမ္မတ [[ဘားရက် အိုဘာမား]] ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ အလည်အပတ် လာရောက်ပြီးနောက် မွမ်းမံထားသော ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက် ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သဖြင့် အမေရိကန် စစ်တပ်များ နိုင်ငံအတွင်း ပြန်လည် အခြေစိုက်နိုင်ရန် အတွက် လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |url=http://www.rappler.com/nation/54387-malacanang-obama-philippines-visit |title=Obama to stay overnight in PH |work=Rappler |date=April 1, 2014 |accessdate=April 1, 2014 |archivedate=8 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200608180900/https://www.rappler.com/nation/54387-malacanang-obama-philippines-visit }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/27/14/us-ph-reach-new-defense-deal |title=US, PH reach new defense deal |publisher=ABS-CBN News |date=April 27, 2014 |accessdate=April 27, 2014 |archive-date=28 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228001641/http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/27/14/us-ph-reach-new-defense-deal }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/28/14/philippines-us-sign-defence-pact-0 |title=Philippines, US sign defense pact |publisher=ABS-CBN News |website=Agence France-Presse'' |date=April 28, 2014 |accessdate=April 29, 2014 |archive-date=28 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141228004658/http://www.abs-cbnnews.com/nation/04/28/14/philippines-us-sign-defence-pact-0 }}</ref><ref>{{cite news|last1=Postrado|first1=Leonard|title=EDCA prevails|url=http://www.mb.com.ph/edca-prevails/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305211340/http://www.mb.com.ph/edca-prevails/|dead-url=yes|archive-date=March 5, 2016|accessdate=January 14, 2016|work=Manila Bulletin|date=January 13, 2016|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305211340/http://www.mb.com.ph/edca-prevails/}}</ref> [[File:Rodrigo Duterte oath taking 6.30.16.jpg|thumb|left|ရော်ဒရစ်ဂို ဒူတာတေး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ၁၆ ယောက်မြောက် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုနေစဉ်]] ယခင်က ဒါဗောင်းမြို့တော်၏ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သော ရော်ဒရစ်ဂို ဒူတာတေးသည် ပီဒီပီ-လာဘန်း ပါတီမှ တဆင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး မင်ဒါနောင်းဒေသမှ ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင်၏ သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref name="2016 election">{{cite news|url=http://news.abs-cbn.com/halalan2016/nation/05/27/16/duterte-robredo-win-2016-polls/|title=Duterte, Robredo win 2016 polls|date=May 27, 2016|work=ABS-CBN|accessdate=May 27, 2016}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၂ ရက်တွင် အမြဲတမ်းအငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေးဆိုင်ရာ ခုံရုံးမှ တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင် တရုတ်နှင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပွားသော နယ်မြေအငြင်းပွားမှုတွင် ဖိလစ်ပိုင်အား အသာစီးပေး၍ ဆုံးဖြတ်ချက်ချ ခဲ့သည်။ <ref name="2016 election"/> သမ္မတ အဖြစ် အရွေးချယ် ခံရပြီးနောက်တွင် ဒူတာတေးသည် မဲဆွယ်စဉ်က ပေးခဲ့သည့် ကတိအတိုင်း ၆ လအတွင်း ရာဇဝတ်မှုများ ပပျောက်စေရန် မူးယစ်ဆေးဝါး တိုက်ဖျက်ရေး ကန်ပိန်းကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/video/2016/06/30/duterte-sworn-in-as-philippines-presiden?videoId=369120035 |title=Duterte sworn in as Philippines president |work=Reuters |date=June 30, 2016 |accessdate=August 24, 2016}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဖိလစ်ပိုင် မူးယစ်ဆေးတိုက်ဖျက်မှုတွင် လူသေဆုံးမှုမှာ ၅,၁၇၆ ဦး အထိ ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=Between Duterte and a death squad, a Philippine mayor fights drug-war violence |url=https://www.reuters.com/article/us-philippines-drugs-mayor-idUSKBN16N33I |work=Reuters|date=March 16, 2017}}</ref><ref name=CayetanoWarOnDrugsUPR>{{cite web|url=http://news.abs-cbn.com/news/05/05/17/cayetano-ph-war-on-drugs-exaggerated-by-fake-news|title=Cayetano: PH war on drugs exaggerated by fake news|publisher=ABS-CBN |date=May 5, 2017 |accessdate=May 22, 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/news/02/28/19/5000-killed-and-170000-arrested-in-war-on-drugs-police|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190329213700/https://news.abs-cbn.com/news/02/28/19/5000-killed-and-170000-arrested-in-war-on-drugs-police|archivedate=2019-03-29|title=5,000 killed and 170,000 arrested in war on drugs: police {{!}} ABS-CBN News|date=2019-03-29|access-date=2019-04-16}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.manilatimes.net/death-toll-in-duterte-drug-war-up-to-5176-real-numbers-ph/518667/|title=Death toll in Duterte drug war up to 5,176 – Real Numbers PH|date=2019-02-28|website=The Manila Times Online|language=en|access-date=2019-04-16|archive-date=19 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519060031/https://www.manilatimes.net/death-toll-in-duterte-drug-war-up-to-5176-real-numbers-ph/518667/}}</ref> ဒူတာတေးသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် "တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! " ဟု အမည်ပေးထားသော အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ကို အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် ပတ်သက်သော ရွှေရောင်နှစ်သစ်များဆီသို့ လမ်းပြခေါ်ဆောင်သွားရန် ရည်ရွယ်ပြီး ၎င်းမှတဆင့် အလုပ်အကိုင် နှင့် စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းများ ပိုမို ဖန်တီးပေးပြီး ထိုမှတဖန် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ပြီး ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေးကို အရှိန်အဟုန်မြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.dof.gov.ph/index.php/infra-spending-to-sustain-high-growth-generate-economic-multipliers/ |title=Infra spending to sustain high growth, generate economic multipliers |publisher=Department of Finance |date=August 28, 2017 |accessdate=December 27, 2017 |archive-date=4 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804173449/https://www.dof.gov.ph/index.php/infra-spending-to-sustain-high-growth-generate-economic-multipliers/ }}</ref>ထိုအစီအစဉ်ကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍတွင် အလုပ်သမားပေါင်း ၂ သန်းမျှ ပိုမို လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite news |url=http://bworldonline.com/construction-worker-shortage-2-5m-dti/ |title=Construction worker shortage 'about 2.5M' – DTI |newspaper=BusinessWorld Online |author=Mogato, Anna Gabriela A. |date=October 26, 2017 |accessdate=December 27, 2017 |archivedate=4 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190804173421/http://www.bworldonline.com/construction-worker-shortage-2-5m-dti/ }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.manilatimes.net/2m-workers-needed-build-build-build/364913/ |title=2M more workers needed for 'Build Build Build' |newspaper=The Manila Times |author=Gonzales, Anna Leah E. |date=August 28, 2017 |accessdate=December 27, 2017 |archivedate=26 December 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171226234456/http://www.manilatimes.net/2m-workers-needed-build-build-build/364913/ }}</ref> တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! တည်ဆောက်စို့ ! အစီအစဉ်တွင် စီမံကိန်း ၇၅ ခု ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ စီမံကိန်း ၆ ခု၊ ရထားပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်း ၁၂ ခု၊ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်း ၄ ခုတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ရေကြီးမှု ထိန်းသိမ်းနိုင်မည့် အဓိက စီမံကိန်းကြီး ၄ ခု၊ ရေပေးဝေရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဆိုင်ရာ စီမံကိန်း ၁၁ ခု၊ ဓာတ်အားပေးရေး စီမံကိန်း ၄ခုနှင့် အခြားသော အများပြည်သူဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အအုံ စီမံကိန်း ၃ခုတို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.rappler.com/business/191841-infrastructure-spending-2018-subway-dbm |title=Metro Manila Subway leads expected infra buildup in 2018 |work=Rappler |author=Schnabel, Chris |date=December 20, 2017 |accessdate=December 26, 2017}}</ref> နိုင်ငံအနေနှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိအများပြည်သူတို့၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံတို့တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆၀ ဘီလီယံ မှ ၂၂၀ ဘီလီယံ အထိ သုံးစွဲရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.adb.org/news/features/making-build-build-build-work-philippines |title=Making "Build, Build, Build" Work in the Philippines |publisher=Asian Development Bank |date=October 30, 2017 |accessdate=December 26, 2017}}</ref> ၂၀၁၇ တွင် ဒူတာတေးသည် အရည်အသွေးမြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေးကို လူတိုင်းသင်ကြားနိုင်မည့် ဥပဒေ ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ထိုဥပဒေမှ ဖိလစ်ပိုင်ကျောင်းသားတို့အတွက် အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်တို့တွင် ကျောင်းလခနှင့် အခြားလခများကို ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့သည့်အပြင် ပုဂ္ဂလိက အဆင့်မြင့်ပညာကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားနေသော ကျောင်းသားများအတွက် ထောက်ပံ့ပေးမှုများလည်း ပါဝင်သည်။ သူသည် ဥပဒေ အသစ် အခု ၂၀ ကို လက်မှတ်ရေးထိုး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် လူတိုင်းအတွက် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ဥပဒေ၊ လူတို့နေထိုင်မှုနှင့် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ ဌာနကို တည်ထောင်ခြင်း၊ နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ ကင်ဆာ ထိန်းချုပ်မှု အစီအစဉ်ကို တည်ထောင်ခြင်း နှင့် လက်ကိုင်ဖုန်းသုံးစွဲသူများအတွက် ၎င်းတို့၏ နံပါတ်ကို တသက်လုံး သုံးစွဲနိုင်ရန် ခွင့်ပြုခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite news |url=https://news.mb.com.ph/2019/02/19/we-can-keep-our-mobile-numbers-for-life-duterte-signs-19-other-laws/ |title=We can keep our mobile numbers for life; Duterte signs 19 other laws |newspaper=Manila Bulletin |first=Genalyn |last=Kabiling |date=February 19, 2019 |accessdate=February 20, 2019 |archivedate=19 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190219164448/https://news.mb.com.ph/2019/02/19/we-can-keep-our-mobile-numbers-for-life-duterte-signs-19-other-laws/ }}</ref> == နိုင်ငံရေး== ဖိလစ်ပိုင်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဒီမိုကရေစီ အစိုးရ အုပ်ချုပ်ကာ သမ္မတစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ <ref name="US State Department">{{cite web|url=https://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_999.html#country |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120103095151/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_999.html |archivedate=January 3, 2012 |title=Country description |accessdate=January 24, 2012 |date=January 2012 |website=US State Department Website |publisher=US State Department Website |quote=The Philippines is an emerging economy with a democratic system of government. |deadurl=yes |df= }}</ref> နိုင်ငံတော် အစိုးရမှ များစွာ လွတ်လပ်မှုရှိသော မင်ဒါနောင်းရှိ ဘန်ဆာမိုရို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသမှ လွဲ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးကို တစ်ပေါင်းတစ်စည်းတည်း ဖြစ်သောနိုင်ငံ အဖြစ် အုပ်ချုပ်သည်။ သမ္မတ ရားမို့စ် လက်ထက်မှစ၍ နိုင်ငံအား ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ၊ လွှတ်တော်တရပ်တည်း ရှိသော သို့မဟုတ် ပါလီမန်အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရေး အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားခဲ့မှုများ ရှိသည်။ <ref>{{cite journal|url=http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202113453/http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml|archivedate=December 2, 2008|title=Civil service reform: Whose service?|author=Robles, Alan C.|journal=D+C|date=July–August 2008|volume=49|pages=285–289|accessdate=November 30, 2008}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml |access-date=4 August 2019 |archive-date=2 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202113453/http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml |accessdate=4 August 2019 |archivedate=2 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202113453/http://www.inwent.org/ez/articles/077943/index.en.shtml }}</ref><ref>{{cite news|author=Bigornia, Amante |title= The 'consultations' on Charter change|url=https://news.google.com/newspapers?id=no8VAAAAIBAJ&sjid=bQsEAAAAIBAJ&pg=4208,1807319&dq= |newspaper=The Manila Standard|date=September 17, 1997|accessdate=December 13, 2009}}</ref> [[File:Bongbong Marcos at his inauguration with Sara Duterte.jpg|thumb|သမ္မတ [[ဘွန်ဘွန်မားကို့စ်|ဂျူနီယာမားကို့စ်]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ [[ဆာရာ ဒူတာတေး]] တို့အား သမ္မတ၏ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲ၌ တွေ့ရစဉ်]] သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်၏ ခေါင်းဆောင် အဖြစ်နှင့် အစိုးရ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် နှစ်ခုစလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်သည့် အပြင် စစ်တပ်၏ စစ်သေနာပတိချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအများဆုံးသူအား သမ္မတအဖြစ် ၆ နှစ်သက်တမ်း ရွေးချယ်ပြီး သမ္မတ သက်တမ်း ကာလအတွင်း သမ္မတမှ အစိုးရ အဖွဲ့ကို ခန့်အပ်ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်သည်။ <ref name="About" /> ဥပဒေပြု လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ရှိသော ကွန်ဂရက်တွင် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်မှာ အထက်လွှတ်တော် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး လွှတ်တော်အမှတ်များကို ၆ နှစ်သက်တမ်း ဖြင့် ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည်။ ကိုယ်စားပြုလွှတ်တော်မှာ အောက်လွှတ်တော် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး အမတ်များကို ၃ နှစ်သက်တမ်းဖြင့် ရွှေးချယ်တင်မြှောက်ကြသည်။ <ref name="About" /> ဆီးနိတ်လွှတ်တော် အမတ်များကို ကန့်သတ်ချက်မရှိ ရွေးချယ်ကြသော်လည်း ကိုယ်စားပြုအမှတ်များကို ဥပဒေပြု ဒေသအလိုက် ကဏ္ဍအလိုက် ကိုယ်စားပြုသူများကို ရွေးချယ်ကြသည်။ တရားစီရင်ရေး အာဏာသည် တရားလွှတ်တော်ချုပ်တွင် ရှိပြီး တရားသူကြီးချုပ်မှာ အကြီးအကဲဖြစ်ကာ လက်ထောက် တရားသူကြီးများ ၁၄ ဦး ရှိသည်။ ၎င်းတို့ အားလုံးအား တရားစီရင်ရေးနှင့် ဘားကောင်စီမှ ရွေးချယ်ပေးပြီး သမ္မတမှ အတည်ပြု ခန့်အပ်သည်။ <ref name="About" /> === နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး=== [[File:Donald Trump and Rodrigo Duterte in Manila (6).jpg|thumb|၂၀၁၇ ခုနှစ် ပါဆေးတွင် ပြုလုပ်သော နှစ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးတွင် သမ္မတ ရော်ဒရစ်ဂို ဒူတာတေး နှင့် အမေရိကန် သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်]] တို့ ဆွေးနွေးနေကြစဉ်။]] [[File:CALABARZONjf0200 20.JPG|thumb|ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ပါဆေးရှိ နိုင်ငံခြားရေးဌာန ၏ ပင်မရုံး]] ဖိလစ်ပိုင်၏ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးမှာ အခြားနိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်မှု အပြင် နိုင်ငံပြင်ပတွင် နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုး ၁၀သန်းတို့၏ ကောင်းမွန်စွာ နေထိုင်နိုင်ရေး တို့အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ <ref name="PhilState">{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2794.htm |publisher=U.S. Department of State. Bureau of East Asian and Pacific Affairs|title=Background Note: Philippines|date=October 2009|accessdate=December 18, 2009}}</ref> ကုလသမဂ္ဂကို တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး တက်ကြွလှုပ်ရှားသော အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ရှိနေသော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် လုံခြုံရေးကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ကာလို့စ် ပီ ရိုမြူလိုသည် ယခင်က ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီတွင် တက်ကြွသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အဖြစ် ပါဝင်နေပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းရေး မစ်ရှင်များတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကာ အထူးသဖြင့် အရှေ့တီမော တွင်ဖြစ်သည်။<ref>Permanent Mission of the Republic of the Philippines to the United Nations. [c. 2008]. [http://www.un.int/philippines/about/ About Us]. Retrieved August 13, 2010.</ref><ref>Permanent Mission of the Republic of the Philippines to the United Nations. [c. 2008]. [https://web.archive.org/web/20080123105426/http://www.un.int/philippines/security_council/ The Philippines and the UN Security Council]. Retrieved January 12, 2008. (archived from [https://web.archive.org/web/20141212074015/http://www.un.int/philippines/security_council/ the original] on January 23, 2008)</ref><ref name="UN_SRES12721999">United Nations Security Council. (October 25, 1999). [http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/1272%20(1999)&Lang=E&Area=UNDOC ''Resolution 1272''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180921041128/https://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F1272%20%281999%29&Lang=E&Area=UNDOC |date=21 September 2018 }} ['''S-RES-1272(1999)''']. Retrieved March 21, 2010.</ref> ကုလသမဂ္ဂ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်သာ မက ဖိလစ်ပိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသအတွင်းရှိ နိုင်ငံများကြား စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်စေရန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုခိုင်မာစေရန် ရှေးရှု ဖွဲ့စည်းထားသော [[အာဆီယံ]] အဖွဲ့၏ စတင်တည်ထောင်သူနိုင်ငံနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref>[[s:Bangkok Declaration|Bangkok Declaration]]. (August 8, 1967). Retrieved December 20, 2009 from Wikisource.</ref> အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးပွဲများကို အကြိမ်ကြိမ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး အဖွဲ့၏ ပေါ်လစီနှင့် ဦးတည်ရာတို့အတွက် အမြဲတမ်း တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည်။ <ref name=summit>{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071217132852/http://www.summit99.ops.gov.ph/asean_structure.htm |date=December 17, 2007 |title="ASEAN Primer" }}. (1999). ''3{{Smallsup|rd}} ASEAN Informal Summit''. Archived from [http://www.summit99.ops.gov.ph/asean_structure.htm the original] on December 17, 2007. Retrieved December 13, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို အလွန်ဦးစားပေး အလေးထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံနှင့် သိသာသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=Senior Chinese legislator visits Philippines to boost ties |publisher=Xinhua {{!}} English.news.cn |url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/11/c_137460450.htm |work=www.xinhuanet.com |accessdate=5 August 2019 |archivedate=14 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210614120802/http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/11/c_137460450.htm }}</ref><ref>{{cite news |title=Warship incident shows Sino-Philippine relations have come a long way: China Daily |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/warship-incident-shows-sino-philippine-relations-have-come-a-long-way-china-daily |work=The Straits Times |date=September 5, 2018 |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=China, ASEAN agree on framework for South China Sea code of conduct|url=https://www.reuters.com/article/us-southchinasea-china-philippines-idUSKCN18E1FS|work=Reuters|date=2017}}</ref><ref>{{cite news|title=China, Philippines confirm twice-yearly bilateral consultation mechanism on South China Sea |publisher= Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://news.xinhuanet.com/english/2017-05/19/c_136299206.htm|work=news.xinhuanet.com}}</ref><ref>{{cite news|title=Progress made on draft of South China Sea code of conduct|url=http://www.philstar.com/headlines/2017/05/19/1701550/progress-made-draft-south-china-sea-code-conduct|work=philstar.com}}</ref><ref>{{cite news|title=Subscribe {{!}} theaustralian|url=http://www.theaustralian.com.au/news/world/xi-duterte-vow-closer-philippineschina-relations-faster-spending/news-story/a1c32f162010e5b2f8bed5acc85fbde2|work=www.theaustralian.com.au}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား [[စစ်အေးတိုက်ပွဲ]] ကာလအတွင်းနှင့် အကြမ်းဖက်သမားတို့အား တိုက်ခိုက်သော စစ်ပွဲ ကာလအတွင်း ထောက်ခံခဲ့ပြီး တရုတ်နှင့်ရုရှားကို ပစားပေးသဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး မယုတ်လျော့မီ ကာလအထိ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိက မဟာမိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=Philippine President Duterte announces separation from U.S. |url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2016/10/20/official-philippines-and-china-resume-south-china-sea-talks/92450824/ |work=USA TODAY |language=en}}</ref> ထို့ပြင် ဆူဘစ်ပင်လယ်အော် နှင့် ကလာ့ခ် တို့ရှိ အမေရိကန် စစ်တပ် အခြေစိုက်စခန်းများနှင့် ပတ်သက်၍လည်းကောင်း နှင့် လက်ရှိ အမေရိကန်တပ်များ အလည်လာရောက်ခြင်း သဘောတူညီချက်နှင့် ပတ်သက်၍လည်းကောင်း အငြင်းပွားမှုများ မကြာခဏ ပေါ်ပေါက်လာလေ့ ရှိသည်။ <ref name="PhilState" /> နိုင်ငံ၏ တရားဝင် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး အထောက်အပံ့များအတွက် အကြီးမားဆုံး အလှူရှင်ဖြစ်သော ဂျပန်နိုင်ငံသည်<ref>{{cite web|url = http://www.mofa.go.jp/policy/oda/data/pdfs/philippines.pdf <!--http://www.mofa.go.jp/POLICY/oda/data/01ap_ea02.html-->|title = Japan's ODA Data by Country – Philippines|author = Ministry of Foreign Affairs of Japan|date = c. 2009|accessdate = June 2, 2010|archivedate = 5 February 2011|archiveurl = https://web.archive.org/web/20110205012151/http://www.mofa.go.jp/policy/oda/data/pdfs/philippines.pdf}}</ref> မိတ်ဆွေနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဇိမ်မယ်များ၏ ဒုက္ခရောက်ခဲ့မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ တင်းမာမှုများ ရှိသေးသော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် ပတ်သက်သော အမှတ်ရစရာများမှဖြစ်သည့် မုန်းတီးမှု အများစုမှာ ယုတ်လျော့လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ <ref name=neighbors>Dolan, Ronald E. (Ed.). (1991). [http://countrystudies.us/philippines/93.htm "Relations with Asian Neighbors"]. [http://countrystudies.us/philippines/ ''Philippines: A Country Study'']. Washington: GPO for the Library of Congress. Retrieved January 5, 2010 from [http://countrystudies.us/ Country Studies US Website].</ref> အခြားသောနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် အပေါင်းလက္ခဏာဆန်သည်။ အနောက် နှင့် ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ အတူတကွ ယုံကြည်ထားကြသော ဒီမိုကရေစီတန်ဖိုးများကြောင့် လွယ်ကူချောမွေ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ စီးပွားရေးနှင့် ပတ်သက်၍ တူညီသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိကြသဖြင့် လွယ်ကူသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဆက်စပ်မှုနှင့် တူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများသည် စပိန်နှင့် ဆက်ဆံရေးတွင် တံတားတစ်စင်းပမာ ဖြစ်စေသည်။ <ref>{{cite news |url=http://globalnation.inquirer.net/111122/ph-spain-bilateral-relations-in-a-nutshell-2 |title=PH-Spain bilateral relations in a nutshell |newspaper=Philippine Daily Inquirer |last=Santos |first=Matikas |date=September 15, 2014 |accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref name="poea">{{cite web |url=http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110626192943/http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf |dead-url=yes |archive-date=June 26, 2011 |title=Stock Estimate of Overseas Filipinos As of December 2009 |publisher=Philippine Overseas Employment Administration |accessdate=May 28, 2011 |df= |archivedate=1 May 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150501083845/http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf }}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.abs-cbn.com/pinoy-migration/07/02/09/filipino-among-elite-force-securing-spains-royal-couple |title=Filipino Among Royal Guards of King of Spain |publisher=ABS CBN News |accessdate=July 2, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110808083455/http://www.abs-cbnnews.com/pinoy-migration/07/02/09/filipino-among-elite-force-securing-spains-royal-couple|archivedate=August 8, 2011}}</ref> အိမ်အကူများအား နှိပ်စက်ခြင်း နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြားနေ ဖိလစ်ပိုင် အလုပ်သမားတို့အပေါ် သက်ရောက်သော စစ်ပွဲများ အစရှိသော ပြဿနာများ ရှိသော်လည်း <ref>{{cite news|url=http://qa.filipinoexpats.com/node/940|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090107061353/http://qa.filipinoexpats.com/node/940|archivedate=January 7, 2009|title=OFW rights violation worsens under the Arroyo administration |last=Leonard|first=John|date=July 3, 2008|publisher=Filipino OFWs Qatar|accessdate=January 25, 2009}}</ref><ref name="bulatlat">{{cite news|url=http://bulatlat.com/main/2008/10/25/middle-east-is-%E2%80%98most-distressing-ofw-destination%E2%80%99-migrant-group/|title=Middle East is 'Most Distressing OFW Destination' – Migrant Group|last=Olea|first=Ronalyn|date=October 25, 2008|publisher=Bulatlat News|accessdate=January 25, 2009}}</ref> အရှေ့အလယ်ပိုင်း နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ကောင်းမွန်ပြီး ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြား အလုပ်သမား ၂ သန်းကျော်ကို ဆက်လက် အလုပ်ပေးထားခြင်း မှတဆင့် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ <ref name="BM">{{cite news|url=http://businessmirror.com.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=5017:saudi-arabia-will-still-need-rp-medical-professionals-&catid=33:economy&Itemid=60|title=Saudi Arabia will still need RP medical professionals |last=Torres|first=Estrella|date=January 22, 2009|publisher=Business Mirror|accessdate=January 24, 2009}}</ref> တစ်ချိန်က ကဲ့သို့ ကွန်မြူနစ်ဝါဒသည် ခြိမ်းခြောက်မှု တစ်ခု မဟုတ်တော့သဖြင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှ တင်းမာခဲ့သော ဖိလစ်ပိုင် နှင့် တရုတ်တို့၏ ဆက်ဆံရေးမှာ အလွန် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုင်ဝမ်နှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများ၊ စပရက်ထလီ ကျွန်းများနှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများ၊ တရုတ်တို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ချဲ့ထွင်ရန် ကြိုးစားလာခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော စိုးရိမ်မှုများကြောင့် သတိထားဆက်ဆံမှု အတိုင်းအတာ တစ်ခု အထိ ရှိနေသေးသည်။ <ref name=neighbors /> လက်ရှိ နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီမှာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများနှင့် အာရှ-ပစိဖိတ် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေး ဆက်ဆံရေးကို အဓိက ထားသည်။ <ref name="PhilState" /> ဖိလစ်ပိုင်သည် အရှေ့အာရှ ထိပ်သီး အဖွဲ့၊ အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့၊ လက်တင်ယူနီယံ၊ ၂၄နိုင်ငံအဖွဲ့ နှင့် ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှုတို့တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref name="PhilState" />အစ္စလာမ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့တွင် လေ့လာသူအဆင့် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြင့် အစ္စလာမ်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်ရန်လည်း ကြိုးစားလျက် ရှိသည်။ <ref>[http://www.gmanews.tv/story/162925/DFA-Technicalities-blocking-RP-bid-for-OIC-observer-status "DFA: 'Technicalities' blocking RP bid for OIC observer status"]. (May 26, 2009). ''GMA News''. Retrieved July 10, 2009.</ref><ref>{{Cite news|url=http://globalnation.inquirer.net/news/news/view/20090526-207265/RP-nears-observer-status-in-OIC----DFA|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150404022243/http://globalnation.inquirer.net/news/news/view/20090526-207265/RP-nears-observer-status-in-OIC----DFA|archivedate=April 4, 2015|title=RP nears observer status in OIC – DFA|author=Balana, Cynthia|newspaper=[[The Philippine Daily Inquirer]]|date=May 26, 2009|accessdate=July 10, 2009}}</ref> ===စစ်ရေး=== {{multiple image|perrow = 2|total_width=320 | image1 =NAVSOG at the SEACAT 2018 Exercise 004.jpg | image2 =BRP Jose Rizal (FF-150).jpg | image3 =PAF FA-50 011.jpg | image4 =Soltam M-71 Howitzer - Oblique View @ 2018 Kalayaan Parade.jpg | footer = ထိပ်ဆုံးမှစ၍ လက်ယာရစ်။ ဖိလစ်ပိုင် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ကျည်ဆန်အစစ်များဖြင့် လေ့ကျင့်နေစဉ်၊ ဖိလစ်ပိုင် ရေတပ်၏ ယိုဆေးရိုင်ဇယ် အဆင့် ဖရိုင်းဂိတ်သင်္ဘော။ , ဖိလစ်ပိုင် ကြည်းတပ်၏ ဆိုလ်တမ် အမ်-၇၁ တင့်ကား နှင့် ဖိလစ်ပိုင် လေတပ်၏ [[KAI T-50 Golden Eagle|FA-50PH]] }} ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်သည် နိုင်ငံတော်၏ လုံခြုံရေး အတွက် တာဝန်ရှိသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင် လေတပ်၊ ဖိလစ်ပိုင်ကြည်းတပ် နှင့် ဖိလစ်ပိုင် ရေတပ် ( ဖိလစ်ပိုင် မရိန်းတပ် အပါအဝင်) ဟူ၍ တပ် ၃ ခု ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.army.mil.ph/About_the_army/army/history/Ranks_and_Insignias.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120701065232/http://www.army.mil.ph/About_the_army/army/history/Ranks_and_Insignias.html|archivedate=July 1, 2012|title=Shoulder Ranks (Officers)|publisher=The Philippine Army|accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/philippines/rank.htm |title=Philippine Military Rank Insignia |publisher=Globalsecurity.org |accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref name="afporg">{{cite web |url=http://www.afp.mil.ph/org3.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080419074817/http://www.afp.mil.ph/org3.html |archivedate=April 19, 2008 |title=AFP Organization |accessdate=February 3, 2008 }}</ref>ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်သည် အတင်းအကြပ် မဟုတ်ဘဲ စိတ်ဝင်စားသူသာ ပါဝင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။<ref name=1987constitution>{{cite web|url=http://1987-philippine-constitution.blogspot.com/|title=The Philippine Constitution}}</ref> ပြည်သူတို့၏ လုံခြုံရေးအတွက် ပြည်ထဲရေးနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ ဌာန လက်အောက်မှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတော် ရဲတပ်ဖွဲ့မှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်သည်။<ref>[http://www.lawphil.net/statutes/repacts/ra1990/ra_6975_1990.html "Department of the Interior and Local Government Act of 1990"]. Lawphil.net. Retrieved January 30, 2014.</ref><ref name="RA6975">{{cite web|title=Republic Act No. 6975|url=http://www.lawphil.net/statutes/repacts/ra1990/ra_6975_1990.html|website=The LAWPHiL Project|accessdate=December 31, 2012}}</ref> ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်သော မွတ်ဆလင်တို့၏ မင်ဒါနောင်းတွင် အကြီးဆုံးသော ခွဲထွက်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် မိုရိုအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦးသည် ယခုအခါ အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ အခြား ပိုမို၍ စစ်သွေးကြွသော အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် မိုရိုအစ္စလာမ်လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦး၊ ကွန်မြူနစ် ပြည်သူ့တပ်တော်သစ် နှင့် အဘူဆေယပ်ဖ်တို့သည် ယခင်က နိုင်ငံခြားသားများကို ပြန်ပေးဆွဲ၍ ငွေကြေးတောင်းခံမှုများ ပြုလုပ်ကြပြီး အထူးသဖြင့် မင်ဒါနောင်း၏ တောင်ဘက်ပိုင်း ကျွန်းများတွင် ဖြစ်သည်။ {{refn|Hayden Cooper, 2012, Australian Broadcasting Corporation, [http://www.abc.net.au/7.30/content/2012/s3402880.htm Government urged to help kidnapped Australian], Retrieved September 3, 2014, "...Warren Richard Rodwell from Australia being held captive by this group since December 5, 2011...please do whatever to raise the 2 million US dollars they are asking for my release ..."<ref>{{cite news|url=http://www.abc.net.au/7.30/content/2012/s3402880.htm|title=Government urged to help kidnapped Australian|date= January 5, 2012|newspaper=[[Australian Broadcasting Corporation]]}}</ref>}}<ref>Florante S. Solmerin, December 7, 2013, Manila Standard, [http://manilastandardtoday.com/2013/12/07/abu-sayyaf-keeping-17-foreigners-hostage/ Abu Sayyaf keeping 17 foreigners hostage] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006085118/http://manilastandardtoday.com/2013/12/07/abu-sayyaf-keeping-17-foreigners-hostage/ |date=October 6, 2014 }}, Retrieved September 3, 2014, "...17 foreigners, mostly birdwatchers, were being held hostage by the Abu Sayyaf Group..."</ref><ref>Roel Pareño, The Philippine Star, March 24, 2013, [http://www.philstar.com/headlines/2013/03/24/923345/sayyaf-releases-aussie-hostage Sayyaf releases Aussie hostage], Retrieved September 3, 2014, "...Australian Warren Rodwell emerged early yesterday withered after being held for 15 months by Abu Sayyaf bandits in southern Mindanao..."</ref><ref>Sun Star, April 25, 2014, [https://archive.today/20140903121828/http://www.sunstar.com.ph/breaking-news/2014/04/25/abducted-tourist-hotel-staff-now-sulu-339790 Abducted tourist, hotel staff now in Sulu], Retrieved September 3, 2014, "...Abu Sayyaf bandits have brought a Chinese tourist and a Filipino hotel receptionist to their jungle stronghold in southern Philippines after kidnapping the women from a dive resort in eastern Malaysia ..."</ref> ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရ၏ လုံခြုံရေး ဆောင်ရွက်မှု အောင်မြင်သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ နေရာ လျော့ပါးသွားခဲ့သည်။ <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1695576.stm "Guide to the Philippines conflict"]. (August 10, 2007). ''BBC News''. Retrieved December 16, 2009.</ref><ref>World Bank. Conflict Prevention & Reconstruction Unit. (February 2005). ''[http://siteresources.worldbank.org/INTCPR/214578-1111996036679/20482477/WP24_Web.pdf The Mindanao Conflict in the Philippines: Roots, Costs, and Potential Peace Dividend]'' by Salvatore Schiavo-Campo and Mary Judd. Washington, DC: World Bank. (Social Development Paper No. 24). Retrieved December 16, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် စစ်အသုံးစရိတ်အတွက် ဂျီဒီပီ၏ ၁.၁ ရာခိုင်နှုန်းသာ အသုံးပြုသဖြင့် ဒေသတွင်း ပျမ်းမျှ သုံးစွဲမှုအောက် လျော့နည်းသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မလေးရှားနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့မှ ၁.၅% ၊ တရုတ်မှ ၂.၁%၊ ဗီယက်နမ်မှ ၂.၂% နှင့် တောင်ကိုရီးယားမှ ၂.၆% အသီးသီး သုံးစွဲကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sipri.org/research/armaments/milex/milex_database|title=SIPRI Military Expenditure Database|accessdate=March 27, 2016|publisher=Stockholm International Peace Research Institute 2016, Signalistgatan 9, SE-16972 Solna, Sweden}}</ref><ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/MS.MIL.XPND.GD.ZS|title=Military expenditure (% of GDP)|accessdate=March 27, 2016|publisher=The World Bank}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှစ၍ အမေရိကန်၏ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိက မဟာမိတ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် နှစ်နိုင်ငံကြား အပြန်အလှန် ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် စစ်အေးတိုက်ပွဲ ကာလအတွင်း အမေရိကန်၏ ပေါ်လစီများကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး [[ကိုရီးယားစစ်ပွဲ]]နှင့် [[ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ]]တို့တွင်လည်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်မှ တရုတ် နှင့် ရုရှားတို့နှင့် စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပိုမိုများပြားလာခဲ့ပြီး ထိုနိုင်ငံနှစ်ခုအား ပိုမိုအလေးပေးသဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ယိုယွင်းလာခဲ့ပြီး အမေရိကန်နှင့် စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းခြင်းကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ကာ အမေရိကန် ဦးဆောင်သော မည်သည့် စစ်ပွဲတွင်မျှ ပါဝင်မည် မဟုတ်တော့သည်မှာ ပို၍ သေချာလာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=PH defends purchase of arms from China, Russia |publisher=The Manila Times Online |url=https://www.manilatimes.net/ph-defends-purchase-arms-china-russia/365306/ |work=www.manilatimes.net |accessdate=5 August 2019 |archivedate=5 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190805105137/https://www.manilatimes.net/ph-defends-purchase-arms-china-russia/365306/ }}</ref><ref>{{cite news |title=Philippines free to enter into arms purchase with Russia, Roque says {{!}} Philstar.com |url=https://www.philstar.com/headlines/2018/07/19/1834974/philippines-free-enter-arms-purchase-russia-roque-says |work=philstar.com}}</ref><ref>{{cite news |last1=Gita |first1=Ruth Abbey |title=Duterte eyeing to buy helicopters from China, Russia |url=https://www.sunstar.com.ph/article/418753/ |work=Sunstar |date=February 13, 2018 |accessdate=5 August 2019 |archivedate=11 September 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180911191426/https://www.sunstar.com.ph/article/418753/ }}</ref><ref>{{cite news |title=Duterte says Philippines no longer to participate in any U.S.-led wars |publisher=Xinhua {{!}} English.news.cn |url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-03/22/c_137056998.htm |work=www.xinhuanet.com |accessdate=5 August 2019 |archivedate=6 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806043602/http://www.xinhuanet.com/english/2018-03/22/c_137056998.htm }}</ref> == ပြည်နယ်များ == ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအား လူဇွန်း၊ ဗီဆာယားနှင့် မင်ဒါနောင်း ဟူသော ကျွန်းအုပ်စု ၃ ခုဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့ကို ထပ်မံ၍ ဒေသ ၁၇ ခု၊ ခရိုင် ၈၁ခု၊ မြို့တော် ၁၄၅ခု၊ စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် ၁,၄၈၉ ခု၊ ဘာရန်ဂေး ခေါ် ကျေးရွာသို့ ရပ်ကွက် ၄၂,၀၃၆ ခု ထပ်မံပိုင်းခြားထားသည်။ <ref>{{cite web |url=http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/SUMWEBPROV-SEPT2016-CODED-HUC-FINAL.pdf |title=Provincial Summary: Number of Provinces, Cities, Municipalities and Barangays, by Region as of September 30, 2016 |publisher=Philippine Statistics Authority |access-date=January 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110151057/http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/SUMWEBPROV-SEPT2016-CODED-HUC-FINAL.pdf |archive-date=January 10, 2017 |dead-url=yes |accessdate=5 August 2019 |archivedate=10 January 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170110151057/http://nap.psa.gov.ph/activestats/psgc/SUMWEBPROV-SEPT2016-CODED-HUC-FINAL.pdf }}</ref> ထို့အပြင် သမ္မတနိုင်ငံတော် ဥပဒေ အမှတ် ၅၄၄၆ ၏ ပုဒ်မ ၂မှ ထပ်မံ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်မှာ ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုများ၏ ပတ်လည်ရှိ နယ်နိမိတ်ပင်လယ် သတ်မှတ်ချက်မှာ ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်ရှိ ဆာဘား အရှေ့ပိုင်းကို ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း တောင်းဆိုရာတွင် သက်ရောက်မှု မရှိ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ <ref name=baselines>{{cite web |author=Ronald Echalas Diaz |url=http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno5446.html |title=Republic Act No. 5446 – An Act to Amend Section One of Republic Act Numbered Thirty Hundred and Forty-Six, Entitled "An Act to Define the Baselines of the Territorial Sea of the Philippines". Republic of the Philippines|publisher=Chan Robles Virtual Law Library |date=September 18, 1968 |accessdate=May 4, 2013}}</ref><ref>{{cite journal |last=Mohamad|first=Kadir|year=2009|title=Malaysia's territorial disputes – two cases at the ICJ : Batu Puteh, Middle Rocks and South Ledge (Malaysia/Singapore), Ligitan and Sipadan [and the Sabah claim] (Malaysia/Indonesia/Philippines)|url=http://www.idfr.gov.my/images/stories/publication/2009/inside_pbp.pdf|publisher=Institute of Diplomacy and Foreign Relations (IDFR) Ministry of Foreign Affairs, Malaysia|quote=Map of British North Borneo, highlighting in yellow color the area covered by the Philippine claim, presented to the Court by the Philippines during the Oral Hearings at the ICJ on 25 June 2001|page=46|accessdate=May 16, 2014}}</ref> [[File:Labelled map of the Philippines - Provinces and Regions.png|center|825px]] ===အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဒေသများ=== ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် ''ဒေသ'' ဆိုသည်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးဒေသကို ရည်ညွန်းခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း ခရိုင်များကို စုစည်း၍ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် လွယ်ကူစေရန် ပေါင်းစပ်ထားခြင်းမှာ အဓိက ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်အား ဒေသ ၁၇ ခု ( အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသ ၁၆ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၁ခု) ပိုင်းခြားထားသည်။ အစိုးရ ရုံးအများစုမှာ ခရိုင်တစ်ခုချင်း အလိုက်မရှိဘဲ ဒေသအလိုက် တည်ရှိပြီး များသောအားဖြင့် (အားလုံးမဟုတ်) ဒေသဗဟိုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော မြို့တော်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေအများဆုံး ဒေသမှာ ကာလာဘာဇွန်ဒေသ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်မြို့တော်ဒေသ သည် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး ဒေသဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" style="text-align:right;" |+ ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေအများဆုံး ဒေသ ၁၀ ခု <small>(၂၀၁၅)</small><ref name="PSA-2015-Highlights">{{cite web|title=2015 Population Counts Summary|url=http://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/2015%20population%20counts%20Summary_0.xlsx|website=Philippine Statistics Authority|accessdate=June 10, 2017|date=May 19, 2016}}</ref> |- ! scope="col" | အဆင့် ! scope="col" | သတ်မှတ်ချက် ! scope="col" | အမည် ! scope="col" | ဧရိယာ ! scope="col" | လူဦးရေ (၂၀၁၅) ! scope="col" | လူဦးရေ % ! scope="col" | လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု |- | style="text-align:center;" | ၁ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၄ | style="text-align:left;" | ကာလာဘာဇွန် | {{convert|၁၆,၈၇၃.၃၁|km2|abbr=on}} | {{number and percent|14,414,774|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|14,414,774/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၂ | style="text-align:left;" | NCR | style="text-align:left;" | အမျိုးသားမြို့တော်ဒေသ | {{convert|619.57|km2|abbr=on}} | {{number and percent|12,877,253|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|12,877,253/613.94|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၃ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၃ | style="text-align:left;" | လူဇွန်းအလယ်ပိုင်း | {{convert|22,014.63|km2|abbr=on}} | {{number and percent|11,218,177|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|11,218,177/22,014.63|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၄ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၇ | style="text-align:left;" | ဗီဆာယား အလယ်ပိုင်း | {{convert|10,102.16|km2|abbr=on}} | {{number and percent|6,041,903|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|6,041,903/10,102.16|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၅ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၅ | style="text-align:left;" | ဘိုင်ကော ဒေသ | {{convert|18,155.82|km2|abbr=on}} | {{number and percent|5,796,989|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|5,796,989/18,155.82|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၆ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁ | style="text-align:left;" | အီလိုကော့စ် ဒေသ | {{convert|16,873.31|km2|abbr=on}} | {{number and percent|5,026,128|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|5,026,128/16,873.31|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၇ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁၁ | style="text-align:left;" | ဒါဗောင်းဒေသ | {{convert|20,357.42|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,893,318|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,893,318/20,357.42|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၈ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁၀ | style="text-align:left;" | မင်ဒါနောင်းမြောက်ပိုင်း | {{convert|20,496.02|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,689,302|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,689,302/20,496.02|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၉ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၁၂ | style="text-align:left;" | SOCCSKSARGEN | {{convert|22,513.30|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,545,276|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,545,276/22,513.30|2}}|PD/km2|abbr=on}} |- | style="text-align:center;" | ၁၀ | style="text-align:left;" | ဒေသ ၆ | style="text-align:left;" | ဗီဆာယား အနောက်ပိုင်း | {{convert|12,828.97|km2|abbr=on}} | {{number and percent|4,477,247|100,981,437|2|disp=table|pad=yes}} | {{convert|{{sigfig|4,477,247/12,828.97|2}}|PD/km2|abbr=on}} |} == ပထဝီဝင်== [[File:Relief Map Of The Philippines.png|thumb|left|upright|ဖိလစ်ပိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြပုံ]] ဖိလစ်ပိုင်သည် ကျွန်းပေါင်း ၇,၆၄၁ ကျွန်းပါဝင်သော ကျွန်းစုနိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်ပြီး <ref>{{cite news |last1=Mayuga|first1=Jonathan |title=Namria 'discovers' 400 previously 'unknown' PHL islands using IfSAR |url=http://www.businessmirror.com.ph/namria-discovers-400-previously-unknown-phl-islands-using-ifsar/|accessdate=February 12, 2016 |publisher=BusinessMirror |date=February 10, 2016}}</ref> ကုန်းတွင်းပိုင်း ရေထုအပါအဝင် စုစုပေါင်း ကုန်းမြေဧရိယာမှာ {{convert|၃၀၀,၀၀၀|km2|sqmi|sp=us|0}} ရှိသည်။<ref name="psa.gov.ph"/><ref name="worldbank.org"/>{{convert|၃၆၂၈၉|km|mi|sp=us}} မျှရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမမြောက် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ <ref name=About /><!--says the coastline is 17,500 km--><ref name="CIAfields"><!--says the coastline is 36,289&nbsp;km and that only Canada, Russia, Indonesia, and Greenland have longer coastlines-->Central Intelligence Agency. (2009). [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html "Field Listing : Coastline"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170716042040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html |date=16 July 2017 }}. Washington, DC.</ref> နိုင်ငံ၏ အထူး စီးပွားရေးဇုန်မှာ {{convert|၂၂၆၃၈၁၆|km²|sqmi|abbr=on}} မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>[http://www.seaaroundus.org/eez/summaryInfo.aspx?eez=608# Exclusive Economic Zones] – Sea Around Us Project – Fisheries, Ecosystems & Biodiversity – Data and Visualization.</ref> အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၁၁၆° ၄၀' မှ ၁၂၆° ၃၄' အတွင်း၊ မြောက်လတ္တီကျု ၄° ၄၀ မှ ၂၁° ၁၀ အတွင်း တည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တရုတ်ပင်လယ်<ref>[https://web.archive.org/web/20130213111846/http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?ID=201302090013&Type=aIPL "U.S. report details rich resources in South China Sea."] (archived from [http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?Type=aIPL&ID=201302090013 the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211203082913/http://focustaiwan.tw/ShowNews/WebNews_Detail.aspx?Type=aIPL&ID=201302090013 |date=3 December 2021 }} on 2013-02-133)</ref> တောင်ဘက်တွင် ဆယ်လယ်ဘက်စ်ပင်လယ် <ref>C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Celebes_Sea?topic=49523 "Celebes Sea"]. ''Encyclopedia of Earth''. Eds. P. Saundry & C.J. Cleveland. National Council for Science and the Environment. Washington, DC</ref> တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ ဘော်နီယိုကျွန်းသည် <ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/edens/borneo/awesome.html|title=An Awesome Island|website=Borneo: Island in the Clouds|publisher=PBS|accessdate=November 11, 2012}}</ref> အနောက်တောင်ဘက် ကီလိုမီတာ ရာဂဏန်းမျှတွင် တည်ရှိပြီး ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံမှာ မြောက်ဘက်တည့်တည့်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် မာလူကူးကျွန်းများနှင့် ဆူလာဝေစီကျွန်းများ ရှိကြပြီး [[ပလောင်းနိုင်ငံ]]မှာ ကျွန်းများ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="About">{{cite web|date=March 9, 2009|url=http://www.gov.ph/aboutphil/general.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090309081519/http://www.gov.ph/aboutphil/general.asp|archivedate=March 9, 2009|title=General Information|accessdate=September 21, 2014}}. (older version – as it existed in 2009 – during the presidency of [[Gloria Macapagal Arroyo]]), ''[http://www.gov.ph/ The Official Government Portal of the Republic of the Philippines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930195314/http://www.gov.ph/|date=September 30, 2007}}''.</ref> တောင်ထူထပ်သော ကျွန်းများမှာ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး နဂိုမူလက မီးတောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ အာပိုတောင် ဖြစ်ပြီး အမြင့်အားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် {{convert|2954|m|ft|sp=us}} မျှ ရှိကာ မင်ဒါနောင်းရှိ ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/philippines.html|title=Philippines Mountain Ultra-Prominence|publisher=peaklist.org|accessdate=June 19, 2009}}</ref><ref>(2011-04-06). [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html "The World Factbook – Philippines"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |date=July 19, 2015 }}. Central Intelligence Agency. Retrieved on March 14, 2011.</ref> ဖိလစ်ပိုင်ချောက် အတွင်းရှိ ဂါလာသီယာ ချောက်နက်မှာ နိုင်ငံ၏ အနက်ရှိုင်းဆုံး အပိုင်းဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အနက်ရှိုင်းဆုံးနေရာဖြစ်သည်။ ထိုချောက်မှာ ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite book |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/31710 |title=The Galathea Deep Sea Expedition, 1950–1952, described by members of the expedition |last=Bruun |first=Anton Frederick |publisher=Macmillan, New York |year=1956}}</ref> အရှည်လျားဆုံးမြစ်မှာ လူဇွန်းမြောက်ပိုင်းရှိ ကာဂါယန်မြစ် ဖြစ်သည်။<ref name="eearth">{{cite web|url=http://www.eoearth.org/article/Water_profile_of_Philippines#River_Basins_and_Water_Resources|title=Water profile of Philippines|last=Kundel|first=Jim|date=June 7, 2007|publisher=Encyclopedia of Earth|accessdate=September 30, 2008}}</ref>ကမ်းပေါ်တွင် မနီလာမြို့တော်တည်ရှိသော မနီလာပင်လယ်အော်သည် လာဂူးနားဒီဘေး ခေါ် ဖိလစ်ပိုင်၏ အကြီးဆုံးရေကန်နှင့် ပါဆစ်မြစ်မှ တဆင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဆူဘစ်ပင်လယ်အော်၊ ဒါဗောင်းပင်လယ်ကွေ့ နှင့် မိုရိုပင်လယ်ကွေ့တို့မှာလည်း အရေးပါသော ပင်လယ်အော်များ ဖြစ်သည်။ ဆာမားကျွန်းနှင့် လေတီကျွန်းတို့အား ဆန်ဂျွာနီကိုရေလက်ကြားမှ ပိုင်းခြားထားသော်လည်း ဆန်ဂျွာနီကို တံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။<ref>Republic of the Philippines. Department of Tourism. [c. 2008]. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120427094345/http://www.travelmart.net/philippines/leyte-hotels-resorts.html |date=April 27, 2012 |title=Leyte is Famous for... }} (archived from [http://www.travelmart.net/philippines/leyte-hotels-resorts.html the original] on April 27, 2012). Retrieved March 21, 2010 from www.travelmart.net.</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ပစိဖိတ်မီးကွင်း၏ အနောက်ဘက် အဝန်းအဝိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ငလျင်နှင့် မီးတောင် လှုပ်ရှားမှုများ မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရသည်။ အရှေ့ဘက် ဖိလစ်ပိုင် ပင်လယ်အတွင်းရှိ ဘန်ဟမ်ရေအောက်ကုန်းမြင့်သည် ပင်လယ်အောက် တက်တိုးနစ်ကျောက်လွှာများ တစ်ခုအောက်တစ်ခု ထိုးဝင်လေ့ ရှိသည့် နေရာဖြစ်သည်။ <ref name="CLCS submissions">{{cite web |url=https://www.un.org/Depts/los/clcs_new/commission_submissions.htm |title=Submissions, through the Secretary-General of the United Nations, to the Commission on the Limits of the Continental Shelf, pursuant to article 76, paragraph 8, of the United Nations Convention on the Law of the Sea of 10 December 1982 |publisher=United Nations Commission on the Limits of the Continental Shelf |date=May 28, 2009 |accessdate=May 29, 2009}}</ref> နေ့စဉ် ငလျပ်လှုပ်မှု ၂၀ ခန့် ဖြစ်ပွားသော်လည်း အများစုမှာ ခံစားသိရှိနိုင်လောက်အောင် မပြင်းထန်ပေ။ နောက်ဆုံး ငလျင်အကြီးအကျယ် လှုပ်ခတ်မှုမှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ် လူဇွန်း ငလျင်ဖြစ်သည်။<ref>La Putt, Juny P. [c. 2003]. [http://www.cityofpines.com/baguioquake/quake.html ''The 1990 Baguio City Earthquake''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212175238/http://www.cityofpines.com/baguioquake/quake.html |date=12 February 2015 }}. Retrieved December 20, 2009 from [http://www.cityofpines.com/ The City of Baguio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170918084421/http://www.cityofpines.com/baguioquake/quake.html |date=18 September 2017 }} Website.</ref> [[File:Mt.Mayon tam3rd.jpg|right|thumb|မာယွန်သည် ဖိလစ်ပိုင်၏ အလှုပ်ရှားဆုံး မီးတောင်ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တွင် မီးတောင်ရှင် အများအပြားရှိပြီး မာယွန်မီးတောင်၊ ပင်နာတူဘိုတောင်၊ တာအားမီးတောင်တို့ ပါဝင်သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ပင်နာတူဘို မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှုမှာ ၂၀ ရာစု၏ ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်းမြေပေါ်မှ မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်သည်။ <ref name = Pinatubo1991>{{cite web|author = Newhall, Chris |author2 = James W. Hendley II |author3 = Peter H. Stauffer |last-author-amp = yes |title = The Cataclysmic 1991 Eruption of Mount Pinatubo, Philippines (U.S. Geological Survey Fact Sheet 113-97) |url = http://pubs.usgs.gov/fs/1997/fs113-97/ |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130825233934/http://pubs.usgs.gov/fs/1997/fs113-97/ |archivedate = August 25, 2013 |publisher = U.S. Department of the Interior. U.S. Geological Survey |date = February 28, 2005 |accessdate = April 9, 2007}}</ref> ထူးခြားသော ပထဝီဆိုင်ရာ ဝိသေသအားလုံးမှာ ကြမ်းတမ်းပြီး ပျက်စီးရာပျက်စီးကြောင်းများသာ ဖြစ်ကြသည် မဟုတ်ပါ။ ငြိမ်းချမ်းသော ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်တစ်ခုမှာ ပြူရီတို ပရင်စီယာ မြေအောက်မြစ်ဖြစ်ကာ ထိန်းသိမ်းထားသော ဇီဝမျိုးကွဲများ ရှင်သန်ပေါက်ဖွားရာနေရာဖြစ်ပြီး တောင်ကုန်းမှပင်လယ် ဂေဟစနစ် အပြည့်အဝရှိ၍ အာရှ၏ အရေးအကြီးဆုံး သစ်တောတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။ <ref>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/652 |title=Puerto-Princesa Subterranean River National Park |publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=May 4, 2013}}</ref> ကျွန်းများတွင် သဘာဝအားဖြင့် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ ရှိသဖြင့် သတ္တုများ ပေါကြွယ်ဝသည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် တောင်အာဖရိကပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ရွှေထွက်ရှိရာ နေရာဖြစ်ပြီး သမ္မာကျမ်းစာထဲတွင် ဖော်ပြထားသော အိုဖီယာဒေသဟုပင် ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြကာ<ref name=CGTF>{{cite book|url=http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000175741&page=921|last=Compañía General de Tabacos de Filipinas|title=Colección general de documentos relativos a las Islas Filipinas existentes en el Archivo de Indias de Sevilla|volume=Tomo III—Documento 98, 1520–1528|pages=112–138|access-date=5 August 2019|archive-date=1 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230201000744/http://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000175741&page=921|url-status=dead}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကြေးနီအများဆုံး ထွက်ရှိရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name="NYTimesMiners">{{cite news|author = Greenlees, Donald |title = Miners shun mineral wealth of the Philippines |url = https://www.nytimes.com/2008/05/14/business/worldbusiness/14iht-mine.1.12876764.html |newspaper =The New York Times|date = May 14, 2008 |accessdate = December 11, 2009}}</ref>တောင်အမေရိကတွင် မူလ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ပလာဒီယမ် သတ္တုများမှာလည်း ဖိလစ်ပိုင်တွင် ကမ္ဘာ့အများဆုံး အနေနှင့် ရှိသည်။ <ref>NASA, together with USGS, (United States Geological Survey), released a 3-year study report detailing the 8,450 square kilometer palladium deposits lying below the seas of Visayan, Sibuyan, and Tablas Strait. Source: https://breakingphnews.blogspot.com/2016/05/biggest-palladium-deposits-found-in.html</ref>ရွန်ဘလွန်ကျွန်းတွင်လည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရည်အသွေးအကောင်းဆုံး၊ မျိုးကွဲအများဆုံး၊ အမာကျောဆုံးသော စကျင်ကျောက်များရှိပြီး အနည်းဆုံး ၇ ရောင်အထိ ရရှိနိုင်ကာ ၎င်းတို့မှာ အညို၊မီးခိုး၊ သံချေး၊အဖြူ၊အစိမ်း၊ အနက်နှင့် လိမ္မော်ရောင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>Marvelous Marble by Manila Standard http://www.manilastandard.net/news/-provinces/138248/marvelous-marble.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190518233451/http://www.manilastandard.net/news/-provinces/138248/marvelous-marble.html |date=18 May 2019 }}</ref> နီကယ်၊ ခရိုမိုက်နှင့် သွပ်များလည်း အများအပြားရှိသည်။ သို့သော်လည်း စီမံခန့်ခွဲမှု ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ လူဦးရေ သိပ်သည်းခြင်း၊ ရှေရင်းစွဲနေ လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့အား ခေါင်းပုံဖြတ် အမြတ်ထုတ်ခြင်းမှ ကာကွယ်လိုခြင်းနှင့် အလွန်ပြင်းထန်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အသိစိတ်ဓာတ်တို့ကြောင့် ထိုသတ္တုအရင်းအမြစ် အများစုမှာ မထုတ်ယူဖြစ်ပဲ ရှိနေသည်။ <ref name="NYTimesMiners" /> ဖိလစ်ပိုင်သည် ထိုသို့ အဖိုးတန်သော သတ္တုများနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ အများအပြားရှိခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာနိုင်သော်လည်း နိုင်ငံအနေနှင့် ထိုသတ္တုများကို တူးဖော်ရန် ငြင်းဆိုသဖြင့် အလွန်အမင်းဆင်းရဲမွဲတေမှု နှင့် ဒုက္ခရောက်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့နေရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://news.mongabay.com/2017/06/the-philippines-a-nation-rich-in-precious-metals-encounters-powerful-opposition-to-mining/|title=The Philippines, a nation rich in precious metals, encounters powerful opposition to mining|publisher=Mongabay|author=Keith Schneider |accessdate=April 25, 2019}}</ref>ထို့အပြင် ထိုအဖိုးတန်သတ္တုများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနေဖြင့် မြေသားဆိုင်ရာ မတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး မကြာခဏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်း၊ ငလျင်လှုပ်ခြင်းနှင့် မြေပြိုကျခြင်းများ ကြောင့် ဘေးဒုက္ခရောက်ရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.gfdrr.org/en/philippines|title=Global Facility for Disaster Reduction and Recovery}}</ref>ဘူမိအပူစွမ်းအင်မှာလည်း မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဖိလစ်ပိုင်အနေနှင့် ထိုစွမ်းအင်ကိုမူ ပိုမို၍ ထိန်းချုပ် အသုံးချနိုင်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဘူမိအပူစွမ်းအင် ထုတ်လုပ်သူဖြစ်ကာ နိုင်ငံလျှပ်စစ်ဓာတ်အား လိုအပ်ချက်၏ ၁၈% အား ဘူမိအပူစွမ်းအင်ဖြင့် ထုတ်လုပ်သည်။ <ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/06/29/business/worldbusiness/29iht-energy.1.14068397.html |author=Davies, Ed |author2=Karen Lema |last-author-amp=yes |title=Pricey oil makes geothermal projects more attractive for Indonesia and the Philippines |newspaper=The New York Times|date = June 29, 2008 |accessdate=December 18, 2009}}</ref> ===ဇီဝမျိုးကွဲများ=== [[File:Tarsius syrichta.jpg|thumb|အသေးဆုံး ပရိုင်းမိတ်ထဲတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင် တာဆီယာ]] ဖိလစ်ပိုင်၏ မိုးသစ်တောများနှင့် ရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းများသည် အမျိုးမျိုး အစားစားသော ငှက်များ၊ အပင်များ၊ သတ္တဝါများ နှင့် ပင်လယ်သတ္တဝါများတို့ အတွက် နေထိုင်ကျက်စားစရာ နေရာဖြစ်စေသည်။ <ref name="etravel">[http://www.etravelpilipinas.com/about_philippines/philippine_natural_resources.htm "Natural Resources and Environment in the Philippines"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122193623/http://etravelpilipinas.com/about_philippines/philippine_natural_resources.htm |date=22 January 2009 }}. (n.d.). ''eTravel Pilipinas''. Retrieved January 22, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဇီဝမျိုးကွဲအားဖြင့် အဆမတန်များပြားသော နိုင်ငံ ၁၀ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ <ref name=Chanco>{{cite news|url=http://gbgm-umc.org/asia-pacific/philippines/ecophil.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010711225954/http://gbgm-umc.org/asia-pacific/philippines/ecophil.html|archivedate=July 11, 2001 |author=Chanco, Boo |title=The Philippines Environment: A Warning |newspaper=The Philippine Star |date=December 7, 1998}} Retrieved February 15, 2010 from gbgm-umc.org.</ref><ref name="AUSGOP">{{Cite book |url=http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/biodiversity01-3.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070514125559/http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/biodiversity01-3.html |archivedate=May 14, 2007|title=Biodiversity Theme Report: The Meaning, Significance and Implications of Biodiversity (continued)|author = Williams, Jann|author2 = Cassia Read|author3 = Tony Norton|author4 = Steve Dovers|author5 = Mark Burgman|author6 = Wendy Proctor|author7 = Heather Anderson|last-author-amp = yes|publisher=CSIRO on behalf of the Australian Government Department of the Environment and Heritage|year=2001|isbn=978-0-643-06749-3|accessdate=November 6, 2009}}</ref><ref name="Carpenter">{{cite journal|author1=Carpenter, Kent E. |author2=Victor G. Springer |lastauthoramp=yes |title=The center of the center of marine shore fish biodiversity: the Philippine Islands |journal=Environmental Biology of Fishes|date=April 2005|volume=74|issue=2|pages=467–480|doi=10.1007/s10641-004-3154-4}}</ref> ၁,၁၀၀ ခန့်မျှသော ကုန်းနေ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါမျိုးစိတ်များကို ဖိလစ်ပိုင်တွင် တွေ့ရပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် အခြားမည်သည့်နေရာတွင်မျှ မရှိသော နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၁၀၀ နှင့် ငှက်မျိုးစိတ် ၁၇၀ တို့လည်း ပါဝင်သည်။<ref name="lonelyplanet">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC|title=Philippines|author1=Rowthorn, Chris |author2=Greg Bloom |lastauthoramp=yes |edition=9th|publisher=Lonely Planet|year=2006|page=[https://books.google.com/books?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA52 52]|isbn=978-1-74104-289-4}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အများဆုံး နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်ပြီး လွန်ခဲ့သော ဆယ်နှစ်အတွင်းက နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ်သစ် ၁၆ ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်၏ ဒေသရင်း မျိုးစိတ်မှာ များပြားလာပြီး ပိုမို၍ များပြားလာနိုင်သည့် အခြေအနေရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.eoearth.org/article/Biological_diversity_in_the_Philippines |title=Biological diversity in the Philippines |publisher=Eoearth.org |accessdate=May 4, 2013}}</ref> ဒေသရင်း နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် အာရှအုန်းစီဗက်ကြောင်၊ ဒူဂေါင်းရေသတ္တဝါ၊ မိုးတိမ်ကြွက် နှင့် ဘိုဟောဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဖိလစ်ပိုင်တာဆီယာ တို့ ပါဝင်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် အမဲလိုက်နို့တိုက်သတ္တဝါ အကောင်ကြီးများ မရှိသော်လည်း အလွန်ကြီးသော တွားသွားသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည့် စပါးကြီးမြွေများ၊ မြွေဟောက်များ နှင့် အလွန်ကြီးသော ရေငန်မိကျောင်းများ ရှိသည်။ ဖမ်းဆီးထားသော မိကျောင်းများတွင် အကြီးဆုံးအကောင်မှာ ဒေသခံတို့မှ လိုလောင်း ဟု သိကြပြီး တောင်ဘက်ပိုင်းကျွန်းဖြစ်သော မင်ဒါနောင်းတွင် ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |title="Lolong" holds world record as largest croc in the world |url=http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=480:lolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&catid=22:news&Itemid=131 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126140938/http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=480%3Alolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&catid=22%3Anews&Itemid=131 |dead-url=yes |archive-date=January 26, 2012 |website=Protected Areas and Wildlife Bureau |accessdate=June 23, 2012 |date=November 17, 2011 |df= |archivedate=26 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120126140938/http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=480%3Alolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&catid=22%3Anews&Itemid=131 }}</ref><ref>{{cite web|last=Britton|first=Adam|title=Accurate length measurement for Lolong|url=http://crocodilian.blogspot.com.au/2011/11/accurate-length-measurement-for-lolong.html|website=Croc Blog|accessdate=June 23, 2012|date=November 12, 2011|archive-date=26 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126054039/http://crocodilian.blogspot.com.au/2011/11/accurate-length-measurement-for-lolong.html}}</ref> နိုင်ငံတော်ငှက်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဖိလစ်ပိုင်လင်းယုန်မှာ လင်းယုန်များထဲတွင် အရှည်လျားဆုံး ခန္ဓာကိုယ်ရှိပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တိုင်းတာမည်ဆိုပါက ၈၆စင်တီမီတာမှ ၁၀၂ စင်တီမီတာအထိ (၂.၈၂ပေမှ ၃,၃၅ ပေ အထိ) ရှည်လျားပြီး ၄.၇ ကီလိုဂရမ် မှ ၈.၀ ကီလိုဂရမ် (၁၀.၄ပေါင် မှ ၁၇.၆ပေါင်) အထိ လေးသည်။ <ref name=RaptorsWorld>{{cite book|year=2001|title=Raptors of the World| publisher= Christopher Helm |location=London|pages=717–19|isbn=978-0-7136-8026-3|author1=Ferguson-Lees, J. |author2=Christie, D. }}</ref><ref>{{IUCN2006|assessor=BirdLife International.|year=2004|id=144490|title=Pithecophaga jefferyi|downloaded=January 7, 2009}}</ref>ဖိလစ်ပိုင် လင်းယုန်သည် အက်ဆီပီထရီဒေး မိသားစုဝင်ဖြစ်ပြီး လူဇွန်း၊ဆာမား၊ လေတီ နှင့် မင်ဒါနောင်းရှိ မိုးသစ်တောများ၏ ဒေသရင်း သတ္တဝါဖြစ်သည်။ [[File:Rafflesia (R. speciosa) in Miagao.jpg|thumb|left|ရပ်ဖဲလ်ရှား စပီဆီအိုဆာ သည် ပနေးကျွန်း၏ ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်၏ ပင်လယ်ရေပိုင်နက်မှာ {{convert|2200000|km2|sp=us|0}} အထိ ကျယ်ဝန်းသဖြင့် သီးသန့်ဖြစ်ပြီး များစွာကွဲပြားသော အဏ္ဏဝါသတ္တဝါများ ရှိသည့်အပြင် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ဝေမျှပိုင်ဆိုင်သော သန္တာတြိဂံ ဒေသ၏ အဓိကအပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name=baselines /> သန္တာကျွန်းနှင့် ပင်လယ်ငါးမျိုးစိတ် စုစုပေါင်းမှာ ၅၀၀ နှင့် ၂,၄၀၀ အသီးသီးဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ <ref name="etravel" /><ref name="lonelyplanet" /> မှတ်တမ်းသစ်များ နှင့် <ref>{{cite journal |url= https://www.researchgate.net/publication/236001316|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131016063342/https://www.researchgate.net/publication/236001316_First_Record_of_the_dottyback_Manonichthys_alleni_(Teleostei_Perciformes_Pseudochromidae)_from_the_Philippines?ev=prf_pub|archivedate=October 16, 2013 |author1=Bos, A.R. |author2=Smits, H.M. |lastauthoramp=yes |title= First Record of the dottyback Manonichthys alleni (Teleostei: Perciformes: Pseudochromidae) from the Philippines |journal= Marine Biodiversity Records |year=2013 |volume=6 |issue=e61 |pages= |doi=10.1017/s1755267213000365}}</ref><ref>{{cite journal |url=https://www.researchgate.net/publication/237335102 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140919140031/http://www.researchgate.net/publication/237335102_Seven_new_records_of_fishes_%28Teleostei_Perciformes%29_from_coral_reefs_and_pelagic_habitats_in_Southern_Mindanao_the_Philippines?ev=prf_pub|archivedate=September 19, 2014 |author1=Bos, Arthur R. |author2=Gumanao, Girley S. |lastauthoramp=yes |title= Seven new records of fishes (Teleostei: Perciformes) from coral reefs and pelagic habitats in Southern Mindanao, the Philippines|journal= Marine Biodiversity Records |year=2013 |volume=6 |issue=e95 |pages=1–6 |doi=10.1017/s1755267213000614}}</ref> မျိုးစိတ်သစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတို့က <ref>{{cite journal |author=Bos, A.R.|author2=Gumanao, G.S. |author3=Salac, F.N. |year=2008 |title=A newly discovered predator of the crown-of-thorns starfish |journal=Coral Reefs |volume=27 |issue= 3|page=581 |doi= 10.1007/s00338-008-0364-9 |url=https://www.researchgate.net/publication/225650880|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703190342/http://www.researchgate.net/publication/225650880_A_newly_discovered_predator_of_the_crown-of-thorns_starfish |archivedate=July 3, 2015|bibcode=2008CorRe..27..581B}}</ref><ref>{{cite journal |author=Ocaña |author2=J.C. den Hartog |author3=A. Brito |author4=A.R. Bos |year=2010 |title=On Pseudocorynactis species and another related genus from the Indo-Pacific (Anthozoa: Corallimorphidae) |journal=Revista de la Academia Canaria de Ciencias |volume=XXI |issue=3–4 |pages=9–34 |url=https://www.researchgate.net/publication/230851883 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140919140037/http://www.researchgate.net/publication/230851883_On_Pseudocorynactis_species_and_another_related_genus_from_the_Indo-Pacific_%28Anthozoa_Corallimorphidae%29?ev=prf_pub|archivedate=September 19, 2014}}</ref><ref>{{cite journal |author=Bos, A.R. |year=2014 |title=Upeneus nigromarginatus, a new species of goatfish (Perciformes: Mullidae) from the Philippines |journal=Raffles Bulletin of Zoology |volume=62 |issue= |pages=745–753 |url=https://www.researchgate.net/publication/266563180|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150703125644/http://www.researchgate.net/publication/266563180_Upeneus_nigromarginatus_a_new_species_of_goatfish_%28Perciformes_Mullidae%29_from_the_Philippines|archivedate=July 3, 2015}}</ref> ထိုနံပါတ်များကို ဆက်လက် ပေါင်းထည့်နေပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်း အဏ္ဏဝါအရင်းအမြစ်များ၏ သီးသန့်ဖြစ်မှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေသကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဆူလူးပင်လယ်ရှိ တူဘာတာဟာ သန္တာကျောက်တန်းအား ယူနက်စကိုမှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်ရေပိုင်နက်အတွင်း ပုလဲ၊ ဂဏန်းနှင့် ရေမှော်မွေးမြူခြင်းများကိုလည်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ <ref name="etravel" /><ref name="resources">[http://www.philippine-history.org/about-philippines.htm "About the Philippines"] (October 17, 2009). Retrieved December 20, 2009 from the Philippine History Website.</ref> ရှားပါးသော ကမာမျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ပင့်တာဒါ မက်ဆီမာသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒေသရင်းနေ သတ္တဝါဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ပုလဲမှာ ရွှေရောင်ရှိသဖြင့် သီးသန့် ဖြစ်နေသည်။ <ref name="gem">{{cite web |url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/phil-fast-facts/culture-profile-pearl.php |title=Philippine Fast Facts, National Gem: Philippine Pearl |accessdate=2013-02-20 |website= |publisher=National Commission for Culture and the Arts |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820011316/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/culture-profile/phil-fast-facts/culture-profile-pearl.php |archivedate=2010-08-20 |df= }}</ref>ပင့်တာဒါ မက်ဆီမာမှထွက်သော ရွှေရောင်ပုလဲကို နိုင်ငံတော်ကျောက်မျက်ရတနာအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ <ref>{{cite web | last = Pangilinan, Jr. | first = Leon | title = In Focus: 9 Facts You May Not Know About Philippine National Symbols | url = http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ | date = 3 October 2014 | accessdate = 8 January 2019 | publisher = National Commission for Culture and the Arts | archivedate = 26 November 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161126154959/http://ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/in-focus/9-facts-you-may-not-know-about-philippine-national-symbols/ }}</ref> နိုင်ငံအတွင်း အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၃,၅၀၀ ခန့် ရှိပြီး ၃,၂၀၀ ခန့်မှာ ကျွန်းများတွင်သာ သီးသန့်ရှိသော အပင်များ ဖြစ်သည်။ <ref name="lonelyplanet" /> ဖိလစ်ပိုင်၏ မိုးသစ်တောများတွင် ဒေသရင်းပင် မြောက်မြားစွာရှိပြီး အလွန်ရှားပါးသော သစ်ခွ နှင့် ရပ်ဖဲရှားပင်များ ပါဝင်သည်။ <ref name="biodiverse">{{cite web|url=http://fpe.ph/biodiversity.html/view/hub-of-life-species-diversity-in-the-philippines|title=Hub of Life: Species Diversity in the Philippines|publisher=Foundation for the Philippine Environment|date=February 18, 2014|accessdate=September 21, 2014|archivedate=16 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150916011731/http://fpe.ph/biodiversity.html/view/hub-of-life-species-diversity-in-the-philippines}}</ref><ref>Taguinod, Fioro. (November 20, 2008). [http://www.gmanews.tv/story/134682/Rare-flower-species-found-only-in-northern-Philippines "Rare flower species found only in northern Philippines"]. ''GMA News''. Retrieved December 14, 2009.</ref> တရားမဝင် သစ်ခုတ်မှုကြောင့် သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဆိုးရွားသည့် ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သစ်တောများမှာ ၁၉၀၀ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် ကုန်းမြေ ဧရိယာ၏ ၇၀ % မျှ ဖုံးလွှမ်းထားရာမှ ၁၉၉၉ တွင် ၁၈.၃% သာ ကျန်ရှိတော့သည်။ <ref>Peralta, Eleno O. (2005). "[http://www.fao.org/docrep/008/af349e/af349e0n.htm#bm23 21. Forests for poverty alleviation: the response of academic institutions in the Philippines]". In Sim, Appanah, and Hooda (Eds.). ''Proceedings of the workshop on forests for poverty reduction: changing role for research, development and training institutions'' (RAP Publication). Food and Agriculture Organization (FAO). Retrieved December 20, 2009.</ref> မျိုးစိတ်အများစုမှာ မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသော အခြေအနေရှိပြီး သိပ္ပံပညာရှင်များက ဖိလစ်ပိုင်ပါဝင်သော အရှေ့တောင်အာရှသည် ၂၁ ရာစုအကုန်တွင် အလွန်ဆိုးရွားသော ၂၀% မျှရှိသည့် မျိုးသုဉ်းနှုန်းနှင့် ရင်ဆိုင်ရမည်ဟု ဆိုကြသည်။ <ref>Kirby, Alex. (July 23, 2003). [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3090071.stm "SE Asia faces 'catastrophic' extinction rate"]. ''BBC News''. Retrieved December 20, 2009.</ref>အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့မှ "ဖိလစ်ပိုင်သည် တကမ္ဘာလုံးနှင့် ဆိုင်သော ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးတွင် ထိပ်တန်းဦးစားပေးစာရင်းတွင် ပါဝင်သည့် မျိုးကွဲများအလွန်းအမင်းများပြားသော စိုးရိမ်ရသော နိုင်ငံအနည်းငယ်ထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ " ဟု ဆိုသည်။<ref name="biodiverse" /> ===ရာသီဥတု=== [[File:Haiyan Nov 7 2013 1345Z.png|thumb|upright|ဒေသတွင်း စူပါတိုင်ဖွန်း ယိုလန်ဒါဟု သိကြသော တိုင်ဖွန်း ဟိုင်ယန်မှာ ဖိလစ်ပိုင်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့သော တိုင်ဖွန်းများတွင် အပြင်းထန်ဆုံး တစ်ခုဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တွင် အပူပိုင်းပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ရာသီဥတုရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ပူနွေးပြီး စိုစွန်သည်။ တက်ဂ်-အင်းနစ် သို့ တက်ဂ်-အာရော ဟု ခေါ်သော ပူပြင်းပြီး ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုမှ မတ်လမှ မေလ အထိ ဖြစ်ပြီး၊ တက်ဂ်-အူလန် ဟုခေါ်သော မိုးရာသီမျာ ဇွန်လမှ နိုဝင်ဘာလ အထိဖြစ်ကာ၊ တက်ဂ်-လာမစ်ဟု ခေါ်သော အေးမြခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုမှာ ဒီဇင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလ အထိဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ (မေလ မှအောက်တိုဘာလ အထိ) အား ဟာဘာဂတ်ဟု ခေါ်ပြီး အရှေ့မြောက်အရပ်မှ ခြောက်သွေ့သောလေများ (နိုဝင်ဘာလမှ ဧပြီလအထိ) အား အမီဟန် ဟု ခေါ်သည်။<ref name=climate /> အပူချိန်မျာ ပုံမှန်အားဖြင့် {{convert|21|C|F}} မှ {{convert|32|C|F}} အထိ ရှိသော်လည်း ရာသီဥတုအပေါ်မူတည်၍ ပိုမိုအေးမြခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုပူပြင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အအေးဆုံးလမှာ ဇန်နဝါရီလ ဖြစ်ပြီး အပူပြင်းဆုံးလမှာ မေလ ဖြစ်သည်။ <ref name="About" /><ref>Lonely Planet. (n.d.). [http://www.lonelyplanet.com/philippines/weather Philippines: When to go & weather] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170910081053/http://www.lonelyplanet.com/philippines/weather |date=10 September 2017 }}. Retrieved January 23, 2009.</ref> နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ {{convert|26.6|C|F}} ခန့် ဖြစ်သည်။ <ref name=climate>{{cite web|author = Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration |url = http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/cab/cab.htm |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100531021557/http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/cab/cab.htm |archivedate = May 31, 2010 |title = Climate of the Philippines |date = n.d. |accessdate = April 24, 2010}}</ref> အပူချိန်အား ကြည့်မည်ဆိုပါက လတ္တီကျုနှင့် လောင်ဂျီကျုမှာ ထင်ရှားသိသာသော ကွဲပြားမှုကို မဖြစ်ပေါ်စေပေ။ နိုင်ငံ၏ အစွန်ဆုံးပိုင်း အရှေ့အနောက်တောင်မြောက်တွင် ဖြစ်စေကာမူ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် နှင့် ညီမျှသော အမြင့်၏ အပူချိန်မှာ အတူတူပင် ရှိတတ်သည်။ အမြင့်ပေမှာ အပူချိန်ခြားနားမှုအပေါ်တွင် ပို၍ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်ပေ{{convert|1500|m|sp=us}} ရှိသော ဘာဂွီယို ဒေသ၏ ပျမ်းမျှ နှစ်စဉ်အပူချိန်မှာ {{convert|18.3|C|F}} ဖြစ်ပြီး ပူပြင်းသော နွေရာသီအတွက် လူကြိုက်များ အပန်းဖြေရာနေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=climate /> တိုင်ဖွန်းခါးပတ်လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းအများစုသည် နှစ်စဉ် မိုးအများအပြား ရွာသွန်းခြင်းနှင့် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်းတို့ကို ဇူလိုင်လမှ အောက်တိုဘာလ အထိ ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိပြီး <ref name=cp>Library of Congress – Federal Research Division. (March 2006). [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Philippines.pdf ''Country Profile: Philippines'']. Retrieved December 17, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင် ဒေသအတွင်း နှစ်စဉ် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း ၁၉ ခုခန့် ပုံမှန် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပြီး ၈ ခု သို့မဟုတ် ၉ ခုမှာ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်လေ့ ရှိသည်။ <ref>{{Cite book|url = http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80346e/80346E00.htm |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110719181709/http://archive.unu.edu/unupress/unupbooks/80346e/80346E00.htm |archivedate = July 19, 2011 |title = Economics of the Philippine Milkfish Resource System |chapter-url = https://web.archive.org/web/*/http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80346e/80346E06.htmhtm |chapter = III. The transformation sub-system: cultivation to market size in fishponds |author1 = Chong, Kee-Chai |author2 = Ian R. Smith |author3 = Maura S. Lizarondo |last-author-amp = yes |publisher = The United Nations University |year = 1982 |isbn = 978-92-808-0346-4 |accessdate = May 14, 2009}}</ref><ref name=PagasaWMO>{{cite journal |url = http://www.typhooncommittee.org/41st/docs/TC2_MemberReport2008_PHILIPPINES1.pdf |author = Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) |title = Member Report to the ESCAP/WMO Typhoon Committee, 41st Session |date = January 2009 |archive-date = 20 March 2009 |access-date = 6 August 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090320001056/http://www.typhooncommittee.org/41st/docs/TC2_MemberReport2008_PHILIPPINES1.pdf |url-status = dead }}</ref><ref name=digitaltyphoon>[http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ ''Monthly Typhoon Tracking Charts''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824055222/http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ |date=24 August 2011 }}. (2010). Retrieved April 24, 2010 from the National Institute of Informatics, Kitamoto Laboratory, Digital Typhoon Website.</ref>နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်း တောင်ကုန်းထူထပ်သော ဒေသများတွင် {{convert|5000|mm|sp=us}} အထိ ရှိတတ်ပြီး ချောင်ကျသော ချိုင့်ဝှမ်းဒေသ အချို့တွင်မူ {{convert|1000|mm|sp=us}} အောက်သာ ရှိသည်။ <ref name=cp /> မိုးရေချိန်အများဆုံး ဖြစ်ပေါ်စေသော အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းမှာ ၁၉၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ထိုဆိုင်ကလုန်းကြောင့် ၂၄ နာရီအတွင်း ဘာဂွီယိုဒေသတွင် မိုးရေချိန် {{convert|1168|mm|sp=us}} အထိ ရွာကျခဲ့သည်။ <ref name="bag" /> ဖိလစ်ပိုင် ဒေသအခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် အပူပိုင်း ဆိုင်ကလုန်း မုန်တိုးအား ဘက်ဂ်ယို ဟု ခေါ်သည်။ <ref name="bag">Glossary of Meteorology. [https://web.archive.org/web/20140830090533/https://www.bloomberg.com/news/2014-08-28/philippine-second-quarter-gdp-growth-quickens-beating-estimates.html Baguio.] (archived from [http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=b&p=4 the original] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110806033738/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=b&p=4 |date=August 6, 2011 }} on August 30, 2014).</ref> သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်တွင် လူသေဆုံးမှု အများအပြား ရှိတတ်သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အစိုးရမှ ကပ်ဘေးဒုက္ခများ နှင့် ပတ်သက်သော စိုးရိမ်ဖွယ်ရာများကို ဆန်းသစ်သော ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်း၍ လျှော့ချရန်နှင့် စီမံခန့်ခွဲရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=Changing attitude|url=https://www.dandc.eu/en/article/philippines-paradigm-shift-regard-disaster-preparedness|last=Robles|first=Raissa|work=D+C, development and cooperation |date=June 19, 2018 |accessdate=August 13, 2018}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာ့ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲနှင့် ပတ်သက်၍ အလွန်အမင်း ထိခိုက်နိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲနှင့် ပတ်သက်၍ အထိရှလွယ်ဆုံး နိုင်ငံ ၁၀ ခုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ <ref>Overland, Indra et al. (2017) ''[https://www.researchgate.net/publication/320622312 Impact of Climate Change on ASEAN International Affairs: Risk and Opportunity Multiplier]'', Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of International and Strategic Studies (MISIS).</ref> == စီးပွားရေး == [[File:Philippines Export Treemap.png|thumb|upright=1.25|alt=Philippine Export Treemap in 2012.|ဖိလစ်ပိုင်၏ ပို့ကုန်များကို အချိုးကျ ပြထားသောပုံ]] ဖိလစ်ပိုင်၏ စီးပွားရေးမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၃၄ခုမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် (nominal) မှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇၁.၈ ဘီလီယံ ခန့် မျှ ရှိသည်။ <ref name=imf03 /> အဓိက ပို့ကုန်များမှာ ဆီမီးကွန်ဒတ်တာများ နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းများ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ စက်ယန္တရားများ၊ အဝတ်အထည်များ၊ ကြေးနီထုတ်ကုန်များ၊ ရေနံထုတ်ကုန်များ၊ အုန်းဆီ နှင့် သစ်သီးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=CIAfactbook /> အဓိက ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ စင်ကာပူ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ နယ်သာလန်၊ ဟောင်ကောင်၊ ဂျာမနီ၊ ထိုင်ဝမ် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=CIAfactbook /> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသော ငွေကြေးမှာ ဖိလစ်ပိုင် ပီဆို (₱ or PHP) ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|title=Compare currencies in South East Asia|url=http://aroundtheworldinaday.com/philippines_thailand_comparison/thailand_currency_philippines_currency/|website=aroundtheworldinaday.com|accessdate=July 15, 2014|archivedate=19 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140719162751/http://aroundtheworldinaday.com/philippines_thailand_comparison/thailand_currency_philippines_currency/}}</ref> [[File:0123jfCalipahan Sicsican Rice Fields San Pascual Talavera Ecijafvf 04.JPG|thumb|ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ စပါးစိုက်ပျိုးနေစဉ်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၌ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းမှ ဖိလစ်ပိုင် အလုပ်သမား၏ ၃၀% ကို အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ဖန်တီးပေးထားသည်။။<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SL.AGR.EMPL.ZS|title=Employment in agriculture (% of total employment)|accessdate=March 3, 2015}}</ref>]] စက်မှုနိုင်ငံအဖြစ် အသစ်ပြောင်းလဲလာသော နိုင်ငံဖြစ်သဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ တစ်ချိန်က စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအပေါ်တွင် အခြေခံသောလုပ်ငန်းမှ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အပေါ်တွင် အခြေခံသော လုပ်ငန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ အလုပ်သမားဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀.၈၁၄ သန်းမှ <ref name=CIAfactbook />စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍတွင် အလုပ်သမား စုစုပေါင်း၏ ၃၀% ကို အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ဖန်တီးပေးထားပြီး ဂျီဒီပီ၏ ၁၄% မျှ ရှိသည်။ စက်မှုကဏ္ဍမှ အလုပ်သမား စုစုပေါင်း ၏ ၁၄% ကို အလုပ်ပေးထားပြီး ဂျီဒီပီ၏ ၃၀% ရှိသည်။ ထို့အတူ ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍတွင် လုပ်ကိုင်နေသော အလုပ်သမား အင်အားစု ၄၇% မှ ဂျီဒီပီ၏ ၅၆% အား ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ <ref name="nscb2009">{{cite web|url=http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp|publisher=Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board|title=Third Quarter 2009 Gross National Product and Gross Domestic Product by Industrial Origin|accessdate=December 11, 2009|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629150040/http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp|archivedate=June 29, 2011}}</ref><ref name="quickstat">{{cite web|url=https://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711125757/http://www.census.gov.ph/data/quickstat/qs0909tb.pdf|archivedate=July 11, 2012|author=Philippine Statistics Authority|title=Quickstat|date=October 2009|accessdate=December 11, 2009}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ စာရင်းအရ အလုပ်လက်မဲ့ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၆.၀% မျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.marketwatch.com/story/philippines-jobless-rate-eases-to-6-in-october-2014-12-10|title=Philippines jobless rate eases to 6% in October|publisher=MarketWatch|date=December 10, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rttnews.com/2428724/philippine-unemployment-rate-falls-in-october.aspx|title=Philippine Unemployment Rate Falls In October|publisher=RTTNews|date=December 10, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref> သို့သော်လည်း အခြေခံစားသောက်ကုန်များအတွက် ကုန်ကျစရိတ်နည်းပါးသဖြင့် ၂၀၁၄ နိုဝင်ဘာတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းမှာ ၃.၇% သာ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|last=Magtulis |first=Prinz P. |url=https://www.bloomberg.com/news/2014-08-28/philippine-second-quarter-gdp-growth-quickens-beating-estimates.html |title=Philippine GDP Growth Beats Estimate in Boost to Aquino Goal |publisher=Bloomberg News |date=August 28, 2014 |accessdate=September 21, 2014}}</ref>၂၀၁၃ အောက်တိုဘာတွင် နိုင်ငံတကာ အရန်ငွေကြေး စုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၃.၂၀၁ ဘီလီယံ ရှိသည်။ <ref>Denis Somoso. (September 30, 2013). [http://ph.austronesia.net/?q=Philippine-Gross-International-reserves-GIR-totaled-83.201-Billion-US-Dollars-at-end-of-August-2013 "$83.201 Billion – Philippines GIR now Rank 26th World's highest International Reserves"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131013031726/http://ph.austronesia.net/?q=Philippine-Gross-International-reserves-GIR-totaled-83.201-Billion-US-Dollars-at-end-of-August-2013 |date=October 13, 2013 }}. ''Philippines, ASIA and the Global Economy Site''. Retrieved September 30, 2013.</ref> ချေးငွေ နှင့် ဂျီဒီပီကြား အချိုးမှာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၇၈% အထိ စံချိန်တင် ရှိခဲ့ရာမှ<ref>{{cite news|last=Mendoza|first=Ronald U.|url=http://www.rappler.com/thought-leaders/7559-debt-free|title=Debt free?|work=Rappler|date=June 25, 2012|accessdate=December 14, 2014}}</ref> ၂၀၁၄ မတ်လတွင် ၃၈.၁% အထိ ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/business/economy-watch/69949-debt-govt-ratio|title=Debt-to-gov't ratio hits 38.1% in end-March|work=Rappler|date=September 23, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Dela Peña|first=Zinnia B.|url=http://www.philstar.com/business/2014/09/24/1372404/debt-gdp-ratio-continues-improve|title=Debt-to-GDP ratio continues to improve|newspaper=The Philippine Star|date=September 24, 2014|accessdate=December 14, 2014}}</ref>ဖိလစ်ပိုင်သည် ထုတ်ကုန်ထက် သွင်းကုန် ပိုများသော်လည်း <ref name="quickstat" /> နိုင်ငံတကာသို့ ကြွေးမြီပြန်ချပေးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/152897/from-butt-of-jokes-in-1986-philippines-has-risen-to-creditor-nation-says-ex-finance-chief#ixzz2szxJl2Et |title=From butt of jokes in 1986, Philippines has risen to creditor nation, says ex-finance chief |publisher=Newsinfo.inquirer.net |date=February 28, 2012 |accessdate=March 3, 2014}}</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ အချိန်က ဖိလစ်ပိုင်သည် အရှေ့အာရှတွင် ဂျပန်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref name="PhilState" /><ref>[http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=E1_RRPJDJ The Filipina sisterhood]. (December 20, 2001). ''The Economist''. Retrieved November 9, 2009.</ref><ref name=ure>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=rujyOiFMl0MC&printsec=frontcover|author=Ure, John|title=Telecommunications Development in Asia|publisher=Hong Kong University Press|year=2008|pages=301–302|isbn=978-962-209-903-6}}</ref> ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်မှုကို အခြားသူများမှ ကျော်တက်သွားခဲ့သည်။ အာဏာရှင် သမ္မတ ဖာဒီနန် မားကို့စ် ၏ လက်အောက်တွင် စီးပွားရေးမှာ ရပ်တန့်နေခဲ့ပြီး အစိုးရ၏ စီးပွားရေးကို တလွဲစီမံခန့်ခွဲမှုများနှင့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref name="PhilState" /><ref name=ure /> နိုင်ငံအနေနှင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှု နှေးကွေးခဲ့ပြီး စီးပွားရေးကျဆင်းသည့် အချိန်များ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင်မှ စီးပွားရေး တံခါးဖွင့်မှု အစီအစဉ်များကြောင့် စီးပွားရေး ပြန်လည် နာလန်ထူလာနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="PhilState" /><ref name=ure /> ၁၉၉၇ ခုနှစ် အာရှငွေကြေး အကြပ်အတည်းသည် စီးပွားရေးကို များစွာထိခိုက်ခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ပီဆိုငွေကြေး တန်ဖိုးကျဆင်းမှုကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး စတော့မားကက်အတွင်း တန်ဖိုးကျဆင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုရိုက်ခတ်မှုမှာ အစပိုင်းတွင် အခြားသော အာရှအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများလောက် မပြင်းထန်ခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ အစိုးရ၏ ငွေကြေးပေါ်လစီများနှင့် ပတ်သက်၍ ချုပ်ထိန်းလွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာငွေကြေးအဖွဲ့၏ ဆယ်စုနှစ်များစွာ စောင့်ကြည့်မှုနှင့် ငွေကြေးပေါ်လစီကို စီမခံခန့်ခွဲခဲ့မှုများကြောင့် ဖြစ်ပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာ စီးပွားရေး လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ရန် ငွေကြေးအများအပြား သုံးစွဲကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref name="lastlaugh" /> ထိုအချိန်မှစ၍ တိုးတက်မှု များစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေးမှာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီတိုးတက်မှု ၆.၄% ရှိပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၇.၁ % ရှိကာ ဆယ်စုနှစ် ၃ခုအတွင်း အလျှင်အမြန်ဆုံးနှုန်းဖြင့် တိုးတက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ <ref name=IMF2012>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=36&pr.y=14&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=566&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Philippines|publisher=International Monetary Fund|accessdate=April 20, 2012}}</ref><ref name=fastestGDP>Felix, Rocel. (January 25, 2008). [https://web.archive.org/web/20150222050937/http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080125-114787/2007-GDP-seen-growing-at-fastest-rate-in-30-years 2007 GDP seen growing at fastest rate in 30 years]. ''The Philippine Daily Inquirer''. Retrieved May 29, 2010. (archived from [https://web.archive.org/web/20080127233313/http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080125-114787/2007-GDP-seen-growing-at-fastest-rate-in-30-years the original] on February 22, 2015)</ref>နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ လူတစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီတိုးတက်မှုနှုန်းမှာ ၁၉၆၆ မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ ၁.၄၅% မျှသာရှိပြီး အရှေ့အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသ တစ်ခုလုံး ၏ ပျမ်းမျှနှုန်း ၅.၉၆% နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အလွန်နည်းပါးသည်။ လူဦးရေ၏ ၄၅% ၏ နေ့စဉ်ဝင်ငွေမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒေါ်လာ အောက်တွင်သာ ရှိသည်။ <ref name="UN">{{Cite book|publisher=United Nations Development Programme|title=Table G: Human development and index trends, Table I: Human and income poverty|url=https://archive.org/details/humandevelopment0000unse_y2f1|year=2009|isbn=978-0-230-23904-3}}</ref><ref name=Reddel>Reddel, Paul (May 27, 2009). [https://web.archive.org/web/20121114025256/http://www.ppiaf.org/feature-story/infrastructure-and-ppps-philippines ''Infrastructure & Public-Private Partnerships in East Asia and the Philippines''] [PowerPoint slides]. Presentation in Manila to the American Foreign Chambers of Commerce of the Philippines. Retrieved February 13, 2010 from the Public-Private Infrastructure Advisory Facility (PPIAF) Website.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=37&pr.y=3&sy=2005&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=subject&ds=.&br=1&c=566%2C536%2C578%2C548&s=NGDPD%2CNGDPDPC&grp=0&a= |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=Imf.org |date=September 14, 2006 |accessdate=October 23, 2011}}</ref> စီးပွားရေးသည် နိုင်ငံခြားတွင်နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားများ ပြန်လည်ပေးပို့သော ငွေကြေးများအပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေပြီး နိုင်ငံခြားဝင်ငွေရလမ်းအတွင် နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ပင် ကျော်လွန်သည်။ နိုင်ငံခြားမှ ငွေလွှဲမှုမှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံဂျီဒီပီ၏ ၁၀.၄% မျှ ရှိခဲ့သဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ နှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တို့တွင် ၈.၆% ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေး ငွေလွှဲပို့မှု၏ တန်ဖိုးစုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈ ဘီလီယံမျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.dawn.com/news/1176411|title=Pakistan's remittances|last=Sherani |first=Sakib |website=dawn.com |accessdate=December 17, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://business.inquirer.net/160057/ofw-remittances-to-increase-by-8-5-in-2014-standard-chartered|title=OFW remittances to increase by 8.5% in 2014—Standard Chartered |newspaper=Philippine Daily Inquirer|date=January 13, 2014|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ဒေသတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမှာ မညီမျှပဲ အစိုးရအနေနှင့် နိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများတွင် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို ဖြန့်ဝေပေးနိုင်ရန် မြှင့်တင်မှု ခြေလှမ်းများ လှမ်းခဲ့သော်လည်း လူဇွန်းဒေသ အထူးသဖြင့် မက်ထရိုမနီလာသည် စီးပွားရေးတိုးတက်မှု အများဆုံးရှိပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် အခြားဒေသများတွင် စီးပွားရေးတိုးတက်နိုင်မှု နည်းပါးသွားခဲ့သည်။ <ref name="econ-manila">{{cite news|url=http://www.rappler.com/thought-leaders/30229-the-state-of-philippine-economic-competitiveness-2013|title=Why PH improves in competitiveness ranking|work=Rappler|date=Aug 22, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://cebudailynews.inquirer.net/22630/poverty-and-regional-development-imbalance|title=Poverty and regional development imbalance|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=March 5, 2014|accessdate=September 21, 2014}}</ref> အဟန့်အတားများရှိသော်လည်း ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများဖြစ်သော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တဆင့်ယူလုပ်ကိုင်ခြင်း တို့မှာ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုအတွက် အကောင်းဆုံး ကဏ္ဍများ ဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="quickstat" /><ref name="atimesbpo">{{cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HE10Ae02.html|author=Llorito, David|title=Help wanted for Philippines outsourcing|publisher=Asia Times|date=May 10, 2006|accessdate=December 11, 2009|archivedate=12 December 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091212150632/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HE10Ae02.html}}</ref> ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာ အခြား အနီးအနားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အောင်မြင်မှုမရပဲ ကျွန်းစုများ၏ တစ်စစီဖြစ်နေသာ ပထဝီအနေအထားအတွင်း ခရီးသွားလာရန် ခက်ခဲသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တဆင့်ယူလုပ်ကိုင်ခြင်း လုပ်ငန်း (ဘီပီအို) တွင် ကဏ္ဍခွဲ ၈ ခုရှိပြီး အသိဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ လုပ်ငန်း တဆင့်ယူလုပ်ကိုင်ခြင်း နှင့် ရုံးအနောက်ပိုင်း လုပ်ငန်းများ၊ အန်နီမေးရှင်း၊ ကောလ်စင်တာ လုပ်ငန်း၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်ရေးသားခြင်း လုပ်ငန်း၊ ဂိမ်းရေးသားခြင်းလုပ်ငန်း၊ အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ ဒီဇိုင်းလုပ်ငန်း နှင့် ဆေးပေးဆေးကုခြင်း လုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။ အိုင်တီနှင့် ဆိုင်သော ဘီပီအိုမှာ နိုင်ငံ၏ ဖွံဖြိုးမှုနှင့် တိုးတက်မှုအတွက် အဓိကနေရာမှာ ပါဝင်နေသည်။ <ref>{{Cite book|title = IT-BPO INDUSTRY PROFILE, PROSPECTS, CHALLENGES AND ISSUES FOR GROWTH AND EMPLOYMENT|last = Tullao|year = 2012|isbn = |location = |pages = }}</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဓိက ဘီပီအို ဝန်ဆောင်မှုဌာန ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အိန္ဒိယ၏ နေရာကို ဖုံးလွှမ်းသွားခဲ့သည်။ ဂိုးလ်မင်းဆက်ရှ် မှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအား နောင်လာမည့် ၁၁ နိုင်ငံ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားခဲ့သော်လည်း <ref>{{cite web|url=http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/archive-pdfs/brics-book/brics-chap-13.pdf|title=Beyond the Brics: A Look at the 'Next 11'|date=April 2007|accessdate=September 21, 2014|archive-date=17 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417174720/http://www.goldmansachs.com/our-thinking/archive/archive-pdfs/brics-book/brics-chap-13.pdf}}</ref><ref>{{cite web |last=Armstrong |first=Aristidi |url=http://economicstudents.com/2013/04/move-over-brics-the-next-eleven-has-emerged/ |title=Move over BRICS, the "Next Eleven" has emerged |publisher=Economics Student Society of Australia |date=April 21, 2013 |accessdate=September 21, 2014 |archivedate=22 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160522155127/http://economicstudents.com/2013/04/move-over-brics-the-next-eleven-has-emerged }}</ref> တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယတို့မှာ အဓိက စီးပွားပြိုင်ဖက်များ အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ <ref>Olchondra, Riza T. (October 2, 2006). [https://web.archive.org/web/20070212043928/http://business.inquirer.net/money/topstories/view_article.php?article_id=24405 As India gets too costly, BPOs turn to Philippines]. ''The Philippine Daily Inquirer''. Retrieved December 16, 2009. (archived from [https://web.archive.org/web/20070212043928/http://business.inquirer.net/money/topstories/view_article.php?article_id=24405 the original] on February 12, 2007)</ref>ဂိုးလ်မင်းဆက်ရှ် မှ ၂၀၅၀ တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၂၀ ခုမြောက် အကြီးဆုံးသော စီးပွားရေး ဖြစ်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/goldmans-world-gdp-projection-for-2050-2012-11|title=Goldman: Here's What Global GDP Will Look Like In 2050 |website=[[Business Insider]] |date=November 19, 2012 |accessdate=September 21, 2014}}</ref> ဟောင်ကောင်ရှန်ဟိုင်းဘဏ်ကော်ပိုရေးရှင်းမှလည်း ဖိလစ်ပိုင်အား ၂၀၅၀ တွင် ကမ္ဘာ့ ၁၆ ခုမြောက်အကြီးဆုံး၊ အာရှတွင် ၅ ခုမြောက်အကြီးဆုံးနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ <ref>{{cite web|last=Platt|first=Eric|url=http://www.businessinsider.com/these-economies-will-dominate-the-world-in-2050-2012-1?op=1 |title=These Economies Will Dominate The World In 2050 |website=[[Business Insider]] |date=January 13, 2012 |accessdate=September 21, 2014}}</ref><ref>{{cite news|last=Fajardo |first=Fernando |url=http://newsinfo.inquirer.net/153661/the-philippines-in-2050 |title=The Philippines in 2050 |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=February 29, 2012 |accessdate=September 21, 2014}}</ref><ref>Kevin Voigt (January 12, 2012). [https://web.archive.org/web/20120208143300/http://business.blogs.cnn.com/2012/01/12/worlds-top-economies-in-2050-will-be World's top economies in 2050 will be... ''CNN''.] (archived from [https://web.archive.org/web/20120115031430/http://business.blogs.cnn.com/2012/01/12/worlds-top-economies-in-2050-will-be the original] on August 14, 2012)</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မန်ဒါလူယောင်တွင် ဌာနချုပ်တည်ရှိသော အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၊ ကိုလံဘိုအစီအစဉ်၊ ဂျီ-၇၇၊ ဂျီ-၂၄ နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အဖြစ်ပါဝင်သည်။ <ref name=CIAfactbook /> ===သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး=== [[File:SCTEX from Clark Interchange - panoramio.jpg|thumb|left|တားလက်-ပန်ဂါဆီနန်-လာ ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး]] ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆိုင်သော အခြေခံအဆောက်အအုံ ပိုင်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်ကျသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများထဲတွင် တောင်ထူထပ်သော မြေမျက်နှာပြင် ရှိခြင်း၊ ကျွန်းများ၏ ပြန့်ကျဲနေသော ပထဝီအနေအထား ရှိခြင်း တို့အပြင် အစိုးရ အစဉ်အဆက်တို့၏ အခြေခံအဆောက်အအုံပေါ်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ ဂျီဒီပီ၏ ၃% မျှသာ အခြေခံအဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ရေးအတွက် သုံးစွဲခဲ့ပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်ပါက များစွာနည်းပါးသည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf |title=Arangkada Philippines 2010: A Business Perspective – Infrastructure |accessdate=September 21, 2014 |archive-date=10 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010144548/http://www.investphilippines.info/arangkada/wp-content/uploads/2011/06/08.-Part-3-Seven-Big-Winner-Sectors-Reforming-the-Infrastructure-Policy-Environment2.pdf }}</ref><ref>{{cite news|last=Larano |first=Cris |url=https://blogs.wsj.com/economics/2014/06/03/philippines-bets-on-better-infrastructure/ |title=Philippines Bets on Better Infrastructure |newspaper=The Wall Street Journal |date=June 3, 2014 |accessdate=September 21, 2014}}</ref>ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် လမ်းအရှည် စုစုပေါင်း {{convert|216,387|km|mi|sp=us}} ရှိပြီး {{convert|61,093|km|mi|sp=us}} သာလျှင် လမ်းခင်းထားသည်။ <ref name=WBtransport>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=The CIA World Factbook – Philippines |accessdate=September 20, 2017 |archivedate=11 January 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100111070218/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html }}</ref> အဓိကမြို့တော်များနှင့် မြို့များတွင် ဘတ်စ်ကားများ၊ ဂျစ်ပနေးများ၊ တက္ကစီများနှင့် စက်တပ်ထားသော သုံးဘီးဆိုင်ကယ်များ ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ယာဉ်စီးရေ ၅.၅၃ သန်းမျှ ရှိပြီး မှတ်ပုံတင်ခြင်းမှာ နှစ်စဉ် ၄.၅၅% မျှ ပျမ်းမျှ တိုးတက်လာသည်။<ref>Republic of the Philippines. Land Transportation Office. [https://web.archive.org/web/20081011115519/http://www.lto.gov.ph/Stats2007/no_of_mv_registered_byMVType_2.htm Number of Motor Vehicles Registered]. (January 29, 2008). Retrieved January 22, 2009.</ref> ဖိလစ်ပိုင် အရပ်ဖက် လေကြောင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့ မှ လေဆိပ်များကို စီမံခန့်ခွဲပြီး လုံခြုံသော လေကြောင်းခရီးသွားနိုင်ရန် အတွက် ပေါ်လစီများကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |title=Republic Act No, 9447 |accessdate=September 21, 2014 |publisher=Civil Aviation Authority of the Philippines|deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140716143711/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/214-repiblic-act-9497 |archivedate=July 16, 2014 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes |title=Manual of Standards for Aerodromes |accessdate=September 21, 2014 |publisher=Civil Aviation Authority of the Philippines|deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809172842/http://caap.gov.ph/index.php/downloads/finish/4-regulations-policies/235-manual-of-standards-for-aerodromes |archivedate=August 9, 2014 }}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူဆိုင်ရာ လေဆိပ် ၈၅ ခု ရှိသည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |archive-url=https://web.archive.org/web/20131222030945/http://www.caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory |dead-url=yes |archive-date=December 22, 2013 |title=Airport Directory |publisher=Civil Aviation Authority of the Philippines |date=July 2014 |accessdate=August 23, 2014 |df= |archivedate=2 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140702220413/http://caap.gov.ph/index.php/contact-us/directory/finish/22-contact/163-caap-airport-directory }}</ref> ဂရိတ်တား မနီလာ ဒေသအတွက် [[နနွိုင်း အာကွီနို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] နှင့် ကလာ့ခ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့မှ ဝင်ရောက်သွားလာနိုင်စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ အာရှ၏ ရှေးအကျဆုံး စီးပွားဖြစ် လေကြောင်းလိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယခုတိုင် နဂိုရ်မူလအမည်ဖြင့် ပြေးဆွဲနေသော ဖိလစ်ပိုင်လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဦးဆောင်ဦးရွက် ဈေးနှုန်းသင့် လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သော စီဘူး ပစိဖိတ် တို့မှာ ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပနေရာများသို့ အဓိက ပို့ဆောင်ပေးနေသော အဓိက လေကြောင်းလိုင်းနှစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref name=PAL>{{cite web|url=http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303185823/http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |archivedate=March 3, 2016 |title=About PAL |publisher=Philippineairlines.com |accessdate=May 4, 2013}}</ref><ref name=HAviation>State of Hawaii. Department of Transportation. Airports Division. [c. 2005]. "[https://web.archive.org/web/20110517040251/http://hawaii.gov/hawaiiaviation/hawaii-commercial-aviation/philippine-air-lines/ Philippine Air Lines]". ''Hawaii Aviation''. Retrieved January 9, 2010.</ref><ref name=OxfordBG>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=eY-Oq1IGzdMC&pg=PT98|title=The Report: Philippines 2009|publisher=Oxford Business Group|year=2009|page=97|isbn=978-1-902339-12-2}}</ref> အမြန်လမ်းနှင့် ဟိုင်းဝေးလမ်းမများမှာ အများအားဖြင့် လူဇွန်းကျွန်းပေါ်တွင်သာ တည်ရှိပြီး လူဇွန်း၊ ဆာမား၊ လေတီနှင့် မင်ဒါနောင်းတို့အား ဆက်သွယ်ပေးထားသော ပန်-ဖိလစ်ပိုင် ဟိုင်းဝေး၊<ref>{{cite web|url=http://www.photius.com/countries/philippines/geography/philippines_geography_transportation.html|title=Philippines Transportation |accessdate=August 23, 2014}}</ref><ref>{{cite journal|url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf|title=Linking the Philippine Islands, Through the highway of the Sea|page=51|accessdate=August 23, 2014}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf |access-date=6 August 2019 |archive-date=22 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140922231146/http://asiafoundation.org/resources/pdfs/RoRobookcomplete.pdf }}</ref> မြောက်လူဇွန်း အမြန်လမ်း၊ တောင်လူဇွန်းအမြန်လမ်း နှင့် ဆူဘစ်-ကလာ့ခ်-တားလက် အမြန်လမ်း တို့ပါဝင်သည်။<ref>[http://www.mntc.com/nlex/ The North Luzon Expressway Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809043810/http://www.mntc.com/nlex/ |date=9 August 2018 }} (NLEX) is for the rehabilitation, expansion, operation and maintenance of the existing {{convert|83.7|km|0|abbr=on}} NLEX that connects Metro Manila to the northern provinces of Bulacan and Pampanga.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway|title=South Luzon Expressway (SLEX)|author=Super User|website=Toll Regulatory Board|accessdate=December 17, 2015|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225085852/http://www.trb.gov.ph/index.php/toll-road-projects/south-luzon-expressway}}</ref><ref>[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211 Arroyo order: Open SCTEx, interchanges on time – INQUIRER.net, Philippine News for Filipinos] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080222100621/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/regions/view_article.php?article_id=101211 |date=February 22, 2008 }}</ref>စီဘူးရှိ စီဘူး-ကော်ဒိုဗာ ဆက်သွယ်သော အမြန်လမ်းသည် လူဇွန်း၏ ပြင်ပရှိ ပထမဆုံးသော အမြန်လမ်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ တွင် ပြီးစီးမည် ဖြစ်သည်။ <ref name="dw">{{cite web|url=http://www.dw.dk/cebucordova-link/|title=Cebu-Cordova Link|publisher=Dissing+Weitling Architecture|accessdate=11 March 2017|archivedate=21 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170421224051/http://www.dw.dk/cebucordova-link}}</ref> [[File:MRT-2 Train Santolan 1.jpg|thumb|left|ဆန်တိုလန် ဘူတာရုံတွင် တွေ့ရသော မနီလာ အပေါ့စားရထားစနစ် လိုင်းအမှတ် ၂ မှ ရထားတစ်စင်း]] ရထားပို့ဆောင်ရေးသည် မက်ထရိုမနီလာ၊ လာဂူးနားခရိုင် နှင့် ဘိုင်ကောဒေသ အချို့အပိုင်းတို့တွင်သာ ခရီးသည်များကို ပို့ဆောင်ပေးရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ရထားဖြင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှု မရှိပေ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအတွင်း ရထားလမ်းမှာ ၇၉ ကီလိုမီတာမျှသာ ရှိပြီး ၂၄၄ ကီလိုမီတာအထိ တိုးချဲ့ရန် စီစဉ်ထားသည်။ <ref>{{cite news |url=https://www.bworldonline.com/jica-still-has-900b-yen-to-fund-rail-expansion-in-philippines/ |title=JICA still has 900B yen to fund rail expansion in Philippines |author=Galang, Vincent Mariel P. |newspaper=BusinessWorld |date=June 20, 2019 |access-date=June 21, 2019 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://business.inquirer.net/272961/japan-commits-1-3-trillion-yen-to-help-build-railways-in-ph |title=Japan commits 1.3 trillion yen to help build railways in PH |author=De Vera, Ben O. |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=June 21, 2019 |access-date=June 21, 2019 }}</ref> မက်ထရို မနီလာတွင် အမြန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း လိုင်း၁၊ လိုင်း၂ နှင့် လိုင်း၃ ဟူသော လိုင်း ၃ လိုင်း ရှိသည်။<ref name="yellow">{{cite web|title=The Line 1 System – The Green Line|url=http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|website=Light Rail Transit Authority|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714152448/http://www.lrta.gov.ph/line_1_system.php|archivedate=July 14, 2014}}</ref><ref name=provision>United Nations Centre for Human Settlements. (1993). [https://books.google.com/books?id=lkH5Twa-OakC&printsec=frontcover ''Provision of Travelway Space for Urban Public Transport in Developing Countries'']. UN–HABITAT. pp. 15, 26–70, 160–179. {{ISBN|92-1-131220-5}}.</ref><ref name="times">{{cite web|title=About Us; Line 3 Stations|url=http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|website=Metro Rail Transit|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130122003116/http://dotcmrt3.gov.ph/about.php?route=7|archivedate=January 22, 2013}}</ref> ပီအင်န်အာ တောင်ပိုင်း ခရီးသည်လိုင်းမှာ ခရီးသည်များအား မက်ထရိုမနီလာမှ လာဂူးနား ခရိုင်သို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးသည်။ လက်ရှိဆောက်လုပ်နေဆဲ ရထားလမ်းများမှာ ၄ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော လိုင်း၂ အရှေ့ဘက်တိုးချဲ့ စီမံကိန်း (၂၀၂၀)၊ ၂၂ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော လိုင်း ၇ (၂၀၂၀)၊ ၂၅ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော လိုင်း ၉ (၂၀၂၅) နှင့် ၁၀၉ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော တောင်-မြောက် ခရီးသည်တင် ရထားလမ်း ဖြစ်ပြီး တောင်မြောက်ရထားလမ်းမှာ အပိုင်း အချို့ပိုင်းခြားထားပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် တစိတ်တပိုင်း ပြေးဆွဲမှု စတင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.pna.gov.ph/articles/1059627|title=PH, JICA sign loan deal for metro-grade train system|last=Share|last2=Twitter|website=www.pna.gov.ph|language=en|access-date=2019-02-08}}</ref> အခြား ရထားလမ်း အမြောက်အမြားကိုလည်း ဖောက်လုပ်ရန် စီစဉ်နေသည်။ ယခင်က လူဇွန်း၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများတွင် ရထားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရှိခဲ့ပြီး စီဘူးကျွန်း နှင့် နီဂရိုးကျွန်းများတွင်လည်း ရထား ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ရထားများကို စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအတွက်လည်း အသုံးပြုကြပြီး အထူးသဖြင့် ဆေးရွက်ကြီးနှင့် သကြားထုတ်လုပ်ရေးများတွင် ဖြစ်သည်။ အချို့သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်များကို ဖော်ဆောင်လျက် ရှိပြီး သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဌာန နှင့် ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ်တို့ ပူးပေါင်း၍ အလိုအလျောက် သွားလာသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ်အတွက် အကြို ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုများ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ <ref>{{cite web |last=Valmero |first=Anna |title=DoST to develop electric-powered monorail for mass transport |url=http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722190340/http://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html |dead-url=yes |archive-date=July 22, 2011 |accessdate=September 23, 2014 |df= |archivedate=24 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924053740/https://ph.news.yahoo.com/dost-develop-electric-powered-monorail-mass-transport-100013094.html }}</ref><ref>{{cite web|title=UPD monorail project begins |url=http://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |website=July 27, 2011 |author=Regidor, Anna Kristine |publisher=University of the Philippines Diliman |accessdate=September 23, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924045106/https://www.upd.edu.ph/~updinfo/jul11/articles/upd_monorail_projects.html |archivedate=September 24, 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite news|title=Bigger Automated Guideway Train ready for testing|url=http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924041039/http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/|dead-url=yes|archive-date=September 24, 2014|date=February 27, 2014|author=Usman, Edd K.|newspaper=Manila Bulletin|accessdate=September 23, 2014|archivedate=24 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924041039/http://www.mb.com.ph/bigger-automated-guideway-train-ready-for-testing/}}</ref> [[File:Balatik, a paraw from the Tao Expedition, Philippines.jpg|thumb|ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသော ဗီဆာယန်းလူမျိုးတို့၏ ပါရော ဟု ခေါ်သော ဘန်ကာရွက်လှေတစ်မျိုး]] ကျွန်းစုများဖြစ်သဖြင့် ကျွန်းအချင်းချင်းသွားလာရန်အတွက် ရေယာဉ်များကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်လေ့ ရှိသည်။<ref>[http://business.inquirer.net/203660/ph-firm-takes-on-challenge-to-improve-sea-travel PH firm takes on challenge to improve sea travel.] Published by Philippine Daily Inquirer (Written By: Ira P. Pedrasa)</ref> အစဉ်အလာအားဖြင့် ထိုသို့သွားလာရန် အငယ်စားမှ အလတ်စားအထိ ရှိသော ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ဖောင်ဖွဲ့တပ်ဆင်ထားသည့် ထရီမာရန်းခေါ် လှေသင်္ဘောများကို သုံးကြပြီး သစ်လုံးထွင်လှေမှ သစ်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော လှေ အထိ အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့အားလုံးကို ခြုံငုံ၍ ဘန်ကာ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဘန်ကာ များကို နဂိုရ်မူလက ရွက်တပ်၍ မောင်းနှင်ကြသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ ရွက်များကို မော်တာတပ် အင်ဂျင်များဖြင့် အစားထိုး အသုံးပြုလာကြသည်။ ထိုသို့ စက်တပ်ထားသော ဘန်ကာများကို ဖိလစ်ပိုင် အင်္ဂလိပ်စကားဖြင့် ပမ့်ဘုတ် ဟု ခေါ်ကြသည်။ အခြားသော ရိုးရာ ဖိလစ်ပိုင် လှေသင်္ဘော အမျိုးအစားများမှာ ပျောက်ကွယ်သွားကြခြင်း သို့မဟုတ် ပျောက်ကွယ်ရန် စိုးရိမ်ရခြင်း ဖြစ်နေကြပြီး တစ်ချိန်က အလွန်ပေါများခဲ့သော ကာစကို တုံကင်းများနှင့် ဂွီလာလို ခေါ် ကုန်တင်သင်္ဘောများ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဘန်ကာများမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နေရာတကာ တွေ့ရသော ရေယာဉ်များဖြစ်ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် တွေ့နေရဆဲဖြစ်ကာ ၎င်းတို့၏ တည်ငြိမ်မှု၊ အရှိန်နှင့် အလွန်တိမ်သော သန္တာကျောက်တန်းများတွင်ပင် သွားလာနိုင်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |title=Building a Native Sailboat |url=https://www.taophilippines.com/building-a-native-sailboat/ |website=Tao Philippines |accessdate=19 June 2019 |archivedate=19 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190619185554/https://www.taophilippines.com/building-a-native-sailboat/ }}</ref><ref name="Funtecha">{{cite journal |last1=Funtecha |first1=Henry F. |title=The history and culture of boats and boat-building in the Western Visayas |journal=Philippine Quarterly of Culture and Society |date=2000 |volume=28 |issue=2 |pages=111–132 |jstor=29792457 }}</ref><ref name="Isorena">{{cite journal |last1=Isorena |first1=Efren B. |title=The Early Evolution of Boats in Austronesia: Profound Implication on Philippines Prehistory |journal=Malay |date=2013 |volume=25 |issue=2 |pages=36–53 |url=https://www.academia.edu/21363324}}</ref><ref name="aguilar">{{cite book|first1=Glenn D.|last1=Aguilar|editor1-first=Geronimo|editor1-last=Silvestre|editor2-first=Stuart J.|editor2-last=Green|editor3-first=Alan T.|editor3-last=White|editor4-first=Nygiel|editor4-last=Armada|editor5-first=Cesar|editor5-last=Luna|editor6-first=Annabelle|editor6-last=Cruz-Trinidad|editor7-first=Marciano F., III|editor7-last=Carreon |title =In Turbulent Seas: The Status of Philippine Marine Fisheries|chapter =Philippine Fishing Boats|publisher =Department of Agriculture-Bureau of Fisheries and Aquatic Resources, Republic of the Philippines|series =|year =2004|pages=118–121|isbn =9719275340|chapter-url =https://www.researchgate.net/publication/291075189}}</ref><ref>{{cite book |last1=Roxas-Lim |first1=Aurora |title=Tradiitonal Boatbuilding and Philippine Maritime Culture |publisher=Intangible Cultural Heritage in the Asia-Pacific Region, United Nations Organization |url=http://www.ichcap.org/eng/ek/sub3/pdf_file/domain5/091_Traditional_Boatbuilding_and_Philippine_Maritime_Culture.pdf |access-date=6 August 2019 |archive-date=12 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212173603/http://www.ichcap.org/eng/ek/sub3/pdf_file/domain5/091_Traditional_Boatbuilding_and_Philippine_Maritime_Culture.pdf |url-status=dead }}</ref> အလုပ်အများဆုံးသော ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့များမှာ မနီလာ၊ ဘာတန်ဂက်စ်၊ ဆူဘစ်၊ စီဘူး၊ အီလိုအီလို၊ ဒါဗောင်း၊ ကာဂါယန် ဒီ အိုရို နှင့် ဇမ်ဘိုရမ်ဂါ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name="transpo">[http://www.asianinfo.org/asianinfo/philippines/pro-transportation.htm The Philippine Transportation System]. (August 30, 2008). ''Asian Info''. Retrieved January 22, 2009.</ref>2GO Travel နှင့် ဆူလ်ပီစီယိုလိုင်းတို့မှ မနီလာအား အခြားသော မြို့တော်များနှင့် မြို့များသို့ ခရီးသည်တင်ရေယာဉ်များဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးလျက် ရှိသည်။ {{convert|919|km|mi|adj=on|sp=us}} မျှရှည်လျားသော စထရောင်း ရီပတ်ဘလစ် နော့တီကယ်ဟိုင်းဝေး ခေါ် ဟိုင်းဝေးလမ်းများနှင့် လွန်းပျံယာဉ်များ ဆက်စပ်ထားပြီး မြို့ကြီး ၁၇ မြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော ဆက်စပ်ဟိုင်းဝေးလမ်းမကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>[http://www.macapagal.com/gma/initiatives/roro.php Strong Republic Nautical Highway]. (n.d.). Official Website of President Gloria Macapagal Arroyo. Retrieved January 22, 2009.</ref> ပါဆစ်မြစ် လွန်းပျံ ဝန်ဆောင်မှုမှ မက်ထရိုမနီလာရှိ အဓိက မြစ်ကြီးများတွင် ခရီးသည်တင် ဝန်ဆောင်မှု ပေးလျက် ရှိပြီး ပါဆစ်မြစ်နှင့် မာရီကီနာမြစ်တို့တွင် ဖြစ်ကာ မနီလာ၊ မာကာတီ၊ မန်ဒါလူယောင်း၊ ပါဆစ် နှင့် မာရီကီနာတို့တွင် သင်္ဘောဆိပ်များ ရှိသည်။ <ref>[http://www.gmanetwork.com/news/story/30644/pinoyabroad/gov-t-revives-pasig-river-ferry-service Gov't revives Pasig River ferry service]. (February 14, 2007). ''GMA News''. Retrieved December 18, 2009.</ref><ref>{{cite web|url=http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|title=MMDA to reopen Pasig River ferry system on April 28; offers free ride|publisher=Philippine Information Agency|date=April 25, 2014|accessdate=October 3, 2014|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006072725/http://news.pia.gov.ph/index.php?article=241398338587|archivedate=October 6, 2014}}</ref> ===သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ=== [[File:Rice in the Lab.jpg|thumb|upright|alt=အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စပါးသုတေသန အင်စတီကျု (IRRI) မှ သုတေသနပညာရှင်တစ်ဦး စပါး၏ ဒီအင်န်အေအား ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်အောက်တွင် လေ့လာနေစဉ်။|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စပါးသုတေသန အင်စတီကျု (IRRI) မှ သုတေသနပညာရှင်တစ်ဦး စပါး၏ ဒီအင်န်အေအား ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်အောက်တွင် လေ့လာနေစဉ်။]] ဖိလစ်ပိုင်သည် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာကဏ္ဍတွင် တိုးတက်ရန်အတွက် အားထုတ်မှုများ ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်။ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဌာနသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွင်း သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများ ပြုလုပ်ရာတွင် ပေါင်းစည်းဆက်စပ်ပေးခြင်းအတွက် တာဝန်ရှိသော အုပ်ချုပ်ရေး အေဂျင်စီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|title=About DOST; The DOST in Brief|url=http://www.dost.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&catid=58%3Aabout-dost&id=1124&Itemid=82|website=Department of Science and Technology|accessdate=January 15, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130522101423/http://www.dost.gov.ph/index.php?option=com_content&view=article&catid=58%3Aabout-dost&id=1124&Itemid=82|archivedate=May 22, 2013}}</ref> နိုင်ငံအတွင်း အမျိုးမျိုးသော သိပ္ပံပညာရပ်ကဏ္ဍတို့တွက် ပါဝင်ပံ့ပိုးပေးသော လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံတော်သိပ္ပံပညာရှင်ဆု ကို ရွေးချယ်ပေးအပ်လေ့ ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်ရှိ ထင်ရှားသော သိပ္ပံပညာရှင်များတွင် မာရီယာ အိုရိုဆာ အစရှိသော အစားအသောက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာရှင်များ ပါဝင်ပြီး သူမမှာ သူမ ဖော်မြူလာထုတ်ထားသည့် အစားအသောက်ကုန်များ ဖြစ်သည့် ကလာမန်စီ နစ်ပ်၊ ဆွိုင်ယာလက် နှင့် ငှက်ပျောသီးခရမ်းချဉ်သီးဆော့စ် တို့အတွက် ကျော်ကြားသည်။ <ref>{{cite news|last=Roces|first=Alejandro R.|title=Maria Ylagan Orosa|url=http://www.philstar.com/opinion/30265/maria-ylagan-orosa|newspaper=[[The Philippine Star]]|date=November 29, 2007|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ရာမွန်ဘာဘရာသည် အပင်စိုက်ပညာရှင်ဖြစ်ပြီး သူမှာ သရက်ပင်တွင် ပန်းများ ပိုမိုပွင့်နိုင်ရန် ပြုလုပ်သော နည်းလမ်းအတွက် ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/science-nature/environment/65970-ramon-barba-national-scientist-profile|title=Dr Ramon Barba: Science 'against all odds'|last=Sabater|first=Madel|date=August 12, 2014|work=Rappler|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ကမ္ဘာ့ ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့မှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား တီထွင်သူတို့အား အနည်းဆုံး ဆု ၅၁ ခု ချီးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် တီထွင်သူ မက်ဒါလီနာ ဗီလာရက်ဇ်သည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာ တီထွင်မှု တစ်ခုဖြစ်သော လိပ်စွမ်းအားသုံး လက်တွန်းဝင်ရိုးစက်ဖြင့် ၁၉၈၆ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဉာဏပစ္စည်း မူပိုင်ခွင့် အဖွဲ့၏ တစ်နှစ်လုံးအတွက် အကောင်းဆုံး တီထွင်သူ ဆုကို ရခဲ့ပြီး ထိုကိရိယာကို ဖိလစ်ပိုင်၊ အရှေ့တောင်အာရှ နှင့် အာဖရိကတို့တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.co.uk/books?id=ofmtHlayFXEC&pg=PA38#v=onepage&q&f=false|title=Inventions & Innovations: A Glimpse of the Filipino Legacy|last=Malang|first=Virgilio L.|date=1999|publisher=Goodwill Trading Co., Inc.|isbn=978-971-8822-01-2|location=|pages=38–39|language=en}}</ref> ဆေးပညာကဏ္ဍတွင်လည်း ထင်ရှားသူများမှာ ကလေးဆေးပညာနှင့် ပတ်သက်၍ လမ်းဖောက်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆေးပညာလောကတွင် ဆယ်စုနှစ် ၈ ခုစာ ဆေးကုသခဲ့သည့် ကလေးဆရာဝန် ဖီ ဒဲလ် မွန်ဒို မှာ ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite web|last=Engel|first=KeriLynn|title=Fe del Mundo, first female student at Harvard Medical School|url=http://www.amazingwomeninhistory.com/fe-del-mundo-first-female-student-at-harvard-medical-school/|publisher=Amazing Wome History|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ထို့ပြင် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ အဏုမြူသုံး ဆေးပညာကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ပံ့ပိုးမှုများ ပေးခဲ့ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ရှိ နျူးကလီးယား ဆေးပညာ၏ ဖခင် ဟု အမည်ပေးထားကြသည့် ပေါ်လို ကမ်ပို့စ် တို့မှာ ထင်ရှားသည်။<ref name="mb">{{cite news|last = Sabater|first = Madel R.|title =National Scientist Dr. Paulo Campos passes away at 85 |newspaper = [[Manila Bulletin]]|date =June 5, 2007|url =http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/05/MAIN2007060595261.html|accessdate = December 29, 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070914101126/http://www.mb.com.ph/issues/2007/06/05/MAIN2007060595261.html |archivedate = September 14, 2007}}</ref> သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စပါးသုတေသန အင်စတီကျု ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများရှိပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော သုတေသနနှင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ကာ ၁၉၆၀တွင် တည်ထောင်ခဲ့၍ ဌာနချုပ်မှာ လာဂူးနားရှိ လော့စ်ဘာနော့စ်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite news |title = IRRI website: About IRRI |url = http://irri.org/about-us/our-organization |accessdate = 6 August 2019 |archivedate = 14 October 2022 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20221014011645/https://www.irri.org/about-us/our-organization }}</ref><ref name="IRRImap">{{cite news |title = International Rice Research Institute on Google maps |url = https://maps.google.com/maps/ms?ie=UTF8&hl=en&msa=0&msid=216500419896071727279.00047e4961aea61049e8c&ll=13.410994,82.792969&spn=74.853042,112.675781&source=embed}}</ref> ထိုအဖွဲ့အစည်းမှာ စပါးအမျိုးအစားသစ်များ ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံအတွင်းရှိ လယ်သမားများ၏ ဘဝကို တိုးတက်စေရန် စပါးစိုက်ပျိုးမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်းနည်းလမ်းများကို သုတေသနပြုလျက် ရှိသည်။ <ref>{{cite news|title=An adventure in applied science: A history of the International Rice Research Institute|url=https://books.google.com/books?id=3d-6iv9xQT0C&pg=PR13&lpg=PR13&dq=rockefeller+ford+irri+1960&source=bl&ots=JBOEJEE_A2&sig=ifmdZbpjtxKHm0GvdEIqWPjvBZY&hl=en&sa=X&ei=N8s8T87bAuuNiAeNju3nBA&redir_esc=y#v=onepage&q=rockefeller%20ford%20irri%201960&f=false|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ===ဆက်သွယ်ရေး=== ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုကို ၁၉၉၆တွင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19960725&id=9mUVAAAAIBAJ&sjid=0goEAAAAIBAJ&pg=6158,3894648|title=Mabuhay acquires Indon satellite;sets new orbit|date=July 25, 1996|work=Manila Standard|accessdate=October 5, 2014}}</ref>၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်၏ ပထမဆုံး အငယ်စား ဂြိုဟ်တုဖြစ်သည့် ဒီဝါတာ-၁ အား အမေရိကန်တို့၏ ဆိုက်ဂနပ် အာကာသယာဉ်ပေါ်တွင် တည်၍ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ <ref name="Diwata-1">{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2016/03/24/1566175/us-aircraft-philippiness-first-microsatellite-launched-space|title=US aircraft with Philippines's first microsatellite launched into space|last1=Ronda|first1=Rainier|date=March 24, 2016|publisher=Philstar|accessdate=March 24, 2016}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်တွင် အလွန်ခေတ်မီသော ဆယ်လူလာဖုန်း ဈေးကွက်ရှိပြီး အသုံးပြုသူ အလွန်များပြားသည်။ စာဖြင့်မက်ဆေ့ပေးပို့ ဆက်သွယ်ခြင်းမှာ လူကြိုက်များသော ဆက်သွယ်ရေး ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး၌ တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှ မက်ဆေ့ ၁ ဘီလီယံကျော် ပို့လွှတ်ဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ မိုဘိုင်းဖုန်း အသုံးပြုသူ ၅ သန်းကျော်မှာ ၎င်းတို့၏ ဖုန်းများကို ပိုက်ဆံအိတ်ယောင် အဖြစ်သုံးစွဲကြပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဆယ်လူလာကွန်ယက်ပေါ်၌ ငွေကြေးအပေးအယူပြုလုပ်ရာ၌ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တည်ရှိသည်။<ref name="pldt" /><ref>Francisco, Rosemarie. (March 4, 2008). [https://web.archive.org/web/20080308115828/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080304-122775/Filipinos-sent-1-billion-text-messages-daily-in-2007 Filipinos sent 1 billion text messages daily in 2007]. ''[[The Philippine Daily Inquirer]]''. Reuters. Retrieved December 18, 2009.</ref><ref name="txt">Teves, Oliver. (October 29, 2007). [https://www.usatoday.com/tech/wireless/phones/2007-09-29-philippines-cell-phones_N.htm Cell phones double as electronic wallets in Philippines]. ''USA Today''. Associated Press. Retrieved December 11, 2009.</ref> PLDT ဟု သိကြသော ဖိလစ်ပိုင် ခရီးဝေး တယ်လီဖုန်းကုမ္ပဏီသည် တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက်အဖြစ် ရှိသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံအတွင်း အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name="pldt">[https://www.forbes.com/lists/2008/37/biz_asiafab08_PLDT-Philippine-Long-Distance-Telephone_YIW4.html "Asia's Fab 50 Companies: PLDT-Philippine Long Distance Telephone"]. ''Forbes''. September 3, 2008. Retrieved 2009-13-14.</ref><ref>[https://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000_Counrty_10.html Special Report: The Global 2000]. (April 2, 2008). ''Forbes''. p.10. Retrieved December 14, 2009.</ref> နိုင်ငံတော် အဝေးဆက်သွယ်ရေး ကော်မရှင်သည် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများ အတွက် ကြီးကြပ်ရေး၊ ကြားဝင်ဖြေရှင်းပေးရေး နှင့် ထိန်းချုပ်ရေးတို့အတွက် တာဝန်ရှိသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.ntc.gov.ph/info_lawsrulesregulations_ntcmanuals.php|title=Laws, Rules & Regulations|publisher=National Telecommunications Commission|accessdate=October 5, 2014|archivedate=25 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150425114723/http://www.ntc.gov.ph/info_lawsrulesregulations_ntcmanuals.php}}</ref>အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် လှိုင်းတို ရေဒီယို စတေရှင် ၃၈၃ ခု၊ အက်ဖ်အမ် ရေဒီယိုစတေရှင် ၆၅၉၊ ရုပ်မြင်သံကြား ဌာန ၂၉၇ ခုနှင့် ကေဘယ်လ်ရုပ်မြင်သံကြားဌာန ၈၇၃ ခုတို့ ရှိကြသည်။ <ref name="ntc">{{cite web|url=http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/!ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_C7R/_s.7_0_A/7_0_C7R |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100628041306/http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/%21ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_C7R/_s.7_0_A/7_0_C7R |archivedate=June 28, 2010 |publisher=Republic of the Philippines. National Telecommunications Commission. |date=c. 2010 |title=Broadcast (AM, FM, TV, CATV) – Number of Broadcast and CATV Stations by Region |accessdate=January 16, 2010 |deadurl=yes |df= }}</ref>၁၉၉၄ ခု မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင် ခရီးဝေး တယ်လီဖုန်းကုမ္ပဏီ၏ ရောက်တာ ဝန်ဆောင်မှုသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရှိ စပရင့် ရောက်တာနှင့် ချိတ်ဆက်၍ တစက္ကန့်လျှင် ၆၄ ကီလိုဘစ် အမြန်နှုန်းဖြင့် အင်တာနက်သို့ ပထမဆုံး ဆက်သွယ်ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last=Guerrero|first=Alora Uy|url =https://ph.news.yahoo.com/timeline-philippine-internet-20th-anniversary-225454753.html|title=#20PHnet: A timeline of Philippine Internet|publisher=Yahoo|date=March 20, 2014|accessdate=October 5, 2014}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်တွင် အင်တာနက်ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ခန့်မှန်းချက်မှာ အလွန်အမင်း ကွာဟပြီး အနိမ်ဆုံး သုံးစွဲသူ ၂.၅ သန်းမှ အများဆုံး သုံးစွဲသူ ၂၄ သန်း အထိ ခန့်မှန်းကြသည်။ <ref name="ntc2">{{cite web|url=http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/!ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_EBH/_s.7_0_A/7_0_EBH |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090125092934/http://portal.ntc.gov.ph/wps/portal/%21ut/p/.cmd/cs/.ce/7_0_A/.s/7_0_EBH/_s.7_0_A/7_0_EBH |archivedate=January 25, 2009 |publisher=Republic of the Philippines. National Telecommunications Commission. |date=c. 2010 |title=Internet Service Providers – Internet Service |accessdate=January 16, 2010 |deadurl=yes |df= }}</ref><ref>Internet World Stats. (2009). [http://www.internetworldstats.com/asia/ph.htm Philippines: Internet Usage Stats and Marketing Report] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727141229/http://www.internetworldstats.com/asia/ph.htm |date=July 27, 2011 }}. Miniwatts Marketing Group. Retrieved January 22, 2009.</ref>လူမှုကွန်ယက် အသုံးပြုခြင်းနှင့် ဗွီဒီယိုကြည့်ခြင်းတို့မှာ အသုံးအများဆုံး အင်တာနက်သုံးစွဲမှု ပုံစံများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=Capital>{{cite web|author=Liao, Jerry|title=The Philippines – Social Networking Capital of the World|url=http://asia.cnet.com/blogs/infochat/post.htm?id=63003580|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080516034328/http://asia.cnet.com/blogs/infochat/post.htm?id=63003580|archivedate=May 16, 2008|publisher=Cnet Asia|date=May 9, 2008|accessdate=November 8, 2009}}</ref>ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိပ်ဆုံး အင်တာနက် အသုံးပြုသူများ ဖြစ်သည်။<ref>Kate Lamb,[https://www.theguardian.com/technology/2019/feb/01/world-internet-usage-index-philippines-10-hours-a-day "Philippines tops world internet usage index with an average 10 hours a day"],"The Guardian",1 February 2019</ref> ===ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း=== [[File:Big lagoon entrance, Miniloc island - panoramio.jpg|thumb|ပလာဝယ် အယ်လ်နီဒိုရှိ ထုံးကျောက် တောင်စွန်းများ]] ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ဖိလစ်ပိုင်စီးပွားရေး အတွက် အဓိက ပံ့ပိုးပေးသော ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် ဂျီဒီပီ၏ ၇.၁% အား ထောက်ပံ့ပေးကာ<ref>{{cite web |url=http://knoema.com/atlas/Philippines/topics/Tourism/Travel-and-Tourism-Total-Contribution-to-GDP/Total-Contribution-to-GDP-percent-share|title=Philippines – Travel & Tourism Total Contribution to GDP – Travel & Tourism Total Contribution to GDP – % share|accessdate=September 19, 2014}}</ref> စုစုပေါင်း အလုပ်အကိုင် ၁,၂၂၆,၅၀၀ ခု ဖန်တီးပေးပြီး စုစုပေါင်း အလုပ်အကိုင်၏ ၃.၂ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/353267/economy/business/travel-and-tourism-to-contribute-p490b-or-3-8-to-2014-phl-output-says-council|title=Travel and tourism to contribute P490B or 3.8% to 2014 PHL output, says council|publisher=GMA News and Current Affairs|date=March 19, 2014|accessdate=September 19, 2014}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ဇွန်လအထိ နိုင်ငံတကာ ဧည့်သည် ၂,၄၃၃,၄၂၈ ဦး ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယခင် ၂၀၁၃ ခုနှစ်နှင့် ယှဉ်ပါက ၂.၂၂% ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။ တောင်ကိုရီးယား၊ တရုတ် နှင့် ဂျပန်တို့မျ လာရောက်သူ ၅၈.၇၈% ရှိပြီး အမေရိကန် များမှာ ၁၉.၂၈% ရှိကာ ဥရောပမှလာရောက်သူမှာ ၁၀.၆၄% ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.tourism.gov.ph/Pages/IndustryPerformance.aspx|title=International Tourist Arrivals and Receipts for January to June 2014|accessdate=September 19, 2014|archivedate=7 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007152054/http://www.tourism.gov.ph/Pages/IndustryPerformance.aspx}}</ref> ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းဌာနသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီမံခန့်ခွဲရေး နှင့် မြှင့်တင်ရေး အတွက် တာဝန်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏ ကြွယ်ဝသော ဇီဝမျိုးကွဲများသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ရာ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ကမ်းခြေများ၊ တောင်ကုန်းများ၊ မိုးသစ်တောများ၊ ကျွန်းများ နှင့် ရေငုပ်ရာနေရာများမှာ လူကြိုက်များ ရေပန်းအစားဆုံး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လာရောက်ရာ နေရာများ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းစုများအတွင်း ကျွန်းပေါင်း ၇,၅၀၀ မျှ ရှိပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် ကမ်းခြေများ၊ လှိုဏ်ဂူများ နှင့် အခြား ကျောက်ပုံသဏ္ဍန်များ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ဘိုရာကေးတွင် မျက်စိကျိန်းလောက်အောင် ဖြူဖွေးသော သဲသောင်ကမ်းခြေများ ရှိပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Travel + Leisure မှ ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံးကျွန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name="mb.com.ph">{{cite news|url=http://www.mb.com.ph/articles/365540/boracay-2012-world-s-best-island||archiveurl=https://web.archive.org/web/20120715024241/http://www.mb.com.ph/articles/365540/boracay-2012-world-s-best-island|archivedate=July 15, 2012|title=Boracay 2012 World's Best Island|date=July 11, 2012}}</ref> အခြားထင်ရှားသော နေရာများမှာ အီဖူဂေါင်းရှိ ဘာနာဝီ ဆန်စပါးခင်းများ၊ အီလိုကော့စ် ဆာ ရှိ ဗီဂန်သမိုင်းဝင်မြို့၊ ဘိုဟိုးရှိ ချော့ကလက်တောင်ကုန်းများ၊ စီဘူးရှိ မဂျဲလင် ဖြတ်သန်းရာနေရာ နှင့် ဗီဆာယားရှိ တူဘာတာဟား သန္တာကျောက်တန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် နိုင်ငံခြားသားများအတွက် အငြိမ်းစားယူရာတွင် နေထိုင်ရန် အတွက် ကြိုက်နှစ်သက်ကြသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လုံး ပူနွေးသော ရာသီဥတုရှိခြင်း၊ ကမ်းခြေများနှင့် လူနေမှုစရိတ် ဈေးပေါခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>[https://www.wsj.com/articles/best-places-to-retire-abroad-the-philippines-1432827258 Best Place to Retire], Wall Street Journal</ref> ===ရေပေးဝေရေး နှင့် စည်ပင်သာယာရေး=== [[File:Ambuklao Dam captured by Mitchell Yumul.jpeg|thumb|ဘန်းဂွက်၊ ဘိုကော့တွင် ရှိသော အမ်ဘူကလောင်းဆည်]] ဖိလစ်ပိုင်အစိုးရ၏ အောင်မြင်မှုများထဲတွင် လူအများ ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ရေအရင်းအမြစ်ကို ရရှိလာနိုင်ခြင်းပါဝင်ပြီး ၂၀၁၀တွင် ၉၂% အထိ ရရှိခဲ့သည်။ မြို့ငယ်များနှင့် အလတ်စားမြို့များတွင် ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေအားဖြင့် ရေရှည်တည်တံ့နိုင်သော ရေပေးရေး ဝန်ဆောင်မှု အဖွဲ့များကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် အေဂျင်စီ (ဒေသဆိုင်ရာ ရေသုံးစွဲရေး စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့) မှ ရေရှည်အနေနှင့် ဆက်တိုက် ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ မနီလာတွင် ရရှိနိုင်မှု တိုးတက်ခြင်း၊ ဝန်ဆောင်မှု အရည်အသွေး နှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းတို့ကြောင့် ၁၉၉၇ တွင် ဂုဏ်ရည်မြင့်မားသော ရေနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဆုနှစ်ခု ရရှိခဲ့သည်။<ref name="Asian Development Bank 2007">{{cite journal|author = Asian Development Bank|author2 = Asia-Pacific Water Forum|title = Country Paper Philippines. Asian Water Development Outlook 2007|journal = |volume = |issue = |pages = |year = 2007|url = http://www.adb.org/publications/asian-water-development-outlook-2007|doi = |issn = |isbn = |id = }}, p. 12</ref> စိန်ခေါ်မှုများထဲတွင် ရေနှင့် မိလ္လာစနစ်အား ရရှိရန် ခက်ခဲခြင်း၊ ရေအရင်းအမြစ်များတွင် ညစ်ညမ်းမှု အလွန်များပြားခြင်း၊ သောက်ရေ၏ အရည်အသွေးမှာ ညံ့ဖျင်းခြင်း နှင့် ဝန်ဆောင်မှု အရည်အသွေး ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ နိုင်ငံတော်အဆင့်တွင် အေဂျင်စီအများအပြားကြား အုပ်ချုပ်ရေး အစိတ်အပိုင်းများ အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာကွဲပြားနေခြင်း၊ ဒေသဆိုင်ရာအဆင့်တွင် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ အသေးစားလေးများ အများအပြားကြားတွင် ဝန်ဆောင်မှုများ အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲပြားနေခြင်း တို့ဖြစ်သည်။<ref name="Asian Development Bank 2007" /> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ နှင့် ယူနီဆက်ဖ် တို့၏ ရေပေးဝေရေးနှင့် မိလ္လာအတွက် ပူးပေါင်း စောင့်ကြည့်ရေး အစီအစဉ်မှ အစီရင်ခံသည်မှာ ၇၄% သော လူဦးရေတွင် ရေနှင့် မိလ္လာစနစ်အတွက် ရရှိနိုင်မှု တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကောင်းမွန်သော တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ .<ref name=":0">Joint Monitoring Programme for Water Supply and Sanitation (JMP) (2015). [https://web.archive.org/web/20140418142528/http://www.wssinfo.org/documents/ 25 years Progress on Sanitation and Drinking Water – 2015 Update and MDG Assessment]. UNICEF and World Health Organization Joint Monitoring Programme for Water Supply and Sanitation (JMP), New York, Geneva, p. 68 ({{ISBN|978-92-4-150914-5}})</ref> ရေနှင့်မိလ္လာစနစ်အတွက် ရရှိသုံးစွဲနိုင်မှု တိုးတက်ခြင်းမှာ မြို့ပြနှင့် ကျေးလက်လူဦးရေ အတွက် အတူတူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name=":0" /> == လူဦးရေပျံ့နှံ့ နေထိုင်မှု == [[File:Philippines Population Density Map.svg|thumb|၂၀၀၉ ခုနှစ် ခရိုင်တစ်ခုချင်းစီတွင် စတုရန်းကီလိုမီတာအလိုက် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု]] {|class="wikitable" style="float: right; margin-left: 10px" ! colspan="4" style="text-align:center; background:#cfb;"|လူဦးရေ{{UN_Population|ref}} |- ! style="background:#cfb;"|ခုနှစ် ! style="background:#cfb;"|သန်းပေါင်း |- |style="text-align:left;"|၁၉၅၀||style="text-align:right;"|၁၈.၆ |- |style="text-align:left;"|၂၀၀၀||style="text-align:right;"|၇၈.၀ |- |style="text-align:left;"|{{UN_Population|Year}} ||style="text-align:right;"|{{#expr:{{formatnum:{{UN_Population|Philippines}}|R}}/1e6 round 1}} |} ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် ၂၈ သန်း တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ထိုအချိန်အတွင်း ၄၅% တိုးတက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name=IEApop2011>[https://web.archive.org/web/20091012151137/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS CO2 Emissions from Fuel Combustion] Population 1971–2008 ([http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106205757/http://iea.org/co2highlights/co2highlights.pdf |date=January 6, 2012 }} page 86); page 86 of the pdf, IEA (OECD/ World Bank) (original population ref OECD/ World Bank e.g. in IEA Key World Energy Statistics 2010 page 57) (archived from [http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111021013446/http://www.iea.org/co2highlights/co2Highlights.XLS |date=21 October 2011 }} on October 12, 2009)</ref> ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်း ကောက်ယူမှုကို ၁၈၇၇ တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စာရင်းရရှိထားသော လူဦးရေမှာ ၅,၅၆၇,၆၈၅ ဦး ဖြစ်သည်။<ref>Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board. [http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp Population of the Philippines Census Years 1799 to 2007] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120704171010/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp |date=July 4, 2012 }}. Retrieved December 11, 2009.</ref> လူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ခန့်သည် လူဇွန်းကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အတွင်း လူဦးရေတိုးနှုန်းသည် ၃.၂၁% မျှ ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၅-၂၀၁၀ ကာလ အတွင်းတွင် ၁.၉၅% သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီး အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စတစ်ခု အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေသည်။ <ref name=Officialpop>{{cite web|url = https://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120910051344/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2008/pr0830tx.html |archivedate = September 10, 2012 |title = Official population count reveals |author = Philippine Statistics Authority |year = 2008 |accessdate = April 17, 2008}}</ref><ref name=gma>{{cite web|url = http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |date = September 29, 2010 |title = Bishops threaten civil disobedience over RH bill |publisher = GMA News |accessdate = October 16, 2010 |deadurl = yes |archiveurl = https://web.archive.org/web/20110221140718/http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |archivedate = February 21, 2011}}</ref> လူဦးရေ၏ မီဒီယံ အသက်အပိုင်းအခြားမှာ ၂၂.၇ နှစ်ဖြစ်ပြီး ၆၀.၉% သော လူဦးရေမှာ ၁၅ နှစ်မှ ၆၄ နှစ်အတွင်းတွင် ရှိသည်။ <ref name=CIAfactbook /> နေထိုင်မှုသက်တမ်းမှာ ၆၉.၄ နှစ် ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးမှာ ၇၃.၁နှစ် ဖြစ်ကာ အမျိုးသားမှာ ၆၅.၉ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref name="worldfactbook1">{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html |title=Field Listing :: Life expectancy at birth |publisher=Central Intelligence Agency |location=Washington, DC |accessdate=April 19, 2018 |archivedate=28 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140528191952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2102.html }}</ref> ဆင်းရဲမွဲတေမှုမှာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၂၅.၂% မှ ၂၀၁၅ တွင် ၂၁.၆% သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ <ref name= phpovertyincidence>Republic of the Philippines. National Statistics Office. [http://psa.gov.ph/poverty-press-releases ''Poverty Incidence'']</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေများ ဖြေလျှော့ချပြီးနောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးမှ မွေးဖွားသော နေထိုင်သူများမှာ သိသာစွာ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းထားသည်မှာ <ref>Asis, Maruja M.B. (January 2006). "[http://www.migrationinformation.org/Profiles/display.cfm?ID=364 The Philippines' Culture of Migration]". ''Migration Information Source''. Migration Policy Institute. Retrieved December 14, 2009.</ref><ref name="Census2007 offilipinos">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&-context=ip&-reg=ACS_2007_1YR_G00_S0201:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201PR:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201T:038;ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR:038&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201PR&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201T&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-tree_id=306&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-geo_id=NBSP&-search_results=16000US3651000&-format=&-_lang=en |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107055111/http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&-context=ip&-reg=ACS_2007_1YR_G00_S0201%3A038%3BACS_2007_1YR_G00_S0201PR%3A038%3BACS_2007_1YR_G00_S0201T%3A038%3BACS_2007_1YR_G00_S0201TPR%3A038&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201PR&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201T&-qr_name=ACS_2007_1YR_G00_S0201TPR&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-tree_id=306&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-geo_id=NBSP&-search_results=16000US3651000&-format=&-_lang=en |archivedate=January 7, 2012 |publisher=United States Census Bureau |title=Selected Population Profile in the United States: Filipino alone or in any combination |accessdate=February 1, 2009 |deadurl=yes |df= }} The U.S. Census Bureau 2007 American Community Survey counted 3,053,179 Filipinos; 2,445,126 native and naturalized citizens, 608,053 of whom were not U.S. citizens.</ref>နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ၁၂ သန်းမျှ ရှိသည်။<ref>[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=801091&publicationSubCategoryId=63 Global Pinoys to rally at Chinese consulates – The Philippine Star » News » Headlines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603143604/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=801091&publicationSubCategoryId=63 |date=June 3, 2016 }}. The Philippine Star (April 27, 2012). Retrieved on July 4, 2012.</ref> တရားဝင်လူဦးရေ ရေတွက်မှုအရ ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၇ ရက် ညသန်းခေါင်တွင် သန်း ၁၀၀ ပြည့်ခဲ့ပြီး လူဦးရေ သန်း ၁၀၀ ပြည့်သော ၁၂ နိုင်ငံမြောက် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rappler.com/nation/64465-100-millionth-filipino-born|title=Philippine population officially hits 100 million|accessdate=7 August 2019|archivedate=7 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190807061007/https://www.rappler.com/nation/64465-100-millionth-filipino-born}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်၏ လူဦးရေသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် တလျှောက်လုံးတွင် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်တွင် ၁၀၇,၁၉၀,၀၈၁ ဦးသို့ ရောက်ရှိလာနိုင်ပြီး လူဦးရေ ကော်မရှင်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ဆုံး လူဦးရေစာရင်း ပေါ်တွင် အခြေခံပြီး ခန့်မှန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="Philippines Estimated 2018 Population">{{cite news|last1=N/A|first1=N/A|title=107 MILLION FILIPINOS BY END-2018|url=http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018|accessdate=January 4, 2018|agency=107 MILLION FILIPINOS BY END-2018|publisher=POPCOM|ref=http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018|archivedate=9 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180809001754/http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018}}</ref> ===မြို့ကြီးများ=== မက်ထရို မနီလာ သည် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော နေရာ ၃ခုတွင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဋ္ဌမမြောက် လူဦးရေအများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၂,၈၇၇,၂၅၃ ဦး ရှိပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး လူဦးရေ၏ ၁၃% မျှ ရှိသည်။ <ref name="phcensus">{{cite web |url=https://psa.gov.ph/content/urban-population-philippines-results-2015-census-population|title=Urban Population in the Philippines (Results of the 2015 Census of Population)|publisher=Philippine Statistics Authority |date=March 21, 2019|accessdate=March 31, 2019}}</ref> ဘူလာကန်း၊ကာဗိုက်၊ လာဂူးနား နှင့် ရိုင်ဇယ် အစရှိသော အနီးအနားခရိုင်များရှိ ဆင်ခြေဖုံးများကိုပါ ထည့်တွက်မည်ဆိုပါက ဂရိတ်တား မနီလာဒေသ၏ လူဦးရေမှာ ၂၄,၆၅၀,၀၀၀ ဦးမျှ ရှိသည်။ <ref name="phcensus" /><ref name="demographia">Demographia. (July 2010). [http://www.demographia.com/db-worldua.pdf ''Demographia World Urban Areas (World Agglomerations) Population & Projections''] (Edition 6.1). Retrieved March 29, 2011.</ref><ref name="demog14th">Urban agglomeration only: {{cite web|title=Demographia World Urban Areas, 14th Annual Edition|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|archivedate=3 May 2018|date=April 2018}}</ref> နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် မြို့ပြလူနေထိုင်မှုနှုန်းမှာ ၅၁.၂% ရှိသည်။<ref name="phcensus" /> မက်ထရိုမနီလာ၏ စုစုပေါင်းဒေသထုတ်ကုန်မှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖိလစ်ပိုင်ပီဆို ၄၆၈,၄ ဘီလီယံ (၁၉၈၅ ခုနှစ် ဈေးနှုန်းဖြင့်) ရှိပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး ဂျီဒီပီ၏ ၃၃% မျှ ရှိသည်။ <ref name=NSCB>Republic of the Philippines. National Statistical Coordination Board. (July 2009). [http://www.nscb.gov.ph/grdp/2008/2008conlev.asp ''2008 Gross Regional Domestic Product – Levels of GRDP''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111114091753/http://www.nscb.gov.ph/grdp/2008/2008conlev.asp |date=November 14, 2011 }}. Retrieved April 4, 2010.</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မနီလာသည် တကမ္ဘာလုံး၌ အချမ်းသာဆုံး မြို့ပြစုစည်းမှု အဆင့် ၂၈ ရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဒုတိယ ဖြစ်သည်။ <ref name="pwc">{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562|author=Hawksworth, John|author2=Thomas Hoehn|author3=Anmol Tiwari|last-author-amp=yes |title=Global City GDP Rankings 2008–2025 |website=UK Economic Outlook November 2009 |page=20 |publisher=PricewaterhouseCoopers |accessdate=November 20, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130531000745/http://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562|archivedate=May 31, 2013}}</ref> {{ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}} ===လူမျိုးများ=== [[File:Peoples of the Philippines en.svg|thumb|ခရိုင်အလိုက် များပြားသော လူမျိုးများ]] ၂၀၀၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများ၏ ၂၈.၁% မှာ တာဂါးလော့၊ ၁၃.၁% မှာ စီဘွာနို၊ ၉% မှာ အီလိုကာနို၊ ၇.၆ % မှာ ဗီဆာယန်း {{small|(စီဘွာနို၊ ဟီလီဂိုင်နွန် နှင့် ဝါရေးတို့မပါ)}} ၊ ၇.၅% မှာ ဟီလီဂိုင်နွန်၊ ၆% မှာ ဘိုင်ကော၊ ၃.၄% မှာ ဝါရေး နှင့် ၂၅.၃% မှာ အခြားလူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး<ref name=CIAfactbook /><ref name=PIF2009>{{Cite book|url = https://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120711135118/http://www.census.gov.ph/data/publications/pif_2009.pdf |archivedate = July 11, 2012 |title = The Philippines in Figures 2009 |author = Philippine Statistics Authority |year = 2009 |issn = 1655-2539 |accessdate = December 23, 2009}}</ref> ၎င်းတို့ကို ထပ်မံ၍ ပိုမိုကွဲပြားသော လူမျိုးမဟုတ်သည့် အစုများ အနေနှင့် မိုရို၊ ကာပမ်ပါဂန်၊ ပန်ဂါးဆီနန်း၊ အီဗာနက် နှင့် အိုင်ဗာတန် ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref>"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/456399/Philippines Philippines]". (2009). In ''Encyclopædia Britannica''. Retrieved December 18, 2009 from Encyclopædia Britannica Online.</ref> ထို့ပြင် ရှေးရိုးနေ လူမျိုးစုများဖြစ်သည့် အီဂိုရော့၊ လူမက်၊ မိန်းဂျန်း၊ ဘာဂျောင်း နှင့် ပလာဝမ်တို့လည်း ရှိသည်။<ref name="Ethnol" /> ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဘာသာဗေဒဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပါက အော်စထရိုနီးရှန်း နှင့် မလာယိုပိုလီနီးရှန်း စကားပြောသော အာရှလူမျိုးအချို့တွင် ပါဝင်သည်။ <ref name="Ethnol" /> ယုံကြည်ထားကြသည်မှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာက အော်စထရိုနီးရှန်း စကားပြောသော ထိုင်ဝမ်ရှေးဦးနေလူမျိုးများသည် ဖိလစ်ပိုင်သို့ ထိုင်ဝမ်မှ ပြောင်းရွှေ့လာပြီး ၎င်းတို့နှင့်အတူ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး နှင့် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ရွက်လွှင့်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော ဗဟုသုတများ ပါလာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများ၌ ရှေးဦးနေထိုင်သော နယ်ဂရီတိုလူမျိုးများနေရာတွင် အစားထိုး ဝင်ရောက်လာကြသည်။<ref name=AJHG>{{cite journal |url=http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511201051/http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |archivedate=May 11, 2011 |author=Capelli |title=A Predominantly Indigenous Paternal Heritage for the Austronesian-Speaking Peoples of Insular South Asia and Oceania |journal=American Journal of Human Genetics |volume=68 |issue=2 |pages=432–443 |year=2001 |accessdate=December 18, 2009 |doi=10.1086/318205 |pmid=11170891 |pmc=1235276 |author2=Christian |author3=James F. Wilson |author4=Martin Richards |author5=Michael P.H. Stumpf |author6=Fiona Gratrix |author7=Stephen Oppenheimer |author8=Peter Underhill |last9=Ko |first9=Tsang-Ming }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |access-date=7 August 2019 |archive-date=19 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080219001029/http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf |accessdate=7 August 2019 |archivedate=19 February 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080219001029/http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2001_v68_p432.pdf }}</ref> နယ်ဂရီတိုလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသော အီတာ နှင့် အာတီတို့သည် ကျွန်းများတွင် အစောဆုံးနေထိုင်သူများ ဖြစ်မည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name=Negritos>Dolan, Ronald E. (Ed.). (1991). [http://countrystudies.us/philippines/35.htm "Ethnicity, Regionalism, and Language"]. [http://countrystudies.us/philippines/ ''Philippines: A Country Study'']. Washington: GPO for the Library of Congress. Retrieved April 8, 2010 from [http://countrystudies.us/ Country Studies US Website].</ref>ထိုလူနည်းစု ရှေးဦးနေထိုင်သူ နယ်ဂရီတိုများမှာ အော်စထရာလွိုက် အနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြပြီး ပထမဆုံး လူတို့ အာဖရိကမှ ဩစတြေးလျသို့ ပြောင်းရွှေ့ရာတွင် ကျန်နေရစ်ခဲ့သူများ ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်ရှေးဦးနေ လူမျိုးများသည် ပါပူအာလူမျိုးများ၊ မီလာနီးရှန်းလူမျိုးများ နှင့် ဩစတြေးလျ ရှေးဦးနေ လူမျိုးများနှင့် အတူ ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇထဲတွင် ဒယ်နီဆိုဗန်ခေါ် ရှေးဦးလူတို့၏ ဗီဇများ သိသိသာသာ ပါဝင်နေကြသည်။<ref>https://www.gmanetwork.com/news/scitech/science/272046/extinct-humanoid-species-may-have-lived-in-phl/story/ Extinct humanoid species may have lived in PHL, Published August 31, 2012 3:48pm</ref> အနောက်နှင့် အရှေ့တို့ လမ်းဖြတ်ရာတွင် ရှိသောကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်သည် တရုတ်၊စပိန်၊ မက္ကဆီကို၊ ပီရူး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အိန္ဒိယ၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်အစရှိသည့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော နိုင်ငံများမှ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ၏ အခြေချရာလည်း ဖြစ်သည်။ တရုတ်များမှာ အများအားဖြင့် တရုတ်ပြည် [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ ၁၈၉၈ နောက်ပိုင်း ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများ ဖြစ်ကြပြီး ၂ သန်းခန့်ရှိကာ ၂၇% မျှသော ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့တွင် တစိတ်တပိုင်း တရုတ်သွေးပါမည်ဟု ယူဆရပြီး<ref>{{cite web|url=http://library.wur.nl/WebQuery/clc/587677 |title=Sangley, Intsik und Sino : die chinesische Haendlerminoritaet in den Philippine}}</ref><ref>{{cite web |url=http://summit.sfu.ca/system/files/iritems1/6689/b1744892x.pdf |title=The ethnic Chinese variable in domestic and foreign policies in Malaysia and Indonesia |accessdate=April 23, 2012 |archive-date=1 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101131721/http://summit.sfu.ca/system/files/iritems1/6689/b1744892x.pdf }}</ref><ref>{{cite journal| pmc=4757630 | pmid=26781090 | doi=10.1007/s00439-015-1620-z | volume=135 | issue=3 | title=Resolving the ancestry of Austronesian-speaking populations | year=2016 | journal=Hum Genet | pages=309–26 | last1 = Soares | first1 = PA | last2 = Trejaut | first2 = JA | last3 = Rito | first3 = T | last4 = Cavadas | first4 = B | last5 = Hill | first5 = C | last6 = Eng | first6 = KK | last7 = Mormina | first7 = M | last8 = Brandão | first8 = A | last9 = Fraser | first9 = RM | last10 = Wang | first10 = TY | last11 = Loo | first11 = JH | last12 = Snell | first12 = C | last13 = Ko | first13 = TM | last14 = Amorim | first14 = A | last15 = Pala | first15 = M | last16 = Macaulay | first16 = V | last17 = Bulbeck | first17 = D | last18 = Wilson | first18 = JF | last19 = Gusmão | first19 = L | last20 = Pereira | first20 = L | last21 = Oppenheimer | first21 = S | last22 = Lin | first22 = M | last23 = Richards | first23 = MB}} The final component (dark blue in Fig. 3b) has a high frequency in South China (Fig. 2b) and is also seen in Taiwan at ~25–30 %, '''in the Philippines at ~20–30 %''' (except in one location which is almost zero) and across Indonesia/Malaysia at 1–10 %, declining overall from Taiwan within Austronesian-speaking populations.</ref> ကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီနှင့် ကိုလိုနီခေတ် တရုတ်များထံမှ သွေးနှောခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>"[https://web.archive.org/web/20090826194926/http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/23/content_11930729.htm Chinese lunar new year might become national holiday in Philippines too]". ''Xinhua News'' (August 23, 2009). (archived from [http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/23/content_11930729.htm the original] on August 26, 2009)</ref> အဓိကမြို့များနှင့် မြို့ပြဒေသများတွင် လူမျိုးစုမတူသော လူ အချင်းချင်း လက်ထပ်ကြသည်မှာ ထင်ရှားစွာ ရှိသည်။<ref>[http://www.food-links.com/countries/philippines/philippines.php Filipino Food and Culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231180144/http://www.food-links.com/countries/philippines/philippines.php |date=31 December 2014 }}. Food-links.com. Retrieved on July 4, 2012. * [http://www.futurescopes.com/indian-dating/2084/indian-dating-and-matchmaking-philippines-indian-matrimonials Indian Dating and Matchmaking in Philippines – Indian Matrimonials] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017150050/http://futurescopes.com/indian-dating/2084/indian-dating-and-matchmaking-philippines-indian-matrimonials |date=October 17, 2012 }}. Futurescopes.com (January 3, 2011). Retrieved on July 4, 2012. * [http://www.philippinecountry.com/filipino_foods.html Filipino Foods]. Philippinecountry.com. Retrieved on July 4, 2012. * [http://newsinfo.inquirer.net/10434/ancient-japanese-pottery-in-boljoon-town Ancient Japanese pottery in Boljoon town |Inquirer News]. Newsinfo.inquirer.net (May 30, 2011). Retrieved on July 4, 2012. * [http://asiapacificuniverse.com/pkm/tech.htm Philippines History, Culture, Civilization and Technology, Filipino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817073439/http://asiapacificuniverse.com/pkm/tech.htm |date=17 August 2011 }}. Asiapacificuniverse.com. Retrieved on July 4, 2012.</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်၌ မက္ကဆီကန် လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်သူ ၁.၇သန်း ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=Forum du Mexique. |url=http://forum.mexique-fr.com/index.php |access-date=7 August 2019 |archive-date=7 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807140049/http://forum.mexique-fr.com/index.php }}</ref> ထို့ပြင် စပိန်တို့ ဒေသခံတို့နှင့် ရောနှောခဲ့သည် လူဇွန်းရှိ လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံ အပြင် ဗီဆာယားရှိ ရှေးခေတ်ဒေသများ (မက္ကဆီကန်လူမျိုးတို့ တည်ထောင်ခဲ့သည်။) <ref>{{cite web | url = http://www.philippine-history.org/spanish-expeditions.htm | title = Spanish Expeditions to the Philippines | publisher = PHILIPPINE-HISTORY.ORG | date = 2005 }}</ref> နှင့် ဇမ်ဘိုရမ်းဂါးစီးတီး (ပီရူးတို့ ကိုလိုနီပြုခဲ့သည်။) <ref>[http://www.zamboanga.com/html/history_1634_moro_attacks.htm "Second Book of the Second Part of the Conquests of the Filipinas Islands, and Chronicle of the Religious of Our Father, St. Augustine"] (Zamboanga City History) "He (Governor Don Sebastían Hurtado de Corcuera) brought a great reënforcements of soldiers, many of them from [[Peru]], as he made his voyage to [[Acapulco]] from that kingdom."</ref> သို့မဟုတ် ဖိလစ်ပိုင် လူဦးရေ၏ ၁၃.၃၃ % သည် စပိန်သွေး ပါကြပြီး အမေရိကတိုက် စပိန်တို့ထံမှ ဖြစ်သလို <ref>"In 1637 the military force maintained in the islands consisted of one thousand seven hundred and two Spaniards and one hundred and forty Indians." ~''Memorial de D. Juan Grau y Monfalcon, Procurador General de las Islas Filipinas, Docs. Inéditos del Archivo de Indias, vi, p. 425.'' "In 1787 ''the garrison at Manila consisted of one regiment of Mexicans comprising one thousand three hundred men, two artillery companies of eighty men each, three cavalry companies of fifty men each.''" ''La Pérouse, ii, p. 368.''</ref> စပိန်နိုင်ငံမှလည်း ပါဝင်သည်။<ref>Jagor, Fëdor, et al. (1870). [http://www.authorama.com/former-philippines-b-8.html ''The Former Philippines thru Foreign Eyes'']</ref>လတ်တလော မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာမှုများက ထိုသို့ ဥရောပသွေးပါခြင်း <ref>{{cite journal |url=http://www.genetics.org/content/early/2015/06/18/genetics.115.178616.full.pdf+html |publisher= Institute for Human Genetics, University of California San Francisco |title= Self-identified East Asian nationalities correlated with genetic clustering, consistent with extensive endogamy. Individuals of mixed East Asian-European genetic ancestry were easily identified; we also observed a modest amount of European genetic ancestry in individuals self-identified as Filipinos|journal= Genetics Online|year=2015|volume= |page=1}}</ref><ref>[http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ With a sample population of 105 Filipinos, the company of ''Applied Biosystems'', analysed the Y-DNA of average Filipinos and it is discovered that about 13.33% of the samples have the Y-DNA Haplotype "R1b", which is most common in Western Europe and had spread to the Philippines via Spanish colonists.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525082812/http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ |date=25 May 2017 }}</ref> နှင့် အမေရိကရှိ စပိန်တို့ သွေးပါခြင်း <ref>{{cite web|url=https://genographic.nationalgeographic.com/reference-populations-next-gen/|title=Reference Populations |publisher=Geno 2.0 Next Generation}}</ref> ကို ခိုင်မာကြောင်း ထောက်ခံထားသည်။ ပီရူးနှင့် မက္ကဆီကိုမှ ပြောင်းရွှေ့လာသူတို့ကိုယ်တိုင် လူမျိုးတစ်မျိုးတည်း သွေးစစ်စစ် မဟုတ်ဘဲ သူတို့ကိုယ်တိုင် မက်စတီဇိုများ နှင့် မူလတ်တိုများ နှင့် သွေးနှောပြီး ဖြစ်နေသည်။ <ref name="ReferenceC"/> ထို့ပြင် အမေရိက ရှေးဦးနေ လူမျိုးအချို့လည်း ပါဝင်သည်။ <ref>[https://www.researchgate.net/publication/316871600_Connecting_the_Indies_the_hispano-asian_Pacific_world_in_early_Modern_Global_History "The diversity here is immense such that I could go on forever trying to differentiate lands and peoples. There are Castilians from all provinces. There are Portuguese and Italians; Dutch, Greeks and Canary Islanders, and Mexican Indians. There are slaves from Africa brought by the Spaniards [Through America], and others brought by the Portuguese [Through India]. There is an African Moor with his turban here. There are Javanese from Java, Japanese and Bengalese from Bengal. Among all these people are the Chinese whose numbers here are untold and who outnumber everyone else. From China there are peoples so different from each other, and from provinces as distant, as Italy is from Spain. Finally, of the ''mestizos'', the mixed-race people here, I cannot even write because in Manila there is no limit to combinations of peoples with peoples. This is in the city where all the buzz is." (Remesal, 1629: 680–1) -Connecting the Indies, the Hispano-Asian Pacific World in early Modern Global History-]</ref> ''အသုံးချဇီဝစနစ်'' (Applied Biosystems) ဟု အမည်ရသော ဒီအင်န်အေ ကုမ္ပဏီမှ ဝိုင်-ဒီအင်န်အေများကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်ထားမှုအရ ဖိလစ်ပိုင်တွင် တောင်အာရှသားတို့၏ ဝိုင်ဒီအင်န်အေ ဖြစ်သော အိတ်ချ်ဝမ်းအေ (H1A) ပါဝင်မှုနှုန်းမှာ ၁% ဖြစ်သည်။ <ref name=appliedbiosystems /> ထို့အတွက်ကြောင့် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး ၁% တွင် ထင်ရှားသော မိဘဘိုးဘွားမှ ပါဝင်သော အိန္ဒိယသွေးပါဝင်သည် ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို အိန္ဒိယ-ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးများမှာ ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီက အနီးအနားတွင် ဟိန္ဒူတိုင်းပြည်များ ဖြစ်ကြသော စီဘူး နှင့် ဘွမ်တမ် ရာဂျာပြည် နှင့် ဘော်နီယိုရှိ ကူတိုင်းပြည်တို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသော စွန့်စားသွားလာသူများ ၊<ref>{{cite web | title = The Period of Hindu Kingdoms | publisher = Embassy of Republic of Indonesia at Bangkok, Thailand | year = 2006 | url = http://www.kbri-bangkok.com/about_indonesia/history_02.html | accessdate = October 17, 2006 | deadurl = yes | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061107080534/http://www.kbri-bangkok.com/about_indonesia/history_02.html | archivedate = November 7, 2006 | df = dmy-all }}</ref> ကိုလိုနီခေတ် စီပွိုင်းကုန်သည်များ သို့မဟုတ် ခေတ်သစ်ကုန်သည်များ မှဆင်းသက်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=appliedbiosystems>[http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ With a sample population of 105 Filipinos, the company of ''Applied Biosystems'', analysed the Y-DNA of average Filipinos and it is discovered that about 0.95% of the samples have the Y-DNA Haplotype "H1a", which is most common in South Asia and had spread to the Philippines via precolonial Indian missionaries who spread Hinduism and established Indic Rajahnates like Cebu and Butuan.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525082812/http://www6.appliedbiosystems.com/yfilerdatabase/ |date=25 May 2017 }}</ref><!-- The source is hard to interpret due to complicated programming. However there's a visual representation of the data used as a source in Wikipedia, at this page: https://en.m.wikipedia.org/wiki/Filipinos#/media/File%3A105_Filipino_Y-DNA.jpg--> ဖိလစ်ပိုင်သည် ယခင်က အမေရိကန် ကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန် ကိုလိုနီခေတ်ကာလ အတွင်းတွင် ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွေးဖွားသော အမေရိကန်လူမျိုး ၈၀၀,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.thebagelboyclub.com/?page_id=37|publisher=The Bagelboy Club of the Philippines|title=History of the Bagelboy Club|website=www.thebagelboyclub.com|accessdate=8 August 2019|archivedate=25 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180825002506/http://www.thebagelboyclub.com/?page_id=37}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်တွင် နေထိုင်သော အမေရိကန်နိုင်ငံသား ၂၂၀,၀၀၀ မှ ၆၀၀,၀၀၀ ဦး အထိ ရှိသည်။ <ref>{{cite news |last=Cooper |first=Matthew |date=November 15, 2013 |title=Why the Philippines Is America's Forgotten Colony |url=http://www.nationaljournal.com/magazine/why-the-philippines-is-america-s-forgotten-colony-20131115 |newspaper=National Journal |access-date=January 28, 2015 |quote=c. At the same time, person-to-person contacts are widespread: Some 600,000 Americans live in the Philippines and there are 3 million Filipino-Americans, many of whom are devoting themselves to typhoon relief.}}</ref> ထို့ပြင် အန်ဂျလိစ်မြို့၊ မနီလာမြို့၊ ကလာ့ခ်မြို့ နှင့် အိုလွန်ဂါပိုမြို့တို့တွင် ပြန့်ကျဲနေထိုင်ကြသော အေမာအာရှ လူမျိုး ၂၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။ <ref>{{cite press release|url=http://amerasianresearch.org/releases/amerasianresearch-2012-09.pdf|title=200,000–250,000 or More Military Filipino Amerasians Alive Today in Republic of the Philippines according to USA-RP Joint Research Paper Finding|work=Amerasian Research Network, Ltd.|date=November 5, 2012|accessdate=July 11, 2016}}<br />{{cite web|last1=Kutschera|first1=P.C.|last2=Caputi|first2=Marie A.|url=http://amerasianresearch.org/pdf/ICOPHIL-9FINALFilipinoDiaspora-Kutschera-Caputi.pdf|title=The Case for Categorization of Military Filipino Amerasians as Diaspora|publisher=9th International Conference On the Philippines, Michigan State University, E. Lansing, MI|date=October 2012|accessdate=July 11, 2016}}</ref> အခြားအရေးပါသော ဒေသရင်းနေမဟုတ်သော လူနည်းစုလူမျိုးများတွင် အာရပ်တို့လည်း ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီက မွတ်ဆလင် စူလတန်ပြည်များ ဖြစ်ကြသော လာနောင်း၊ မာဂွင်ဒါနောင်း၊ ဆူလူး နှင့် ဘရူနိုင်း ပြည် တို့ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ဂျပန်လူမျိုးများလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ရှိုးဂန်း တိုကုဂါဝါ အီအဲယာဆု၏ ဖိနှိပ်မှုမှာ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာကြသော ခရစ်ယာန် (ကိရိရှိတန်) များ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့အား ဖိလစ်ပိုင်ရှိ စပိန်အင်ပိုင်ယာမှ နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခွင့် ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လူမျိုးမတူသော မိဘမှ ပေါက်ဖွားလာသူများကို တီဆွိုင်းဟု ခေါ်ကြသည်။ <ref>"[https://web.archive.org/web/20071001215334/http://www.seasite.niu.edu/tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm The Impact of Spanish Rule in the Philippines]". (2009). ''Tagalog at NIU''. Retrieved December 19, 2009 from the Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, SEAsite Project. (archived from [http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm the original] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001215334/http://www.seasite.niu.edu/tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm |date=October 1, 2007 }} on October 1, 2007)</ref><ref>Nicholas Trajano Molnar (2017), University of Missouri Press, "American Mestizos, The Philippines, and the Malleability of Race: 1898–1961"</ref> ===ဘာသာစကား=== {| class="wikitable sortable floatright" style="text-align:right; font-size:90%; background:white;" |+ style="font-size:100%;" |မိခင်ဘာသာစကား အလိုက်လူဦးရေ (၂၀၁၀) |- ! scope="col" style="text-align:left;" |ဘာသာစကား ! scope="col" style="text-align:center;" colspan="3" |ပြောဆိုသူ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|တာဂါးလော့ |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:22,512,089|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#404070}} |၂၂,၅၁၂,၀၈၉ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|စီဘွာနို |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:19,665,453|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#707094}} |၁၉,၆၆၅,၄၅၃ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|အီလိုကာနို |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:8,074,536|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#AFAFC3}} |၈,၀၇၄,၃၅၆ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|ဟီလာဂေညွန် |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:7,773,655|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#C3C3D2}} |၇,၇၇၃,၆၅၅ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|ဝါရေး |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:3,660,645|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#D2D2DE}} |၃,၆၆၀,၆၄၅ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|{{nowrap|''အခြား ဒေသခံစကားများ/ဒေသသုံး''}} |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:24,027,005|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#000040}} |၂၄,၀၂၇,၀၀၅ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|{{nowrap|''အခြားနိုင်ငံခြားဘာသာစကားများ/ဒေသသုံး''}} |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:78,862|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#DEDEE6}} |၇၈,၈၆၂ |- ! scope="row" style="text-align:left; background:initial;"|{{nowrap|''အစီရင်ခံမထားသော ဘာသာစကား''}} |style="font-weight:bold;" |{{bartable|{{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:6,450|R}} / {{formatnum:92,097,978|R}}}}|2}}|{{thinsp}}%|||background-color:#E6E6EC}} |၆,၄၅၀ |- class="sortbottom" style="border-top:double gray;" ! scope="col" style="text-align:left;letter-spacing:0.02em;" colspan="3" |စုစုပေါင်း ! scope="col" style="text-align:right;" |၉၂,၀၉၇,၉၇၈ |- class="sortbottom" |style="font-style:italic;" colspan="4" |ရင်းမြစ်: ဖိလစ်ပိုင် စာရင်းအင်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့ ၊{{Sfn|Philippine Statistics Authority|2014|pp=29–34}} |} ''အက်သနိုလော့'' စာအုပ်အရ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဘာသာစကားပေါင်း ၁၈၆ ခုရှိပြီး ၁၈၂ ခုမှာ ယနေ့တိုင် သုံးစွဲနေဆဲ ဖြစ်ကာ ၄ ခုတွင် ပြောဆိုသူ မရှိတော့ပေ။ ဒေသခံ ဘာသာစကား အများစုမှာ အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကား မိသားစုမှ မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း ဘာသာစကား၏ ဖိလစ်ပိုင် ဘာသာခွဲမှ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Ethnol">Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). (2015). There ''[http://www.ethnologue.com/country/PH Ethnologue: Languages of the World]'' (18th ed.). Dallas, Tex.: SIL International. Retrieved April 13, 2015.</ref>စပိန်စကားပေါ်တွင် အခြေခံသော ခရီရိုးခေါ် ဒေသတွင်း ပေါ်ပေါက်လာသော ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးကို ကာဗာကာနိုး ဟု ခေါ်သည်။ <ref>Spanish creole: {{Citation |first = Antonio |last = Quilis |title = La lengua española en Filipinas |year = 1996 |page = 54 and 55 |url = http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf |publisher = Cervantes virtual }}</ref> ထို့ပြင် အော်စရိုနီးရှန်း ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုတွင် ပါမသွားသော ဖိလစ်ပိုင် နီဂရီတို ဘာသာစကားများလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့တွင် သီးသန့်ဝေါဟာရများ ရှိသည်။<ref>Reid, Lawrence A. 1994. "Possible Non-Austronesian Lexical Elements in Philippine Negrito Languages." In Oceanic Linguistics, Vol. 33, No. 1 (Jun. 1994), pp. 37–72.</ref> ဖိလစ်ပီနို ဘာသာစကားနှင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားတို့သည် နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားများ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=OfficialLang /> ဖိလစ်ပီနိုသည် တာဂါးလော့ ဘာသာစကားအား စံနှုန်းပြုထားခြင်းဖြစ်ပြီး မက်ထရို မနီလာ နှင့် အခြားမြို့ပြဒေသများတွင် ပြောဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဖိလစ်ပီနို နှင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား နှစ်ခုစလုံးကို အစိုးရ၊ ပညာရေး၊ ပုံနှိပ်ရေး၊ ရုပ်သံလွှင့် မီဒီယာ နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် တကမ္ဘာလုံးရှိ အစိတ်အပိုင်း အသီးသီးမှ ယဉ်ကျေးမှု အမျိုးမျိုးနှင့် ရှုပ်ထွေးစွာ ကူးလူးဆက်ဆံမှုများ ပြုခဲ့သည့် အပြင် ဒေသတွင်း လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အမျိုးမျိုးသော ဒေသသုံးဘာသာစကားများထဲ၌ ဖိလစ်ပီနို ဘာသာစကားတွင် နေ့စဉ်သုံးစကားများတွင် အသုံးပြုသော နိုင်ငံရပ်ခြား ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားပါဝင်နေကြသည်။ အကြောင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် ဘာသာစကားတွင် အင်္ဂလိပ်၊ လက်တင်၊ ဂရိ၊ စပိန် <ref>{{cite journal |last1=Lopez |first1=Cecilio |title=The Spanish overlay in Tagalog |journal=Lingua |date=January 1, 1965 |volume=14 |page=477 |doi=10.1016/0024-3841(65)90058-6 |language=en |issn=0024-3841}}</ref> Hebrew, Arabic, Persian, Sanskrit,<ref>{{cite book |last=Haspelmath |first=Martin |title=Loanwords in the World's Languages: A Comparative Handbook |url= |publisher=De Gruyter Mouton |page=724 |isbn=978-3-11-021843-5 |author-link= |year=2009 }}</ref> တမီးလ်၊ မလေး <ref>{{cite news|last=Rainier Alain|first=Ronda|title=Bahasa in schools? DepEd eyes 2nd foreign language|url=http://www.philstar.com/headlines/2013/03/22/922576/bahasa-schools-deped-eyes-2nd-foreign-language|accessdate=June 11, 2013|newspaper=The Philippine Star|date=March 22, 2013}}</ref> တရုတ်၊ <ref>{{cite book |last1=Chan-Yap |first1=Gloria |title=Hokkien Chinese borrowings in Tagalog |date=1980 |publisher=Dept. of Linguistics, School of Pacific Studies, Australian National University |isbn=978-0-85883-225-1 |page=5 |url=https://books.google.com/?id=lU4HAQAAIAAJ |language=en |quote=The number of loanwords in the domain of cookery is rather large, and they are, by far, the most homogeneous of the loanwords.}}</ref><ref>{{cite book |last1=Joaquin |first1=Nick |title=Culture and history |date=2004 |publisher=Pasig City |isbn=978-971-27-1426-9 |page=42 |language=English}}</ref>ဂျပန်<ref>{{cite book |last=Potet |first=Jean-Paul G. |date=2016 |title=Tagalog Borrowings and Cognates |url=https://books.google.com/?id=jvOjDAAAQBAJ |location=Raleigh, NC |publisher=Lulu Press, Inc. |page=343 |isbn=978-1-326-61579-6 }}</ref>နှင့် နာဟွာတယ် <ref>{{Cite news|url=https://news.mb.com.ph/2017/06/28/mexico-our-older-sister/|title=Mexico, our older sister|work=Manila Bulletin News|access-date=April 13, 2018|language=en-US|accessdate=8 August 2019|archivedate=13 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180413185616/https://news.mb.com.ph/2017/06/28/mexico-our-older-sister/}}</ref> အစရှိသော ဘာသာစကားမျိုးစုံတို့ မှ စကားလုံးများ ကြွယ်ဝစွာ ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေကြသည်။ ထို့ပြင် မြို့အများစု၌ ဒေသခံ မူလ ဘာသာစကားများကိုလည်း ပြောလေ့ ရှိကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေမှ စပိန်ဘာသာစကား နှင့် အာရပ်ဘာသာစကားတို့ကို ဝေါဟာရတွင် တိုးမြှင့်သုံးစွဲရန် ဖော်ပြထားပြီး အသုံးပြုရန်မှာ ရွေးချယ်မှုတွင်သာ အခြေခံသည်။<ref name=OfficialLang>{{cite web |author1=Joselito Guianan Chan |author2=Managing Partner |url=http://www.chanrobles.com/article14language.htm |title=1987 Constitution of the Republic of the Philippines, Article XIV, Section 7 |publisher=Chan Robles & Associates Law Firm |accessdate=May 4, 2013 |archivedate=10 November 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071110234327/http://www.chanrobles.com/article14language.htm }}</ref> သို့သော်လည်း ယခင်က ထိုဘာသာစကား နှစ်ခုစလုံးကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်း အထိ နိုင်ငံခြား ဘာသာစကားအဖြစ် နေ့စဉ် သုံးစွဲနေကြသော်လည်း သုံးစွဲမှုမှာ သိသိသာသာ လျော့ကျလာခဲ့သော်လည်း စပိန်စကားမှ ငှားရမ်းသုံးစွဲထားသော စကားလုံး အများစုကိုမူ ဖိလစ်ပိုင် ဒေသခံ ဘာသာစကားများတွင် ထည့်သွင်း သုံးစွဲနေကြဆဲ ဖြစ်ကာ <ref>{{cite web |title=Spanish language in Philippines |url=http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080128195005/http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php |dead-url=yes |archive-date=January 28, 2008 |accessdate=March 1, 2015 |df= |archivedate=18 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150318055051/http://www.spanish-in-the-world.net/Spanish/philippines.php }}</ref> အာရပ်ဘာသာစကားမှာမူ မင်ဒါနောင်းရှိ အစ္စလာမ်ကျောင်းများတွင် သုံးစွဲနေကြသည်။ <ref>{{cite web|last1=Rodríguez-Ponga|first1=Rafael|title=New Prospects for the Spanish Language in the Philippines|url=http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/web/rielcano_en/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/elcano/elcano_in/zonas_in/spanish+language+culture/ari27-2009#.VPUs_lPF9l8|accessdate=March 1, 2015|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402171759/http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/web/rielcano_en/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Felcano%2Felcano_in%2Fzonas_in%2Fspanish+language+culture%2Fari27-2009#.VPUs_lPF9l8}}</ref> ဆူမတြာ၊ ဆူလာဝေစီ နှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့တွင် ဒေသခံ ဘာသာစကားများ၏ စာအရေးအသားများသည် အစောပိုင်း ဂူဂျာရာတီ စာအရေးအသားများမှ ဆင်းသက်လာသည် ဆိုသော သီအိုရီတစ်ခုကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဘာကလေ ဘာသာဗေဒ အဖွဲ့အစည်း၏ အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြသွားခဲ့သည်။<ref name="Miller2010">{{cite journal|last1=Miller|first1=Christopher|title=A Gujarati Origin for Scripts of Sumatra, Sulawesi and the Philippines|journal=Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society|volume=36|issue=1|year=2010|page=276|issn=2377-1666|doi=10.3765/bls.v36i1.3917}}</ref> ဒေသခံ ဘာသာစကား ၁၉မျိုးကို အရန်ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြင့် ညွှန်ကြားရေး သင်ကြားရေးတို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ အက်ကလန်နွန်၊ ဘိုင်ကော၊ စီဘွာနို၊ ကာဗာကာနိုး၊ ဟီလဂိုင်နွန်၊ အီဘာနာ့ခ်၊ အီလိုကာနို၊ အီဗာတန်၊ ကာပန်ပန်ဂန်၊ ကင်းနရေး-အေ၊ မာဂွင်ဒါနောင်း၊ မာရာနောင်း၊ ပန်ဂါစီနန်၊ ဆမ်ဘယ်၊ ဆူရီဂေါင်နွန်၊ တာဂါးလော့၊ တောဆပ်ဂ်၊ ဝါရေး နှင့် ယာကန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name="7 mother languages">[http://www.gmanetwork.com/news/story/317280/news/nation/deped-adds-7-languages-to-mother-tongue-based-education-for-kinder-to-grade-3 DepEd adds 7 languages to mother tongue-based education for Kinder to Grade 3]. GMA News. July 13, 2013.</ref> အခြားသော ဒေသခံ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သော ကျူရိုနွန်၊ အီဖူဂေါင်း၊ အစ်ဘာယတ်၊ ကာလင်ဂါ၊ ကမာယို၊ ကန်းကနေ၊ မတ်စဘတ်တန်းညို၊ ရွမ်ဘလွန်မနွန်၊ မလေး နှင့် အချို့သော ဗီဆာယန်း ဘာသာစကားများမှာ သက်ဆိုင်ရာ ခရိုင်များတွင် အသုံးများကြသည်။<ref name="ethn">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/country/PH|title=Philippines|publisher=Ethnologue.com |accessdate=May 4, 2013}}</ref> ကျွန်းများအတွင်း ဒေသခံမဟုတ်သော ဘာသာစကားများကိုလည်း အချို့ကျောင်းများတွင် သင်ကြားကြသည်။ မန်ဒရင်တရုတ်စကားကို ဖိလစ်ပိုင်တရုတ် အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် ဖွင့်လှစ်သော တရုတ်ကျောင်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ မင်ဒါနောင်းရှိ အစ္စလာမ်ကျောင်းများတွင် ယနေ့ခေတ် အာရပ် စံ ဘာသာစကားကို သင်ရိုးအတွင်း ထည့်သွင်း သင်ကြားသည်။ <ref>[http://business.inquirer.net/6899/muslim-education-program-gets-p252-m-funding Muslim education program gets P252-M funding]. ''Philippine Daily Inquirer''. July 13, 2011.</ref>ပြင်သစ်၊ ဂျာမန်၊ ဂျပန်၊ ဟင်ဒီ၊ ကိုရီးယား နှင့် စပိန်ဘာသာစကားတို့ကိုလည်း နိုင်ငံရပ်ခြား ဘာသာစကားကျောင်းများ၏ အကူအညီဖြင့် သင်ကြားကြသည်။<ref>[http://globalnation.inquirer.net/58931/deped-to-continue-teaching-french-in-select-public-schools-in-2013 DepEd to continue teaching French in select public schools in 2013]. ''Philippine Daily Inquirer''. December 6, 2012.</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပညာရေး ဌာနမှ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံသုံး မလေးဘာသာစကားကို စတင်သင်ကြားခဲ့သည်။ <ref>[http://gulfnews.com/news/world/philippines/philippines-students-to-take-foreign-language-1.1161513 Philippines: Students to take foreign language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141106112826/http://gulfnews.com/news/world/philippines/philippines-students-to-take-foreign-language-1.1161513 |date=6 November 2014 }}. ''Gulf News''. March 22, 2013.</ref> ===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== [[File:St. Agustine Paoay Church 02.jpg|thumb|အီလိုကော့စ် နော်တယ်ရှိ သမိုင်းဝင် ပါဝေးဘုရားကျောင်း။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရမှ နိုင်ငံတော် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အမွေအနှစ် အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ဘာရော့ဘုရားကျောင်းများ အစုအဝေးအနေနှင့် ၁၉၉၃ တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်သည် တရားဝင်အားဖြင့် ဘာသာတရားတစ်ခုကို နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသော နိုင်ငံမဟုတ်သော်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် အဓိက ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite journal|last = Kalaw |first = Maximo M. |url = http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=philamer;idno=AFJ2233.0001.001 |title = The development of Philippine politics |publisher = Oriental commercial |year = 1927 |page = [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=philamer;cc=philamer;idno=afj2233.0001.001;view=image;seq=451;size=100;page=root 431]}}</ref> အခွင့်အရေး ဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၅ (ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အခန်း ၃ တွင် "''ဘာသာတရားတစ်ခုကို ကို ကိုးကွယ်ရန် သို့မဟုတ် လွတ်လပ်စွာကျင့်သုံးခြင်းကို တားမြစ်ရန် အတွက် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု မပြုရ။ ဘာသာတရားဆိုင်ရာ ပြမူခြင်းနှင့် ရှိခိုးခြင်းကို မိမိပျော်မွေ့သလို လွတ်လပ်စွာ လုပ်ပိုင်ခွင့် ရှိပြီး ခွဲခြားဆက်ဆံမှု အရေးပေးမှု မပြုရမည့်အပြင် ထာဝရ ခွင့်ပြုရမည်။ နိုင်ငံသားဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးအတွက် ပြုမူရန် မည်သည့်ဘာသာရေး စမ်းစစ်မှုမှ မပြုလုပ်ရ။''" ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref name=1987constitution /> ၂၀၁၀ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်း အရ ၈၀.၅၈% သော လူဦးရေသည် ကက်သလစ်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ <ref name="PSA-2015PSY">{{cite journal|title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010|journal=2015 Philippine Statistical Yearbook|date=October 2015|pages=1–30|url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf|accessdate=August 15, 2016|issn=0118-1564}}</ref> ၃၇% သော သူတို့သည် လူစုလူဝေးဝတ်ပြုပွဲသို့ ပုံမှန်တက်ရောက်လေ့ ရှိကြပြီး ၂၉% မှာ အလွန်ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်းသည်ဟု သိရှိရသည်။<ref name="newsinfo.inquirer.net">{{cite web|url=http://newsinfo.inquirer.net/463377/filipino-catholic-population-expanding-say-church-officials|title=Filipino Catholic population expanding, say Church officials|website=inquirer.net}}</ref><ref>[http://www.pewforum.org/2012/07/19/asian-americans-a-mosaic-of-faiths-overview/ Asian Americans: A Mosaic of Faiths], Pew Research. July 19, 2012.</ref> ဖိလစ်ပိုင် အင်ဒီပန်းဒန့် ဘုရားကျောင်းသည် လူသိများသော လွတ်လပ်သော ကက်သလစ် ဂိုဏ်းခွဲ တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=2006census>{{cite web|url=https://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120610051606/http://www.census.gov.ph/data/pressrelease/2003/pr0323tx.html|archivedate=June 10, 2012|title=2000 Census: Additional Three Persons Per Minute|publisher=Philippine Statistics Authority|date=February 18, 2003|accessdate=January 9, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm|title=Christianity in the Philippines|website=niu.edu|access-date=23 July 2019|archive-date=11 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511151342/http://www.seasite.niu.edu/crossroads/russell/christianity.htm}}</ref><ref>[http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-in-numbers-by-country/ Table: Christian Population in Numbers by Country], Pew Research. December 19, 2011.</ref> ပရိုတက်စတင့်မှာ လူဦးရေ၏ ၁၀.၈% ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|title=Table: Christian Population as Percentages of Total Population by Country|date=December 19, 2011|publisher=Pew Research}}</ref>အများစုမှာ ဧဝံဂေလိ ပရိုတက်စတင့် ဂိုဏ်းခွဲကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ရာစုတို့တွင် အမေရိကန် သာသနာပြုများမှ မိတ်ဆက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ ၎င်းတို့သည် မြောက်လူဇွန်းနှင့် မင်ဒါနောင်းတောင်ပိုင်း တို့တွင် အများအပြား စုဝေးနေကြသည်။ <ref>{{Cite news|url=http://www.geocurrents.info/cultural-geography/religion/intriguing-patterns-in-scolbert08s-map-of-religion-in-insular-southeast-asia|title=Intriguing Patterns in Scolbert 08's Map of Religion in Insular Southeast Asia|work=GeoCurrents|access-date=October 10, 2017|language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|url=http://philchal.org/dawn/nationalsum.asp|title=Philippine Church National Summary|website=philchal.org|accessdate=8 August 2019|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010144551/http://philchal.org/dawn/nationalsum.asp}}</ref> အစ်ဂလဲရှား နီ ခရစ်စတိုသည် ဖိလစ်ပိုင်ရှိ တစ်ဆူတည်းသောဘုရားဝါဒနှင့် ပြန်လည်ထားသိုရေးဝါဒ ဆိုင်ရာ ထင်ရှားသော ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခု ဖြစ်ပြီး လူဇွန်းအလယ်ပိုင်းတွင် ကိုးကွယ်သူများ စုစည်းနေကြသည်။ <ref name='census'>{{Cite book |chapter-url = https://www.census.gov.ph/sites/default/files/2014%20PIF.pdf |archive-url = https://web.archive.org/web/20140728203542/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/2014%20PIF.pdf |dead-url = yes |archive-date = July 28, 2014 |page = 27 |publisher = Philippine Statistics Authority |issn = 1655-2539 |title = Philippines in Figures |year = 2014 |accessdate = August 11, 2014 |chapter = Demography |location = Manila}}</ref><ref name=cia-rp>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |title=The World Factbook |website=cia.gov |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |archivedate=July 19, 2015 |df= }}</ref> အစ္စလာမ်ဘာသာသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဒုတိယ အများဆုံး ကိုးကွယ်သော ဘာသာဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွတ်စလင်လူဦးရေသည် စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၅.၅၇% ရှိသည်ဟု ၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ <ref name="PSA-2015PSY" /> ထိုဖော်ပြချက်နှင့် ဆန့်ကျင်လျှင် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မွတ်ဆလင် ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ နိုင်ငံတော် ကော်မရှင်မှ ဖိလစ်ပိုင် လူဦးရေမှ ၁၀,၇၀၀,၀၀၀ ဦး သို့မဟုတ် ၁၁% မှာ မွတ်ဆလင် ဖြစ်သည် ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref name = 2013ReportonInternationalReligiousFreedom >{{cite web | url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=2013 International Religious Freedom Report |publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor}}</ref> အချို့သော မွတ်ဆလင် ပညာရှင်များက ငြင်းချက်ထုတ်သည်မှာ ၂၀၀၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းတွင် မွတ်ဆလင်ဦးရေသည် သိသာစွာ လျော့နည်းနေပြီး အကြောင်းမှာ မွတ်ဆလင်အများစု ရှိသော ဒေသတွင် နေထိုင်သူတို့မှာ လုံခြုံရေးအရ စိုးရိမ်ရမှုနှင့် အစိုးရ ဝန်ထမ်းများပေါ်တွင် မကြည်လင်မှု တို့ကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း မွတ်ဆလင်လူဦးရေနှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသော အချက်အလက်ကို ရရှိရန် ခက်ခဲသည် ဟု ဆိုသည်။<ref name=ReligiousFreedomon2004>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2014&dlid=238326|title=International Religious Freedom Report for 2014|publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor}}</ref><ref name="HOWMANYMUSLIMSHASTHEPHILIPPINES">{{Cite journal|jstor=42632278|title=How Many Muslims Has the Philippines?|journal=Philippine Studies|volume=23|issue=3|pages=375–382|last1=O'Shaughnessy|first1=Thomas J|year=1975}}</ref> မွတ်ဆလင် အများစုသည် မင်ဒါနောင်းနှင့် အနီးအနားရှိ ကျွန်းများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ <ref name=ReligiousFreedom2014>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2014&dlid=238326|title=International Religious Freedom Report for 2014|publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|quote=Most Muslims are members of various ethnic minority groups. The majority of Muslims reside in Mindanao in the South and nearby islands.}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208472.pdf|publisher=US Department of State Bureau of Democracy, Human Rights and Labor|title=Philippines 2012 International Religious Freedom Report}}</ref><ref name="state.gov">{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm#wrapper|title=International Religious Freedom Report for 2013|website=state.gov}}</ref><ref>[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=472375&publicationSubCategoryId=205 RP closer to becoming observer-state in Organization of Islamic Conference] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603143753/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=472375&publicationSubCategoryId=205 |date=June 3, 2016 }}. (May 29, 2009).''The Philippine Star''. Retrieved 2009-07-10, "Eight million Muslim Filipinos, representing 10 percent of the total Philippine population, ...".</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ncmf.gov.ph|title=National Commission on Muslim Filipinos|accessdate=25 December 2021|archivedate=19 November 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161119145842/http://www.ncmf.gov.ph/}}</ref>အများစုမှာ ရှဖီးကျောင်းတော်၏ အောက်မှ ဆွန်နီအစ္စလာမ်ဝါဒကို ကျင့်သုံးကြသည်။ <ref name="irf2010">U.S. Department of State. (2010). ''[https://web.archive.org/web/20101123103513/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148891.htm Philippines: International Religious Freedom Report 2010]''. Retrieved 2011-05-20, "Islam is the largest minority religion, and Muslims constitute between 5 and 9 percent of the total population."</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/?id=2MyHnPaox9MC&pg=PA144&dq#v=onepage&q&f=false |title=Islamic Connections: Muslim Societies in South and Southeast Asia |author1=R Michael Feener |author2=Terenjit Sevea |page=144 |isbn=978-981-230-923-5 |year=2009 }}</ref> တရားဝင် စာရင်းဇယား မရှိသဖြင့် ဘာသာမဲ့ ရာခိုင်နှုန်းကို မသိရပေ။ သို့သော်လည်း လူဦးရေ၏ ၂၁% အထိ ရှိနိုင်သည်။ <ref>{{cite web|title=End of Year Survey 2014: Regional & Country Results : Philippines|url=http://www.wingia.com/web/files/richeditor/filemanager/Philippines_Tables_V3_a.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170309123814/http://www.wingia.com/web/files/richeditor/filemanager/Philippines_Tables_V3_a.pdf|archivedate=9 March 2017|dead-url=yes|at=Table 10|access-date=February 1, 2019|df=mdy-all|accessdate=8 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170309123814/http://www.wingia.com/web/files/richeditor/filemanager/Philippines_Tables_V3_a.pdf}}</ref><ref>Dentsu Communication Institute [http://www2.ttcn.ne.jp/~honkawa/9460.html 電通総研・日本リサーチセンター編「世界60カ国価値観データブック] {{ja icon}}</ref> ဖိလစ်ပိုင် ဘုရားမဲ့ဝါဒီများနှင့် ဘုရားမယုံဝါဒီများ အဖွဲ့ (PATAS) သည် အကျိုးအမြတ်မထားသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အများပြည်သူတို့အား ဘုရားမဲ့ဝါဒနှင့် ဘုရားမယုံဝါဒတို့နှင့် ပတ်သတ်၍ သိရှိနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ကာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအား အသိပညာပေးပြီး ဘုရားမဲ့ဝါဒနှင့် ဘုရားမယုံဝါဒတို့နှင့် ပတ်သက်သော ဒဏ္ဍာရီများ နှင့် နားလည်မှုအလွဲများကို ဖယ်ရှားပေးသည်။<ref name="PATAS">{{cite web|url=http://freethinker.co.uk/2011/04/28/the-pope%E2%80%99s-gonna-have-a-cow-catholic-philippines-gains-its-first-atheist-society|title=Agnosticism and Atheism in the Philippines|publisher=The Free Thinker|accessdate=April 28, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501002039/http://freethinker.co.uk/2011/04/28/the-pope%E2%80%99s-gonna-have-a-cow-catholic-philippines-gains-its-first-atheist-society/|archive-date=May 1, 2011|dead-url=yes|archivedate=1 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501002039/http://freethinker.co.uk/2011/04/28/the-pope%E2%80%99s-gonna-have-a-cow-catholic-philippines-gains-its-first-atheist-society/}}</ref> ဗုဒ္ဓဘာသာကို လက်ခံကျင့်သုံးနေသော လူဦးရေမှာ ၂% ခန့်မျှ ရှိပြီး တရုတ်လူမျိုးမှ ဆင်းလက်လာသော ဖိလစ်ပိုင်များတွင် စုစည်းနေသည်။ <ref name=cia-rp /><ref name="irf2010" /><ref name=pew /> စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ခန့်မှန်းခြေ ၂% ခန့်မှာ ဖိလစ်ပိုင် ရိုးရာဘာသာတရားများကို ကိုးကွယ်နေကြပြီး ၎င်းတို့သည် ရိုးရာယုံကြည်မှုများကို ကိုးကွယ်နေကြကာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာတို့နှင့် ရောနှောနေသည်။ <ref name="cia-rp" /><ref name=pew>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/philippines/religious_demography Pew Research Center's Religion & Public Life Project: Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140708193611/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/philippines/religious_demography |date=8 July 2014 }}. Pew Research Center. 2010.</ref> ==ကျန်းမာရေး== ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပုဂ္ဂလိက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ များပြားလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၆၇.၁% သော ကျန်းမာရေး အသုံးစရိတ်သည် ပုဂ္ဂလိက အသုံးစရိတ်မှ ရရှိပြီး ၃၂.၉% မှာ အစိုးရထံမှ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ တွင် ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍတွင် စုစုပေါင်း အသုံးစရိတ်မှာ ဂျီဒီပီ၏ ၃.၈% မျှ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သော ၅% အောက်တွင် ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/325012/economy/business/phl-spends-less-on-health-care-amid-economic-boom-pids|title=PHL spends less on health care amid economic boom – PIDS|publisher=GMA News and Public Affairs|date=September 4, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်သော အသုံးစရိတ်မှာ အစိုးရ အသုံးစရိတ်၏ ၆.၁% ရှိသည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် စုစုပေါင်း အသုံးစရိတ်မှာ ပျမ်းမျှငွေလဲနှုန်း ဖြင့် တွက်ချက်မည် ဆိုပါက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၂ ဒေါ်လာမျှ ဖြစ်သည်။ <ref name=WHOStats2009>{{Cite book|url=http://www.who.int/entity/whosis/whostat/EN_WHS09_Full.pdf |publisher=World Health Organization |year=2009 |title=World Health Statistics 2009 |location=Geneva |isbn=978-92-4-156381-9 |accessdate=December 23, 2009}}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေးအတွက် ဘတ်ဂျက်မှာ ပီဆို ၂၈ ဘီလီယံ (အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅၉၇ မီလီယံဒေါ်လာ) သို့မဟုတ် လူတစ်ဦးလျှင် ၃၁၀ ပီဆို (၇ဒေါ်လာ) မျှ ဖြစ်သည်။ <ref>Philippine News Agency. (December 14, 2009). [https://web.archive.org/web/20100206190029/http://www.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=2002495&Itemid=2 "Senate approves proposed 2010 national budget"]. (archived from [http://www.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=2002495&Itemid=2 the original] on February 6, 2010).</ref>သို့သော်လည်း ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဘတ်ဂျက်တိုးမြင့်လာခဲ့ပြီး ဒုစရိုက်အခွန်ဥပဒေ ဟု အများသိကြသော လွှတ်တော် ဥပဒေ ၅၇၂၇ ကြောင့် အခွန်ကောက်ခံမှု တိုးမြှင့်လာသောကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://aer.ph/doh-budget-increase-for-2014-biggest-ever-due-to-sin-tax-law/|title=DOH budget increase for 2014 'biggest ever' due to sin tax law|publisher=Action for Economic Reforms|date=January 15, 2014|accessdate=September 21, 2014|archive-date=13 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013212142/http://aer.ph/doh-budget-increase-for-2014-biggest-ever-due-to-sin-tax-law/}}</ref> ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ဆရာဝန်ပေါင်း ၉၀,၃၇၀ ဦး သို့မဟုတ် လူ ၈၃၃ ဦးလျှင် ဆရာဝန် တစ်ဦးမျှ ရှိပြီး၊ သူနာပြု ၄၈၀,၉၁၀ ဦး၊ သွားဆရာဝန် ၄၃,၂၂၀ ဦး နှင့် လူ ၇၆၉ဦး အတွက် ဆေးရုံ ခုတင် တစ်ခု ရှိသည်။ <ref name=WHOStats2009 /> ကျွမ်းကျင်သော ဆေးကုသသူများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် ပြဿနာ ရှိသည်။ သူနာပြု ဘွဲ့ရတို့၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ နိုင်ငံခြားသို့ သွား၍ အလုပ်လုပ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် သူနာပြုများ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရန် အကြီးဆုံး ဆပ်ပလိုင်ယာ ဖြစ်သည်။ <ref>World Health Organization. (April 2006). [http://www.who.int/countryfocus/cooperation_strategy/ccsbrief_phl_en.pdf Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161016053543/http://www.who.int/countryfocus/cooperation_strategy/ccsbrief_phl_en.pdf |date=16 October 2016 }}. ''Country Cooperation Strategy at a Glance''. Retrieved December 23, 2009.</ref> ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံပေါင်း ၁,၇၀၀ ရှိပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၄၀% မှာ အစိုးရက အုပ်ချုပ်လည်ပတ်သော ဆေးရုံများဖြစ်ကာ ၆၀% မှာ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံများ ဖြစ်သည်။ လူသေဆုံးမှုအတွက် ၂၅% မှာ နှလုံးနှင့်ဆိုင်သော ရောဂါများ ကြောင့်ဖြစ်သည်။ တရားဝင် ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် [[အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး]]ရှိသည်ဟု တင်ပြသူမှာ ၁,၉၆၅ ဦးရှိပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၆၃၆ ဦးမှာ [[အေအိုင်ဒီအက်စ်]] ရောဂါ ဖြစ်ပွားကြသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်စ် ရောဂါဖြစ်ပွားသူ ၁၂,၀၀၀ မှ<ref name=usaidhealth>United States Agency for International Development. (May 2008). [http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADM408.pdf ''USAID Country Health Statistical Report – Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010144551/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADM408.pdf |date=10 October 2017 }}. Retrieved April 8, 2010.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ၁၇,၄၅၀ဦးသို့ တိုးတက် များပြားလာပြီး ၅,၉၆၅ ဦးမှာ အန်တီရီထရိုဗိုင်ယယ် ကုသမှု ခံယူနေသော်လည်း<ref>{{cite web|last=Santos|first=Tina G.|url=http://newsinfo.inquirer.net/590915/hiv-cases-rose-43-to-486-in-february-16-aids-deaths-reported-doh|title=HIV cases rose 43% to 486 in February; 16 AIDS deaths reported – DOH|publisher=Philippines Daily Inquirer|date=April 1, 2013|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း နည်းပြီး လူကြီး လူဦးရေ၏ ၀.၁% အောက်သာလျှင် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပေါ့ဇတစ် ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ <ref>{{cite news|last=Mydans|first=Seth|url=https://www.nytimes.com/2003/04/20/world/low-rate-of-aids-virus-in-philippines-is-a-puzzle.html|title=Low Rate Of AIDS Virus In Philippines Is a Puzzle|newspaper=The New York Times|date=April 20, 2003|accessdate=September 21, 2014}}</ref> ==ပညာရေး== [[File:University of Santo Tomas Main Building - España Boulevard side.jpg|thumb|ဆန်တို တောမတ် တက္ကသိုလ်အား ၁၆၁၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီးအာရှတွင် ရှေးအကျဆုံး တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။]] [[File:UP Diliman Quezon Hall.jpg|right|thumb|ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ်စနစ်၏ အောက်မှာ ဖိလစ်ပိုင်တက္ကသိုလ် ဒီလီမန်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ ယနေ့ခေတ် နာမည်ကြီးများ ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တွင် သာမန် စာတတ်မြောက်မှုနှုန်း ၉၅.၆% မျှ ရှိပြီး အမျိုးသား ၉၅.၁% နှင့် အမျိုးသမီး ၉၆.၁% တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၀၈တွင် ဖိလစ်ပိုင်၌ အလုပ်လုပ်နိုင်လောက်သော စာတတ်မြောက်မှုနှုန်း ၈၆.၄၅% ရှိပြီး ၈၄.၂% မှာ အမျိုးသားဖြစ်ပြီး ၈၈.၇% မှာ အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။<ref name="NSO Literacy">{{cite web|url=http://web0.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/aodao/article/Gender%20Factsheet%20-%20Literacy%20of%20Men%20and%20Women%20in%20the%20Philippines%20-%20March%202011%20No.11-01.pdf|title=Literacy of Men and Women in the Philippines|publisher=Philippine Statistics Authority|accessdate=September 19, 2014|archivedate=24 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140924041802/http://web0.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/aodao/article/Gender%20Factsheet%20-%20Literacy%20of%20Men%20and%20Women%20in%20the%20Philippines%20-%20March%202011%20No.11-01.pdf}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tesda.gov.ph/uploads/File/LMIR2011/ST-PO%2006-03-2011%20%20(FLEMMS).pdf|title=Highlights of the 2008 Functional Literacy, Education and Mass Media Survey (FLEMMS)|publisher=Technical Education and Skills Development Authority|accessdate=September 19, 2014}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ဘတ်ဂျက်၏ လျာထားချက်မှ ၁၆.၁၁% ကို ပညာရေးအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.rappler.com/move-ph/issues/budget-watch/68721-recto-government-education-spending-2015|title='Last leg' before K to 12: DepEd gets highest budget|work=Rappler|date=September 19, 2014|accessdate=September 19, 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.mb.com.ph/deped-gets-largest-share-of-proposed-2015-budget/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140823115539/http://www.mb.com.ph/deped-gets-largest-share-of-proposed-2015-budget/ |dead-url=yes |archive-date=August 23, 2014 |title=DepEd gets largest share of proposed 2015 budget |newspaper=[[Manila Bulletin]] |date=July 31, 2014 |accessdate=September 19, 2014 |archivedate=23 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140823115539/http://www.mb.com.ph/deped-gets-largest-share-of-proposed-2015-budget/ }}</ref> ဖိလစ်ပိုင် အဆင့်မြင့် ပညာရေး ကော်မရှင်မှ တက္ကသိုလ် ကောလိပ်ပေါင်း ၂,၁၈၀ ရှိသည်ဟု စာရင်းပြုစုထားပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၆၀၇ ခုမှာ အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် ကောလိပ်များ ဖြစ်ကြပြီး ၁,၅၇၃ ခုနှစ်မှာ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများ ဖြစ်သည်။ <ref name=CHED>Republic of the Philippines. Commission on Higher Education. (August 2010). {{cite web|url=http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information |title=Information on Higher Education System |accessdate=October 3, 2011 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110704102629/http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information |archivedate=July 4, 2011 |df= }}. ''Official Website of the Commission on Higher Education''. Retrieved April 17, 2011.</ref> အတန်းများမှာ ဇွန်လတွင် စ၍ မတ်လတွင် ပြီးဆုံးသည်။ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်အများစုမှာ ဆမ်မက်စတာပြက္ခဒိန် အတိုင်း သွားကြပြီး ပထမ ဆမ်မက်စတာမှာ ဇွန်လမှ အောက်တိုဘာလ အထိ ဖြစ်ကာ ဒုတိယ ဆမ်မက်စတာမှ နိုဝင်ဘာလ မှ မတ်လ အထိ ဖြစ်သည်။ ပညာသင်ကြားနိုင်သော နိုင်ငံခြား ကျောင်းများလည်း ရှိသည်။ <ref name="About" /> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ကေ-၁၂ ပညာရေး အစီအစဉ်အရ<ref>{{cite web|url=http://www.interaksyon.com/article/61826/aquino-signs-k-12-enhanced-basic-education-law|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130614003442/http://www.interaksyon.com/article/61826/aquino-signs-k-12-enhanced-basic-education-law|archivedate=June 14, 2013 |title=Aquino signs K–12 enhanced basic education law|publisher=InterAksyon.com|author=Dexter San Pedro|date=May 15, 2013|accessdate=September 23, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/Kto12%20FAQs%20as%20of%20December%202011.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120611201934/http://www.deped.gov.ph/cpanel/uploads/issuanceImg/Kto12%20FAQs%20as%20of%20December%202011.pdf |archivedate=June 11, 2012 |title=K to 12 Basic Education Program Frequently Asked Questions |date=November 25, 2011 |publisher=Department of Education |accessdate=April 28, 2012}}</ref> မူလတန်း ၆ နှစ်၊ ဂျူနီယာ အထက်တန်း ၄ နှစ်နှင့် စီနီယာ အထက်တန်း ၂ နှစ်မှာ မသင်မနေရ ဖြစ်သည်။ <ref>Republic of the Philippines. (Approved: August 11, 2001). [http://www.chanrobles.com/republicactno9155.html ''Republic Act No. 9155 – Governance of Basic Education Act of 2001'']. Retrieved December 11, 2009 from the [http://www.chanrobles.com/ Chan Robles Virtual Law Library].</ref> ပညာရေးတွင် အစိုးရ၏ အေဂျင်စီအချို့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ ပညာရေးဌာနသည် မူလတန်း၊ အထက်တန်း နှင့် သင်ရိုးပြင်ပ ပညာရေးတို့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ နည်းပညာဆိုင်ရာ ပညာရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု မြှင့်တင်ရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့ (TESDA) အထက်တန်းနောက်ပိုင်း အလယ်အလတ်အဆင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ လေ့ကျင်သင်ကြားမှုများနှင့် မြှင့်တင်မှုများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ အဆင့်မြင်ပညာရေး ကော်မရှင် (CHED) က ကောလိပ်များနှင့် ဘွဲ့လွန် ပညာရေး အစီအစဉ်များ နှင့် ဘွဲ့များ ကို ကြီးကြပ်ပြီး အဆင့်မြင်ပညာရေးအတွက် စံနှုန်းကို ကြီးကြပ်ထိန်းချုပ်သည်။ <ref>[http://www.preventionweb.net/organizations/13426 Commission on Higher Education] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190808134111/https://www.preventionweb.net/organizations/13426 |date=8 August 2019 }} The Commission on Higher Education is the governing body covering both public and private higher education institutions as well as degree-granting programs in all tertiary educational institutions in the Philippines. The CHED was established on May 18, 1994 through Republic Act 7722 or the Higher Education Act.</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ ဒေသ ၁၆ ခု အထူးသဖြင့် မင်ဒါနောင်းရှိ မွတ်ဆလင် ဒေသများတွင် ပညာရေးဌာန၏ အစီအစဉ်အောက်၌ မာဒရစ်ခေါ် မွတ်ဆလင်ကျောင်းများကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="madrasa">{{cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/learning/view/20090720-216304/Mainstreaming-Madrasa |title=Mainstreaming Madrasa |newspaper=The Philippine Daily Inquirer |author=Jerry E. Esplanada |date=July 20, 2009 |accessdate=September 23, 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724102132/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/learning/view/20090720-216304/Mainstreaming-Madrasa |archivedate=July 24, 2014}}</ref>အများပြည်သူဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်များမှာ ဂိုဏ်းဂဏကင်းစင်သော အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်ပြီး ထပ်မံ၍ နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် ကောလိပ်များ နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်ကောလိပ်များဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ <ref name=CHED /> ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ် ဆိုသည်မှာ လက်အောက်ခံ တက္ကသိုလ် ၈ ခု ပါဝင်သော နိုင်ငံတော် ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်စနစ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Charter">Republic of the Philippines. (Approved: April 29, 2008). [http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno9500.html ''Republic Act 9500 – An Act to Strengthen the University of the Philippines as the National University'']. Chan Robles Law Library.</ref> {{clear}} == ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Ati-Atihan Festival Participant.jpg|thumb|အာတီ-အာတီဟန်ပွဲတော်တွင် ပါဝင်နေသူတစ်ဦး]] ဖိလစ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှုသည် အရှေ့တိုင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုတို့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သည် အခြားအာရှနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသော အစိတ်အပိုင်းများကို မလေးတို့ ထံမှ ဆက်ခံသော အမွေဖြင့် ဖော်ပြလေ့ ရှိသလို<ref>Baringer, Sally E. [c. 2006]. [http://www.everyculture.com/No-Sa/The-Philippines.html "The Philippines"]. In ''Countries and Their Cultures''. Advameg Inc. Retrieved December 20, 2009 from www.everyculture.com.</ref> ယဉ်ကျေးမှဒအတွင်းတွင် စပိန်နှင့် အမေရိကန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများကိုလည်း သိသာစွာ ဖော်ပြနေသည်။ ''ဘာရီယို ဖီစတာ'' (ဒိစတြိတ်ပွဲတော်) ဟု ခေါ်သော သူတော်စင်တို့၏ ကောက်သစ်စားပွဲတော်ကို ကျင်းပခြင်းမှာ နေရာအနှံ့တွေ့ရသည်။ ထိုသို့ လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ပွဲတော်ကျင်းပေနေသည့်အချိန်မှာ ကောက်သစ်စားခြင်း၊ ဂီတ နှင့် အကတို့ပြုလုပ်ရန် အချိန်ဖြစ်သည်။ အာတီ-အာတီဟန်ပွဲတော်၊ မိုရီယွန်းပွဲတော် နှင့် စီနူလော့ပွဲတော်တို့မှာ လူသိများသော ပွဲတော်များ ဖြစ်သည်။ အချို့သော ရိုးရာများမှာ ပြောင်းလဲလာခြင်းနှင့် ခေတ်ပြောင်းခြင်းကြောင့် တဖြည်းဖြည်း မေ့ပျောက်လာကြခြင်းများ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ဘာယာနီဟန် ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသား ရိုးရာ အက ကုမ္ပဏီသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် တွေ့ရသော ရိုးရာ အကအမျိုးမျိုးကို ထိန်းသိမ်းခြင်းကြောင့် ချီးကျူးကြသည်။ သူတို့သည် သူတို့၏ အထူး ဖျော်ဖြေမှုများဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင် အကများဖြစ်သည့် တီနီကလင်း နှင့် ဆင်ကေးလ် အစရှိသော ဝါးညှပ်အကများကြောင့် နာမည်ကြီးသည်။<ref name="lonelyplanet44">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA44 |title = Philippines |author1 = Rowthorn, Chris |author2 = Greg Bloom |lastauthoramp = yes |edition = 9th |publisher =Lonely Planet|year = 2006 |page = 44 |isbn = 978-1-74104-289-4}}</ref> စပိန်တို့၏ အမွေအနှစ်အကြွင်းအကျန် အဖြစ် အမြင်နိုင်ဆုံးမှာ ဖိလစ်ပိုင်တို့ကြားတွင် စပိန်အမည် နှင့် မျိုးရိုးအမည်များ ထည့်သွင်း မှည့်ခေါ်ကြခြင်း ဖြစ်ပြီး သို့သော်လည်း စပိန်အမည်နှင့် မျိုးရိုးအမည်ကို မှည့်ခေါ်သူတိုင်း စပိန်သွေးပါရှိကြသည် မဟုတ်ပေ။ ထိုထူးဆန်းသော အရာမှာ အာရှသားတို့ကြားတွင် တမူထူးခြားနေပြီး စပိန်ဘုရင်ခံချုပ် နာစီဆို ကလာဗယ်ရီရာ ဝိုင် ဇယ်လ်ဒွါ၏ ကိုလိုနီခေတ် အမိန့်ကြောင့် ဖြစ်ပြီး ထိုအမိန့်အရ မျိုးရိုးအမည်များကို စနစ်တကျသုံးစွဲရန်နှင့် စပိန်အမည်များကို အသုံးပြုရန် ပြည်သူများကို ညွှန်ကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name=Dumont>{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=zMFKs8--FDMC&pg=PA160 |title = Visayan Vignettes: Ethnographic Traces of a Philippine Island |author = Dumont, Jean-Paul |publisher = University of Chicago Press |location = Chicago |year = 1992 |pages = 160–162 |isbn = 978-0-226-16954-5}}</ref> လမ်းများ၊ မြို့များ နှင့် ခရိုင်များ၏ အမည် အများအပြား မှာလည်း စပိန်အမည်များ ဖြစ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို နေရာတကာ သုံးစွဲကြခြင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းပေါ်တွင် အမေရိကန်တို့၏ ရိုက်ခတ်မှု ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အမေရိကန် ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှု ရေစီး၏ လွှမ်းမိုးမှုကို လက်ခံရန်အတွက် အသင့်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အမြန်ချက် အစားအသောက်များနှင့် အမေရိကန်ရုပ်ရှင်နှင့် ဂီတတို့အား သွေးသားထဲမှ နှစ်သက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အမြန်ချက် စားသောက်ဆိုင်များကို လမ်းအများအပြားပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။ အမေရိကန်တို့၏ တကမ္ဘာလုံးတွင် ရှိနေသော အမြန်ချက် စားသောက်ဆိုင်များမှာ ဈေးကွက်အတွင်း ဝင်ရောက်လာကြသော်လည်း ပြည်တွင်း အမြန်ချက်စားသောက်ဆိုင်များ ဖြစ်ကြသော ဂိုးလ်ဒီလော့ခ် နှင့် အထူးသဖြင့် နိုင်ငံအတွင်း ဦးဆောင်နေသော အမြန်စားသောက်ဆိုင် ဂျော်လီဘီး တို့ ထွက်ပေါ်လာပြီး နိုင်ငံခြားပြိုင်ဘက်များကို အောင်မြင်စွာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=Jollibee>{{cite web|url = http://www.jollibee.com.ph/corporate/phenomenon.htm |archivedate = June 23, 2007 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070623034806/http://www.jollibee.com.ph/corporate/phenomenon.htm |title = The Jollibee Phenomenon |publisher = Jollibee Inc. |accessdate = January 9, 2008}}</ref><ref name=Jollibee2>{{Cite news|url = https://www.nytimes.com/2005/05/30/business/worldbusiness/30iht-burger.html?pagewanted=all |title = Jollibee stings McDonald's in Philippines |author = Conde, Carlos H. |newspaper =The New York Times|date = May 31, 2005 |accessdate = January 5, 2010}}</ref> ===ဗိသုကာပညာ=== [[File:Calle Crisologo, Vigan Ilocos Sur.JPG|thumb|ဗီဂန်ရှိ ကိုလိုနီခေတ်အိမ်များ]] စပိန်တို့၏ ဗိသုကာပညာသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် စွဲထင်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး မြို့များစွာမှာ မြို့လယ် ရင်ပြင် တစ်ခု သို့မဟုတ် "ပလာဇာ မေယာ" ကို ဝိုင်းရံ၍ တည်ဆောက်ကြသည်။ သို့သော်လည်း စပိန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုခံရသော အဆောက်အဦးပေါင်းများစွာမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဖြိုဖျက်ခံခဲ့ရသည်။ <ref name=Ring /> အချို့သော ဥပမာများမှာ ယနေ့တိုင် ကျန်ရစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ဘုရားကျောင်းများ၊ အစိုးရ အဆောက်အဦးများနှင့် တက္ကသိုလ်များတွင် ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်၏ ဘာရော့ခ် ဘုရားကျောင်း ၄ ခုမှာ ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး မနီလာရှိ ဆန် အဂတ်စတင်း ဘုရားကျောင်း၊ အီလိုကော့စ် နော်တဲ ရှိ ပဝေးဘုရားကျောင်း ၊ အီလိုကော့စ်ဆား ရှိ ဆန်တာမာရီယာ ဘုရားကျောင်း၊ အီလိုအီလိုရှိ ဆန်တို တောမတ်စ် ဒီ ဗေလာနျူဗာ ဘုရားကျောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=Unesco>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/677/multiple=1&unique_number=801|title=Baroque Churches of the Philippines|website=UNESCO World Heritage Centre|author1=United Nations Educational |author2=Scientific and Cultural Organization |year=2010|accessdate=January 12, 2010}}</ref>အီလိုကော့စ် ဆား ရှိ ဗီဂန်မြို့မှာ ထိန်းသိမ်းထားသော စပိန်စတိုင်လ် အိမ်များ နှင့် အဆောက်အဦးများကြောင့် ထင်ရှားသည်။<ref name="lonelyplanet145">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA145 |title = Philippines |author1 = Rowthorn, Chris |author2 = Greg Bloom |lastauthoramp = yes |edition = 9th |publisher =Lonely Planet|year = 2006 |page = 145 |isbn = 978-1-74104-289-4}}</ref> ၁၈၉၈ အမေရိကန်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဗိသုကာ ပုံစံအသစ် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အစိုးရ အဆောက်အဦးများနှင့် အာ့တ်ဒီကို စတိုင်လ် ပြဇာတ်ရုံများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်တို့ ရှိနေစဉ်အချိန်တွင် မနီလာမြို့၏ အစိတ်အပိုင်း အချို့အား ဒန်နီယယ် ဘာဟမ်၏ ဗိသုကာ ဒီဇိုင်းနှင့် မာစတာပလန်များကို အသုံးပြု၍ မြို့ပြ အစီအစဉ် ရေးဆွဲခြင်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဘာဟမ်၏ အစီအစဉ်များထဲတွင် အစိုးရ အဆောက်အဦးများကို ဂရိ နှင့် နီယိုကလပ်စစ်ကယ် ပုံစံ ဗိသုကာပုံစံများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://ncca.gov.ph/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/architecture-and-allied-arts-2/history-of-philippine-architecture/|title=History of Philippine Architecture|publisher=National Commission for Culture and the Arts|access-date=September 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170421020700/http://ncca.gov.ph/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/architecture-and-allied-arts-2/history-of-philippine-architecture/|archive-date=April 21, 2017|dead-url=yes|accessdate=9 August 2019|archivedate=21 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170421020700/http://ncca.gov.ph/subcommissions/subcommission-on-the-arts-sca/architecture-and-allied-arts-2/history-of-philippine-architecture/}}</ref> အီလိုအီလိုမြို့တွင် အမေရိကန်တို့ သိမ်းပိုက်ထားစဉ်အချိန်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ကိုလိုနီခေတ် အဆောက်အအုံများကို ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ၊ အိမ်များ နှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများလည်း အများအပြား ရှိပြီး အထူးသဖြင့် အီလိုအီလိုရှိ ကယ်လီရီးယဲလ် အရပ်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.oocities.org/dost6/iloilo/touristattraction.html|title=The Official Iloilo Province Webpage|website=oocities.org}}</ref> သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ အချို့ဒေသများဖြစ်သော ဘာတားနစ် ကဲ့သို့သော ဒေသများတွင် အနည်းငယ်ကွဲပြားပြီး စပိန်ပုံစံ ဗိသုကာ ပညာနှင့် ဖိလစ်ပိုင်ပုံစံ ဗိသုကာများမှာ ကွဲပြားသောနည်းဖြင့် ရောနှောပေါင်းစပ်ကြပြီး ရာသီဥတုကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထုံးကျောက်များနှင့် သန္တာကျောက်များကို အဆောက်အအုံသုံး ပစ္စည်းများ အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ <ref name=nccabatanes>{{cite web|url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=4&i=226|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150419094805/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=4&i=226|archivedate=April 19, 2015|date=April 19, 2015|title=The Batanes Islands|publisher=National Commission for Culture and the Arts|last=Datar|first=Francisco A.}}</ref> အစ်ဒ်ဂျန်း နှင့် အိုင်ဗာတန် ရဲတိုက်များမှာ ဖိလစ်ပိုင်တစ်နိုင်ငံလုံးကို စပိန်တို့ မသိမ်းပိုက်မီ အချိန်က လူတို့၏ အဓိက ခိုလှုံရာ နေရာများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web| url=http://www.filipiknow.net/archaeological-discoveries-in-the-philippines/#more-4493|title=15 Most Intense Archaeological Discoveries in Philippine History|website=FilipiKnow}}</ref> ===ဂီတ=== [[File:Philippine culture harana 0.jpg|alt=|left|thumb|ဟာရာနာ လူပျိုလှည့်ရိုးရာ၊ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ သိင်္ဂါရရသမြောက်သော ရိုးရာဂီတကို ပေါင်းစပ်ခြင်း]] ဖိလစ်ပိုင်ဂီတသည် အခြားနိုင်ငံများ၏ ကိုလိုနီပြုမှုအောက်တွင် ကွဲပြားသော လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့သည်။ စပိန်တို့ ကျွန်းများကို မအောင်နိုင်မီ အချိန်က ဂီတအများစုမှာ သဘာဝမှ အမှတ်ရစရာများ သို့မဟုတ် အလွန်အမင်း လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိသည်။ လူမျိုးစုဂီတ၏ ဥပမာ အချို့မှာ အီဖူဂေါင်းရှိ တီဘိုလီလူမျိုး နှင့် အမ်ဘိုဟာတိုလူမျိုးတို့၏ ''ကိုယု နို တီဘူလာ'' ဖြစ်သည်။ ထိုအမျိုးအစားသည် မောင်းတီးသော ဂီတနှင့် တွဲဖက်လေ့ ရှိပြီး ထင်ရှားသော တူရိယာတစ်ခုမှာ ကူလင်တန်း ခေါ် ကြေးနောင်ပတ္တလားဖြစ်သည်။ စပိန်ခေတ်အတွင်းတွင် ရွန်ဒဲလျာဂီတ ဟု ခေါ်သော မယ်ဒလင်ကဲ့သို့သော တူရိယာများသုံးသည့် ရိုးရာကြိုးတပ်တူရိယာဝိုင်းမှာ နေရာအနှံ့ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ရွန်ဒဲလျာ ဆိုသည်မှာ မည်သည့် ကြိုးတပ်တူရိယာကို မဆို ပလက်ထရွမ် သို့မဟုတ် လက်ခတ်ဖြင့် တီးခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဖိလစ်ပိုင် တူရိယာများမှာ ဒေသတွင်းရှိသော ဖိလစ်ပိုင်သစ်များကို သုံး၍ ပြုလုပ်ကြပြီး ပလက်ထရွမ် သို့မဟုတ် လက်ခတ်မှာ လိပ်ခွံကို သုံး၍ ပြုလုပ်ကြသည်။ အခြား ရွန်ဒဲလျာတွင် သုံးသော ကြိုးတပ်တူရိယာများမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင်သာ တွေ့ရသော ၁၄ ကြိုးတပ် ဘန်ဒါရီယာခေါ် ကိရိယာ၊ လောက်ဒ်၊ အော်တေဗီနာ၊ ဆယ်နှစ်ကြိုးတပ် ဂစ်တာ၊ အူကူလီလီ၊ ဘာဂျို ဒီ အူးနပ်စ် သို့မဟုတ် ဒယ်ဘယ်ဘေ့စ်၊ ဂစ်တာရွန် မက္ကဆီကာနို နှင့် အခြား ဂစ်တာပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ပုံစံထုတ် ပြုလုပ်ထားသော ဖိလစ်ပိုင်ထုတ် တူရိယာများ ဖြစ်သည်။ ဟာရာန လူပျိုလှည့် ဂီတ နှင့် ကွန်ဒီမန် ဂီတတို့မှာ လူပျိုလှည့်ရိုးရာများတွင် သီချင်းဆို တီးမှုတ်ရာ၌ အများအားဖြင့် တီးမှုတ်သီဆိုလေ့ ရှိကြသည်။<ref name=aboutpmusic>{{cite web|url=http://aboutphilippines.ph/filer/toledo-cebu/PHILIPPINE%20MUSIC.pdf|date=June 20, 2015 |title=PHILIPPINE MUSIC|publisher=Balikbayan family-union – AboutPhilippines|author1=Anupol|author2=Cayabyab|author3=Chua|author4=Luarca|author5=Shimamoto|author6=Torio|author7=Yumol}}{{dead link|date=February 2018|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> မာဆယ်လို အာဒိုနေ (အော်ဂင်သမား)၊ ဆင်ပလစ်စီယို ဆိုလစ် (အော်ဂင်သမား) ၊ ဒီယဲဂို စီ ပီရက်ဇ် (စန္ဒယားဆရာ)၊ ယိုဆေး ကွန်ဆဲကို (စန္ဒရားဆရာ) နှင့် ဒွန်နာ ဒိုလိုရက်စ် ပါတာနို (တေးရေးဆရာ) တို့မှာ ယနေ့ခေတ်တွင် နာမည်ကျော်သော ဂီတပညာရှင်များ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အမေရိကန်တို့၏ ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင် အလွန်အမင်း နေရာယူထားပြီး စပိန်ခေတ်မှ အမေရိကန်တို့ သိမ်းပိုက်ရာတွင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုရီးယား ပေါ့ပ်ဂီတနှင့် အတူ ထို ဂီတနှစ်ခုတို့မှာ လတ်တလော မီဒီယာရှိ ဂီတဇာတ်ခုံကို လွှမ်းမိုး နေရာယူထားကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.academia.edu/8989687|title=Reason Behind the Rising Popularity of K-Pop in the Philippines|author=Alyssa Kristin Cruz|website=academia.edu}}</ref><ref name=nccamusic>{{cite web|url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=157|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724223121/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=157 |archivedate=July 24, 2014|date=July 25, 2014 |title=Popular Music in the Philippines|last=Baes|first=Jonas|publisher=National Commission for Culture and the Arts}}</ref> သို့သော်လည်း စပိန်လွှမ်းမိုးသော ရိုးရာဂီတမှာ ပြန်လည်ရှင်သန်လာနိုင်ပြီး ဖိလစ်ပိုင် မာဒရစ်ဂယ် ဆင်းဂါး ကဲ့သို့သော သံပြိုင်ဂီတအဖွဲ့များ နိုင်ငံအတွင်း အဝင်အထွက် ပြုနေမှု၏ ကျေးဇူးကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.rappler.com/move-ph/balikbayan/39564-choirs-filipino-classics|title=Choirs around the world take on Filipino classics|website=Rappler|accessdate=9 August 2019|archivedate=9 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190809134546/https://www.rappler.com/move-ph/balikbayan/39564-choirs-filipino-classics}}</ref> ===အက=== [[File:Zamboanga_Restaurant_(10_of_16).jpg|thumb|ဆင်ကေး ခေါ် စပိန်ခေတ်မတိုင်မီက မာရာနောင်း သူကောင်းမျိုးတို့ကို ဖော်ပြနေသော အက]] [[File:Folklore of the popular heritage of the State of the Philippines 05.jpg|thumb|ကာရီညိုဆာ ခေါ်သော စပိန်ခေတ်က ဖိလစ်ပိုင် ရိုးရာ လူပျိုလှည့်အက]] ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဂီတ ပြောင်းလဲလာသကဲ့သို့ပင် အကသည်လည်း အစဉ်တစိုက် ပြောင်းလဲနေသည်။ ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်မီက ဖိလစ်ပိုင်တွင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသော လူမျိုးစုတို့မှာ များပြားလှစွာသော လူမျိုးစု အကများ ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ ဖိလစ်ပိုင်သည် ကျွန်းစုနိုင်ငံဖြစ်သောကြောင့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော အကများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လူဇွန်းနှင့် ဗီဆာယားတို့တွင် စပိန်တို့ ရောက်မလာမီ အချိန်အထိ လူမျိုးစုအကများကို ပိုမိုရင်းနှီးကြသည်။ မင်ဒါနောင်းတွင်မူ မွတ်ဆလင်တို့ အတုကို ယူထားသော အကများ ပိုမိုများပြားပြီး စပိန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုမှာ ဇမ်ဘိုရန်းဂါးတွင် အနည်းငယ်မျှသာ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် နေရာတကာတွေ့ရသော အကများကို လူမှုရေးအခမ်းအနားများဖြစ်ကြသော ရိုးရာပွဲများ၊ ဟာသပွဲများ၊ နေ့စဉ်ဘဝများ နှင့် ပါတီများတွင် တွေ့ရသည်။ စပိန်ခေတ်တွင် အကအများစုမှာ ရွန်ဒဲလျားဂီတဖြင့် တွဲဖက်လေ့ရှိပြီး အများအားဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုအတွင်း တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းစပ်လာသော ၁၄ကြိုးတပ် ဘန်ဒါရီယားခေါ် ဖိလစ်ပိုင်တို့ တီထွင်ထားသော တူရိယာ သို့မဟုတ် အခြားဒေသတွင်း တီထွင်ထားသော ကြိုးတပ်တူရိယာများကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။ ထင်ရှားသော အကတစ်ခုမှာ တီနီကလင်း ဟု ခေါ်ပြီး ရွန်ဒဲလျား ဂီတသမားအဖွဲ့မှာ ဝါးလုံးနှစ်ချောင်း၏ ရိုက်ခတ်သံနှင့်အတူ တီးခေတ်ကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ထိုအက အစတွင် အမျိုးသားများနှင့် အမျိုးသမီးများ "ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြသားတို့ ရောစပ်ခြင်း" ဇာတ်ကွက်ကို သရုပ်ဆောင်ကြသည်။ အကသမားများသည် တစ်ဖက်တစ်ချက်မှ ကိုင်ထားပြီး ရိုက်ခတ်နေသော ဝါးလုံးများကြားမှ လှုပ်ရှားကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဝါးလုံတစ်စုံ အချင်းချင်း ကန့်လန့်ဖြတ်ခြင်းကို ပြသသည်။ ထိုသို့ ဝါးလုံး အသုံးပြုသော မွတ်ဆလင် ပုံစံအကကို စင်ကေး ဟု ခေါ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.stringsofunity.com/rondalla-history.html|title=Strings of Unity|last=Felix|first=Marcus|website=stringsofunity.com|accessdate=December 17, 2015|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010145309/http://stringsofunity.com/rondalla-history.html}}</ref> ကာရီညိုဆာခေါ် စပိန်ဖိလစ်ပိုင် အကမှာ "ဖိလစ်ပိုင်၏ အမျိုးသား အက" ဟု တရားဝင် မဟုတ်သော်လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။ ၎င်းမှာ နှစ်ပါးသွားအကဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးမှာ ယပ်တောင် သို့မဟုတ် လက်ကိုင်ပုဝါကို ကိုင်ထားပြီး ၎င်းမှာ စုံတွဲအနေနှင့် သိင်္ဂါရရသမြောက်သော ဇာတ်ကွက်ကို ကပြရာ၌ အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် မော်ဒန် နှင့် ပို့စ်မော်ဒန် ကာလတွင် ရှိသော အကများမှာ နူးညံ့သော ဘဲလေး အကမှ လမ်းပေါ်မှ အကစတိုင်လ် ဘရိတ်ဒန့်စ် အထိ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ <ref name=nccadance>{{cite web|url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=117|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724234241/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=117 |archivedate=July 24, 2014|date=July 24, 2014 |title=Philippine Dance in the American Period|publisher=National Commission for Culture and the Arts|first=Basilio Esteban S.|last=Villacruz}}</ref> ===မျက်မြင်အနုပညာ=== [[File:The Bulol.jpg|thumb|left|ဘာနာဝေး အီဖူဂေါင်း စပါးနတ်ကို သစ်သားဖြင့် ထွင်းထုထားပုံ]] [[File:Spolarium.jpg|thumb|left| ဂျွမ်လူနာ၏ ''စပိုလီရာရီယမ်'' (၁၈၈၄)]] အိုးလုပ်ငန်းနှင့် ယက်ကန်းလုပ်ငန်းတို့သည် ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ အနုပညာဆိုင်ရာ ဒီဇိုင်းကို ပထမဆုံး ဖော်ပြသော အနုပညာပုံစံများဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ကျောက်ဂူနေထိုင်မှုများမှ သက်သေအဖြစ် ကျန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် အများစုမှာ လူပုံစံ လုပ်ထားသော မြေထည်ခရားများဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၅ ခုနှစ်မှ အေဒီ ၂၂၅ ခုနှစ်အတွင်းဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ယက္ကန်းလုပ်ငန်းကို အမျိုးသမီးများက အများစု ပြုလုပ်ကြပြီး အဘာကာ၊ နာနတ်သီး၊ ဝါ နှင့် သစ်ခေါက်တို့မှ ရသော အမျှင်များကို သုံး၍ အဝတ်အထည်များ၊ ကော်ဇောများနှင့် ဦးထုပ်များ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဆန်ပြောင်းစသော အစေ့များ နှင့် အခြားအစားအသောက်များကို သယ်ယူရန် ခြင်းတောင်းများကို သုံးကြသည်။ <ref name="slideshare1">{{cite web|last=Sotto |first=Trish |url=http://www.slideshare.net/TrishSotto/fa-28-weaving-history |title=Fa 28 weaving history |publisher=Slideshare.net |date= |accessdate=August 1, 2013}}</ref><ref name="nationalmuseum1">{{cite web |url=http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Pots.html |title=Anthropomorphic Pots : Metal Age : Ayub Cave, Saranggani Province |publisher=National Museum of the Philippines |accessdate=February 22, 2015 |archivedate=18 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181018050322/http://www.nationalmuseum.gov.ph/nationalmuseumbeta/Collections/Archaeo/Pots.html }}</ref> အစောပိုင်း ဖိလစ်ပိုင် ပန်းပုရုပ်များတွင် ရှေ့ပိုင်း ဝစ်လစ်စလစ်ပုံ ရှိကြသည်။ အစောဆုံး ပုံစံများထဲမှ တစ်ခုမှာ ''ဘူလိုး'' ဟု ခေါ်ပြီး အီဖူဂေါင်းလူမျိုးတို့မှ လယ်ယာမြေသာယာဝပြောမှု အတွက် သေချာစေရန် သုံးကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုပန်းပုရုပ်များ၏ နဂိုမူလ အလုပ်မှာ ၎င်းတို့ကို ဖန်တီးသော လူမျိုးစုများ၏ ပွဲတော်များနှင့် ယုံကြည်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အာရပ်နှင့် ရုရှား သာသနာပြုများမှလည်း ဖန်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အရုပ်များဖြစ်သော အိုကေး ပုံစံ အရုပ်များကို ယူဆောင်လာကြသည်။ ထိုသို့သော ပန်းပုရုပ်များမှာ ဆူလူးအား အစ္စလာမ်ဘာသာ အဖြစ် ပြောင်းလဲရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ စပိန်တို့၏ ကိုလိုနီပြုခြင်းသည်လည်း ဖိလစ်ပိုင်တို့ အနေနှင့် ချစ်မြတ်နိုးသော အရာများကို ပန်းပုရုပ် ထုလုပ်ခြင်းအား မတားဆီးခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် နတ်များနှင့် သူတော်စင်များ၏ ပန်းပုရုပ်များကို သုံး၍ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့အား ခရစ်ယာန် တရားစာများကို သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန် ကိုလိုနီကာလ အတွင်းတွင်လည်း ကိုးကွယ်သူများအနေနှင့် ၎င်းတို့ ယုံကြည်မှုကို ပန်းပုထု၍ ဘုရားကျောင်းများကို အလှဆင်ရန် အတွက် တားဆီးခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ သို့သော်လည်း ပညာရေး တိုးတက်လာပြီး လူတို့ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာကြပြီးနောက် အနုပညာရှင် အများစုသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အရုပ်များ ထုလုပ်ရာမှ ဘာသာရေးနှင့်မဆိုင်သော ပုံများဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။ <ref name="wiziq1">{{cite web |url=http://www.wiziq.com/tutorial/159187-HISTORY-OF-PHILIPPINE-PAINTING |title=History Of Philippine Painting |publisher=Wiziq.com |date= |accessdate=August 1, 2013 |archive-date=3 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703035433/http://www.wiziq.com/tutorial/159187-HISTORY-OF-PHILIPPINE-PAINTING }}</ref> ဒါမီယန် ဒိုမင်ဂိုတို့ကဲ့သို့ အစောပိုင်း ခေတ်သစ်ပန်းချီဆရာတို့၏ ပန်းချီကားများတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများ အများအားဖြင့် ရှိနေသေးသော်လည်း ဂျွမ်လူနာနှင့် ဖဲလစ် ဟီဒယ်လ်ဂိုတို့၏ ပန်းချီကာများသည် နိုင်ငံရေးဘက်သို့ ပြသနေကြသည်။ ပထမဆုံး ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာ ဖာနန်ဒို အေမောဆိုလိုသည် ပို့စ်မော်ဒန် အနုပညာကို အသုံးပြု၍ ပန်းချီကားများကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ ဖိလစ်ပိုင်၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို ပြသနေကြကာ အခြားသော ပန်းချီဆရာများဖြစ်သော ဖာနန်ဒို ဇိုဘယ် အစရှိသူတို့သည် သရုပ်မှန်ဝါဒ နှင့် အက်စထရပ် နည်းစနစ်များကို သုံးခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အာ့တ်ဒီကော် စတိုင်လ်တွင် ပန်းပုထုခြင်းအား ဗိသုကာ ပညာနှင့်ပေါင်းစပ်၍ ဖန်တီးကြသည်။ ထိုဥပမာများကို နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ပန်းပုရုပ်များတွင် တွေ့မြင်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ပန်းခြံများနှင့် ဟင်းလင်းပြင်များတွင် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=3_ocHJ0_t44C|title=Humanities and the Digital Art|edition=2006|isbn=978-971-23-4628-6|year=2006|pages=[https://books.google.com/?id=3_ocHJ0_t44C&pg=PA31&lpg=PA31&dq=history+philippine+sculptures#v=onepage&q=history%20philippine%20sculptures&f=false 31-32]}}</ref> ===စံနှုန်းတန်ဖိုးများ=== ယေဘုယျအားဖြင့် ဖော်ပြရမည်ဆိုပါက ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ ထင်ရှားသော စံနှုန်းတန်ဖိုးများမှာ လူအချင်းချင်း မှီခိုဆက်နွယ်နေခြင်းစနစ်ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အမျိုးတော်စပ်မှုများ၊ လုပ်ဆောင်ပေးရန်ရှိမှုများ၊ သူငယ်ချင်းဖြစ်မှုများ၊ ဘာသာရေး (အထူးသဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ) နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=CAPH>[http://countrystudies.us/philippines/41.htm ''Social Values and Organization''], Philippines, Country Studies US. Online version of print book Ronald E. Dolan, ed. ''Philippines: A Country Study''. Washington: GPO for the Library of Congress, 1991.</ref> ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ တန်ဖိုးများမှာ အများစုသော အပိုင်းများတွင် လူမှုရေးဆိုင်ရာ သင့်မြတ်မှုများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၌ ဗဟိုပြုလျက် ရှိပြီး အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အများကလက်ခံရန် ဆန္ဒက တွန်းအားပေးမှု အဖြစ်ရှိနေသည်။<ref name="Phil" /> ထိုတန်ဖိုးများမှ သွေဖည်မသွားစေရန် အဓိက အတားအဆီးမှာ "''ဟီရာ''" ဆိုသော အတားအဆီးဖြစ်ပြီး အကြမ်းအားဖြင့် ဘာသာပြန်မည် ဆိုပါက "ရှက်တတ်မှု" နှင့် "''အာမို ပရိုပီရို ''" ခေါ် "ဂုဏ်သိက္ခာ" တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Phil">{{cite book|author1=Chris Rowthorn|author2=Greg Bloom|title=Philippines|url=https://books.google.com/books?id=aaUR07G0yAcC|year=2006|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-74104-289-4}}</ref> လူမှုရေးဆိုင်ရာ လက်ခံနိုင်မှု၊ အစုအဖွဲ့မှ လက်ခံမှု နှင့် အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပါဝင်နိုင်မှုတို့သည် အဓိက ဂရုစိုက်ကြသော အချက်များ ဖြစ်သည်။ အခြားသူများက မည်သို့မည်ပုံ ထင်မြင်ယူရမည်၊ ပြောဆိုမည်၊ ပြုလုပ်မည် စသည်တို့ကို ဂရုစိုက်ခြင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့ကြား လူမှုရေးဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို အပြင်းအထန် လွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။<ref name=Didache>Hallig, Jason V. [http://didache.nts.edu/index.php?option=com_docman&task=doc_view&gid=277&Itemid ''Communicating Holiness to the Filipinos: Challenges and Needs''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720015814/http://didache.nts.edu/index.php?option=com_docman&task=doc_view&gid=277&Itemid |date=July 20, 2011 }}, The Path to a Filipino Theology of Holiness, pp. 2, 10.</ref> ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ တန်ဖိုးများ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုမှာ အနာဂတ်အတွက် အကောင်းမြင်မှု၊ လက်ရှိအခြေအနေ နှင့် အဖြစ်အပျက်များပေါ်တွင် အဆိုးမြင်မှု၊ အခြားသူများအပေါ်တွင် စိုးရိမ်ပူပန်မှု နှင့် ဂရုစိုက်မှု၊ သူငယ်ချင်းအပေါင်းအသင်းရှိမှုနှင့် ဖော်ရွေမှု၊ ဧည့်ဝတ်ပြူငှာသော အမူအကျင့်ရှိမှု၊ ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်းမှု၊ မိမိဘာသာနှင့် အခြားသူများအပေါ် လေးစားမှု၊ အမျိုးသမီးများအား လေးစားမှု၊ ဘုရားသခင်အား ကြောက်ရွံ့မှု၊ လိမ်လည်မှုနှင့် ခိုးယူမှုတို့အား ရွံမုန်းခြင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=CRVP2>{{cite web |last=Talisayon |first=Serafin |url=http://www.crvp.org/book/Series03/III-7/chapter_xiii.htm|title=Filipino Values, Chapter XIII, Teaching Values in the Natural and Physical Sciences in the Philippines |website=crvp.org |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160417164213/http://www.crvp.org/book/Series03/III-7/chapter_xiii.htm|archivedate=April 17, 2016|publisher=The Council for Research in Values and Philosophy (RVP), The Catholic University of America|date=1994}} File dated April 8, 2000. In {{cite book|isbn=978-1-56518-040-6|title=Values in Philippine Culture and Education (Philippine Philosophical Studies, Series III, Volume 7)|editor=Manuel B. Dy Jr. |series=Cultural heritage and contemporary change|date=March 10, 1994|publisher=Council for Research in Values and Philosophy}}</ref> ===ဟင်းလျာများ=== {{multiple image|perrow = 2|total_width=320 | image1 = Lumpia from Lumpia Shack in New York, NY.jpg | image2 = Chicken adobo.jpg | image3 = Mushroom sisig.jpg | image4 = Halo halo1.jpg | footer = ထိပ်ဆုံးဘယ်ဘက်မှစ၍ လက်ယာရစ် လွန်ပီယာ၊ အာဒိုဘို၊ ဟလိုဟလို၊ စိစစ် }} ဖိလစ်ပိုင် ဟင်းလျာများသည် မလာယို-ပိုလီနီးရှန်း မူလအစမှ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့ကာ စပိန်၊ တရုတ်၊ အမေရိကန် နှင့် အခြား အာရှ အစားအသောက်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများဖြင့် ဒေသတွင်း ရနိုင်သော ဟင်းချက်စရာများ နှင့် ဖိလစ်ပိုင် ဟင်းလျာများဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ သီးသန့်ထင်ရှားသော ဖိလစ်ပိုင် ဟင်းလျာများ ဖြစ်အောင် ဖန်တီးလာနိုင်ခဲ့သည်။ ဟင်းလျာများတွင် အလွန်ရိုးရှင်းသော ငါးခြောက်ကြော် နှင့် ထမင်းမှစ၍ စားပွဲများအတွက် ချက်ပြုတ်ကြသော ပါအဲလာ နှင့် ကိုစီဒိုတို့ အထိ ကြီးကျယ်သော ဟင်းလျာများ အမျိုးမျိုး ပါဝင်ကြသည်။ <ref name=Jollibee2 /><ref name=Zialcita /> ထင်ရှားသော ဟင်းလျာများမှာ လေချွန်း၊ အာဒိုဘို၊ ဆီးနီးဂန်း၊ ကာရီ-ကာရဲ၊ တာပါ၊ ပါတာအကြွပ်၊ ပန်ဆစ်၊ လွန်ပီယာ နှင့် ဟလိုဟလို တို့ဖြစ်ကြသည်။ ချက်ပြုတ်ရာတွင် သုံးကြသော ဒေသတွင်း ဟင်းချက်စရာများမှာ ကလာမန်စီ၊ အုန်းသီး၊ ဆာဘား ငှက်ပျောပု၊ သရက်သီး၊ အူဘေး၊ နို့ငါး နှင့် ငံပြာရည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ရသာခံမှုမှ အရသာအပြည့်အဝရှိသော အစာများကို နှစ်သက်ကြသော်လည်း ဟင်းလျာများမှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများကဲ့သို့ မစပ်ကြပေ။ <ref name=Jollibee2 /><ref name=Zialcita>{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=PEy9G-HLokwC&pg=PA281 |title = Authentic Though not Exotic: Essays on Filipino Identity |author = Zialcita, Fernando Nakpil |publisher = Ateneo de Manila University Press |location = Quezon City |year = 2005 |page = 281 |isbn = 978-971-550-479-9}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် အခြားသော အာရှသားများကဲ့သို့ တူကိုသုံး၍ စားသောက်လေ့ မရှိကြပဲ အနောက်တိုင်း စားသောက်ကိရိယာ တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိသည့် အကြောင်းမှာ ထမင်းသည် အဓိက စားသောက်သည့် အစားအစာဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်ဟင်းလျာများတွင် လူကြိုက်များကြသည်မှာ စတူး နှင့် အရည်ပါသော ပင်မဟင်းလျာများဖြစ်ကြသောကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ထမင်းစား စားပွဲတွင် တွေ့ရသော စားသောက်ကိရိယာမှာ ဇွန်းနှင့် ခက်ရင်းဖြစ်ပြီး ခက်ရင်းနှင့် ဓား မဟုတ်ပေ။<ref name="lonelyplanet48">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA48&dq=filipino+cuisine&q=filipino%20cuisine |title = Philippines |author1 = Rowthorn, Chris |author2 = Greg Bloom |lastauthoramp = yes |edition = 9th |publisher =Lonely Planet|year = 2006 |page = 48 |isbn = 978-1-74104-289-4}}</ref> ရိုးရာအရ လက်ဖြင့်စားသော နည်းကို ကမာရန်း ဟုခေါ်ပြီး ညာဘက်လက်ကိုဆေး၍ လက်ဖြင့်စားခြင်း ဖြစ်ကာ <ref>{{cite web|url=http://traveldeepandwide.com/filipino-kamayan-style-the-proper-way-to-eat-with-your-hand/|title=Filipino Eating Etiquette, Kamayan Style: the proper way to eat with your hands|publisher=traveldeepandwide.com|access-date=10 August 2019|archive-date=10 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810131800/http://traveldeepandwide.com/filipino-kamayan-style-the-proper-way-to-eat-with-your-hand/}}</ref> ယခင်က မြို့ပြမဖြစ်သေးသောနေရာများအတွင် အမြဲတစေ တွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ <ref name="Zibart">{{Cite book|url = https://books.google.com/?id=y6vTun3i4NQC&pg=PA266 |title = The Ethnic Food Lover's Companion: Understanding the Cuisines of the World |author = Zibart, Eve |publisher = Menasha Ridge Press |year = 2001 |page = 277 |isbn = 978-0-89732-372-7}}</ref> သို့သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်အစားအစာများကို အခြားလူမျိုးများသို့ မိတ်ဆက်ပေးကြသော ဖိလစ်ပိုင်စားသောက်ဆိုင်များကြောင့်လည်းကောင်း မြို့ပြသား ဖိလစ်ပိုင်များကြောင့် လည်းကောင်း ကမာရန်း စာသောက်ခြင်းမှာ ရေပန်းစားသည်။ လတ်တလော ဖြစ်နေသော ပုံစံတွင် "ဘူဒယ်ဖိုက်" (ဖိလစ်ပိုင် စစ်တပ်မှ စ၍ နာမည်ပေးပြီး ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။) ဟု ခေါ်ပြီး ငှက်ပျောရွက်များကို ခင်း၍ ပန်းကန်ကြီးကဲ့သို့ ခင်းကျင်းပြီး ထိုအပေါ်တွင် ထမင်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင်ဟင်းလျာများကို အတူတူခင်းကျင်း၍ ဆွေမျိုးများကြား၊ သူငယ်ချင်းများကြား နှင့် ရပ်ဆွေရပ်မျိုးများကြား ကမာရန်း အစားအသောက်အဖြစ် အတူစားကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20141019154051/http://captain-as.com/what-is-boodle-fight/ Captain A's Seafood Grill] In Philippine usage, the boodle fight is a military academy terminology for "eating combat" or "attack the food."</ref> ===စာပေ=== [[File:Jose Rizal full.jpg|thumb|upright|[[ဟိုဇေး ရီဇား]] သည် စာပေလှုပ်ရှားမှုဖြင့် ဖိလစ်ပိုင်တော်လှန်ရေးကို အစပျိုးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။]] ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဒဏ္ဍာရီများသည် ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာ ပါးစပ်ပြောများမှ တဆင့် အဆင့်ဆက် လက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့ကြသည်။ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စု တစ်ခုချင်းစီတို့၌ သီးသန့်ဖြစ်သော ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ပုံပြင်များနှင့် ဒဏ္ဍာရီများ ရှိကြသော်လည်း ဟိန္ဒူနှင့် စပိန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို အများအပြား တွေ့ရသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တို့၏ ဒဏ္ဍာရီ များတွင် သဘာဝလွန် အကောင်ကြီးများအကြောင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ပါဝင်သော အကြောင်းများဖြစ်ပြီး အက်ဆဝမ် ခေါ် ဖိလစ်ပိုင်စုန်း၊ မနာနန်ဂယ်ခေါ် လူသားစား သွေးသောက်စုန်း၊ ဒီဝါတာ/အန်ကန်တို့ ခေါ်နတ်များ နှင့် သဘာဝ အကြောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင် ဒဏ္ဍာရီများတွင် ထင်ရှားသော သူများမှာ မာရီယာ မာကီလင်းနတ်သမီး၊ လမ်အမ်းဇာတ်လမ်း၊ ဆရီမာနွတ်ငှက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ <ref name=Lopez>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=jGssp-oJrT8C&printsec=frontcover |title=A Handbook of Philippine Folklore |author=Lopez, Mellie Leandicho |publisher=University of the Philippines Press |year=2006 |isbn=978-971-542-514-8}}</ref> ဖိလစ်ပိုင်စာပေများသည် ဖိလစ်ပိုင်ဘာသာ၊ စပိန်ဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ဖြင့် ရှိကြသည်။ အထင်ရှားဆုံး စာပေများကို ၁၇ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်း ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ အဒါနာ သည် ဥပမာ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ကျော်ကြားသော ဇာတ်လမ်းရှည်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်၍ ဟိုဆေး ဒီလာ ခရပ်ဇ် သို့ ဟူဆန် ဆီဆူးမှာ သူနှင့် နာမည်တူ ပဉ္စလက်ငှက် တစ်ကောင် အကြောင်းရေးဖွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/entertainment/2014/06/16/1335290/ibong-adarna-year-2014|title=Ibong Adarna in the year 2014|website=philstar.com}}</ref>''ဖလော်ရန်တေး အက် လောရာ'' ကို ရေးဖွဲ့သော ဖရန်စစ်စကို ဘာလာတပ်စ် အမည်ရသည့် ကဗျာဆရာနှင့် ပြဇာတ်ရေးဆရာမှာ ဖိလစ်ပိုင်စာပေတွင် အများထက် သာလွန်ထူးကဲစွာ ကျော်ကြားသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[ဟိုဇေး ရီဇား]] မှ ''နိုလီမီ တန်ဂျီရီ'' (''ငါ့ကိုထိမှာလား'') နှင့် ''အယ်လ် ဖလစ်ဘတ်စတာရစ်စမို'' (''လွှတ်တော်တွင် ဥပဒေကိုပိတ်ဆို့ခြင်း'' သို့မဟုတ် ''လောဘရပ်ဝန်း'') ဆိုသော ဝတ္ထုနှစ်ပုဒ်ကို ရေးခဲ့သည်။ သူ့အား နိုင်ငံတော် သူရဲကောင်းဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ <ref>{{cite book|last=Zaide|first=Gregorio and Sonia|title=Jose Rizal: Life, Works, and Writings of a Genius, Writer, Scientist and National Hero|year=1999|publisher=All Nations publishing Co. Inc.|location=Quezon City|isbn=978-971-642-070-8|url=http://www.allnationspublishing.com/articles/6/1/Jose-Rizal-Life-Works-and-Writings-of-a-Genius-Writer-Scientist-and-National-Hero/Page1.html|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130923080018/http://www.allnationspublishing.com/articles/6/1/Jose-Rizal-Life-Works-and-Writings-of-a-Genius-Writer-Scientist-and-National-Hero/Page1.html|archivedate=September 23, 2013}}</ref> စပိန်တို့ အုပ်စိုးမှု၏ မတရားမှုများကို သူ၏ ဖော်ပြချက်နှင့် သေနတ်ဖြင့် ဝိုင်းပစ်သတ် ကွပ်မျက်ခံရခြင်းကြောင့် သေဆုံးရခြင်းတို့သည် အခြား ဖိလစ်ပိုင် တော်လှန်ရေး သမားတို့အား လွတ်လပ်ရေး ရယူရန် အားဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref name=Artists>Republic of the Philippines. National Commission for Culture and the Arts. [https://web.archive.org/web/20080605085638/http://www.ncca.gov.ph/about-ncca/org-awards/org-awards-national-artist-list.php The National Artists of the Philippines]. Retrieved December 26, 2009 from the National Commission for Culture and the Arts Website.</ref>အချို့သော ဖိလစ်ပိုင် စာရေးဆရာများ ဖြစ်သည့် အန်န် ဗွီ အမ် ဂွမ်ဇာလတ်၊ အမာဒို ဗွီ ဟာနန်ဒက်ဇ်၊ ဖရန်စစ်စကို အာဆဲလာနာ၊ နစ် ဂျိုရာကွင် ၊ အက်ဖ် ဆီအိုနေးလ် ဟိုဆေး နှင့် အခြားသူ အမြောက်အမြား တို့မှာ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံတော် အနုပညာရှင် ဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ===မီဒီယာ=== ဖိလစ်ပိုင်တို့သည် မီဒီယာများတွင် ဖိလစ်ပိုင်ဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ အခြားသော ဖိလစ်ပိုင် ဘာသာစကားများဖြစ်ကြသော ဗီဆာယန်း ဘာသာစကားများကိုလည်း အသုံးပြုကြပြီး အထူးသဖြင့် ရေဒီယိုများတွင် ဖြစ်ကာ ၎င်းတို့အနေနှင့် အလွန်ဝေးလံခေါင်းပါးသော ကျေးလက်များအထိ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ထိုနေရာများသို့ အခြား မီဒီယာများ မရောက်ရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော ရုပ်မြင်သံကြား ကွန်ယက်များဖြစ်သည့် အေဘီစီ-စီဘီအင်န်၊ ဂျီအမ်အေ နှင့် ကွန်ယက် ၅ တို့တွင်လည်း ကျယ်ပြန့်သော ရေဒီယို ကွန်ယက် ရှိကြသည်။ <ref name="BBC Pilipinas">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1262783.stm Country profile: The Philippines]. (December 8, 2009). ''BBC News''. Retrieved December 20, 2009.</ref> ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းမှာ အမြဲတစေလှုပ်ရှားနေပြီး ဖိလစ်ပိုင် စာနယ်ဇင်းများအတွက် နာမည်ကြီးအနုပညာရှင်များနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားစရာ နေ့စဉ်အညှီအဟောက်များ မပြီးနိုင် မစီးနိုင် အသေးစိတ် ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။ ဒရာမာ ဇာတ်လမ်း များနှင့် ဖန်တက်စီ ရှိုးများ ရှိသလို တယ်လီနိုဗယ်လာခေါ် အနောက်တိုင်း ရုပ်သံစီးရီးများ၊ ကိုရီးယားဇာတ်လမ်းတွဲများနှင့် အန်နီးမဲခေါ် ရုပ်ပြကာတွန်းများကိုလည်း နှစ်သက်ကြသည်။ နေ့ခင်းဘက် ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များတွင် ဂိမ်းရှိုးများ၊ အမျိုးမျိုးသော ရှိုးများ နှင့် တော့ခ်ရှိုးများ ရှိသည်။ <ref name=Ratings>Santiago, Erwin (April 12, 2010). {{cite web|url=http://www.pep.ph/news/25288/AGB-Mega-Manila-TV-Ratings-%28April-7-11%29%3A-Agua-Bendita-pulls-away |title=AGB Mega Manila TV Ratings (April 7–11): ''Agua Bendita'' pulls away |accessdate=June 12, 2017 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623102641/http://www.pep.ph/news/25288/AGB-Mega-Manila-TV-Ratings-%28April-7-11%29%3A-Agua-Bendita-pulls-away |archivedate=June 23, 2011 |df= }}. Retrieved May 23, 2010 from the Philippine Entertainment Portal Website.</ref> ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်မှာ သက်တမ်းရှည်ကြာပြီး နိုင်ငံတွင်း ရေပန်းစားသော်လည်း အမေရိကန်၊ အာရှ နှင့် ဥရောပ ရုပ်ရှင်များ၏ ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ပို၍ များပြားလာသည်။ နာမည်ကျော် ဒါရိုက်တာနှင့် မင်းသားများတွင် လီနိုဘရော့ကာ နှင့် နိုရာ အော်နာ ကဲ့သို့သော သူများမှာ ''Maynila: Sa mga Kuko ng Liwanag'' (မနီလာ။ အလင်းတန်းရဲ့ လက်သည်းကြားမှာ) နှင့် ''Himala'' (အံဩဘနန်း) အစရှိသော ရုပ်ရှင်များကြောင့် ထင်ရှားသည်။<ref>{{cite news|url=http://entertainment.inquirer.net/52959/restoring-himala|title=Restoring Himala|date=August 5, 2012|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|accessdate=October 29, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ph.omg.yahoo.com/blogs/omgphnewsblog/may-himala-restored-film-proves-real-global-classic-013358351.html |title=May Himala! Restored film proves real global classic |date=August 16, 2012 |publisher=[[Yahoo!]] |accessdate=October 29, 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120820024727/http://ph.omg.yahoo.com/blogs/omgphnewsblog/may-himala-restored-film-proves-real-global-classic-013358351.html |archivedate=August 20, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pep.ph/guide/indie/10686/restored-version-of-himala-will-premiere-at-the-69th-venice-film-festival|title=Restored version of Himala will premiere at the 69th Venice Film Festival|date=August 13, 2012|publisher=pep.ph|accessdate=September 21, 2014|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205214346/http://www.pep.ph/guide/indie/10686/restored-version-of-himala-will-premiere-at-the-69th-venice-film-festival}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.screendaily.com/news/cannes-classics-2013-line-up/5054402.article?blocktitle=Latest-News&contentID=1846|title=Cannes Classics 2013 line-up unveiled |website=Screen Daily|accessdate=April 30, 2013}}</ref> လတ်တလောနှစ်များတွင် နာမည်ကျော်များမှာ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ရုပ်ရှင် သို့ လူးလာခေါက်ပြန် ကူးပြောင်းနေကြပြီး ထို့နောက် နိုင်ငံရေးအတွင်း ဝင်ရောက်ကြခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်လာသည်။<ref name=Celebrity>[http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=9084791 "The Philippines' celebrity-obsessed elections"]. (April 26, 2007). ''[[The Economist]]''. Retrieved January 15, 2010.</ref> ===ရုပ်ရှင်=== [[File:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|thumb|upright|ဘရေလန်တီ မန်ဒိုဇာမှာ ကျော်ကြားထင်ရှားသော ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။]] ''Salón de Pertierra'' သည် ၁၈၉၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရုပ်ရှင်များ အားလုံးမှာ စပိန်ဘာသာစကားဖြင့် ဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်များ စတင်မိတ်ဆက်စဉ် အချိန်က နိုင်ငံအတွင်း စပိန်ခေတ်၏ နောက်ဆုံးနှစ်များ ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်သူမှာ အန်တိုနီယို ရားမို့စ် ဖြစ်သည်။ သူသည် ''Panorama de Manila'' (မနီလာမြင်ကွင်းကျယ်) ၊ ''Fiesta de Quiapo'' (ကွီရာပို စားပွဲတော်) ၊ ''Puente de España'' (စပိန်တံတား) ၊ ''Escenas Callejeras'' (လမ်းမြင်ကွင်းများ) စသော ရုပ်ရှင်များကို ရိုက်ကူးစဉ်က လက်လှည့်ကင်မရာကို သုံး၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဟိုဆေး နီပိုမူဆီနို ကိုမူ ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်၏ ဖခင် အဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။<ref>[http://su.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:200615 "The Role of José Nepomuceno in the Philippine Society: What language did his silent film speaks?"]. Stockholm University Publications. Retrieved on January 6, 2011.</ref> ထိုသို့ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံရသည်မှာ သူ၏ ရုပ်ရှင်များသည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး အနုပညာပုံစံဖြင့် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များ ဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။<ref name="books.google.com"/> သူ၏ ပထမဆုံး ဇာတ်ကားဖြစ်သော ''Dalagang Bukid'' (ကျေးလက်အပျိုမ) အမည်ရသော ဇာတ်ကားအား ၁၉၁၉တွင် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်ပြသခြင်း ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ စွန့်ဦးတီထွင် လုပ်ငန်းရှင် ဝေါဂရားမှ ဝေါဂရားရုပ်ရှင်ရုံကို မနီလာရှိ အင်ထရာမူရို့စ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရုပ်ရှင်ဈေးကွက်ကို အမှန်အကန် စတင်ဖန်တီးနေသော အချိန်ဖြစ်ပြီး အသံတိတ်ရုပ်ရှင်များ စတင်ပေါ်ပေါက်လာချိန် ဖြစ်သည်။ ထိုအသံတိတ် ရုပ်ရှင်များကို ဓာတ်စက်၊ စန္ဒယား၊ ကွားတက်ခေါ် အဆိုတော် ၄ ယောက်တွဲ ဝိုင်း နှင့် လူ ၂၀၀ သံပြိုင်ဆိုအဖွဲ့တို့ဖြင့် တွဲဖက်ပြသကြသည်။ ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်စဉ် အချိန်က ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်းကို ရပ်တန့်ထားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၃၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၄၅ အထိ ဟောလိဝုဒ်ဈေးကွက်အား ဂျပန်ရုပ်ရှင်များဖြင့် အစားထိုးခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှု နည်းပါးခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ၁၉၄၀ ခုနှစ်များနှင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှာ ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်ရှင်၏ ပထမဆုံး ရွှေရောင်နေ့များဟု ဆိုနိုင်ပြီး လာပူး-လာပူး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရးမှ ဗီဆာယန်းရုပ်ရှင်များ ပြန်လည် ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် ဂျိမ်းစ်ဘွန်း ဇာတ်ကားများ နှင့်အတူ ဆမ်ပါဂွီတာ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ အများအားဖြင့် ထုတ်လုပ်သော ဘုမ်ဘာ ခေါ် အပြာကားအနုစား များနှင့် တေးဂီတရုပ်ရှင်များ၏ ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ရုပ်ရှင်ရွှေခေတ်မှာ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်း အထိဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူတို့ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းကို ရပ်တန့်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ အထိ ဟောလိဝုဒ်ရုပ်ရှင်များက ရုပ်ရှင်ရုံများကို လွှမ်းမိုးထားခဲ့ကြသည်။ <ref name="bleak">[https://web.archive.org/web/20070401080345/http://www.iht.com/articles/2007/02/11/yourmoney/movies12.php A bleak storyline for the Filipino film industry]. Conde, Carlos H. ''International Herald Tribune''. February 11, 2007. (archived from [http://www.iht.com/articles/2007/02/11/yourmoney/movies12.php the original] on April 1, 2007)</ref> ထိုခေတ်၏ အာရုဏ်ဦးအစတွင် ပုံမှန် ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်ရှင်လောက၏ သိသာစွာ ကျဆင်းလာခြင်းကို မြင်လာရသည်။<ref name="dying">[http://www.newsflash.org/2004/02/hl/hl103539.htm RP Movie Industry Dying] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214000957/http://www.newsflash.org/2004/02/hl/hl103539.htm |date=February 14, 2009 }}. Vanzi, Sol Jose. ''Newsflash''. January 15, 2006.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်မူ ဖိလစ်ပိုင် ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ ဖိလစ်ပိုင်ရုပ်ရှင်များ ကြည့်ရှုသူများပြားလာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်များ အလယ်ပိုင်းတွင် သီးသန့်ရုပ်ရှင် စတူဒီယိုများမှ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များ၏ ကျယ်ပြန့်သော အောင်မြင်မှုများကို တွေ့ရသည်။<ref name="TadhanaABSCBN20150303">{{cite web|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/15/15/tadhana-top-grossing-local-indie-film-all-time|title='Tadhana' is top grossing local indie film of all time|first=ABS-CBN|last=News|access-date=12 August 2019|archive-date=20 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150320210505/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/03/15/15/tadhana-top-grossing-local-indie-film-all-time}}</ref><ref name="TadhanaABSCBN20150220">{{cite web|url=http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/20/15/angelica-calls-out-fans-tadhana-piracy|title=Angelica calls out fans on 'Tadhana' piracy|first=ABS-CBN|last=News|access-date=12 August 2019|archive-date=27 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151027185839/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/02/20/15/angelica-calls-out-fans-tadhana-piracy}}</ref> === အားကစား === [[File:Smart Araneta Coliseum Basketball setup.jpg|thumb|စမတ်အာရာနီတာ ကိုလီဆီယမ် တွင် ကျင်းပသော ဖိလစ်ပိုင်ဘတ်စကက်ဘောအသင်း (PBA) ၏ ကစားပွဲတစ်ခု]] ဘက်စကက်ဘော၊ လက်ဝှေ့၊ ဘော်လီဘော၊ ဘောလုံး၊ အမေရိကန် ဘောလုံး၊ ရပ်ဘီဘောလုံးကစားနည်း နှစ်မျိုးစလုံး၊ ကြက်တောင်၊ ကရာတေး၊ တိုက်ကွမ်ဒို၊ ဘိလိယက်၊ တန်းပင် ဘိုးလင်း၊ စစ်တုရင် နှင့် စီပါ အစရှိသော အမျိုးမျိုးသော အားကစားတို့သည် ဖိလစ်ပိုင်တွင် ရေပန်းစားသည်။ လမ်းကြမ်းဆိုင်ကယ်စီးခြင်း၊ စက်ဘီးစီးခြင်း နှင့် တောင်တက်ခြင်းတို့မှာလည်း ရေပန်းစားလာနေပြီ ဖြစ်သည်။ ဘက်စကက်ဘောအား အပျော်တမ်းနှင့် ကြေးစား အဆင့် နှစ်ခုစလုံးတွင် ကစားကြပြီး ဖိလစ်ပိုင်၏ ရေပန်းအစားဆုံး ကစားနည်းဟုပင် ဆိုနိုင်သည်။<ref>[http://home.bca-pool.com/displaycommon.cfm?an=1&subarticlenbr=30 "Billiard Congress of America: Hall of Fame Inductees"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140312180648/http://home.bca-pool.com/displaycommon.cfm?an=1&subarticlenbr=30 |date=12 March 2014 }}. (2009). Retrieved December 20, 2009 from the Billiard Congress of America Website.</ref><ref name=kilala>[http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/modules_in_Tagalog/mga_kilalang_pilipino.htm Mga Kilalang Pilipino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915150626/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/modules_in_Tagalog/mga_kilalang_pilipino.htm |date=15 September 2017 }} [Known Filipinos]. (n.d.) (in Filipino). ''Tagalog at NIU''. Retrieved April 25, 2010 from the Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, SEAsite Project.</ref> ၂၀၁၀ တွင် မန်နီ ပက်ကီယို အား ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအတွက် "ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အကောင်းဆုံး သတ်ပုတ်သူအဖြစ်" အမေရိကန်လက်ဝှေ့စာရေးဆရာများအသင်း၊ ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ကောင်စီ နှင့် ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့အသင်းတို့မှ အမည်ပေး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="Pacquiao named Fighter of the Decade">{{cite news |title = Pacquiao named fighter of the decade |agency = [[Reuters]] |date = June 5, 2010 |url = https://www.reuters.com/article/idUSTRE6541BX20100605 |first=Alastair |last=Himmer}}</ref> အမျိုးသား ကိုယ်ခံပညာနှင့် အားကစားနည်းများမှာ အားနစ် ဖြစ်ပြီး အချို့ဒေသများတွင် အက်စခရီးမား နှင့် ကာလီ ဟု ခေါ်သည်။<ref>Republic of the Philippines. (Approved: December 11, 2009). [http://www.senate.gov.ph/republic_acts/ra%209850.pdf An Act Declaring Arnis as the National Martial Art and Sport of the Philippines]. Retrieved February 18, 2010 from the Senate of the Philippines Website.</ref> ဖိလစ်ပိုင်သည် နွေရာသီအိုလံပစ် အားကစားပွဲတွင် ၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ စတင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် ပထမဆုံး ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် ဆုတံဆိပ်ရရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ <ref>Republic of the Philippines. (Approved: December 11, 2009). [http://www.senate.gov.ph/republic_acts/ra%209850.pdf An Act Declaring Arnis as the National Martial Art and Sport of the Philippines]. Retrieved February 18, 2010 from the Senate of the Philippines Website.</ref>ထိုအချိန်မှစ၍ နွေရာသီ အိုလံပစ်အားကစားပွဲတိုင်းတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အမေရိကန် ဦးဆောင်၍ နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို သပိတ်မှောက်သော အကြိမ် မှလွဲ၍ ဖြစ်သည်။ <ref>Republic of the Philippines. (Approved: December 11, 2009). [http://www.senate.gov.ph/republic_acts/ra%209850.pdf An Act Declaring Arnis as the National Martial Art and Sport of the Philippines]. Retrieved February 18, 2010 from the Senate of the Philippines Website.</ref>ဖိလစ်ပိုင်သည် အပူပိုင်းနိုင်ငံများထဲမှ ပထမဆုံး ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ပထမဆုံးအဖြစ် ၁၉၇၂ ခုနှစ် အားကစားပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |title=The Official Report of XIth Winter Olympic Games, Sapporo 1972 |publisher=The Organizing Committee for the Sapporo Olympic Winter Games |year=1973 |pages=32, 145, 447 |url=http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1972/orw1972.pdf |accessdate=January 31, 2008 |archive-date=26 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226202605/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1972/orw1972.pdf |url-status=dead }}</ref> ===ကစားခြင်း=== [[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Speelbord voor mancala spel TMnr 45-318.jpg|thumb|left|ဆွန်ကာသည် ဖိလစ်ပိုင်ရိုးရာ ကစားနည်း ဖြစ်သည်။]] ''လွတ်ဆန် ဘာကာ''၊ ''ပါတင်တယ်ရို''၊ ''ပီကို'' နှင့် ''တွမ်ဘမ် ပရက်ဆို'' အစရှိသော ကလေးကစားနည်းများဖြစ်သည့် ဖိလစ်ပိုင်ရိုးရာ ကစားခြင်းများ ကို ဖိလစ်ပိုင် လူငယ်များအကြား ကစားနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ <ref name=Hagonoy>{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20071106053308/http://www.hagonoy.com/lbcorpus/halbc010.html |date=November 6, 2007 |title=Mga Larong Kinagisnan }} [Games One Grows Up With]. Hagonoy.com. (archived from [http://www.hagonoy.com/lbcorpus/halbc010.html the original] on November 6, 2007)</ref><ref name=Seasite>[https://web.archive.org/web/20140628125706/http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Filipino_Games/mga_larong_pilipino.htm Mga Larong Pilipino] [Philippine Games]. (2009). ''Tagalog at NIU''. Retrieved December 19, 2009 from the Northern Illinois University, Center for Southeast Asian Studies, SEAsite Project. (archived from [http://www.seasite.niu.edu./Tagalog/Filipino_Games/mga_larong_pilipino.htm the original] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070827113637/https://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Filipino_Games/mga_larong_pilipino.htm |date=August 27, 2007 }} on June 28, 2014)</ref> ''ဆွန်ကာ'' သည် ဖိလစ်ပိုင်ရိုးရာ ကစားခုံဖြင့် ကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ဖဲကစားနည်းများမှာ ပွဲတော်များအတွင်း ရေပန်းစားပြီး ''ပူဆွိုင်'' နှင့် ''တောင်အစ်'' စသည်တို့ကို တရားမဝင် လောင်းကစားခြင်း အနေနှင့် ကစားလေ့ရှိသည်။ မာဂျောင်းကို အချို့သော ဖိလစ်ပိုင် လူ့အဖွဲ့အစည်းများအတွင်း ကစားကြသည်။ ဆာဘောင်း သို့မဟုတ် ကြက်တိုက်ခြင်းသည် အထူးသဖြင့် ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသားများကြားတွင် ရေပန်းစားသော အပန်းဖြေနည်းဖြစ်ပြီး စပိန်တို့ ရောက်မလာမီကပင် ရှိခဲ့သည်။ မဂျဲလင်၏ မှတ်တမ်းရေးသူဖြစ်သော အန်တိုနီယို ပီဂါဖက်တာက တေးတေးတိုင်းပြည်တွင် ထိုသို့ အပျော်အပါး အနေနှင့် ကစားကြခြင်းကို ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|last=Dundes|first=Alan|title=The Cockfight: A Casebook|url=https://books.google.com/books?id=Wy5VqKSYt8IC|year=1994|publisher=Univ of Wisconsin Press|isbn=978-0-299-14054-0|pages=[https://books.google.com/books?id=Wy5VqKSYt8IC&pg=PA136 136–137]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.top-destination-choice-the-philippines.com/sabong.html|title=Sabong: An Enduring Hallmark of Philippines History|website=Top Destination Choice The Philippines.com}}</ref> ယိုယို ကစားစရာမှာ ဖိလစ်ပိုင်တွင် လူကြိုက်များသော ကစားစရာဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်ပုံစံအား ပီဒယို ဖလော်ရက်စ် ကုမ္ပဏီမှ စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ထိုအမည်မှာ ဖိလစ်ပိုင်ရှိ အီလိုကာနိုဘာသာစကားမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=mw>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/yo-yo Yo-yo]. (2010). In Merriam-Webster Online Dictionary. Retrieved January 10, 2010.</ref> {{clear}} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == == ရည်ညွှန်းချက်များ == {{reflist}} == မှတ်စု == {{Notelist}} {{ASEAN}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]] [[Category:အာဆီယံအသင်းဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကျွန်းနိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] qv0gflclwyi8jgjz0f7no0li73e1rlg 0 3627 1040885 1027755 2026-06-26T02:50:20Z ~2026-36827-61 144867 ရှ 1040885 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Infobox royalty | type = ဘုရင်မင်းမြတ် | name = သီပေါ‌မင်း | image = Thibaw Min.jpg | caption = သီပေါမင်း (၁၈၈၀ ခန့်) | reign = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၈ – ၃၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | coronation = ၆ နိုဝင်ဘာ ၁၈၇၈ | succession = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိဘုရင်များစာရင်း|မြန်မာဘုရင်]] <br/> [[သီပေါမြို့]]စား | predecessor = [[မင်းတုန်းမင်း]] | successor = မင်းဆက်ဆုံးသည် {{small|([[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ]]မှ အုပ်ချုပ်)}} | suc-type = ဆက်ခံသူ | reg-type = ဝန်ကြီးချုပ် | regent = [[ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း]] | spouse = [[စုဖုရားကြီး]]<br/>[[စုဖုရားလတ်]]<br/>[[စုဖုရားလေး]] | issue = [[ထိပ်စုမြတ်ဘုရားကြီး]]<br/>[[ထိပ်စုမြတ်ဘုရားလတ်]]<br/>[[ထိပ်စုမြတ်ဘုရား]]<br/>[[ထိပ်စုမြတ်ဘုရားက​လေး]]<br/> သားတော်(၁)ဦး နှင့် သမီးတော်(၂)ဦး(ငယ်ကလွန်) | issue-link = | regnal name = သိရီပဝရ ဝိဇယာနန္တ ယသတိလောကာ ဓိပတိ ပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ | house = [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်|ကုန်းဘောင်]] | father = [[မင်းတုန်းမင်း]] | mother = [[လောင်းရှည်မိဖုရား]] | birth_name = မောင်ရေစက် | birth_date = {{birth date|1859|1|1|df=yes}} <br/> သက္ကရာဇ် ၁၂၂၀ ခု၊ [[နတ်တော်]]လဆုတ် ၁၂ ရက်၊ စနေနေ့<ref name=ksy-475>Konbaung Set Vol. 3 2004: 475</ref> | birth_place = [[မန္တလေး နန်းတော်]]၊[[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ|မြန်မာဘုရင့် နိုင်ငံတော်]] | death_date = {{death date and age|1916|12|19|1859|1|1|df=yes}} <br/> သက္ကရာဇ် ၁၂၇၈ ခု နတ်တော်လဆုတ် ၁၀ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ | death_place = [[ရတနာဂီရိ]]၊ ဘုံဘေပြည်နယ် (မွန်ဘိုင်းပြည်နယ်)၊ [[ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ]] | date of burial = | place of burial = [[ရတနာဂီရိ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = Thibaw Min Signature.svg }} '''သီပေါမင်း''' (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈-၁၈၈၅) သည် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]၏ နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သည်။ ဘွဲ့တော်မှာ'''သိရီပဝရ ဝိဇယာနန္တ ယသတိလောကာ ဓိပတိ ပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ''' ဖြစ်ပြီး နန်းသက် ခုနစ်နှစ်ဖြစ်သည်။ [[မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[လောင်းရှည်မိဖုရား]]တို့၏ သားတော်အလတ်ဖြစ်ပြီး နံတော်မှာ စနေသား၊ ငယ်အမည်မှာ မောင်‌ရေစက် ဖြစ်လေသည်။ သီပေါမင်းသည် ရှမ်းသွေးအနည်းငယ်ပါသည် အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် မယ်တော်ဖက်က မြန်မာရှမ်းကပြားဖြစ်သည်။သီပေါမင်း၏ မိခင်မှာ (သီရိမဟာမင်္ဂလာသုပဘာဒေဝီဘွဲ့ခံ) လောင်းရှည်မြို့စား မိဖုရားဖြစ်သည်။ လောင်းရှည်မိဖုရား၏ ဖခင် ဦးမှေးမှာ ဗဒုံမင်း၏ သားတော် (အိမ်ရှေ့မင်းသား) ဦးပေါ် (မြန်မာ)+ မိဖုရား နန်းမွေးခန်း(သီပေါရှမ်းစော်ဘွားသမီး)တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သောကြောင့် မင်းမျိုးပင်ဖြစ်သည်သီပေါစော်ဘွားမျိုးလည်းဟုတ်သည်။နန်းမွေးခန်းသည် ရှမ်းသီပေါစော်ဘွားကြီးစောမြတ်ဆန္ဓေရဲ့သမီးတော်ဖြစ်သည်။ ဦးမှေး(မြန်မာရှမ်း)သည် စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်တွင် သတိုးမင်းရဲ ကျော်စွာဘွဲ့ဖြင့် ရမ္မာဝတီမြို့စားဖြစ်ခဲ့ပြီး အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီးတွင် သီပေါမြို့စား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် ချွန်းတောင်မြို့စား မိုးနဲဗိုလ်မှူးအဖြစ် အမှုထမ်းရသည်။ လောင်းရှည်မိဖုရား၏ မိခင် မယ်အိ မှာ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင်၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သည်။ မြေဒူးမင်း ဇင်းမယ်ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သည့်အခါ ဇင်းမယ်သို့ ရောက်ရှိနေသော ဆင်ကြားရှင်သည် နေပြည်တော်သို့ ပြန်လည်လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ ဆင်ကြားရှင် ၏သမီး ရှင်အောင်လံ သည် စစ်သူကြီး ဒလပန်း၏ညီ ပုတ္တကျော်နှင့် စုံဖက်ရာမှ ရှင်ပုဇွန် ကိုမွေးဖွားသည်။ ရှင်ပုဇွန်သည် ညောင်ရမ်းမြို့စား စကြာဝန်ကြီး ဦးမြတ်ရာနှင့် လက်ဆက်ရာမှ လောင်းရှည်မိဖုရား၏ မိခင် မယ်အိကို မွေးဖွားသည်။ လောင်းရှည်မိဖုရားကို ဦးမှေး+မယ်အိ တို့မှ ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားပြီး ၁၈၈၁ ခု၊ ဇွန်လတွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မွေးချင်းများမှာ ခေါင်းတုံးမြို့စား ဦးဖိုးကြီးနှင့် မင်းဂါမဏိ တို့ဖြစ်ကြသည်။ သီပေါမင်းသည်မွေးချင်းနှစ်ဦးရှိပြီး အစ်မတော်[[ပခန်းကြီးစုဖုရား]]နှင့် ညီမတော် [[မိတ္ထီလာစုဖုရား]]တို့ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်အခါက ဘာသာရေးနှင့် စာပေအရာ၌ ထူးချွန်သူဖြစ်သည်။ အာဏာကို လက်ဝယ်ပိုင်စိုးလိုသောအလယ်နန်းမိဖုရား [[ဆင်ဖြူမရှင်]]နှင့်စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ကို အသက်သွင်းလိုသည့် [[ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း]]က မိမိတို့ကြိုးဆွဲရာကမည့် မင်းသားတစ်ပါးကို နန်းတင်ရန်ကြံစည်ကြရာ စာပေကျမ်းဂန်တို့ကို မြတ်နိုး၍ စိတ်သဘောထား နူးညံ့သိမ်မွေ့သော သီပေါမင်းသားကို မျက်စိကျပြီး နန်းလျာအဖြစ် လျာထားခဲ့ကြသဖြင့် အခြားမင်းညီမင်းသားများကို ကျော်ဖြတ်ကာ ထီးနန်းဆက်ခံခွင့် ရခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် [[မန္တလေး]][[ရတနာပုံနေပြည်တော်]]သို့ အင်္ဂလိပ်တို့ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် မိဖုရားခေါင်ကြီး စုဖုရားလတ်နှင့်အတူ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ရတနာဂီရိ]]သို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ == နန်းတက်စ အခြေအနေ == ကုန်းဘောင် ထီးနန်းကို ဆက်ခံသော သီပေါမင်းသည် နန်းစည်းစိမ် ခိုင်မြဲရေးအတွက် အစဉ်အလာအတိုင်း ပြုလုပ်ရာတွင် ထီးနန်းကို လုပ်ကြံမည်ဟု သင်္ကာမကင်းသူ မှန်သမျှတို့ကို သတ်ဖြတ် သုတ်သင်ရလေသည်။ ဩဇာအာဏာ ရှိသူတို့၏ ညွတ်ကွင်း ထောင်ချောက်မှ လွတ်သူ အချို့ တို့သည်လည်း ဗြိတိသျှတို့ထံ ပြေးလွှား ခိုဝင်ကြသည်။ ဗြိတိသျှ စည်းမျဉ်းဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်ပုံ စနစ်ကဲ့သို့ မြန်မာ့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်ပေါ်လာလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သော ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ် ရှောသည်၊ အဆိုပါ သတ်ဖြတ်မှု အခြင်းအရာတို့ကို မြင်သောအခါ သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ် လိုလား စွဲလမ်းကြသော မြန်မာတို့၏ စိတ်ဓာတ်ကို အတွက်မှားခဲ့ကြောင်း သိနားလည် လာလေသည်။ သီပေါ မင်းသား ဘုရင် အဖြစ်သို့ ရောက်၍ နေပြည်တော်ကို သိမ်းလိုက် ပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် သီပေါမင်းနှင့် အပေါင်းအပါ တစုတို့သည် ထားခဲ့သော ကတိသစ္စာကို ထိန်းသိမ်းရန် မလိုတော့ဘဲ အရာရှိ အရာခံ မှူးမတ်များကို ဘုရင့် သစ္စာတော်ခံ လုံးဝ ဖြစ်စေရေး အတွက် သစ္စာရေ တိုက်ရန်သာ အားသစ် နေကြသည်။ ရှော မူကား မကျေမနပ် ဖြစ်၍ မြန်မာ ထီးနန်းကို ဒေါမာန်ပွားကာ၊ မင်းညီမင်းသား ဆွေတော် မျိုးတော်တို့အား သတ်ဖြတ်ခြင်းကို အကြောင်းပြ၍ ထိုသတ်ဖြတ်မှုများကို မရပ်စဲလျှင် နေပြည်တော်မှ သူ ထွက်ခွာ သွားမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်တော့သည်။ နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်စုကလည်း ရှောနှင့် တသံတည်း ထွက်ကြလေသည်။ အိန္ဒိယ နိုင်ငံရှိ ဘုရင်ခံချုပ် လတ်မင်းကြီး လစ်တန်သည် ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ လိုသည်ဟု အင်္ဂလန်သို့ အကြောင်းကြား တိုက်တွန်း၍ မြန်မာ နယ်စပ်သို့ စစ်တပ်များ ပို့စေလေသည်။ [[File:Thibaw Min 1885 crop.jpg|thumb|150px|left|သီပေါမင်း၊ မိဖုရား စုဖုရားလတ်နှင့် ၎င်း၏ အမတော် စုဖုရားကြီး(နိုဝင်ဘာလ၊ ၁၈၈၅ ခုနှစ်)]] [[File:King Thibaw's State Barge on the Mandalay Moat.jpg|thumb|150px|left|သီပေါမင်း၏ ကရဝိတ်သဗ္ဗန်တော်]] သီပေါမင်းနှင့် မှူးကြီး မတ်ကြီးတို့သည် အင်္ဂလိပ်တို့ ကျေနပ်အောင် လက်ဆောင် ပဏ္ဏာများဖြင့် ကာလကတ္တားသို့ ချစ်ကြည်ရေး မစ်ရှင် အဖွဲ့ တခု စေလွှတ်ကာ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး တည်မြဲမှုကို ထိန်းသိမ်းထားရန် ပန်ကြားလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှိကြသော ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင်များကမူကား မိမိတို့ အလိုကျ အတိုင်း မြန်မာတို့က မလိုက်လျောလျှင် မစ်ရှင် အဖွဲ့ကို သရက်မြို့ထက် ကျော်လွန်၍ သွားခွင့် မပေးဟု လည်းကောင်း၊ မဟာဝန်ရှင်တော် မင်းကြီးနှင့်လည်း ဆက်သွယ်ခွင့် မပေးဟု လည်းကောင်း၊ ငြင်းဆိုကြသည်။ ထို ဗြိတိသျှတို့၏ အဆိုမှာ မစ်ရှင် အဖွဲ့သည် သာမန် ချစ်ကြည်ရေး ပြုလုပ်ရန်သာ ဖြစ်၍ အကျိုးထူးလှမည် မဟုတ်သည့် အပြင် မစ်ရှင် အဖွဲ့၌လည်း အမှုတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်သော အာဏာမရှိ ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ဤတွင် မန္တလေး နန်းတော်သည် မစ်ရှင် အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် သံအမတ်များအား "ပြောရေး ဆိုခွင့် အာဏာများကို သာမက ခေတ္တစာချုပ်ဖြစ်စေ၊ ရာသက်ပန် စာချုပ်ဖြစ်စေ၊ ချုပ်ဆိုနိုင်ခွင့် ရှိသော အာဏာကို လည်းကောင်း၊ ယခု မျက်မှောက် ဖြစ်ပျက်နေသော နှစ်နိုင်ငံ ပြဿနာ အရေးအခင်းတို့ကို ဖြေရှင်းရေး အတွက် ပြောဆိုနိုင်သော၊ စီစဉ်နိုင်သော၊ တိုင်ပင်နိုင်သော အာဏာကို လည်းကောင်း၊ အနာဂတ်၌ နှစ်နိုင်ငံ အရေးအခင်း ရှုပ်ထွေးမည့် ကိစ္စကြီးငယ် မှန်သမျှကို ပြေလည်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်သော အာဏာကို လည်းကောင်း" လွှဲအပ် လိုက်လေသည်။ ရာသက်ပန် ချစ်ကြည်ရေး မဟာမိတ် စာချုပ်တွင် တိုင်းပြည် အသီးသီး၏ အချုပ်အချာ အာဏာပိုင်မှုကို လေးစားခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသား ရာဇဝတ်သားကို ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်သို့ ပေးအပ်ရခြင်း၊ ကုန်သည်များ အခွန် ပေးဆောင်ရန် မလိုဘဲ အခမဲ့ ဝင်ရောက် ကုန်ကူးသန်းခွင့် ပေးခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်လေသည်။ စင်စစ်မှာ ဗြိတိသျှတို့ကလည်း မန္တလေး နန်းတော်ကဲ့သို့ပင် မန္တလေး နန်းတော် အပေါ်၌ ငြိမ်းချမ်းရေး လိုလားကြောင်း ပြစေသည် သဘော ဖြစ်လေသည်။ ဗြိတိသျှတို့ ဘက်ကမူ အထက် မြန်မာနိုင်ငံကို နှိမ်နင်းလိုလျှင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှ စစ်တပ် အပြင် နောက်ထပ် စစ်သည် ၅,ဝဝဝ လိုကြောင်း စစ်ဘက် အကြံပေး အရာရှိက အစီရင်ခံ ထားလေသည်။ ထိုအခါကသော် ဗြိတိသျှတို့သည် အာဖဂန်နီ စတန်နှင့် အာဖရိက တောင်ပိုင်းတွင် နယ်ချဲ့ စစ်ပွဲ ဆင်နွှဲ နေရသည့် အတွက် မြန်မာတို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့လျှင် ဝန်ထုပ် တခု တိုးလာမည် ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာတို့အား နှိမ်နင်းရန် အရေးကို ခေတ္တ ရွှေ့ဆိုင်း ထားကြရလေသည်။ ထိုအချိန်တွင် သီပေါမင်းသည် ခမည်းတော် မင်းတုန်းမင်း အမြှော်အမြင် ကြီးစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ သဖြင့် ရအပ်သော အကျိုး ကျေးဇူးတို့ကို ခံစားလျက် နေရသည်။ နန်းတက်စ နှစ်များတွင် မြန်မာဘုရင် အုပ်စိုးသော အထက် တခွင်၌ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးသည် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုး ခဲ့လေသည်။ [[File:King Thebaw -Ratnagiri.jpg|thumb|150px|left|ဗြိတိသျှတို့သည် သီပေါဘုရင်အား ရတနာဂီရိသို့ ခေါ်ဆောင်၍ ဤတိုက်နန်းတော်တွင် ထားလေသည်။]] ==သီပေါမင်း ( မြန်မာ၁၂၂ဝ-၁၂၇၈)== ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သော သီပေါမင်းသည် မင်းတုန်းမင်းကြီး နတ်ရွာစံပြီးနောက် နန်းတက်တော်မူသည်။ မာရ်အောင်ရတနာစေတီတော် တည်ထားကိုးကွယ်သောကြောင့် မာရ်အောင်ရတနာ ဒါယကာဘဝရှင်မင်းတရားဟူ၍၎င်း၊ ငယ်စဉ်က သီပေါမြို့ကို စားရသောကြောင့် သီပေါမင်းဟူ၍၎င်း၊ မန္တလေးရတနာပုံမြို့တွင် ဒုတိယနန်းစံသော မင်းဖြစ်သဖြင့် မန္တလေးရတနာပုံ ဒုတိယမြို့နန်းစံမင်းဟု၎င်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဒရပ် မြို့သို့ဗြိတိသျှတို့၏ ဆောင်ယူသွားခြင်း ခံရသဖြင့် မဒရပ်ပါမင်းဟူ၍၎င်း ထင်ရှားသည်။ သီပေါကို ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး နှင့်ဘထွေးတော် ချွန်းတောင်မြို့စား မိုးနဲဗိုလ်မှူးမင်းသား သမီးတော် သီရိမဟာမင်္ဂလာ သုပဘာဒေဝီဘွဲ့ခံ [[လောင်းရှည်မိဖုရား]] ( နန္ဒာဒေဝီ) တို့မှ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၂ဝ ပြည့်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၉ ခုနှစ်) နတ်တော် လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် စနေနေ့တွင် ဖွားမြင်တော်မူလေသည်။ မယ်တော်လောင်းရှည်မိဖုရားအား မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက စိတ်အခန့်မသင့်ဖြစ်၍ အိမ်နိမ့်ချထားစဉ် သီပေါမင်းသားသည် [[တပယ်မင်းသား]]၏အိမ်တော်၌ ငြိုငြင်စွာနေရသည်။ ထို့နောက် အခြားသားတော်များနှင့်အတူ ဆရာမှတ်ကြီး၏ [[သံတဲကျောင်း]]၌ အင်္ဂလိပ်စာပေပညာသင်ကြားရလေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၆ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော်မင်း တရားကြီးက ရှင်သာမဏေအဖြစ်ဖြင့် သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းခြီးမြှင့်တော်မူပြီးလျှင် မာလာလင်္ကာရသီရိဓဇ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု တံဆိပ်တော်ရ တောင်တော်ဆရာတော်ထံ အပ်နှံတော်မူခြင်းခံရသည်။ ထိုနှစ်တွင်ခမည်းတော်မင်းတရားကြီးက သားတော် သမီးတော်များ ပထမပြန်စာမေးပွဲဝင်ရမည် အမိန့်တော်မြတ် မှတ်တော်မူရာ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် သီပေါမင်းသား လူဝတ်လဲ၍ ပထမငယ် ပြန်ဆိုသည်။ ထိုနောက် ရှင်သာမဏေ ပြန်ဝတ်လေသည်။ ၁၂၃၈ ခုနှစ်တွင် ပထမလတ် စာပြန်ပွဲကို လူဝတ်လဲ၍ပြန်ဆိုပြီးနောက် ရှင်သာမဏေပြန် ဝတ်ပြန်သည်။ ၁၂၃၉ ခုနှစ်တွင် ပထမကြီးစာပြန်ပွဲကို အထက်နည်းအတိုင်း အောင်မြင်စွာပြန်ဆိုနိုင်ပြန်သည်။ သားတော်များထဲတွင် တဦးတည်းထူးချွန်စွာ ပထမပြန်ဆိုနိုင်သော သားတော်သီပေါ မင်းသားအား ခမည်းတော် မင်းတရားကြီးသည် အားရတော်မူလှသဖြင့် ညီလာခံလွှတ်တော်သို့ အခမ်းအနား ရထားဆင်ယင် တပ်ဝင်းခင်း ကျင်းကာဝင်စေသည်။ ထိုနောက် လူဝတ်လဲစေ၍ နန်းတော်အတွင်း တံခါးနီအပြင်လွှတ်တော်မြောက်ဘက်တွင် အိမ်တော်ဆောက်ပေးစံနေစေသည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် သာသနာတော်ကို အထူးလေးစားတော်မူသည့် အလျောက် ပထမပြန်စာမေးပွဲကို ပြန်ဆိုအောင်မြင်ခဲ့သော သားတော် သီပေါမင်းသားအား များစွာချစ်ခင်နှစ်သက်တော်မူသဖြင့် အပါးတော်၌ မပြတ်ထွက်ဝင်ခစားစေသည်။ ပထမပြန် အောင်ဆုသည်ပင်သီပေါမင်းသားအား မင်းအဖြစ် ရောက်သည်တိုင်အောင် ကျေးဇူးပြုသည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်ဝါခေါင်လတွင်မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး မကျန်းမမာရှိတော်မူသောအခါ နန်းတော်အတွင်း၌ တန်ခိုးကြီး နေသော မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ အလယ်နန်းမိဖုရား ဆင်ဖြူမရှင်နှင့်ကင်းဝန်မင်းကြီးစသော အလိုတူသည့် မှူးတော်မတ်တော်တို့ တိုင်ပင်ကြပြီးလျှင်သားတော် သီပေါမင်းသားအား အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ ဆောင်နှင်းရန် မင်းတရားကြီး အားတင်လျှောက်၍ ထိုနှစ် တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှေ့အပ်နှင်းလေသည်။ သားတော်ကြီးများဖြစ်သော သုံးဆယ်မင်းသား၊ ညောင်ရမ်းမင်းသား၊ မက္ခရာမင်းသားတို့ရှိပါလျက် သားတော်အငယ် သီပေါမင်းသားအား ကင်းဝန်မင်းကြီး စသော မှူးမတ်များက လိုလားရခြင်းမှာ စိတ်ထက်မြက်သော မင်းသားများဘုရင်ဖြစ်လျှင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်မှုနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်မှုများကို မိမိတို့သဘောကျ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်မဟုတ်၊ အသက်ငယ်၍ သဘောနူးညံ့သော မင်းသားနှင့်မှ သဘောကျဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်သောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ [[ကင်းဝန်မင်းကြီး]]သည် ဒီမိုကရေစီထွန်းကားသော အနောက်နိုင်ငံများသို့ရောက်ရှိကာ မိမိနိုင်ငံတိုးတက်ရေး အတွက်ထိုနိုင်ငံများကဲ့သို့ ဘုရင်၏အာဏာကို ကန့်သတ်ကာဝန်ကြီးအဖွဲ့နှင့် တိုင်းပြည်ရေးရာများကို စီမံခန့်ခွဲသွားနိုင်သည့် အုပ်ချုပ်ရေး စံနစ်သစ်ကို တီထွင်လိုသဖြင့် မိမိဩဇာညောင်းမည်ထင်သည့် သီပေါမင်းသားကို သဘောတူခြင်းဖြစ်လေသည်။ ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီး၌မူ မိမိ၌သားတော်မရှိသဖြင့် မိမိသမီးတော်နှင့်ရည်ငံရင်းစွဲရှိသော သီပေါမင်းသားအား သဘောတူညီခြင်းဖြစ်လေသည်။ သီပေါမင်းသား အိမ်ရှေ့အရာကိုရပြီးနောက် မင်းတုန်းမင်း၏အခြား သားတော်ကြီး များကိုဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားလေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ် သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၆ရက်နေ့တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီး နတ်ရွာစံသောထိုနေ့တွင်ပင် အိမ်ရှေ့စံ သီပေါမင်းသားသည်ထီးနန်းကိုသိမ်းပိုက်တော်မူသည်။ ၁၂၄၁ ခုနှစ်နယုန်လတွင် သီပေါမင်းတရားကြီးသည် သီရိပဝေသနာဘိသိက်ကိုသွန်းခံတော်မူ၍ ထီးဆောင်း မင်္ဂလာဥကင်သဖွင့်တော်မူပြီးလျှင်၊ သီရိပဝရာဒိတျရတိလောကဓိပတိပဏ္ဍိတမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ ဘွဲ့တံဆိပ်နာမံ တော်ကို ခံတော်မူသည်။ ခမည်းတော်မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် အလယ်နန်း မိဖုရားဆင်ဖြူမရှင်မှ ဖွားမြင်သော မြတောင်မြို့စား သီရိသုမင်္ဂလာရတနာဒေဝီဘွဲ့ခံ စုဖုရားလတ်အား သီရိပဝရမဟာရာဇိန္ဒာဘိသုဓမ္မရတနာဒေဝီ တံဆိပ်နာမံတော်ဖြင့် အရှင်နန်းမတော်မိဖုရားခေါင်ကြီးတင် မြှောက်တော်မူသည်။ မယ်တော်လောင်းရှည်မိဖုရားအားလည်း မြောက်ဥယျာဉ်တော်၌ အိမ်ဖြူတော်ဆောက်လုပ်ကာစံနေစေသည်။ နန်းတက်ပြီး မကြာမီပင် ခမည်းတော်နတ်ရွာမစံမီက အကျဉ်းချထားခြင်းခံရသော မင်းညီမင်းသား ၄ဝ ကျော်တို့အား ရွှေလွှတ်တော်မှ အမိန့်မပါရှိဘဲ လက်သုံးတော်တို့က ကွပ်မျက်လေသည်။ မင်းသားမင်းသမီးတို့အား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်သည့်ကိစ္စတွင် မင်းတရားကြီး တင်ကူး၍ မသိရှိရဟု အချို့ရာဇဝင်ဆရာတို့က ဆို၍အချို့ကမူ မင်းမိဖုရားနှစ်ပါးလုံး အလိုတူကြံစည်ရာပါကြောင်းဖြင့်ဆိုကြသည်။ ဤကိစ္စကြောင့်ပြည်သူအများတို့ စိတ်နှလုံး ပင်ပန်းညိုးငယ်ကြရသည်။ သီပေါမင်းတရား နန်းတက်ပြီးနောက် ချက်ချင်းလိုပင် တောင်ဥယျာဉ်၌ ကျင်းပသောအစည်းအဝေးတွင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးကို # လယ်ယာ၊ # လက်အလုပ်၊ # ကုန်းကြောင်းစစ်ဘက်၊ # ရေကြောင်း စစ်ဘက်၊ # အကောက် ခွန်၊ # သာသနာပညာ၊ # ပူရိသမေဓ၊ (လူခွန်) ၊ # သဿမေဓ(မြေခွန်) ၊ # ရာဇဝတ်ဘက်၊ # တရားဘက်၊ # နိုင်ငံခြား၊ # တွဲဘက်ရုံး၊ # မြို့ရေးရွာမှု၊ # စက်အလုပ်ဟူ၍ ဌာနကြီး ၁၄ ဌာန ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ရန် အများသဘောတူ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ထိုနှစ် တပေါင်းလ၌ ဌာနဝေပုံပျက်သွားပြန်သည်။ ၁၂၄၂ ခုနှစ် ဝါခေါင်လတွင်တစ်ဖန် - # နိုင်ငံခြားနှင့်သာသနာပညာရေး ၊ # တရားရာဇဝတ်ဖက်၊ # အကောက်အခွန်၊ # သဿမေဓ၊ # ကုန်းကြောင်းစစ်ဘက်၊ # ရေကြောင်းစစ်ဘက်၊ # အလုပ်ဘက်၊ # လယ်ယာ၊ # ဥပဒေဟူ၍ ကိုးဌာနခွဲခြားသတ်မှတ်ပြန်သည်။ ထိုဌာနကြီးကို ဌာနအုပ်ချုပ်ရေးလည်း မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၂ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလတွင် ပျက်ပြန်သဖြင့်၊ ၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် တရားရာဇဝတ်ဌာနကို နှစ်ဌာနခွဲ၍ ဆယ်ဌာနခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့အုပ်ချုပ်ရေးအကြိမ်ကြိမ် ပျက်ရသည်မှာလည်း ရှေးကကဲ့သို့အခွန်တော်ငွေကို ရှင်ဘုရင် မိဖုရား သဘောအတိုင်းသုံးစွဲလိုသဖြင့်တကြောင်း၊ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်မှုတွင်အိမ်တော်ပါ လူငယ်များကို ထည့်လိုသဖြင့် တစ်ကြောင်းကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သီပေါမင်းတရားလက်ထက်တွင် ကင်းဝန်မင်းကြီးစသော မှူးမတ်ကြီးများ၏အကြံပေးချက်အရ ပြည်သူတို့ အလိုရှိရာတင်လျှောက်ခွင့်ရရန် ရွှေမြို့တော်ဓာတ်တံခါး လေးဌာန၌ ရွှေသေတ္တာများထား၍ ယင်းရွှေသေတ္တာများကို ဘုရင့်ရှေ့တော်၌ ဖွင့်ဖတ်ရသည်။ ထိုရွှေသေတ္တာစံနစ်ကြောင့်ပင် သီပေါဘုရင်သည် မိမိလက်ထက် နိုင်ငံအခြေအနေကို သိရှိသတိရတန်သမျှရကာ နိုင်ငံအတွင်းလွှမ်းမိုးရမ်းကားနေသော [[ရနောင်မောင်မောင်တုတ်]]နှင့် အပေါင်းပါတို့အား ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၄ ခုနှစ်တွင် ယင်းသို့အုပ်ချုပ်ရေး ဖြောင့်မှန်အေးချမ်းတော့မည်ကဲ့သို့ဖြစ်လာစဉ် ဝန်ကြီး အချင်းချင်းသင်းကွဲကြပြန်သဖြင့် သီပေါမင်းလက်ထက် နိုင်ငံတော်တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီးလက်ထက်ကကဲ့သို့ ငြိမ်းချမ်းခြင်းမရှိချေ။ ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သီပေါမင်းတရားသည် ပြည်သူတို့ငွေကြေးပေါများ၍ နိုင်ငံတော်စည်ပင်ဝပြောစေရန် ရွှေမြို့တော်၌ [[ထီ]]ရုံတော်များဖွင့်လှစ်သည်။ ထီရုံဆယ်ရုံ၌ တနေ့လျှင်ဆယ်ကြိမ်ကျဖွင့်လှစ်ပေးရာ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတို့သည် ထီကိုသာဂရုစိုက်နေကြ၍ စီးပွားရေးပျက်စီးသဖြင့် ရည်ရွယ်တော်မူရင်းအတိုင်းမရောက် သောကြောင့် ၁၂၄၃ ခုနှစ်တွင် ထီရုံများရုပ်သိမ်းတော်မူသည်။ ထီကြွေးတင်သူများအားလည်း ငွေတော်များထုတ်၍ ဆပ်ပေးတော်မူသည်။ နိုင်ငံတွင်းအုပ်ချုပ်မှုများ တိုးတက်ရန် ဆောင်ရွက်သည့်ကြားမှ ယင်းသို့ယိုယွင်းနေစဉ် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးကိုလည်း အကောင်းဆုံးဖြစ်လာစေရန် မင်းတရားကြီးသည် ကြိုးစားခဲ့သည်။ မင်းတရားကြီးသည် ခမည်းတော် အရိုက်အရာကိုဆက်ခံတော်မူကြောင်း ဗိလတ်ရှိ[[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီး]] ထံသဝဏ်လွှာပါးလိုက်သောအခါ ဘုရင်မကြီးထံ မှလည်း ဝမ်းမြောက်ကြောင်းသဝဏ်လွှာရောက်ရှိလာသည်။ နိုင်ငံတွင်း အင်အားများကွဲနေသည်ကို သိသောနယ်ချဲ့ နိုင်ငံများသည် မြန်မာနိုင်ငံအားဝိုင်းအုံကာ အခွင့်အလမ်းရရှိဖို့ကြိုးပမ်းကြလေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၁ ခုနှစ်တွင်သီပေါဘုရင်သည် ဗြိတိန်နှင့် အသင့်အမြတ်ဆက်ဆံလေ၍ သံများစေလွှတ်ရာ ဗြိတိသျှပိုင်နက်မြေဒေသဖြစ်သော သရက်မြို့ကိုလွန်၍ သွားခွင့် မရသောကြောင့် ပြန်လာခဲ့ရလေသည်။ နောက်နှစ်တွင်မှ အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်နှင့် ဆင်းမလားမြို့တွင်တွေ့ဆုံခွင့်ရသည်။ သို့ရာတွင်မဟာမိတ် စာချုပ်အသစ်ချုပ်ဆိုရန် ပြောဆိုကြရာအကြောင်းမညီညွတ်ချေ။ [[ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်]]မင်းတရားကြီးလက်ထက် ချုပ်ဆိုပြီးရှိသည့်စာချုပ်အတိုင်း လိုက်နာရန် နှစ်ဦးသဘောတူပြောဆို၍ နေပြည်တော်သို့ပြန်လာခဲ့ရသည်။ ယင်းသို့အင်္ဂလိပ်နှင့်မြန်မာဆက်ဆံရေး ခပ်တန်းတန်းရှိနေသဖြင့် မြန်မာတို့သည် မိမိနှင့်လွယ်ကူစွာ သဟဇာတဖြစ်နိုင်သော ပြင်သစ်တို့နှင့်ဆက်ဆံကြလေသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ ခုနှစ်တွင်ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ မြန်မာသံတော်များ စေလွှတ်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မွန်ရှာဖေရီနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ စာချုပ်အရ မန္တလေးနေပြည်တော်သို့ ပြင်သစ်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးလာရောက်နေထိုင်သည်။ ပြင်သစ်လူမျိုး အင်ဂျင်နီယာ၊ စက်ဆရာ၊ ပိုးမွေးတတ်သူ၊ ဘဏ္ဍာရေး အတိုင်ပင်ခံစသည်တို့ မြန်မာမင်းထံလာ ရောက်အမှုထမ်းကြသည်။ မြန်မာရဲအဖွဲ့နှင့်စစ်တပ်ကိုလည်း အီတလီနှင့် ပြင်သစ်အရာရှိတို့က သင်ကြားဖွဲ့စည်းပေးကြသည်။ ထို့ပြင် မန္တလေးမြို့နှင့် ပြင်သစ်ပိုင်တုံကင်မြို့ကို မီးရထားလမ်း ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်ရန် မန္တလေးမြို့၌ ပြင်သစ် ဘဏ်တိုက် တစ်တိုက်ဖွင့်ရန်၊ ထိုဘဏ်တိုက်သည် ကျောက်တွင်းလုပ်ငန်းနှင့် ရှမ်းပြည်လက်ဖက်လုပ်ငန်းကို တစ်ဦးတည်းပိုင် သဘောနှင့်ဆောင်ရွက်ရန်စသော အချက်များကိုသဘောတူခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။ ယင်းအချက်များကြောင့် ပြင်သစ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အခြေစိုက်ပြီးဖြစ်သွားမည်ကို စိုးရွံ့သော အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပြင်သစ်တို့လက်သို့မရောက်မီ မိမိတို့က လက်ဦးရန်အချက်ကိုစောင့်နေကြသည်။ [[ဖိုင်:Transfer of the Captive King Theebaw from the Steamer 'Thooreah' to the Troopship 'Clive' at Rangoon, Dec 6th, (1885).jpg|thumb|ရန်ကုန်တွင် သုံ့ပန်းဘုရင် သီပေါကို ရေနွေးငွေ့ သင်္ဘော'သူးရာ' မှ 'ကလိဗ်သင်္ဘော' သို့ လွှဲပြောင်းစဉ် (ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်၊ ၁၈၈၅)]] ဤသို့သောအခြေအနေတွင် [[တောင်ငူမြို့]]၌ သစ်လုပ်ငန်းလုပ်နေသော ဘုံဘိုင်ဘားမားကုမ္ပဏီနှင့် သစ်လုံးခိုးမှုဖြင့် အရှုပ်အရှင်းဖြစ်ရပြန်သည်။ ကုမ္ပဏီနှင့် ဖြစ်ရသောအရေးအခင်းတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရကဝင်ပါကာ နောက်ဆုံး မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်) တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကိုစစ်တိုက်ရန် ချီတက်လာကြသည်။ မြန်မာတို့ ဘက်မှလည်း လက်နက်ခြင်းမမျှသဖြင့် ကောင်းစွာမခုမခံနေသောကြောင့် ဗြိတိသျှတို့အခက်အခဲမရှိ မန္တလေးသို့ရောက် ရှိလာပြီးလျှင် ထိုနှစ်တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၈ ရက်နေ့တွင် သီပေါမင်းနှင့်တကွ တစ်မြို့လုံးကိုသိမ်း၍ မင်းမိဖုရား သားတော် သမီးတော်များအား အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဒရပ်မြို့သို့ရှေးဦးစွာခေါ်သွားလေသည်။ [[ဖိုင်:Saya_Chone's_"King_Thibaw_Leaving_Mandalay".png|thumb|right|ဆရာချုံ၏ ပါတော်မူပန်းချီကား]] ထို့နောက်ဘုံဘိုင်ပြည်နယ် ရတနာဂီရိမြို့တွင် ထားသည်။ သီပေါမင်းတရားသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၈ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၁၆ ခုနှစ်) နတ်တော် လပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့တွင် သက်တော် ၅၉ နှစ်၌ ရတနာဂီရိစံအိမ်တော်တွင် နတ်ရွာစံ​​တော်မူသဖြင့်အလောင်းတော်ကို ထိုမြို့၌ပင်သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ၁၂၈၁ ခုနှစ်တွင် အရှင်မိဖုရားခေါင်ကြီးကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ခွင့်ပြုရာရန်ကုန်မြို့ဗဟန်းရပ် ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်းရှိ တိုက်နန်းတော်၌ စံနေတော်မူသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၇ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၅ ခုနှစ်) နတ်တော်လဆန်း ၁ဝ ရက်နေ့တွင် သက်တော် ၆၆ နှစ်၌ မိဖုရားခေါင်ကြီးနတ်ရွာစံသည်။ အလောင်းတော်ကို ရွှေတိဂုံစေတီတော် တောင်ဘက်ခြေတော်ရင်း ပန်းခြံတွင်း၌ ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ သီပေါမင်းတရားကြီးနှင့်မိဖုရားခေါင်ကြီးတို့၌ သားတော်သမီးတော်ခုနစ်ပါးထွန်းကားရာ သားတော်ကြီးတစ်ပါးနှင့်သမီးတော်ကြီးနှစ်ပါးငယ်ကလွန်သဖြင့် သမီးတော် လေးပါးကျန်ခဲ့သည်။ မင်းတရားကြီးကား စိတ်သဘောထားနူးညံ့ပျော့ပျောင်း၍ ရိုးသားတော်မူလှသည်။ ထိုကြောင့် အလွန်စိတ်ထက် မြက်သော မိဖုရားကြီး၏ ဩဇာသည် မင်းတရားကြီး၏ဩဇာထက် နန်းတော်တွင်း၌ ညောင်းလေသည်။ မင်းတရားကြီး၏ကုသိုလ်တော်များကား မာန်အောင်စေတီတော်၊ မဟာစံလွှတ်ဝေယန်ကျောင်းတော်နှင့် အခြားဂူ ကျောင်းအများဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> ==ပြခန်း== <gallery> ဖိုင်:King Thibaw and Queen SupayaLat.jpg|သီပေါမင်း နှင့် မိဖုရား စုဖုရားလတ် ဖိုင်:King thibaw queen daughter1885.jpg|သီပေါမင်း (ညာဘက်)၊ စုဖုရားလတ်(အလယ်) နှင့် စုဖုရားကလေး (ဘယ်ဖက်) ဖိုင်:ThiPawmin Sing.jpg|သီပေါမင်း၏ ထိုးမြဲလက်မှတ် ဖိုင်:Third Anglo-Burmese War B.jpg|ဗိုလ်ချုပ်ပရင်ဒါဂတ် ကို လက်ခံတွေ့ဆုံစဉ် ဖိုင်:Kingthibawbeingsenttoexile.jpg|ပါတော်မူစဉ်အခါ ဖိုင်:Saya Chone's "King Thibaw Leaving Mandalay".png|[[ချုံ၊ ဆရာ|ဆရာချုံ]]၏ လက်ရာ "သီပေါမင်း ပါတော်မူ ပန်းချီ" ဖိုင်:Thibaw Palace.jpg|ရတနာဂီရိ ရှိ သီပေါမင်း၏ နန်းတော်ကို တွေ့ရစဉ် (၂၀၁၁ အောက်တိုဘာ ၁၄) </gallery> == ကိုးကား == <references/> {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} {{lifetime|၁၈၅၉|၁၉၁၆}} [[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[Category:ကုန်းဘောင် မင်းဆက်]] [[Category:မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ‎]] [[Category:မင်းတုန်းမင်း၏သားတော်များ‎]] 0ok03i9tar555pkoei4jc0ctf4bt1by 4 3834 1040796 1040478 2026-06-25T13:29:50Z MediaWiki message delivery 21591 /* Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki */ အပိုင်းသစ် 1040796 wikitext text/x-wiki {{archives |auto= short }} == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၁၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ၂၁:၀၁၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၈၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၁၇:၁၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၁၇:၁၁၊ ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ၁၃:၂၉၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> 2q5gfqlzmc97iino5game84fjd481bs 0 5248 1040801 766979 2026-06-25T14:40:03Z ~2026-36640-06 144851 AJ 800882 CHP-28 End 1040801 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=23 Jul 2021}} [[File:Lightning3.jpg|right|thumb|250px|alt=Multiple lightning strikes on a city at night|[[မိုးကြိုးပစ်ခြင်း]]လျှပ်စစ်ဓာတ်အားတည်နေပုံ၏နမူနာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ]] '''လျှပ်စစ်ဓာတ်အား (ဝါ)လျှပ်စစ်စွမ်းအင်(Electricity)''' သည် ပွတ်တိုက်မှုအားကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ [[လျှပ်စစ်သံလိုက်]] ညှို့ခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ အခြား [[စွမ်းအင်]]တစ်ခုခုမှ အသွင်ပြောင်း၍ သော်လည်းကောင်း၊ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ လျှပ်စစ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ဖြစ်စဉ်များကို ရှေးပဝေသဏီမှ စတင်ကာ လေ့လာခဲ့ကြ သော်လည်း ၁၇ရာစု နှင့် ၁၈ရာစု လောက်မှသာ သိပ္ပံနည်းကျ ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ လက်တွေ့ အသုံးချ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကိုမူ ၁၉ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင်မှ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် တွေ့ရှိခဲ့ကာ လူနေအိမ်နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ တဟုန်ထိုး တိုးတက်ခဲ့သော လျှပ်စစ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် နည်းပညာများကြောင့် လူအဖွဲ့အစည်းများ၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းများနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း များစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင်တော့ လျှပ်စစ်စွမ်းအားသည် ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ရှင်သန် နေထိုင်ရာဘဝတွင် လွန်စွာ အဓိကကျသော အခန်းမှ ပါဝင်နေပါသည်။ ==လျှပ်စစ်စွမ်းအင် (ဝါ) လျှပ်စစ်စွမ်းအင်၏သမိုင်းအကျဉ်း== [[File:Thales.jpg|thumb|200px|alt=A bust of a bearded man with dishevelled hair|upright|[[သူလိုလူ (ဝတ္ထု)|သေလိ]],လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကိုကမ္ဘာတွင်အစောဆုံးတွေ့ရှိသူ]] လျှပ်စစ်စွမ်းအင်၏အကြောင်းကို နကန်းတလုံးမှနားမလည်စဉ် ရှေးပဝေသဏီ ကပင် [[လျှပ်စစ်ငါး]]ဟုခေါ်သည့် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းကို ရုတ်တရက်ထုတ်လွတ်နိုင်သည့် ငါးမှတဆင့် Electric Shock ကိုလူသားတို့ သိရှိနားလည် ခံစားခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၂၇၅ဝ တွင်တွေ့ရှိရသော ရှေးဟောင်းအီဂျစ်လူမျိုးတို့၏ မှတ်ရာမှတ်တမ်းများတွင် လျှပ်စစ်ငါးတို့ကို နိုင်းမြစ်ဝှမ်းမှ မိုးကြိုးပစ်သူများဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုငါးများကို ငါးအပေါင်းတို့၏ဘုရင်ဟုတောင် တင်စားထားသည်။ ထိုလျှပ်စစ်ငါးများနှင့်ပတ်သက်၍ မှတ်တမ်းမှတ်ရာများကို ရှေးခေါမမှတ်တမ်းများတွင်လည်းကောင်း၊ ရောမမှတ်တမ်းများတွင်လည်းကောင်း၊ အာရေဗျမှတ်တမ်းများတွင်လည်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။ [[Mediterranean]] ခေတ်ဝန်းကျင်တွင်ရှိခဲ့သော တချို့သောလူအဖွဲ့အစည်းများသည် ဖန်ချောင်းဖြင့်သိုးမွေးကိုပွတ်တိုင်ခြင်းဖြင့် [[တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်]] ရကြောင်း ကိုလည်းသိရှိခဲ့ကြသည်။ ဂရိတွေးခေါ်ပညာရှင် [[သေလိ]] သည် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်နှင့် ပတ်သက်၍ စမ်းသပ်မှု အမျိုးမျိုးကိုပြုလုပ်ခဲ့ကာ [[ပွတ်တိုက်အား]] သည် [[ပယင်း]] ကို [[သံလိုက်]] အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးသည်ဟုတွခေါ်ယူဆခဲ့လေသည်။ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖန်ချောင်းသည် သံလိုက်ဖြစ်လာသည်ဟူ၍ ယူဆသော သေလိ၏အယူအဆသည် မှားသော်ငြားလည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင်သံလိုက်နှင့် လျှပ်စစ်တို့ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟု [[သီအိုရီ]] များ သည်သက်သေများနှင့်တကွပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၆တွင် အီရတ်နိုင်ငံ ဘတ်ဒက်မြို့တော်အနီးရှိ [[Ctesiphon]] ရှေးဟောင်းတူးဖော်ရေးဆိုဒ် တွင် တွေ့ရှိခဲ့သော [[Baghdad Battery]] များကိုသုံးသပ်ခြင်းအားဖြင့် ရှေးဟောင်း [[ပါးရှန်း]] လူမျိုးများသည်လည်း [[​ရွှေရည်စိမ်ခြင်း]] [[Electroplating]] ကို တတ်ကျွမ်းသည်ဟု ယူဆရသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့်ပတ်သက်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၆ဝဝ လောက်အထိ မည်သူမှ တိတိကျကျ ရေရေရာရာ မလေ့လာခဲ့ပေ။ ခရစ်နှစ် ၁၆ဝဝ လောက်တွင်မှ အင်္ဂလိပ်ဆရာဝန်[[ William Gilbert]] သည် လျှပ်စစ်နှင်သံလိုက်ကို စတင်လေ့လာခဲ့ကာ [[Loadstone Effect]] နှင့် ပယင်း နှင့်သိုးမွေးပွတ်တိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်သော တည်ငြိမ်လျှပ်စစ် တို့သည် မတူညီကြောင်းကို ခွဲခြားပြသခဲ့သည်။ Dr.Gilbert ရှာဖွေတွေ့ရှိသော တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်သည် ပယင်းကို ပွတ်တိုက်သော အခါတွင် ယင်းတည်ငြိမ်လျှပ်စစ် ဖြစ်ပေါ်သည့်အတွက် လျှပ်စစ်ကို [[လက်တင်ဘာသာ]] ဖြင့် ပယင်းနှင့်တူသောအရာ electricus ဟု Dr.Gilbertမှ နာမည်ပေးကာ၊ ထိုမှတဆင့် [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]] Electric ဟုပင်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်း ၁၇ရာစု မှ ၁၈ရာစုဦးအထိ [[Otto von Guericke]] ၊ [[Robert Boyle]] ၊ [[Stephen Gray]] ၊ [[C. F. du Fay]] စသောပညာရှင်များသည် ဆက်လက်လေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၁၈ရာစုတွင် [[Benjamin Franklin]]သည် ရှိသမျှကိုရောင်းချပေါင်နှံကာ အရင်းပြုပြီး လျှပ်စစ် နှင့်ပတ်သက်သည့် သုသေသနလုပ်ငန်းများကို အင်တိုက်အားတိုက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၇၅၂ဇွန်လတွင် ဖရန်ကလင်းသည် စမ်းသပ်မှုတစ်ခုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းစမ်းသပ်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဖရန်ကလင်း လည်းနာမည်ကြီးခဲ့သည်။ ဖရန်ကလင်းသည် စိုစွတ်နေသောစွန်တစ်ခု၏ကြိုးတွင် သော့တစ်ချောင်းကိုတပ်ဆင်ကာ မိုးတိမ်ရှိရာသို့လွတ်တင်ခဲ့သည်။ မီးဖွားများသည် ဆက်ခါဆက်ခါ စိုစွတ်သောကြိုးမှတဆင့် သော့သို့လည်းကောင်း ၊ ထို့နောက် လက်သို့လည်းကောင်း ကူးလာသည်။ တနည်းအားဖြင့် [[short circuit]] ဖြစ်လာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းနည်းဖြင့် ဖရန်ကလင်းသည် လျှပ်စီးလက်ခြင်းသည် တည်ငြိမ် လျှပ်စစ်ဖြစ်ကြောင်းကို အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ [[File:Franklin-Benjamin-LOC.jpg|thumb|200px|upright|alt=A half-length portrait of a bald, somewhat portly man in a three-piece suit.|[[Google Scholar|Benjamin Franklin ဘင်ဂျမင် ဖရန်ကလင်း]] ]] ၁၇၉၁တွင် [[Luigi Galvani]] သည် [[Bioelectricity]] ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ [[နာဗ်ဆဲလ်]] (Nerve Cells) များမှ [[ကြွက်သား]] (Muscles) များသို့ အချက်ပြသတင်းပေးပို့ရာတွင် အသုံးပြုသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို Bioelectricity ဟုခေါ်သည်။ [[Alessandro Volta]] သည် ခရစ်နှစ် ၁၈ဝဝလောက်တွင် [[ကြေးနီ]](Copper) နှင့် [[သွပ်]](Zinc) များကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လွတ်နိုင်သော [[ပင်မဓာတ်အိုး (Primary Cell)]] အမျိုးအစားဖြစ်သည့် [[ဗိုလတိတ်ဓာတ်အိုး (Volta Cell)]] ကိုတည်ထွင်ခဲ့သည်။ [[လျှပ်စစ်သံလိုက် (Electromagnetism)]] သီအိုရီကို ၁၈၁၉ နှင့် ၁၈၂ဝ ဝန်းကျင်တွင် [[Hans Christian Orsted]] နှင့် [[အင်ဒရီး မယ်ရီ အမ်ပီယာ]] တို့ကဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ [[မိုက်ကယ် ဖာရာဒေး]] သည် ၁၈၂၁တွင် [[လျှပ်စစ်မိုတာ|လျှပ်စစ်မော်တာ (Electric Motor)]] ကိုတည်ထွင်ခဲ့သည်။ [[ဂျော့ ဆိုင်မွန် အုမ်း]] သည်သင်္ချာ နည်းဖြင့် [[လျှပ်စစ်ပတ်လမ်း (Electric Circuit)]] များကို သရုပ်ခွဲနိုင်သည့် [[အုမ်း ၏ နိယာမ|အုမ်းဥပဒေ (Ohm's Law)]] ကို ၁၈၂၇ တွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ [[ဂျိမ်းစ် မက်စ်ဝဲ]] သည် ၁၉၆၁ ဝန်းကျင်လောက်တွင် လျှပ်စစ် (Electricity) ၊[[အလင်း]] (Light) နှင့် [[သံလိုက်]](Magnet) တို့၏ ဆက်စပ်မှုကိုဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၉ရာစုလောက်တွင်တော့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ပညာရှင်တော်တော်များများမှ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လေ့လာခဲ့ကြသည်။[[File:M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg|thumb|200px|upright|right|alt=Half-length portrait oil painting of a man in a dark suit |[[မိုက်ကယ် ဖာရာဒေး]] လျှပ်စစ်မော်တာကိုတည်ထွင်ခဲ့သူ ]] ==လျှပ်စစ်ဓာတ်အား (ဝါ) လျှပ်စစ်စွမ်းအင်၏အယူအဆသဘော== ===လျှပ်မှုန်များ (Electric Charges)=== လျှပ်မှုန်များသည် [[အက်တမ်ထက်သေးငယ်သောအမှုန်များ (Subatomic Particles)]] များပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းအမှုန်များသည် [[အခြေခံအားကြီးလေးမျိုး (Four Fundamental Forces)]] မှ [[လျှပ်စစ်သံလိုက်အား (Electromagnetic Force)]] နှင့် အပြန်အလှန်အကျိုးသက်ရောက်သည်။ ထင်ရှားသောလျှပ်မှုန်များမှာ [[ပရိုတွန်]] ၊ [[နျူထရွန်]] နှင့် [[အီလက်ထရွန်]] တို့ဖြစ်ပြီးယင်းတို့အားလုံးကို[[ အက်တမ်]] တိုင်းတွင်တွေ့ရှိရသည်။ လျှပ်မှုန်များသည် ပဋိပစ္စည်းတစ်ခုမှတစ်ခုသို့ တိုက်ရိုက်သော်လည်းကောင်း၊ [[လျှပ်ကူးပစ္စည်း]] (Conductor)များမှတဆင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပိုတင်ရှယ်များရာမှနည်းရာသို့စီးဆင်းခြင်းဖြင့် [[ပိုတင်ရှယ်ခြားနားခြင်း (Potential Difference)]] or(Voltage,V) ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[File:Electroscope.svg|thumb|200px|alt=A clear glass dome has an external electrode which connects through the glass to a pair of gold leaves. A charged rod touches the external electrode and makes the leaves repel.|Gold Leaf Electroscope တွင်ရှိသော လျှပ်မှုန်များသည် ရွေရွက်နှစ်ရွက်ကို တွန်းထုတ်လိုက်သည် ကိုမျက်မြင်တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ]] လျှပ်မှုန်များသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်အားကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လျှပ်မှုန်များသည် တစ်ခုမှတစ်ခုပေါ်သို့ [[အား]](Force)အပြန်အလှန်သက်ရောက်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ယာဘက်ပုံကိုကြည့်ပါ။ လျှပ်မှုန်သွင်းထားသော ဖန်ချောင်းဖြင့် ဘောလုံးလေးကို လျှပ်မှုန်သွင်းစေခြင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကိုဆောင်နိုင်စေသည်။ ယင်းဖန်ချောင်းကို သိုးမွေးစဖြင့်ပွတ်တိုက်ခြင်းဖြင့် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ် ဖြစ်ပေါ်စေကာ ယင်းမှတဆင့် ဘောလုံးလေးတွင်လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်ကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ နောက်ထပ်အလားတူ ဘောလုံးတစ်လုံးကို ယင်းဖန်ချောင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဆောင်စေပါက ယင်းတို့အချင်းချင်း တွန်းကန်မည်ဖြစ်ပြီး၊ အကယ်လို့ နောက်ထပ်ဘောလုံးကို ပယင်းဖြင့်ပွတ်တိုက်ကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင်စေကာမူ ယင်းတို့အချင်းချင်းပူးကပ်မည်ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်အလားတူ ဘောလုံးတစ်လုံးကို ယင်းဖန်ချောင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဆောင်စေပါက ယင်းတို့အချင်းချင်း တွန်းကန်မည်ဖြစ်ပြီး၊ အကယ်၍ နောက်ထပ်ဘောလုံးကို ပယင်းဖြင့်ပွတ်တိုက်ကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင်စေကာမူ ယင်းတို့အချင်းချင်းပူးကပ်မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းအဖြစ်အပျက်ကို[[ ပြင်သစ်]][[ရူပဗေဒ]]ပညာရှင် [[Charles-Augustin de Coulomb]] က ၁၈ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ရှိချက်ကို အခြေခံကာ အလွန်အရေးကြီးသည့် လျှပ်မှုန်များသည် မျိုးတူလျှင်တွန်းကန်ကာ၊ မျိုးမတူလျှင်ဆွဲငင်ကြောင်းကိုလည်း နောက်ပိုင်းတွင်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ၌ အရေးပါသည့် စွမ်းအင် လျှပ်စစ်ဓာတ်သဘောကို မည်သို့ စတင်တွေ့ရှိခဲ့ကြသနည်း။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖိုနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မ၊ ဓာတ်လိုက်ပစ္စည်းနှင့် ဓာတ်မလိုက် ပစ္စည်း၊ လျှပ်စစ် ဓာတ်စီးတွင် သတ္တိအမျိုးမျိုးရှိပုံ၊ လျှပ်စစ် သံလိုက်သဘောစသည်တို့ကို ဖော်ပြထားသည် လျှပ်စစ်ဓာတ် ။ ။ ကျွန်ုပ်တို့လူဖြစ်လာကြသည့် ယခုခေတ် ကြီးတွင် အထူးဆန်းဆုံး၊ အရှုပ်ထွေးဆုံးနှင့် အသုံးအဝင်ဆုံး သော လုပ်ငန်းကြီးများကို လျှပ်စစ် စွမ်းအင်၏ အကူအညီ ဖြင့် ဆောင်ရွက်ပြီးမြောက်နိုင်ခဲ့ကြပေသည်။ ယခုခေတ် သိပ္ပံပညာရှင်တို့၏ ပြောဆိုချက်အရ ကျွန်ုပ်တို့၏ အဝတ်အစား အသုံးအဆောင် မှန်သမျှနှင့် ကျွန်ုပ်တို့ ကိုယ်ခန္ဓာများ အပါအဝင်ဖြစ်သော ဤစကြဝဠာ တခုလုံးသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အမျိုးမျိုးထုတ်ယူအသုံးချ၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်၏ အကျိုးအာနိသင်တို့ကို ခံစားလျက်ရှိကြ သော်လည်း အမှန်စင်စစ် လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် မည်သည့်အရာမျိုး ဖြစ်သည်ကို မည်သူ တဦးတယောက်မျှ ရေလည်တိကျစွာ ကျေနပ်လောက်အောင် အဖြေမပေးနိုင်သေးပေ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လူတို့ တွေ့ရှိခဲ့သည်မှာ ရှေးပဝေဏီကပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအခါက လူတို့သည် ပယင်းကို ပိုးထည်စ၊ သားမွေးစ စသည်တို့ဖြင့် ပွတ်တိုက်လိုက်လျှင် ပယင်း၌ စက္ကူစ၊ ဖော့စ စသော ပေါ့ပါးသည့် အစအနကလေးများကို ဆွဲငင်နိုင်သည့် သတ္တိဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို သိခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုအကြောင်းကို အရေးတယူ ဂရုတစိုက် လေ့လာသူဆို၍ကား မရှိခဲ့ချေ။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၂၆ဝဝ ကျော်ကာလကျမှ ဂရိသိပ္ပံပညာရှင်ကြီး သေးလိက ထိုသတ္တိအကြောင်းကို ထုတ်ဖော် ကြေညာခဲ့လေသည်။ သူ၏အဆိုအရ ပယင်းထဲ၌ ထူးဆန်းသော နတ်ရှိ၍ ထိုနတ်၏တန်ခိုးကြောင့် ဤသို့ ဆွဲငင်သည့်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပယင်းကို ဂရိဘာသာဖြင့် ''အီလက်ထရွန်''ဟုခေါ်၍ ''အီလက်ထရစ်စစ်တီး'' (လျှပ်စစ်ဓာတ်) ဟူသော ဝေါဟာရမှာ ထိုစကားမှ ဖြစ်ပေါ် ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ် လေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ် နှစ်မျိုး နှစ်စားရှိသည်။ ပယင်း၊ ဖန်၊ ကန့်၊ ချိပ်တောင့်စသော အရာဝတ္ထုတို့အပေါ်၌ ပိုးထည်စ၊ သားမွေးစ စသည်တို့ဖြင့် ပွတ်တိုက်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆွဲငင်သည့်ဓာတ်ကို ပွတ်တိုက်မှု လျှပ်စစ်ဓာတ်၊ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ် ဟုခေါ်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး၊ ဒိုင်နမို စသည်တို့မှစ၍ တစ်နေရာတည်းတွင် တည်မနေပဲ အဆက်မပြတ် ရွေ့ရှားနေသည့် ဓာတ်ကိုမူ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ဟုခေါ်လေသည်။ ထိုနောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာကို အီလက်ထရိုစတက်တစ် (လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်ပညာ) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာကို အီလက်ထရို ဒိုင်နမစ်၊ သို့မဟုတ် အီလက်ထရို ကိုင်နက်တစ် (လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးပညာ) ဟူ၍လည်းကောင်း နှစ်ဘာသာ ခွဲထားလေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးတို့သည် အတူတူပင် ဖြစ်၍ ခြားနားချက်မှာ ကန်ရေနှင့် ချောင်းရေတို့ ကွဲလွဲပုံသဘောမျိုးသာ ဖြစ်လေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်။ ။ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်တွင် ဆွဲငင်မှုနှင့် တွန်းဖယ်မှု သတ္တိရှိခြင်း ကို ပထမဦးစွာ တွေ့ရသည်။ အင်ဗိုနိုက် (ကန့်နှင့် ကြက် ပေါင်စေးကို ရောပြီး ပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်း) တုတ် ချောင်းကို သားမွေးဖြင့် ပွတ်တိုက်ပြီးနောက် လျှပ်စစ်ဓာတ် သွင်းပေးထားသော ဖန်ချောင်းနှင့် ပြကြည့်ပါက ထိုအချောင်း နှစ်ခုသည် တစ်ခုကိုတစ်ခု ဆွဲငင်ကြသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။ သို့သော် အက်ဗိုနိုက်နှင့် ဖန်အစား အက်ဗိုနိုက်နှင့် အက်ဗိုနိုက်၊ သို့မဟုတ် ဖန်နှင့် ဖန်တို့ကို အသုံးပြု စမ်းသပ်ကြည့်ပါမူကား တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တွန်းဖယ်ကြသည်ကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ဖန်ချောင်းပေါ်တွင် ပိုးထည်စဖြင့် ပွတ်တိုက်ပေး၍ ရရှိသောလျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် အက်ဗိုနိုက်ချောင်းပေါ်တွင် သားမွေး စဖြင့် ပွတ်တိုက်ပေး၍ ရရှိသော လျှပ်စစ်ဓာတ်တို့သည် တစ်မျိုး နှင့်တစ်မျိုး မတူကြချေ။ မတူသည့်အတိုင်း ဖန်ပေါ်တွင် ပိုးထည်စဖြင့် ပွတ်တိုက်ပေး၍ ရရှိသောလျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖိုဟူ၍လည်းကောင်း၊ အက်ဗိုနိုက်ပေါ်တွင် သားမွေးစဖြင့် ပွတ်တိုက်ပေး၍ ရရှိသော လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်မဟူ၍လည်းကောင်း ခွဲခြားကာ အမည်ပေး ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ဤနေရာ၌ ကျွန်ုပ်တို့ရရှိသော ဥပဒေသမှာ မျိုးတူလျှပ်စစ်ဓာတ်တို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တွန်းဖယ် ကြ၍ မျိုးကွဲလျှပ်စစ်ဓာတ်တို့သည် အချင်းချင်း ဆွဲငင်ကြသည် ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ပစ္စည်းနှစ်ခုတွင် တစ်ခု၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖိုကို ပေးသွင်း၍ ကျန်တစ်ခု ၌ ဓာတ်အားပမာဏ တူညီသော လျှပ်စစ်ဓာတ်မကို သွင်းပေပြီး နောက် ထိုပစ္စည်းနှစ်ခုကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ကင်းသည့် တတိယပစ္စည်း နှင့် တို့ကြည့်ပါ။ ထိုအခါ အဆိုပါ တတိယပစ္စည်း၌ လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖိုရှိကြောင်းကိုဖြစ်စေ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်မရှိကြောင်းကို ဖြစ်စေ မည်သို့မျှ မပြဘဲ ကြားနေဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရပေမည်။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်း မှာ တတိယပစ္စည်းမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်မရှိ၍မဟုတ် ရှိသော မျိုးကွဲဓာတ်နှစ်ခု အားချင်းမျှပြီး ''သမ'' နေခြင်းသာဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှိမရှိကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်၏ လက္ခဏာအားဖြင့် စမ်းသပ်ရှာဖွေနိုင်သည့် ကရိယာမျိုးကို ''အီလက်ထရိုစကုပ်'' (လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှာ ကရိယာ) ဟုခေါ်သည်။ အလွယ်ဆုံး အီလက်ထရိုစကုပ်မှာ ပိုးချည်မျှင်ဖြင့် ဆွဲထားသော ဖော့လုံးကလေးဖြစ်သည်။ ထိုဖော့လုံးကလေးကို လျှပ်စစ်ဓာတ် ဝင်နေသည့် ပစ္စည်းအနီးသို့ ပြသောအခါ လျှပ်စစ်ဓာတ် ရှိးရိုး မှန်က ဖော့လုံးကလေးကို ဆွဲငင်ပေလိမ့်မည်။ အကောင်းဆုံးသော အီလက်စထရိုစကုပ်မှာ သတ္တုချောင်းတစ်ခု ထိပ်ဖျား၌ ရွှေမျက်ပါး နှစ်ရွက်ကို ဘေးတိုက်ယှဉ်ပြီး ဆွဲချိတ်ထားသည့် ကိရိယာဖြစ်သည်။ ရွှေမျက်ပါးတို့ကို လေမတိုက်ခိုက်နိုင်စေရန် ဖန်ဗူးထဲ၌ ထည့် ထားပြီးလျှင် သတ္တုရိုးတံ၏ အပေါ်ဘက်ထိပ်၌ ကြေးဝါပြား သို့မဟုတ် ကြေးဝါ ဖုလုံးတစ်ခု တပ်ဆင်ထားလေ့ရှိသည်။ ရွှေမျက်ပါးများတပ်ထားခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ထိုကရိယာကို ''ရွှေမျက်ပါး အီလက်ထရိုစကုပ်'' ဟုခေါ်ကြသည်။ အဆိုပါ ကြေးဝါဖုအနီးတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ် (အဖိုဖြစ်စေ၊ အမဖြစ်စေ) သွင်းပေးထားသော ပစ္စည်းတစ်ခုကို ပြသောအခါ ရွှေမျက်ပါး နှစ်ခု၌လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့သော် ဤလျှပ်စစ်ဓာတ်မှာ မျိုးတူဖြစ်နေသဖြင့် မျိုးတူဓာတ်ခြင်း တွန်းဖယ် တတ်သည့်အတိုင်း ရွှေမျက်ပါးနှစ်ခုသည် ပူးနေရာမှ တစ်ခုစီ ကွဲပြီး ကားထွက်သွားလေသည်။ ရွှေမျက်ပါးတို့သည် လျှပ်စစ်ဓာတ် များလျှင် များသလို နည်းလျှင် နည်းသလို ကားထွက်ကြ၍ လျှပ်စစ်ဓာတ် ကုန်ခမ်းသွားသောအခါ ပြန်၍ ပူးမြဲပူးသွားပြန်လေသည်။ (ဤကရိယာတွင် ရွှေအစား အလျူမီနီယမ်ခေါ် ဒန်ကိုလည်း မျက်ပါးပြုလုပ်၍ အသုံးပြုနိုင်သည်။) ကျွန်ုပ်တို့သည် တခါတရံ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးနေသော ဓာတ်ကြိုးနှင့် မတော်တဆ ထိမိသောအခါ တစ်ကိုယ်လုံးကျင်သွားလောက်အောင် ဓာတ်လိုက်တတ်သည်ကို တွေ့ကြုံဖူးကြပေမည်။ ဤသို့ ဓာတ်လိုက် ရာတွင် ဓာတ်အားကြီးလျှင် အသက်ဘေးကိုပင် ရန်ရှာနိုင်သည်။ ဤသို့လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်သော ပစ္စည်း တနည်းအားဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စီးဖြတ်ခွင့်ပေးသည့် ပစ္စည်းမျိုးကို ''ကွန်ဒပ်တား'' (ဓာတ်လိုက်ပစ္စည်း) ဟုခေါ်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ် စီးဖြတ်ခွင့်မပေးသည့် ပစ္စည်းမျိုးကိုမှု ''နန်းကွန်ဒပ်တား'' (ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်း) ဟုခေါ်၍ ဤပစ္စည်းမျိုးကို လျှပ်စစ်ဓာတ်မလိုက်အောင် ကာကွယ်သည့် နေရာ များ၌ အသုံးပြုရသဖြင့် ''အင်ဆူလေးတား'' (ဓာတ်ကာပစ္စည်း) ဟု လည်း ခေါ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဒြဗ်ဝတ္ထုဟူသမျှတို့သည် ဤနှစ်မျိုး နှစ်စားတွင် တစ်မျိုးမျိုး၌ ပါဝင်ကြသည်။ သတ္တုအားလုံး လူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၊ ကမ္ဘာမြေ၊ ရေ၊ စိုစွတ်သော အရာဝတ္ထု၊ စိုထိုင်းသောလေ စသည်တို့သည် ဓာတ်လိုက်ပစ္စည်းများဖြစ်ကြ၍ အက်ဗိုနိုက်၊ ဖန်၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ ပိုး၊ ကန့်၊ ဖယောင်း၊ ကြွေ၊ စက္ကူ၊ ခြည်မျှင်၊ ခြောက်သွေ့သော သစ်သား၊ ခြောက်သွေ့သောလေ စသည်တို့သည် ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်း သို့မဟုတ် ဓာတ်ကာပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်းများကို ပွတ်တိုက်ပေးသောအခါ လျှပ်စစ် ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို အခြေပြု၍ နောင်သော် အော့တို ဖွန်ဂေးရိကဲ၊ ဟို့၊ ဝင်းရှပ် စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအသီးသီးက လျှပ်စစ်ဓာတ် ထုတ်စက်အမျိုးမျိုးကို တီထွင်လာကြသည်။ ထိုစက်မျိုးတွင် ဖန်၊ ကန့်၊ စသည့်ပစ္စည်းများကို ဘီးဝိုင်းပေါ်၌ တပ်ထား၍ လက်ကိုင်ကို လှည့်ပေးသောအခါ ဘီးဝိုင်းလည်ပြီးနောက် ဘီးဝိုင်းပေါ်ရှိ ပစ္စည်းများသည် အခြားသင့်တော်သော ပစ္စည်းတခုခုဖြင့် အပွတ်အတိုက် ခံရမှုကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့သော် ထိုစက်မျိုးမှ တခဏမျှ မီးပွင့်သော လျှပ်စစ်မီးပွားများကိုသာရ၍ အမြဲတမ်းဆက်တိုက်စီးသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို မရပေ။ ထို့နောက် လျှပ်စစ်ပြက်ရာ၌ ဝင်းကနဲလက်သော အလင်းသည် လျှပ်စစ်မီးပွားပင် ဖြစ်သည်ကို ဗင်ဂျာမင် ဖရန်ကလင်က လက် တွေ့စမ်းသပ်ခဲ့၍ ထိုစမ်းသပ်မှုမှာ ယနေ့တိုင်အောင်ပင် ကျော် ကြားလျက်ရှိပေသည်။ ဖရန်ကလင်သည် ထစ်ချုန်းရွာသွန်းမည့် မိုးသားများတက်လာစဉ် စွန် (လေတံခွန်) ကို လွှတ်တင်ပြီးနောက် ကြိုးစအဖျားတွင် ချည်ထားသော သော့မှ လျှပ်စစ်မီးပွား ထွက်မ ထွက်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ရာ မိမိထင်သည့်အတိုင်းပင် လျှပ်စစ်မီးပွား ထွက်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ မီးပွားထွက်ခြင်းမှာ တိမ်ထဲတွင်ရှိ သော လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် စွန်ကြိုးမှ ဓာတ်လိုက်လာကာ သော့သို့ တဆင့် ကူးလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ( ဖရန်ကလင် ဗင်ဂျမင်။) လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး။ ။ ဆယ့်ရှစ်ရာစုနှစ်တွင် ဣတာလျံလူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ လွီဂျီ ဂယ်လဗားနီးသည် လျှပ်စစ် ဓာတ်ငြိမ်၏ သတ္တိကို တစ်မျိုး စမ်းသပ်ကြည့်ပြန်သည်။ သူသည် အရေခွာထားသော ဖားတကောင်၏ ခြေထောက်တစ်စုံ ကို ယူပြီးသော ခြေထောက်တစ်ဖက်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်ထုတ်ပေး သည့်စက်ဖြင့် ဆက်၍ ကျန်တစ်ဖက်ကို မြေကြီးသို့ ဆက်ပေးသည်။ ထို့နောက် စက်ကိုလှည့်၍ပေးသောအခါ ဖားခြေထောက်ရှိ ကြွက်သား များတွန့်သွား၍ ဖားခြေထောက်ကလေးများ လှုပ်ရှားလာသည်ကို ထူးဆန်းစွာ တွေ့ရလေသည်။ တဖန် သူသည် ဖားခြေထောက် တစ်ဖက်ကို (အေရီယယ်) ကောင်းကင်ကြိုးနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားတဖက် ကို မြေကြီးသို့လည်းကောင်း ဆက်ပေး၍ ဖရန်ကလင်၏ စမ်းသပ်မှုကို အခြေပြုပြီးသော် စမ်းသပ်ကြည့်ပြန်ရာ မိုးထစ်ချုန်းရွာသွန်း နေစဉ် အချိန်တွင် ခြေထောက်ကလေးများ လှုပ်ရှားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ( ဂယ်လဗာနီး အယ်) သို့သော် ထိုကဲ့သို့ အမျိုးမျိုး စမ်းသပ်ကြည့်နေရာမှ အခြားထူးဆန်းသော အချက်တစ်ခုကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရလေသည်။ ဂယ်လဗာနီးနှင့် တပည့်များသည် ဖားခြေထောက်ကလေးများကို ကြေးနီချိတ်ဖြင့် ချိတ်ပြီးလျှင် ဝရန်တာသံကြိုးတန်းတွင် ချိတ်ဆွဲထားမိသည်။ ထိုအခါ လျှပ်ပြက်ခြင်း မိုးခြိမ်းခြင်း မရှိပါဘဲလျက် ဖားခြေထောက်နှင့် သံကြိုးတန်းထိမိသည့်အခါတိုင်း ခြေထောက်ကလေးများ လှုပ်ရှားသည်ကို အံ့အားသင့်စွာ တွေ့ရလေသည်။ ဖားခြေထောက်ကလေးများကို လှုပ်ရှားစေသည့် ဤလျှပ်စစ်ဓာတ်မှာ အဘယ်မျှ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း။ ဂယ်လဗာနီးက ဤလျှပ်စစ်ဓာတ် မှာ ကြွက်သား သို့မဟုတ် အကြောကို ကြေးဝါနှင့် သံတို့ ထိတွေ့ရမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ယူဆလေသည်။ သို့သော် ထို ယူဆချက်သည် ပြည့်စုံမှန်ကန်ခြင်းမရှိသေးပေ။ မကြာမီပင် အခြားဣတာလျံလူမျိုး ပါမောက္ခ အယ်လက်ဇန္ဒြို ဗိုလတာ (ခရစ် ၁၇၄၅-၁၈၂၇) က ထိုထက်ကောင်းမွန်သော ယူဆချက်တခုကို ထုတ်ဖော်ရှင်းပြလေသည်။ သူ၏အဆိုအရ အထက်ပါလျှပ်စစ် ဓာတ်သည် ကြေးနီ၊ သံနှင့် ဖားကောင် ကြွက်သားအတွင်းရှိ အရည်တမျိုးတို့၏ အချင်းချင်း ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ် လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထို့နောက် သူသည် ဤအယူအဆကို အခြေခံထား၍ အမျိုးမျိုး ကြိုးစား စမ်းသပ်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံး၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး တစ်မျိုးကို တီထွင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုဓာတ်အိုး မှာ တီထွင်သူ ဗိုလတာကို အစွဲပြု၍ ဗို့လတိတ်ဓာတ်အိုးဟု အမည်တွင်လေသည်။ ထိုဓာတ်အိုးတွင် သွပ်ပြားတစ်ချပ်နှင့် ကြေးနီပြား တစ်ချပ်ကို ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်ထဲ၌ နှစ်ထား၍ ထိုသွပ်ပြားနှင့် ကြေးနီပြားတို့ကို အိုးအပြင်ဘက်တွင် ကြေး နန်းကြိုးတစ်ပင်ဖြင့် ဆက်လိုက်သောအခါ ကြေးနီမှ သွပ်သို့ နန်းကြိုးတလျှောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးလေသည်။ ဤဓာတ်အိုး ကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဗိုလတာမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို ပထမဦးစွာ ကြံဆောင်ထုတ်ယူနိုင်သူအဖြစ်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထား ခြင်းခံရလေသည်။ ( ဗိုလတာ ကောင့် အယ်လက်ဇန္ဒြို။) ဗို့လတိတ် ဓာတ်အိုးအပြင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုးအခြောက် (ဓာတ်ခဲ)၊ လက်ကလန့် ဓာတ်အိုး စသည်ဖြင့် အလားတူ ဓာတ်အိုးအမျိုး မျိုးရှိသေးသည်။ ထိုဓာတ်အိုးတို့မှာ ဗို့လတိတ်ဓာတ်အိုးနှင့် ဆင်တူ ကြသည်။ ထိုဓာတ်အိုးများကို လျှပ်စစ်ခေါင်းလောင်းနှင့် ကြေးနန်း ဆက်သွယ်ရေး ကိစ္စတို့၌ သုံးလေ့ရှိသည်။ ထိုဓာတ်အိုးမျိုးအပြင် အက်ကျူမူ လေးတားခေါ် လျှပ်စစ်ဓာတ်လှောင်အိုးဟူ၍လည်း တမျိုး ရှိသေးသည်။ ထိုအိုးမျိုးတွင် ကြေးနီနှင့် သွပ်တို့အစား ခဲပြားချပ်များ ကို အသုံးပြုထားသည်။ မော်တော်ကား၊ ရေဒီယို၊ အသံဖမ်းစက် စသည်တို့တွင် ကျွန်ုပ်တို့အသုံးပြုနေကြသော ဗက်ထရီအိုးများမှာ ဤအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ( ဗက်ထရီအိုး။) အဆိုပါဓာတ်အိုးနှစ်မျိုး၏ ခြားနားချက်မှာ ဗို့လတိတ်ဓာတ် အိုးကဲ့သို့သော ''ပရိုင်မာရီဓာတ်အိုး'' (မူလဓာတ်အိုး) များသည် သုံးဖန်များသော အားကုန်သွား၍ အားကိုပြန်မသွင်းနိုင်ချေ။ အက်ကျူမူလေးတား (လျှပ်စစ်ဓာတ်လှောင်အိုး) ဟုခေါ်သော ''စကင်ဒရီဓာတ်အိုး'' (ဒုတိယဓာတ်အိုး) များမှာမူ အားကုန်ခမ်း သွားသောအခါ ဓာတ်အိုးအတွင်းသို့ အခြားမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ပြောင်းပြန်စီးဖြတ်စေခြင်းဖြင့် အားပြန်သွင်းပေးနိုင်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုးအမျိုးမျိုးတွင် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်ကဲ့သို့သော ပစ္စည်းကို ''အီလိုထရိုလိုက်'' (ဓာတ်လိုက်ရည်) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကြေးနီ၊ သွပ်၊ ခဲစသည်တို့ကို 'အီလက်ထရုတ်'' (ဓာတ်ချောင်း) ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ သီအိုရီများ။ ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် သက်ဆိုင်သော သီအိုရီတစ်ခုကို ပထမဦးဆုံး ကြံစည်ထုတ်ဖော်သူမှာ ၁၈ ရာစုနှစ် အလယ်လောက်တွင် ကောင်းကင်သို့ စွန်လွှတ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ထုတ်ပြခဲ့သူ ဗင်ဂျမင် ဖရန်ကလင်ပင် ဖြစ်သည်။ သူ၏သီအိုရီအရ လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင် အလေးချိန်ဟုလည်း မရှိသည့် အရည်တမျိုး ဖြစ်၍ ထိုအရည်မှာ မည်သည့်ပစ္စည်း၌မဆို အထိုက်အလျောက် ပါဝင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုသီအိုရီကို ''ငွေ့ရည်သီအိုရီ''ဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။ တဖန် ဖရန်ကလင်က လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖိုနှင့် ဓာတ်မကို ဤသို့ ခွဲပြပြန်သည်။ အရာဝတ္ထုတိုင်း၌ လျှပ်စစ်ဓာတ် အရည် ပါမြဲဖြစ်ရာ အကယ်၍ ပါသင့်သမျှထက် ပိုနေခဲ့လျှင် ထိုအရာဝတ္ထု၌ ''လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖို'' ဝင်သည်ဟု ဆိုရပြီးလျှင် ပါသင့်သမျှထက် လျော့ပါက ''လျှပ်စစ်ဓာတ်မ'' ဝင်သည်ဟု ဆိုရသည်။ ထို့နောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် ဓာတ်ဖိုဝင်နေသည့် ပစ္စည်းမှ ဓာတ်မဝင်နေသည့် ပစ္စည်းဖက်သို့ စီးသည်ဟု ဆို လေသည်။ သို့ရာတွင် နောက်နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကျော်၌ ၁၉ ရာစုနှစ် ကုန်ဆုံး ကာနီးအချိန်တွင် ဖရန်ကလင်၏ သီအိုရီထက် သာလွန်ကောင်း မွန်ရုံမျှမက ယခုထက်တိုင် အကောင်းဆုံး အမှန်ဆုံး အဖြစ်နှင့် လက်ခံခဲ့ရသော သီအိုရီကို ဆာဂျေဂျေ သွန်မဆင်က ထုတ်ဖော် လိုက်လေသည်။ သွန်မဆင်သည် အီလက်ထရွန်ကို တွေ့ရှိတိုင်း တာပြီးနောက်မှ ထုတ်ဖော်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍ ထိုသီအိုရီသည် အီ လက်ထရွန်သီအိုရီဟု တွင်လေသည်။ အီလက်ထရွန်သီအိုရီမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ စကြဝဠာ ကြီးအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုအားလုံးတွင် ဒြဗ်စင်ဟုခေါ်သော သီး သန့်ဓာတ်များ ရောထွေးပေါင်းစပ်ပြီး ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ဒြဗ် စင်ကို အသေးဆုံးစိတ်ပိုင်းလိုက်သောအခါ မော်လီကျူများကို ရရှိ၍ ထိုဖော်လီကျူတွင် တဖန် အက်တမ်များ ပါဝင်ပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် အရာဝတ္ထုမှန်သမျှသည် အက်တမ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အရာများသာဖြစ်သည်။ ဒြဗ်စင်ပေါင်းမှာ ၉ဝ ကျော်ရှိသည့်အတွက် အက်တမ်တို့မှာလည်း ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ်၊ အောက်ဆီဂျင် အက်တမ် စသည်ဖြင့် အမျိုးပေါင်း ၉ဝ ကျော်ရှိသည့် အက်တမ် တို့၏ ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်နေပုံကို ကြည့်ပြန်သောအခါ အက် တမ်တွင် ''အီလက်ထရွန်''များ ပါဝင်၍ ထိုအီလက်ထရွန်တို့ကို အက်တမ်၏ ဝတ်ဆံတွင်ရှိသည့် ''ပရိုတွန်''တို့က ဆွဲငင်ထားပြီး အက်တမ်တွင် အီလက်ထရွန်နှင့် ပရိုတွန်တို့အပြင် လျှပ်စစ်ဓာတ် အားဖြင့် အဖိုလည်းမဟုတ် အမလည်းအမဟုတ်သည့် နျူထရွန် များလည်းရှိသေးသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးများက ''အလုံးစုံသောဒြဗ်တို့သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ပြီးကြ၍ ဒြဗ်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်'' ဟု ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။ အက်တမ်ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းလျက် ရှိသော အီလက်ထရွန်နှင့် ပရိုတွန်တို့၏ ဆွဲငင်ထားမှုကို ပြင်ပ စွမ်းအင်တစ်ခုခုက နှောင့်ရှက်လိုက်သောအခါ အဆိုပါဆွဲငင်မှုမှာ ပျက်ပြားသွားသော ကြောင့် အီလက်ထရွန်အချို့သည် မူလနေရာမှ လွတ်ထွက်လာပြီး သော အခြားအက်တမ်များရှိရာသို့ ရောက်သွားနိုင်သည်။ လျှပ် စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းမှာ ဤကဲ့သို့ အီလက်ထရွန်များ နေရာပြောင်း ခြင်းပင်ဖြစ်သည်ဟု အီလက်ထရွန်သီအိုရီက ဖော်ပြလေသည်။ အီလက်ထရွန် အရေအတွက်ပိုလာလျှင် ဖြစ်စေ ယုတ်လျော့သွား လျှင်ဖြစ်စေ ထိုအက်တမ်မှာ အခြေမခိုင်တော့ပေ။ ပိုနေသော အီလက်ထရွန်တို့သည် အခွင့်ကြုံသည်နှင့်တပြိုင်နက် ထွက်ပြေး လွတ်မြောက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အီလက်ထရွန် လိုနေသာ အက်တမ်ကလည်း ရရာနေရာမှ အီလက်ထရွန်ကို ပြန်ယူမည်ဖြစ် သည်။ အီလက်ထရွန်အရေအတွက် ရှိသင့်သည်ထက် ပိုနေသော အက်တမ်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်မ အက်တမ်ဟုဆို၍ အီလက် ထရွန် အရေအတွက် ရှိသင့်သည်ထက် လျော့နေသော အက်တမ် ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖိုဝင်သော အက်တမ်ဟုဆိုသည်။ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ သံလိုက်ဓာတ်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊ အပူ၊ သို့မဟုတ် ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်စေ၊ အက်တမ်များတွင် အီလက်ထရွန်တို့ လွတ်မြောက်သွားနိုင်ကြသည်။ ယင်းသို့ လွတ်မြောက်သွားသော အီလက်ထရွန်တို့သည် မိမိတို့ထွက်ခွာ သွား၍ အဖိုဓာတ်ဖြင့် ကျန်ခဲ့သော မူလနေရာသို့ တပတ်လှည့် ပြီး ပြန်ရောက်လာနိုင်လျှင် ထိုအီလက်ထရွန်တို့ သွားရာလမ်း သည် လျှပ်စစ် ''ဆားကစ်'' ဖြစ်လေသည်။ ထိုလွတ်မြောက်သွား သော အီလက်ထရွန်တို့သည် အကယ်ပင် အစမှအဆုံးတိုင်အောင် ခရီးပြည့်သွားသည် မသွားသည်ဆိုသည်ကို သေချာစွာ မပြောနိုင်ပေ။ သို့ရာတွင် ဆားကစ်တလျှောက်တွင် အဆက်မပြတ် အီလက်ထရွန်တို့ ရွေ့လျားမှုရှိသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ အီလက်ထရွန်သီအိုရီအရ လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အမမှ အဖိုဖက်သို့ စီးသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ သို့သော် ဖရန်ကလင်၏ သီအိုရီကမှု လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အဖိုမှ အမဘက်သို့ စီးသည်ဟု ဆိုသဖြင့် ထိုသီအိုရီနှစ်ခုမှာ ဆန့်ကျင် လျက်ရှိလေသည်။ သို့ရာတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် ဆက်လျဉ်းသည့် လက်တွေ့ကိစ္စများ၌ ဖရန်ကလင်၏ သီအိုရီကို မူတည်လာခဲ့ကြသည့် အတိုင်း ယခုလည်း ထိုအတိုင်းပင် ဆက်လက်၍ သုံးစွဲနေဆဲဖြစ် လေသည်။ အဖိုနှင့်အမဆိုရာ၌ အမှန်စင်စစ် အီလက်ထရွန်အနည်းအများကို နှိုင်းယှဉ်ပြီးလျှင် သုံးစွဲသည့်စကားများသာ ဖြစ်သည်။ ပုံပမာ- တနေရာတွင်ရှိသော အီလက်ထရွန်တို့သည် ရှိသင့်သည်ထက် လျော့နေသည်ဖြစ်စေ၊ ရှိသင့်သမျှအတိုင်း ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ သို့ မဟုတ် ရှိသင့်သည်ထက် ပိုနေသည်ဖြစ်စေ၊ ပိုနေရာမှာထက် အခြားတနေရာတွင် ရှိသော အီလက်ထရွန်အရေအတွက်က များနေခဲ့သော ထိုများနေသည့်နေရာမှာ ''အမ''ဖြစ်၍ နည်းနေသည့် နေရာမှာ ''အဖို'' ဖြစ်တော့သည်။ အီလက်ထရွန်၏ သဘောမှာ ကား လမ်းရှိခဲ့လျှင် အီလက်ထရွန်ပိုနေသည့် နေရာမှ အီလက် ထရွန်လျော့နေသည့် နေရာသို့ သွားမည်သာဖြစ်၍ ထိုကဲ့သို့ သွားသောအခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးသည် မည်ပေသည်။ ဤကဲ့သို့ အီလက်ထရွန်အပိုအလျှော့ ခြားနားမှုမရှိလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် လည်း မစီးနိုင်ပေ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး (ဘက်ထရီ) အမျိုးမျိုးတွင် အီလက်ထရုတ် အတွက် သွပ်၊ ကြေး၊ ခဲဲ၊ ကာဗွန်စသည်တို့ကို၎င်း၊ အီလက် ထရိုလိုက်အတွက် အက်ဆစ်ရည်၊ ဇဝက်သာရည်၊ ဇဝက်သာ မှုန့် စသည်တို့ကို၎င်း သူ့နည်းနှင့်သူ အမျိုးမျိုး ကွဲပြီး အသုံး ချထားသည့် သဘောမှာ ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စီးစေသည့် သဘောတစ်ခုတည်းပင် ဖြစ်သည်။ ဓာတ်အိုးထဲ၌ ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဓာတ်ခေါင်းတဖက်တွင် အီလက်ထရွန်ပိုလာ၍ ပြန်တဖက်တွင် လျော့သွားသည်။ ဓာတ် ခေါင်းနှစ်ခုကို နန်းကြိုးဖြင့် ဆက်လက်သောအခါ ပိုနေသော အီလက်ထရွန်များအဖို့ လျော့နည်းသည့် နေရာသို့သွားရန် လမ်းရသွားလေသည်။ ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် အက်တမ်တို့လှုပ်ရှားပြီးလျှင် လျှပ်စစ် ဓာတ်ထွက်ပေါ်လာသည့်နည်းတူ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကြောင့်လည်း အရာဝတ္ထုအတွင်းရှိ ဓာတ်များလှုပ်ရှားပြီး ကွဲထွက်နိုင်သည်။ ဤသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲနည်းကို ''အီလက်ထိရို လစ်ဆစ်''ဟုခေါ်သည်။ ( လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း။) လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုးနှင့် ဒိုင်နမိုများအပြင် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ကို ရရှိနိုင်စေသည့် တတိယနည်းရှိသေး၍ ဤနည်းတွင် သုံးသော ကရိယာကို ''သာမိုအီလက်ထရစ်ကာပယ်'' (အပူဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ထုတ်ကရိယာ) ဟုခေါ်လေသည်။ ဤနည်းတွင် အခြေခံအားဖြင့် အမျိုးမတူသော သတ္တုနန်း ကြိုးပုံပမာ- ကြေးကြိုးနှင့် သံကြိုးနှစ်ပင်ကို အစွန်းနှစ်ဖက် စလုံးတွင် ဆက်ထားပြီးနောက် အဆက်တစ်ခုကို အပူတိုက် (မီးမြိုက်) ပေးရသည်။ သာမန်အပူချိန်တွင် အီလက်ထရွန် တို့သည် သံမှ ကြေးသို့ ကူးလိုသည့်လက္ခဏာရှိသည်။ သို့သော် အဆက်တနေရာတွင် ဤသို့ကူးဖြတ်လိုသည့်အတိုင်း ကျန်အဆက်တွင်လည်း ဤသိုပင်ဖြစ်သဖြင့် အီလက်ထရွန် တို့သည် ပတ်ပြည့်အောင် မသွားနိုင်ကြပေ။ သို့ရာတွင် အဆက်တခုကို အပူတိုက်ပေးလိုက်သော အခါ၌ကား ဤအဆက်တွင်ရှိသည့် အီလက်ထရွန်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုမှာ ကျန်အဆက်ဖက်မှာထက် ပိုလာသည့်အတွက် ပတ်ပြည့် အောင် လှည့်သွားနိုင်လာလေသည်။ ဤနည်းဖြင့် ရရှိ သော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးမှာ အလွန်သေးငယ်၍ ဓာတ်မီးထွန်း ရန် မိုတာကို လည်စေရန်အတွက် မလုံလောက်ပေ။ သို့သော် အပူချိန်ကို သိလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ပမာဏ ကို သိနိုင်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို သိလျှင် အပူချိန်ကို သိနိုင် သည့်အတွက် အဆိုပါ သာမိုအီလက်ထရစ်ကာပယ်များသည် အပူချိန်တိုင်း ကရိယာ (သာမိုမီတာများ) အဖြစ်ဖြင့် အလွန် အသုံးကျလေသည်။ ဂယ်လဗာနိုမီတာ။ ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးတွင် သတ္တိအမျိုးမျိုး ရှိသည့်အနက် အရေးကြီးဆုံးမှာ သံလိုက်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်စေသော သတ္တိဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးနေသည့် နန်းကြိုးအတွင်းသို့ အိမ်မြှောင်သံလိုက်အပ်ကို ပြကြည့်သောအခါ တောင်နှင်မြောက် တန်းနေသော မူလနေရာမှ တိမ်းစောင်းသွားသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးနည်းလျှင် အနည်းငယ်သာတိမ်းစောင်း၍ များလျှင် ပိုပြီး တိမ်းစောင်းသည်။ ဤသဘောကိုမူတည်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ကို စမ်းသပ်တိုင်းတာနိုင်အောင် နန်းကြိုးရစ်ခွေများနှင့် သံလိုက်အပ် ကို အသုံးပြုထားသည့် ကရိယာကို ''ဂယ်လဗာနိုမီတာ'' (လျှပ်စစ်ဓာတ် စီးတိုင်း ကရိယာ) ဟုခေါ်သည်။ ဂယ်လဗာနီးကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်လေသည်။ ( ဂယ်လဗားနီး အယ်။) ဂယ်လဗာနိုမီတာ အမျိုးမျိုး အစားစားရှိသည်။ တမျိုးတွင် နန်းကြိုး ရစ်ခွေက အသေဖြစ်၍ သံလိုက်အပ်က လှုပ်ရှားနိုင်သည်။ အခြား တမျိုးတွင် သံလိုက်တုံး ခပ်ကြီးကြီးကို အသေပြုလုပ်ထား၍ နန်းကြိုး ရစ်ခွေကို ခပ်ငယ်ငယ်ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် လှုပ်ရှားတိမ်းစောင်း နိုင်အောင် ကြိုးဖြင့် တွဲလောင်း ဆွဲထားသည်။ အလွန်သေး ငယ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို တိုင်းတာရန်အတွက် အရှင် ပြုလုပ်ထားသော သံလိုက်အပ်တွင် ဖြစ်စေ၊ နန်ကြိုးရစ်ခွေတွင် ဖြစ်စေ မှန်ဝိုင်းသေးသေးကလေးတပ်ထားသည့် အမျိုးလည်း ရှိသည်။ ဤကရိယာမျိုးတွင် အလင်းရောင်ခြည် အမျှင်ကလေး ကို မှန်ဝိုင်းပေါ်သို့ ထိုးပေးထားရ၍ မှန်ဝိုင်းကလေး လည်သော အခါ မှန်ဝိုင်းမှ ပြန်ဟပ်သည့် ရောင်ခြည်မျှင်ည်း လည်ပြီးလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး မည်မျှရှိကြောင်းကို အမှတ်စကေးပေါ်၌ ထိုးပြ လေသည်။ မော်တော်ကားတွင် တပ်ဆင်ထားသော ''အမ္မီတာ'' ခေါ် ကရိယာကလေးမှာ ဂယ်လဗာနိုမီတာတမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကြောင့် သံလိုက်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာကြောင်းကို အကြောင်းပြု၍ ''လျှပ်စစ်သံလိုက်''များကို ပြုလုပ်ထားသည်။ ထိုလျှပ်စစ်သံလိုက်များတွင် တန်ချိန်များစွာ ရှိသည့် သံတုံး သံထည်များကို ချီမသယ်ယူနိုင်သော လျှပ်စစ်သံလိုက် မောင်း တံကြီးများလည်းရှိသည်။ လျှပ်စစ်သံလိုက်ပြုလုပ်ပုံ သဘောမှာ သံတုံးတစ်တုံးပေါ်တွင် နန်းကြိုးတစ်ပင်ကို အထပ်ထပ်ရစ်ပတ်ထား ပြီးနောက် နန်းကြိုးတလျှောက်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဖြတ်စေသည်။ ထိုအခါ သံတုံးသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဖြတ်နေချိန်တွင် အခိုက်အ တန့်အားဖြင့် သံလိုက်ဖြစ်သွားလေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုများအတွင်း၌ အီလက်ထရွန် များ တနေရာမှ တနေရာသို့ သွားခြင်းပင်ဖြစ်သည်ဟု တစ်နေရာတွင် ဆိုခဲ့ပြီ၊ သို့သော် အလွန်ကောင်းသည်ဟု ဆိုရသော ဓာတ်လိုက် ပစ္စည်းများတွင်ပင် အီလက်ထရွန်တို့သည် လွတ်လပ်စွာ သွား နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ မည်သည့်ပစ္စည်းတွင်မဆို အဆီးအတား အနည်း နှင့်အများ ရှိပြီးလျှင် ထိုအဆီးအတားကြောင့် အီလက်ထရွန်တို့ ၏ စွမ်းအင်အချို့မှာ ကုန်ခမ်းသွားရလေသည်။ ဤတားဆီး အားကို ''ရီဇစ္စတန်''ဟုခေါ်၍ ထိုတားဆီးအားသည် ပစ္စည်း တခုနှင့်တခုမတူပဲ အေးနေသောအခါ၌ ပူနေသောအခါထက် နည်းလေသည်။ ရီဇစ္စတန် (တားဆီးအား)နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်မှာ ''ကွန်ဒပ်တစ်ဗစ်တီး'' (ဓာတ်လိုက်အား)ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ တားဆီးအားများသော ပစ္စည်းတွင် ဓာတ်လိုက်အားနည်း၍ တားဆီးအားနည်းလျှင် ဓာတ်လိုက်အားများလေသည်။ အကယ်၍ ကြေးနီ၏ ဓာတ်လိုက် အားကို ၁ဝဝ ဟု ပြခဲ့သော ငွေ၊ ရွှေနှင့် ဒန်တို့၏ အားအသီးသီး မှာ ၁ဝ၄၊ ၇ဝ နှင့် ၆၄.၅ ဖြစ်လေသည်။ ဓာတ်မလိုက် ပစ္စည်းများမှာ ဓာတ်လိုက်အား အနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်းဟု ဆိုရစေကာမူ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစီးသောအခါ အီလက်ထရွန် အချို့အဝက် ကို ဖြတ်သန်းခွင့်ပေးလေသည်။ ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်းတွင် ဓာတ်မလိုက်အောင် ကာကွယ်ထားနိုင်သည့် ပစ္စည်းမျိုးကို ''အင်ဆူလေးတား'' (ဓာတ်ကာပစ္စည်း)ဟုခေါ်၍ လျှပ်စစ် မီးပွားကို ကာကွယ်ထားနိုင်သည့် ပစ္စည်းမျိုးကို ''ဒိုင်အီ လက်ထရစ်'' (လျှပ်စစ်မီးပွားကာ) ပစ္စည်းဟုခေါ်သည်။ ဤပစ္စည်းနှစ်မျိုးကို အတူတူဟု ယူဆလေ့ရှိကြသော်လည်း အမှန်အားဖြင့် မတူပေ။ ပုံပမာ-ဖန်နှင့် လချေးတို့သည် ကြက်ပေါင်စေးနှင့် ဗေ့ကလိုက်တို့နှင့် စာသော် အင်ဆူလေး တားအဖြစ် ပိုညံ့၍ ဒိုင်အီလက်ထရစ်အဖြစ် ပိုကောင်းလေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးသည် အပူကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဓာတ်မီးခလုတ်ကို ဖွင့်လိုက်ချိန်၌ ဓာတ်မီးလင်းလာသဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင့် ဓာတ်မီးလုံးအတွင်းရှိ နန်းကြိုးမျှင်ကလေးများ ပူလွန်းအားကြီးပြီး လင်းလာခြင်းဖြစ်သည်။ ဓာတ်မီးပူအိုး၊ ဓာတ်မီးဖို စသည်တို့မှာ လည်း ဤသဘောကိုမှီး၍ ပြုလုပ်ထားသည့် ကရိယာများဖြစ်သည်။ ကြေးနီနန်းကြိုးများမှာ တားဆီးအားနည်းသဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် စီးဖြတ်ချိန်တွင် အနည်းငယ်မျှသာ ပူလေ့ရှိသည်။ သို့သော် အကြောင်းတခုခုကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးရာ များလာသည့်အခါ နန်းကြိုးတနေရာရာတွင် အပူအားကြီးပြီးလျှင် မီးဘေးကိစ္စများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ သို့အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆိုင်ရာ အသုံး အဆောင်များတွင် ဖျူခေါ် ဓားစာခံ နန်းကြိုးတိုများကို သီးသန့် တပ်ဆင်ထားရမြဲဖြစ်သည်။ ဖျူသည် အရည်ပျော်လွယ်သည့်ပစ္စည်း (များသောအားဖြင့် ခဲနှင့်စပ်ထားသော သတ္တုရောဖြင့်) ပြုလုပ်ထားသော နန်းကြိုးဖြစ်သဖြင့် အပူလွန်၍ အရည်ပျော်စရာရှိသောအခါ ဖျူကသာ အလျင်ပျော်လေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးအတိုင်းအတာ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးတွင် (၁)လျှပ်စစ်ကားရင့် (ဓာတ်စီး)၏ ပမာဏ၊ (၂) လျှပ်စစ်ပိုတင်ရှယ်ခြားနားမှု (လျှပ်စစ်ဓာတ်ပို့ဆောင်အား)၊ (၃) လျှပ်စစ်ဓာတ်ရီဇစ္စတန့် (တားဆီးအား) တို့သည် တခုနှင့်တခု ဆက်သွယ်လျက်ရှိလေသည်။ လျှပ်စစ်ကားရင့်ပမာဏ၏ ခုကိန်းမှာ ''အမ်ပီယာ'' ဖြစ်၍ ပြင်သစ် သိပ္ပံပညာရှင် အွန်ဒရေး မာရီ အမ်ပီယာကို အစွဲပြုကာ မှည့်ခေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ အီလက်ထရိုမိုးတစ်ဖို့ခေါ် လျှပ်စစ်ဓာတ် ပိုတင်ရှယ် ခြားနားမှုကို လျှပ်စစ်ဖိအားဟုလည်း ခေါ်သည်။ ထိုအား၏ ခုကိန်းမှာ ''ဗို့'' ဖြစ်၍ ထိုအမည်မှာ ဣတာလျံ သိပ္ပံပညာရှင် ဗိုလတာကို အစွဲပြု၍မှည့်ခေါ်သောအမည်ဖြစ်သည်။ ရီဇစ္စတန့်ခေါ် လျှပ်စစ်တား ဆီးအား ခုကိန်းမှာ ''အုမ်း'' ဟုခေါ်၍ ထိုအမည်မှာလည်း ဂျာမန် သိပ္ပံပညာရှင် ဂျော့ဆိုင်မွန် အုမ်းကို ဂုဏ်တင်ကာ ခေါ်ဝေါ်သည့် အမည်ဖြစ်လေသည်။ ဖိအား တစ်ဗို့ဆိုသည်မှာ တစ်အမ်ပီယာရှိသော ကားရင့်ကို တစ်အုမ်းရှိသော ရီဇစ္စတန့်ကို ကျော်လွန်စီးဖြတ်နိုင်အောင် ဖိပေးရသော လျှပ်စစ်ဖိအားဖြစ်သည်။ အထက်ပါ ခုကိန်း သုံးမျိုးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အုမ်းက ပုံသေနည်းတခု တီထွင်ထားခဲ့၍ ထိုပုံသေနည်းကို ''အုမ်းစည်း'' ဟု ခေါ်လေသည်။ ထိုစည်းအရ ပုံသေနည်းမှာ * V = IR ဖြစ်သည်။ ဤပုံသေနည်းတွင် : * I သည် ကားရန့် (current) ခေါ် လျှပ်စီးကြောင်း * V သည် ဗို့တေ့ချ် (Voltage) ခေါ် လျှပ်စစ်ဖိအား * R သည် ရစ်ဇစ္စတန့်စ် (resistance) ခေါ် ခုခံအားဖြစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာယူနစ်များမှာ * I အတွက် အမ်ပီယာ (ampere) * V အတွက် ဗို့ (volt) * R အတွက် အုမ်း (ohm) တို့ဖြစ်ကြသည်။ လျှပ်စစ်ပါဝါကို သိလိုလျှင် ''ဝပ်'' ဖြင့် တိုင်းတာရသည်။ ထိုအမည်မှာ အင်္ဂလိပ် သိပ္ပံပညာရှင် ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဂျိမ်းဝပ်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ တစ်ဝပ်မှာ ဖိအား တစ်ဗို့နှင့် ဖိထားသော တစ်အမ်ပီယာ၏ စွမ်းအင်ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ဗို့အရေအတွက်ကို အမ်ပီယာ အရေအတွက်နှင့် မြောက်လျှင် ဝပ်အရေအတွက်ကို ရနိုင်လေသည်။ သို့သော် ဝပ်မှာ သေးငယ်လှသောကြောင့် လျှပ်စစ်ပါဝါကို များသောအားဖြင့် ဝပ် ၁ဝဝဝ နှင့် ညီသော ''ကီလိုဝပ်''နှင့် တိုင်းတာလေ့ ရှိကြသည်။ မြင်းတကောင်အားသည် ဝပ်အရေအတွက် ၇၄၆ နှင့် ညီမျှသဖြင့် မြင်းကောင်ရေ အားနှင့်လည်း တိုင်းတာနိုင်သည်။ ( ပါဝါ။) ( ဝပ်ဂျိမ်း။) ကွန်ဒင်ဆား။ ။ လျှပ်စစ်ပညာတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ပမာဏကြီး လာအောင် သိုမှီးပေးသည့် ကရိယာကို ကွန်ဒင်ဆားဟုခေါ်သည်။ ကွန်ဒင်ဆားတွင် ဓာတ်လိုက်သတ္တုပြား နှစ်ခုကိုဖြစ်စေ၊ နှစ်ခု ထက်ပိုသော သတ္တုပြားများကို ဖြစ်စေ တခုနှင့်တခု အကြားတွင် ဒိုင်အီလက်ထရစ်တခုခုကို ခံပေးထားသည်။ များသောအားဖြင့် လချေးပြားများကို ဒိုင်အီလက်ထရစ်အဖြစ်ဖြင့် သုံးလေ့ရှိသည်။ ထိုနည်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်၏ ဗို့အားနှင့် စာသော် ပမာဏအား ဖြင့် အဆမတန် ကြီးမားသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စုဆောင်းပေး နိုင်လေသည်။ မည်မျှ စုဆောင်းပေးနိုင်သည်ဟူသော စွမ်းရည် ကို ထိုကွန်ဒင်ဆား၏ ''ကပက်စီးတီး''ဟုခေါ်၍ ထိုစွမ်းရည် မှာ ကွန်ဒင်ဆားအတွင်းရှိ ဓာတ်လိုက်သတ္တုပြားများ တခု နှင့်တခု နီးကပ်လေလေ၊ ကြီးလေလေဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ် ဆာကစ်တစ်ခု၌ ကွန်ဒင်ဆားကို သွင်းထားသော အခါ ဆာကစ် တွင် စီးမည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်၏ ပမာဏမှာ ကွန်ဒင်ဆား၏ ကပက်စီးတီး (စွမ်းရည်) ပေါ်၌ တည်လေသည်။ ထိုကြောင့် ကွန်ဒင်ဆားသည် တစ်ဖက်တစ်ပြန် လျှပ်စစ်စီးရာတွင် လျှပ်စစ် ဓာတ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်တုန်ကြိမ်ကို ထိန်းပေးနိုင်သဖြင့် ဝိုင်ယာလက်နှင့် ရေဒီယိုများတွင် ရေဒီယို လှိုင်းများကို ညှိပေးရန်အတွက် ကွန်ဒင်ဆားများကို အသုံး ပြုရလေသည်။ ကပက်စီးတီးကို သိထားသော စံတွင် ကွန် ဒင်ဆားဖြင့် ဆာကစ်တစ်ခုအတွင်း စီးလျက်ရှိသည့် လျှပ်စစ် ကားရင့်တို့၏ ပမာဏကိုလည်း တိုင်းတာနိုင်လေသည်။ ဒိုင်နမို။ ။ လျှပ်စစ်ကားရင့်ကို စက်ဖြင့် ထုတ်ယူနိုင်ပုံကို ၁၈၃၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပထမ စတင်တွေ့ရှိသူမှာ ခေတ်သစ် လျှပ်စစ်ပညာ၏ ဖခင်ဟု အသိအမှတ်ပြုရသော အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် မိုက်ကယ် ဖားရဒေးဖြစ်လေသည်။ ( ဖားရဒေး အမ်။) ဂယ်လဗာနိုမီတာ အကြောင်းတွင် လျှပ်စစ်ကားရင့်ကြောင့် သံလိုက်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ဖော်ပြခဲ့ပြီ။ ဖားရဒေး တွေ့ ရှိသော အချက်မှာ သံလိုက်ဓာတ်ဖြင့် နန်းကြိုးတွင် လျှပ်စစ် ကားရင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ညှို့ယူနိုင်ခြင်းဖြစ်၍ အထက်ပါ သဘောနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်ပေသည်။ ဖားရဒေးသည် သံလိုက် ပိုစွန်းရှေ့၌ နန်းကြိုးခွေတစ်ခုကို လှုပ်ရှားပေးသောအခါ၊ တစ်နည်း နန်းကြိုးခွေကို အသေထား၍ သံလိုက်ကို လှုပ်ရှားပေးသောအခါ နန်းကြိုးခွေ၌ လျှပ်စစ်ကားရင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို တွေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဤလျှပ်စစ်ကားရင့်မှာ နန်းကြိုးခွေနှင့် သံလိုက်တစ်ခုခုကို လှုပ်ရှားပေးချိန်တွင်သာဖြစ်ပေါ်၍ လှုပ်မပေးပဲ တည်ငြိမ်ထားပါက လုံးဝဖြစ်ပေါ်ခြင်း မရှိပေ။ နန်းကြိုးတွင် လျှပ်စစ်ကားရင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမှာ သံလိုက် ဓာတ်အား လမ်းကြောင်းများကို နန်းကြိုးက ဖြတ်တောက်မှု ကြောင့် ဖြစ်၍ လျှပ်စစ်ကားရင့်၏ ပမာဏမှာ တစ်စက္ကန့်အတွင်း ဖြတ်တောက်ခံရသည့် သံလိုက်ဓာတ်အား လမ်းကြောင်း အရေ အတွက်ပေါ်၌ မူတည်လေသည်။ ထိုကြောင့် သံလိုက်၏အား ကြီးလာလျှင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် သံလိုက်အားလမ်းကြောင်းကို နန်းကြိုးဖြတ်တောက်သည့် အကြိမ်ပေါင်း များလာလျှင်ဖြစ်စေ ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ကားရင့်၏ ပမာဏမှာလည်း များလာလေသည်။ သို့ရာတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လျှပ်စစ် ကားရင့်သည် စီးလိုရာစီးခြင်းမဟုတ်ပေ။ သံလိုက်၊ သို့မဟုတ် နန်းကြိုးခွေ လှုပ်ရှားသည့်ဖက်ကိုလိုက်ပြီး စီးခြင်းဖြစ်သည်။ ပုံပမာ နန်းကြိုးခွေထဲသို့ သံလိုက်ပိုစွန်းကို ထိုးသွင်းချိန်တွင် နန်းကြိုးခွေ၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ကားရင့်သည် ဝဲမှာယာ သှို စီးသည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ သံလိုက်ပိုစွန်းကို ဆွဲထုတ် လိုက်ချိန်တွင် အဆိုပါ လျှပ်စစ်ကားရင့်သည် ယာမှ ဝဲသို့ ပြောင်းပြန်စီးလေသည်။ အထက်ပါ အခြေခံသဘောကို တွေ့ရှိပြီးနောက် ဖားရဒေးသည် သံလိုက်အားလမ်းကြောင်းများ ရှိသော သံလိုက်နယ်တွင် နန်း ကြိုးခွေကို အဆက်မပြတ်လည်စေနိုင်မည့်နည်းကို ကြံစည်ပြီးလျှင် ၁၈၃၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာပင် ပထမ ဒိုင်နမိုကို တီထွင်လိုက်လေသည်။ ( ဒိုင်နမို။) ဒိုင်နမိုတွင် အရေးကြီးဆုံးအပိုင်းနှစ်ပိုင်းရှိသည်။ တစ်ပိုင်း မှာ အသေဖြစ်၍ တစ်ပိုင်းမှာ အရှင်ဖြစ်ကာ လှုပ်ရှားနိုင်သည်။ လှုပ်ရှားသောအပိုင်းသည် ထုလုံးရှည်သဏ္ဌာန် သံကိုယ်ထည် ပေါ်၌နန်းကြိုးများကို ရစ်ပစ်ထားသော အပိုင်းဖြစ်သည်။ ထို အပိုင်းကို ''အာမေချာ'' (နန်းကြိုးခွေ ရစ်လုံး) ဟုခေါ်သည်။ အသေဖြစ်သည့် အပိုင်းသည် အာမေချာကို ဝိုင်းရံထားသော သံကိုယ်ထည်ကြီးတခုဖြစ်၍ ထိုသံကိုယ်ထည်ပေါ်၌ အားကောင်း သော သံလိုက်များကို တပ်ဆင်ထားသည်။ ထိုသံလိုက်တို့မှာ သာမန်သံလိုက်များမဟုတ်ကြပေ။ သံပျော့ချောင်းများပေါ်တွင် နန်ကြိုးများ ရစ်ပစ်ထားသော လျှပ်စစ်သံလိုက်များဖြစ်ကြ၍ ထိုသံလိုက်များကို ''ဖီးမက်ဂနက်'' (အားပေးသံလိုက်) ဟု ခေါ်လေသည်။ ယခင်ကဆိုလျှင် လျှပ်စစ်သံလိုက်အစား သံမဏိသံလိုက်များကိုသာ သုံးခဲ့၍ ထိုဒိုင်နမိုမျိုးကို ''မက်ဂနက်တို'' (သံလိုက် လျှပ်စစ်စက်) ဟုခေါ်လေသည်။ အာမေချာတွင် နန်းကြိုးရစ်ခွေအားလုံးတို့၏ အဖျားများကို တခုနှင့်တခု ဆက်ထား၍ နောက်ဆုံး အစနှစ်ဖက်ကို အာမေ ချာဝင်ရိုးတံ၌ တပ်ဆင်ထားသော ကြေးဝါကွင်းနှစ်ခုသို့ ဆက်ထားသည်။ အာမေချာကို လည်စေသောအခါ အာမေချာ နန်းကြိုးရစ်ခွေများ၌ အားကောင်းသောလျှပ်စစ် ကားရင့် ဖြစ် ပေါ်လာသည်။ ကြေးဝါကွင်းများ၌ ကာဗွန်၊ သို့မဟုတ် ကြေးနီ ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဗရပ် (ပွတ်တံ) နှစ်ခု တပ်ထားသည်။ ထိုပွတ်တံတို့က နန်းကြိုးရစ်ခွေတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ် ကားရင့်တို့ကို စုဆောင်းသိမ်းဆည်းပြီးနောက် မိမိတို့နှင့် ဆက်သွယ် လျက် ရှိသော နန်းကြိုးများသို့ ဖြန့်ချိပေးသည်။ သို့သော် ဤသို့ အာမေချာလည်စဉ် နန်းကြိုးရစ်ခွေများအတွင်း၌ စီးသောလျှပ်စစ် ကားရင့်တို့သည် ''အပတ်ဝက်'' တိုင်းတွင် တစ်ကြိမ်စီးရာအရပ် ပြောင်းကြသဖြင့် ဤစက်မျိုးမှ အေစီကားရင့်ခေါ် တဖက်ပြန်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်မျိုးကိုသာရလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤစက်မျိုးကို အော်လတာနိပ်တား၊ သို့မဟုတ် အေစီ ဒိုင်နမိုဟု ခေါ်လေ့ရှိ ကြသည်။ ဒီစီကားရင့်ခေါ် တဖက်သတ်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့် ကို ပေးသောစက်မျိုးကိုသာ ဒိုင်နမိုဟု ခေါ်လေ့ရှိကြလေသည်။ အမှန်မှာ တစ်ဖက်တစ်ပြန်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်သည် တစ်ဖက်သတ်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်နည်းတူ အသုံးကျ၍ စရိတ်ပင်ပို၍ သက်သာ သေးသည်။ ထို့ကြောင့် အေစီဒိုင်နမိုကို အသုံးများကြသည်။ သို့ရာတွင် တစ်ဖက်သတ်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်ကိုသာ အသုံး ပြုလိုသောအခါများလည်း ရှိသေးရာထိုအခါမျိုးတွင် ဒိုင် နမို၌ ကွန်မျူတေးတားခေါ် ဓာတ်ပြောင်းကွင်းကို ကြေးဝါ ကွင်းအစား တပ်ဆင်ပေးရလေသည်။ ကွန်မျူတေးတားများလည်း ကြေးဝါကွင်းများပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကွင်းပြည့်မဟုတ်ဘဲ အမြောင်းများအဖြစ် အလျား လိုက် ခွဲစိတ်ထားပြီးနောက် အမြောင်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု စပ်ကြား တွင် ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်းဖြင့် ကြားခံထားသည်။ အာမေချာ နန်းကြိုးရစ်ခွေမျ အစနှစ်ဖက်စီကို ဆက်ထားရန်အတွက် အမြောင်းနှစ်ခုလိုသဖြင့် အမြောင်းအားလုံး၏ အရေအတွက် မှာ နန်းကြိုးရစ်ခွေရှိသမျှ၏ နှစ်ဆနှင့်ညီမျှလေသည်။ ကွင်းပြည့်ကြေးဝါကွင်း နှစ်ခုကို သုံးစဉ်က အာမေချာနှင့် အတူ လိုက်၍လည်သော ထိုအကွင်းနှစ်ခုမှာ လျှပ်စစ် ကားရင့် တစ်ဖက်တစ်ပြန် စီးမှုကြောင့် အဖိုတစ်လှည့် အမ တစ်လှည့်ဖြစ်နေရာ ကွင်းပေါ်တွင် ဖိနှိပ်ထားသော ပွတ်တံ နှစ်ခုမှလည်း အဖိုတစ်လှည့် အမတစ်လှည့် ဖြစ်၍နေလေသည်။ ကွန်မျူတေးတားကို သုံးစဉ်မှာလည်း ဤအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကြေးဝါကွင်းကို အမြောင်းလိုက် စိတ်ထားသဖြင့် အမြောင်းတစ်ခုသည် အဖိုမှ အမသို့ဖြစ်စေ အမမှ အဖိုသို့ဖြစ်စေ ပြောင်းလဲချိန်တွင် ပွတ်တံနှင့် လွတ်သွားလေသည်။ ထို့ ကြောင့် ပွတ်တံတစ်ခုသည် အမြောင်းများတွင် ဓာတ်ဖို ပေါ်ချိန်၌သာ ပွတ်တိုက်မိ၍ ကျန်ပွတ်တံက ဓာတ်မ ပေါ်ချိန်၌သာ ပွတ်တိုက်မိသည့်အတိုင်း သွားပွတ်တံနှစ်ခု မှ ထွက်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ကားရင့်သည် တစ်ဖက်သတ်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်ဖြစ်လေသည်။ ဒိုင်နမိုကို များသောအားဖြင့်မီးသွေးမီး၊ ထင်းမီးတို့ဖြင့် ရေကို ဆူစေပြီးနောက် ရရှိအပ်သော ရေနွေးငွေ့အားလုံးဖြင့် လည်စေကြသည်။ သို့သော် ဤနည်းမှာ စရိတ်ကြီးလေးသဖြင့် အင်ဂျင်နီယာကြီးအချို့က လေအားကို အသုံးချနိုင်မည့်နည်းကို ရှာကြံလျက် ရှိကြသည်။ လက်ရှိ အပေါဆုံးနည်းမှာမူ ရေအားကို သုံးသည့် နည်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းတွင် ရေစီးနေသောမြစ် ရေတံခွန်တို့မှ ရေကို စီးပြီး သော ဆည်မှတဆင့် ရေကိုအရှိန်ပြင်းစွာ ကျဆင်းစေကာ ရေရဟတ်ကို လည်စေသည်။ ထို့နောက် ရေရဟတ်မှတဆင့် ဒိုင်နမိုကို လည်စေပြန်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်၌ ရေတံခွန်ကြီးများ ရှိရာ နိုင်ငံအသီးသီးတွင် ရေအားနှင့် မောင်းနှင်သည့် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားပေးရုံကြီးများ မြောက်မြားစွာရှိကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းကို ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ထိုစီမံကိန်းအောင်မြင်မှုသည် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားကို သက်သာစွာနှင့် သုံးစွဲနိုင်ကြစေရန် အစပျိုးလိုက် ခြင်းပင်ဖြစ်ပေသည်။ ( ဘီလူးချောင်းရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း) ဒိုင်နမိုအပြင် ကျွန်ုပ်တို့နှင့်နီးစပ်၍ စက်ရုံ၊ မော်တော်ကားနှင့် အခြားစက်အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုထားသော လျှပ်စစ်မိုတာများ ဟူ၍လည်း ရှိသေးသည်။ ဒိုင်နမိုနှင့် မော်တာပြုလုပ်ထားပုံ ခြင်းမှာဆင်တူ၍ သဘောသာပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ် မှာ ဒိုင်နမို၌ စက်လည်မှုကြောင့် လျှပ်စစ်ကားရင့်ဖြစ်ပေါ်လာ၍ မိုတာ၌မူ လျှပ်စစ်ကားရင့်ကြောင့် စက်လည်လေသည်။ မိုတာကို အသုံးပြုထားသော တွေ့နေကြ ကရိယာတစ်ခုမှာ လျှပ်စစ်ပန်ကာဖြစ်၍ ဓာတ်ရထား၊ ထရော်လီ၊ ဓာတ်လှေကားများနှင့် တကွ ခေတ်ပေါ်မီးရထား၊ ဂရမ်မိုဖုန်း ဓာတ်စက်၊ အပ်ချုပ်စက်၊ စသည်တို့မှာလည်း မိုတာကို သုံးထားသည့် စက်ပစ္စည်းများပင် ဖြစ်လေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ပညာတွင် အရေးကြီးသည့်ကရိယာတခုရှိသေးသည် ထိုကရိယာမှာ''ထရန်စဖောမား'' (ဓာတ်အားပြောင်းကရိယာ) ဖြစ်၍ ထိုကရိယာကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၏ ဗို့အားတိုးစေလို၊ လျှော့စေလိုသည့် နေရာမျိုးတွင် အသုံးချရလေသည်။ ဥပမာ- ဓာတ်အားပေးရုံမှ မူလထွက် ပေါ်လာသော ဓာတ်အားသည် ခရီးဝေးသွားရန် အားနည်းနေသည်ဆို ပါဆို့ ထိုအခါ အားကြီးစေမည့် ထရန်စဖောမားကို သုံးခြင်းဖြင့် ဗို့ အားကိုလိုသလို ကြီးလာနိုင်စေသည်။ တဖန် အားများလျက် ရှိသော ထိုဓာတ်ကြိုးမျိုးမှ အိမ်သုံးဓာတ်မီးကြိုးများသို့ ဆက်သွယ်လိုသောအခါ အားလျော့ ထရန်စဖောမားကို သုံးရပြန်လေသည်။ ( ထရန်စဖောမား။) ထရန်စဖောမားကို ပြုလုပ်ထားပုံသဘောမှာ လျှပ်စစ်သံလိုက် ဓာတ်ဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ညှို့ယူဖြစ်ပေါ်စေသည့် သဘော ပင်ဖြစ်သည်။ ထရန်စဖောမားတွင် အလယ်ဗဟို၌ လျှပ်စစ် သံလိုက်တုံးတခုရှိ၍ ထိုလျှပ်စစ်သံလိုက်တုံးဖက်တွင် ''ပရိုင်မရီ'' (မူလ) နှင့် ''စကင်ဒရီ'' (အညှို့ခံ) နန်းကြိုး ခွေ နှစ်ခုရှိသည်။ မူလနန်းကြိုးခွေတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း စီးဖြတ်စေသောအခါ လျှပ်စစ် သံလိုက်တုံးတွင်လည်း သံလိုက်ဓာတ်သည် ပြတ်တောင်း ပြတ်တောင်းဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း ဖြစ်ပေါ်သော သံလိုက်ဓာတ်ကြောင့် အညှို့ခံ နန်းကြိုးခွေ တွင်ရှိသော နန်းကြိုးရစ်၏ အရေအတွက်မှာ မူလနန်းကြိုး ခွေတွင်ရှိသည့် မူလအရေအတွက်ထက် များက လျှပ်စစ် ဓာတ်ဗို့အား များလာ၍ နန်းကြိုးရစ်အရေအတွက် နည်းက ဗို့အားနည်းသွားသည့် အချက်မှာ မှတ်သားဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ဥပမာ- မူလနန်းကြိုးခွေတွင် အရစ်ပေါင်း တစ်ရာရှိ၍ အညှို့ခံ နန်းကြိုးခွေတွင် အရစ်ပေါင်း တစ်ထောင် ရှိသည်ဆိုပါစို့။ အညှို့ခံ နန်းကြိုးခွေတွင် ပေါ်လာသောဓာတ်အားသည် မူလနန်းကြိုးခွေ ရှိဓာတ်အားထက် ဆယ်ပြန်ကြီးလာလေသည်။ ထိုနည်းအတူပင် အကယ်၍ မူလဓာတ်ကြိုးကို အညှို့ခံနန်းကြိုးခွေသို့ ဆက်ပေးမည် ဆိုပါက မူလနန်းကြိုးခွေတွင်ပေါ်လာသော ဓာတ်အားမှာ မူလအား ၏ ဆယ်ပုံတပုံအထိ သေးငယ်သွားမည်ဖြစ်ပေသည်။ လျှပ်စစ် ဓာတ်ကို ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်းစီးစေမည့်အစား တဖက်တပြန် စီးသည့် အေစီကားရင့်ကို သုံးလျှင်လည်းရရှိသည့်အကျိုးမှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့်လည်း အေစီကားရင့်ခေါ် တဖက်တပြန်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်ကို ဒီစီကားရင့်ခေါ် တဖက်သတ် စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်ထက်ပို၍ အသုံးများခြင်းဖြစ်လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:လျှပ်စစ်]] 8g23wh17c0j5kfsto9qd0h4v7sxqreg 1040806 1040801 2026-06-25T15:28:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-36640-06|~2026-36640-06]] ([[User talk:~2026-36640-06|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1040801|1040801]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1040806 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=23 Jul 2021}} [[File:Lightning3.jpg|right|thumb|250px|alt=Multiple lightning strikes on a city at night|[[မိုးကြိုးပစ်ခြင်း]]လျှပ်စစ်ဓာတ်အားတည်နေပုံ၏နမူနာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ]] '''လျှပ်စစ်ဓာတ်အား (ဝါ)လျှပ်စစ်စွမ်းအင်(Electricity)''' သည် ပွတ်တိုက်မှုအားကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ [[လျှပ်စစ်သံလိုက်]] ညှို့ခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ အခြား [[စွမ်းအင်]]တစ်ခုခုမှ အသွင်ပြောင်း၍ သော်လည်းကောင်း၊ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ လျှပ်စစ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ဖြစ်စဉ်များကို ရှေးပဝေသဏီမှ စတင်ကာ လေ့လာခဲ့ကြ သော်လည်း ၁၇ရာစု နှင့် ၁၈ရာစု လောက်မှသာ သိပ္ပံနည်းကျ ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ လက်တွေ့ အသုံးချ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကိုမူ ၁၉ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင်မှ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် တွေ့ရှိခဲ့ကာ လူနေအိမ်နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ တဟုန်ထိုး တိုးတက်ခဲ့သော လျှပ်စစ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် နည်းပညာများကြောင့် လူအဖွဲ့အစည်းများ၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းများနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း များစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင်တော့ လျှပ်စစ်စွမ်းအားသည် ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် ရှင်သန် နေထိုင်ရာဘဝတွင် လွန်စွာ အဓိကကျသော အခန်းမှ ပါဝင်နေပါသည်။ ==လျှပ်စစ်စွမ်းအင် (ဝါ) လျှပ်စစ်စွမ်းအင်၏သမိုင်းအကျဉ်း== [[File:Thales.jpg|thumb|200px|alt=A bust of a bearded man with dishevelled hair|upright|[[သေလိ]],လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကိုကမ္ဘာတွင်အစောဆုံးတွေ့ရှိသူ]] လျှပ်စစ်စွမ်းအင်၏အကြောင်းကို နကန်းတလုံးမှနားမလည်စဉ် ရှေးပဝေသဏီ ကပင် [[လျှပ်စစ်ငါး]]ဟုခေါ်သည့် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းကို ရုတ်တရက်ထုတ်လွတ်နိုင်သည့် ငါးမှတဆင့် Electric Shock ကိုလူသားတို့ သိရှိနားလည် ခံစားခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၂၇၅ဝ တွင်တွေ့ရှိရသော ရှေးဟောင်းအီဂျစ်လူမျိုးတို့၏ မှတ်ရာမှတ်တမ်းများတွင် လျှပ်စစ်ငါးတို့ကို နိုင်းမြစ်ဝှမ်းမှ မိုးကြိုးပစ်သူများဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုငါးများကို ငါးအပေါင်းတို့၏ဘုရင်ဟုတောင် တင်စားထားသည်။ ထိုလျှပ်စစ်ငါးများနှင့်ပတ်သက်၍ မှတ်တမ်းမှတ်ရာများကို ရှေးခေါမမှတ်တမ်းများတွင်လည်းကောင်း၊ ရောမမှတ်တမ်းများတွင်လည်းကောင်း၊ အာရေဗျမှတ်တမ်းများတွင်လည်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။ [[Mediterranean]] ခေတ်ဝန်းကျင်တွင်ရှိခဲ့သော တချို့သောလူအဖွဲ့အစည်းများသည် ဖန်ချောင်းဖြင့်သိုးမွေးကိုပွတ်တိုင်ခြင်းဖြင့် [[တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်]] ရကြောင်း ကိုလည်းသိရှိခဲ့ကြသည်။ ဂရိတွေးခေါ်ပညာရှင် [[သေလိ]] သည် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်နှင့် ပတ်သက်၍ စမ်းသပ်မှု အမျိုးမျိုးကိုပြုလုပ်ခဲ့ကာ [[ပွတ်တိုက်အား]] သည် [[ပယင်း]] ကို [[သံလိုက်]] အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးသည်ဟုတွခေါ်ယူဆခဲ့လေသည်။ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖန်ချောင်းသည် သံလိုက်ဖြစ်လာသည်ဟူ၍ ယူဆသော သေလိ၏အယူအဆသည် မှားသော်ငြားလည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင်သံလိုက်နှင့် လျှပ်စစ်တို့ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟု [[သီအိုရီ]] များ သည်သက်သေများနှင့်တကွပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၆တွင် အီရတ်နိုင်ငံ ဘတ်ဒက်မြို့တော်အနီးရှိ [[Ctesiphon]] ရှေးဟောင်းတူးဖော်ရေးဆိုဒ် တွင် တွေ့ရှိခဲ့သော [[Baghdad Battery]] များကိုသုံးသပ်ခြင်းအားဖြင့် ရှေးဟောင်း [[ပါးရှန်း]] လူမျိုးများသည်လည်း [[​ရွှေရည်စိမ်ခြင်း]] [[Electroplating]] ကို တတ်ကျွမ်းသည်ဟု ယူဆရသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့်ပတ်သက်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၆ဝဝ လောက်အထိ မည်သူမှ တိတိကျကျ ရေရေရာရာ မလေ့လာခဲ့ပေ။ ခရစ်နှစ် ၁၆ဝဝ လောက်တွင်မှ အင်္ဂလိပ်ဆရာဝန်[[ William Gilbert]] သည် လျှပ်စစ်နှင်သံလိုက်ကို စတင်လေ့လာခဲ့ကာ [[Loadstone Effect]] နှင့် ပယင်း နှင့်သိုးမွေးပွတ်တိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်သော တည်ငြိမ်လျှပ်စစ် တို့သည် မတူညီကြောင်းကို ခွဲခြားပြသခဲ့သည်။ Dr.Gilbert ရှာဖွေတွေ့ရှိသော တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်သည် ပယင်းကို ပွတ်တိုက်သော အခါတွင် ယင်းတည်ငြိမ်လျှပ်စစ် ဖြစ်ပေါ်သည့်အတွက် လျှပ်စစ်ကို [[လက်တင်ဘာသာ]] ဖြင့် ပယင်းနှင့်တူသောအရာ electricus ဟု Dr.Gilbertမှ နာမည်ပေးကာ၊ ထိုမှတဆင့် [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]] Electric ဟုပင်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်း ၁၇ရာစု မှ ၁၈ရာစုဦးအထိ [[Otto von Guericke]] ၊ [[Robert Boyle]] ၊ [[Stephen Gray]] ၊ [[C. F. du Fay]] စသောပညာရှင်များသည် ဆက်လက်လေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၁၈ရာစုတွင် [[Benjamin Franklin]]သည် ရှိသမျှကိုရောင်းချပေါင်နှံကာ အရင်းပြုပြီး လျှပ်စစ် နှင့်ပတ်သက်သည့် သုသေသနလုပ်ငန်းများကို အင်တိုက်အားတိုက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၇၅၂ဇွန်လတွင် ဖရန်ကလင်းသည် စမ်းသပ်မှုတစ်ခုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းစမ်းသပ်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဖရန်ကလင်း လည်းနာမည်ကြီးခဲ့သည်။ ဖရန်ကလင်းသည် စိုစွတ်နေသောစွန်တစ်ခု၏ကြိုးတွင် သော့တစ်ချောင်းကိုတပ်ဆင်ကာ မိုးတိမ်ရှိရာသို့လွတ်တင်ခဲ့သည်။ မီးဖွားများသည် ဆက်ခါဆက်ခါ စိုစွတ်သောကြိုးမှတဆင့် သော့သို့လည်းကောင်း ၊ ထို့နောက် လက်သို့လည်းကောင်း ကူးလာသည်။ တနည်းအားဖြင့် [[short circuit]] ဖြစ်လာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းနည်းဖြင့် ဖရန်ကလင်းသည် လျှပ်စီးလက်ခြင်းသည် တည်ငြိမ် လျှပ်စစ်ဖြစ်ကြောင်းကို အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ [[File:Franklin-Benjamin-LOC.jpg|thumb|200px|upright|alt=A half-length portrait of a bald, somewhat portly man in a three-piece suit.|[[Benjamin Franklin]] ဘင်ဂျမင် ဖရန်ကလင်း ]] ၁၇၉၁တွင် [[Luigi Galvani]] သည် [[Bioelectricity]] ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ [[နာဗ်ဆဲလ်]] (Nerve Cells) များမှ [[ကြွက်သား]] (Muscles) များသို့ အချက်ပြသတင်းပေးပို့ရာတွင် အသုံးပြုသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို Bioelectricity ဟုခေါ်သည်။ [[Alessandro Volta]] သည် ခရစ်နှစ် ၁၈ဝဝလောက်တွင် [[ကြေးနီ]](Copper) နှင့် [[သွပ်]](Zinc) များကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လွတ်နိုင်သော [[ပင်မဓာတ်အိုး (Primary Cell)]] အမျိုးအစားဖြစ်သည့် [[ဗိုလတိတ်ဓာတ်အိုး (Volta Cell)]] ကိုတည်ထွင်ခဲ့သည်။ [[လျှပ်စစ်သံလိုက် (Electromagnetism)]] သီအိုရီကို ၁၈၁၉ နှင့် ၁၈၂ဝ ဝန်းကျင်တွင် [[Hans Christian Orsted]] နှင့် [[အင်ဒရီး မယ်ရီ အမ်ပီယာ]] တို့ကဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ [[မိုက်ကယ် ဖာရာဒေး]] သည် ၁၈၂၁တွင် [[လျှပ်စစ်မိုတာ|လျှပ်စစ်မော်တာ (Electric Motor)]] ကိုတည်ထွင်ခဲ့သည်။ [[ဂျော့ ဆိုင်မွန် အုမ်း]] သည်သင်္ချာ နည်းဖြင့် [[လျှပ်စစ်ပတ်လမ်း (Electric Circuit)]] များကို သရုပ်ခွဲနိုင်သည့် [[အုမ်း ၏ နိယာမ|အုမ်းဥပဒေ (Ohm's Law)]] ကို ၁၈၂၇ တွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ [[ဂျိမ်းစ် မက်စ်ဝဲ]] သည် ၁၉၆၁ ဝန်းကျင်လောက်တွင် လျှပ်စစ် (Electricity) ၊[[အလင်း]] (Light) နှင့် [[သံလိုက်]](Magnet) တို့၏ ဆက်စပ်မှုကိုဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၉ရာစုလောက်တွင်တော့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ပညာရှင်တော်တော်များများမှ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လေ့လာခဲ့ကြသည်။[[File:M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg|thumb|200px|upright|right|alt=Half-length portrait oil painting of a man in a dark suit |[[မိုက်ကယ် ဖာရာဒေး]] လျှပ်စစ်မော်တာကိုတည်ထွင်ခဲ့သူ ]] ==လျှပ်စစ်ဓာတ်အား (ဝါ) လျှပ်စစ်စွမ်းအင်၏အယူအဆသဘော== ===လျှပ်မှုန်များ (Electric Charges)=== လျှပ်မှုန်များသည် [[အက်တမ်ထက်သေးငယ်သောအမှုန်များ (Subatomic Particles)]] များပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းအမှုန်များသည် [[အခြေခံအားကြီးလေးမျိုး (Four Fundamental Forces)]] မှ [[လျှပ်စစ်သံလိုက်အား (Electromagnetic Force)]] နှင့် အပြန်အလှန်အကျိုးသက်ရောက်သည်။ ထင်ရှားသောလျှပ်မှုန်များမှာ [[ပရိုတွန်]] ၊ [[နျူထရွန်]] နှင့် [[အီလက်ထရွန်]] တို့ဖြစ်ပြီးယင်းတို့အားလုံးကို[[ အက်တမ်]] တိုင်းတွင်တွေ့ရှိရသည်။ လျှပ်မှုန်များသည် ပဋိပစ္စည်းတစ်ခုမှတစ်ခုသို့ တိုက်ရိုက်သော်လည်းကောင်း၊ [[လျှပ်ကူးပစ္စည်း]] (Conductor)များမှတဆင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပိုတင်ရှယ်များရာမှနည်းရာသို့စီးဆင်းခြင်းဖြင့် [[ပိုတင်ရှယ်ခြားနားခြင်း (Potential Difference)]] or(Voltage,V) ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[File:Electroscope.svg|thumb|200px|alt=A clear glass dome has an external electrode which connects through the glass to a pair of gold leaves. A charged rod touches the external electrode and makes the leaves repel.|Gold Leaf Electroscope တွင်ရှိသော လျှပ်မှုန်များသည် ရွေရွက်နှစ်ရွက်ကို တွန်းထုတ်လိုက်သည် ကိုမျက်မြင်တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ]] လျှပ်မှုန်များသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်အားကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လျှပ်မှုန်များသည် တစ်ခုမှတစ်ခုပေါ်သို့ [[အား]](Force)အပြန်အလှန်သက်ရောက်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ယာဘက်ပုံကိုကြည့်ပါ။ လျှပ်မှုန်သွင်းထားသော ဖန်ချောင်းဖြင့် ဘောလုံးလေးကို လျှပ်မှုန်သွင်းစေခြင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကိုဆောင်နိုင်စေသည်။ ယင်းဖန်ချောင်းကို သိုးမွေးစဖြင့်ပွတ်တိုက်ခြင်းဖြင့် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ် ဖြစ်ပေါ်စေကာ ယင်းမှတဆင့် ဘောလုံးလေးတွင်လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်ကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ နောက်ထပ်အလားတူ ဘောလုံးတစ်လုံးကို ယင်းဖန်ချောင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဆောင်စေပါက ယင်းတို့အချင်းချင်း တွန်းကန်မည်ဖြစ်ပြီး၊ အကယ်လို့ နောက်ထပ်ဘောလုံးကို ပယင်းဖြင့်ပွတ်တိုက်ကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင်စေကာမူ ယင်းတို့အချင်းချင်းပူးကပ်မည်ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်အလားတူ ဘောလုံးတစ်လုံးကို ယင်းဖန်ချောင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဆောင်စေပါက ယင်းတို့အချင်းချင်း တွန်းကန်မည်ဖြစ်ပြီး၊ အကယ်၍ နောက်ထပ်ဘောလုံးကို ပယင်းဖြင့်ပွတ်တိုက်ကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင်စေကာမူ ယင်းတို့အချင်းချင်းပူးကပ်မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းအဖြစ်အပျက်ကို[[ ပြင်သစ်]][[ရူပဗေဒ]]ပညာရှင် [[Charles-Augustin de Coulomb]] က ၁၈ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ရှိချက်ကို အခြေခံကာ အလွန်အရေးကြီးသည့် လျှပ်မှုန်များသည် မျိုးတူလျှင်တွန်းကန်ကာ၊ မျိုးမတူလျှင်ဆွဲငင်ကြောင်းကိုလည်း နောက်ပိုင်းတွင်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများ၌ အရေးပါသည့် စွမ်းအင် လျှပ်စစ်ဓာတ်သဘောကို မည်သို့ စတင်တွေ့ရှိခဲ့ကြသနည်း။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖိုနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မ၊ ဓာတ်လိုက်ပစ္စည်းနှင့် ဓာတ်မလိုက် ပစ္စည်း၊ လျှပ်စစ် ဓာတ်စီးတွင် သတ္တိအမျိုးမျိုးရှိပုံ၊ လျှပ်စစ် သံလိုက်သဘောစသည်တို့ကို ဖော်ပြထားသည် လျှပ်စစ်ဓာတ် ။ ။ ကျွန်ုပ်တို့လူဖြစ်လာကြသည့် ယခုခေတ် ကြီးတွင် အထူးဆန်းဆုံး၊ အရှုပ်ထွေးဆုံးနှင့် အသုံးအဝင်ဆုံး သော လုပ်ငန်းကြီးများကို လျှပ်စစ် စွမ်းအင်၏ အကူအညီ ဖြင့် ဆောင်ရွက်ပြီးမြောက်နိုင်ခဲ့ကြပေသည်။ ယခုခေတ် သိပ္ပံပညာရှင်တို့၏ ပြောဆိုချက်အရ ကျွန်ုပ်တို့၏ အဝတ်အစား အသုံးအဆောင် မှန်သမျှနှင့် ကျွန်ုပ်တို့ ကိုယ်ခန္ဓာများ အပါအဝင်ဖြစ်သော ဤစကြဝဠာ တခုလုံးသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အမျိုးမျိုးထုတ်ယူအသုံးချ၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်၏ အကျိုးအာနိသင်တို့ကို ခံစားလျက်ရှိကြ သော်လည်း အမှန်စင်စစ် လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် မည်သည့်အရာမျိုး ဖြစ်သည်ကို မည်သူ တဦးတယောက်မျှ ရေလည်တိကျစွာ ကျေနပ်လောက်အောင် အဖြေမပေးနိုင်သေးပေ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လူတို့ တွေ့ရှိခဲ့သည်မှာ ရှေးပဝေဏီကပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအခါက လူတို့သည် ပယင်းကို ပိုးထည်စ၊ သားမွေးစ စသည်တို့ဖြင့် ပွတ်တိုက်လိုက်လျှင် ပယင်း၌ စက္ကူစ၊ ဖော့စ စသော ပေါ့ပါးသည့် အစအနကလေးများကို ဆွဲငင်နိုင်သည့် သတ္တိဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို သိခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုအကြောင်းကို အရေးတယူ ဂရုတစိုက် လေ့လာသူဆို၍ကား မရှိခဲ့ချေ။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၂၆ဝဝ ကျော်ကာလကျမှ ဂရိသိပ္ပံပညာရှင်ကြီး သေးလိက ထိုသတ္တိအကြောင်းကို ထုတ်ဖော် ကြေညာခဲ့လေသည်။ သူ၏အဆိုအရ ပယင်းထဲ၌ ထူးဆန်းသော နတ်ရှိ၍ ထိုနတ်၏တန်ခိုးကြောင့် ဤသို့ ဆွဲငင်သည့်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ပယင်းကို ဂရိဘာသာဖြင့် ''အီလက်ထရွန်''ဟုခေါ်၍ ''အီလက်ထရစ်စစ်တီး'' (လျှပ်စစ်ဓာတ်) ဟူသော ဝေါဟာရမှာ ထိုစကားမှ ဖြစ်ပေါ် ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ် လေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ် နှစ်မျိုး နှစ်စားရှိသည်။ ပယင်း၊ ဖန်၊ ကန့်၊ ချိပ်တောင့်စသော အရာဝတ္ထုတို့အပေါ်၌ ပိုးထည်စ၊ သားမွေးစ စသည်တို့ဖြင့် ပွတ်တိုက်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆွဲငင်သည့်ဓာတ်ကို ပွတ်တိုက်မှု လျှပ်စစ်ဓာတ်၊ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ် ဟုခေါ်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး၊ ဒိုင်နမို စသည်တို့မှစ၍ တစ်နေရာတည်းတွင် တည်မနေပဲ အဆက်မပြတ် ရွေ့ရှားနေသည့် ဓာတ်ကိုမူ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ဟုခေါ်လေသည်။ ထိုနောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာကို အီလက်ထရိုစတက်တစ် (လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်ပညာ) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာကို အီလက်ထရို ဒိုင်နမစ်၊ သို့မဟုတ် အီလက်ထရို ကိုင်နက်တစ် (လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးပညာ) ဟူ၍လည်းကောင်း နှစ်ဘာသာ ခွဲထားလေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးတို့သည် အတူတူပင် ဖြစ်၍ ခြားနားချက်မှာ ကန်ရေနှင့် ချောင်းရေတို့ ကွဲလွဲပုံသဘောမျိုးသာ ဖြစ်လေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်။ ။ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်တွင် ဆွဲငင်မှုနှင့် တွန်းဖယ်မှု သတ္တိရှိခြင်း ကို ပထမဦးစွာ တွေ့ရသည်။ အင်ဗိုနိုက် (ကန့်နှင့် ကြက် ပေါင်စေးကို ရောပြီး ပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်း) တုတ် ချောင်းကို သားမွေးဖြင့် ပွတ်တိုက်ပြီးနောက် လျှပ်စစ်ဓာတ် သွင်းပေးထားသော ဖန်ချောင်းနှင့် ပြကြည့်ပါက ထိုအချောင်း နှစ်ခုသည် တစ်ခုကိုတစ်ခု ဆွဲငင်ကြသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။ သို့သော် အက်ဗိုနိုက်နှင့် ဖန်အစား အက်ဗိုနိုက်နှင့် အက်ဗိုနိုက်၊ သို့မဟုတ် ဖန်နှင့် ဖန်တို့ကို အသုံးပြု စမ်းသပ်ကြည့်ပါမူကား တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တွန်းဖယ်ကြသည်ကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ဖန်ချောင်းပေါ်တွင် ပိုးထည်စဖြင့် ပွတ်တိုက်ပေး၍ ရရှိသောလျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် အက်ဗိုနိုက်ချောင်းပေါ်တွင် သားမွေး စဖြင့် ပွတ်တိုက်ပေး၍ ရရှိသော လျှပ်စစ်ဓာတ်တို့သည် တစ်မျိုး နှင့်တစ်မျိုး မတူကြချေ။ မတူသည့်အတိုင်း ဖန်ပေါ်တွင် ပိုးထည်စဖြင့် ပွတ်တိုက်ပေး၍ ရရှိသောလျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖိုဟူ၍လည်းကောင်း၊ အက်ဗိုနိုက်ပေါ်တွင် သားမွေးစဖြင့် ပွတ်တိုက်ပေး၍ ရရှိသော လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်မဟူ၍လည်းကောင်း ခွဲခြားကာ အမည်ပေး ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ဤနေရာ၌ ကျွန်ုပ်တို့ရရှိသော ဥပဒေသမှာ မျိုးတူလျှပ်စစ်ဓာတ်တို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တွန်းဖယ် ကြ၍ မျိုးကွဲလျှပ်စစ်ဓာတ်တို့သည် အချင်းချင်း ဆွဲငင်ကြသည် ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ ပစ္စည်းနှစ်ခုတွင် တစ်ခု၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖိုကို ပေးသွင်း၍ ကျန်တစ်ခု ၌ ဓာတ်အားပမာဏ တူညီသော လျှပ်စစ်ဓာတ်မကို သွင်းပေပြီး နောက် ထိုပစ္စည်းနှစ်ခုကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ကင်းသည့် တတိယပစ္စည်း နှင့် တို့ကြည့်ပါ။ ထိုအခါ အဆိုပါ တတိယပစ္စည်း၌ လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖိုရှိကြောင်းကိုဖြစ်စေ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်မရှိကြောင်းကို ဖြစ်စေ မည်သို့မျှ မပြဘဲ ကြားနေဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရပေမည်။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်း မှာ တတိယပစ္စည်းမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်မရှိ၍မဟုတ် ရှိသော မျိုးကွဲဓာတ်နှစ်ခု အားချင်းမျှပြီး ''သမ'' နေခြင်းသာဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှိမရှိကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်၏ လက္ခဏာအားဖြင့် စမ်းသပ်ရှာဖွေနိုင်သည့် ကရိယာမျိုးကို ''အီလက်ထရိုစကုပ်'' (လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှာ ကရိယာ) ဟုခေါ်သည်။ အလွယ်ဆုံး အီလက်ထရိုစကုပ်မှာ ပိုးချည်မျှင်ဖြင့် ဆွဲထားသော ဖော့လုံးကလေးဖြစ်သည်။ ထိုဖော့လုံးကလေးကို လျှပ်စစ်ဓာတ် ဝင်နေသည့် ပစ္စည်းအနီးသို့ ပြသောအခါ လျှပ်စစ်ဓာတ် ရှိးရိုး မှန်က ဖော့လုံးကလေးကို ဆွဲငင်ပေလိမ့်မည်။ အကောင်းဆုံးသော အီလက်စထရိုစကုပ်မှာ သတ္တုချောင်းတစ်ခု ထိပ်ဖျား၌ ရွှေမျက်ပါး နှစ်ရွက်ကို ဘေးတိုက်ယှဉ်ပြီး ဆွဲချိတ်ထားသည့် ကိရိယာဖြစ်သည်။ ရွှေမျက်ပါးတို့ကို လေမတိုက်ခိုက်နိုင်စေရန် ဖန်ဗူးထဲ၌ ထည့် ထားပြီးလျှင် သတ္တုရိုးတံ၏ အပေါ်ဘက်ထိပ်၌ ကြေးဝါပြား သို့မဟုတ် ကြေးဝါ ဖုလုံးတစ်ခု တပ်ဆင်ထားလေ့ရှိသည်။ ရွှေမျက်ပါးများတပ်ထားခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ထိုကရိယာကို ''ရွှေမျက်ပါး အီလက်ထရိုစကုပ်'' ဟုခေါ်ကြသည်။ အဆိုပါ ကြေးဝါဖုအနီးတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ် (အဖိုဖြစ်စေ၊ အမဖြစ်စေ) သွင်းပေးထားသော ပစ္စည်းတစ်ခုကို ပြသောအခါ ရွှေမျက်ပါး နှစ်ခု၌လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့သော် ဤလျှပ်စစ်ဓာတ်မှာ မျိုးတူဖြစ်နေသဖြင့် မျိုးတူဓာတ်ခြင်း တွန်းဖယ် တတ်သည့်အတိုင်း ရွှေမျက်ပါးနှစ်ခုသည် ပူးနေရာမှ တစ်ခုစီ ကွဲပြီး ကားထွက်သွားလေသည်။ ရွှေမျက်ပါးတို့သည် လျှပ်စစ်ဓာတ် များလျှင် များသလို နည်းလျှင် နည်းသလို ကားထွက်ကြ၍ လျှပ်စစ်ဓာတ် ကုန်ခမ်းသွားသောအခါ ပြန်၍ ပူးမြဲပူးသွားပြန်လေသည်။ (ဤကရိယာတွင် ရွှေအစား အလျူမီနီယမ်ခေါ် ဒန်ကိုလည်း မျက်ပါးပြုလုပ်၍ အသုံးပြုနိုင်သည်။) ကျွန်ုပ်တို့သည် တခါတရံ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးနေသော ဓာတ်ကြိုးနှင့် မတော်တဆ ထိမိသောအခါ တစ်ကိုယ်လုံးကျင်သွားလောက်အောင် ဓာတ်လိုက်တတ်သည်ကို တွေ့ကြုံဖူးကြပေမည်။ ဤသို့ ဓာတ်လိုက် ရာတွင် ဓာတ်အားကြီးလျှင် အသက်ဘေးကိုပင် ရန်ရှာနိုင်သည်။ ဤသို့လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်သော ပစ္စည်း တနည်းအားဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စီးဖြတ်ခွင့်ပေးသည့် ပစ္စည်းမျိုးကို ''ကွန်ဒပ်တား'' (ဓာတ်လိုက်ပစ္စည်း) ဟုခေါ်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ် စီးဖြတ်ခွင့်မပေးသည့် ပစ္စည်းမျိုးကိုမှု ''နန်းကွန်ဒပ်တား'' (ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်း) ဟုခေါ်၍ ဤပစ္စည်းမျိုးကို လျှပ်စစ်ဓာတ်မလိုက်အောင် ကာကွယ်သည့် နေရာ များ၌ အသုံးပြုရသဖြင့် ''အင်ဆူလေးတား'' (ဓာတ်ကာပစ္စည်း) ဟု လည်း ခေါ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဒြဗ်ဝတ္ထုဟူသမျှတို့သည် ဤနှစ်မျိုး နှစ်စားတွင် တစ်မျိုးမျိုး၌ ပါဝင်ကြသည်။ သတ္တုအားလုံး လူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာ၊ ကမ္ဘာမြေ၊ ရေ၊ စိုစွတ်သော အရာဝတ္ထု၊ စိုထိုင်းသောလေ စသည်တို့သည် ဓာတ်လိုက်ပစ္စည်းများဖြစ်ကြ၍ အက်ဗိုနိုက်၊ ဖန်၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ ပိုး၊ ကန့်၊ ဖယောင်း၊ ကြွေ၊ စက္ကူ၊ ခြည်မျှင်၊ ခြောက်သွေ့သော သစ်သား၊ ခြောက်သွေ့သောလေ စသည်တို့သည် ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်း သို့မဟုတ် ဓာတ်ကာပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်းများကို ပွတ်တိုက်ပေးသောအခါ လျှပ်စစ် ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို အခြေပြု၍ နောင်သော် အော့တို ဖွန်ဂေးရိကဲ၊ ဟို့၊ ဝင်းရှပ် စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအသီးသီးက လျှပ်စစ်ဓာတ် ထုတ်စက်အမျိုးမျိုးကို တီထွင်လာကြသည်။ ထိုစက်မျိုးတွင် ဖန်၊ ကန့်၊ စသည့်ပစ္စည်းများကို ဘီးဝိုင်းပေါ်၌ တပ်ထား၍ လက်ကိုင်ကို လှည့်ပေးသောအခါ ဘီးဝိုင်းလည်ပြီးနောက် ဘီးဝိုင်းပေါ်ရှိ ပစ္စည်းများသည် အခြားသင့်တော်သော ပစ္စည်းတခုခုဖြင့် အပွတ်အတိုက် ခံရမှုကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့သော် ထိုစက်မျိုးမှ တခဏမျှ မီးပွင့်သော လျှပ်စစ်မီးပွားများကိုသာရ၍ အမြဲတမ်းဆက်တိုက်စီးသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို မရပေ။ ထို့နောက် လျှပ်စစ်ပြက်ရာ၌ ဝင်းကနဲလက်သော အလင်းသည် လျှပ်စစ်မီးပွားပင် ဖြစ်သည်ကို ဗင်ဂျာမင် ဖရန်ကလင်က လက် တွေ့စမ်းသပ်ခဲ့၍ ထိုစမ်းသပ်မှုမှာ ယနေ့တိုင်အောင်ပင် ကျော် ကြားလျက်ရှိပေသည်။ ဖရန်ကလင်သည် ထစ်ချုန်းရွာသွန်းမည့် မိုးသားများတက်လာစဉ် စွန် (လေတံခွန်) ကို လွှတ်တင်ပြီးနောက် ကြိုးစအဖျားတွင် ချည်ထားသော သော့မှ လျှပ်စစ်မီးပွား ထွက်မ ထွက်ကို စမ်းသပ်ကြည့်ရာ မိမိထင်သည့်အတိုင်းပင် လျှပ်စစ်မီးပွား ထွက်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ မီးပွားထွက်ခြင်းမှာ တိမ်ထဲတွင်ရှိ သော လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် စွန်ကြိုးမှ ဓာတ်လိုက်လာကာ သော့သို့ တဆင့် ကူးလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ( ဖရန်ကလင် ဗင်ဂျမင်။) လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး။ ။ ဆယ့်ရှစ်ရာစုနှစ်တွင် ဣတာလျံလူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ လွီဂျီ ဂယ်လဗားနီးသည် လျှပ်စစ် ဓာတ်ငြိမ်၏ သတ္တိကို တစ်မျိုး စမ်းသပ်ကြည့်ပြန်သည်။ သူသည် အရေခွာထားသော ဖားတကောင်၏ ခြေထောက်တစ်စုံ ကို ယူပြီးသော ခြေထောက်တစ်ဖက်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ငြိမ်ထုတ်ပေး သည့်စက်ဖြင့် ဆက်၍ ကျန်တစ်ဖက်ကို မြေကြီးသို့ ဆက်ပေးသည်။ ထို့နောက် စက်ကိုလှည့်၍ပေးသောအခါ ဖားခြေထောက်ရှိ ကြွက်သား များတွန့်သွား၍ ဖားခြေထောက်ကလေးများ လှုပ်ရှားလာသည်ကို ထူးဆန်းစွာ တွေ့ရလေသည်။ တဖန် သူသည် ဖားခြေထောက် တစ်ဖက်ကို (အေရီယယ်) ကောင်းကင်ကြိုးနှင့်လည်းကောင်း၊ အခြားတဖက် ကို မြေကြီးသို့လည်းကောင်း ဆက်ပေး၍ ဖရန်ကလင်၏ စမ်းသပ်မှုကို အခြေပြုပြီးသော် စမ်းသပ်ကြည့်ပြန်ရာ မိုးထစ်ချုန်းရွာသွန်း နေစဉ် အချိန်တွင် ခြေထောက်ကလေးများ လှုပ်ရှားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ( ဂယ်လဗာနီး အယ်) သို့သော် ထိုကဲ့သို့ အမျိုးမျိုး စမ်းသပ်ကြည့်နေရာမှ အခြားထူးဆန်းသော အချက်တစ်ခုကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရလေသည်။ ဂယ်လဗာနီးနှင့် တပည့်များသည် ဖားခြေထောက်ကလေးများကို ကြေးနီချိတ်ဖြင့် ချိတ်ပြီးလျှင် ဝရန်တာသံကြိုးတန်းတွင် ချိတ်ဆွဲထားမိသည်။ ထိုအခါ လျှပ်ပြက်ခြင်း မိုးခြိမ်းခြင်း မရှိပါဘဲလျက် ဖားခြေထောက်နှင့် သံကြိုးတန်းထိမိသည့်အခါတိုင်း ခြေထောက်ကလေးများ လှုပ်ရှားသည်ကို အံ့အားသင့်စွာ တွေ့ရလေသည်။ ဖားခြေထောက်ကလေးများကို လှုပ်ရှားစေသည့် ဤလျှပ်စစ်ဓာတ်မှာ အဘယ်မျှ ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း။ ဂယ်လဗာနီးက ဤလျှပ်စစ်ဓာတ် မှာ ကြွက်သား သို့မဟုတ် အကြောကို ကြေးဝါနှင့် သံတို့ ထိတွေ့ရမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ယူဆလေသည်။ သို့သော် ထို ယူဆချက်သည် ပြည့်စုံမှန်ကန်ခြင်းမရှိသေးပေ။ မကြာမီပင် အခြားဣတာလျံလူမျိုး ပါမောက္ခ အယ်လက်ဇန္ဒြို ဗိုလတာ (ခရစ် ၁၇၄၅-၁၈၂၇) က ထိုထက်ကောင်းမွန်သော ယူဆချက်တခုကို ထုတ်ဖော်ရှင်းပြလေသည်။ သူ၏အဆိုအရ အထက်ပါလျှပ်စစ် ဓာတ်သည် ကြေးနီ၊ သံနှင့် ဖားကောင် ကြွက်သားအတွင်းရှိ အရည်တမျိုးတို့၏ အချင်းချင်း ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ် လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထို့နောက် သူသည် ဤအယူအဆကို အခြေခံထား၍ အမျိုးမျိုး ကြိုးစား စမ်းသပ်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံး၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး တစ်မျိုးကို တီထွင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုဓာတ်အိုး မှာ တီထွင်သူ ဗိုလတာကို အစွဲပြု၍ ဗို့လတိတ်ဓာတ်အိုးဟု အမည်တွင်လေသည်။ ထိုဓာတ်အိုးတွင် သွပ်ပြားတစ်ချပ်နှင့် ကြေးနီပြား တစ်ချပ်ကို ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်ထဲ၌ နှစ်ထား၍ ထိုသွပ်ပြားနှင့် ကြေးနီပြားတို့ကို အိုးအပြင်ဘက်တွင် ကြေး နန်းကြိုးတစ်ပင်ဖြင့် ဆက်လိုက်သောအခါ ကြေးနီမှ သွပ်သို့ နန်းကြိုးတလျှောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးလေသည်။ ဤဓာတ်အိုး ကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဗိုလတာမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို ပထမဦးစွာ ကြံဆောင်ထုတ်ယူနိုင်သူအဖြစ်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထား ခြင်းခံရလေသည်။ ( ဗိုလတာ ကောင့် အယ်လက်ဇန္ဒြို။) ဗို့လတိတ် ဓာတ်အိုးအပြင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုးအခြောက် (ဓာတ်ခဲ)၊ လက်ကလန့် ဓာတ်အိုး စသည်ဖြင့် အလားတူ ဓာတ်အိုးအမျိုး မျိုးရှိသေးသည်။ ထိုဓာတ်အိုးတို့မှာ ဗို့လတိတ်ဓာတ်အိုးနှင့် ဆင်တူ ကြသည်။ ထိုဓာတ်အိုးများကို လျှပ်စစ်ခေါင်းလောင်းနှင့် ကြေးနန်း ဆက်သွယ်ရေး ကိစ္စတို့၌ သုံးလေ့ရှိသည်။ ထိုဓာတ်အိုးမျိုးအပြင် အက်ကျူမူ လေးတားခေါ် လျှပ်စစ်ဓာတ်လှောင်အိုးဟူ၍လည်း တမျိုး ရှိသေးသည်။ ထိုအိုးမျိုးတွင် ကြေးနီနှင့် သွပ်တို့အစား ခဲပြားချပ်များ ကို အသုံးပြုထားသည်။ မော်တော်ကား၊ ရေဒီယို၊ အသံဖမ်းစက် စသည်တို့တွင် ကျွန်ုပ်တို့အသုံးပြုနေကြသော ဗက်ထရီအိုးများမှာ ဤအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ( ဗက်ထရီအိုး။) အဆိုပါဓာတ်အိုးနှစ်မျိုး၏ ခြားနားချက်မှာ ဗို့လတိတ်ဓာတ် အိုးကဲ့သို့သော ''ပရိုင်မာရီဓာတ်အိုး'' (မူလဓာတ်အိုး) များသည် သုံးဖန်များသော အားကုန်သွား၍ အားကိုပြန်မသွင်းနိုင်ချေ။ အက်ကျူမူလေးတား (လျှပ်စစ်ဓာတ်လှောင်အိုး) ဟုခေါ်သော ''စကင်ဒရီဓာတ်အိုး'' (ဒုတိယဓာတ်အိုး) များမှာမူ အားကုန်ခမ်း သွားသောအခါ ဓာတ်အိုးအတွင်းသို့ အခြားမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ပြောင်းပြန်စီးဖြတ်စေခြင်းဖြင့် အားပြန်သွင်းပေးနိုင်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုးအမျိုးမျိုးတွင် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်ကဲ့သို့သော ပစ္စည်းကို ''အီလိုထရိုလိုက်'' (ဓာတ်လိုက်ရည်) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကြေးနီ၊ သွပ်၊ ခဲစသည်တို့ကို 'အီလက်ထရုတ်'' (ဓာတ်ချောင်း) ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ သီအိုရီများ။ ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် သက်ဆိုင်သော သီအိုရီတစ်ခုကို ပထမဦးဆုံး ကြံစည်ထုတ်ဖော်သူမှာ ၁၈ ရာစုနှစ် အလယ်လောက်တွင် ကောင်းကင်သို့ စွန်လွှတ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ထုတ်ပြခဲ့သူ ဗင်ဂျမင် ဖရန်ကလင်ပင် ဖြစ်သည်။ သူ၏သီအိုရီအရ လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင် အလေးချိန်ဟုလည်း မရှိသည့် အရည်တမျိုး ဖြစ်၍ ထိုအရည်မှာ မည်သည့်ပစ္စည်း၌မဆို အထိုက်အလျောက် ပါဝင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုသီအိုရီကို ''ငွေ့ရည်သီအိုရီ''ဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။ တဖန် ဖရန်ကလင်က လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖိုနှင့် ဓာတ်မကို ဤသို့ ခွဲပြပြန်သည်။ အရာဝတ္ထုတိုင်း၌ လျှပ်စစ်ဓာတ် အရည် ပါမြဲဖြစ်ရာ အကယ်၍ ပါသင့်သမျှထက် ပိုနေခဲ့လျှင် ထိုအရာဝတ္ထု၌ ''လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖို'' ဝင်သည်ဟု ဆိုရပြီးလျှင် ပါသင့်သမျှထက် လျော့ပါက ''လျှပ်စစ်ဓာတ်မ'' ဝင်သည်ဟု ဆိုရသည်။ ထို့နောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် ဓာတ်ဖိုဝင်နေသည့် ပစ္စည်းမှ ဓာတ်မဝင်နေသည့် ပစ္စည်းဖက်သို့ စီးသည်ဟု ဆို လေသည်။ သို့ရာတွင် နောက်နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကျော်၌ ၁၉ ရာစုနှစ် ကုန်ဆုံး ကာနီးအချိန်တွင် ဖရန်ကလင်၏ သီအိုရီထက် သာလွန်ကောင်း မွန်ရုံမျှမက ယခုထက်တိုင် အကောင်းဆုံး အမှန်ဆုံး အဖြစ်နှင့် လက်ခံခဲ့ရသော သီအိုရီကို ဆာဂျေဂျေ သွန်မဆင်က ထုတ်ဖော် လိုက်လေသည်။ သွန်မဆင်သည် အီလက်ထရွန်ကို တွေ့ရှိတိုင်း တာပြီးနောက်မှ ထုတ်ဖော်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍ ထိုသီအိုရီသည် အီ လက်ထရွန်သီအိုရီဟု တွင်လေသည်။ အီလက်ထရွန်သီအိုရီမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ စကြဝဠာ ကြီးအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုအားလုံးတွင် ဒြဗ်စင်ဟုခေါ်သော သီး သန့်ဓာတ်များ ရောထွေးပေါင်းစပ်ပြီး ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ဒြဗ် စင်ကို အသေးဆုံးစိတ်ပိုင်းလိုက်သောအခါ မော်လီကျူများကို ရရှိ၍ ထိုဖော်လီကျူတွင် တဖန် အက်တမ်များ ပါဝင်ပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် အရာဝတ္ထုမှန်သမျှသည် အက်တမ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အရာများသာဖြစ်သည်။ ဒြဗ်စင်ပေါင်းမှာ ၉ဝ ကျော်ရှိသည့်အတွက် အက်တမ်တို့မှာလည်း ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ်၊ အောက်ဆီဂျင် အက်တမ် စသည်ဖြင့် အမျိုးပေါင်း ၉ဝ ကျော်ရှိသည့် အက်တမ် တို့၏ ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်နေပုံကို ကြည့်ပြန်သောအခါ အက် တမ်တွင် ''အီလက်ထရွန်''များ ပါဝင်၍ ထိုအီလက်ထရွန်တို့ကို အက်တမ်၏ ဝတ်ဆံတွင်ရှိသည့် ''ပရိုတွန်''တို့က ဆွဲငင်ထားပြီး အက်တမ်တွင် အီလက်ထရွန်နှင့် ပရိုတွန်တို့အပြင် လျှပ်စစ်ဓာတ် အားဖြင့် အဖိုလည်းမဟုတ် အမလည်းအမဟုတ်သည့် နျူထရွန် များလည်းရှိသေးသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးများက ''အလုံးစုံသောဒြဗ်တို့သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ပြီးကြ၍ ဒြဗ်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်'' ဟု ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။ အက်တမ်ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းလျက် ရှိသော အီလက်ထရွန်နှင့် ပရိုတွန်တို့၏ ဆွဲငင်ထားမှုကို ပြင်ပ စွမ်းအင်တစ်ခုခုက နှောင့်ရှက်လိုက်သောအခါ အဆိုပါဆွဲငင်မှုမှာ ပျက်ပြားသွားသော ကြောင့် အီလက်ထရွန်အချို့သည် မူလနေရာမှ လွတ်ထွက်လာပြီး သော အခြားအက်တမ်များရှိရာသို့ ရောက်သွားနိုင်သည်။ လျှပ် စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းမှာ ဤကဲ့သို့ အီလက်ထရွန်များ နေရာပြောင်း ခြင်းပင်ဖြစ်သည်ဟု အီလက်ထရွန်သီအိုရီက ဖော်ပြလေသည်။ အီလက်ထရွန် အရေအတွက်ပိုလာလျှင် ဖြစ်စေ ယုတ်လျော့သွား လျှင်ဖြစ်စေ ထိုအက်တမ်မှာ အခြေမခိုင်တော့ပေ။ ပိုနေသော အီလက်ထရွန်တို့သည် အခွင့်ကြုံသည်နှင့်တပြိုင်နက် ထွက်ပြေး လွတ်မြောက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အီလက်ထရွန် လိုနေသာ အက်တမ်ကလည်း ရရာနေရာမှ အီလက်ထရွန်ကို ပြန်ယူမည်ဖြစ် သည်။ အီလက်ထရွန်အရေအတွက် ရှိသင့်သည်ထက် ပိုနေသော အက်တမ်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်မ အက်တမ်ဟုဆို၍ အီလက် ထရွန် အရေအတွက် ရှိသင့်သည်ထက် လျော့နေသော အက်တမ် ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖိုဝင်သော အက်တမ်ဟုဆိုသည်။ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ သံလိုက်ဓာတ်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊ အပူ၊ သို့မဟုတ် ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်စေ၊ အက်တမ်များတွင် အီလက်ထရွန်တို့ လွတ်မြောက်သွားနိုင်ကြသည်။ ယင်းသို့ လွတ်မြောက်သွားသော အီလက်ထရွန်တို့သည် မိမိတို့ထွက်ခွာ သွား၍ အဖိုဓာတ်ဖြင့် ကျန်ခဲ့သော မူလနေရာသို့ တပတ်လှည့် ပြီး ပြန်ရောက်လာနိုင်လျှင် ထိုအီလက်ထရွန်တို့ သွားရာလမ်း သည် လျှပ်စစ် ''ဆားကစ်'' ဖြစ်လေသည်။ ထိုလွတ်မြောက်သွား သော အီလက်ထရွန်တို့သည် အကယ်ပင် အစမှအဆုံးတိုင်အောင် ခရီးပြည့်သွားသည် မသွားသည်ဆိုသည်ကို သေချာစွာ မပြောနိုင်ပေ။ သို့ရာတွင် ဆားကစ်တလျှောက်တွင် အဆက်မပြတ် အီလက်ထရွန်တို့ ရွေ့လျားမှုရှိသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ အီလက်ထရွန်သီအိုရီအရ လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အမမှ အဖိုဖက်သို့ စီးသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ သို့သော် ဖရန်ကလင်၏ သီအိုရီကမှု လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အဖိုမှ အမဘက်သို့ စီးသည်ဟု ဆိုသဖြင့် ထိုသီအိုရီနှစ်ခုမှာ ဆန့်ကျင် လျက်ရှိလေသည်။ သို့ရာတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် ဆက်လျဉ်းသည့် လက်တွေ့ကိစ္စများ၌ ဖရန်ကလင်၏ သီအိုရီကို မူတည်လာခဲ့ကြသည့် အတိုင်း ယခုလည်း ထိုအတိုင်းပင် ဆက်လက်၍ သုံးစွဲနေဆဲဖြစ် လေသည်။ အဖိုနှင့်အမဆိုရာ၌ အမှန်စင်စစ် အီလက်ထရွန်အနည်းအများကို နှိုင်းယှဉ်ပြီးလျှင် သုံးစွဲသည့်စကားများသာ ဖြစ်သည်။ ပုံပမာ- တနေရာတွင်ရှိသော အီလက်ထရွန်တို့သည် ရှိသင့်သည်ထက် လျော့နေသည်ဖြစ်စေ၊ ရှိသင့်သမျှအတိုင်း ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ သို့ မဟုတ် ရှိသင့်သည်ထက် ပိုနေသည်ဖြစ်စေ၊ ပိုနေရာမှာထက် အခြားတနေရာတွင် ရှိသော အီလက်ထရွန်အရေအတွက်က များနေခဲ့သော ထိုများနေသည့်နေရာမှာ ''အမ''ဖြစ်၍ နည်းနေသည့် နေရာမှာ ''အဖို'' ဖြစ်တော့သည်။ အီလက်ထရွန်၏ သဘောမှာ ကား လမ်းရှိခဲ့လျှင် အီလက်ထရွန်ပိုနေသည့် နေရာမှ အီလက် ထရွန်လျော့နေသည့် နေရာသို့ သွားမည်သာဖြစ်၍ ထိုကဲ့သို့ သွားသောအခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးသည် မည်ပေသည်။ ဤကဲ့သို့ အီလက်ထရွန်အပိုအလျှော့ ခြားနားမှုမရှိလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် လည်း မစီးနိုင်ပေ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး (ဘက်ထရီ) အမျိုးမျိုးတွင် အီလက်ထရုတ် အတွက် သွပ်၊ ကြေး၊ ခဲဲ၊ ကာဗွန်စသည်တို့ကို၎င်း၊ အီလက် ထရိုလိုက်အတွက် အက်ဆစ်ရည်၊ ဇဝက်သာရည်၊ ဇဝက်သာ မှုန့် စသည်တို့ကို၎င်း သူ့နည်းနှင့်သူ အမျိုးမျိုး ကွဲပြီး အသုံး ချထားသည့် သဘောမှာ ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စီးစေသည့် သဘောတစ်ခုတည်းပင် ဖြစ်သည်။ ဓာတ်အိုးထဲ၌ ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဓာတ်ခေါင်းတဖက်တွင် အီလက်ထရွန်ပိုလာ၍ ပြန်တဖက်တွင် လျော့သွားသည်။ ဓာတ် ခေါင်းနှစ်ခုကို နန်းကြိုးဖြင့် ဆက်လက်သောအခါ ပိုနေသော အီလက်ထရွန်များအဖို့ လျော့နည်းသည့် နေရာသို့သွားရန် လမ်းရသွားလေသည်။ ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် အက်တမ်တို့လှုပ်ရှားပြီးလျှင် လျှပ်စစ် ဓာတ်ထွက်ပေါ်လာသည့်နည်းတူ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကြောင့်လည်း အရာဝတ္ထုအတွင်းရှိ ဓာတ်များလှုပ်ရှားပြီး ကွဲထွက်နိုင်သည်။ ဤသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲနည်းကို ''အီလက်ထိရို လစ်ဆစ်''ဟုခေါ်သည်။ ( လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း။) လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုးနှင့် ဒိုင်နမိုများအပြင် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ကို ရရှိနိုင်စေသည့် တတိယနည်းရှိသေး၍ ဤနည်းတွင် သုံးသော ကရိယာကို ''သာမိုအီလက်ထရစ်ကာပယ်'' (အပူဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ထုတ်ကရိယာ) ဟုခေါ်လေသည်။ ဤနည်းတွင် အခြေခံအားဖြင့် အမျိုးမတူသော သတ္တုနန်း ကြိုးပုံပမာ- ကြေးကြိုးနှင့် သံကြိုးနှစ်ပင်ကို အစွန်းနှစ်ဖက် စလုံးတွင် ဆက်ထားပြီးနောက် အဆက်တစ်ခုကို အပူတိုက် (မီးမြိုက်) ပေးရသည်။ သာမန်အပူချိန်တွင် အီလက်ထရွန် တို့သည် သံမှ ကြေးသို့ ကူးလိုသည့်လက္ခဏာရှိသည်။ သို့သော် အဆက်တနေရာတွင် ဤသို့ကူးဖြတ်လိုသည့်အတိုင်း ကျန်အဆက်တွင်လည်း ဤသိုပင်ဖြစ်သဖြင့် အီလက်ထရွန် တို့သည် ပတ်ပြည့်အောင် မသွားနိုင်ကြပေ။ သို့ရာတွင် အဆက်တခုကို အပူတိုက်ပေးလိုက်သော အခါ၌ကား ဤအဆက်တွင်ရှိသည့် အီလက်ထရွန်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုမှာ ကျန်အဆက်ဖက်မှာထက် ပိုလာသည့်အတွက် ပတ်ပြည့် အောင် လှည့်သွားနိုင်လာလေသည်။ ဤနည်းဖြင့် ရရှိ သော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးမှာ အလွန်သေးငယ်၍ ဓာတ်မီးထွန်း ရန် မိုတာကို လည်စေရန်အတွက် မလုံလောက်ပေ။ သို့သော် အပူချိန်ကို သိလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ပမာဏ ကို သိနိုင်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို သိလျှင် အပူချိန်ကို သိနိုင် သည့်အတွက် အဆိုပါ သာမိုအီလက်ထရစ်ကာပယ်များသည် အပူချိန်တိုင်း ကရိယာ (သာမိုမီတာများ) အဖြစ်ဖြင့် အလွန် အသုံးကျလေသည်။ ဂယ်လဗာနိုမီတာ။ ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးတွင် သတ္တိအမျိုးမျိုး ရှိသည့်အနက် အရေးကြီးဆုံးမှာ သံလိုက်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်စေသော သတ္တိဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးနေသည့် နန်းကြိုးအတွင်းသို့ အိမ်မြှောင်သံလိုက်အပ်ကို ပြကြည့်သောအခါ တောင်နှင်မြောက် တန်းနေသော မူလနေရာမှ တိမ်းစောင်းသွားသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးနည်းလျှင် အနည်းငယ်သာတိမ်းစောင်း၍ များလျှင် ပိုပြီး တိမ်းစောင်းသည်။ ဤသဘောကိုမူတည်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ကို စမ်းသပ်တိုင်းတာနိုင်အောင် နန်းကြိုးရစ်ခွေများနှင့် သံလိုက်အပ် ကို အသုံးပြုထားသည့် ကရိယာကို ''ဂယ်လဗာနိုမီတာ'' (လျှပ်စစ်ဓာတ် စီးတိုင်း ကရိယာ) ဟုခေါ်သည်။ ဂယ်လဗာနီးကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်လေသည်။ ( ဂယ်လဗားနီး အယ်။) ဂယ်လဗာနိုမီတာ အမျိုးမျိုး အစားစားရှိသည်။ တမျိုးတွင် နန်းကြိုး ရစ်ခွေက အသေဖြစ်၍ သံလိုက်အပ်က လှုပ်ရှားနိုင်သည်။ အခြား တမျိုးတွင် သံလိုက်တုံး ခပ်ကြီးကြီးကို အသေပြုလုပ်ထား၍ နန်းကြိုး ရစ်ခွေကို ခပ်ငယ်ငယ်ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် လှုပ်ရှားတိမ်းစောင်း နိုင်အောင် ကြိုးဖြင့် တွဲလောင်း ဆွဲထားသည်။ အလွန်သေး ငယ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို တိုင်းတာရန်အတွက် အရှင် ပြုလုပ်ထားသော သံလိုက်အပ်တွင် ဖြစ်စေ၊ နန်ကြိုးရစ်ခွေတွင် ဖြစ်စေ မှန်ဝိုင်းသေးသေးကလေးတပ်ထားသည့် အမျိုးလည်း ရှိသည်။ ဤကရိယာမျိုးတွင် အလင်းရောင်ခြည် အမျှင်ကလေး ကို မှန်ဝိုင်းပေါ်သို့ ထိုးပေးထားရ၍ မှန်ဝိုင်းကလေး လည်သော အခါ မှန်ဝိုင်းမှ ပြန်ဟပ်သည့် ရောင်ခြည်မျှင်ည်း လည်ပြီးလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး မည်မျှရှိကြောင်းကို အမှတ်စကေးပေါ်၌ ထိုးပြ လေသည်။ မော်တော်ကားတွင် တပ်ဆင်ထားသော ''အမ္မီတာ'' ခေါ် ကရိယာကလေးမှာ ဂယ်လဗာနိုမီတာတမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကြောင့် သံလိုက်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာကြောင်းကို အကြောင်းပြု၍ ''လျှပ်စစ်သံလိုက်''များကို ပြုလုပ်ထားသည်။ ထိုလျှပ်စစ်သံလိုက်များတွင် တန်ချိန်များစွာ ရှိသည့် သံတုံး သံထည်များကို ချီမသယ်ယူနိုင်သော လျှပ်စစ်သံလိုက် မောင်း တံကြီးများလည်းရှိသည်။ လျှပ်စစ်သံလိုက်ပြုလုပ်ပုံ သဘောမှာ သံတုံးတစ်တုံးပေါ်တွင် နန်းကြိုးတစ်ပင်ကို အထပ်ထပ်ရစ်ပတ်ထား ပြီးနောက် နန်းကြိုးတလျှောက်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဖြတ်စေသည်။ ထိုအခါ သံတုံးသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဖြတ်နေချိန်တွင် အခိုက်အ တန့်အားဖြင့် သံလိုက်ဖြစ်သွားလေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုများအတွင်း၌ အီလက်ထရွန် များ တနေရာမှ တနေရာသို့ သွားခြင်းပင်ဖြစ်သည်ဟု တစ်နေရာတွင် ဆိုခဲ့ပြီ၊ သို့သော် အလွန်ကောင်းသည်ဟု ဆိုရသော ဓာတ်လိုက် ပစ္စည်းများတွင်ပင် အီလက်ထရွန်တို့သည် လွတ်လပ်စွာ သွား နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ မည်သည့်ပစ္စည်းတွင်မဆို အဆီးအတား အနည်း နှင့်အများ ရှိပြီးလျှင် ထိုအဆီးအတားကြောင့် အီလက်ထရွန်တို့ ၏ စွမ်းအင်အချို့မှာ ကုန်ခမ်းသွားရလေသည်။ ဤတားဆီး အားကို ''ရီဇစ္စတန်''ဟုခေါ်၍ ထိုတားဆီးအားသည် ပစ္စည်း တခုနှင့်တခုမတူပဲ အေးနေသောအခါ၌ ပူနေသောအခါထက် နည်းလေသည်။ ရီဇစ္စတန် (တားဆီးအား)နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်မှာ ''ကွန်ဒပ်တစ်ဗစ်တီး'' (ဓာတ်လိုက်အား)ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ တားဆီးအားများသော ပစ္စည်းတွင် ဓာတ်လိုက်အားနည်း၍ တားဆီးအားနည်းလျှင် ဓာတ်လိုက်အားများလေသည်။ အကယ်၍ ကြေးနီ၏ ဓာတ်လိုက် အားကို ၁ဝဝ ဟု ပြခဲ့သော ငွေ၊ ရွှေနှင့် ဒန်တို့၏ အားအသီးသီး မှာ ၁ဝ၄၊ ၇ဝ နှင့် ၆၄.၅ ဖြစ်လေသည်။ ဓာတ်မလိုက် ပစ္စည်းများမှာ ဓာတ်လိုက်အား အနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်းဟု ဆိုရစေကာမူ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစီးသောအခါ အီလက်ထရွန် အချို့အဝက် ကို ဖြတ်သန်းခွင့်ပေးလေသည်။ ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်းတွင် ဓာတ်မလိုက်အောင် ကာကွယ်ထားနိုင်သည့် ပစ္စည်းမျိုးကို ''အင်ဆူလေးတား'' (ဓာတ်ကာပစ္စည်း)ဟုခေါ်၍ လျှပ်စစ် မီးပွားကို ကာကွယ်ထားနိုင်သည့် ပစ္စည်းမျိုးကို ''ဒိုင်အီ လက်ထရစ်'' (လျှပ်စစ်မီးပွားကာ) ပစ္စည်းဟုခေါ်သည်။ ဤပစ္စည်းနှစ်မျိုးကို အတူတူဟု ယူဆလေ့ရှိကြသော်လည်း အမှန်အားဖြင့် မတူပေ။ ပုံပမာ-ဖန်နှင့် လချေးတို့သည် ကြက်ပေါင်စေးနှင့် ဗေ့ကလိုက်တို့နှင့် စာသော် အင်ဆူလေး တားအဖြစ် ပိုညံ့၍ ဒိုင်အီလက်ထရစ်အဖြစ် ပိုကောင်းလေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးသည် အပူကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဓာတ်မီးခလုတ်ကို ဖွင့်လိုက်ချိန်၌ ဓာတ်မီးလင်းလာသဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင့် ဓာတ်မီးလုံးအတွင်းရှိ နန်းကြိုးမျှင်ကလေးများ ပူလွန်းအားကြီးပြီး လင်းလာခြင်းဖြစ်သည်။ ဓာတ်မီးပူအိုး၊ ဓာတ်မီးဖို စသည်တို့မှာ လည်း ဤသဘောကိုမှီး၍ ပြုလုပ်ထားသည့် ကရိယာများဖြစ်သည်။ ကြေးနီနန်းကြိုးများမှာ တားဆီးအားနည်းသဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် စီးဖြတ်ချိန်တွင် အနည်းငယ်မျှသာ ပူလေ့ရှိသည်။ သို့သော် အကြောင်းတခုခုကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးရာ များလာသည့်အခါ နန်းကြိုးတနေရာရာတွင် အပူအားကြီးပြီးလျှင် မီးဘေးကိစ္စများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ သို့အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆိုင်ရာ အသုံး အဆောင်များတွင် ဖျူခေါ် ဓားစာခံ နန်းကြိုးတိုများကို သီးသန့် တပ်ဆင်ထားရမြဲဖြစ်သည်။ ဖျူသည် အရည်ပျော်လွယ်သည့်ပစ္စည်း (များသောအားဖြင့် ခဲနှင့်စပ်ထားသော သတ္တုရောဖြင့်) ပြုလုပ်ထားသော နန်းကြိုးဖြစ်သဖြင့် အပူလွန်၍ အရည်ပျော်စရာရှိသောအခါ ဖျူကသာ အလျင်ပျော်လေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးအတိုင်းအတာ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးတွင် (၁)လျှပ်စစ်ကားရင့် (ဓာတ်စီး)၏ ပမာဏ၊ (၂) လျှပ်စစ်ပိုတင်ရှယ်ခြားနားမှု (လျှပ်စစ်ဓာတ်ပို့ဆောင်အား)၊ (၃) လျှပ်စစ်ဓာတ်ရီဇစ္စတန့် (တားဆီးအား) တို့သည် တခုနှင့်တခု ဆက်သွယ်လျက်ရှိလေသည်။ လျှပ်စစ်ကားရင့်ပမာဏ၏ ခုကိန်းမှာ ''အမ်ပီယာ'' ဖြစ်၍ ပြင်သစ် သိပ္ပံပညာရှင် အွန်ဒရေး မာရီ အမ်ပီယာကို အစွဲပြုကာ မှည့်ခေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ အီလက်ထရိုမိုးတစ်ဖို့ခေါ် လျှပ်စစ်ဓာတ် ပိုတင်ရှယ် ခြားနားမှုကို လျှပ်စစ်ဖိအားဟုလည်း ခေါ်သည်။ ထိုအား၏ ခုကိန်းမှာ ''ဗို့'' ဖြစ်၍ ထိုအမည်မှာ ဣတာလျံ သိပ္ပံပညာရှင် ဗိုလတာကို အစွဲပြု၍မှည့်ခေါ်သောအမည်ဖြစ်သည်။ ရီဇစ္စတန့်ခေါ် လျှပ်စစ်တား ဆီးအား ခုကိန်းမှာ ''အုမ်း'' ဟုခေါ်၍ ထိုအမည်မှာလည်း ဂျာမန် သိပ္ပံပညာရှင် ဂျော့ဆိုင်မွန် အုမ်းကို ဂုဏ်တင်ကာ ခေါ်ဝေါ်သည့် အမည်ဖြစ်လေသည်။ ဖိအား တစ်ဗို့ဆိုသည်မှာ တစ်အမ်ပီယာရှိသော ကားရင့်ကို တစ်အုမ်းရှိသော ရီဇစ္စတန့်ကို ကျော်လွန်စီးဖြတ်နိုင်အောင် ဖိပေးရသော လျှပ်စစ်ဖိအားဖြစ်သည်။ အထက်ပါ ခုကိန်း သုံးမျိုးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အုမ်းက ပုံသေနည်းတခု တီထွင်ထားခဲ့၍ ထိုပုံသေနည်းကို ''အုမ်းစည်း'' ဟု ခေါ်လေသည်။ ထိုစည်းအရ ပုံသေနည်းမှာ * V = IR ဖြစ်သည်။ ဤပုံသေနည်းတွင် : * I သည် ကားရန့် (current) ခေါ် လျှပ်စီးကြောင်း * V သည် ဗို့တေ့ချ် (Voltage) ခေါ် လျှပ်စစ်ဖိအား * R သည် ရစ်ဇစ္စတန့်စ် (resistance) ခေါ် ခုခံအားဖြစ်ပြီး သက်ဆိုင်ရာယူနစ်များမှာ * I အတွက် အမ်ပီယာ (ampere) * V အတွက် ဗို့ (volt) * R အတွက် အုမ်း (ohm) တို့ဖြစ်ကြသည်။ လျှပ်စစ်ပါဝါကို သိလိုလျှင် ''ဝပ်'' ဖြင့် တိုင်းတာရသည်။ ထိုအမည်မှာ အင်္ဂလိပ် သိပ္ပံပညာရှင် ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဂျိမ်းဝပ်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ တစ်ဝပ်မှာ ဖိအား တစ်ဗို့နှင့် ဖိထားသော တစ်အမ်ပီယာ၏ စွမ်းအင်ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ဗို့အရေအတွက်ကို အမ်ပီယာ အရေအတွက်နှင့် မြောက်လျှင် ဝပ်အရေအတွက်ကို ရနိုင်လေသည်။ သို့သော် ဝပ်မှာ သေးငယ်လှသောကြောင့် လျှပ်စစ်ပါဝါကို များသောအားဖြင့် ဝပ် ၁ဝဝဝ နှင့် ညီသော ''ကီလိုဝပ်''နှင့် တိုင်းတာလေ့ ရှိကြသည်။ မြင်းတကောင်အားသည် ဝပ်အရေအတွက် ၇၄၆ နှင့် ညီမျှသဖြင့် မြင်းကောင်ရေ အားနှင့်လည်း တိုင်းတာနိုင်သည်။ ( ပါဝါ။) ( ဝပ်ဂျိမ်း။) ကွန်ဒင်ဆား။ ။ လျှပ်စစ်ပညာတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ပမာဏကြီး လာအောင် သိုမှီးပေးသည့် ကရိယာကို ကွန်ဒင်ဆားဟုခေါ်သည်။ ကွန်ဒင်ဆားတွင် ဓာတ်လိုက်သတ္တုပြား နှစ်ခုကိုဖြစ်စေ၊ နှစ်ခု ထက်ပိုသော သတ္တုပြားများကို ဖြစ်စေ တခုနှင့်တခု အကြားတွင် ဒိုင်အီလက်ထရစ်တခုခုကို ခံပေးထားသည်။ များသောအားဖြင့် လချေးပြားများကို ဒိုင်အီလက်ထရစ်အဖြစ်ဖြင့် သုံးလေ့ရှိသည်။ ထိုနည်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်၏ ဗို့အားနှင့် စာသော် ပမာဏအား ဖြင့် အဆမတန် ကြီးမားသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စုဆောင်းပေး နိုင်လေသည်။ မည်မျှ စုဆောင်းပေးနိုင်သည်ဟူသော စွမ်းရည် ကို ထိုကွန်ဒင်ဆား၏ ''ကပက်စီးတီး''ဟုခေါ်၍ ထိုစွမ်းရည် မှာ ကွန်ဒင်ဆားအတွင်းရှိ ဓာတ်လိုက်သတ္တုပြားများ တခု နှင့်တခု နီးကပ်လေလေ၊ ကြီးလေလေဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ် ဆာကစ်တစ်ခု၌ ကွန်ဒင်ဆားကို သွင်းထားသော အခါ ဆာကစ် တွင် စီးမည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်၏ ပမာဏမှာ ကွန်ဒင်ဆား၏ ကပက်စီးတီး (စွမ်းရည်) ပေါ်၌ တည်လေသည်။ ထိုကြောင့် ကွန်ဒင်ဆားသည် တစ်ဖက်တစ်ပြန် လျှပ်စစ်စီးရာတွင် လျှပ်စစ် ဓာတ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်တုန်ကြိမ်ကို ထိန်းပေးနိုင်သဖြင့် ဝိုင်ယာလက်နှင့် ရေဒီယိုများတွင် ရေဒီယို လှိုင်းများကို ညှိပေးရန်အတွက် ကွန်ဒင်ဆားများကို အသုံး ပြုရလေသည်။ ကပက်စီးတီးကို သိထားသော စံတွင် ကွန် ဒင်ဆားဖြင့် ဆာကစ်တစ်ခုအတွင်း စီးလျက်ရှိသည့် လျှပ်စစ် ကားရင့်တို့၏ ပမာဏကိုလည်း တိုင်းတာနိုင်လေသည်။ ဒိုင်နမို။ ။ လျှပ်စစ်ကားရင့်ကို စက်ဖြင့် ထုတ်ယူနိုင်ပုံကို ၁၈၃၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပထမ စတင်တွေ့ရှိသူမှာ ခေတ်သစ် လျှပ်စစ်ပညာ၏ ဖခင်ဟု အသိအမှတ်ပြုရသော အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် မိုက်ကယ် ဖားရဒေးဖြစ်လေသည်။ ( ဖားရဒေး အမ်။) ဂယ်လဗာနိုမီတာ အကြောင်းတွင် လျှပ်စစ်ကားရင့်ကြောင့် သံလိုက်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ဖော်ပြခဲ့ပြီ။ ဖားရဒေး တွေ့ ရှိသော အချက်မှာ သံလိုက်ဓာတ်ဖြင့် နန်းကြိုးတွင် လျှပ်စစ် ကားရင့် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ညှို့ယူနိုင်ခြင်းဖြစ်၍ အထက်ပါ သဘောနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်ပေသည်။ ဖားရဒေးသည် သံလိုက် ပိုစွန်းရှေ့၌ နန်းကြိုးခွေတစ်ခုကို လှုပ်ရှားပေးသောအခါ၊ တစ်နည်း နန်းကြိုးခွေကို အသေထား၍ သံလိုက်ကို လှုပ်ရှားပေးသောအခါ နန်းကြိုးခွေ၌ လျှပ်စစ်ကားရင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို တွေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဤလျှပ်စစ်ကားရင့်မှာ နန်းကြိုးခွေနှင့် သံလိုက်တစ်ခုခုကို လှုပ်ရှားပေးချိန်တွင်သာဖြစ်ပေါ်၍ လှုပ်မပေးပဲ တည်ငြိမ်ထားပါက လုံးဝဖြစ်ပေါ်ခြင်း မရှိပေ။ နန်းကြိုးတွင် လျှပ်စစ်ကားရင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမှာ သံလိုက် ဓာတ်အား လမ်းကြောင်းများကို နန်းကြိုးက ဖြတ်တောက်မှု ကြောင့် ဖြစ်၍ လျှပ်စစ်ကားရင့်၏ ပမာဏမှာ တစ်စက္ကန့်အတွင်း ဖြတ်တောက်ခံရသည့် သံလိုက်ဓာတ်အား လမ်းကြောင်း အရေ အတွက်ပေါ်၌ မူတည်လေသည်။ ထိုကြောင့် သံလိုက်၏အား ကြီးလာလျှင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် သံလိုက်အားလမ်းကြောင်းကို နန်းကြိုးဖြတ်တောက်သည့် အကြိမ်ပေါင်း များလာလျှင်ဖြစ်စေ ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ကားရင့်၏ ပမာဏမှာလည်း များလာလေသည်။ သို့ရာတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လျှပ်စစ် ကားရင့်သည် စီးလိုရာစီးခြင်းမဟုတ်ပေ။ သံလိုက်၊ သို့မဟုတ် နန်းကြိုးခွေ လှုပ်ရှားသည့်ဖက်ကိုလိုက်ပြီး စီးခြင်းဖြစ်သည်။ ပုံပမာ နန်းကြိုးခွေထဲသို့ သံလိုက်ပိုစွန်းကို ထိုးသွင်းချိန်တွင် နန်းကြိုးခွေ၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ကားရင့်သည် ဝဲမှာယာ သှို စီးသည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ သံလိုက်ပိုစွန်းကို ဆွဲထုတ် လိုက်ချိန်တွင် အဆိုပါ လျှပ်စစ်ကားရင့်သည် ယာမှ ဝဲသို့ ပြောင်းပြန်စီးလေသည်။ အထက်ပါ အခြေခံသဘောကို တွေ့ရှိပြီးနောက် ဖားရဒေးသည် သံလိုက်အားလမ်းကြောင်းများ ရှိသော သံလိုက်နယ်တွင် နန်း ကြိုးခွေကို အဆက်မပြတ်လည်စေနိုင်မည့်နည်းကို ကြံစည်ပြီးလျှင် ၁၈၃၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှာပင် ပထမ ဒိုင်နမိုကို တီထွင်လိုက်လေသည်။ ( ဒိုင်နမို။) ဒိုင်နမိုတွင် အရေးကြီးဆုံးအပိုင်းနှစ်ပိုင်းရှိသည်။ တစ်ပိုင်း မှာ အသေဖြစ်၍ တစ်ပိုင်းမှာ အရှင်ဖြစ်ကာ လှုပ်ရှားနိုင်သည်။ လှုပ်ရှားသောအပိုင်းသည် ထုလုံးရှည်သဏ္ဌာန် သံကိုယ်ထည် ပေါ်၌နန်းကြိုးများကို ရစ်ပစ်ထားသော အပိုင်းဖြစ်သည်။ ထို အပိုင်းကို ''အာမေချာ'' (နန်းကြိုးခွေ ရစ်လုံး) ဟုခေါ်သည်။ အသေဖြစ်သည့် အပိုင်းသည် အာမေချာကို ဝိုင်းရံထားသော သံကိုယ်ထည်ကြီးတခုဖြစ်၍ ထိုသံကိုယ်ထည်ပေါ်၌ အားကောင်း သော သံလိုက်များကို တပ်ဆင်ထားသည်။ ထိုသံလိုက်တို့မှာ သာမန်သံလိုက်များမဟုတ်ကြပေ။ သံပျော့ချောင်းများပေါ်တွင် နန်ကြိုးများ ရစ်ပစ်ထားသော လျှပ်စစ်သံလိုက်များဖြစ်ကြ၍ ထိုသံလိုက်များကို ''ဖီးမက်ဂနက်'' (အားပေးသံလိုက်) ဟု ခေါ်လေသည်။ ယခင်ကဆိုလျှင် လျှပ်စစ်သံလိုက်အစား သံမဏိသံလိုက်များကိုသာ သုံးခဲ့၍ ထိုဒိုင်နမိုမျိုးကို ''မက်ဂနက်တို'' (သံလိုက် လျှပ်စစ်စက်) ဟုခေါ်လေသည်။ အာမေချာတွင် နန်းကြိုးရစ်ခွေအားလုံးတို့၏ အဖျားများကို တခုနှင့်တခု ဆက်ထား၍ နောက်ဆုံး အစနှစ်ဖက်ကို အာမေ ချာဝင်ရိုးတံ၌ တပ်ဆင်ထားသော ကြေးဝါကွင်းနှစ်ခုသို့ ဆက်ထားသည်။ အာမေချာကို လည်စေသောအခါ အာမေချာ နန်းကြိုးရစ်ခွေများ၌ အားကောင်းသောလျှပ်စစ် ကားရင့် ဖြစ် ပေါ်လာသည်။ ကြေးဝါကွင်းများ၌ ကာဗွန်၊ သို့မဟုတ် ကြေးနီ ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဗရပ် (ပွတ်တံ) နှစ်ခု တပ်ထားသည်။ ထိုပွတ်တံတို့က နန်းကြိုးရစ်ခွေတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ် ကားရင့်တို့ကို စုဆောင်းသိမ်းဆည်းပြီးနောက် မိမိတို့နှင့် ဆက်သွယ် လျက် ရှိသော နန်းကြိုးများသို့ ဖြန့်ချိပေးသည်။ သို့သော် ဤသို့ အာမေချာလည်စဉ် နန်းကြိုးရစ်ခွေများအတွင်း၌ စီးသောလျှပ်စစ် ကားရင့်တို့သည် ''အပတ်ဝက်'' တိုင်းတွင် တစ်ကြိမ်စီးရာအရပ် ပြောင်းကြသဖြင့် ဤစက်မျိုးမှ အေစီကားရင့်ခေါ် တဖက်ပြန်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်မျိုးကိုသာရလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤစက်မျိုးကို အော်လတာနိပ်တား၊ သို့မဟုတ် အေစီ ဒိုင်နမိုဟု ခေါ်လေ့ရှိ ကြသည်။ ဒီစီကားရင့်ခေါ် တဖက်သတ်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့် ကို ပေးသောစက်မျိုးကိုသာ ဒိုင်နမိုဟု ခေါ်လေ့ရှိကြလေသည်။ အမှန်မှာ တစ်ဖက်တစ်ပြန်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်သည် တစ်ဖက်သတ်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်နည်းတူ အသုံးကျ၍ စရိတ်ပင်ပို၍ သက်သာ သေးသည်။ ထို့ကြောင့် အေစီဒိုင်နမိုကို အသုံးများကြသည်။ သို့ရာတွင် တစ်ဖက်သတ်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်ကိုသာ အသုံး ပြုလိုသောအခါများလည်း ရှိသေးရာထိုအခါမျိုးတွင် ဒိုင် နမို၌ ကွန်မျူတေးတားခေါ် ဓာတ်ပြောင်းကွင်းကို ကြေးဝါ ကွင်းအစား တပ်ဆင်ပေးရလေသည်။ ကွန်မျူတေးတားများလည်း ကြေးဝါကွင်းများပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကွင်းပြည့်မဟုတ်ဘဲ အမြောင်းများအဖြစ် အလျား လိုက် ခွဲစိတ်ထားပြီးနောက် အမြောင်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု စပ်ကြား တွင် ဓာတ်မလိုက်ပစ္စည်းဖြင့် ကြားခံထားသည်။ အာမေချာ နန်းကြိုးရစ်ခွေမျ အစနှစ်ဖက်စီကို ဆက်ထားရန်အတွက် အမြောင်းနှစ်ခုလိုသဖြင့် အမြောင်းအားလုံး၏ အရေအတွက် မှာ နန်းကြိုးရစ်ခွေရှိသမျှ၏ နှစ်ဆနှင့်ညီမျှလေသည်။ ကွင်းပြည့်ကြေးဝါကွင်း နှစ်ခုကို သုံးစဉ်က အာမေချာနှင့် အတူ လိုက်၍လည်သော ထိုအကွင်းနှစ်ခုမှာ လျှပ်စစ် ကားရင့် တစ်ဖက်တစ်ပြန် စီးမှုကြောင့် အဖိုတစ်လှည့် အမ တစ်လှည့်ဖြစ်နေရာ ကွင်းပေါ်တွင် ဖိနှိပ်ထားသော ပွတ်တံ နှစ်ခုမှလည်း အဖိုတစ်လှည့် အမတစ်လှည့် ဖြစ်၍နေလေသည်။ ကွန်မျူတေးတားကို သုံးစဉ်မှာလည်း ဤအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကြေးဝါကွင်းကို အမြောင်းလိုက် စိတ်ထားသဖြင့် အမြောင်းတစ်ခုသည် အဖိုမှ အမသို့ဖြစ်စေ အမမှ အဖိုသို့ဖြစ်စေ ပြောင်းလဲချိန်တွင် ပွတ်တံနှင့် လွတ်သွားလေသည်။ ထို့ ကြောင့် ပွတ်တံတစ်ခုသည် အမြောင်းများတွင် ဓာတ်ဖို ပေါ်ချိန်၌သာ ပွတ်တိုက်မိ၍ ကျန်ပွတ်တံက ဓာတ်မ ပေါ်ချိန်၌သာ ပွတ်တိုက်မိသည့်အတိုင်း သွားပွတ်တံနှစ်ခု မှ ထွက်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ကားရင့်သည် တစ်ဖက်သတ်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်ဖြစ်လေသည်။ ဒိုင်နမိုကို များသောအားဖြင့်မီးသွေးမီး၊ ထင်းမီးတို့ဖြင့် ရေကို ဆူစေပြီးနောက် ရရှိအပ်သော ရေနွေးငွေ့အားလုံးဖြင့် လည်စေကြသည်။ သို့သော် ဤနည်းမှာ စရိတ်ကြီးလေးသဖြင့် အင်ဂျင်နီယာကြီးအချို့က လေအားကို အသုံးချနိုင်မည့်နည်းကို ရှာကြံလျက် ရှိကြသည်။ လက်ရှိ အပေါဆုံးနည်းမှာမူ ရေအားကို သုံးသည့် နည်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းတွင် ရေစီးနေသောမြစ် ရေတံခွန်တို့မှ ရေကို စီးပြီး သော ဆည်မှတဆင့် ရေကိုအရှိန်ပြင်းစွာ ကျဆင်းစေကာ ရေရဟတ်ကို လည်စေသည်။ ထို့နောက် ရေရဟတ်မှတဆင့် ဒိုင်နမိုကို လည်စေပြန်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်၌ ရေတံခွန်ကြီးများ ရှိရာ နိုင်ငံအသီးသီးတွင် ရေအားနှင့် မောင်းနှင်သည့် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားပေးရုံကြီးများ မြောက်မြားစွာရှိကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းကို ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ထိုစီမံကိန်းအောင်မြင်မှုသည် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားကို သက်သာစွာနှင့် သုံးစွဲနိုင်ကြစေရန် အစပျိုးလိုက် ခြင်းပင်ဖြစ်ပေသည်။ ( ဘီလူးချောင်းရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း) ဒိုင်နမိုအပြင် ကျွန်ုပ်တို့နှင့်နီးစပ်၍ စက်ရုံ၊ မော်တော်ကားနှင့် အခြားစက်အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုထားသော လျှပ်စစ်မိုတာများ ဟူ၍လည်း ရှိသေးသည်။ ဒိုင်နမိုနှင့် မော်တာပြုလုပ်ထားပုံ ခြင်းမှာဆင်တူ၍ သဘောသာပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ် မှာ ဒိုင်နမို၌ စက်လည်မှုကြောင့် လျှပ်စစ်ကားရင့်ဖြစ်ပေါ်လာ၍ မိုတာ၌မူ လျှပ်စစ်ကားရင့်ကြောင့် စက်လည်လေသည်။ မိုတာကို အသုံးပြုထားသော တွေ့နေကြ ကရိယာတစ်ခုမှာ လျှပ်စစ်ပန်ကာဖြစ်၍ ဓာတ်ရထား၊ ထရော်လီ၊ ဓာတ်လှေကားများနှင့် တကွ ခေတ်ပေါ်မီးရထား၊ ဂရမ်မိုဖုန်း ဓာတ်စက်၊ အပ်ချုပ်စက်၊ စသည်တို့မှာလည်း မိုတာကို သုံးထားသည့် စက်ပစ္စည်းများပင် ဖြစ်လေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ပညာတွင် အရေးကြီးသည့်ကရိယာတခုရှိသေးသည် ထိုကရိယာမှာ''ထရန်စဖောမား'' (ဓာတ်အားပြောင်းကရိယာ) ဖြစ်၍ ထိုကရိယာကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၏ ဗို့အားတိုးစေလို၊ လျှော့စေလိုသည့် နေရာမျိုးတွင် အသုံးချရလေသည်။ ဥပမာ- ဓာတ်အားပေးရုံမှ မူလထွက် ပေါ်လာသော ဓာတ်အားသည် ခရီးဝေးသွားရန် အားနည်းနေသည်ဆို ပါဆို့ ထိုအခါ အားကြီးစေမည့် ထရန်စဖောမားကို သုံးခြင်းဖြင့် ဗို့ အားကိုလိုသလို ကြီးလာနိုင်စေသည်။ တဖန် အားများလျက် ရှိသော ထိုဓာတ်ကြိုးမျိုးမှ အိမ်သုံးဓာတ်မီးကြိုးများသို့ ဆက်သွယ်လိုသောအခါ အားလျော့ ထရန်စဖောမားကို သုံးရပြန်လေသည်။ ( ထရန်စဖောမား။) ထရန်စဖောမားကို ပြုလုပ်ထားပုံသဘောမှာ လျှပ်စစ်သံလိုက် ဓာတ်ဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ညှို့ယူဖြစ်ပေါ်စေသည့် သဘော ပင်ဖြစ်သည်။ ထရန်စဖောမားတွင် အလယ်ဗဟို၌ လျှပ်စစ် သံလိုက်တုံးတခုရှိ၍ ထိုလျှပ်စစ်သံလိုက်တုံးဖက်တွင် ''ပရိုင်မရီ'' (မူလ) နှင့် ''စကင်ဒရီ'' (အညှို့ခံ) နန်းကြိုး ခွေ နှစ်ခုရှိသည်။ မူလနန်းကြိုးခွေတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း စီးဖြတ်စေသောအခါ လျှပ်စစ် သံလိုက်တုံးတွင်လည်း သံလိုက်ဓာတ်သည် ပြတ်တောင်း ပြတ်တောင်းဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း ဖြစ်ပေါ်သော သံလိုက်ဓာတ်ကြောင့် အညှို့ခံ နန်းကြိုးခွေ တွင်ရှိသော နန်းကြိုးရစ်၏ အရေအတွက်မှာ မူလနန်းကြိုး ခွေတွင်ရှိသည့် မူလအရေအတွက်ထက် များက လျှပ်စစ် ဓာတ်ဗို့အား များလာ၍ နန်းကြိုးရစ်အရေအတွက် နည်းက ဗို့အားနည်းသွားသည့် အချက်မှာ မှတ်သားဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ဥပမာ- မူလနန်းကြိုးခွေတွင် အရစ်ပေါင်း တစ်ရာရှိ၍ အညှို့ခံ နန်းကြိုးခွေတွင် အရစ်ပေါင်း တစ်ထောင် ရှိသည်ဆိုပါစို့။ အညှို့ခံ နန်းကြိုးခွေတွင် ပေါ်လာသောဓာတ်အားသည် မူလနန်းကြိုးခွေ ရှိဓာတ်အားထက် ဆယ်ပြန်ကြီးလာလေသည်။ ထိုနည်းအတူပင် အကယ်၍ မူလဓာတ်ကြိုးကို အညှို့ခံနန်းကြိုးခွေသို့ ဆက်ပေးမည် ဆိုပါက မူလနန်းကြိုးခွေတွင်ပေါ်လာသော ဓာတ်အားမှာ မူလအား ၏ ဆယ်ပုံတပုံအထိ သေးငယ်သွားမည်ဖြစ်ပေသည်။ လျှပ်စစ် ဓာတ်ကို ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်းစီးစေမည့်အစား တဖက်တပြန် စီးသည့် အေစီကားရင့်ကို သုံးလျှင်လည်းရရှိသည့်အကျိုးမှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့်လည်း အေစီကားရင့်ခေါ် တဖက်တပြန်စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်ကို ဒီစီကားရင့်ခေါ် တဖက်သတ် စီး လျှပ်စစ်ကားရင့်ထက်ပို၍ အသုံးများခြင်းဖြစ်လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:လျှပ်စစ်]] 0uz919gtdv9vt6h3nndax2l33ij3r5t 0 5333 1040860 882422 2026-06-25T22:37:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040860 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}} |nativename= |seal=Dwir.gif |formed= *၁ ​အောက်တိုဘာ ၁၉၇၂ {{small|(ရေလမ်းထိန်းသိမ်းရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန)}} *၉ ဧပြီ ၁၉၉၉ {{small|(ရေအရင်းအမြစ်နှင့်မြစ်ချောင်းများဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရေး ရေးဦးစီးဌာန)}} |headquarters= အမှတ် (၄၀၀)၊ အောက်ပုဇွန်တောင်လမ်းမကြီး၊ ညောင်တန်းနှင့်သီတာဆိပ်ကြား၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့။<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/ရေအရင်းအမြစ်နှင့်-မြစ်ချောင်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန-ဆက်သွယ်ရန်|title=ဆက်သွယ်ရန်|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> | preceding1=ရေလမ်းထိန်းသိမ်းရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန | parent_agency = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |minister1_name=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |chief1_name=ဦးစိုးမြင့် |website={{url|http://www.dwir.gov.mm}} |chief1_position=ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ် }} '''ရေအရင်းအမြစ်နှင့် မြစ်ချောင်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန''' ({{lang-en|Directorate of Water Resources and Improvement of River Systems.}}) သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ ​အောက်တိုဘာလ၁ရက်​နေ့တွင် ရေလမ်းထိန်းသိမ်းရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနကို ပို့ ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၊ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိသောင်တူးဌာန၊ မြစ်ကြောင်းရှင်းလင်းရေးဌာန တို့မှဝန်ထမ်းများနှင့် ဆိပ်ကမ်းကော်ပိုရေးရှင်းလက်အောက်ရှိ တိုင်းတာရေးဌာနမှ ဝန်ထမ်း အချို့ကိုစုစည်းပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် အရာထမ်းအင်အား (၁၁၀)ဦး၊ အမှုထမ်းအင်အား (၄၄၁၁)ဦး၊ စုစုပေါင်းအင်အား (၄၅၂၁)ဦးဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၉၅ခုနှစ်၊ မတ်လ(၃၁)ရက်နေ့တွင် [[ဆည်မြောင်း ဦးစီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ [[တွံတေးတူးမြောင်း]]ကို လွဲပြောင်းလက်ခံခဲ့ရာ အရာထမ်းအင်အား (၁၁၀)ဦး၊ အမှုထမ်းအင်အား (၄၄၉၁)ဦး၊ စုစုပေါင်း အင်အား(၄၆၀၁)ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။၁၉၉၉ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၉ရက်​​နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအသစ် ပြင်ဆင်ရေးဆွဲပြီး "ရေအရင်းအမြစ်နှင့်မြစ်ချောင်းများဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရေး ရေးဦးစီးဌာန"ဟုပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B6%E1%80%B7%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94|title=ရေအရင်းအမြစ်နှင့် မြစ်ချောင်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archive-date=18 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418184019/https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B6%E1%80%B7%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94|url-status=dead}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == *​ရေလမ်းထိန်းသိမ်း​ရေးဆိုင်ရာ သု​တေသနနှင့်စီမံကိန်းဌာန **သု​တေသနနှင့် ပုံစံပြဌာနခွဲ **စီမံကိန်းဌာနခွဲ *​ရေလမ်းထိန်းသိမ်း​ရေးလုပ်ငန်းများဌာန (အထက်မြန်မာပြည်) **ရေကြောင်းတိုင်းတာရေးဌာနခွဲ **ရေဘက်ဆိုင်ရာမြို့ ပြအင်ဂျင်နီယာဌာနခွဲ **သောင်တူးဌာနခွဲ **ရေလမ်းညွှန်ဌာနခွဲ *ရေလမ်းထိန်းသိမ်း​ရေးလုပ်ငန်းများဌာန (​အောက်မြန်မာပြည်) **ရေကြောင်းတိုင်းတာရေးဌာနခွဲ **ရေဘက်ဆိုင်ရာမြို့ ပြအင်ဂျင်နီယာဌာနခွဲ **သောင်တူးဌာနခွဲ **ရေလမ်းညွှန်ဌာနခွဲ *အုပ်ချုပ်​ရေးဌာန **အုပ်ချုပ်​ရေးဌာနခွဲ **​ငွေစာရင်းဌာနခွဲ **ပစ္စည်းထိန်းဌာနခွဲ *​ရေ​ကြောင်းယန္တရားဌာန **​ရေယာဉ်နှင့်ယန္တရားဌာနခွဲ **​ရေယာဉ်ပြင်ဆင်​ရေးဌာနခွဲ **ယန္တယားပြင်ဆင်​ရေးဌာနခွဲ ===​ဒေသများ=== #ရန်ကုန် #ဧရာဝတီ #ပဲခူး #မ​ကွေး #မန္တ​လေး #စစ်ကိုင်း #ရခိုင် #မွန် #တနင်္သာရီ #ကချင် #ကရင် #ရှမ်း ===​ဒေသခွဲများ=== #မအူပင် #ဟင်္သာတ #ပြည် #​တောင်ငူ #​အောင်လံ #​ညောင်ဦး #ကသာ #က​လေးဝ #ဟုမ္မလင်း #မြိတ် #ဗန်း​မော် #မူဆယ် ===ရေကြောင်းတိုင်းတာရေးဌာနခွဲ=== * မြစ်ကြောင်းရေလမ်းတိုင်းတာပုံထုတ်ခြင်း * စီမံကိန်းဝင်မြစ်ကူးတံတားကြီးများ ရေလမ်းအခြေအနေတိုင်းတာစစ်ဆေးအကြံပြုခြင်း * စီမံကိန်းဝင်မြစ်ကူးတံတားကြီးများ တည်ဆောက်ရာတွင် ရေဘက်ဆိုင်ရာတိုင်းတာအကြံပြုခြင်း === ရေဘက်ဆိုင်ရာမြို့ ပြအင်ဂျင်နီယာဌာနခွဲ === # မြစ်ကြောင်းများရေအနက်မြင့်မားလာစေရေးအတွက်ရေလမ်းထိန်းအဆောက်အအုံများတည် ဆောက်ခြင်း # မြို့ ရွာများရေတိုက်စားကမ်းပြိုမှုမှကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း # စီမံကိန်းဝင်မြစ်ကူးတံတားကြီးများရေရှည်တည်တံ့ ခိုင်မြဲရေးအတွက်တံတားရေလမ်းပြုပြင် ထိန်းသိမ်းပေးခြင်းနှင့် ကမ်းပါးထိန်း သိမ်းရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း # နယ်စပ်မြစ်များတွင် ကမ်းပြိုကမ်းစားမှုများမှ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းပေးခြင်း # မြစ်ရေအားစိုက်ပျိုးရေအဖြစ်တစ်ဆယ့်နှစ်ရာသီအသုံးချနိုင်စေရေးအတွက် မြစ်ရေတင်စက် ရေလမ်းများ ကောင်း မွန်ရေးဆောင်ရွက်ပေးခြင်း === သောင်တူးဌာနခွဲ === * ရေကြောင်းကြပ်တည်းသည့်နေရာများတွင် သောင်တူးဖော်ပေးခြင်း * ရေလမ်းကြောင်းကောင်းမွန်ရေးနှင့် မြို့ရွာများ * ရေစားကမ်းပြိုမှှုမှ ကာကွယ်ရေးအတွက် မြစ်ကွေ့များဖြတ်ဖေါက်ခြင်း * မြစ်ရေတင်စက်ရေရရှိရေးအတွက် ရေခေါ်တူးမြောင်းဖေါက်လုပ်ပေးခြင်း * ရေလမ်းကြောင်းသစ်ရှာဖွေဖေါက်လုပ်ခြင်း === ရေလမ်းညွှန်ဌာနခွဲ === # ရေယာဉ်များအတွက် ရေလမ်းညွှန်အမှတ်အသားများပြသပေးခြင်း # ရေလမ်းသတိပေးချက်နှင့်ရေကြောင်းသတင်းများအား အခါအားလျော်စွာ ထုတ်ပြန်ပေးခြင်း # ရေပေါ်ရေအောက်အန္တရာယ်တံစုန်းများ နှုတ်ယူဖယ်ရှားခြင်း # စီမံကိန်းဝင်တံတားကြီးများအဝင်ရေလမ်းများအား ရာသီ အလိုက် ီပြောင်းလဲသတ်မှတ်နိုင်ရေးအတွက် မျက်ခြေမပြတ် ကြပ်မတ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း # တွံတေးတူးမြောင်းရေကြောင်းသွား လာမှုထိန်းသိမ်းကွပ်ကဲပေးခြင်းရေလမ်းထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာသုတေသနနှင့်စီမံကိန်းဌာန * ရေလမ်းထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းအထောက်အကူပြုအချက်အလက်များစုဆောင်းပြုစုခြင်း * မြစ်ကြောင်းတလျောက်အနည်းဆုံးရရှိနိုင်မည့် ရေအနက်ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခြင်း * မြစ်ကြောင်းထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းစီမံကိန်းများ သုတေသနပြုရေးဆွဲခြင်း * ရေထုထည် အရေအတွက် ပြောင်းလဲမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ ရေအရည်အသွေး ပြောင်းလဲမှုကြောင့် လည်းကောင်း ပေါ်ပေါက်လာမည့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှုအား လေ့လာခြင်း * နှစ်အလိုက်၊ လအလိုက်၊ ရက်အလိုက် ရေမျက်နှာပြင်အတက်အကျသမိုင်းကြောင်းမှတ်တမ်း ဇယား (Hydrographic envelope) ထုတ်လုပ်ခြင်း<ref>{{cite news|url=http://www.dwir.gov.mm/index.php/myanmar-home/2014-07-02-15-15-53|title=​ဖွဲ့စည်းပုံ|last=|first=|author2=|date=|publisher=​ရေအရင်းအမြစ်နှင့်မြစ်ချောင်းများဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရေး ရေးဦးစီးဌာန|accessdate=|archivedate=31 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181031130446/http://www.dwir.gov.mm/index.php/myanmar-home/2014-07-02-15-15-53}}</ref> == ရည်မှန်းချက်များ == လုပ်ငန်းတာဝန်ကြီး(၈)ရပ် * မြစ်များရေလမ်းကြောင်းကောင်းမွန်ပြီး၊ မြို့ ဆိပ်ကမ်းများမပြောင်းရွှေ့ရဘဲ တစ်ဆယ့်နှစ်ရာသီ အသုံးပြုနိုင်စေရန် * မြို့ များရေတိုက်စားကမ်းပြိုမှုမှကာကွယ်ရန် * မြို့ များအလိုက်စိုးရိမ်ရေမှတ်များသတ်မှတ်ရာတွင် မှန်ကန်မှုရှိစေရန်အတွက် ပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက်ရန် * မြစ်ရေအားသောက်သုံးရေအဖြစ်လည်းကောင်း၊ စိုက်ပျိုးရေအဖြစ်လည်းကောင်း တစ်ဆယ့်နှစ်ရာသီ အသုံးချ နိုင်စေရန်အတွက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန် * နယ်စပ်မြစ်များတွင် ကမ်းပြိုကမ်းစားမှုများမှ ကာကွယ်တားဆီးရန် * စီမံကိန်းဝင်မြစ်ကူးတံတားကြီးများရေရှည်တည်တံ့ ခိုင်မြဲရေးအတွက် စစ်ဆေးတင်ပြရန် * ရေထုညစ်ညမ်းမှု မပေါ်ပေါက်စေရေးအတွက်စည်းကမ်းသတ်မှတ်ကွပ်ကဲရန် * မြစ်ကြောင်းများရေအနက်မြင့်မားလာစေရေးနှင့် ရေယာဉ်များဝန်တင်အလေးချိန် တိုးတက်တင်ဆောင်သွားလာနိုင်စေရန် ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး]] {{DEFAULTSORT:ရ}} hnn9fnoopmn1hhprtktjmsfm5vo865b 0 6390 1040868 882934 2026-06-26T00:37:52Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040868 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း | agency_name = Department of Civil Aviation | type = | nativename = လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန | nativename_a = | nativename_r = | seal = Department of Civil Aviation.svg | seal_width = | seal_caption = | logo = | logo_width = | logo_caption = | picture = | picture_width = | picture_caption = | formed = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} OR {{Start date and age|YYYY|MM|DD}} --> | preceding1 = | preceding2 = <!-- up to |preceding6= --> | dissolved = | superseding = | agency_type = | jurisdiction = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} | headquarters = [[ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | region_code = | coordinates = <!-- {{coord|LATITUDE|LONGITUDE|type:landmark_region:US|display=inline,title}} --> | motto = | employees = | budget = | minister1_name = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = <!-- up to |minister7_name= --> | deputyminister1_name = | deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister7_name= --> | chief1_name = ဦးထွန်းလှိုင် | chief1_position = ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် | chief2_name = | chief2_position = <!-- up to |chief9_name= --> | parent_department = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] | parent_agency = | child1_agency = | child2_agency = <!-- up to |child25_agency= --> | keydocument1 = <!-- up to |keydocument6= --> | website ={{URL|http://www.dca.gov.mm/}} | map = | map_width = | map_caption = | footnotes = | embed = }} '''လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန''' ({{lang-en|Department of Civil Aviation}})သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == လွတ်လပ်ရေးမရမီ (B.O.A.C) လေကြောင်းကုမ္ပဏီမှ မြန်မာ့မြို့ ပြလေကြောင်းလုပ်ငန်များကို တာဝန်ယူ စီမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး လွတ်လပ်ရေးရရှိလာသောအခါ ယင်းလေကြောင်းကုမ္ပဏီ လက်အောက်တွင် မြန်မာ့မြို့ပြ လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများအား ဆက်လက်ထားရှိရန် မသင့်လျော်သဖြင့် ခေတ်ပညာတတ် စက်မှုနှင့် ဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်သူ လူငယ်များက ကြိုးစား နည်းလမ်းရှာဖွေခဲ့ရာ International Aeradio Limited ခေါ် IAL ကုမ္ပဏီနှင့် ဆက်သွယ်မိခဲ့ပြီး မြို့ ပြလေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ရန်ငှားရမ်း၍ မြန်မာ့မြို့ ပြလေကြောင်းလုပ်ငန်း ဆက်သွယ်ရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြို့ ပြလေကြောင်းကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ရှေ့ရှုလျက် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ချီကာဂို ကွန်ဗင်းရှင်း (Chicago Convention) အား ပြဋ္ဌာန်း၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြို့ပြလေကြောင်းအဖွဲ့ချုပ် ICAO ကို ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် International Aeradio Limited (IAL) ကုမ္ပဏီအား ငှားရမ်း၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ပြ လေကြောင်းလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် IAL ငှားရမ်းခြင်းအား ရပ်စဲ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့ပြလေကြောင်း လုပ်ငန်း တစ်ရပ်လုံးကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။၁၉၆၂ခုနှစ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရနှင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ လက်ထက်တွင် လေယာဉ်ကွင်းပေါင်း (၄၃) ကွင်းနှင့် ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် အပါအဝင် ပြည်တွင်း/ ပြည်ပ လေကြောင်း ခရီးစဉ်အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သော လေယာဉ်ကွင်းပေါင်း (၂၅) ကွင်း ရှိခဲ့သည်။၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် UNDP အထောက်အပံ့ဖြင့်  လေကြောင်းပညာ သိပ္ပံ အား ဖွင့်လှစ်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး/လေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းများနှင့် လေယာဉ်မှူးကြီး လိုင်စင်သင်တန်းများကို ပို့ချခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94|title=​လေ​ကြောင်းပို့​ဆောင်​ရေး ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archive-date=18 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418172303/https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94|url-status=dead}}</ref> == ဖွဲ့ စည်းပုံ == [[File:M_orgchart_l.gif]] == မူဝါဒများ == ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် လေယာဉ်ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ နှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာကျင့်သုံးလျက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြို့ပြလေကြောင်းအဖွဲ့ချုပ်၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းနှင့် သတ်မှတ်ချက်စံများအတိုင်း လေကြောင်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး၊ ပြည်တွင်းပြည်ပလေယာဉ်များ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်း၍ လုံခြုံချောမွေ့စွာဖြင့် လိုရာခရီးသို့ လျင်မြန်စွာ ပျံသန်းသွားလာနိုင်ရေးတို့အတွက် အောက်ပါမူဝါဒများကို ချမှတ်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ # ဘေးအန္တရာယ်ကင်းဝေးစွာပျံသန်းနိုင်ရေး # အချိန်မှန်ပျံသန်းနိုင်ရေး # စီးပွားရေးအရအကျိုးရှိစွာ ပျံသန်းနိုင်ရေး # စွမ်းအားပြည့် ပျံသန်းနိုင်ရေး # လုံခြုံစိတ်ချစွာ ပျံသန်းနိုင်ရေး == လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ == # လေကြောင်းထိန်းသိမ်းခြင်း # လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် လမ်းညွှန်မှုအထောက်အကူပြု လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်း # လေယာဉ်မှူး၊ လေယာဉ်အင်ဂျင်နီယာများအား လိုင်စင်ထုတ်ပေးခြင်း၊ ပျံသန်းမှုစစ်ဆေးခြင်း # လေဆိပ်များ၊ လေယာဉ်ကွင်းများတည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် လေဆိပ်များ စီမံအုပ်ချုပ်ခြင်း # လေယာဉ်ပျံသန်းနိုင်မှုအဆင့်အတန်းအတွက်ကြီးကြပ်ခြင်း # ပြည်တွင်းပြည်ပလေကြောင်းကုမ္ပဏီများအား လိုင်စင်နှင့် ပါမစ်များထုတ်ပြန်ခွင့်ပြုပေးခြင်း # နှစ်နိုင်ငံလေကြောင်းသဘောတူစာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခြင်း # အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြို့ ပြလေကြောင်းအဖွဲ့ချုပ်၊ နိုင်ငံတကာလေကြောင်းအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ် ဆောင်ရွက်ခြင်း # လေကြောင်းဆိုင်ရာသင်တန်းများ သင်ကြားပို့ချပေးခြင်း == ဆက်သွယ်ရန် == '''လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန''' [[ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] ၁၁၀၂၁ ([[မြန်မာနိုင်ငံ]]) * Telephone: + 951 665637 Fax: + 951 665124 * URL: www.dca.gov.mm * Email: dg-dca@mptmail.net.mm ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] egmav8slzyr771cg4p833f17s26a76y 0 7095 1040826 961342 2026-06-25T17:12:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040826 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်) | native_name = | native_name_lang = my | image = | caption = | birth_name = ဦးညွန့်တင် | birth_date = {{Birth date and age|1947|12|2|df=y}} | birth_place = [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်|ကြို့ပင်ကောက်မြို့]] | nationality = မြန်မာ | occupation = စာရေးဆရာ | known_for = ကဗျာ၊ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဆောင်းပါး | pen_names = မျိုးငယ်ကျော်၊ ဇော်ငြိမ်းလတ်၊ သူရိန်ညွန့်တင်၊ နေသွေးကို | parents = ဦးတင်ရွှေ + ဒေါ်လှဝိုင်း | education = * မော်လမြိုင်ကောလိပ် * လုပ်သားကောလိပ် <br /> {{small|စိတ်ပညာဘွဲ့}} | years_active = ၁၉၆၃ – လက်ရှိ | awards = * [[အမျိုးသား စာပေဆု|အမျိုးသားစာပေဆု(၁၉၈၆)]]<br /> {{small|(လူငယ်စာပေဆု(ရသ))}} * [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု|အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု(၂၀၂၃)]] }} '''မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်)''' (၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ မွေးဖွား)သည် [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု|အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုရ]] မြန်မာစာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။အမည်ရင်းမှာ ဦးညွန့်တင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/amiusaacaapettcskttaachurng-uunnynttng-meaangngimsuu-kiupngkeaaknng-ttechunmemnkhk|title=အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုရှင် ဦးညွန့်တင် (မောင်ငြိမ်းသူ - ကြို့ပင်ကောက်)နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းချက်|work=Myanmar Radio and Television|access-date=15 January 2026|date=2023|archive-date=12 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212053443/https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/amiusaacaapettcskttaachurng-uunnynttng-meaangngimsuu-kiupngkeaaknng-ttechunmemnkhk|url-status=dead}}</ref> == ဘဝအစ == အဖ ဦးတင်ရွှေ နှင့် အမိ ဒေါ်လှဝိုင်း တို့မှ ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၂ရက် တွင် ကြို့ပင်ကောက်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကြို့ပင်ကောက်မြို့၊အထက်တန်းကျောင်းမှနေ၍ ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် မော်လမြိုင်ကောလိပ်၊ လုပ်သား ကောလိပ် တို့တွင် စိတ်ပညာအထူးပြုဖြင့် ဆက်လက် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ပျိုဖော်ဝင် အရွယ် လူငယ်များ၏ စာပေ အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု ဘွဲ့ယူစာတမ်းဖြင့် စိတ်ပညာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ == စာပေဘဝဖြတ်သန်းမှု == ၁၉၆၃ - ၆၄ ခုနှစ်က ထုတ်ဝေသည့် ရုပ်ရှင် အောင်လံ မဂ္ဂဇင်းတွင် မောင်နှင်းဝေ ဟူသော ကလောင် အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော တောဓလေ့ ကဗျာဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။ မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်) အမည်အပြင် အခြား ကလောင် အမည်ခွဲများဖြစ်သည့် မျိုးငယ်ကျော်၊ ဇော်ငြိမ်းလတ်၊ သူရိန်ညွန့်တင်၊ နေသွေးကို ဖြင့်လည်း စာပေများကို ရေးသား ခဲ့သည်။လုံးချင်း ၈ အုပ်၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည် ၃ဝ ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ၃ဝဝ ခန့်နှင့် ဆောင်းပါး ပုဒ်ရေ ၁၀၀၀ ကျော်အထိ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]]မှ ကြီးမှူး ကျင်းပသော ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲ၌ မော်ကွန်းဝင်ပြီ ကြက်ခြေနီ ဟူသော ဆောင်းပါးဖြင့် အကြီးတန်း အဆင့် ဒုတိယဆု ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် (၄၈) နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲတွင်လည်း အထူးဆု ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ မြအဖူးတွေ သစ်သစ်ဝေနှင့် လူငယ် ဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု (လူငယ် စာပေဆု) (ရသ စာပေဆု) ကို ရရှိခဲ့ပြီးနောက်၊စာပေလောက တွင် နေရာပိုရရှိလာခဲ့သည်။ [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၊ အမျိုးသားစာပေဆုစိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီသည် မြန်မာစာပေအကျိုးကို ထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာ တစ်သက်လုံး အားထုတ်ရေးသားပြုစုခဲ့သော ဆောင်ရွက်ချက်များကို နိုင်ငံတော်က အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် စာပေပညာရှင် ဦးညွန့်တင်(မောင်ငြိမ်းသူ-ကြို့ပင်ကောက်)အား ၂ဝ၂၃ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/%25E1%2581%2582%25E1%2580%259D%25E1%2581%2582%25E1%2581%2583-%25E1%2580%2581%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA%25E1%2580%25A1%25E1%2580%2590%25E1%2580%25BD%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BA-%25E1%2580%25A1%25E-1?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset291_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fannouncements%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset291%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset291_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset291_assetEntryId%3D399046186|title=၂ဝ၂၃ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုနှင့် အမျိုးသားစာပေဆုများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=15 January 2026|date=22 Nov 2024}}</ref> == အခြားတာဝန်များ == သူသည် စာပေ တာဝန်များ အဖြစ် စမ်းချောင်းမြို့နယ် စာပေလုပ်သား အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး၊ မြို့နယ် စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နာယက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊မြန်မာနိုင်ငံစာနယ်ဇင်းကောင်စီ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် ပခုက္ကူစာပေဆု ရန်ပုံငွေကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာများအသင်း အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ထမ်းဆောင်နေသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/content/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%81%E1%81%89-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%B0%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95|title=ဆရာကောင်းများထွန်းကားပါစေ|work=MWD Webportal|access-date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/duttiywnkii-denumjn-mnmaaniungngnttiungrngsaa-luumiumaae-amiusaawttcunmnsttmttrekeaamttii-acnnyawe|title= ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါ်နုမြဇံ မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ အမျိုးသားဝတ်စုံမှန်သတ်မှတ်ရေးကော်မတီ အစည်းအဝေး (၂/ ၂၀၂၄) တက်ရောက် |work=Myanmar Digital News|access-date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၁၃ မေ ၂၀၂၄}}</ref> မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်) သည် ရွှေသမင် စာပေတိုက်နှင့် သိန်းမင်း စာပေတိုက် တို့တွင် စာပြင် ဆရာ၊ ရွှေသမင် မဂ္ဂဇင်းတွင် အမှုဆောင် အယ်ဒီတာ၊ ထူးခြား ဂျာနယ်တွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ၊ဝါမိုးအောင် စာပေတိုက်တွင် စာတည်း အဖွဲ့ဝင် ၊ မှုခင်း ရှုထောင့် ဂျာနယ်၊ မှုခင်း မြင်ကွင်း ဂျာနယ်၊ မှုခင်း ရှုထောင် ရသစုံ မဂ္ဂဇင်းများတွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ စသည်ဖြင့်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ == # ဇီဝိတ ဒါန သံဃာ့ ဆေးရုံကြီး ဆေးကုသမှု သမိုင်း မှတ်တမ်း - ၁၉၉၉ ခုနှစ် # ဘယ်သူ မိုးကျ ရွှေကိုယ်လဲ - ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် # မကြင်သင့် ရင်နင့်အောင်ဆွေး - ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် # စောင့်သိနားလည် ခွင့်လွှတ်စေချင်တယ် - ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် # မုန်းမာတင်းလို့ ညှဉ်းရက်လေ - ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် # မျက်မာန်တော်ငြိုးပါနဲ့ ခိုကိုးသူပါ - ၁၉၉၁ ခုနှစ် # မြအဖူးတွေ သစ်သစ်ဝေနှင့် လူငယ်ဝတ္ထုများ - ၁၉၈၆ ခုနှစ် # မြအဖူးတွေ သစ်သစ်ဝေနှင့် လူငယ် ဝတ္ထုများ (ဒုတိယအကြိမ်) - ၁၉၈၈ ခုနှစ် == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၄၇| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] 5967qktvriedkcnkuc4gz4nde6wuax8 0 7186 1040847 1033922 2026-06-25T19:48:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040847 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}} |nativename= |seal=Myanma Railway.svg |formed= *၁ ​မေ ၁၈၇၇ {{small|(Irrawady State Railway)}} *၁.၁၂.၁၉၅၁ {{small|(မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ )}} *၁၉၇၂ {{small|(မြန်မာ့မီးရထားကော်ပိုရေးရှင်း)}} *၁ ဧပြီ ၁၉၈၉ {{small|(မြန်မာ့မီးရထား)}} |headquarters= [[နေပြည်တော် ဘူတာကြီး|နေပြည်တော် ဘူတာ]]၊ ​နေပြည်​တော်<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/မြန်မာ့မီးရထား-ဆက်သွယ်ရန်|title=ဆက်သွယ်ရန်|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> | parent_agency = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] | preceding1= * Irrawaddy State Railway  * Burma Railway Board *မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ *မြန်မာ့မီးရထားကော်ပိုရေးရှင်း |minister1_name=ဦး[[မြထွန်းဦး]] |chief1_name= |website={{url|https://www.railways.gov.mm/}} |chief1_position= }} '''မြန်မာ့ မီးရထား''' ({{lang-en|Myanma<!-- မြန်မာမဟုတ်၊ မြန်မာ့ဖြစ်သည် --> Railways}})သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[မြန်မာ့မီးရထား]]သည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]၌ အစောဆုံးဟု ဆိုရပေမည်။ မြန်မာ့မီးရထားသည် [[ဗြိတိန်နိုင်ငံ]]ထက်(၅၂)နှစ်၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]ထက်(၂၄)နှစ် နောက်ကျပြီး ရထားလုပ်ငန်းကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀၁၉နှစ်တွင်(၁၄၂)နှစ် ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ <ref name="mmr">{{cite web|url=http://www.myanmarailways1877.com/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8|title=မြန်မာ့မီးရထားအကြောင်း|publisher=Myanma Railways|accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၂၂}}</ref> အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံ ရထားလုပ်ငန်းများတွင် သက်တမ်းရင့်သည့် ရထားလုပ်ငန်းတစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိသည်။ === ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် စေ့ဆော်ပေးသည့် အခြေအနေများ === ၁၈၅၂ ခုနှစ်၊ [[ဒုတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်|ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]]အပြီး၌ ဗြိတိသျှတို့သည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းယူပြီးနောက် အကျိုးအမြတ် ရရှိနိုင်ရန် ဆန်စပါး၊ ကျွန်းသစ်၊ ရာဘာနှင့် သယံဇာတ သတ္တုပစ္စည်းများကို တွင်တွင် ကျယ်ကျယ်ထုတ်လုပ်၍ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ခြင်း၊ ၎င်းတို့တိုင်းပြည်မှ သွင်းကုန်များကို တင်သွင်း၍ ရောင်းချခြင်း တို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပသို့ ဆန်တန်ချိန် ၄.၂ သိန်းထိ တင်ပို့ခဲ့ရာတွင် အရပ်ရပ်မှ ဆန်စပါးများ စုစည်းရာ၌ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှု ခက်ခဲပြီး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်ကြီးမားနေသဖြင့် ယင်းကိစ္စကို ဖြေရှင်းရန် စဉ်းစားခဲ့သည်။ တောင်ငူ၌ စပါးတင်း (၁၀၀) လျှင် ရူပီးငွေ (၃၅)ကျပ် ဈေးသာ ရှိနေချိန်တွင် ရန်ကုန်၌ စပါးတင်း (၁၀၀)လျှင် ရူပီးငွေ (၉၅)ကျပ်ရှိနေခဲ့ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ် သက်သာ စေရေးအတွက် လမ်းများကိုစတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြေလမ်း (၈၁၅)မိုင် ကို ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ယင်းအနက် ရာသီမရွေး သွားလာနိုင်သည့် ကျောက်ခင်းလမ်း (၂၉၂)မိုင် ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။ အကယ်၍ မီးရထားလမ်းဖောက်လုပ် သယ်ဆောင်နိုင်ပါက ကုန်ကျစရိတ်များစွာ သက်သာပြီး၊ သင်္ဘောတင်ရန် လုံလောက်သည့် ဆန်များကိုလည်း အချိန်တိုအတွင်း စုစည်းနိုင်မည်ဖြစ်ရာ ရထား လမ်းဖောက်လုပ်ရန် စဉ်းစားလာတော့သည်။ === အခြားရှုထောင့်များ === စီးပွားရေးရှုထောင့်အမြင်သာမက ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ပြေးဆွဲခြင်းဖြင့် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးကို မြန်မာနိုင်ငံသားများ အထင်ကြီး အားကျလာစေရေး၊ သူ့ကျွန်မခံလိုသော တော်လှန်ရေး အင်အားစုများကို ပြည်သူတို့ထောက်ခံမှု ကျဆင်းစေရေး စသည့် နိုင်ငံရေးအမြင်ရှုထောင့်နှင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံမှ မြန်မာမင်းတို့က ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းမှ စုန်ဆင်းတိုက်နိုင်ပါက ပြည်မြို့သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိလာမည်ဖြစ်ရာ ယင်းတို့သော အခြေအနေကြုံတွေ့ရပါက ဗြိတိသျှတပ်များနှင့် စစ်လက်နက်၊ ရိက္ခာပစ္စည်းများကို ဖြည့်တင်းနိုင်ရေး ဟူသော စစ်ရေးအမြင် ရှိသည့်အတွက် ရန်ကုန်မှ ပြည်သို့ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် စဉ်းစားတော့သည်။ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရန်အတွက် ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် လမ်းအူကြောင်း ပုံစံနှင့် တကွ ကုန်ကျစရိတ်များကိုပါ တွက်ချက်၍ အောက်မြန်မာနိုင်ငံတော် မဟာမင်းကြီး Sir Ashley Eden က အိန္ဒိယအစိုးရထံ တင်ပြအဆိုပြုခဲ့ရာ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရမှ လက်ခံသဖြင့် အထူးလုပ်ငန်းတစ်ရပ်အဖြစ် ချက်ချင်း စတင်အကောင် အထည်ဖော်ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး ကုန်ကျစရိတ်ကိုလည်း အထူးရန်ပုံငွေမှ ကျခံသုံးစွဲရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ === ရထားလမ်းစတင်ဖောက်လုပ်ခြင်း === ရန်ကုန်-ပြည် ရထားလမ်း စတင်ဖောက်လုပ်ရာတွင် မီတာဂေ့ချ် (သံလမ်းနှစ်ခုကြား တစ်မီတာအကျယ်ရှိ) ရထားလမ်းကို ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရာတွင် အခကြေးငွေပေါပေါနှင့် လုပ်ကိုင်နိုင်ကြသော ကုလားလူမျိုးလုပ်သား အများအပြား အသုံးပြုခဲ့ပြီး သုံးနှစ်ကြာ ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၇၇ ခုနှစ်တွင် ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပထမဆုံးဖောက်လုပ်ခဲ့သည့် ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်းကို ၁၈၇၇ ခုနှစ်၊ မေလ (၁) ရက် နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်နှင့် [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်း အစိုးရ ရထားလုပ်ငန်း (The Rangoon and Irrawaddy Valley State Railway) က ပိုင်ဆိုင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး မီးရထားလမ်းဖြစ်သည့် ဗြိတိန်ရှိ ဒါလင်တန် (Darlington) နှင့် စတော့တန် (Stockton) ရထားလမ်း ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် (၅၂)နှစ် အကြာတွင် လည်းကောင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရထား စတင်ပြေးဆွဲပြီးနောက် (၂၄)နှစ် အကြာတွင် လည်းကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရထားကို စတင်ပြေးဆွဲနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရထားလုပ်ငန်းမှ အမြတ်ကောင်းစွာ ရရှိနိုင်သည်ကို တွေ့မြင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မှ တောင်ငူသို့ ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရန် ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ဆုံးဖြတ်ပြီး လုပ်ငန်းကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့ ဒုတိယ ဆက်လက် ဖောက်လုပ်ခဲ့သော လမ်းမကြီးမှာ ရန်ကုန်မှ တောင်ငူသို့ဖြစ်ပြီး၊ ရထားလမ်း အရှည်မှာ ၁၆၆ မိုင်ဖြစ်သည်။ (၉၃)မိုင်အရှည်ရှိ ရန်ကုန် - ညောင်လေးပင်လမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ (၇၃)မိုင်အရှည်ရှိ ညောင်လေးပင် - တောင်ငူလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ === ရထားလမ်းများ တိုးချဲ့ဖောက်လုပ်ခြင်း === ဗြိတိသျှတို့က အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ရထားလမ်းများ ဆက်လက် ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ (၅၉)မိုင် အရှည်ရှိ တောင်ငူ - ပျဉ်းမနားလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ မေလ (၁)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ (၄၉.၅၁) မိုင်အရှည်ရှိ ပျဉ်းမနား - ရမည်းသင်းလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၅) ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ (၁၁၁)မိုင် အရှည်ရှိ ရမည်းသင်း - မန္တလေးလမ်းပိုင်းကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ရထားလမ်းများ ဆက်လက်ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံမှ ဗြိတသျှတို့ မဆုတ်ခွာမီ ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်အထိ ရထားလမ်း သံလမ်းမိုင် (၂၈၅၂)မိုင် ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ === ဗြိတိသျှခေတ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ === စစ်ကြီးမဖြစ်ပွားမီ နောက်ဆုံးအချိန် ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်၌ ရထားဝန်ထမ်း စုစုပေါင်း (၂၁၉၀၁) ယောက် ရှိသည့် အနက် ဝန်ထမ်းခန့်ထားမှုကိုကြည်လျှင် အရာထမ်း ရာထူးများတွင် (၆၂) ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဥရောပတိုက်သား၊ (၁၅) ရာခိုင်နှုန်းမှာ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-ကုလား ကပြား၊ (၁၆) ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာလူမျိုးများနှင့် ကျန် (၇)ရာခိုင်နှုန်းမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးများ ဖြစ်ကြကြောင်း၊ အမှုထမ်း ရာထူးများတွင် (၀.၁)ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဥရောပတိုက်သားများ၊ (၂.၆) ရာခိုင်နှုန်းမှာ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-ကုလား ကပြားများ၊ (၂၁.၁)ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာလူမျိုးများ၊ (၇၄.၈) ရာခိုင်နှုန်းမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးများနှင့် (၁.၄)ရာခိုင်နှုန်းမှာ အခြားလူမျိုးများ ဖြစ်ကြကြောင်း သိရသည်။ === စစ်အတွင်း မီးရထား === ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဗြိတိသျှတို့ ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဂျပန်တပ်များ ဝင်ရောက် လာသည့် ချိန်မှစ၍ မီးရထားဌာနကို ဂျပန်တို့က ဦးစီးအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ဖြစ်နေသည့်အလျောက် စနစ်တကျ မလုပ်နိုင်ဘဲ ရထားများ ပြေးဆွဲနိုင်ရုံသာ အဓိကထား၍ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ဥရောပ တိုက်သားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားဝန်ထမ်း ရာခိုင်နှုန်း တော်တော်များများသည် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့်အတူ အိန္ဒိယသို့ ထွက်ခွာသွားကြသဖြင့် ၎င်းတို့နေရာများတွင် ဂျပန်နှင့်မြန်မာလူမျိုးများက ဝင်ရောက် တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် [[ရုံပိုင်]]၊ ဂါတ်ဗိုလ် (ဝါ) ရထားထိန်း၊ စက်ဗိုလ် (ဝါ) စက်ခေါင်းမောင်း စသည့် အရာထမ်းမဟုတ်သည့် ရာထူးများတွင်မူ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားများနှင့် အင်္ဂလိပ်-ကုလား ကပြားများက ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ စစ်အတွင်းတွင်မူ မီးရထားဌာန၏ အလုပ်ရုံများ၊ စက်ခေါင်းရုံများ၊ တံတားများ၊ ယာဒ်ဝင်းများ၊ ဘူတာရုံများ နှင့် နေအိမ်များ၊ အချက်ပြအမှတ်အသားများ၊ စက်ခေါင်းများ၊ လူစီးတွဲများနှင့် ကုန်တွဲများမှာ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးသွားခဲ့ကြသည်။ ဖျက်ဆီးခြင်းခံရသည့် တံတားကြီးများတွင် [[အင်းဝတံတား]]၊ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]၊ [[စစ်တောင်းတံတား]]၊ [[ငဝန်တံတား]]၊ မြစ်ငယ်တံတား၊ သင်္ဃန်းကျွန်းတံတားတို့ ပါဝင်ကြပြီး၊ စက်ခေါင်း ပေါင်း (၃၆၂)လုံး အနက် အလုံး (၃၀၀)၊ လူစီးတွဲပေါင်း (၁၅၃၆)တွဲအနက် (၉၅၇)တွဲ၊ ကုန်တွဲပေါင်း (၉၀၂၁)တွဲ အနက် (၇၁၉၇)တွဲမှာ ပျက်စီးသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ===မြန်မာ-ယိုးဒယား မီးရထားလမ်း=== ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီးအတွင်း ဂျပန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ သံဖြူဇရပ်မှ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ ဘုရားသုံးဆူ တောင်ကြားလမ်းကိုဖြတ်၍ ယိုးဒယားနိုင်ငံ၊ ဘန်ပေါင်း (Ban Pong) ရှိ ဘန်ကောက် - စင်္ကာပူ မီးရထားလမ်းသို့ ဆက်သွယ်နိုင်မည် မီးရထားလမ်း တစ်လမ်းကို ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မော်လမြိုင်မြို့မှ ယိုးဒယားကိုဖြတ်၍ တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနားသို့ ရထားများ ခုတ်မောင်းရန်၊ ယိုးဒယားနှင့် မလေးရှားမှ ပစ္စည်းများကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပစ္စည်းများကို ထိုတိုင်းပြည်များသို့ လည်းကောင်း ရထားဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ရေးပင်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆုတ်ခွာသွားသည့် ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်တွင် သံလမ်းမိုင် စုစုပေါင်း(၂၈၅၂)မိုင်ရှိသည့်အနက် ဂျပန်တို့က သံလမ်းမိုင်(၃၀၀) ခန့်ကိုဖြုတ်ယူ၍ မြန်မာ-ယိုးဒယား မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သံလမ်းမိုင် (၁၅၀)မိုင်ခန့်ကို ရန်ကုန်နှင့် တောင်ငူအကြား ဒွေးလမ်းမှလည်းကောင်း၊ ကျန်သံလမ်း (၁၅၀)မိုင်ခန့်ကို တံတားဦး-မြင်းခြံလမ်းပိုင်းနှင့် အခြားလမ်းပိုင်းများမှလည်းကောင်း ဖြုတ်ယူအသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မီးရထားသမိုင်းတွင် ချွေးတပ်သား အများဆုံးသုံးခဲ့ပြီး၊ လူ့အသက်ပေါင်းများစွာကို စတေး၍ ဖောက်လုပ်ခဲ့သော ရထားလမ်းဖြစ်သဖြင့် [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း]]မကြီးဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ === စစ်ပြီးခေတ် မြန်မာ့မီးရထား === ဂျပန်များကို မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှ မတိုက်ထုတ်နိုင်မီကာလကပင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်နိုင်ချိန်တွင် ရထားပြေးဆွဲရေးဆောင်ရွက်နိုင်မည့် (၅)နှစ်စီမံကိန်းကို ရေးဆွဲချမှတ်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးလျင်ပြီးချင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မပျက်မစီးကျန်ရှိခဲ့သော သံလမ်း (၆၇၄)မိုင်နှင့် ဗြိတိသျှအမှတ်(၁၂) တပ်မတော်မှ ပြန်လည်ပြုပြင် ခင်းကျင်းခဲ့သော ခရီးမိုင် (၂၇)မိုင် စုစုပေါင်း (၇၀၁)မိုင်တွင် ရထားများ စတင် ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ === လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် === စစ်ပြီးခေတ် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို အင်တိုက်အားတိုက် လုပ်ကိုင်နေစဉ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီးမဖြစ်မီက ရှိသည့် သံလမ်းမိုင်အားလုံးနီးပါးမှာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မွမ်းမံ၍ တံတားကြီးပေါင်း (၄၀)ကိုလည်း အခိုင်အခန့် ပြန်လည်ပြုပြင် တည်ဆောက်ပြီးဖြစ်သည်။ ဘူတာရုံအများအပြားကိုလည်း ပြန်လည် တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်း၊ အသစ်တည်ဆောက်ခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် စက်ခေါင်း (၈၄)ခေါင်းသာ ကျန်ရှိရာမှ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန် ၁၉၄၈ ခုနှစ်ဦးတွင် စက်ခေါင်း (၂၅၅)ခေါင်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ လူစီးတွဲ၊ ကုန်တွဲများ ပြန်လည်ပြုပြင်မှု လုပ်ငန်းများကိုလည်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘူတာရုံ၊ ဆက်သွယ်ရေး အချက်ပြ စနစ်များလည်း စစ်ကြို ခေတ်အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ === သောင်းကျန်းမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း === မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီး များမကြာမီအချိန်တွင် ပြည်တွင်းဆူပူ သောင်းကျန်းမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သောင်းကျန်းသူတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ အဖျက်လုပ်ငန်းဖြစ်ရာ လမ်းပမ်း ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် အဓိကတာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ပေးနေရသော မီးရထားလုပ်ငန်းမှာ သောင်းကျန်းသူတို့၏ အဓိကပစ်မှတ်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ တံတားများ၊ ရထားများကို [[မိုင်းဗုံး]]ထောင်ခြင်း၊ သံလမ်းများကို ဖျက်ဆီးဖြုတ်ပစ်ခြင်း၊ ဘူတာရုံများကို ဖျက်ဆီးမီးရှို့ခြင်း၊ ဝင်ရောက်လုယက်ခြင်း၊ အချက်ပြနှင့် ကြေးနန်းလုပ်ငန်းများကို ဖျက်ဆီးပစ်ခြင်း၊ ပြန်လည် ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးခြင်း၊ လုပ်သားများကို သတ်ပစ်ခြင်း စသော အဖျက်လုပ်ငန်းများကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို ပြန်လည်ထူထောင်လျက်ရှိသော မီးရထားလုပ်ငန်းကြီးအတွက် များစွာ ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရသည်။ ပြည်တွင်းဆူပူ သောင်းကျန်းမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၅)ရက်နေ့မှစ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ရထားများ ပြေးဆွဲမှုကို ရပ်နားထားခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က သောင်းကျန်းသူများ အင်အားနည်းပါးသည့် ရန်ကုန်နှင့် ဝါးနက်ချောင်းကြား၊ ပဲခူးနှင့် ဒိုက်ဦးကြား၊ သာစည်နှင့် မိတ္ထီလာကြား၊ သာစည်နှင့် ရမည်းသင်းကြား၊ မန္တလေးနှင့် ကျောက်ဆည်ကြား၊ မန္တလေးနှင့် အမရပူရ ဆိပ်ကမ်းကြား၊ မန္တလေးနှင့် နောင်ချိုကြား၊ သထုံနှင့် မုတ္တမကြား၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် ကောလင်းကြား၊ နဘားနှင့် ကသာကြား၊ ရွှေဘိုနှင့် မဒေါင်းလှကြားတို့တွင်သာလျှင် အပိုင်းလိုက် ခရီးတိုရထားများ ပြေးဆွဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သောင်းကျန်းမှု အရှိန်အဟုန်မြင့်မားပြီး၊ ရန်ကုန်အစိုးရဟု ခေါ်တွင်နေချိန်တွင်မူ ရန်ကုန်-ကြည့်မြင်တိုင်နှင့် ရန်ကုန်-ဒါးပိန်ကြားတွင်သာ ရထားများ ပြေးဆွဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ သောင်းကျန်းသူများကို တစ်စတစ်စ ဖြိုခွင်း တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်နှင့် အမျှရထားများ တိုးချဲ့ပြေးဆွဲနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂-၅၃ ခုနှစ်ကုန်တွင် အလုံလမ်းခွဲနှင့် တောင်တွင်းကြီး လမ်းခွဲမှအပ အခြားလမ်းများတွင် ရထားများကို မူလ အခြေအနေအတိုင်း ပြန်လည် ပြေးဆွဲပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပြေးဆွဲပေးသော ရထားများတွင် သံချပ်ကာတွဲများဖြင့်အစောင့်များ ထည့်ပေးရခြင်း၊ ရှေ့ပြေးသံချပ်ကာ ရထားများဖြင့် စောင့်ရှောက်ပေးရခြင်းများကြောင့် ရထားများ သွားလာခုတ်မောင်းရာတွင် ခရီးတွင်ကျယ်မှု မရှိသည့်အပြင် စရိတ်လည်း ပိုမိုကုန်ကျခဲ့ရသည်။ === ဒီဇယ်စက်ခေါင်းများ အသုံးပြုခြင်း === မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် စစ်ကြိုခေတ်နှင့် စစ်အတွင်းက ကျန်ရှိခဲ့သည့် ရေနွေးငွေ့ စက်ခေါင်းများကို ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့ရသည်။ ယင်းစက်ခေါင်းဟောင်းကြီးများမှာ ဆွဲအားကျလျက် မကြာခဏ ပျက်စီး ချို့ယွင်းလာသည့်အလျောက် ရထားများ တွင်ကျယ်စွာ ခုတ်မောင်းရေးကို ထိခိုက်လာသဖြင့် စက်ခေါင်းသစ်များ မှာယူရေးကို စဉ်းစားခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ အယ်စသွန် (Alsthom) ကုမ္ပဏီမှ ဒီဇယ် လျှပ်စစ်စက်ခေါင်း (၆)ခေါင်းကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်-လက်ပံတန်း-ပြည်၊ ရန်ကုန်-မုတ္တမနှင့် ရန်ကုန်-မန္တလေးအကြား ပြေးဆွဲနေသော အမြန်လူစီးရထားများတွင် ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့မှ စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်နှင့် ဘဏ္ဍာငွေအကူအညီရရှိမှု အခြေအနေအရ ပြင်သစ်၊ ဂျာမဏီ (ယခင်အနောက်ဂျာမဏီ)၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်နိုင်ငံတို့မှ ဒီဇယ်စက်ခေါင်းများ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအထိ မြန်မာ့မီးရထားတွင် ဒီဇယ်စက်ခေါင်း (၃၄၅) လုံးရှိနေပြီဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း အချက်အလက်များ== *၁.၅.၁၈၇၇ ရက်နေ့တွင် Irrawaddy State Railway အနေဖြင့် ရန်ကုန်-ပြည် (၁၆၁)မိုင်အား A01 ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းဖြင့် စတင်ပြေးဆွဲပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော ရထားလမ်းကို စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ *၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် Irrawaddy State Railway သည် Burma Railway Co.Ltd; သို့ ရထားသွားလာမှုနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ငှားရမ်းခကာလ ကုန်ဆုံးသည့် ၃၁.၁၂.၁၉၂၈ ရက်နေ့မှစ၍ Indian Railway Board လက်အောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ *၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်ခွင့်ရရှိသည်နှင့်အညီ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသည် Burma Railway Board ကို ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ *၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် British Governor သည် Burma Railway Board ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များအား Chief Railway Commissioner သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ *၄.၁.၁၉၄၈ ရက်နေ့ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ငွေစာရင်းမင်းကြီးအား (Financial Commissioner, Lands and Rural Development) Railway Board ၏ ဥက္ကဋ္ဌ (Chairman)အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ *၁.၁၂.၁၉၅၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ အက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းပြီး ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ မီးရထားဘုတ်အဖွဲ့ (Union of Burma Railway) အား ဖွဲ့စည်း၍ အချိန်ပြည့် ဥက္ကဋ္ဌကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဥက္ကဋ္ဌသည် Chief Executive Officer တာဝန်ကိုပါ ထမ်းဆောင်ရသည်။ *၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့မီးရထားကော်ပိုရေးရှင်း (Burma Railway Corporation) အမည်ဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ ဦးဆောင်၍ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ *၁၈.၈.၁၉၈၈ ရက်နေ့ [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]မှ နိုင်ငံတော်၏ တာဝန်ကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပြီးနောက် ၁.၄.၁၉၈၉ ရက်နေ့တွင် '''မြန်မာ့မီးရထား'''ဟု ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="mmr"/> == ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း == {{main|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား}} [[ဖိုင်:New Circular Train from CAF.jpg|thumb|စပိန်နိုင်ငံ CAFမှ ထုတ်လုပ်သော DEMU အမျိုးအစား ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားသစ်အား မြင်တွေ့ရစဉ်။]] ရန်ကုန်မြို့နှင့် ဆင်ခြေဖုံးဒေသများရှိ ပြည်သူအများ ဆက်သွယ်သွားလာရာ၌ လွယ်ကူသက်သာစေရန်၊ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်းတစ်ခုကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်ပွားမီကပင် ရှိခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားလာသဖြင့် ထိုစီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ [[အိမ်စောင့်အစိုးရ]] လက်ထက်မှသာ မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းစီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၀)ရက်နေ့တွင် မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း စတင်၍ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၉)ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ == လူစီးရထား ခရီးစဉ်များ == {| class="wikitable" border="1" |- ! width="200" |'''ရထားအမှတ်''' ! width="200" |'''ရထား အမျိုးအစား''' ! width="200" |'''ခရီးစဉ် လမ်းပိုင်း''' ! width="200" |'''ပြေးဆွဲမှု''' ! width="400" |'''မှတ်ချက်''' |- |အမှတ်(၁) အဆန် |စာပို့ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} | |- |အမှတ်(၂) အစုန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} | |- |အမှတ်(၃) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၄) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၅) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၇) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - နေပြည်တော် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၈) အစုန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၉) အဆန် |စာပို့ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} |DEMU(Spain) |- |အမှတ်(၁၀) အစုန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU(Spain) |- |အမှတ်(၁၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မန္တလေး |{{Yes}} |လေအိပ်(အဲကွန်း)ရထား |- |အမှတ်(၁၂) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လေအိပ်(အဲကွန်း)ရထား |- |အမှတ်(၁၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ရန်ကုန် - ပဲခူး |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပဲခူး - ရန်ကုန် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၅) |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၆) |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇) |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈) |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သင်္ကန်းကျွန်း - တောင်ငူ |{{No}} |- |အမှတ်(၂၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်ငူ - သင်္ကန်းကျွန်း |{{No}} |- |အမှတ်(၂၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်ငူ - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၂၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာစည် - တောင်ငူ |{{No}} |- |အမှတ်(၂၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာစည် - မြို့ဟောင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၂၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မြို့ဟောင်း - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၂၅) အဆန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - မန္တလေး |{{No}} |[[ဖိုင်:JRH-kiha182-42.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံမှ လှူဒါန်းခဲ့သော Kiha 182 Series ရထား]]၂၀၀၉ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၂ခုနှစ် အတွင်း ဂျပန်နိုင်ငံမှ Kiha 182 ရထားများဖြင့် အစုန်အဆန် ပြေးဆွဲခဲ့။ |- |အမှတ်(၂၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၃၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - နေပြည်တော် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၃၂) အစုန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |DEMU |- |အမှတ်(၃၅) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၃၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၃၇) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၃၈) အစုန် |အမြန်ရထား |မြစ်ကြီးနား - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၃၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ရွှေဘို - မိုးညှင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၄၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မိုးညှင်း - ရွှေဘို |{{No}} |- |အမှတ်(၄၁) အဆန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၄၂) အစုန် |စာပို့ရထား |မြစ်ကြီးနား - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၄၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ရွာထောင် - ကောလင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၄၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကောလင်း - ရွာထောင် |{{No}} |- |အမှတ်(၄၇) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မန္တလေး - နဘား |{{No}} |- |အမှတ်(၄၈) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |နဘား - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၄၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မြစ်ကြီးနား - နဘား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |နဘား - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |နဘား - ကသာ(တောင်) |{{No}} |- |အမှတ်(၅၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကသာ(တောင်) - နဘား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၃) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ကောလင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၅၄) အစုန် |အမြန်ရထား |ကောလင်း - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၅၅) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၆) အစုန် |အမြန်ရထား |မြစ်ကြီးနား- မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၅၇) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား |{{No}} |- |အမှတ်(၅၈) အစုန် |အမြန်ရထား |မြစ်ကြီးနား- မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၅၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မုံရွာ - ခင်ဦး |{{No}} |- |အမှတ်(၆၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ခင်ဦး - မုံရွာ |{{No}} |- |အမှတ်(၆၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - ပုဂံ |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ပုဂံ - ရန်ကုန် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၃) အဆန် |စာပို့ရထား |ကြည့်မြင်တိုင် - ပြည် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၄) အစုန် |စာပို့ရထား |ပြည် - ကြည့်မြင်တိုင် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၆၅) အဆန် |စာပို့ရထား |ရန်ကုန် - ဥက္ကံ |{{No}} |- |အမှတ်(၆၆) အစုန် |စာပို့ရထား |ဥက္ကံ - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၆၉) အဆန် |စာပို့ရထား |ကြည့်မြင်တိုင် - သာရဝေါ |{{No}} |- |အမှတ်(၇၀) အစုန် |စာပို့ရထား |သာရဝေါ - ကြည့်မြင်တိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၇၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - ပြည် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၇၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ပြည် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၈၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် |{{No}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၈၂) အစုန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရန်ကုန် |{{No}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၈၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပဲခူး - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၈၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မော်လမြိုင် - ပဲခူး |{{No}} |- |အမှတ်(၈၉) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၉၀) အစုန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လေအိတ်(အဲကွန်း) ရထား |- |အမှတ်(၁၀၁) အဆန် |စာပို့ရထား |နေပြည်တော် - ချောက် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၂) အစုန် |စာပို့ရထား |ချောက် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပျဉ်းမနား - တောင်တွင်းကြီး |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၀၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်တွင်းကြီး - ပျဉ်းမနား |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၀၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်တွင်းကြီး - ကျောက်ပန်းတောင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကျောက်ပန်းတောင်း - တောင်တွင်းကြီး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၇) အဆန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ပခုက္ကူ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၈) အစုန် |အမြန်ရထား |ပခုက္ကူ - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၀၉) အဆန် |အမြန်ရထား |နေပြည်တော် - ပြည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၀) အစုန် |အမြန်ရထား |ပြည် - နေပြည်တော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာစည် - မြင်းခြံ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မြင်းခြံ - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၅) အဆန် |စာပို့ရထား |မြင်းခြံ - မြို့သာ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၆) အစုန် |စာပို့ရထား |မြို့သာ - မြင်းခြံ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၁၉) အဆန် |အမြန်ရထား |မန္တလေး - ပုဂံ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၀) အစုန် |အမြန်ရထား |ပုဂံ - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မုံရွာ - ချောင်းဦး - ပခုက္ကူ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - ချောင်းဦး - မုံရွာ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၃) အဆန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - မုံရွာ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၂၄) အစုန် |စာပို့ရထား |မုံရွာ - မန္တလေး | |- |အမှတ်(၁၂၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မုံရွာ - ချောင်းဦး - ပခုက္ကူ | |- |အမှတ်(၁၂၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - ချောင်းဦး - မုံရွာ | |- |အမှတ်(၁၂၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - ကျော | |- |အမှတ်(၁၃၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကျော - ပခုက္ကူ | |- |အမှတ်(၁၃၁) အဆန် |စာပို့ရထား |မန္တလေး - လာရှိူး |{{Yes}} |၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင် - ဂုတ်ထိပ်လမ်းပိုင်းသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၃၂) အစုန် |စာပို့ရထား |လာရှိုး - မန္တလေး |{{Yes}} |၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင် - ဂုတ်ထိပ်လမ်းပိုင်းသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၃၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မန္တလေး - ပခုက္ကူ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၃၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပခုက္ကူ - မန္တလေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၃၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဂန့်ဂေါ - ဟံသာဝတီ(ချင်း) |{{No}} |- |အမှတ်(၁၄၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဟံသာဝတီ(ချင်း) - ဂန့်ဂေါ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၄၁) အဆန် |စာပို့ရထား |သာစည် - ရပ်စောက် |{{Yes}} |လမ်းပိုင်းပြုပြင်နေခြင်းကြောင့် သာစည် - ရွှေညောင်အထိသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၄၂) အစုန် |စာပို့ရထား |ရပ်စောက် - သာစည် |{{Yes}} |လမ်းပိုင်းပြုပြင်နေခြင်းကြောင့် ရွှေညောင် - သာစည်အထိသာ ပြေးဆွဲနိုင် |- |အမှတ်(၁၄၇) အဆန် |စာပို့ရထား |သာစည် - လွိုင်ကော် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၄၈) အစုန် |စာပို့ရထား |လွိုင်ကော် - သာစည် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၅၃) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်ကြီး - ဆိုက်ခေါင်း |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၅၄) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဆိုက်ခေါင်း - တောင်ကြီး |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၇၁) အဆန် |အမြန်ရထား |မော်လမြိုင် - ရေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ရေး - မော်လမြိုင် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇၅) အဆန် |အမြန်ရထား |ရန်ကုန် - ထားဝယ် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၇၆) အစုန် |အမြန်ရထား |ထားဝယ် - ရန်ကုန် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈၁) အဆန် |အမြန်ရထား |ပုသိမ် - ကြံခင်း |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၈၂) အစုန် |အမြန်ရထား |ကြံခင်း - ပုသိမ် |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၈၇) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ပုသိမ် - ဟင်္ဿတ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈၈) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဟင်္ဿတ - ပုသိမ် |{{No}} |- |အမှတ်(၁၈၉) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ဟင်္ဿတ - ကြံခင်း |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၀) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |ကြံခင်း - ဟင်္ဿတ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၁) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |တောင်တွင်းကြီး - မကွေး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၂) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |မကွေး - တောင်တွင်းကြီး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၃) အဆန် |စာပို့ရထား |တောင်တွင်းကြီး - မင်းလှ |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၄) အစုန် |စာပို့ရထား |မင်းလှ - တောင်တွင်းကြီး |{{No}} |- |အမှတ်(၁၉၅) အဆန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |လက်ပံတန်း - သာရဝေါ |{{Yes}} |- |အမှတ်(၁၉၆) အစုန် |လူစီးကုန်တင်ရထား |သာရဝေါ- လက်ပံတန်း |{{Yes}} |- |မိုးညှင်း(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |မိုးညှင်း - မြစ်ကြီးနား - မိုးညှင်း |{{No}} |- |မုံရွာ (၁)/(၂) |စာပို့ရထား |အလုံ - ဗောဓိတထောင် - အလုံ |{{No}} |- |ပြည်တော်သာ (၁)/(၂)/(၃)/(၄) |စာပို့ရထား |ပြည်တော်သာ - ရေချမ်းပြင် - ပြည်တော်သာ |{{Yes}} |- |မိုးကောင်း (၁)/(၂) |စာပို့ရထား |မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား - မိုးကောင်း |{{No}} |- |နတ်မော်(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |ဟင်္ဿတ - နည်းပညာတက္ကသိုလ် - ဟင်္ဿတ |{{No}} |- |ပုသိမ်(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |ပုသိမ် - တကုန်းကြီး - ပုသိမ် |{{No}} |- |ကောလင်း(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |နမ်းခမ်း - ကောလင်း - နမ်းခမ်း |{{No}} |- |အိမ်မဲ(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |အိမ်မဲ - ပုသိမ်(ဘဲဂရက်) - အိမ်မဲ |{{No}} |- |မင်းဘူး(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |သရက် - မင်းဘူး - သရက် |{{No}} |- |ဆိပ်ဖြူ(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |ဆိပ်ဖြူ - ပခုက္ကူ - ဆိပ်ဖြူ |{{No}} |- |ကွမ်းတောင်(၁)/(၂)/(၃)/(၄) |စာပို့ရထား |ကွမ်းတောင် - ကျောက်တော် - ကွမ်းတောင် |{{No}} |- |ပျော်ဘွယ်(၁)/(၂)/(၃)/(၄) |စာပို့ရထား |နတ်မောက်ဘူတာသစ် - ပျော်ဘွယ် - နတ်မောက်ဘူတာသစ် |{{No}} |- |မကွေး(၁)/(၂) |စာပို့ရထား |မကွေး - ကန်ပြား - မကွေး |{{No}} |- |မန္တလေး မြို့ပတ်ရထားများ | |မန္တလေး - သူရဲဈေး - မန္တလေး |{{Yes}} |- |ရန်ကုန် မြို့ပတ်ရထားများ | |ရန်ကုန် - အင်းစိန် - မင်္ဂလာဒုံ - ရန်ကုန် |{{Yes}} |လက်ဝဲရစ် / လက်ယာရစ် |} [[Image:Myanmar-Yangon-Main train station.jpg|thumb|ရန်ကုန်မီးရထား ဗဟိုဌာန]] [[Image:Mandalay Central Station.JPG|thumb|မန္တလေး မီးရထား ဗဟိုဌာန]] == ဖွဲ့စည်းပုံ == မြန်မာ့မီးရထား၏ လက်အောက်ရှိ ဌာနခွဲများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ *[[စီမံကိန်းနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|စီမံကိန်းနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန]] *[[စစ်ဆေးရေးဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|စစ်ဆေးရေးဌာန]] *[[သွားလာပို့ဆောင်ရေးဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|သွားလာပို့ဆောင်ရေးဌာန]] *[[စက်မှုနှင့်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန (မြန်မာ့မီးရထား)|စက်မှုနှင့်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန]] **[[စက်ခေါင်းစက်ရုံ (အင်းစိန်)]] **[[ဒီဇယ်စက်ခေါင်းစက်ရုံ (ရွာထောင်)]] **[[လူစီးတွဲနှင့်ကုန်တွဲစက်ရုံ (မြစ်ငယ်)]] **[[RBE (Rail Bus Engine) အကြီးတန်းပြင်စက်ရုံ(ရန်ကုန်)]] **စက်ခေါင်းစက်ရုံ(ပုဇွန်တောင်)(ခရီးတိုကားရထားစက်ရုံ) **စက်ခေါင်းသစ်တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံ(နေပြည်တော်) **လူစီးတွဲသစ်တည်ဆောက်ရေးစက်ရုံ(မြစ်ငယ်) *[[မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာန]] **အင်ဂျင်နီယာချုပ်(CE)အထွေထွေမန်နေဂျာ ***ဒုတိယအထွေထွမန်နေဂျာ (၅ )‌ယောက် *စီးပွားရေးဌာန *ဘဏ္ဍာရေးဌာန *ထောက်ပံ့ဌာန *ဆေးဌာန *အထက်မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန *အောက်မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာ့မီးရထား}} {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] mnohrfod5fqo1sshzxlf9gg3huruw3z 0 14325 1040849 882812 2026-06-25T20:09:39Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040849 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}} |nativename= |seal=Myanma Shipyards.png |formed= *၅ ဩဂုတ် ၁၉၇၀ {{small|(ဆင်မလိုက်သင်္ဘောကျင်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့)}} *၁၆ မတ် ၁၉၇၂ {{small|(သင်္ဘောကျင်းကော်ပိုရေးရှင်း)}} *၃၁ ​မတ် ၁၉၈၉ {{small|(မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်း)}} |headquarters= ဘုရင့်နောင်လမ်းမကြီး၊ ဆင်မလိုက်၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့။ | parent_agency = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] | preceding1= *ဆင်မလိုက်သင်္ဘောကျင်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ *သင်္ဘောကျင်းကော်ပိုရေးရှင်း |minister1_name=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |chief1_name= |website={{url|http://www.motc.gov.mm}} |chief1_position= }} '''မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်း''' ({{lang-en|Myanma<!-- မြန်မာမဟုတ်၊ မြန်မာ့ဖြစ်သည် --> Shipyards}}) သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ==သမိုင်း​ကြောင်း== ၁၉၅၇-၅၈ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်(ရေ)မှ လက်ရှိ ဆင်မလိုက် နေရာအား ရေတပ်သင်္ဘောကျင်း အဖြစ် တည်ဆောက်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ပြီးနောက် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်း ပေးအပ်ခဲ့သည့် အတွက် ၅-၈-၁၉၇၀ နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၇၄ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဆင်မလိုက်သင်္ဘောကျင်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်း တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းများ စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၆)ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၁ ဖြင့် ထုတ်ပြန်ချက်အရ သင်္ဘောကျင်းကော်ပိုရေးရှင်း အဖြစ် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့၏ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၃၁)ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂/၈၉ အရ သင်္ဘောကျင်းကော်ပိုရေးရှင်းမှ မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်း သို့ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref name=ms>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%8F-%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8|title=​မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archive-date=1 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601144036/https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%8F-%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8|url-status=dead}}</ref> == လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ == ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသို့ ဝင်ထွက်နိုင်သည့် ရေယာဉ်ကြီးများ လွန်းတင် ပြင်ဆင်ပေးနိုင်သည့် လွန်းကျင်း တစ်ခု တည်ဆောက်ရန်အတွက် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ Shandong Agricultural Industry& Commerce Group Cooperation ၏ချေးငွေဖြင့် ၈-၇-၂၀၀၁ ရက်နေ့တွင် တန်ချိန် ၁၂၀၀၀ ရေလုံသင်္ဘောကျင်းတည်ဆောက်ရေးစီမံကိန်း စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၃၀-၃-၂၀၀၅ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့၍ ရေယာဉ်ကြီးများအား စတင် လွန်းတင် ပြင်ဆင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂-၂၀၁၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းအတွက် သုံးစွဲမည့်ငွေ၏ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရရှိခဲ့ပြီး ကျန်ငွေအား မိမိလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သည့် ငွေမှပင် ကျခံသုံးစွဲခြင်းမှ အစပြု၍ ကိုယ်ပိုင်ရပ်တည်မှု ဖြင့် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃-၂၀၁၄ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှ စတင်၍ ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေပြင်ပမှ မိမိဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေဖြင့် ရပ်တည် ဆောင်ရွက်သော နိုင်ငံတော်ပိုင်စီးပွားရေး လုပ်ငန်း တစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ Dong A Shipbuilding Industry JSC နှင့် ပူးပေါင်း၍ လျှောလမ်းသုံး လွန်းကျင်းဧရိယာအား Myanma Shipyards - Dong A Joint Venture Co., Ltd. ဖွဲ့စည်းထူထောင်ရန်အတွက် ဖက်စပ်သဘောတူစာချုပ်အား ၃၁-၁-၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ၁-၁၀-၂၀၁၅ ရက်နေ့မှ စ၍ လုပ်ငန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref name=ms/> === ရေယာဉ်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်း === မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်းသည် တန်ချိန် ၂၀၀၀ ရှိသည့် ပင်လယ်ကူး၊ ကမ်ရိုးတန်းသွားနှင့် မြစ်တွင်းသွား ရေယာဉ်အမျိုးမျိုးကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေယာဉ်စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့များ၏ စစ်ဆေးမှုကို ခံယူတည်ဆောက် ပေးပါသည်။ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများဖြစ်သည့် ရေနံတင်ရေယာဉ်၊ ကမ်းထိုးရေယာဉ် အထွေထွေကုန်တင်ရေယာဉ်၊ ကင်းလှည့်ရေယာဉ်နှင့် တွန်းဆွဲရေယာဉ် များကိုလည်းကောင်း၊ မြစ်တွင်းသွားရေယာဉ်များဖြစ်သည့် ကူးတို့ရေယာဉ်၊ ကမ်းထိုးရေယာဉ်၊ တွန်းဆွဲရေယာဉ်၊ လုပ်ငန်းသုံးရေယာဉ်နှင့် ကုန်တင်တွဲ အမျိုးမျိုးတို့ကို ပြည်တွင်းသုံးစွဲရန် တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပမှ ပထမဦးဆုံးအပ်နှံသော ရေယာဉ်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် ယူနန်ပြည်နယ် စက်မှုသွင်းကုန်ထုတ်ကုန်ကော်ပိုရေးရှင်းမှ အပ်နှံသည့်တန် ၈၀၀ စက်မဲ့ကုန်တင်တွဲ ၉ စီးအား တည်ဆောက်ပေး ခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် ရေတိမ်သွားနှစ်ထပ်ခရီးသည်တင်ရေယာဉ်(၄)စီးကို ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် ၎င်းတို့မှပင် ဆက်လက်လုပ်ငန်းအပ်နှံ၍ တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ === ပြည်ပပို့ရေယာဉ်များ === ပထမဆုံး ပြည်ပပို့ကုန်ရေယာဉ်များဖြစ်သည့် MV. Aquatic Conserver အား ၁၉၉၅ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီး ခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ PT Cumawis Pte., Ltd. ပိုင်ဖြစ်ပြီး ရေယာဉ်သည် ကမ်းလွန်ရေနံရှာဖွေရေးတွင် ပင်လယ်ရေညစ်ညမ်းမှုတားဆီးရန် အဓိကရည်ရွယ်ပြီး Lloyd's ရေယာဉ်စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၏ စစ်ဆေးမှုကိုခံယူ၍ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စင်္ကာပူနိုင်ငံ Casey Marine Co., Ltd. ၏ MV Forceful Performer ရေယာဉ်အား ABS ရေယာဉ်စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၏ စစ်ဆေးမှုကို ခံယူ၍ ဒုတိယပြည်ပပို့ကုန်ရေယာဉ်အဖြစ် ၁၉၉၇ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ စင်္ကာပူနိုင်ငံ Java Marine Lines Pte., Ltd. အတွက် စက်ယန္တရားတင်ရေယာဉ်များဖြစ်သော MV. Jaya Transporter နှင့် MV. Jaya Transporter-2၊ ကမ်းလွန်ရေနံရှာဖွေရေး အထွေထွေသုံးတွန်းဆွဲရေယာဉ်များ ဖြစ်သော MV. Jaya Gold နှင့် MV. Jaya Gold-2 ရေယာဉ်များကို ABS နှင့် LRS တို့၏ စစ်ဆေးမှုကို ခံယူ၍ ၁၉၉၉ခုနှစ်မှ ၂၀၀၃ခုနှစ်အတွင်း တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ Corvette Shipping Ltd. အတွက် ပင်လယ်ပြင်သုံးအပျော်စီး စက်တပ်ရွက်လှေ MY. Sunshine အား ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ Moby Dick Co., Ltd.အတွက် MY. Seeadlerအမည်ရှိ အပျော်စီးရေယာဉ်အား ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ === ရေယာဉ်ပြင်ဆင်ရေးလုပ်ငန်း === မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်းသည် ဝန်ပြည့်တင်ဆောင်နိုင်သည့် တန်ချိန် ၁၂၀၀၀ အထိရှိ ရေယာဉ်များကို လျောလမ်းသုံးလွန်းကျင်းနှင့် ရေလုံသင်္ဘောကျင်းတို့တွင် လွန်းတင်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်သည်။ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တင် အပျော်စီးသင်္ဘော" Road To Mandalay" သည် LRS Classification ၏ စစ်ဆေးမှုဖြင့် မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်းတွင် လွန်းတင်ပြင်ဆင်ပါသည်။ ၁၉၀၃ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော Inca Enterprise ပိုင် MY. Moon Beam အမည်ရှိ ပင်လယ်ကူးအပျော်စီးရွက်လှေ၏ ပြင်ဆင်မှု လုပ်ငန်းများကို မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်းတွင် ၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၃ခုနှစ်အထိ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ === အထွေထွေအင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်း === မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်းတွင်အလျား ၄၀ပေ ရှိသည့် ပစ္စည်းနှင့် အချင်း ၁၀ ပေ ရှိသော ပစ္စည်းများကို တွင်သခုတ်စားပေးနိုင်ပြီး ၂ တန် အလေးချိန်ရှိ သံထည်ပစ္စည်းများကို သံရည်ကျိုသွန်းလောင်းပေးနိုင်သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်သော သံထည်ပစ္စည်းများကိုလည်း ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရပိုင် ကုမ္ပဏီများ]] {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး]] ll5xzekddb75506694ubpaf5b1vs4dk 0 16593 1040922 955806 2026-06-26T06:28:27Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] 1040922 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ​ဒေါ်စိန်ဆင် | image = [[File:Sein sin.jpg|thumb|မင်းသမီး အဆို​တော် မစိန်ဆင် ]] | birth_date = ၁၈၉၂ခုနှစ် | birth_place = [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = ၁၉၄၁ခုနှစ် | death_place = [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | parents = ဦးမှတ်ကြီး + ​ဒေါ်ရင်း​ဖော် | spouse = ဦး​ကောင်း၊ ဦးစိန်လှိုင်၊ ဦးဘသန်း | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ အဆို​တော် }} '''ဒေါ်စိန်ဆင်''' (၁၈၉၂-၁၉၄၁)သည် [[ကိုလိုနီခေတ်|ကိုလိုနီ​ခေတ်]] ထင်ရှား​သော အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ဓာတ်ပြားအဆို​တော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်စိန်ဆင် (ငယ်မည် - မဖွားဆင်) ကို မန္တလေးမြို့ ဘီးတန်းရပ်မှ ဦးမှတ်ကြီးနှင့် ဒေါ်ရင်းဖော်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးသက္ကရာဇ်ကို အတိအကျ မသိရသော်လည်း အနီးစပ်ဆုံး [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|ကောဇာသက္ကရာဇ်]] ၁၂၅၃ ခုနှစ်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အဆိုအကတွင် ဝါသနာထုံသဖြင့် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသမီးကြီး [[စိန်သုံ|ဒေါ်စိန်သုံ]]ထံ၌ အငြိမ့်ပညာကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။မင်းသမီးကြီး ဒေါ်စိန်သုံ သည် မင်းသမီးကြီး [[ထွေးလေး|ဒေါ်ထွေးလေး]]၏ တပည့်အရင်းဖြစ်ပြီး အဆိုအက အလွန်ထင်ရှားသော အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးဖြစ်သည်။မဖွားဆင်လေး သည် (၃) နှစ်ခန့် သင်ယူပြီးနောက် အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးမှတ်ကြီးက ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့် တည်ထောင်ပေးသဖြင့် နာမည်ကျော် မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မစိန်ဆင်သည် အဆိုအက ကျွမ်းကျင်ရုံသာမက ရုပ်ရည်ချောမောလှပသူဖြစ်၍ ထိုခေတ်ကာလသားတို့၏ အသည်းစွဲဖြစ်ခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးနှင့် ဘဝဖြတ်သန်းမှု == အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ အသက် ၂၃ နှစ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်သို့ ဆင်းလာပြီး အငြိမ့်ဆရာ ဦးဖိုးကြီး၊ ဒေါ်ရွက်တို့၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် (၂) နှစ်မျှ ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးသို့ ပြန်လာပြီး စက်ပိုင်ဦးကောင်းနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် စန္ဒရားမမကြီး၏ အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ရန် ရန်ကုန်သို့ ပြန်ဆင်းလာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တွင် ကိုစိန်လှိုင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သော်လည်း အဆင်မပြေ၍ ကွာရှင်းခဲ့ရပြီး၊ ဒုတိယအိမ်ထောင်မှာ ပုဇွန်တောင်မှ ကိုဘသန်းဖြစ်သည်။ ကိုဘသန်းနှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့်အဖွဲ့ဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး လှည့်လည်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဒေါ်စိန်ဆင်သည် ယောက်ျားလေးဝတ်စုံဖြင့် အိုးစည်အကတွင် ဟန်အမူအရာ အလွန်ကောင်းမွန်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ == ဓာတ်ပြားလောကနှင့် ဂီတမှတ်တမ်း == ဒေါ်စိန်ဆင်သည် ခွေးတံဆိပ် နှင့် ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီများတွင် သီချင်းပေါင်း (၃၀) ခန့် အသံသွင်းခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် အောင်တော်မူ၊ အလှူတော်၊ ရွှေပြည်စိုး၊ ရွှေမေတ္တာ၊ ဗဟိုလရောင်၊ စိန်ရတနာဆင် အစရှိသည့် သီချင်းများ သီဆိုခဲ့သည်။ သူ့အတွက် သီချင်းများကို ဆရာလယ်၊ ဆရာထာ၊ [[နန်း​တော်​ရှေ့ ဆရာတင်|နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်]]၊ ဆရာမြိုင် နှင့် ဦးစိန်ပါတို့က ရေးသားပေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဖွင့်လှစ်သောအခါ ဒေါ်စိန်ဆင်သည် ထိုကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့သီဆိုခဲ့သည်။ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် အစောဆုံးဓာတ်ပြားသွင်းသည့် အငြိမ့်မင်းသမီးများမှာ ကျိုက်လတ်မယ်သင်၊ [[ဒဂုန် ခင်လှကြည်|ဒဂုန်ခင်လှကြည်]]၊ မြန်မာညွှန့်လှရင်၊ မစိန်ဆင်၊ ကုမ္မာရီစိန်မြိုင်၊ ဂီတမယ်လှလေးစိန်၊ ပျော်တော်ဆက်မတင်အောင် နှင့် ယုဝတီမြသောင်းခင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကိုလံဘီယာတွင် မစိန်ဆင် ပထမဆုံးသွင်းသည့် သီချင်းများမှာ မဟာဂီတ သီချင်းများဖြစ်သည်။ လမင်းသော်တာပတ်ပျိုး၊ စိန်ကြောင်နီလာပတ်ပျိုး၊ ဘုန်းဇောင်ဟေမာန်ဘွဲ့၊ မြရည်နန္ဒာဘွဲ့၊ သာတင့်ဆုံးယိုးဒယား၊ သောကရွှေနှုန်းယိုးဒယား၊ ကရင်ဩ၊ ချပ်မြန်လွမ်းချင်း၊ ပုလဲခွန်းတောက်၊ ရွှေဘိုဘုံကြီးသံ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ခေတ်ပေါ်သံဆန်းသီချင်းများမှာ လမင်းသော်တာ(သံဆန်း)၊ ရွှေတုဂုံအနောက်မုဒ်ဖွင့်၊ အထစုံတွဲ၊ မေတ္တာတော်၊ အောင်ပါစေ၊ အပျိုကြီးကလူပျိုကြီးကိုမျှော်၊ ကုသိုလ်ရှင် ရွှေဝါတောင်၊ ရွှေကြိုးကြာ စသည့်သီချင်းတို့ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာတွင် မစိန်ဆင် သီဆိုသော သီချင်းအများအပြားကို နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် က ရေးသားခဲ့သည်။ မစိန်ဆင်သီချင်းများကို ကိုလံဘီယာမှ ကြော်ငြာသည့်အခါတွင် မစိန်ဆင်ကြီးဟု “ကြီး” တပ်၍ ကြော်ငြာလေ့ရှိသည်။<ref>ဦးမောင်မောင်လတ်(ကဗျာဆရာ နောင်)ပြုစုသည်။</ref> == ဘဝနိဂုံး == သူသည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ အသက် ၅၁ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references/> {{lifetime|၁၈၉၂|၁၉၄၁}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] sq9f9u81v4y2uqez2bfn4nwyrxecpw4 1040923 1040922 2026-06-26T06:28:47Z Zawzawaungthwin 100038 [[စိန်ဆင်၊ ဒေါ်]] စာမျက်နှာကို [[စိန်ဆင်]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1040922 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ​ဒေါ်စိန်ဆင် | image = [[File:Sein sin.jpg|thumb|မင်းသမီး အဆို​တော် မစိန်ဆင် ]] | birth_date = ၁၈၉၂ခုနှစ် | birth_place = [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = ၁၉၄၁ခုနှစ် | death_place = [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | parents = ဦးမှတ်ကြီး + ​ဒေါ်ရင်း​ဖော် | spouse = ဦး​ကောင်း၊ ဦးစိန်လှိုင်၊ ဦးဘသန်း | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ အဆို​တော် }} '''ဒေါ်စိန်ဆင်''' (၁၈၉၂-၁၉၄၁)သည် [[ကိုလိုနီခေတ်|ကိုလိုနီ​ခေတ်]] ထင်ရှား​သော အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ဓာတ်ပြားအဆို​တော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်စိန်ဆင် (ငယ်မည် - မဖွားဆင်) ကို မန္တလေးမြို့ ဘီးတန်းရပ်မှ ဦးမှတ်ကြီးနှင့် ဒေါ်ရင်းဖော်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးသက္ကရာဇ်ကို အတိအကျ မသိရသော်လည်း အနီးစပ်ဆုံး [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|ကောဇာသက္ကရာဇ်]] ၁၂၅၃ ခုနှစ်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အဆိုအကတွင် ဝါသနာထုံသဖြင့် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသမီးကြီး [[စိန်သုံ|ဒေါ်စိန်သုံ]]ထံ၌ အငြိမ့်ပညာကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။မင်းသမီးကြီး ဒေါ်စိန်သုံ သည် မင်းသမီးကြီး [[ထွေးလေး|ဒေါ်ထွေးလေး]]၏ တပည့်အရင်းဖြစ်ပြီး အဆိုအက အလွန်ထင်ရှားသော အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးဖြစ်သည်။မဖွားဆင်လေး သည် (၃) နှစ်ခန့် သင်ယူပြီးနောက် အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးမှတ်ကြီးက ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့် တည်ထောင်ပေးသဖြင့် နာမည်ကျော် မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မစိန်ဆင်သည် အဆိုအက ကျွမ်းကျင်ရုံသာမက ရုပ်ရည်ချောမောလှပသူဖြစ်၍ ထိုခေတ်ကာလသားတို့၏ အသည်းစွဲဖြစ်ခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးနှင့် ဘဝဖြတ်သန်းမှု == အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ အသက် ၂၃ နှစ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်သို့ ဆင်းလာပြီး အငြိမ့်ဆရာ ဦးဖိုးကြီး၊ ဒေါ်ရွက်တို့၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် (၂) နှစ်မျှ ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးသို့ ပြန်လာပြီး စက်ပိုင်ဦးကောင်းနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် စန္ဒရားမမကြီး၏ အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ရန် ရန်ကုန်သို့ ပြန်ဆင်းလာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တွင် ကိုစိန်လှိုင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သော်လည်း အဆင်မပြေ၍ ကွာရှင်းခဲ့ရပြီး၊ ဒုတိယအိမ်ထောင်မှာ ပုဇွန်တောင်မှ ကိုဘသန်းဖြစ်သည်။ ကိုဘသန်းနှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့်အဖွဲ့ဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး လှည့်လည်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဒေါ်စိန်ဆင်သည် ယောက်ျားလေးဝတ်စုံဖြင့် အိုးစည်အကတွင် ဟန်အမူအရာ အလွန်ကောင်းမွန်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ == ဓာတ်ပြားလောကနှင့် ဂီတမှတ်တမ်း == ဒေါ်စိန်ဆင်သည် ခွေးတံဆိပ် နှင့် ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီများတွင် သီချင်းပေါင်း (၃၀) ခန့် အသံသွင်းခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် အောင်တော်မူ၊ အလှူတော်၊ ရွှေပြည်စိုး၊ ရွှေမေတ္တာ၊ ဗဟိုလရောင်၊ စိန်ရတနာဆင် အစရှိသည့် သီချင်းများ သီဆိုခဲ့သည်။ သူ့အတွက် သီချင်းများကို ဆရာလယ်၊ ဆရာထာ၊ [[နန်း​တော်​ရှေ့ ဆရာတင်|နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်]]၊ ဆရာမြိုင် နှင့် ဦးစိန်ပါတို့က ရေးသားပေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဖွင့်လှစ်သောအခါ ဒေါ်စိန်ဆင်သည် ထိုကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့သီဆိုခဲ့သည်။ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် အစောဆုံးဓာတ်ပြားသွင်းသည့် အငြိမ့်မင်းသမီးများမှာ ကျိုက်လတ်မယ်သင်၊ [[ဒဂုန် ခင်လှကြည်|ဒဂုန်ခင်လှကြည်]]၊ မြန်မာညွှန့်လှရင်၊ မစိန်ဆင်၊ ကုမ္မာရီစိန်မြိုင်၊ ဂီတမယ်လှလေးစိန်၊ ပျော်တော်ဆက်မတင်အောင် နှင့် ယုဝတီမြသောင်းခင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကိုလံဘီယာတွင် မစိန်ဆင် ပထမဆုံးသွင်းသည့် သီချင်းများမှာ မဟာဂီတ သီချင်းများဖြစ်သည်။ လမင်းသော်တာပတ်ပျိုး၊ စိန်ကြောင်နီလာပတ်ပျိုး၊ ဘုန်းဇောင်ဟေမာန်ဘွဲ့၊ မြရည်နန္ဒာဘွဲ့၊ သာတင့်ဆုံးယိုးဒယား၊ သောကရွှေနှုန်းယိုးဒယား၊ ကရင်ဩ၊ ချပ်မြန်လွမ်းချင်း၊ ပုလဲခွန်းတောက်၊ ရွှေဘိုဘုံကြီးသံ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ခေတ်ပေါ်သံဆန်းသီချင်းများမှာ လမင်းသော်တာ(သံဆန်း)၊ ရွှေတုဂုံအနောက်မုဒ်ဖွင့်၊ အထစုံတွဲ၊ မေတ္တာတော်၊ အောင်ပါစေ၊ အပျိုကြီးကလူပျိုကြီးကိုမျှော်၊ ကုသိုလ်ရှင် ရွှေဝါတောင်၊ ရွှေကြိုးကြာ စသည့်သီချင်းတို့ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာတွင် မစိန်ဆင် သီဆိုသော သီချင်းအများအပြားကို နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် က ရေးသားခဲ့သည်။ မစိန်ဆင်သီချင်းများကို ကိုလံဘီယာမှ ကြော်ငြာသည့်အခါတွင် မစိန်ဆင်ကြီးဟု “ကြီး” တပ်၍ ကြော်ငြာလေ့ရှိသည်။<ref>ဦးမောင်မောင်လတ်(ကဗျာဆရာ နောင်)ပြုစုသည်။</ref> == ဘဝနိဂုံး == သူသည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ အသက် ၅၁ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references/> {{lifetime|၁၈၉၂|၁၉၄၁}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] sq9f9u81v4y2uqez2bfn4nwyrxecpw4 0 17486 1040854 955842 2026-06-25T21:13:47Z Naingli 144794 1040854 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး မထွေးလေး (၁၈၆၇ - ၁၉၂၈) ၏သဘင်ပညာမှတ်တမ်း == {{Infobox person | honorific_prefix = မင်းသမီးကြီး | name = မထွေးလေး | image = DawHtweLay.jpeg | caption = | birth_name = ခင်ထွေး | birth_date = ၁၂၂၉ ခုနှစ် (၁၈၆၇) | birth_place = အိုးတုတ်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = ၁၉၂၈ | death_place = တံတားဦးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | resting_place = နွားကျော်ထသုဿန် (မူလ - မြင်းဝန်သုဿန်) | nationality = မြန်မာ | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ သဘင်ပညာရှင် | years_active = ၁၈၇၈ - ၁၉၂၈ | known_for = ကိန္နရာအက၊ အရုပ်ကြိုးက၊ မယ်ပဋာမောင်ဒါသဇာတ် | spouse = {{ubl|ရနောင်မောင်တုတ်|ကိုဘိုးကွန်း|အီကင်းကိုမောင်ကြီး|ဦးကြာညို}} | parents = {{ubl|ကသည်းမင်းသား မင်းသီဟ|ဒေါ်မမကြီး}} | signature = }} မင်းသမီး မထွေးလေး (ခ) ခင်ထွေးသည် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် မန္တလေးဒုတိယသဘင်ခေတ်၏ ထိပ်တန်းအနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ သူမ၏ ဘဝသည် နန်းတွင်းအပျိုတော်ဘဝမှသည် မြေဝိုင်းသဘင်ခေတ်၊ နောက်ဆုံး ဇာတ်ခုံပေါ်အထိ အောင်မြင်မှုနှင့် ကြမ်းတမ်းမှုများ ရောယှက်နေသော ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ == မူလဇာစ်မြစ်နှင့် နန်းတွင်းဘဝ == မွေးဖွားခြင်း: ၁၂၂၉ ခုနှစ် (၁၈၆၇) ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း (၅) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင် ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ အိုးတုတ်ကုန်းရွာ၌ မွေးဖွားသည်။ ငယ်နာမည်မှာ ခင်ထွေး ဖြစ်သည်။ မိဘမျိုးရိုး: ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) ၏ မြေးတော် ကသည်းမင်းသား မင်းသီဟနှင့် ဒေါ်မမကြီးတို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ နန်းတွင်းအပျိုတော်: ငယ်စဉ်ကပင် နန်းတော်သို့ ရောက်ရှိပြီး ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရား၊ မိုင်းနောင်စုဖုရားကြီးနှင့် စုဖုရားလတ်တို့ထံ ခစားရသည်။ အငယ်ဆုံးဖြစ်၍ 'ထွေးလေး' ဟု ချစ်စနိုးခေါ်ရာမှ 'မထွေးလေး' ဟု တွင်လာသည်။ နန်းတွင်းအမာရွတ်: သူမ၏ ခေါင်းညာဘက်ချိုစောင်းရှိ အမာရွတ်မှာ အတွင်းတော်၌ ခစားစဉ် စုဖုရားလတ်၏ စိတ်ဆိုးဒေါသဖြင့် ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် ရခဲ့သည့် ဒဏ်ရာဖြစ်သည်။ ဤအမာရွတ်ကို ပြသ၍ နန်းတွင်း၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းပုံကို တပည့်များအား ပြန်လည်ပြောပြတတ်သည်။ နေထိုင်မှုဟန်: မင်းသမီးသဖွယ် ရိုကျိုးစွာနေထိုင်သည်။ ဒူးနှစ်လုံးကို အမြဲစေ့၍ ထိုင်လေ့ရှိပြီး ပိုက်ဆံကို ကိုင်တွယ်သုံးစွဲရသည်ကို မသိတတ်သူဖြစ်သည်။ == သဘင်ပညာနှင့် အနုပညာစွမ်းရည် == ပညာဆည်းပူးခြင်း: ရနောင်မောင်တုတ် စံအိမ်တွင် နေထိုင်စဉ် (မဆင်ခိုး၊ မကွမ်းငုံ၊ မယင်းတော်) တို့ထံမှ အဆိုအက ပညာများကို သင်ယူခဲ့သည်။ == အကနှင့် အဆို == ရာမဇာတ်နှင့် အီနောင်ဇာတ်: ရာမဇာတ်တွင် ယိုးဒယားမူအတိုင်း ခြေမကြွဘဲ ကပြ၍ အီနောင်ဇာတ်တွင် အခုန်အပျံများဖြင့် ကပြနိုင်သည်။ စာပိုးစနစ်: စာမတတ်သော်လည်း နားရည်ဝသူဖြစ်သည်။ ကားလိပ်ကြားမှ 'စာပိုး' (စာထောက်ပေးသူ) က အသံမဲ့ ထောက်ပေးသည်ကို နားထောင်၍ ပရိသတ်မရိပ်မိအောင် ဆိုနိုင်သော ထူးခြားသည့် ဉာဏ်ရည်ရှိသူဖြစ်သည်။ == အသံနေအသံထား == မေးဝဲ၊ မေးရိုက်၊ လေယူလေသိမ်းတို့တွင် မဒီကိုင် ဆရာပုနှင့် ခွဲခြားမရလောက်အောင် တူသည်ဟု ဆိုသည်။ ဆရာအဖြစ်: ဖိုးစိန်၊ အောင်ဗလတို့အား ငယ်စဉ်ကတည်းက ပုဆိုး၊ ထမီ မြဲစေရန် လက်ကိုင်ပုဝါဖြင့် ခါးစည်းပေး၍ ပညာသင်ကြားပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ဘဝကြမ်းတမ်းမှုနှင့် အိမ်ထောင်ရေး (၄ ဆက်) == မထွေးလေး၏ ဘဝတွင် အိမ်ထောင်ဖက် ၄ ဦးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ရနောင်မောင်တုတ်: ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် အဓမ္မခေါ်ဆောင်ခံရသည်။ မောင်တုတ်ကွပ်မျက်ခံရချိန်အထိ နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ၎င်း၏ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ငိုယိုတောင်းပန်မှုကြောင့် လူအချို့ကို သေဘေးမှ ကယ်တင်ပေးခဲ့ဖူးသည်။ ကိုဘိုးကွန်း: အဓိကတွဲဖက် မင်းသားဖြစ်သည်။ ပညာအလွန်ပြည့်ဝသည်။ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် တွဲကပြီး ဖျားနာကွယ်လွန်ချိန်အထိ လက်တွဲခဲ့သည်။ အီကင်းကိုမောင်ကြီး: ရုပ်ချော၍ သီလရှိသူ။ ၁၅ နှစ်ခန့် ပေါင်းသင်းခဲ့ပြီး ငှက်ဖျားမိ၍ ကွယ်လွန်သည်။ ဦးကြာညို (တံတားဦး): ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင် တွေ့ဆုံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းဥစ္စာကိုသာ မက်မောသူဖြစ်ပြီး ဒေါ်ထွေးလေး၏ ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်ကို စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ == ဘုရားဒါယိကာမနှင့် အနုပညာ အမွေ == လောကတန်ဆောင်ဘုရား: အီကင်းကိုမောင်ကြီး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် စိတ်သံဝေဂရကာ မန္တလေးတောင်ခြေတွင် ကျောင်းနှင့် စေတီ (လောကတန်ဆောင်) တည်ထားလှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုအတွက် လက်ဝတ်လက်စားများ ရောင်းချခဲ့ရသည်။ ထူးခြားသောအမှတ်တရ: ရုပ်သေးမင်းသမီး ဆရာပုကို အလွန်ချစ်ခင်သဖြင့် ဆရာပု သေဆုံးသည့်အခါ အလောင်းစင်ပေါ်မှ ရုပ်သေးရုပ်ကလေးကို ဖြုတ်ယူသိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ == ပညာရှင်အဆင့်အတန်း == အသက် ၅၀ ကျော်သည်အထိ "၁၆ နှစ်သမီးနှင့် မလဲဘူး" ဟု ပရိသတ်က အော်ဟစ်အားပေးရလောက်အောင် အနုပညာစွမ်းရည် ကြွင်းကျန်နေသူဖြစ်သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ကွယ်လွန်ခြင်း: ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ အသက် ၆၀ ကျော်အရွယ်တွင် တံတားဦးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ အုတ်ဂူ: မူလက မြင်းဝန်သုသာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် သုသာန်ဖျက်သိမ်း၍ သဘင်အစည်းအရုံးမှ ဦးဆောင်ကာ နွားကျော်ထသုသာန်သို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ မှတ်ချက်: လူထုဒေါ်အမာ၏ စာအုပ်တွင် ဒေါ်ထွေးလေး၏ အလောင်းကို ဂူသွင်းမြုပ်နှံခြင်း မရှိပါဟူသော မူကွဲမှတ်တမ်းလည်း ရှိသေးသည်။ ဒေါ်ဩဘာသောင်းတို့ မထွေးလေး၏ အသုဘ သွားကြသည့်အခါ သူကြီးကတော်ကြီးက ငွေဖလားကြီးတလုံးဖြင့် အသုဘတွင် ထိုင်ပြီး ကူငွေခံနေသည်ကို တွေ့ခဲ့ရ၍ ဒေါ်ဩဘာသောင်းတို့က စိတ်မချမ်းသာသောကြောင့် ငွေကူပင် မပြုခဲ့၊ ယခုမှ ငါ့ဆရာအား နောက်ဆုံး ကျေးဇူးသိမှု မပြုရလေခြင်းဟု တသက်လုံး စိတ်မကောင်းဖြစ်ရသည်ဟု ဒေါ်ဩဘာသောင်းက ပြောပြပါသည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပညာရပ်များ၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝတွင်မူ ကံကြမ္မာ အတက်အကျများဖြင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည့် အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပါကြောင်း မှတ်တမ်းတင်အပ်ပါသည်။ မူကွဲအနေဖြင့် စာရေးဆရာမကြီး လူထု ဒေါ်အမာ၏ “ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ သည်များ” စာအုပ်တွင်မူ ဒေါ်ထွေးလေး၏ အလောင်းကို ဂူသွင်းမြုပ်နှံခြင်းမရှိပါဟု တံတားဦးမှ သိမှီသည့် လူကြီးသူမများအား၏ ပြောဆိုချက်ကို ကိုးကား၍ ထည့်သွင်းထားခဲ့ခြင်းလည်း ရှိခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== <references/> {{lifetime|၁၈၆၇|၁၉၂၈}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] 4rdf7gv0qskup81wxlaj7a5qhnv7bq0 1040855 1040854 2026-06-25T21:21:38Z Naingli 144794 1040855 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး မထွေးလေး (၁၈၆၇ - ၁၉၂၈) ၏သဘင်ပညာမှတ်တမ်း == {{Infobox person | honorific_prefix = မင်းသမီးကြီး | name = မထွေးလေး | image = DawHtweLay.jpeg | caption = | birth_name = ခင်ထွေး | birth_date = ၁၂၂၉ ခုနှစ် (၁၈၆၇) | birth_place = အိုးတုတ်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = ၁၉၂၈ | death_place = တံတားဦးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | resting_place = နွားကျော်ထသုဿန် (မူလ - မြင်းဝန်သုဿန်) | nationality = မြန်မာ | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ သဘင်ပညာရှင် | years_active = ၁၈၇၈ - ၁၉၂၈ | known_for = ကိန္နရာအက၊ အရုပ်ကြိုးက၊ မယ်ပဋာမောင်ဒါသဇာတ် | spouse = {{ubl|ရနောင်မောင်တုတ်|ကိုဘိုးကွန်း|အီကင်းကိုမောင်ကြီး|ဦးကြာညို}} | parents = {{ubl|ကသည်းမင်းသား မင်းသီဟ|ဒေါ်မမကြီး}} | signature = }} မင်းသမီး မထွေးလေး (ခ) ခင်ထွေးသည် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် မန္တလေးဒုတိယသဘင်ခေတ်၏ ထိပ်တန်းအနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ သူမ၏ ဘဝသည် နန်းတွင်းအပျိုတော်ဘဝမှသည် မြေဝိုင်းသဘင်ခေတ်၊ နောက်ဆုံး ဇာတ်ခုံပေါ်အထိ အောင်မြင်မှုနှင့် ကြမ်းတမ်းမှုများ ရောယှက်နေသော ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ == မူလဇာစ်မြစ်နှင့် နန်းတွင်းဘဝ == မွေးဖွားခြင်း: ၁၂၂၉ ခုနှစ် (၁၈၆၇) ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း (၅) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင် ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ အိုးတုတ်ကုန်းရွာ၌ မွေးဖွားသည်။ ငယ်နာမည်မှာ ခင်ထွေး ဖြစ်သည်။ ==မိဘမျိုးရိုး == ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) ၏ မြေးတော် ကသည်းမင်းသား မင်းသီဟနှင့် ဒေါ်မမကြီးတို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ == နန်းတွင်းအပျိုတော် == ငယ်စဉ်ကပင် နန်းတော်သို့ ရောက်ရှိပြီး ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရား၊ မိုင်းနောင်စုဖုရားကြီးနှင့် စုဖုရားလတ်တို့ထံ ခစားရသည်။ အငယ်ဆုံးဖြစ်၍ 'ထွေးလေး' ဟု ချစ်စနိုးခေါ်ရာမှ 'မထွေးလေး' ဟု တွင်လာသည်။ == နန်းတွင်းအမာရွတ် == သူမ၏ ခေါင်းညာဘက်ချိုစောင်းရှိ အမာရွတ်မှာ အတွင်းတော်၌ ခစားစဉ် စုဖုရားလတ်၏ စိတ်ဆိုးဒေါသဖြင့် ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် ရခဲ့သည့် ဒဏ်ရာဖြစ်သည်။ ဤအမာရွတ်ကို ပြသ၍ နန်းတွင်း၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းပုံကို တပည့်များအား ပြန်လည်ပြောပြတတ်သည်။ ==နေထိုင်မှုဟန် == မင်းသမီးသဖွယ် ရိုကျိုးစွာနေထိုင်သည်။ ဒူးနှစ်လုံးကို အမြဲစေ့၍ ထိုင်လေ့ရှိပြီး ပိုက်ဆံကို ကိုင်တွယ်သုံးစွဲရသည်ကို မသိတတ်သူဖြစ်သည်။ == ပညာဆည်းပူးခြင်း == ရနောင်မောင်တုတ် စံအိမ်တွင် နေထိုင်စဉ် (မဆင်ခိုး၊ မကွမ်းငုံ၊ မယင်းတော်) တို့ထံမှ အဆိုအက ပညာများကို သင်ယူခဲ့သည်။ == အကနှင့် အဆို == ရာမဇာတ်နှင့် အီနောင်ဇာတ်: ရာမဇာတ်တွင် ယိုးဒယားမူအတိုင်း ခြေမကြွဘဲ ကပြ၍ အီနောင်ဇာတ်တွင် အခုန်အပျံများဖြင့် ကပြနိုင်သည်။ == စာပိုးစနစ် == စာမတတ်သော်လည်း နားရည်ဝသူဖြစ်သည်။ ကားလိပ်ကြားမှ 'စာပိုး' (စာထောက်ပေးသူ) က အသံမဲ့ ထောက်ပေးသည်ကို နားထောင်၍ ပရိသတ်မရိပ်မိအောင် ဆိုနိုင်သော ထူးခြားသည့် ဉာဏ်ရည်ရှိသူဖြစ်သည်။ == အသံနေအသံထား == မေးဝဲ၊ မေးရိုက်၊ လေယူလေသိမ်းတို့တွင် မဒီကိုင် ဆရာပုနှင့် ခွဲခြားမရလောက်အောင် တူသည်ဟု ဆိုသည်။ == ဆရာအဖြစ် == ဖိုးစိန်၊ အောင်ဗလတို့အား ငယ်စဉ်ကတည်းက ပုဆိုး၊ ထမီ မြဲစေရန် လက်ကိုင်ပုဝါဖြင့် ခါးစည်းပေး၍ ပညာသင်ကြားပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ဘဝကြမ်းတမ်းမှုနှင့် အိမ်ထောင်ရေး (၄ ဆက်) == မထွေးလေး၏ ဘဝတွင် အိမ်ထောင်ဖက် ၄ ဦးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ == ရနောင်မောင်တုတ် == ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် အဓမ္မခေါ်ဆောင်ခံရသည်။ မောင်တုတ်ကွပ်မျက်ခံရချိန်အထိ နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ၎င်း၏ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ငိုယိုတောင်းပန်မှုကြောင့် လူအချို့ကို သေဘေးမှ ကယ်တင်ပေးခဲ့ဖူးသည်။ == ကိုဘိုးကွန်း == အဓိကတွဲဖက် မင်းသားဖြစ်သည်။ ပညာအလွန်ပြည့်ဝသည်။ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် တွဲကပြီး ဖျားနာကွယ်လွန်ချိန်အထိ လက်တွဲခဲ့သည်။ == အီကင်းကိုမောင်ကြီး == ရုပ်ချော၍ သီလရှိသူ။ ၁၅ နှစ်ခန့် ပေါင်းသင်းခဲ့ပြီး ငှက်ဖျားမိ၍ ကွယ်လွန်သည်။ == ဦးကြာညို (တံတားဦး) == ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင် တွေ့ဆုံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းဥစ္စာကိုသာ မက်မောသူဖြစ်ပြီး ဒေါ်ထွေးလေး၏ ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်ကို စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ == လောကတန်ဆောင်ဘုရား == အီကင်းကိုမောင်ကြီး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် စိတ်သံဝေဂရကာ မန္တလေးတောင်ခြေတွင် ကျောင်းနှင့် စေတီ (လောကတန်ဆောင်) တည်ထားလှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုအတွက် လက်ဝတ်လက်စားများ ရောင်းချခဲ့ရသည်။ == ထူးခြားသောအမှတ်တရ == ရုပ်သေးမင်းသမီး ဆရာပုကို အလွန်ချစ်ခင်သဖြင့် ဆရာပု သေဆုံးသည့်အခါ အလောင်းစင်ပေါ်မှ ရုပ်သေးရုပ်ကလေးကို ဖြုတ်ယူသိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ == ပညာရှင်အဆင့်အတန်း == အသက် ၅၀ ကျော်သည်အထိ "၁၆ နှစ်သမီးနှင့် မလဲဘူး" ဟု ပရိသတ်က အော်ဟစ်အားပေးရလောက်အောင် အနုပညာစွမ်းရည် ကြွင်းကျန်နေသူဖြစ်သည်။ == ဘဝနိဂုံး == == ကွယ်လွန်ခြင်း == ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ အသက် ၆၀ ကျော်အရွယ်တွင် တံတားဦးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ == အုတ်ဂူ == မူလက မြင်းဝန်သုသာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် သုသာန်ဖျက်သိမ်း၍ သဘင်အစည်းအရုံးမှ ဦးဆောင်ကာ နွားကျော်ထသုသာန်သို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ == မှတ်ချက် == လူထုဒေါ်အမာ၏ စာအုပ်တွင် ဒေါ်ထွေးလေး၏ အလောင်းကို ဂူသွင်းမြုပ်နှံခြင်း မရှိပါဟူသော မူကွဲမှတ်တမ်းလည်း ရှိသေးသည်။ == ဩဘာသောင်း ပြောကြားသော == ဩဘာသောင်းတို့ မထွေးလေး၏ အသုဘ သွားကြသည့်အခါ သူကြီးကတော်ကြီးက ငွေဖလားကြီးတလုံးဖြင့် အသုဘတွင် ထိုင်ပြီး ကူငွေခံနေသည်ကို တွေ့ခဲ့ရ၍ ဒေါ်ဩဘာသောင်းတို့က စိတ်မချမ်းသာသောကြောင့် ငွေကူပင် မပြုခဲ့၊ ယခုမှ ငါ့ဆရာအား နောက်ဆုံး ကျေးဇူးသိမှု မပြုရလေခြင်းဟု တသက်လုံး စိတ်မကောင်းဖြစ်ရသည်ဟု ဒေါ်ဩဘာသောင်းက ပြောပြပါသည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပညာရပ်များ၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝတွင်မူ ကံကြမ္မာ အတက်အကျများဖြင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည့် အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပါကြောင်း မှတ်တမ်းတင်အပ်ပါသည်။ မူကွဲအနေဖြင့် စာရေးဆရာမကြီး လူထု ဒေါ်အမာ၏ “ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ သည်များ” စာအုပ်တွင်မူ ဒေါ်ထွေးလေး၏ အလောင်းကို ဂူသွင်းမြုပ်နှံခြင်းမရှိပါဟု တံတားဦးမှ သိမှီသည့် လူကြီးသူမများအား၏ ပြောဆိုချက်ကို ကိုးကား၍ ထည့်သွင်းထားခဲ့ခြင်းလည်း ရှိခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== <references/> {{lifetime|၁၈၆၇|၁၉၂၈}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] c9092xvz4tf7ezvl2nxa4f3cls2tp0n 1040906 1040855 2026-06-26T05:00:04Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Naingli|Naingli]] ([[User talk:Naingli|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1040855|1040855]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1040906 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး မထွေးလေး (၁၈၆၇ - ၁၉၂၈) ၏သဘင်ပညာမှတ်တမ်း == {{Infobox person | honorific_prefix = မင်းသမီးကြီး | name = မထွေးလေး | image = DawHtweLay.jpeg | caption = | birth_name = ခင်ထွေး | birth_date = ၁၂၂၉ ခုနှစ် (၁၈၆၇) | birth_place = အိုးတုတ်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = ၁၉၂၈ | death_place = တံတားဦးမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | resting_place = နွားကျော်ထသုဿန် (မူလ - မြင်းဝန်သုဿန်) | nationality = မြန်မာ | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ သဘင်ပညာရှင် | years_active = ၁၈၇၈ - ၁၉၂၈ | known_for = ကိန္နရာအက၊ အရုပ်ကြိုးက၊ မယ်ပဋာမောင်ဒါသဇာတ် | spouse = {{ubl|ရနောင်မောင်တုတ်|ကိုဘိုးကွန်း|အီကင်းကိုမောင်ကြီး|ဦးကြာညို}} | parents = {{ubl|ကသည်းမင်းသား မင်းသီဟ|ဒေါ်မမကြီး}} | signature = }} မင်းသမီး မထွေးလေး (ခ) ခင်ထွေးသည် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် မန္တလေးဒုတိယသဘင်ခေတ်၏ ထိပ်တန်းအနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ သူမ၏ ဘဝသည် နန်းတွင်းအပျိုတော်ဘဝမှသည် မြေဝိုင်းသဘင်ခေတ်၊ နောက်ဆုံး ဇာတ်ခုံပေါ်အထိ အောင်မြင်မှုနှင့် ကြမ်းတမ်းမှုများ ရောယှက်နေသော ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ == မူလဇာစ်မြစ်နှင့် နန်းတွင်းဘဝ == မွေးဖွားခြင်း: ၁၂၂၉ ခုနှစ် (၁၈၆၇) ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း (၅) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင် ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ အိုးတုတ်ကုန်းရွာ၌ မွေးဖွားသည်။ ငယ်နာမည်မှာ ခင်ထွေး ဖြစ်သည်။ မိဘမျိုးရိုး: ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) ၏ မြေးတော် ကသည်းမင်းသား မင်းသီဟနှင့် ဒေါ်မမကြီးတို့၏ သမီးဖြစ်သည်။ နန်းတွင်းအပျိုတော်: ငယ်စဉ်ကပင် နန်းတော်သို့ ရောက်ရှိပြီး ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရား၊ မိုင်းနောင်စုဖုရားကြီးနှင့် စုဖုရားလတ်တို့ထံ ခစားရသည်။ အငယ်ဆုံးဖြစ်၍ 'ထွေးလေး' ဟု ချစ်စနိုးခေါ်ရာမှ 'မထွေးလေး' ဟု တွင်လာသည်။ နန်းတွင်းအမာရွတ်: သူမ၏ ခေါင်းညာဘက်ချိုစောင်းရှိ အမာရွတ်မှာ အတွင်းတော်၌ ခစားစဉ် စုဖုရားလတ်၏ စိတ်ဆိုးဒေါသဖြင့် ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် ရခဲ့သည့် ဒဏ်ရာဖြစ်သည်။ ဤအမာရွတ်ကို ပြသ၍ နန်းတွင်း၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းပုံကို တပည့်များအား ပြန်လည်ပြောပြတတ်သည်။ နေထိုင်မှုဟန်: မင်းသမီးသဖွယ် ရိုကျိုးစွာနေထိုင်သည်။ ဒူးနှစ်လုံးကို အမြဲစေ့၍ ထိုင်လေ့ရှိပြီး ပိုက်ဆံကို ကိုင်တွယ်သုံးစွဲရသည်ကို မသိတတ်သူဖြစ်သည်။ == သဘင်ပညာနှင့် အနုပညာစွမ်းရည် == ပညာဆည်းပူးခြင်း: ရနောင်မောင်တုတ် စံအိမ်တွင် နေထိုင်စဉ် (မဆင်ခိုး၊ မကွမ်းငုံ၊ မယင်းတော်) တို့ထံမှ အဆိုအက ပညာများကို သင်ယူခဲ့သည်။ == အကနှင့် အဆို == ရာမဇာတ်နှင့် အီနောင်ဇာတ်: ရာမဇာတ်တွင် ယိုးဒယားမူအတိုင်း ခြေမကြွဘဲ ကပြ၍ အီနောင်ဇာတ်တွင် အခုန်အပျံများဖြင့် ကပြနိုင်သည်။ စာပိုးစနစ်: စာမတတ်သော်လည်း နားရည်ဝသူဖြစ်သည်။ ကားလိပ်ကြားမှ 'စာပိုး' (စာထောက်ပေးသူ) က အသံမဲ့ ထောက်ပေးသည်ကို နားထောင်၍ ပရိသတ်မရိပ်မိအောင် ဆိုနိုင်သော ထူးခြားသည့် ဉာဏ်ရည်ရှိသူဖြစ်သည်။ == အသံနေအသံထား == မေးဝဲ၊ မေးရိုက်၊ လေယူလေသိမ်းတို့တွင် မဒီကိုင် ဆရာပုနှင့် ခွဲခြားမရလောက်အောင် တူသည်ဟု ဆိုသည်။ ဆရာအဖြစ်: ဖိုးစိန်၊ အောင်ဗလတို့အား ငယ်စဉ်ကတည်းက ပုဆိုး၊ ထမီ မြဲစေရန် လက်ကိုင်ပုဝါဖြင့် ခါးစည်းပေး၍ ပညာသင်ကြားပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ဘဝကြမ်းတမ်းမှုနှင့် အိမ်ထောင်ရေး (၄ ဆက်) == မထွေးလေး၏ ဘဝတွင် အိမ်ထောင်ဖက် ၄ ဦးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ရနောင်မောင်တုတ်: ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် အဓမ္မခေါ်ဆောင်ခံရသည်။ မောင်တုတ်ကွပ်မျက်ခံရချိန်အထိ နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ၎င်း၏ စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ငိုယိုတောင်းပန်မှုကြောင့် လူအချို့ကို သေဘေးမှ ကယ်တင်ပေးခဲ့ဖူးသည်။ ကိုဘိုးကွန်း: အဓိကတွဲဖက် မင်းသားဖြစ်သည်။ ပညာအလွန်ပြည့်ဝသည်။ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် တွဲကပြီး ဖျားနာကွယ်လွန်ချိန်အထိ လက်တွဲခဲ့သည်။ အီကင်းကိုမောင်ကြီး: ရုပ်ချော၍ သီလရှိသူ။ ၁၅ နှစ်ခန့် ပေါင်းသင်းခဲ့ပြီး ငှက်ဖျားမိ၍ ကွယ်လွန်သည်။ ဦးကြာညို (တံတားဦး): ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင် တွေ့ဆုံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းဥစ္စာကိုသာ မက်မောသူဖြစ်ပြီး ဒေါ်ထွေးလေး၏ ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်ကို စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ == ဘုရားဒါယိကာမနှင့် အနုပညာ အမွေ == လောကတန်ဆောင်ဘုရား: အီကင်းကိုမောင်ကြီး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် စိတ်သံဝေဂရကာ မန္တလေးတောင်ခြေတွင် ကျောင်းနှင့် စေတီ (လောကတန်ဆောင်) တည်ထားလှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုအတွက် လက်ဝတ်လက်စားများ ရောင်းချခဲ့ရသည်။ ထူးခြားသောအမှတ်တရ: ရုပ်သေးမင်းသမီး ဆရာပုကို အလွန်ချစ်ခင်သဖြင့် ဆရာပု သေဆုံးသည့်အခါ အလောင်းစင်ပေါ်မှ ရုပ်သေးရုပ်ကလေးကို ဖြုတ်ယူသိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ == ပညာရှင်အဆင့်အတန်း == အသက် ၅၀ ကျော်သည်အထိ "၁၆ နှစ်သမီးနှင့် မလဲဘူး" ဟု ပရိသတ်က အော်ဟစ်အားပေးရလောက်အောင် အနုပညာစွမ်းရည် ကြွင်းကျန်နေသူဖြစ်သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ကွယ်လွန်ခြင်း: ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ အသက် ၆၀ ကျော်အရွယ်တွင် တံတားဦးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ အုတ်ဂူ: မူလက မြင်းဝန်သုသာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် သုသာန်ဖျက်သိမ်း၍ သဘင်အစည်းအရုံးမှ ဦးဆောင်ကာ နွားကျော်ထသုသာန်သို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ မှတ်ချက်: လူထုဒေါ်အမာ၏ စာအုပ်တွင် ဒေါ်ထွေးလေး၏ အလောင်းကို ဂူသွင်းမြုပ်နှံခြင်း မရှိပါဟူသော မူကွဲမှတ်တမ်းလည်း ရှိသေးသည်။ ဒေါ်ဩဘာသောင်းတို့ မထွေးလေး၏ အသုဘ သွားကြသည့်အခါ သူကြီးကတော်ကြီးက ငွေဖလားကြီးတလုံးဖြင့် အသုဘတွင် ထိုင်ပြီး ကူငွေခံနေသည်ကို တွေ့ခဲ့ရ၍ ဒေါ်ဩဘာသောင်းတို့က စိတ်မချမ်းသာသောကြောင့် ငွေကူပင် မပြုခဲ့၊ ယခုမှ ငါ့ဆရာအား နောက်ဆုံး ကျေးဇူးသိမှု မပြုရလေခြင်းဟု တသက်လုံး စိတ်မကောင်းဖြစ်ရသည်ဟု ဒေါ်ဩဘာသောင်းက ပြောပြပါသည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပညာရပ်များ၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝတွင်မူ ကံကြမ္မာ အတက်အကျများဖြင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည့် အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပါကြောင်း မှတ်တမ်းတင်အပ်ပါသည်။ မူကွဲအနေဖြင့် စာရေးဆရာမကြီး လူထု ဒေါ်အမာ၏ “ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ သည်များ” စာအုပ်တွင်မူ ဒေါ်ထွေးလေး၏ အလောင်းကို ဂူသွင်းမြုပ်နှံခြင်းမရှိပါဟု တံတားဦးမှ သိမှီသည့် လူကြီးသူမများအား၏ ပြောဆိုချက်ကို ကိုးကား၍ ထည့်သွင်းထားခဲ့ခြင်းလည်း ရှိခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== <references/> {{lifetime|၁၈၆၇|၁၉၂၈}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] 4rdf7gv0qskup81wxlaj7a5qhnv7bq0 1040907 1040906 2026-06-26T05:00:20Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Naingli|Naingli]] ([[User talk:Naingli|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1040854|1040854]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1040907 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ထွေးလေး | image = DawHtweLay.jpeg | caption = ကိန္နရာက ကောင်းလှသော နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသမီး ဒေါ်ထွေးလေး | birth_name = ခင်ထွေး | birth_date = ၁၈၆၇ | birth_place = ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ [[အိုးတုတ်တန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်|အိုးတုတ်ကုန်းရွာ]] | parents = မသိရှိ | spouse = [[မောင်မောင်တုတ်၊ ရနောင်|ရနောင်မင်းသား]], ဘိုးကွန်း, ဦးမောင်ကြီး, ဦးကြာညို | children = <!-- သားသမီး အရေအတွက်သိရင် ထည့်ပါ --> | occupation = အဆိုအက အနုပညာရှင် | years_active = | notable_works = | death_date = ၁၉၂၈ | death_place = [[တံတားဦးမြို့|တံတားဦး]]၊ [[မန္တလေးမြို့]] }} '''ဒေါ်ထွေးလေး''' (၁၈၆၇ - ၁၉၂၈)သည် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] ဒုတိယသဘင်ခေတ်၌ ကျော်ကြားခဲ့သည့် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး ဖြစ်သည်။ကိန္နရာအကနှင့် အရုပ်ကြိုးကတို့ဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသူအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ခံရပြီး<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/75544|title=အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပန်တျာခရီး|work=MWD Webportal|access-date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref>၊[[မန္တလေး နန်းတော်|နန်းတွင်း]]၌ [[ဆင်ဖြူမရှင်|ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရား]]၊ သမီးတော် [[မိုင်းနောင်စုဖုရားကြီး|မိုင်းနောင်စု ဖုရားကြီး]] နှင့် [[စုဖုရားလတ်|မြတောင် စုဖုရားလတ်]] တို့ထံတွင် ခစားစဉ် ချစ်စနိုး ထွေးလေးဟု ခေါ်ရာမှ မထွေးလေး ဟူ၍ အမည်တွင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ နှင့် ဘဝဖြတ်သန်းမှုများ== ဘိုးတော်ဘုရား၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ကသည်းမင်းသားကြီး မင်းသီဟနှင့် ယင်း၏ နှမတော်စပ်သည့် ကြင်ယာတော် မမကြီးတို့မှ ၁၂၂၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း (၅)ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင်၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ အိုးတုတ်ကုန်းရွာ၌ မထွေးလေးကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ ခင်ထွေးဖြစ်သည်။ အသားညိုညို အရပ်ပျပ်ပျပ် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ရှိသည့် ခင်ထွေး သည် ငယ်စဉ် ၁၁ နှစ်ကျော်အရွယ်ကပင် ဝါသနာပါသည့် အဆိုအက ကို ဖခင်ဖြစ်သူ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။ မန္တလေးနန်းတွင်း၌ နန်းရမိဖုရားကြီး အား အကဖြင့် ခစားရသည်အထိ တဖြည်းဖြည်းထင်ရှားလာခဲ့သည့်အပြင်၊ငယ်နာမည် ခင်ထွေး ပျောက်၍ မထွေးလေး အမည်လည်းတွင်လာခဲ့သည်။ == အနုပညာဖြတ်သန်းမှုများ == ငယ်စဉ်ကပင် ရနောင်မင်း၏လက်ထဲသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် မထွေးလေးအား ခင်ပွန်းများနှင့်တကွ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူများက မယ်ခလေးဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ မထွေးလေး အသက် ၁၄နှစ် အရွယ် ရနောင်မင်းသား မောင်မောင်တုတ်၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး၊ ရနောင်မင်းသားစံအိမ် တွင် စံနေစဉ် မောင်မောင်တုတ်၏ အခြားကြင်ယာတော်များဖြစ်သည့် ဆင်ခိုးမလေး၊ မကွမ်းငုံ၊ တပယ်ခင်ဥတို့ထံမှ အဆို၊ အက ပညာရပ်များ လေ့လာဆည်းပူး သင်ယူခဲ့သည်။ သူသည် ယင်းနှင့် မရှေးမနှောင်း နာမည်ထင်ရှားခဲ့သည့် ဇာတ်မင်းသမီးများဖြစ်ကြသည့် ဒေါ်ကွန်းငုံ၊ [[ယင်းတော်မလေး]]၊ [[ဆင်ခိုးမလေး]] နှင့် ကိန္နရာပျံတို့ကို ကောင်းစွာမှီလိုက်သူ ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ကိန္နရာအကနှင့် အရုပ်ကြိုးကတို့ဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသူအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ခံရသည်အထိ ထူးချွန်သွားခဲ့သည်။ ရနောင်မောင်မောင်တုတ် ကွပ်မျက်ခံရပြီးနောက် နန်းတွင်းတွင် စင်တော်ကောက် ကလေးမင်းသမီးအဖြစ် မင်းသား ဘိုးကွန်းနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရသည်။ အရှင်နှစ်ပါးပါတော်မူပြီးသည်အထိ ဖြစ်သည်။ယင်းနောက် ဘိုးကွန်းနှင့် ဇာတ်အဖွဲ့ထောင်၍ လိုက်လံကပြရင်း<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvgn8dkkdndo|title=အောင်ကျော်ချမ်းအေး မန္တလေး ရတနာပုံ ရွှေခြေချင်းမြို့တော်|work=BBC|access-date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> ကိုဘိုးကွန်းနှင့် နောက်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ မထွေးလေးသည် အိမ်ထောင်ဖက် မင်းသား ကိုဘိုးကွန်းထံမှ သဘင်ပညာအပြင် သီပေါမင်း၏ နေမျိုးမဓု သဒ္ဒရွှေတောင်ဘွဲ့ဖြင့် မြှောက်စားချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည့် မဟာစင်တော်ကြီး ဆရာပုထံမှလည်း သဘင်ပညာများ ဆည်းပူး သင်ယူခဲ့သည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် စာရေးခြင်း နှင့် စာဖတ်ခြင်း လုံးဝမတတ်သဖြင့် မြေဝိုင်းခေတ်တွင် သီချင်းများကို အခြားသူက အလွတ်ရအောင် နှုတ်ဖြင့်ပို့ချပေးခဲ့ရသည်။ ဉာဏ်အလွန်ထက်မြက်လှသူဖြစ်၍ လွယ်လင့်တကူပင် အလွတ်ရခဲ့သည်။ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် ကားလိပ်ဖြင့် ကပြသောခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ၌၊ ကားလိပ်ကြားမှ 'စာပိုး'က သီချင်းစာများကို ထောက်၍ပေးရသည်။အဆိုအကကိုမူကား ကျွမ်းကျင်လှသဖြင့်၊ နာမည်အလွန် ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် လက်ညှိုးကလေးကို ကိုက်၍မူကာ ကတတ်သည်။ဒေါ်ထွေးလေးငယ်စဉ်က ထူးချွန်ခဲ့သော ကကြိုးမှာ၊ ကိန္နရာကနှင့် အရုပ်ကြိုးကများဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ထိုကာလက သီချင်းဆိုရာ၌ မေးဝဲ၊ မေးရိုက်တို့တွင် ဒေါ်ထွေးလေးကို မှီအောင်လိုက်နိုင်သူ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အသံနေအသံထား၊ ဆိုပုံ ပြောပုံ၊ လေယူလေသိမ်းမှာ မဒီကိုင် ဆရာပုနှင့် ခွဲခြားမရလောက်အောင်ပင် တူလှသည်ဟု ဆိုလေသည်။နောက်ပေါက် ဇာတ်မင်းသမီးများထဲတွင် ဒေါ်ထွေး လေးထံမှ ပညာဆည်းပူး တပည့်ခံသူများ၍၊ နိုင်ငံကျော် ဇာတ်မင်းသမီးများ ဖြစ်လာကြသည်။အမေထွေးတပည့်မဟုတ်လျှင်၊ မင်းသမီး အရာမဝင်သလောက် အထင်သေးကြလေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး ကပြသောဇာတ်များအနက်၊ လူကြိုက်အများဆုံးမှာ 'မယ်ပဋာ မောင်ဒါသဇာတ်'ဖြစ်၏။သားသေလင်ဆုံး၊ လူလုံးမလှ အပူလုံးကြွ၍၊ အရူးမဖြစ်သွားသော အခန်းမှာ၊ သူမတူအောင် သရုပ်ပါလှသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး၏ လူကြိုက်များသော အခြားဇာတ်ထုပ်တစ်ခုမှာ 'သုဓနု ဒွေးမယ်နော်' သို့မဟုတ် 'မယ်ရတ္ထငွေတောင်ပြည်ပျံခန်း'ဖြစ်ရာ ကိန္နရာက ကောင်းလှသော ဒေါ်ထွေးလေးနှင့် မယ်ရတ္ထငွေတောင်ပြည် ပျံခန်းမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် အဆိုအကတွင်သာ အထူးကျွမ်းကျင်သည်မဟုတ်၊ တူရိယာအတီးအမှုတ်၌လည်း ပတ္တလား၊ စောင်း၊ မိကျောင်းနှင့် ဘာဂျာတို့ကို အနည်းငယ်စီ တီးနိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ယင်းနှင့်တွဲခဲ့သော ဆိုင်းအဖွဲ့များမှာ ဆရာညိုနှင့် ဆရာစိမ့်တို့ ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ လူရွှင်တော်များမှာ ဦးစကားဝါ၊ ဦးပိန်ညှောင်နှင့် ကျားဦးဘတုတ်တို့ဖြစ်လေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး နှင့် တခေတ်တည်း ပေါ်ထွက်ခဲ့သော ဇာတ်မင်းသမီးများမှာ မစိန်ဝေ၊ မစံရှား၊ မပိုးယုနှင့် မဇော်ရိုက်တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။မြေဝိုင်းခေတ်မှကူးပြောင်း၍ ဇာတ်ခုံနှင့် ကပြခြင်းကို ဦးဘိုးကွန်းနှင့် ဒေါ်ထွေးလေးတို့ပင် ရှေးဦးပထမဇာတ်ပွဲကို ရုံတင်သွင်း ကပြခဲ့ကြလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == [[မောင်မောင်တုတ်၊ ရနောင်|ရနောင်မင်းသား]] သည် မထွေးလေး၏ အကအား ကြားသိတော်မူ၍ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်၌ စံအိမ်တော် သို့ ခေါ်ဆောင်သွားကာ၊များမကြာမီတွင် ထိုမင်းသားကြီး ကောက်ယူတော်မူခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ရနောင်မင်းသားသည် ပြစ်မှုမကင်း၍၊ ကြေးတိုက်တွင် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားခြင်းကို ခံရသည်တွင်၊ မိမိကိုယ်ကို ကတ်ကျေးဖြင့်ထိုး၍ အဆုံးစီရင်ပြီးသည့်နောက်၊ပထမ အိမ်ထောင်သည် အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်။ အထွေးလေး (ခ) ခင်ထွေးသည် ဇာတ်မင်းသား ဦးဘိုးကွန်း နှင့် တွဲဘက်ကပြနေစဉ်၊ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၈-ခုနှစ်ခန့်တွင် ဦးဘိုးကွန်း နှင့် အကြောင်းပါပြီး လက်ဆက်ထိမ်းမြားခဲ့၏။နှစ်အနည်းငယ် အတွင်းမှာပင် ဦးဘိုးကွန်း ကွယ်လွန်သွားပြန်သဖြင့်၊ ဇာတ်မင်းသား အီကင်း ဦးမောင်ကြီးနှင့် လက်ဆက်ပြန်ပြီးလျှင် ယင်းနှင့်ပင် တွဲ၍ကပြကာ မြန်မာပြည်တဝန်းလုံး၌ ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ ခင်ပွန်းသည် အီကင်းဦးမောင်ကြီးသည် ဒေါ်ထွေးလေးနှင့် ၁၅ နှစ်မျှ ပေါင်းသင်းရပြီးနောက်၊ ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက် သွားပြန်သဖြင့်၊ခင်ပွန်းသည် အီကင်းဦးမောင်ကြီးအား ရည်စူး၍၊ မန္တလေးတောင်ခြေရှိ မဟာခေမိကာရာမသစ်ဆိမ့်တိုက် အတွင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော် ဘုရားအား ခုနစ်ဆောင်ရှိ ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း၍ ဉာဏ်တော် ၃၇ တောင်ရှိသော လောကတန်ဆောင်စေတီကို တည်ထားပူဇော်ခဲ့လေသည်။ အီကင်း ဦးမောင်ကြီးရှိစဉ်က မလွန်းမယ်အမည်ရှိ မိန်းမငယ်တစ်ဦးကို မွေးစားခဲ့ရာ၊ ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် အနိစ္စရောက်ခဲ့လေသည်။ အီကင်းဦးမောင်ကြီး ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သွားသည့်နောက် ဒေါ်ထွေးလေးသည် အင်းဝ၊ဇီးကန်တောင်ပြုံးသူကြီး ဦးကြာညိုနှင့် လက်ဆက်ပေါင်းသင်းခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ်ခန့်တွင် ဦးကြာညို၏ လက်တွင်း၌ပင် အနိစ္စရောက်သွားလေသည်။ကွယ်လွန်သည့် နှစ်ကို ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ တံတားဦး မြို့၌ ကွယ်လွန်ကာ မြင်းဝန်သုဿန်တွင် မြုပ်နှံခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၉ ရက် တွင် ထိုသုဿန်ကို သက်ဆိုင်ရာက ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ နွားကျော်ထသုဿန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံသဘင် အစည်း အရုံး(ဗဟို)သည် မူလမြင်းဝန်သုဿန် မှ ဒေါ်ထွေးလေး၏ အုတ်ဂူကို နွားကျော်ထသုဿန်ရှိ နေရာသစ် သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ အုတ်ဂူသစ် တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/01/06/179323.html|title=တံတားဦး မြင်းဝန်သုဿန်ရှိ အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး မထွေးလေး အုတ်ဂူ၊ နွားကျော်ထသုဿန်သို့ ရွေ့မည်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၉}}</ref> ဤတွင် [[တံတားဦးမြို့]]၊ မြင်းဝန်သုဿန်တွင် ဒေါ်ထွေးလေး၏ အုတ်ဂူ တည်ရှိခဲ့ခြင်းကို အုတ်ဂူရှိ စာတမ်းဖတ်လိုက်ရသည့် သက်ကြီးရွယ် အိုများ၏ ပြောကြားချက်များဖြင့် အတည်ပြုကြခြင်းဖြစ်သည်။ မူကွဲအနေဖြင့် စာရေးဆရာမကြီး လူထု ဒေါ်အမာ၏ “ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ သည်များ” စာအုပ်တွင်မူ ဒေါ်ထွေးလေး၏ အလောင်းကို ဂူသွင်းမြုပ်နှံခြင်းမရှိပါဟု တံတားဦးမှ သိမှီသည့် လူကြီးသူမများအား၏ ပြောဆိုချက်ကို ကိုးကား၍ ထည့်သွင်းထားခဲ့ခြင်းလည်း ရှိခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== <references/> {{lifetime|၁၈၆၇|၁၉၂၈}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] 06b6hvr4pnpg1w76lp4rriozgebdevi 1040916 1040907 2026-06-26T06:00:38Z Zawzawaungthwin 100038 အငြင်းပွားမှုများ 1040916 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ထွေးလေး | image = DawHtweLay.jpeg | caption = ကိန္နရာက ကောင်းလှသော နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသမီး ဒေါ်ထွေးလေး | birth_name = ခင်ထွေး | birth_date = ၁၈၆၇ | birth_place = ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ [[အိုးတုတ်တန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်|အိုးတုတ်ကုန်းရွာ]] | parents = မသိရှိ | spouse = [[မောင်မောင်တုတ်၊ ရနောင်|ရနောင်မင်းသား]], ဘိုးကွန်း, ဦးမောင်ကြီး, ဦးကြာညို | children = <!-- သားသမီး အရေအတွက်သိရင် ထည့်ပါ --> | occupation = အဆိုအက အနုပညာရှင် | years_active = | notable_works = | death_date = ၁၉၂၈ | death_place = [[တံတားဦးမြို့|တံတားဦး]]၊ [[မန္တလေးမြို့]] }} '''ဒေါ်ထွေးလေး''' (၁၈၆၇ - ၁၉၂၈)သည် [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] ဒုတိယသဘင်ခေတ်၌ ကျော်ကြားခဲ့သည့် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး ဖြစ်သည်။ကိန္နရာအကနှင့် အရုပ်ကြိုးကတို့ဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသူအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ခံရပြီး<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/75544|title=အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပန်တျာခရီး|work=MWD Webportal|access-date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref>၊[[မန္တလေး နန်းတော်|နန်းတွင်း]]၌ [[ဆင်ဖြူမရှင်|ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရား]]၊ သမီးတော် [[မိုင်းနောင်စုဖုရားကြီး|မိုင်းနောင်စု ဖုရားကြီး]] နှင့် [[စုဖုရားလတ်|မြတောင် စုဖုရားလတ်]] တို့ထံတွင် ခစားစဉ် ချစ်စနိုး ထွေးလေးဟု ခေါ်ရာမှ မထွေးလေး ဟူ၍ အမည်တွင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ==ငယ်ဘဝ နှင့် ဘဝဖြတ်သန်းမှုများ== ဘိုးတော်ဘုရား၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ကသည်းမင်းသားကြီး မင်းသီဟနှင့် ယင်း၏ နှမတော်စပ်သည့် ကြင်ယာတော် မမကြီးတို့မှ ၁၂၂၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း (၅)ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင်၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ အိုးတုတ်ကုန်းရွာ၌ မထွေးလေးကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ ခင်ထွေးဖြစ်သည်။ အသားညိုညို အရပ်ပျပ်ပျပ် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ရှိသည့် ခင်ထွေး သည် ငယ်စဉ် ၁၁ နှစ်ကျော်အရွယ်ကပင် ဝါသနာပါသည့် အဆိုအက ကို ဖခင်ဖြစ်သူ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။ မန္တလေးနန်းတွင်း၌ နန်းရမိဖုရားကြီး အား အကဖြင့် ခစားရသည်အထိ တဖြည်းဖြည်းထင်ရှားလာခဲ့သည့်အပြင်၊ငယ်နာမည် ခင်ထွေး ပျောက်၍ မထွေးလေး အမည်လည်းတွင်လာခဲ့သည်။ == အနုပညာဖြတ်သန်းမှုများ == ငယ်စဉ်ကပင် ရနောင်မင်း၏လက်ထဲသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် မထွေးလေးအား ခင်ပွန်းများနှင့်တကွ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူများက မယ်ခလေးဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ မထွေးလေး အသက် ၁၄နှစ် အရွယ် ရနောင်မင်းသား မောင်မောင်တုတ်၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး၊ ရနောင်မင်းသားစံအိမ် တွင် စံနေစဉ် မောင်မောင်တုတ်၏ အခြားကြင်ယာတော်များဖြစ်သည့် ဆင်ခိုးမလေး၊ မကွမ်းငုံ၊ တပယ်ခင်ဥတို့ထံမှ အဆို၊ အက ပညာရပ်များ လေ့လာဆည်းပူး သင်ယူခဲ့သည်။ သူသည် ယင်းနှင့် မရှေးမနှောင်း နာမည်ထင်ရှားခဲ့သည့် ဇာတ်မင်းသမီးများဖြစ်ကြသည့် ဒေါ်ကွန်းငုံ၊ [[ယင်းတော်မလေး]]၊ [[ဆင်ခိုးမလေး]] နှင့် ကိန္နရာပျံတို့ကို ကောင်းစွာမှီလိုက်သူ ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ကိန္နရာအကနှင့် အရုပ်ကြိုးကတို့ဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသူအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ခံရသည်အထိ ထူးချွန်သွားခဲ့သည်။ ရနောင်မောင်မောင်တုတ် ကွပ်မျက်ခံရပြီးနောက် နန်းတွင်းတွင် စင်တော်ကောက် ကလေးမင်းသမီးအဖြစ် မင်းသား ဘိုးကွန်းနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ရသည်။ အရှင်နှစ်ပါးပါတော်မူပြီးသည်အထိ ဖြစ်သည်။ယင်းနောက် ဘိုးကွန်းနှင့် ဇာတ်အဖွဲ့ထောင်၍ လိုက်လံကပြရင်း<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvgn8dkkdndo|title=အောင်ကျော်ချမ်းအေး မန္တလေး ရတနာပုံ ရွှေခြေချင်းမြို့တော်|work=BBC|access-date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> ကိုဘိုးကွန်းနှင့် နောက်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ မထွေးလေးသည် အိမ်ထောင်ဖက် မင်းသား ကိုဘိုးကွန်းထံမှ သဘင်ပညာအပြင် သီပေါမင်း၏ နေမျိုးမဓု သဒ္ဒရွှေတောင်ဘွဲ့ဖြင့် မြှောက်စားချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည့် မဟာစင်တော်ကြီး ဆရာပုထံမှလည်း သဘင်ပညာများ ဆည်းပူး သင်ယူခဲ့သည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် စာရေးခြင်း နှင့် စာဖတ်ခြင်း လုံးဝမတတ်သဖြင့် မြေဝိုင်းခေတ်တွင် သီချင်းများကို အခြားသူက အလွတ်ရအောင် နှုတ်ဖြင့်ပို့ချပေးခဲ့ရသည်။ ဉာဏ်အလွန်ထက်မြက်လှသူဖြစ်၍ လွယ်လင့်တကူပင် အလွတ်ရခဲ့သည်။ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် ကားလိပ်ဖြင့် ကပြသောခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ၌၊ ကားလိပ်ကြားမှ 'စာပိုး'က သီချင်းစာများကို ထောက်၍ပေးရသည်။အဆိုအကကိုမူကား ကျွမ်းကျင်လှသဖြင့်၊ နာမည်အလွန် ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် လက်ညှိုးကလေးကို ကိုက်၍မူကာ ကတတ်သည်။ဒေါ်ထွေးလေးငယ်စဉ်က ထူးချွန်ခဲ့သော ကကြိုးမှာ၊ ကိန္နရာကနှင့် အရုပ်ကြိုးကများဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ထိုကာလက သီချင်းဆိုရာ၌ မေးဝဲ၊ မေးရိုက်တို့တွင် ဒေါ်ထွေးလေးကို မှီအောင်လိုက်နိုင်သူ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အသံနေအသံထား၊ ဆိုပုံ ပြောပုံ၊ လေယူလေသိမ်းမှာ မဒီကိုင် ဆရာပုနှင့် ခွဲခြားမရလောက်အောင်ပင် တူလှသည်ဟု ဆိုလေသည်။နောက်ပေါက် ဇာတ်မင်းသမီးများထဲတွင် ဒေါ်ထွေး လေးထံမှ ပညာဆည်းပူး တပည့်ခံသူများ၍၊ နိုင်ငံကျော် ဇာတ်မင်းသမီးများ ဖြစ်လာကြသည်။အမေထွေးတပည့်မဟုတ်လျှင်၊ မင်းသမီး အရာမဝင်သလောက် အထင်သေးကြလေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး ကပြသောဇာတ်များအနက်၊ လူကြိုက်အများဆုံးမှာ 'မယ်ပဋာ မောင်ဒါသဇာတ်'ဖြစ်၏။သားသေလင်ဆုံး၊ လူလုံးမလှ အပူလုံးကြွ၍၊ အရူးမဖြစ်သွားသော အခန်းမှာ၊ သူမတူအောင် သရုပ်ပါလှသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး၏ လူကြိုက်များသော အခြားဇာတ်ထုပ်တစ်ခုမှာ 'သုဓနု ဒွေးမယ်နော်' သို့မဟုတ် 'မယ်ရတ္ထငွေတောင်ပြည်ပျံခန်း'ဖြစ်ရာ ကိန္နရာက ကောင်းလှသော ဒေါ်ထွေးလေးနှင့် မယ်ရတ္ထငွေတောင်ပြည် ပျံခန်းမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် အဆိုအကတွင်သာ အထူးကျွမ်းကျင်သည်မဟုတ်၊ တူရိယာအတီးအမှုတ်၌လည်း ပတ္တလား၊ စောင်း၊ မိကျောင်းနှင့် ဘာဂျာတို့ကို အနည်းငယ်စီ တီးနိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ယင်းနှင့်တွဲခဲ့သော ဆိုင်းအဖွဲ့များမှာ ဆရာညိုနှင့် ဆရာစိမ့်တို့ ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ လူရွှင်တော်များမှာ ဦးစကားဝါ၊ ဦးပိန်ညှောင်နှင့် ကျားဦးဘတုတ်တို့ဖြစ်လေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး နှင့် တခေတ်တည်း ပေါ်ထွက်ခဲ့သော ဇာတ်မင်းသမီးများမှာ မစိန်ဝေ၊ မစံရှား၊ မပိုးယုနှင့် မဇော်ရိုက်တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။မြေဝိုင်းခေတ်မှကူးပြောင်း၍ ဇာတ်ခုံနှင့် ကပြခြင်းကို ဦးဘိုးကွန်းနှင့် ဒေါ်ထွေးလေးတို့ပင် ရှေးဦးပထမဇာတ်ပွဲကို ရုံတင်သွင်း ကပြခဲ့ကြလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅)</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == [[မောင်မောင်တုတ်၊ ရနောင်|ရနောင်မင်းသား]] သည် မထွေးလေး၏ အကအား ကြားသိတော်မူ၍ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်၌ စံအိမ်တော် သို့ ခေါ်ဆောင်သွားကာ၊များမကြာမီတွင် ထိုမင်းသားကြီး ကောက်ယူတော်မူခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ရနောင်မင်းသားသည် ပြစ်မှုမကင်း၍၊ ကြေးတိုက်တွင် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားခြင်းကို ခံရသည်တွင်၊ မိမိကိုယ်ကို ကတ်ကျေးဖြင့်ထိုး၍ အဆုံးစီရင်ပြီးသည့်နောက်၊ပထမ အိမ်ထောင်သည် အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်။ အထွေးလေး (ခ) ခင်ထွေးသည် ဇာတ်မင်းသား ဦးဘိုးကွန်း နှင့် တွဲဘက်ကပြနေစဉ်၊ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၈-ခုနှစ်ခန့်တွင် ဦးဘိုးကွန်း နှင့် အကြောင်းပါပြီး လက်ဆက်ထိမ်းမြားခဲ့၏။နှစ်အနည်းငယ် အတွင်းမှာပင် ဦးဘိုးကွန်း ကွယ်လွန်သွားပြန်သဖြင့်၊ ဇာတ်မင်းသား အီကင်း ဦးမောင်ကြီးနှင့် လက်ဆက်ပြန်ပြီးလျှင် ယင်းနှင့်ပင် တွဲ၍ကပြကာ မြန်မာပြည်တဝန်းလုံး၌ ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ ခင်ပွန်းသည် အီကင်းဦးမောင်ကြီးသည် ဒေါ်ထွေးလေးနှင့် ၁၅ နှစ်မျှ ပေါင်းသင်းရပြီးနောက်၊ ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက် သွားပြန်သဖြင့်၊ခင်ပွန်းသည် အီကင်းဦးမောင်ကြီးအား ရည်စူး၍၊ မန္တလေးတောင်ခြေရှိ မဟာခေမိကာရာမသစ်ဆိမ့်တိုက် အတွင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော် ဘုရားအား ခုနစ်ဆောင်ရှိ ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း၍ ဉာဏ်တော် ၃၇ တောင်ရှိသော လောကတန်ဆောင်စေတီကို တည်ထားပူဇော်ခဲ့လေသည်။ အီကင်း ဦးမောင်ကြီးရှိစဉ်က မလွန်းမယ်အမည်ရှိ မိန်းမငယ်တစ်ဦးကို မွေးစားခဲ့ရာ၊ ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် အနိစ္စရောက်ခဲ့လေသည်။ အီကင်းဦးမောင်ကြီး ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သွားသည့်နောက် ဒေါ်ထွေးလေးသည် အင်းဝ၊ဇီးကန်တောင်ပြုံးသူကြီး ဦးကြာညိုနှင့် လက်ဆက်ပေါင်းသင်းခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ်ခန့်တွင် ဦးကြာညို၏ လက်တွင်း၌ပင် အနိစ္စရောက်သွားလေသည်။ကွယ်လွန်သည့် နှစ်ကို ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ တံတားဦး မြို့၌ ကွယ်လွန်ကာ မြင်းဝန်သုဿန်တွင် မြုပ်နှံခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၉ ရက် တွင် ထိုသုဿန်ကို သက်ဆိုင်ရာက ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ နွားကျော်ထသုဿန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီ ဇန်နဝါရီ ၆ ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံသဘင် အစည်း အရုံး(ဗဟို)သည် မူလမြင်းဝန်သုဿန် မှ ဒေါ်ထွေးလေး၏ အုတ်ဂူကို နွားကျော်ထသုဿန်ရှိ နေရာသစ် သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ အုတ်ဂူသစ် တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/01/06/179323.html|title=တံတားဦး မြင်းဝန်သုဿန်ရှိ အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး မထွေးလေး အုတ်ဂူ၊ နွားကျော်ထသုဿန်သို့ ရွေ့မည်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၉}}</ref> == အငြင်းပွားမှုများ == [[တံတားဦးမြို့]]၊ မြင်းဝန်သုဿန်တွင် ဒေါ်ထွေးလေး၏ အုတ်ဂူ တည်ရှိခဲ့ခြင်းကို အုတ်ဂူရှိ စာတမ်းဖတ်လိုက်ရသည့် သက်ကြီးရွယ် အိုများ၏ ပြောကြားချက်များဖြင့် အတည်ပြုကြခြင်းဖြစ်သည်။ မူကွဲအနေဖြင့် စာရေးဆရာမကြီး လူထု ဒေါ်အမာ၏ “ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ သည်များ” စာအုပ်တွင်မူ ဒေါ်ထွေးလေး၏ အလောင်းကို ဂူသွင်းမြုပ်နှံခြင်းမရှိပါဟု တံတားဦးမှ သိမှီသည့် လူကြီးသူမများအား၏ ပြောဆိုချက်ကို ကိုးကား၍ ထည့်သွင်းထားခဲ့ခြင်းလည်း ရှိခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== <references/> {{lifetime|၁၈၆၇|၁၉၂၈}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] 9yavkq1pu2mh30cjm62jslqxlp4yqf2 0 18739 1040890 875520 2026-06-26T03:36:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040890 wikitext text/x-wiki {{Infobox Deputy First Minister | name = ဦးသောင်းတင် |honorific-prefix = |image = | caption = | order = | office = ဒုတိယဝန်ကြီး၊ [[ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] | term_start = ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | term_end = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | predecessor = | successor = | birth_date = {{birth date and age|1960|05|27|df=y}} | birth_place = မန္တလေးမြို့၊ မန္တလေးတိုင်း | death_date = | death_place = | nationality = [[မြန်မာ]] | party = | spouse = တင်တင်အေး | relations = | children = သမီး ၁ ဦး | residence = | alma_mater = [[ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်]]၊ [[ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] | occupation = စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် | profession = ကွန်ပျူတာပညာရှင် | religion = | signature = | website = | footnotes = |president=[[သိန်းစိန်| ဦးသိန်းစိန်]]}} '''ဦးသောင်းတင်'''သည် မြန်မာ ကွန်ပျူတာပညာရှင်၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဒုတိယဝန်ကြီး (ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန) အဖြစ် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဦးသောင်းတင်ကို ၁၉၆၀ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[မန္တလေးမြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်း ၆ ဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Thaung Tin |url=https://fwpresearch.com/en/portfolio/thaung-tin/ |access-date=8 January 2021 |archive-date=10 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110082639/https://fwpresearch.com/en/portfolio/thaung-tin/ }}</ref><ref>https://my.wikipedia.org/wiki/ဝန်ကြီးဌာန_နှင့်_အကြီးအကဲများ_စာရင်း#ယခင်ဝန်ကြီးဌာနများ(၂၀၁၀-၂၀၁၆)</ref><ref>[https://www.motc.gov.mm/content/about-ministry.html ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ==ပညာရေး== ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အထက (၁၄) မန္တလေးမှ အခြေခံပညာအထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ဒေသကောလိပ်တွင်သင်္ချာဘာသာတွဲကို သင်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ တွင် ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်၌ အီလက်ထရောနစ် ဘာသာရပ်ကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရပြီးနောက် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ မဟာဘွဲ့ ကို ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။ ==စီးပွားရေးလုပ်ငန်း== ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် [[ကေအမ်ဒီ]]ကွန်ပျူတာသင်တန်းကို ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်၊ ဦးကြွယ်ဟိုးလမ်းတွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်တင်တင်အေးနှင့်အတူ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကေအမ်ဒီကုမ္ပဏီများအုပ်စုအဖြစ် လုပ်ငန်းများ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။<ref name="KMD">{{Cite web |title=The Story of KMD Group of Companies |url=https://www.kmd.com.sg/about-us/ |access-date=8 January 2021 |archive-date=23 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123085109/https://www.kmd.com.sg/about-us/ }}</ref> == နိုင်ငံရေးဘဝ == ဦးသောင်းတင်သည် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်လက်ထက်တွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်အထိ [[ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ မှ [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]၏ အဖွဲ့ဝင်သစ်အတွက် ဦးသောင်းတင်အား အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၁ အားဖြင့် ခန့်အပ်ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်း၏ ခန့်အပ်ခံရခြင်းသည် လူမှုကွန်ရက်များတွင် ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ အထူးသဖြင့် ဦးသောင်းတင် ယခင်က ဦးဆောင်ခဲ့သော KMD လုပ်ငန်းအား သပိတ်မှောက်ရန် နှိုးဆော်သံများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်နှင့်အတူ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ ရက်တွင် စကစမှ အမိန့်အမှတ် ၈၆/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးသောင်းတင်အစား ဦးအောင်မိုးမြင့်အား အစားထိုးခန့်အပ်ကြောင်း နောက်ဆုံးကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/public-backlash-sanctions-threat-put-myanmar-junta-appointees-tight-spot.html|title=Public Backlash, Sanctions Threat Put Myanmar Junta Appointees in Tight Spot|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250531111549/https://www.irrawaddy.com/news/burma/public-backlash-sanctions-threat-put-myanmar-junta-appointees-tight-spot.html|archivedate=2025-5-31|accessdate=2025-5-31|date=2021-2-8}}</ref> ==လက်ရှိတာဝန်များ== # ဥက္ကဋ္ဌ၊ KMD Group of Companies<ref name="KMD"/> # Country Representative, ASEAN Business Advisory Council<ref>{{Cite web |title=ABAC MEMBERS |url=https://www.asean-bac.org/members |access-date=8 January 2021 |archive-date=19 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119045734/https://asean-bac.org/members }}</ref> # အဖွဲ့ဝင်၊ e-Government Steering Committee <ref>{{YouTube| id=Cyd3AkSC2qY |title=e-Government Conference & ICT Exhibition 2018 27-November 2018}} Myanmar Computer Federation</ref> # ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ်<ref>[https://mcf.org.mm/myanmar-4-0-project.html မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် တာဝန်ရှိသူများသည် "Myanmar 4.0 Project" အောင်မြင်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့်စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းချုပ်မှ တာဝန်ရှိသူများနှင့် တွေ့ဆုံ]{{Dead link|date=October 2022 }} မြန်မာကွန်ပျူတာဖယ်ဒရေးရှင်း ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၀</ref> ==မိသားစု== [[ဆရာဝန်တင်ရွှေ]]၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်တင်တင်အေး နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးတစ်ဦးရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ]] euvh2d44180y9qx5nae9scrk743n6ds 0 18849 1040800 1039834 2026-06-25T14:37:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040800 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]](ငြိမ်း) | name = မင်းအောင်လှိုင် | image = President Min Aung Hlaing 2026 (cropped).jpg |caption = သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် (၂၀၂၆) |office1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|ဧကာဒသမမြောက်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] |term_start1= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end1 = |vicepresident1 = [[ညိုစော|ညိုစော]] <br> [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]] |predecessor1= [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] |successor1 = | office2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] | status2 = ယာယီ (တာဝန်) | predecessor2 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) | successor2 = ''ကိုယ်တိုင်'' | president2 = | primeminister2 = ''ကိုယ်တိုင်'' <small>(၂၀၂၄-၂၀၂၅)</small> <br> [[ညိုစော]] <small>(၂၀၂၅-၂၀၂၆)</small> | term_start2 = ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | office3 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်| နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] <br>ဥက္ကဋ္ဌ | predecessor3 = ''ကော်မရှင်စတင်'' | successor3 = ''ကော်မရှင် ဖျက်သိမ်း'' |appointer3= ''ကိုယ်တိုင်'' | deputy3 = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | president3 = ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီတာဝန်) | termstart3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | termend3 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | office4 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]<ref>{{cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://www.dsinfo.org/node/957|website=|access-date=|language=|date=2 February 2021|accessdate=2 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}</ref> | predecessor4 = ''ကောင်စီစတင်'' | successor4 =''ကောင်စီဖျက်သိမ်း'' | deputy4 = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | president4 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) <br> ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီတာဝန်) | termstart4 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | termend4 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | office5 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း|၁၂ ဦးမြောက်]]<!--ဝန်ကြီးချုပ်အမည်ဖြင့် ရာထူးယူခဲ့သူများကိုသာ ထည့်တွက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။--> [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]<ref>{{Cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm |title=Myanmar forms caretaker government: State Administration Council |accessdate=2 August 2021 |archivedate=19 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219074722/http://www.xinhuanet.com/english/asiapacific/2021-08/01/c_1310100662.htm }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-ruler-promises-elections-says-ready-work-with-asean-2021-08-01/|title=Myanmar army ruler takes prime minister role, again pledges elections|accessdate=2 August 2021|archivedate=1 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210801191831/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-military-ruler-promises-elections-says-ready-work-with-asean-2021-08-01/}}</ref> | president5 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ)<br> ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီ)(တာဝန်) | predecessor5 = [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]] (နအဖအစိုးရ) | successor5 = [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] | deputy5 = {{list collapsed|title=''စာရင်း''| *[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] *[[တင်အောင်စန်း]] *[[မြထွန်းဦး]] *[[မောင်မောင်အေး]] *[[ဝင်းရှိန်]] *[[သန်းဆွေ]] }} | term_start5 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | term_end5 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | office6 = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | predecessor6 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[သန်းရွှေ]] | successor6 = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] | president6 =ဦး[[သိန်းစိန်]] <br> ဦး[[ထင်ကျော်]] <br> ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] <br> ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) <br> ''ကိုယ်တိုင်'' (ယာယီ)(တာဝန်) | deputy6 = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | termstart6 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | termend6 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | party = | birth_date = {{birth date and age|1956|7|3|df=y}} | birth_place = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] ၊ [[မင်းဘူးမြို့]] | death_date = | death_place = | nationality = [[ထားဝယ်လူမျိုး]] | parents = ပန်းချီဦးခင်လှိုင်(ထားဝယ်)<ref>{{cite web |title=သီတဂူဆရာတော် ရေစက်ချအနုမောဒနာတရားဟောကြားချီးမြှင့်ခြင်း |url=https://thesitagu.org/index.php/academics/yangon/970-2020-01-27-03-08-48 |website=thesitagu.org |access-date=၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၂ |date=၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref>၊ ဒေါ်လှမူ(ထားဝယ်)<ref name="cincds">{{cite web |title=တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ Politic မဂ္ဂဇင်းတို့၏ မေးမြန်းဖြေကြားမှုများကို Politic မဂ္ဂဇင်း၌ ထည့်သွင်းဖော်ပြ |url=https://cincds.gov.mm/node/8613?d=1 |website=cincds.gov.mm |access-date=၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၂ |date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၀}}</ref> | spouse = ဒေါ်[[ကြူကြူလှ]] | children = [[အောင်ပြည့်စုံ]]<br/>[[ခင်သီရိသက်မွန်]] | alma_mater = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ([[LL.B]])<br/>[[စစ်တက္ကသိုလ်]] | website = {{url|www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm}} | nickname = | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = ၁၉၇၄–၂၀၂၆ | rank = [[File:Senior General.gif|15px]] [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] | unit = | commands = {{flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg}} ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် | battles = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | awards = {{unbulleted list | [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] | [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ]] | [[:en:Orders, decorations, and medals of Malaysia|Honorary Malaysian Armed Forces Order for Valour (First Degree)]] | [[:en:Orders, decorations, and medals of Malaysia|Gallant Commander of Malaysian Armed Forces]] | Knight Grand Cross First Class of the Most Exalted [[ဆင်ဖြူတော်ဝင်သူရဲကောင်းဘွဲ့တံဆိပ်]] }} | ethnicity = |honorific prefix=[[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] (ငြိမ်း) <br>[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] [[အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ]]<br>ဦး |military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ်|military_data1=ကြည်း ၁၄၂၃၂}}[[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] [[အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ]] '''ဦးမင်းအောင်လှိုင်'''([[၃ ဇူလိုင်]] [[၁၉၅၆]] မွေးဖွား)သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧကာဒသမမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]]ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ၁၀ ဦးမြောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-03 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt |access-date=2026-04-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]တွင်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် မိမိကိုယ်တိုင် ခန့်အပ်ကာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]၏ အစိုးရအကြီးအကဲအဖြစ် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာနှင့် ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဥပဒေပြုရေးအာဏာတို့ကို ကိုယ်တိုင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Min Aung Hlaing elected Myanmar president despite international criticism |url=https://asia.nikkei.com/spotlight/myanmar-crisis/min-aung-hlaing-elected-myanmar-president-despite-international-criticism |access-date=2026-04-03 |website=Nikkei Asia |language=en}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်တွင် ယာယီသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]]မှ ကျန်းမာရေးမကောင်းတော့သဖြင့် ယာယီသမ္မတ တာဝန်များကို လက်လွှဲပေးခဲ့ရာ  ထိုနေ့မှာပင် သူသည် ယာယီသမ္မတ(တာဝန်) ရယူသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>ယာယီသမ္မတရာထူးအားယူ</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး က ဒုတိယသမ္မတလောင်းတစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး၊မတ်လ ၃၁ရက်တွင် အဆိုပါအစုအဖွဲ့၏ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]တွင် မဲအများဆုံးဖြင့် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ပထမနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81258 |access-date=2026-03-31 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>ဧပြီလ ၃ရက် တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] က ဒုတိယ သမ္မတသုံးဦးအနက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ကို ထောက်ခံမဲ ၄၂၉ ၊ ဦးညိုစော ကို ၁၂၆မဲ နှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေး ကို ၂၆ မဲဖြင့် သမ္မတမဲပေးရွေးချယ်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ၁၁ ဦးမြောက်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> သူသည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ရာထူးကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် လက်ခံခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် အနားယူခဲ့သည်။ သူသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးပါဝင်သည့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf |access-date=5 November 2019 |archive-date=16 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816065930/http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf }}</ref> ယခင်က [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] ဖြစ်သည်။<ref>https://www.irrawaddy.com/news/burma/min-aung-hlaing-appointed-vice-senior-general.html</ref>ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ [[ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုန်းသတ်ဖြတ်မှု]]အတွက် အဓိကတာဝန်ရှိသူအဖြစ် စွပ်စွဲခံထားရသည်။ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒတွင် သူသည် [[အာဆီယံ]]၏လွှမ်းမိုးမှုကို တွန်းလှန်ပြီး [[ရုရှားနိုင်ငံ]]၊[[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့အပေါ် ပိုမိုအားကိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=China, Russia, India enabling Myanmar’s military rule: Report |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/11/2/china-russia-india-enabling-myanmars-military-report |access-date=7 February 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=2 November 2022 |accessdate=24 February 2023 |archivedate=7 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207033107/https://www.aljazeera.com/news/2022/11/2/china-russia-india-enabling-myanmars-military-report }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar warns ASEAN that pressure would be counterproductive |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/10/28/myanmar-warns-asean-that-pressure-for-peace-is-counterproductive?traffic_source=KeepReading |access-date=7 February 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=28 October 2022 |accessdate=24 February 2023 |archivedate=7 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230207051251/https://www.aljazeera.com/news/2022/10/28/myanmar-warns-asean-that-pressure-for-peace-is-counterproductive?traffic_source=KeepReading }}</ref> သူ၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု စွပ်စွဲချက်များကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများ ဆက်တိုက်ချမှတ်ခံခဲ့ရလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် [[ဒီမိုကရေစီ|ဒီမိုကရေစီ အညွှန်းကိန်း]]၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များအရ သူ၏လက်‌ထက်မြန်မာနိုင်ငံသည် အာဖဂန်နစ္စတန်ပြီးလျှင် ဒုတိယအာဏာရှင်အဆန်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Ranked Second-Least Democratic Nation in World |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-ranked-second-least-democratic-nation-in-world.html |access-date=7 February 2023 |work=[[The Irrawaddy]] |date=10 February 2022}}</ref> ၂၀၂၃ ဧပြီလ ၁၃ တွင် [[တိုင်းစ်|တိုင်းမ်စ်]]မဂ္ဂဇင်းမှ သူ့အား "၂၀၂၃ ခုနှစ်၏ ဩဇာအရှိဆုံး လူပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀" ထဲတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး "နိုင်ငံကိုအပယ်ခံဘဝသို့ ရောက်စေခဲ့သည်" ဟူ၍ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web |last1=Campbell |first1=Joshua |title=Min Aung Hlaing |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269857/min-aung-hlaing/ |website=The 100 Most Influential People of 2023 |publisher=[[တိုင်းစ်|TIME]] |access-date=16 April 2023 |date=13 April 2023 |quote=Min Aung Hlaing has returned Myanmar to a pariah state and made it the world’s second most authoritarian regime, per the Economist Intelligence Unit’s 2022 Democracy Index. Only Taliban-ruled Afghanistan ranked worse. |archive-date=16 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416064524/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269857/min-aung-hlaing/ }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ကိုယ်ရေးအကျဉ်း== [[File:Thai delegation with Burmese SPDC.jpg|thumb|၂၀၁၀ပြည့်နှစ်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် [[အဘီစစ် ဝိဇ္ဇာဇီဝ]]အား လက်ခံတွေ့ဆုံရာ ထိုစဉ်ကညှိကွပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ဘေးတွင်တွေ့ရစဉ်]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် (ကြည်း ၁၄၂၃၂)<ref>{{cite web|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ပြန်လည်အတည်ပြုခန့်အပ်ခြင်း|url=https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/3_ttpmettaakaakyeruiiciikhpaphc_pnlnnyattnnypkhnapkhng.pdf|accessdate=16 June 2021|archivedate=24 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624195531/https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/3_ttpmettaakaakyeruiiciikhpaphc_pnlnnyattnnypkhnapkhng.pdf}}</ref> ကို ခရစ်နှစ် ၁၉၅၅-ခုနှစ်တွင် အစိုးရဝန်ထမ်းဖြစ်သည့် ဖခင်တာဝန်ကျရာ[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းဘူးမြို့]]တွင် မွေးဖွားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/popularnewsjournal/videos/361626864949685 |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် နှင့် Popular News အင်တာဗျူး|work=Popular News Journal|access-date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၃ |date= ၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ }}</ref> ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးသောင်းလှိုင်(ခေါ်) ဦးခင်လှိုင်မှာ အစိုးရဝန်ထမ်းဖြစ်ပြီး ပန်းချီဆရာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးစလုံးသည် ထားဝယ်ဇာတိဖြစ်ကြပြီး [[မြန်မာလူမျိုး|မြန်မာ]]လူမျိုးများဖြစ်သည်။<ref name="cincds"/> ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အထိ မန္တလေးမြို့၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး<ref name="cincds" /> ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို [[အ.ထ.က(၁)လသာ]] (Central) ကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သစ်နှင့် အမေရိကန် မြန်မာ တပ်မတော်နှစ်ရပ် ဆက်ဆံရေး - အပိုင်း (၁) |url=http://burmese.voanews.com/content/article-04-02-11-soldiers-talk054-119117354/1245642.html |access-date=6 September 2014 |archive-date=5 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305092756/http://burmese.voanews.com/content/article-04-02-11-soldiers-talk054-119117354/1245642.html }}</ref> ၁၉၇၃-၇၄ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ဥပဒေပညာ တက်ရောက်သင်ကြားရင်း ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အပတ်စဉ် (၁၉) ဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့ရာ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]]ရှိ [[စစ်တက္ကသိုလ်]]သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ [[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]]မှ မဟာဝိဇ္ဇာ(ကာကွယ်ရေး)ဘွဲ့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ အရာရှိငယ်ဘဝတွင် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် အမှတ်(၈၆) ခြေလျင်တပ်ရင်းတွင် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ (အမှတ်(၃၆၉)ခြေမြန်တပ်ရင်း)နမခလက်အောက်ခံတပ်ရင်း တပ်ရင်းမှူး၊ အမှတ်(၃၃) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)နှင့် နည်းဗျူဟာမှူး တာဝန်များ၊ အမှတ်(၄၄) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တပ်မမှူး၊ စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်များအပြင် အမှတ်(၂) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးတာဝန်ကိုပါ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] ဖြစ်လာပြီး ၂၀၁၁ မတ် ၃၁ မှ စတင်ကာ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ရာထူးကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် စတင်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ==တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်== ===၂၀၁၁-၂၀၁၆ : ပြည်ထောင်စုကြံခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီအစိုးရ ကာလ=== ၂၀၁၁ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် [[နအဖ]]အစိုးရမှ [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]အသစ်ထံ တရားဝင် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးအပ်ချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်မှာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ သူသည် သူ့ထက် ပို၍ဝါကြီးသောသူများကို ကျော်ဖြတ်၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":6">{{Cite web |date=12 January 2021 |title=Could Min Aung Hlaing's retirement break the political deadlock? |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/ |access-date= |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=30 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130143558/https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/ }}</ref>တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာချိန်တွင် သူသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သာ ဖြစ်သေးသည်။[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]သည်လည်း ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်သာ ဖြစ်သေးသည်။ ၎င်းတိုကို ခန့်အပ်ကြောင်းကို တရားဝင် လူသိရှင်ကြား ကြေညာခဲ့ခြင်းမရှိပဲ ထိုနေ့က လွှတ်တော်အစည်းအဝေးကျင်းပမှသာ တရားဝင်သိရှိခဲ့ကြရသည်။<ref name="mmsp">{{Cite web|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110330_breakingnews.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323623508558&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma%2F2011%2F03%2F110330_breakingnews|title=အစိုးရသစ်ကို အာဏာလွှဲအပ် လိုက်ပြီ|access-date=23 September 2021|archive-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219084210/https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma/2011/03/110330_breakingnews.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323623508558&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma%2F2011%2F03%2F110330_breakingnews}}</ref> ၂၀၁၂ခုနှစ် (၆၇)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အကြောင်း သတင်းများတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ဖြင့်သာ ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-03-28.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၂)}}</ref>ဧပြီလ (၃)ရက်​နေ့တွင် ထုတ်​ဝေ​သော နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာတွင် ဖော်ပြထားသော သတင်း၌ [[အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး]]တက်ရောက်ရန် ထွက်ခွာသွားသော နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဦးသိန်းစိန်]]ကို လေဆိပ်၌လိုက်ပါ ပို့ဆောင်သူများစာရင်းတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ဟု ပါရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs13/MA2012-04-03.pdf|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၃.၄.၂၀၁၂)}}</ref> ထို့ကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="David">David Paquette, [http://www.irrawaddy.org/archives/1890 "Min Aung Hlaing Appointed Vice-Senior General"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150724081319/http://www.irrawaddy.org/archives/1890 |date=24 July 2015 }}, ''The Irrawaddy'', 3 April 2012.</ref> ၂၀၁၃ခုနှစ် မတ်လ (၂၄)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးမှ ကျင်းပသော ဆွမ်းကပ်လှူပွဲသို့ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်[[ကြူကြူလှ]] တက်ရောက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ရာထူးအဆင့်အတန်းကို ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-25.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၅.၃.၂၀၁၃)}}</ref> မတ်လ (၂၇) ရက်နေ့ (၆၈)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင်မူ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆင့်ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ အမြင့်ဆုံးတိုးမြှင့်နိုင်သည့် အဆင့်ဖြစ်သော [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] အဆင့်ကို ရယူခဲ့သည်။ ထို့အတူ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကိုလည်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် ပြောင်း၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docs21/Mirror2013-03-28-red.pdf|title=​ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈.၃.၂၀၁၃)}}</ref> ၎င်းအကြောင်းများကို တရားဝင်ထုတ်ဖော်ကြေညာခြင်းမရှိသဖြင့် ရက်စွဲအတိအကျကို မသိရဘဲ [[တပ်မတော်နေ့]] တွင် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်ဟုသာ ခန့်မှန်းကြသည်။ ၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၆အတွင်း အစိုးရနှင့် တပ်မတော်သည် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ အစိုးရပိုင်းမှ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်]]ဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအငြိမ်းစားဖြစ်သူ သမ္မတဦးသိန်းစိန်သည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးထက် ဝါပိုရင့်သူ ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ဤကာလအတွင်း နိုင်ငံရေးတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမရှိပဲ တပ်မ​တော်ပိုင်းတွင်သာ အားစိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]]အတွင်း [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဦးသိန်းစိန်နှင့် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရဦးရွှေမန်း]]တို့ အားပြိုင်ရာတွင် ဦးသိန်းစိန်ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref name="wnf">{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/what-next-for-senior-general-min-aung-hlaing/|title=What next for Senior General Min Aung Hlaing?|access-date=23 September 2021|archive-date=21 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200921125550/https://www.frontiermyanmar.net/en/what-next-for-senior-general-min-aung-hlaing/}}</ref> [[File:The Commander-in-Chief of Defence Services of the Republic of the Union of Myanmar, General Min Aung Hlaing calls on the Chairman Chief of Staff Committee and Chief of Naval Staff, Admiral Nirmal Verma, in New Delhi.jpg|thumb|၂၀၁၂ခုနှစ်က​ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရစဉ်]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် အသက်(၆၀)ပြည့်ရန် နီးကပ်လာချိန်တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၌ ကကနကောင်စီညွှန်ကြားလွှာ ၄/၂၀၁၄အရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တို့၏ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်သော အသက်ကို ၆၅နှစ်အထိ တိုးမြှင့်လိုက်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref name="kakana">{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2016/07/20/118781.html|title=တပ်ချုပ်နှင့် ဒုတပ်ချုပ်တို့ အသက် ၆၅ နှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းနိုင်ပြီး စစ်အရာရှိများ၏ တာဝန် သက်တမ်း ကန့်သတ်ဟုဆို}}</ref> သို့ရာတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီ၌ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်ခဲ့သော်လည်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်ကို ယခုအချိန်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ===၂၀၁၆-၂၀၂၁ : အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရ ကာလ === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]]ပြီးနောက် ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ဦးဆောင်သော [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] တက်လာခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသည် ထိုအစိုးရလက်ထက်တွင်လည်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ [[File:President Duterte Meets Myanmar President U Htin Kiaw, Minister For Foreign Affairs Aung San Suu Kyi, Commander-in-Chief Min Aung Hlaing and Myanmar-based Filipino Companies 08.jpg|thumb|၂၀၁၇ခုနှစ်က​တွေ့ရ​သော ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးနှင့် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ [[ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး]]]] ၂၀၁၇ခုနှစ်အတွင်း အေအာအက်စ်အေ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့၏ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုကို မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ပြန်လည်တုံ့ပြန်ကြရာ ဒုက္ခသည် ၇သိန်းကျော် ဘင်္ဂလားဒေရှ့်နိုင်ငံအတွင်း ထွက်ပြေးသွားခဲ့ကြသည်။ ရခိုင်အရေးနှင့် ပက်သက်သက်၍ သူ့အား အမေရိကန်အပါအဝင် နိုင်ငံတကာမှ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့ခဲ့ရာ သူ့အနေဖြင့် ဥပဒေများအတိုင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ နိုင်ငံတကာက ယခုလို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းကို လက်မခံဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="retire"/> အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရ သက်တမ်းကြာရှည်လာသည်နှင့်အမျှ [[တပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|အစိုးရ]]အကြား ပွတ်တိုက်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။၂၁ ရာစုပင်လုံညီလာခံ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတစ်ခုတွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားရာ အချို့နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများသည် ၁၉၅၅ခုနှစ်က [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]၏ [[ဖဆပလ|ဖဆပလအစိုးရ]]အား ပြုလုပ်ခဲ့သကဲ့သို့ ယခုအခါတွင် ဖဆပလနေရာ၌ တပ်မတော်ကို အစားထိုးနေကြောင်း၊ "ဆိတ်ခေါင်းချိတ်ပြီး ခွေးသားရောင်းဖို့ မကြိုးစားပါနဲ့" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="wheremah">{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-2/|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လမ်းကို ရွေးချယ်မလဲ}}</ref><ref name="speech">{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaakaakyreuuciikhup-biulkhupmuukii-mngaeaangliung-pnnytheaangcungimkhmrennyiilaakhn|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ-(၂၁)ရာစုပင်လုံ စတုတ္ထအစည်းအဝေးတွင် ပြောကြားသည့် နှုတ်ခွန်းဆက်အမှာစကား|access-date=13 January 2022|archive-date=13 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220113071811/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaakaakyreuuciikhup-biulkhupmuukii-mngaeaangliung-pnnytheaangcungimkhmrennyiilaakhn}}</ref>လက်ရှိပြည်တွင်းစစ်ကို တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအကြား ပဋိပက္ခအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အစိုးရက ကြားဝင်ဖျန်ဖြေသူအဖြစ် ပုံမဖော်ရန်၊ တပ်မတော်ကိုသာ အပြစ်ပုံမချရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="wnf"/>ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပက်သက်၍ အစိုးရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို တပ်မတော်မှ လူသိရှင်ကြား ဝေဖန်လာခဲ့သည်။ တပ်မတော်ဘက်မှ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများတွင် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့မှ ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း (ဒုဝန်ကြီး)|ဇော်မင်းထွန်း]]နှင့် အစိုးရဘက်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[ဇော်ဌေး]]တို့သည် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ သဘောထားများကို ပြောကြားရာတွင် မကြာခဏ တင်းမာမှုများရှိခဲ့သည်။ဥပမာ- တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ကိစ္စနှင့် ၂၀၂၀ရွေးကောက်ပွဲအပြီးများတွင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်းက ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦး[[ဖြိုးမင်းသိန်း]]က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဆင့်သာဖြစ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တပ်မတော်ဘက်မှ နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ထုတ်ပြန်သည့် [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]အရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အဆင့် (၈)ဖြစ်ကာ ပြည်ထောင်စုအဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဟု ပြန်လည်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="vpmah">{{Cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဒုတိယသမ္မတအဆင့်ရှိသူဟု တပ်မတော်ထုတ်ပြန်|access-date=23 September 2021|archive-date=13 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113084838/https://myanmar.mmtimes.com/news/146153.html}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|နိုင်ငံတော်သမ္မတအိမ်တော်]] သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ရည်ညွှန်းကာ နိုင်ငံဝန်ထမ်းများသည် ပါတီနိုင်ငံရေး ကင်းရှင်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် သာမန်ဝန်ထမ်းမဟုတ်ဘဲ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးကဏ္ဍတွင် ဦးဆောင်သူဖြစ်သဖြင့် ၎င်း၏တာဝန်အပေါ် လေးစားအသိအမှတ်ပြုရန် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းကဏ္ဍတွင် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် ပါဝင်မှု၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေစတင်ရာ အမျိုးသားညီလာခံများတွင် ချမှတ်သည့် အခြေခံမူများနှင့် အသေးစိတ်အခြေခံရမည့် မူများစာအုပ်အရ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ရာတွင် မှီငြမ်းပြုနိုင်ရေးအတွက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ]]အဆင့် သတ်မှတ်သည်ဟု အခြေခံမူ သတ်မှတ်ခဲ့သဖြင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် နိုင်ငံဝန်ထမ်းမဟုတ်သည့် အမျိုးသားနိုင်ငံရေးအဆင့်အတန်းကို သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref name="vpmah"/> အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အစိုးရများ သက်တမ်းတွင် ကာလုံဟုခေါ်သော [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]ကို တစ်ကြိမ်မျှမခေါ်ခဲ့ပေ။<ref name="retire">{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2020/11/20/233687.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အနားယူ မယူ}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက ၎င်းတွင် နှစ်​ပေါင်း (၄၀)​ကျော်ကြာ အုပ်ချုပ်ရေး အတွေ့အကြုံများစွာရှိကြောင်း၊ ထိုအတွေ့အကြုံများကို လက်တွေ့ အသုံးချရန် အသင့်ရှိကြောင်း အမြဲပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="40yrsservice">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-53204574?xtor=AL-73-%5Bpartner%5D-%5Bkhaosod.co.th%5D-%5Blink%5D-%5Bburmese%5D-%5Bbizdev%5D-%5Bisapi%5D|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်-"အုပ်ချုပ်ရေးအတွေ့ အကြုံ ကျွန်တော့်မှာ အများကြီးရှိတယ်"}}</ref>နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတစ်ခုတွင် သူ့အနေဖြင့် လက်ရှိရာထူးထက် ပို၍မြင့်သော တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။၂၀၂၀ရွေးကောက်ပွဲမစမီတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီ (၃၄)ခုတို့ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ပါတီအချို့မှ လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်မှာ ဘက်လိုက်နေကြောင်း၊ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲမဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်မှ အာဏာရယူပြီး ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပပေးစေလိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="wnf"/> ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသည် အတင်းမာဆုံးအခြေအနေဖြစ်လာခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပက်သက်၍ တောက်လျှောက်ပြောဆိုလာခဲ့ပြီး အစိုးရနှင့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်အား တောင်းဆိုမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော် အစိုးရမှ တရားဝင် ပြန်လည်ဖြေကြားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့က [[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]]မှ နည်းပြအရာရှိများနှင့် သင်တန်းသားများကို တွေ့ဆုံရာ တချို့မှာ ဥပဒေကို လိုရာဆွဲ၍ လုပ်နေသဖြင့် အကျိုးထက် အဆိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း၊ ဥပဒေကို မလိုက်နာပါက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဖျက်ပစ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်၏ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း (ဒုဝန်ကြီး)|ဇော်မင်းထွန်း]]က တပ်မတော်အနေဖြင့် အာဏာမသိမ်းဘူးဟု မှတ်ယူ၍မရကြောင်း ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။<ref name="sanda">{{Cite web|url=https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/sithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief/5758387.html?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323674553152&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief%2F5758387.html|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ဆန္ဒအစစ်အမှန် ဘာဖြစ်မလဲ|access-date=23 September 2021|archive-date=27 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230227130033/https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/sithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief/5758387.html?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323674553152&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsithu-aungmyint-what-will-be-the-real-desire-of-myanmar-military-chief%2F5758387.html|url-status=dead}}</ref>ဇန်နဝါရီလ ၂၈ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးက ၎င်း၏သဘောထားကို နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ထံ စာရေးသား ပေးပို့ခဲ့သည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုစာတွင် မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုများကို ပြန်၍စစ်ဆေးပေးရန်နှင့် တတိယအကြိမ်လွှတ်တော်များအား သမ္မတ၏အာဏာဖြင့် ဆိုင်းငံ့ပေးရန်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/news/army-letter-to-dassk-02012021012235.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323674553152&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fnews%2Farmy-letter-to-dassk-02012021012235.html|title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ထံသို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ပေးပို့ခဲ့တဲ့စာ|access-date=23 September 2021|archive-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219084611/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/news/army-letter-to-dassk-02012021012235.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323674553152&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fnews%2Farmy-letter-to-dassk-02012021012235.html}}</ref> ထိုရက်ပိုင်းအတွင်း မြို့ကြီးအချို့၌ တပ်မတော်၏ သံချပ်ကာယာဉ်များ လှည့်လည်သွားလာမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၁)ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ ထို့နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၁အရ အာဏာသုံးရပ်ကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် သမ္မတအနေဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာ (၃) ရပ်လွှဲပြောင်းပေးနိုင်သည်ဆိုသည့်ပုဒ်မ ပါဝင်သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် နှင့် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများကို ဖမ်းဆီးအကျယ်ချုပ်ထားရှိကာ မတရားသဖြင့် ဒုသမ္မတ(၁) ဦးမြင့်ဆွေအား ယာယီသမ္မတ အနေဖြင့် သူ့ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းစေခဲ့သည်။ ထိုအချက်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ကွဲလွဲကာ အာဏာသိမ်းမှုကို တရားဝင်သယောင်ယောင် လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ===၂၀၂၁ မှ ၂၀၂၆: စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း === ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် အာဏာ(၃)ရပ်ကို ချုပ်ကိုင်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂)ရက်နေ့မှစတင်ကာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ယာယီသမ္မတ ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]]မှာ အစည်းအဝေးပွဲတစ်ခုတွင်သာ တွေ့ခဲ့ရပြီး လူမြင်ကွင်းမှ ပျောက်သွားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းအလုံးစုံကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="mal">{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}</ref>အာဏာသိမ်းခြင်းအတွက် အချို့နိုင်ငံများမှ စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အချို့နိုင်ငံများက ဖမ်းဆီးထားသူများကို လွှတ်ပေးရန် ပြောကြားခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်အရေးနှင့် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များအကြား အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၌ ကျင်းပခဲ့ရာ ထိုပွဲသို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ပထမဆုံးသော ပြည်ပခရီးစဉ်ဖြစ်သည်။<ref name="asean">{{Cite news|title=Asean leaders agree 5-point plan for Myanmar|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2104915/asean-leaders-agree-5-point-plan-for-myanmar|accessdate=23 September 2021|archivedate=1 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210501020903/https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2104915/asean-leaders-agree-5-point-plan-for-myanmar}}</ref> [[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|၂၀၂၁ ဧပြီ ၂၄ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပသော အာဆီယံခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး]] ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]]အဖြစ် ပြောင်း၍ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် တာဝန်ကိုပါ ပူးတွဲရယူခဲ့သည်။<ref name="cgov2"/> အိမ်စောင့်အစိုးရအနေဖြင့် ၂၀၂၃ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ တာဝန်ယူမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="cgov2">{{Cite news|title=အိမ်စောင့်အစိုးရပြောင်းတာ ဘာထူးခြားသွားလဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-58076614.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323943293539&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-58076614}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ဦးဆောင်သော အိမ်စောင့်အစိုးရနှင့် ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]တို့သည် နိုင်ငံတကာ မျက်နှာစာတွင် အသိအမှတ်ပြုခံရရေး ကြိုးစားခဲ့ရသည်။။<ref>{{Cite news|title=ကုလသမဂ္ဂမှာ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဘယ်သူဖြစ်လာမလဲ|url=https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/program_2/who-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16323948539993&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fprogram_2%2Fwho-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html|accessdate=23 September 2021|archivedate=19 February 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230219084743/https://www-rfa-org.cdn.ampproject.org/v/s/www.rfa.org/burmese/program_2/who-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html/ampRFA?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#aoh=16323948539993&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.rfa.org%2Fburmese%2Fprogram_2%2Fwho-will-be-representative-of-myanmar-at-un-meeting-09152021070526.html}}</ref> လက်ရှိတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့|အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]] ကိုမူ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ချက်နိုင်ငံ၊တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ စသည်တို့က မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အစိုးရ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားပြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|အိမ်စောင့်အစိုးရ]] ကို တရားဝင်အစိုးရဟု မည်သည့်နိုင်ငံကမျှ အသိအမှတ်ပြု ထုတ်ဖော်‌ပြောဆိုထားခြင်းမရှိပေ။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်သည် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့နှင့် [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့တို့ မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref name=":4">{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2024-11/63-2022_0.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၃/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း|work=sacoffice.gov|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၂ ရက်တွင် ယာယီသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ကျန်းမာရေးမကောင်းသည့်အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ၎င်းအား ယာယီသမ္မတ တာဝန်အား လွှဲအပ်ရာ သူသည် ထိုနေ့မှာပင် ယာယီသမ္မတ ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c978rm02pgno|title=ယာယီသမ္မတနဲ့ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာမေးခွန်းများ|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|archive-date=31 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731114512/https://www.bbc.com/burmese/articles/c978rm02pgno}}</ref> ယာယီသမ္မတတာဝန်လွှဲပြောင်းယူခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ]] နှင့် မကိုက်ညီကြောင်း ဝေဖန်ချက်များရှိခဲ့သော်လည်း ဥပဒေနှင့် ညီသည်ဟု စစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရ [[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း]] က တုံ့ပြန်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/7711192.html|title=ယာယီသမ္မတတာဝန်လွှဲပြောင်းယူတာ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေနဲ့ ညီတယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြောခွင့် ပြောဆိုချက် ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေနဲ့ ကွဲလွဲနေ|work=VOA Burmese|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကောင်စီ]] အစည်းအဝေး(၂/၂၀၂၄) အား ၎င်းကိုယ်တိုင် ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဖြင့် ဦးဆောင် ကျင်းပပြီး “နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးအရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ ထားသည့် ကာလကို နောက်ထပ် ၆ လ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ကြောင်း” ဆုံးဖြတ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/26518?d=1|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၂/၂၀၂၄)ကျင်းပ|work=CINCDS Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး (၃/၂၀၂၅) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ရန် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သော်လည်း မြို့နယ်ပေါင်း ၆၃ မြို့နယ်ကိုမူ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ ပြန်လည်ကြေညာခဲ့ပါသည်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများကို သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းမှူးများအား အပ်နှင်းခဲ့ပြီး စစ်ခုံရုံးဖြင့် သေဒဏ်အထိ ချမှတ်နိုင်သည့် တရားစီရင်ရေးအာဏာကိုလည်း ယာယီသမ္မတတာဝန်ယူသူ မင်းအောင်လှိုင်က ခန့်အပ်ခဲ့ပါသည်။ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၉ ခုရှိ ယင်းမြို့နယ် ၆၃ မြို့နယ်အား ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွက် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမိန့်များကို ယာယီသမ္မတ(တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ပြီး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ဦး[[ညိုစော]] အား အပ်နှင်းခဲ့ပြီး၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအသစ်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73051|publisher=MOI|accessdate=1 August 2025}}</ref> ဖျက်သိမ်းလိုက်သော စစ်ကောင်စီအစား [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို ယူထားပြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးကို ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနေရာကို ပေးအပ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/niungngntteaalunkhunrenngaekhmsaayaarekeaamrng-phaicnnykhng|accessdate=2025 July 31|publisher=Myanmar Digital News}}</ref>ယခင်စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အချို့များကို ကာလုံအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပြင်ဆင်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဥပဒေပြုအာဏာကို ကာလုံကတစ်ဆင့် ပြန်လည်ကျင့်သုံးလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73140|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ|publisher=MOI|accessdate=2025-8-1}}</ref> === ကာချုပ်ရာထူးအပြောင်းအလဲ === {{main|၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ရှိ ဇေယျသီရိဗိမာန်၌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်းကို ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနားဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] ထံသို့ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်များ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ထိုနေ့မှာပင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] သမ္မတရွေးချယ်ရေးအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်း အဖြစ် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေ နှင့်အတူ ပူးတွဲအဆိုပြုခဲ့သည်။ထိုသို့ အဆိုပြုချိန် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ရာထူးနှင့်တွဲဖက်၍ အဆိုပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81294 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == နိုင်ငံတော်သမ္မတ (၂၀၂၆-လက်ရှိ) == {{main|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း}} ၂၀၂၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ရက် တွင် ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ တင်သွင်းသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ရွေးကောက်ခံပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အစုအဖွဲ့၏ (၂၄၇ ) မဲရရှိခဲ့ပြီး၊ တစညပါတီမှ တင်သွင်းသည့် တောင်တွင်းကြီးမဲဆန္ဒနယ်မှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေ ကို အနိုင်ရကာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့မှ ရွေးချယ်သော ဒုတိယသမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၃ရက် တွင် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ၌ မဲအများဆုံးဖြင့် ဧကာဒသမမြောက် သမ္မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81374 |access-date=2026-04-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧကာဒသမမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]] အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီး စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၊ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူများဖြစ်သည့် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၏ ရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81674 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ပြီးနောက် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်]]ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်စဉ် (၂၀၂၆ - လက်ရှိ) === သမ္မတကတိသစ္စာပြုပွဲ၏ မိန့်ခွန်းတွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်|တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ်]] (NCA) လမ်းကြောင်းအတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက်ဖော်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2026-04-11 |title=NCA အပစ်ရပ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ဆက်လက်ဖော်ဆောင်မည်ဟု စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော |url=https://kicnews.org/2026/04/nca-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%AD/ |access-date=2026-04-12 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}</ref>၊ ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးဆောင်သော အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုဗဟိုကော်မတီ<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုဗဟိုကော်မတီ (National Solidarity and Peace – making Central Committee ) ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81695 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ ဒုတိယသမ္မတ ဦး[[ညိုစော]]က ဦးဆောင်သော အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းကော်မတီ<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကော်မတီ (National Solidarity and Peace – making Working Committee) ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81697 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]]က ဦးဆောင်မည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ<ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ (National Solidarity and Peace-making Negotiation Committee) ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81699 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ နှစ်သစ်ကူးနှုတ်ခွန်းဆက်မိန့်ခွန်တွင် "လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအားလုံး လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကတစ်ဆင့် နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းနဲ့ဖြေရှင်း ဆောင်ရွက်သွားကြဖို့ အလေးအနက်တိုက်တွန်းသည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ အဂ္ဂမဟာ သီရိသုဓမ္မ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ နှစ်သစ်ကူးနှုတ်ခွန်းဆက် မင်္ဂလာစကား {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81790 |access-date=2026-04-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> === လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့် (၂၀၂၆-လက်ရှိ) === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|မြန်မာသက္ကရာဇ်]] နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၄,၃၃၅ ဦးနှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၇၉ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄,၅၁၄ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်အသီးသီးရှိ အကျဉ်းထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးမှ အကျဉ်းကျခံနေရသူများကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81823 |access-date=2026-04-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> လွတ်မြောက်လာသူများထဲ၌ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများဖြစ်သော သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]၊​ ဦးဝင်းထိန်တို့အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ဦးရေ ၁၆၅ ဦးသာ ပါဝင်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်သည်။​<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=ယနေ့ လွတ်ငြိမ်းခွင့်မှာ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ဦးရေ ၁၆၅ ဦးသာ ပါဝင်လာ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9a%e1%80%94%e1%80%b1%e1%80%b7-%e1%80%9c%e1%80%bd%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bd%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]] အား ချမှတ်ထားသည့် ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ်အနက် (၄) နှစ်နှင့် (၆) လအား လျှော့ပေါ့ပေးခဲ့ကြောင်း ၎င်း၏ ရှေ့နေဖြစ်သူက ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ ထောင်ဒဏ် ၂၇ နှစ်အနက် ၄ နှစ်ခွဲ လျှော့ပေါ့ပေး - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%ba%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%86%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9b%e1%80%b2%e1%80%b7-4/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82285 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82287 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး |url=https://news-eleven.com/article/311564 |access-date=2026-04-30 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82283 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == တရားဝင် နိုင်ငံတကကာ ခရီးစဉ်များ == === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကော်စီဥက္ကဋ္ဌ (၂၀၂၁-၂၀၂၅) === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ရယူပြီးနောက်ပိုင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်အချို့ကို ဖိတ်ကြားခံရမှုအရ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားသည့် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် မင်းအောင်လှိုင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ [[ဘန်ကောက်မြို့]]တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သော်လည်း တရားဝင် ခရီးစဉ်တစ်ခု အနေဖြင့် ဖော်ပြ၊ ကြေညာထားခြင်း မရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.shannews.org/archives/47831#:~:text=%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%9A%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%20%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9A%E1%80%B0%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%99%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA,%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%20%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%98%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%9B%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%81%8B|title=အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌနှင့် စစ်ခေါင်းဆောင် ဘန်ကောက်မြို့တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေ၊ ထိုင်းအစိုးရ လုံခြုံရေးတင်းကြပ်ထား|accessdate=2025-6--26|publisher=Shan Herald News|date=April 17, 2025|archive-date=4 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250504212343/https://burmese.shannews.org/archives/47831#:~:text=%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%9A%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%20%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9A%E1%80%B0%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%99%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA,%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%20%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%20%E1%80%98%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%9B%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%81%8B}}</ref> ==== အနှစ်ချုပ် ==== * တစ်ကြိမ် - {{အလံ|Thailand}}နိုင်ငံ (တစ်ကြိမ်သည် တရားဝင်မကြေညာထားပါ။)၊ * နှစ်ကြိမ် - {{အလံ|Belarus}}၊ {{အလံ|China}} * ခုနှစ်ကြိမ် - {{အလံ|Russia}} {| class="wikitable" |+တရားဝင် နိုင်ငံတကကာ ခရီးစဉ်များ !ခရီးစဉ် !ရောက်ရှိသည့် နိုင်ငံများ !မြို့များ !ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |{{အလံ|Russia}} |[[မော်စကိုမြို့]] |၂၁-၂၇ ဇွန် ၂၀၂၁ |ပထမတစ်ကြိမ် ရုရှားနိုင်ငံခရီးစဉ်မှာ မော်စကိုတွင် ကျင်းပသော Moscow Conference on International Security 2021 သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/12145/|title=ကမ်းကုန်အောင်မိုက်နေသော မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ရုရှား၏ အခန်းကဏ္ဍ|accessdate=2025-6-26|publisher=Myanmar Now}}</ref> |- |၂။ |{{အလံ|Russia}} |[[မော်စကိုမြို့]] |၁၀-၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ |ရုရှားနိုင်ငံကို ဒုတိယအကြိမ် သွားရောက်တဲ့ ခရီးစဉ်အတွင်းမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ဟာ မော်စကိုမြို့၊ ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုမြို့တော်မှာ ရွှေ စည်းခုံ ပုံတူစေတီ ထီးတော်တင်တာ၊ ရုရှား မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးအသင်း၊ ရုရှား အာဆီယံ စီးပွားရေး ကောင်စီက တာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ တွေ့ဆုံတာတွေ လုပ်ခဲ့ပေမယ့်၊ ရုရှား ကာကွယ် ရေးဝန်ကြီး ဆာဂေး ရှိုဂူ တို့နဲ့တော့ တွေ့ဆုံခွင့်မရခဲ့ဘဲ ရုရှား ဒုတိယကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး အလက်ဇန်းဒါး ဖိုမင်နဲ့သာ တွေ့ဆုံခဲ့ရပါသည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/11998/|title=အပယ်ခံစစ်ခေါင်းဆောင်၏ ဟန်ပြရုရှားခရီးစဉ်|accessdate=2025-6-26|publisher=Myanmar Now}}</ref> |- |၃။ |{{အလံ|Russia}} |ဒီဗော့စတော့ခ်မြို့ |၄-၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |(၇) ကြိမ်မြောက် အရှေ့ဖျားစီးပွားရေးဖိုရမ် (The 7th Eastern Economic Forum-2022) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ မျက်နှာစုံညီပွဲတွင် ပူတင်နှင့်လည်း ဆုံတွေ့နိုင်ခဲ့သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/29869|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် Eastern Economic Forum-2022 ၏ မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေး Plenary Session ၌ တက်ရောက် ပါဝင်ဆွေးနွေး|accessdate=2025-6-26|publisher=MOI}}</ref> |- |၄။ |{{Flag|China}} |[[ကူမင်းမြို့]] |၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ |အဋ္ဌမကြိမ် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ (ဂျီအမ်အက်စ်) ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ တရုတ်ဝန်ကြီးချုပ် မစ္စတာလီချန်နှင့် တွေဆုံခဲ့သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/63632|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အဋ္ဌမကြိမ် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ (ဂျီအမ်အက်စ်) ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ministry of Information}}</ref> |- |၅။ |{{အလံ|Russia}} {{Flag|Belarus}} |[[မော်စကိုမြို့]]၊ မင့်စ်မြို့ |၄-၉ မတ် ၂၀၂၅ |ရုရှားသမ္မတ ပူတင်နှင့် ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသမ္မတ လူကာရှန်ကိုတို့နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2025/03/12/398454.html|title=မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို ရုရှားနဲ့ ဘီလာရုစ် အာဏာရှင်တွေ အားပေး|accessdate=2025-6-26|publisher=The Irrawaddy}}</ref> |- |၆။ |{{Flag|Thailand}} |[[ဘန်ကောက်မြို့]] |၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ |ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသည့် [[ဘင်းမ်စတက်|BIMSTEC]] ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=52388|title=စစ်ခေါင်းဆောင် က ဘင်းမ်စတက် အစည်းအဝေးအတွက် ပြင်ဆင်ခဲ့သော်လည်း အကျိုးအမြတ် မထွက်ဘဲ ဆန့်ကျင်မှုများသာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရ|publisher=Ayeyarwaddy Times|accessdate=2025-6-26}}</ref> |- |၇။ |{{အလံ|Russia}} |[[မော်စကိုမြို့]] |၇-၁၀ မေ ၂၀၂၅ |ရုရှားနိုင်ငံ၊ မော်စကိုမြို့တွင်ကျင်းပသည့် [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]ပြီးဆုံးသည့် ရင်ပြင်နီအောင်ပွဲ အခမ်းအနားတက်ပွဲတက်ရောက်ခဲ့သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/69680|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ မဟာမျိုးချစ်စစ်ပွဲကြီးအောင်ပွဲ နှစ် (၈၀) ပြည့်အထိမ်းအမှတ် စစ်ရေးပြအခမ်းအနားသို့ ပါဝင်တက်ရောက်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ministry of Information}}</ref> |- |၈။ |{{Flag|Russia}} {{အလံ|Belarus}} |မင့်စ်မြို့၊ နိုဗာစီဗစ်မြို့၊ Ulan-Ude မြို့ |၂၅-၂၉ ဇွန် ၂၀၂၅ |စတုတ္ထအကြိမ် ဥရောပ-အာရှစီးပွားရေးဖိုရမ်(Eurasian Economic Forum 2025)သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံသို့ မရောက်မီ၊ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ နိုဗာစီဗစ်မြို့သို့ အရင်ရောက်ရှိပြီး၊ နိုဗာစီဗစ်ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူး Mr. Travnikov Ahdrey Aleksandrovich နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံမှ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊ Buryatia ပြည်နယ်၊ Ulan-Ude မြို့သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေးခရီးရောက်ရှိခဲ့သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/71501|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ စတုတ္ထအကြိမ် ဥရောပ-အာရှစီးပွားရေးဖိုရမ်(EEF 2025)သို့ တက်ရောက်ရန် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိ|accessdate=2025-6-26|publisher=MOI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626062311/https://www.moi.gov.mm/news/71501|archivedate=2025-6-26}}</ref> |- |၉။ |{{အလံ|China}} |တီယန်ကျင်းမြို့ |၃၀ ဩဂုတ် - ၇ စက်တင်ဘာ<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74578|title=တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘောခရီးစဉ်သွားရောက်ခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံနှင့် နိုင်ငံတကာမှ ခေါင်းဆောင်များအား တွေ့ဆုံ၍ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား ပြည်သူလူထုများက သောင်းသောင်းဖြဖြ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=8 September 2025}}</ref> ၂၀၂၆ |[[ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့|ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့]] ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74363|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး (SCO SUMMIT 2025) အစည်းအဝေးအထိမ်းအမှတ်ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲသို့ တက်ရောက်|accessdate=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> | |- |၁၀။ |{{အလံ|Russia}} |[[မော်စကိုမြို့]] |၂၄-၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ |ကမ္ဘာ့အဏုမြူသီတင်းပတ်ဖိုရမ်-၂၀၂၅ (World Atomic Week Forum 2025) သို့တက်ရောက်ခဲ့သည်။ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/75321|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ကမ္ဘာ့အဏုမြူသီတင်းပတ်ဖိုရမ်-၂၀၂၅ (World Atomic Week Forum - 2025) ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ထွက်ခွာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=25 September 2025}}</ref> |} === နိုင်ငံတော်သမ္မတ (၂၀၂၆ - လက်ရှိ) === * တစ်ကြိမ် - {{အလံ|India}}၊ {{အလံ|China}} {| class="wikitable" !ခရီးစဉ် !ရောက်ရှိသည့် နိုင်ငံများ !မြို့များ !ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |{{အလံ|India}} |ဗုဒ္ဓဂါယာ၊ နယူးဒေလီ |၃၀ မေ<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် ရောက်ရှိ |url=http://www.moi.gov.mm/news/83365 |access-date=2026-05-31 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> - ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ | | |- |၂။ |{{အလံ|China}} |[[ပေကျင်းမြို့]] |၁၅ ဇွန်<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> - ၁၉ ဇွန် ၂၀၂၆ | | |} [[File:Мин Аун Хлайн в Татарстане 02 (25-06-2021).jpg|thumb|၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းက ရုရှားနိုင်ငံခရီးစဉ်တွင် ​တွေ့ရစဉ်]] == လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှုနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုများ == [[ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကောင်စီ]]က မင်းအောင်လှိုင်၏ တပ်မတော်သားများသည် [[ကချင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]က အရပ်သားများကို တမင်တကာ ပစ်မှတ်ထားခဲ့ကြကြောင်း၊ ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသမီးများကို အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့ကြောင်း၊ အရပ်သားများကိုပစ်ခတ်ကြောင်းနှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်းရှိ ကျေးရွာများ မီးရှို့ကြောင်း အစီရင်ခံ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Section |first=United Nations News Service |date=20 June 2016 |title=UN News – Myanmar must address 'serious' human rights violations against minorities – UN rights chief |url=http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=54268#.WdnLnTtpG02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212012658/http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=54268#.WdnLnTtpG02 |archive-date=12 February 2018 |access-date=8 October 2017 |website=UN News Service Section |language=en}}</ref> သူသည် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအား လူမျိုးတုန်းရှင်းလင်းခြင်းအတွက် စွပ်စွဲခံနေရသည်။<ref>{{Cite news |last=Farmaner |first=Mark |date=13 September 2017 |title=Only One Person Can Stop Ethnic Cleansing In Myanmar, And It Isn't Aung San Suu Kyi |work=[[Huffington Post]] |url=https://www.huffingtonpost.com/entry/myanmar-rohingya-aung-san-suu-kyi_us_59b83175e4b02da0e13cf59f |url-status=live |access-date=31 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209201258/https://www.huffingtonpost.com/entry/myanmar-rohingya-aung-san-suu-kyi_us_59b83175e4b02da0e13cf59f |archive-date=9 February 2019 |accessdate=19 January 2022 |archivedate=9 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190209201258/https://www.huffingtonpost.com/entry/myanmar-rohingya-aung-san-suu-kyi_us_59b83175e4b02da0e13cf59f }}</ref> အဆိုပါလုပ်ရပ်များသည် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု၊ စစ်ရာဇဝတ်မှုနှင့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုများ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |date=30 March 2015 |title=Burma's Military Milestone |publisher=[[Human Rights Watch]] |url=https://www.hrw.org/news/2015/03/30/burmas-military-milestone |url-status=live |access-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804172653/https://www.hrw.org/news/2015/03/30/burmas-military-milestone |archive-date=4 August 2016 |accessdate=28 May 2017 |archivedate=4 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160804172653/https://www.hrw.org/news/2015/03/30/burmas-military-milestone }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတကာ အချက်အလက်ရှာဖွေရေးမစ်ရှင်က မင်းအောင်လှိုင်နှင့် အခြားသော စစ်ဗိုလ်ချုပ်များသည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများအတွက် အဓိက တာဝန်ရှိသူများဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name="UNReport">{{Cite news |last=Nebehay |first=Stephanie |date=27 August 2018 |title=Myanmar generals had "genocidal intent" against Rohingya, must face justice – UN |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/myanmar-rohingya-un-idUSL8N1VH04R |accessdate=19 January 2022 |archivedate=12 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210212175728/https://www.reuters.com/article/myanmar-rohingya-un-idUSL8N1VH04R }}</ref> မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တကွ အခြားစစ်ဗိုလ်ချုပ်များဖြစ်သည့် စိုးဝင်း၊ အောင်ကျော်ဇော၊ မောင်မောင်စိုးနှင့် သန်းဦးတို့အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများအတွက် နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှု တရားရုံးတို့တွင် တရားစွဲဆိုသင့်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=UNReport/> မြန်မာနိုင်ငံတွင်း လူမျိုးရေးနှင့် ဘာသာရေး အမုန်းတရားများ ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက်ဟုဆိုကာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်က မင်းအောင်လှိုင်အပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်စာမျက်နှာ ၁၉ ခုကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=27 August 2018 |title=Facebook bans Myanmar army chief over rights abuses |work=[[The Times of India]] |url=https://www.timesofindia.com/world/south-asia/facebook-bans-myanmar-army-chief-over-rights-abuses/articleshow/65561259.cms |access-date=27 August 2018}}{{Dead link|date=April 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |date=27 August 2018 |title=Facebook bans Myanmar Army Chief Min Aung Hlaing, 19 others over rights abuses |publisher=[[News Nation]] |url=http://www.newsnation.in/world-news/facebook-bans-myanmar-army-chief-min-aung-hlaing-19-after-un-report-on-rohingya-article-201517.html |url-status=live |access-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827174300/http://www.newsnation.in/world-news/facebook-bans-myanmar-army-chief-min-aung-hlaing-19-after-un-report-on-rohingya-article-201517.html |archive-date=27 August 2018 |accessdate=19 January 2022 |archivedate=27 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180827174300/http://www.newsnation.in/world-news/facebook-bans-myanmar-army-chief-min-aung-hlaing-19-after-un-report-on-rohingya-article-201517.html }}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်တွင် တွစ်တာမှလည်း မင်းအောင်လှိုင်ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=https://www.theguardian.com/world/2019/may/16/myanmar-army-chiefs-twitter-account-suspended-over-anti-rohingya-hate-speech |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200630080746/https://www.theguardian.com/world/2019/may/16/myanmar-army-chiefs-twitter-account-suspended-over-anti-rohingya-hate-speech |archive-date=30 June 2020 |access-date=5 May 2020}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးဖြစ်သော ဦး[[ကျော်ဇောဦး]]က ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်း တပ်မတော်၏ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများသည် ပြည်သူလူထုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များအား ထိခိုက်နစ်နာစေကြောင်း အိတ်ဖွင့်ပေးစာကို မင်းအောင်လှိုင်ထံ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |url=https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-myanmar-cinc-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-damage-incurred-by-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |title=Open Letter to Senior General Min Aung Hlaing from U Kyaw Zaw Oo about damage to cultural heritage, fatalities and casualties incurred by intentional and indiscriminate attacks of Myanma Tatmadaw on non-military targets |publisher=[[Kyaw Zaw Oo]] |year=2019 |access-date=27 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227103927/https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-myanmar-cinc-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-damage-incurred-by-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |archive-date=27 December 2020}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-senior-general-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |title=သမိုင်းဝင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအဆောက်အအုံများအပါအဝင် စစ်ဖက်ပစ်မှတ်မဟုတ်သည့်နေရာများသို့ တမင်သက်သက် ပစ်ခတ်ကြသဖြင့် သေဆုံးထိခိုက်ကြရသည့်ကိစ္စ အိတ်ဖွင့်ပေးစာ |publisher=[[Kyaw Zaw Oo]] |year=2019 |language=my |access-date=27 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227104428/https://kzo.home.blog/2019/03/18/open-letter-to-senior-general-min-aung-hlaing-from-u-kyaw-zaw-oo-about-intentional-and-indiscriminate-attacks-of-myanma-tatmadaw-on-non-military-targets/ |archive-date=27 December 2020}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက မင်းအောင်လှိုင်အား ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ခဲ့ရာ သူ့အား အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=US Tightens Sanctions on Myanmar Army Chief |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/us-tightens-sanctions-myanmar-army-chief |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108091251/https://www.voanews.com/east-asia-pacific/us-tightens-sanctions-myanmar-army-chief |archive-date=8 January 2021 |access-date=11 January 2021 |website=Voice of America |language=en}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=Treasury Sanctions Individuals for Roles in Atrocities and Other Abuses |url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm852 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207144752/https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm852 |archive-date=7 December 2020 |access-date=11 January 2021 |website=U.S. Department of the Treasury}}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ရာဇဝတ်မှုများနှင့် စစ်ရာဇဝတ်မှုပေါင်းများစွာအတွက် စစ်ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ|သတိုးသီရိ]]သုဓမ္မ မင်းအောင်လှိုင်ကို ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ရန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) ၏ ရှေ့နေချုပ် ကာရင် ခန်း (Karim AA Khan) က ICC တရားရုံးကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင်လျှောက်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy147w07pyo|title=အိုင်စီစီ ဖမ်းဝရမ်း လျှောက်ထားမှု အပေါ် စစ်ကောင်စီ တုံ့ပြန်ချက်|work=BBC Burmese|access-date=၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ }}</ref>လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွသူများက ထောက်ခံကြိုဆိုခဲ့ကြသော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးပြောခွင့်ရ Mao Ning က ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီက အမှုကိုလွှဲပြောင်းပေးခြင်းမျိုးမဟုတ်လျှင် ရောမဥပဒေစာချုပ်၌ လက်မှတ် မထိုးထားသည့် နိုင်ငံ နှင့် နယ်မြေများအပေါ် အိုင်စီစီတရားရုံးက စီရင်ပိုင်ခွင့်မရှိဟု နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်ဘက်က ပြောဆို ရပ်တည်ခဲ့သည်။အလားတူ မြန်မာစစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းကလည်း အိုင်စီစီရှေ့နေချုပ်၏ ပြောကြားချက်အပေါ် လက်မခံဘဲ ပယ်ချသည်။ == အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ == မင်းအောင်လှိုင်သည် တပ်မတော်ပိုင် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်]] (MEHL)တွင် ရှယ်ယာအများစု ပိုင်ဆိုင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀-၁၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် ရှယ်ယာ ၅၀၀၀ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး နှစ်စဉ်အမြတ်ဝေစုအနေဖြင့် ဒေါ်လာ နှစ်သိန်းခွဲ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Leaked documents reveal global business links to Myanmar military crimes |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/09/mehl-military-links-to-global-businesses/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108144231/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/09/mehl-military-links-to-global-businesses/ |archive-date=8 January 2021 |access-date=11 January 2021 |website=Amnesty International |language=en}}</ref> သူသည် MEHL ၏ နာယက အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=17 June 2020 |title=Systemic Conflict of Interest in Myanmar Military Allows for Serious Corruption |url=https://www.justiceformyanmar.org/press-releases/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026180332/https://www.justiceformyanmar.org/press-releases/systemic-conflict-of-interest-in-myanmar-military-allows-for-serious-corruption |archive-date=26 October 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Justice For Myanmar}}</ref> မင်းအောင်လှိုင်၏ သားဖြစ်သူ အောင်ပြည့်စုံသည် Sky One ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီနှင့် အောင်မြင့်မိုမင်းအာမခံ ကုမ္ပဏီအပါအဝင် ကုမ္ပဏီများစွာ ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name=":3" /> အောင်ပြည့်စုံသည် ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ]]တွင်လည်း ရှယ်ယာများစွာ ပါဝင်ထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=တပ်ချုပ်သားပိုင်ကုမ္ပဏီများကို အရေးယူရန် ကုလအချက်အလက်ရှာဖွေရေးအဖွဲ့ တောင်းဆို |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/2402 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201053646/https://www.myanmar-now.org/mm/news/2402 |archive-date=1 February 2021 |access-date=11 January 2021 |website=Myanmar NOW |language=my}}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီးနောက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ [[ပြည်သူ့ရင်ပြင်နှင့် ပြည်သူ့ဥယျာဉ်]]တွင် စားသောက်ဆိုင်နှင့် အနုပညာပြခန်းအတွက် နှစ် ၃၀ မြေငှားရမ်းခြင်းကို ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးထက် လျော့နည်းသော နှုန်းထားဖြင့် သားဖြစ်သူ အောင်ပြည့်စုံက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Military Chief's Son Paid 'Very Low' Rent for His Upscale Restaurant on Government-Owned Land |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-son-paid-very-low-rent-for-his-upscale-restaurant-on-government-owned-land |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200717014336/https://myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-son-paid-very-low-rent-for-his-upscale-restaurant-on-government-owned-land |archive-date=17 July 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> ဆေးနှင့် ဆေးပစ္စည်းများအတွက် [[အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဌာန (မြန်မာ)|အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဌာန]]၏ ခွင့်ပြုချက်နှင့် အခွန်ကိစ္စရပ်များကို ဝန်ဆောင်မှုပေးသော ''A&M Mahar'' ကုမ္ပဏီသည်လည်း အောင်ပြည့်စုံပိုင်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=Dirty Secrets #2: Sr. Gen. Min Aung Hlaing's family profiting off of FDA and Customs clearances |url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/dirty-secrets-2-sr-gen-min-aung-hlaings-family-selling-fda-and-customs-clearance-for-profit |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026181000/https://www.justiceformyanmar.org/stories/dirty-secrets-2-sr-gen-min-aung-hlaings-family-selling-fda-and-customs-clearance-for-profit |archive-date=26 October 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Justice For Myanmar}}</ref> အခွန်ဌာနကို MEHL ၏ ဒါရိုက်တာဟောင်းဖြစ်သူ ဦးကျော်ထင်က ဦးဆောင်သည်။<ref name=":1" /> ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် သမီးဖြစ်သူ [[ခင်သီရိသက်မွန်]]သည် [[သတ္တမမြောက်အာရုံ]] ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |title=Military Chief's Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants |archive-date=15 December 2020 |access-date=11 January 2021 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> ထိုနှစ်မှာပင် ချွေးမဖြစ်သူ မျိုးရတနာထိုက်က Stellar Seven Entertainment အမည်ရှိ ဖျော်ဖြေရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ==ထမ်းဆောင်ခဲ့သော စစ်ဖက်ဆိုင်ရာတာဝန်များ== {| class="wikitable" |- !ခုနှစ် !! နေရာ !!ရာထူး!! တာဝန် |-၁၉၉၅-၁၉၉၈(အမှတ်(၃၆၉)ခြေမြန်တပ်ရင်း)နမခလက်အောက်ခံတပ်ရင်း(တပ်ရင်းမှူး) | ၁၉၉၈ ||[[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] || ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး || စစ်ဦးစီးအရာရှိ (ပထမတန်း) |- | ၁၉၉၉ ||[[အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်မှူးကြီး|| နည်းဗျူဟာမှူး |- | ၂၀၀၂ ||[[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်မှူးချုပ် || တပ်မမှူး |- | ၂၀၀၃ ဩဂုတ် ||[[စစ်တက္ကသိုလ်]] || ဗိုလ်မှူးချုပ် || ကျောင်းအုပ်ကြီး |- | ၂၀၀၄ နိုဝင်ဘာ || [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်ချုပ်|| တိုင်းမှူး |- | ၂၀၀၆ || [[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] || ဗိုလ်ချုပ် || တိုင်းမှူး |- | ၂၀၀၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဗိုလ်ချုပ်|| [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] |- | ၂၀၀၈ || [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး || [[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] |- | ၂၀၁၀ ဩဂုတ် || [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး || [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း/ ရေ/ လေ)]] |- |၂၀၁၁ မတ် || rowspan="3" |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]|| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|| rowspan="3" | [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်]] |- |၂၀၁၂ ဧပြီ ၃ || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |- |၂၀၁၃ မတ် || ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး |} == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[မဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှံခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်း|url=https://data.opendevelopmentmekong.net/dataset/3ca3a1e3-b448-4c9a-b428-cf32d455055e/resource/155c187b-6893-4037-bacb-a6ca8676deb2/download/69-18.pdf|accessdate=2025 August 2|publisher=Open Data Mekong}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် အမိန်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၆၂/၂၀၂၂ အရ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်သည် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]]ဘွဲ့နှင့် [[သုဓမ္မသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သတိုးသီရိသုဓမ္မ]]ဘွဲ့တို့ မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref name=":4" /> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ (၅) ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]က ဂုဏ်ထူးဆောင် [[ပြည်သူ့ရေးရာ စီမံခန့်ခွဲမှု|ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှု]]ပါရဂူဘွဲ့ Honorary Doctor of Public Administration (D.P.A honoris causa) ကိုချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/69846d4bdd503d7856062b39 |access-date=2026-04-14 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> == ကျန်းမာရေး နှင့် အရေးပေါ်ခွဲစိတ်ခံရမှု == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း (Lumbar Spondylosis with Spinal Stenosis) ဝေဒနာအတွက် နေပြည်တော်ရှိ အမှတ် (၂) တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး (ခုတင် ၁၀၀၀) ၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ပါရဂူများနှင့် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆေးတပ်ဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်း၍ ၂ နာရီကြာ အရေးပေါ် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူခဲ့သည်။ထို ခွဲစိတ်မှုသည် အောင်မြင်ခဲ့ကြောင်း ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက သတင်းထုတ်ပြန်ပေးခဲ့ပြီး၊ထုတ်ပြန်ချက်ထဲ တာဝန်များပြန်လည်ထမ်းဆောင်နေပြီဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310689|title=ယာယီသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာခံစားခဲ့ရသဖြင့် အရေးပေါ်ခွဲစိတ်ကုသမှု (၂)နာရီကြာ ပြုလုပ်ခဲ့ရ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} {{s-start}} {{s-mil}} {{s-bef|before=[[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]]}} {{s-ttl|title=[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]|years=၂၀၁၀–၂၀၁၁}} {{s-aft|after=[[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှဌေးဝင်း]]}} {{s-bef|before=[[သန်းရွှေ]]}} {{s-ttl|title=[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]|years=၂၀၁၁–၂၀၂၆}} {{S-aft|after= [[ရဲဝင်းဦး]]}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[သန်းရွှေ]]<br>{{nobold|[[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ]]ဥက္ကဋ္ဌ <small>(၁၉၉၇–၂၀၁၁)</small>}}}} {{s-ttl|title=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]|years=၂၀၂၁–၂၀၂၅}} {{S-aft|after= ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း''}} {{s-bef|before=[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{nobold|(ယာယီ)}}}} {{s-ttl|title=ယာယီ[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] (တာဝန်) |years=၂၀၂၄–၂၀၂၆}} {{S-aft|after= ''ကိုယ်တိုင်''}} {{s-vac|last=[[သိန်းစိန်]] {{nobold|(၂၀၁၁)}}}} {{s-ttl|title=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] |years=၂၀၂၁–၂၀၂၅}} {{S-aft|after= [[ညိုစော]]}} {{s-end}} {{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူ အကြီးအကဲများ}} {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}} {{lifetime|၁၉၅၆| | }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ထားဝယ်လူမျိုး]] 8bwvwcko3q0fmf0p23z15n50e1zsnvf 0 19422 1040864 730482 2026-06-26T00:05:16Z ~2026-36822-92 144864 1040864 wikitext text/x-wiki [[File:Chauk_boycoutt_girls_for_1300.jpg|right| ချောက်ရေနံမြေ ဘီအိုစီ စတိုဂိတ် တွင် သပိတ်တား နေကြသော အမျိုးသမီးငယ်များ]] မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်မှာ ပေါ်ပေါက်တာကြောင့် မြန်မာ့သမိုင်းမှာ '''၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံ''' အဖြစ် ကဗျည်းတွင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၈) ရက်နေ့မှာတော့ [[ချောက်မြို့]] [[ဘီအိုစီ]] ရေနံမြေ သပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်ရသည့် လတ်တလော အကြောင်းများမှာ − # ဘီအိုစီ ရေနံကုမ္ပဏီ က [[ဘာသာရေး အလုပ်ပိတ်ရက်]] (၁၀) ရက်ကို (၇) ရက်အဖြစ် လျှော့ချခြင်း၊ # အလုပ်သမား တို့ရဲ့ စားဝတ်နေရေးဆိုင်ရာ တောင်းဆိုချက် (၁၂) ချက်ကို မလိုက်လျောခြင်းနဲ့ # ချောက် ဘီအိုစီ မော်တော်ယာဉ်ဌာန စက်ပြင်ဆရာ [[ခင်၊ သခင်|သခင် ခင်]]ကို အလုပ်ထုတ်ပစ်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၃၀၀ ပြည့် ရေနံမြေ အလုပ်သမား သပိတ်ကြီးဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနဲ့ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ အလွန် အရေးပါအရာရောက်တဲ့ အလုပ်သမား သပိတ်ကြီး ဖြစ်သလို မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲသမိုင်းမှာ အကြီးမားဆုံး လူထုလှုပ်ရှားမှုတိုက်ပွဲကြီးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ <ref>မျိုးဆက်တော်လှန်ရေး အပြီးသတ် နဲ့ တန်းတူရေးလက်နက်၊ ယနေ့မြန်မာ </ref> ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၃၈ ချောက်၊ စဉ့်ကူ၊ လမ်းရွာ၊ ရေနံချပ်နှင့် ရေနံချောင်း ရေနံမြေမှ သပိတ်မှောက် အလုပ် သမားအင်အား ၁၀၀၀ ကျော်တို့ မိုင် ၄၀၀ ကျော်ရှည်လျားသော ရန်ကုန် သို့ ခြေလျင်ချီတက်ဆန္ဒပြပွဲ စတင် သည်။ <ref>တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း ပြုစုရေးအဖွဲ့ [[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]သမိုင်း ဒုတိယတွဲ။ ရန်ကုန်။ စာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်။ ၁၉၇၆။ စာ ၃၃၅။</ref> ၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ ရေနံမြေသပိတ်တပ် မကွေးမြို့သို့ ရောက်ရှိသည်။ <ref>တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း (ဒု)စာ ၃၃၆</ref> မကွေးတွင် သပိတ် ခေါင်းဆောင်များ ကို နယ်ချဲ့အလိုတော်ရိ အစိုးရက ဖမ်းဆီးလိုက်ကြ၏။ မျက်နှာဖြူ အရေးပိုင်ကလည်း မကွေးမြို့ အတွင်း [[ပုဒ်မ (၁၄၄)]] ကို ထုတ်ပြန် လိုက်သည်။ သို့နှင့် မကွေး တွင် ရက် ၂၀ လောက် သောင်တင် နေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရိက္ခါပြဿနာ တက်လာခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် တဝက်လောက်က ရေနံမြေသို့ ပြန်ကြရ၏။ ခေါင်းဆောင်များ လွှတ်ပေးရေးအတွက် ကျန်အလုပ်သမားများက အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြ ကြသည်။ ထိုသို့ အစာငတ်ခံခြင်း ထက် ပုဒ်မ (၁၄၄) ကို တွန်းလှန်ကာ [[အာဏာဖီဆန်ခြင်း]]က ပိုထိရောက်မည်ဟု [[တို့ဗမာ အစည်းအရုံး]] က ယူဆ၏။ ဒီဇင်ဘာ (၁၁) ရက်ညပိုင်းတွင် [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်|ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ]] ဉက္ကဋ္ဌ [[ကိုဗဟိန်း]]၊ အတွင်းရေးမှူး [[ဗဆွေ၊ ဦး၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း|ကိုဗဆွေ]] နှင့် အခြား ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် နှစ်ဦး ရောက်လာကာ ရေနံမြေ သပိတ် တပ်ကြီး အား ပုဒ်မ (၁၄၄) ဖီဆန်၍ တရားဟောပြော ကြလေသည်။ ကိုဗဟိန်း ၏ ကျော်ကြားလှသော '''မြင်းခွာတချက် ပေါက်လျှင် မီးဟုန်းဟုန်း တောက်စေရမည်''' [[မိန့်ခွန်း]]သည် ဤ နေရာတွင် ပြောကြားခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref> ဗဟိန်း သို့မဟုတ် ညီညွတ်ရေးဗိသုကာ (၂- ၃- ၁၉၉၄) [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၊ ဗဟိုပညာရေး နှင့် ဝါဒဖြန့်ချိရေး ဌာန</ref> ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ မကွေးမြို့ '''မဲထီးကျောင်း'''တိုက်အတွင်း ရေနံမြေသပိတ် တပ်သားများအား တရားဟောမှုဖြင့် ကိုဗဟိန်းနှင့် ကိုဗဆွေ တို့ကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဖမ်းဆီးသည်။<ref>တို့ဗမာ အစည်းအရုံး သမိုင်း (ဒု)စာ ၃၄၃</ref> အသက်သေသေ အရိုးကြေကြေ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင် အရောက် မမှိတ်မသုန် ချီတက်ကြရန်လည်း လှုံ့ဆော်ခဲ့အပြီး ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် (၄)ဦးစလုံး အဖမ်းခံလိုက်ရ၏။ သို့သော် လမ်းညွှန်ချက် ရလိုက်ပြီဖြစ်သော အလုပ်သမားတပ်ကြီးက နောက်တရက် နံနက် (၆) နာရီတွင် [[နံပါတ်တုတ်]]ကိုင် ပုလိပ်တပ်၊ [[လှံ]]စွပ်တပ်၊ [[သေနတ်]]ကိုင်တပ်၊ မြင်းစီးတပ်များ အတွင်းသို့ ထိုးဝင် ဖြိုခွဲ၍ ချီတက် ကြတော့သည်။ မြို့သူမြို့သားများက ဝိုင်းဝန်းအားပေးကြသည်။ ကျဆုံးသူ၊ ဒဏ်ရာရသူ၊ ဆွဲချုပ် အဖမ်းခံလိုက်ရသူ အများအပြား ရှိသော်လည်း နောက်မတွန့်ကြတော့ပေ။ ရိုက်နှက်သော နံပါတ်တုတ်ကိုင် ပုလိပ်များ၊ မြို့သူမြို့သားများ နှင့် အလုပ်သမားများ အရောရော အနှောနှော ဖြစ်ကုန်၍ လှံစွပ်သေနတ်များ သုံးမရ ဖြစ်ကုန်တော့သည်။ မြင်းစီးပုလိပ်များက ဝင်၍ရိုက်ပြန်သည့် အဆုံး မခံမရပ်နိုင် ဖြစ်နေသော မြို့သူ မြို့သားများက [[ငြာသံ]]ပေးကာ ရရာလက်နက်နှင့် ဝင်ပြီး ခုခံကြသောကြောင့် တပ်လန်ကုန်ကြသည်။ ထိုသို့ဖြစ်နေစဉ် ချိတ်ဆက်လုပ်ထားသည့် အတိုင်း ကိုဗဟိန်းက [[ထောင်]]အမိုးပေါ် တက်၍ [[ထောင်သား]]များအား လှုံ့ဆော် တရားဟော ပြန်တော့ရာ ထောင်တွင်း တွင်လည်း ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်ကုန်တော့သည်။ [[ထောင်ထ]]ပြီ အထင်နှင့် ပုလိပ်များ ထောင်ဘက်သို့ အကူအညီပေးရန် ပြေးကြစဉ် သပိတ်တပ်ကြီးက မကွေးမြို့ အပြင်သို့ အရောက်ဖောက် ၍ အောင်မြင်စွာ ထွက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref> ဗဟိန်း သို့မဟုတ် ညီညွတ်ရေးဗိသုကာ (၂- ၃- ၁၉၉၄) [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၊ ဗဟိုပညာရေး နှင့် ဝါဒဖြန့်ချိရေး ဌာန</ref> ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ ရေနံမြေ သပိတ်တပ် မကွေးမှ ရန်ကုန်သို့ ဆက်လက်ချီတက်သည်။<ref>တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း (ဒု)စာ ၃၄၃-၃၄၄</ref> ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂအသင်း တိုက်၌ ကျောင်းသားထု အစည်းအဝေး ကျင်းပ၍ ကိုဗဟိန်း နှင့် ကိုဗဆွေ တို့ကို လွှတ်ရန် နှင့် ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ်ထားသော ဥပဒေများ ရုတ်သိမ်းရန် အဆိုများ တင်သွင်းသည်။ <ref>တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း (ဒု)စာ ၃၄၆-၃၄၇</ref> ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ [[ပဲခူး]]ခရိုင် နှင့် [[သထုံ]]ခရိုင် တို့မှ '''တောင်သူ လယ်သမား နှစ်သောင်းခန့်''' သည် ကျင်းပလျက်ရှိသော ဥပဒေပြု လွှတ်တော် အစည်းအဝေး မှ လယ်သီးစား ဥပဒေကြမ်း နှင့် လယ်မြေ လွဲပြောင်းပေးရေး ဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်း များကို အတည်ပြုရေး အတွက် [[ရန်ကုန်မြို့]]သို့ ဆန္ဒပြ ချီတက်သည်။ ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ ပဲခူးခရိုင်နှင့်သထုံခရိုင်တို့မှ '''တောင်သူလယ်သမား တပ်ဖွဲ့များ''' ရန်ကုန်ရောက်ရှိပြီး[[ရွှေတိဂုံစေတီ]] ရင်ပြင်တွင် စခန်းချသည်။ <ref>ဦးလေးမောင် မြန်မာနိုင်ငံရေးသမိုင်း (ဒု)စာ ၄၉၇-၈</ref> ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] အပါအဝင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကျောင်းပေါင်းစုံ ကျောင်းသားထု က [[အတွင်းဝန်များရုံး]] (ယခု ဝန်ကြီးများ ရုံး) ကို ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြ သည်။ မြင်းစီးပုလိပ်များက သပိတ် တား ကျောင်းသူကျောင်းသားများကို အကြမ်းဖက် ဖြိုခွဲသည်။ <ref>Report of the Secretariat Incident Enquiry Comittee, Yangon Govt printing, 1939, P 2</ref> ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ [[တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ|ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] ဥက္ကဋ္ဌ [[လှရွှေ၊ ဒေါက်တာ|ကိုလှရွှေ]]က မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းသားများသပိတ်မှောက်ရန် နှိုးဆော်စာ ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>တက္ကသိုလ်ကိုကိုကြီး ကျောင်းသားပုလိပ်တိုက်ပွဲ။ရန်ကုန်။ ဘုံဝါဒစာအုပ်အသင်း။ ၁၉၃၉။ စာ ၈</ref> ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ [[ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်]] ကျောင်းသား [[အောင်ကျော်၊ ဗိုလ်|ကိုအောင်ကျော်]]သည် အတွင်းဝန်များရုံး ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြစဉ် မြင်းစီးပုလိပ် များ၏တုတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်မှုဒဏ်ရာ များကြောင့် ၁၃း၂၅ နာရီတွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး တွင် ကွယ်လွန် သည်။ <ref>တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း (ဒု)စာ ၃၅၉</ref> ၈ ဇန်နနဝါရီ ၁၉၃၉ '''ရေနံမြေသပိတ် တပ်ကြီး'''သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက် ရှိလာပြီး ရွှေတိဂုံစေတီ ကုန်းတော် ပေါ်တွင် စခန်းချသည်။ <ref>ဦးလေးမောင် မြန်မာနိုင်ငံရေးသမိုင်း (ဒု) စာ ၄၉၈</ref> ၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၉ '''ရွှေတိဂုံစေတီ အလယ်ပစ္စယံ''' ၌ '''တောင်သူလယ်သမားထု အစည်းအဝေး''' ကျင်းပ၍ [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ တောင်သူ လယ်သမား အစည်းအရုံး]] (ဗ.တ.လ.စ) ကိုဖွဲ့စည်းသည်။<ref>တို့ဗမာ အစည်းအရုံး သမိုင်း (ဒု)စာ ၃၇၅</ref> <ref>ဝိဓူရ သခင်မြ စာ ၅၀၄</ref> မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ '''အလုပ်သမားထု အစည်းအဝေး''' ကို ရွှေတိဂုံ စေတီအလယ်ပစ္စယံ ၌ ၁၅း၃၀ နာရီ တွင် ကျင်းပရာ သပိတ်မှောက် အလုပ်သမားပေါင်း ၅၀၀ ကျော် တက်ရောက်သည်။ အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ် ပေါင်းစုံ ဆုံးဖြတ်ချက် အရ [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားများ အစည်းအရုံး]]ကို (All Burma Trade Union Congress, A. B. T. U. C) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး ၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌမှာ [[လေးမောင်၊ သခင်| သခင်လေးမောင်]] ဖြစ်သည်။ <ref>တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း (ဒု)စာ ၃၇၉- ၃၈၁</ref> ထိုသပိတ်ကြီးတွင် အလုပ်သမား ခေါင်းဆောင် [[ဖိုးလှကြီး၊ သခင်|သခင်ဖိုးလှကြီး]]၊ ရေနံမြေ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး [[လွင်၊ သခင်|သခင်လွင်]]၊ သူ၏ အစ်ကိုရင်း နောင် [[ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီ ပါတီ]]ဥက္ကဌ [[သင်၊ သခင်|သခင်သင်]]၊ တို့နှင့် အခြား သခင်များ အများအပြား ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ သခင်မကြီး [[ဆယ်၊ ဒေါ်၊ သခင်မ|ဒေါ်ဆယ်]] ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသမီး သခင်မ များကလည်း(၁၃၀၀)ပြည့် ရေနံမြေ သပိတ် အရေးတော်ပုံ တွင် သပိတ်တားများအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်၊ (သခင်မ )မသန်း၊ မမြခင်၊ မဂျမ်း၊ မညို၊ မပု၊ မထွေး၊ မစောစော၊ မစိန်ခင်၊ မသိန်းနွဲ့၊ မငွေခင်၊ မစု၊ မချစ်၊ စသည့် ထောင်နန်းစံ သခင်မများရဲ့ ဆန့်ကျင် ဟန့်တားမှု တို့က ထိရောက်ပါပေသည်။မန္တတလေးမြို့ အိမ်တော်ရာဘုရားအတွင်းမှ သံဃာတော်များလည်းပါဝင်ဆန္ဒပြခဲ့သည်။ ==မှတ်စု== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{cite book | last = ကျော်ငြိမ်း | first = | authorlink = | title = ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာ့ ရက်စွဲ သမိုင်း၊ ၁၈၈၆−၁၉၄၂ | publisher = တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန | series = | year = }} *{{cite book | last = ဗဟိုပညာရေး နှင့် ဝါဒဖြန့်ချိရေး ဌာန | first = | authorlink = | title = ဗဟိန်း သို့မဟုတ် ညီညွတ်ရေးဗိသုကာ | publisher = ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ | series = | year = ၂- ၃- ၁၉၉၄ }} *{{cite book | last = ယနေ့မြန်မာ | first = | authorlink = | title = မျိုးဆက်တော်လှန်ရေး အပြီးသတ် နဲ့ တန်းတူရေးလက်နက်၊ | publisher = | series = | year = }} ==အခြားကြည့်ရန်== * [[ပထမ ကျောင်းသားသပိတ်]] * [[ဒုတိယ ကျောင်းသားသပိတ်]] * [[တတိယ ကျောင်းသားသပိတ်]] * [[၁၉၄၆ အထွေထွေ သပိတ်]] * [[ဟယ်ရီတန် အရေးအခင်း]] * [[၁၉၅၃ ကျောင်းတစ်လပိတ်ရေး အရေးတော်ပုံ]] * [[၁၉၅၆ သမဂ္ဂ ပိတ်ပင်မှု ဆန့်ကျင်ရေး သပိတ်]] * [[ဆဲဗင်းဂျူလိုင် အရေးအခင်း]] * [[၁၉၇၄ ဇွန်လ အရေးအခင်း]] * [[ဦးသန့် အရေးအခင်း]] * [[၁၉၇၅ ရွှေတိဂုံ အထွေထွေသပိတ်]] * [[မှိုင်းရာပြည့် အရေးအခင်း]] * [[၁၉၇၉ အောက်တိုဘာ ဗန်းမော်တင်အောင် စျာပန အရေးအခင်း]] * [[၈လေးလုံး အရေးအခင်း]] * [[၉၆ အရေးအခင်း]] * [[၂၀၀၇ အရေးအခင်း]] [[Category:နိုင်ငံရေး]] [[Category:မြန်မာ့ သမိုင်း]] [[Category:သမိုင်း]] [[Category:လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု]] [[Category:အရေးအခင်းများ]] skq602noof3nuozuxcj4d80k6nstupc 0 20469 1040877 1035699 2026-06-26T01:57:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040877 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် | native_name = {{nobold|Thaksin Shinawatra}} | native_name_lang = en | image = Thaksin DOD 20050915.jpg | caption = Thaksin in 2005 | order = ၂၃ ဦးမြောက် | office = ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် | monarch = [[ဘူမိဗလအတုလျတေဇ]] | term_start = ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ | term_end = ၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၆ | predecessor = ချွန် လိက်ဖိုင် | successor = ချစ်ချိုင်း ဝန်နာဆသစ် | birth_date = {{birth date and age|df=y|1949|7|26}} | birth_place = San Kamphaeng မြို့နယ်၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊[[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | party = Palang Dharma Party (1994-1998) <br> Thai Rak Thai Party (1998-2007) | children = {{hlist|Panthongtae| Pintongta| [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်|ပေထုံတန်]]}} | relatives = [[ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်]] | education = {{hlist|Royal Police Cadet Academy|Eastern Kentucky University|Sam Houston State University (PhD)}} | signature = Thai-PM-thaksin signature.png }} '''သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်''' ({{lang-en|Thaksin Shinawatra}}; {{lang-th|ทักษิณ ชินวัตร}}) (၁၉၄၉ ဇူလိုင် ၂၆ ဖွား) သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]မှ စီးပွားရေးသမားနှင့် နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အထိ တာဝန်ယူခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ် စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုတွင် ဖယ်ရှားခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း [[ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်]] ၏ အစ်ကို ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |date=26 February 2010 |title=Thaksin Shinawat: from billionaire to fugitive ex-prime minister |url=https://www.theguardian.com/world/gallery/2010/feb/26/thailand?INTCMP=ILCNETTXT3487#/?picture=359796750&index=0 |work=The Guardian}}</ref> == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ == သက်ဆင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ အအောင်မြင်ဆုံး မိုဘိုင်းဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ အက်ဒ်ဗန့်စ် အင်ဖို ဆားဗစ် (Advanced Info Service) ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ဘီလီယံနာ သူဌေးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သက်ဆင်သည် ၁၉၉၄ ခုနှစ် တွင် ဖာလန် ဒါမ ပါတီ (Phalang Dharma Party) မှတဆင့် နိုင်ငံရေး လောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အခြား အမတ်များနှင့် အတူ ပါတီမှာ ထွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရတ်ထိုင်း ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် သမိုင်းဝင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောင်ပွဲရပြီးနောက် သူသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းပြည့် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ရသော ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=刘小卓 |title=Former Thai PM Thaksin discharged under royal pardon: justice minister |url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202606/03/WS6a1fc0d6a310d6866eb4c396.html |access-date=2026-06-03 |website=www.chinadaily.com.cn}}</ref> သက်ဆင်သည် ကျေးလက်ဒေသ ဆင်းရဲမွဲတေမှုများကို လျော့ချရန် ပေါ်လစီများစွာကို ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး ၄ နှစ်အတွင်း ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို တစ်ဝက်မျှ လျှော့ချနိုင်ခဲ့သဖြင့် အလွန် လူကြိုက်များခဲ့သည်။ သူသည် [[ထိုင်းဘတ်ငွေ|ဘတ်]] ၃၀ အစီအစဉ်ဟု လူသိများသော နိုင်ငံအတွင်း ပထမဆုံး အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်များသော မူးယစ်ဆေးဝါး နှိမ်နင်းမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သက်ဆင်သည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ အများအပြားတွင် ရင်းနီးမြှုပ်နှံမှု ပြုခဲ့ပြီး လမ်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ မြို့တွင်း ရထားများ ပြေးဆွဲခြင်း နှင့် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ လေယာဉ်ကွင်း တည်ဆောက်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပြုခဲ့သော်လည်း အများပြည်သူဆိုင်ရာ ချေးငွေမှာ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီ၏ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂၀၀၆ စက်တင်ဘာတွင် ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း အထိ လျော့ကျလာခဲ့သည်။ ခြစားမှုများလည်း လျော့ကျလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့၏ ခြစားမှု လျော့ကျခြင်း ညွှန်းကိန်းတွင် ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အတွင်း ၃.၂ မှ ၃.၈ အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ထိုင်းရတ်ထိုင်း ပါတီမှ သမိုင်းတွင် မဲအများအဖြစ် မကြုံစဖူး ထူးခြားစွာ တပြည်လုံး အတိုင်းအတာဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-11 |title=Former Thai PM Thaksin Shinawatra released from prison on parole |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20260511-former-thai-pm-thaksin-shinawatra-released-from-prison-on-parole |access-date=2026-06-03 |website=France 24 |language=en}}</ref> == ရာထူးမှ ဖြုတ်ချခံရခြင်း == သက်ဆင် သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုတစ်ခုဖြင့် ရာထူးမှ ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။ သူ၏ပါတီကို တရားမဝင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းအား နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများမှ ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရသည်။ သက်ဆင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်က ထိုင်းနိုင်ငံသို့ အချိန်တိုလာရောက်မှုမှအပ နှစ် ၁၅ နှစ်ကြာ ပြည်ပမှာ မိမိဆန္ဒအလျောက် ပြည်နှင်ဒဏ်ခံယူနေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံနေရစဉ်အတွင်း အာဏာအလွဲသုံးစားမှုဖြင့် ၎င်းအား ကြိုတင်စီရင်ချက်အရ ထောင်ဒဏ် နှစ်နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး ရဲဒုဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ကိုလည်း ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=คำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ ๒๖/๒๕๕๘ เรื่อง การดำเนินการเพื่อถอด พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร ออกจากยศตำรวจ |trans-title=National Council for Peace and Order Order No. 26/2015 on the process of removing Police Lieutenant Colonel Thaksin Shinawatra from his police rank |url=https://library.parliament.go.th/sites/default/files/assets/files/give-take/content_ncpo/NALT-ncpo-head-order26-2558.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824150805/https://library.parliament.go.th/sites/default/files/assets/files/give-take/content_ncpo/NALT-ncpo-head-order26-2558.pdf |archive-date=2023-08-24 |language=th}}</ref> ပြည်ပမှနေ၍ ၎င်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ပြည်သူ့အာဏာပါတီ (People's Power Party) နှင့် ၎င်း၏ ဆက်ခံသည့် ဖြည့်တိုင်းပါတီ (Pheu Thai Party)၊ အပါအဝင် အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး ဒီမိုကရေစီ ပြည်သူ့ညီညွတ်တပ်ဦး (United Front for Democracy Against Dictatorship) သို့မဟုတ် "လက်နီအင်္ကျီနီ" လှုပ်ရှားမှုမှတစ်ဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံရေးကို ဆက်လက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၎င်း၏ညီမ ယင်လပ် ရှီနာဝပ်ထရာ (Yingluck Shinawatra) သည် ၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏အငယ်ဆုံးသမီး [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်]] (Paetongtarn Shinawatra) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ရာထူးဆိုင်းငံ့ခံရပြီး နောက်ပိုင်း ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရသည်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Former Thai PM Thaksin Shinawatra Released From Prison on Parole |url=https://thediplomat.com/2026/05/former-thai-pm-thaksin-shinawatra-released-from-prison-on-parole/ |access-date=2026-06-03 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> == ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရခြင်းများ == သက်ဆင် သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ချက်ချင်းပင် ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |date=22 August 2023 |title=Thaksin Shinawatra jailed on return to Thailand as his party regains power |url=https://www.theguardian.com/world/2023/aug/22/thaksin-shinawatra-anger-and-anticipation-in-thailand-as-exiled-former-pm-expected-to-return |access-date=22 August 2023 |work=The Guardian |last2=Siradapuvadol |first2=Navaon}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် ခြွင်းချက်လွှတ်ပေးခြင်းနှင့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ရရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းတရားရုံးချုပ်က ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့၍ ထောင်ဒဏ် ပြန်လည် ကျခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သက်ကြီးအကျဉ်းသားများအတွက် စောစီးစွာ လွှတ်ပေးရေး အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၎င်းအား အကျဉ်းကျခံနေရခြင်းမှ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Thailand's ex-PM Thaksin to be released from prison |url=https://www.channelnewsasia.com/asia/thailand-thaksin-shinawatra-ex-prime-minister-release-prison-6112561 |access-date=2026-05-11 |website=CNA |language=en }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သည့် မိဖုရားကြီး [[သုဒိတာ]] ၏ သက်တော် ၄၈ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် တော်ဝင်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့်ဖြင့် ကျန်ရှိနေသော ပြစ်ဒဏ်ကာလအားလုံးမှ ချက်ချင်း လွတ်မြောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ တော်ဝင်အမိန့်ဒီဂရီ ပုဒ်မ ၈ အရ ကျန်ရှိသော ထောင်ဒဏ်ကာလ တစ်နှစ်အောက်သာ လိုတော့သည့် အကျဉ်းသားများ ချက်ချင်းလွတ်မြောက်ခွင့်ရရှိမည့် သတ်မှတ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသဖြင့် သက်ဆင်သည် မူလက လွတ်မြောက်ရန် သတ်မှတ်ထားသည့် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့အထိ စောင့်ဆိုင်းရန် မလိုတော့ဘဲ ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထိုင်းတရားရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရတ်တာပို နောင်ဝါလတ်က အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင်သည် အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများဖြင့် မူလက ထောင်ဒဏ် ၈ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသော်လည်း ဘုရင့်အမိန့်ဖြင့် တစ်နှစ်သို့ လျှော့ပေါ့ပေးခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်း၏ ဆေးရုံတက်ရောက်ခဲ့သည့်ကာလကို ပြစ်ဒဏ်ကျခံရက်အဖြစ် ထည့်သွင်းတွက်ချက်၍မရကြောင်း တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ကာလကို ဆက်လက်ကျခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက အသက်အရွယ်နှင့် အကျဉ်းထောင်အတွင်း အပြုအမူတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဘန်ကောက်မြို့ Klong Prem ဗဟိုအကျဉ်းထောင်မှ ခံဝန်ချက်ဖြင့် ကနဦး လွှတ်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ တော်ဝင်အမိန့်ဖြင့် ပြစ်ဒဏ်အားလုံးမှ အပြီးအပြတ် ချက်ချင်းလွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=CGTN |title=Justice minister: Former Thai PM Thaksin to be pardoned |url=https://news.cgtn.com/news/2026-06-03/Justice-minister-Former-Thai-PM-Thaksin-to-be-pardoned-1NFrwQtZsYw/p.html |access-date=2026-06-03 |website=news.cgtn.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Thaksin Shinawatra freed after receiving Thai royal pardon |url=https://news.az/news/thaksin-shinawatra-freed-after-receiving-thai-royal-pardon |access-date=2026-06-03 |website=News.az |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၉ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[Category:ထိုင်း နိုင်ငံရေးသမားများ]] bi26u44z03m763dr0kfgpd6yh4weto6 0 21165 1040836 1032741 2026-06-25T18:11:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040836 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency |agency_name = မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် |nativename = |type = ကော်မရှင် |seal = |formed = ၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |preceding1 = လူ့အခွင့်အရေး ကော်မတီ |jurisdiction = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |headquarters =အမှတ် ၂၇၊ [[ပြည်လမ်း]]၊ [[လှိုင်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] |coordinates = |employees = |budget = |chief1_name = [[သစ်လင်းအုန်း]] |chief1_position = ဥက္ကဋ္ဌ |chief2_name = |chief2_position = |child1_agency = |website = {{url|mnhrc.org.mm}} |footnotes = |map = |map_width = |map_caption = }} '''မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်''' ({{lang-en|Myanmar National Human Rights Commission}}, အတိုကောက် '''MNHRC''') သည် အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးပါဝင်သော လွတ်လပ်သည့် အမျိုးသားအဆင့် လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်အဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == === နအဖလက်ထက် === မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မတီကို [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] ဥက္ကဋ္ဌရုံး၏ ၂၁-၄-၂၀၀၀ ရက်စွဲပါ စာအမှတ် ၁၄၂/နယက (ဥ) နဝတ၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၆-၄-၂၀၀၀ ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၁၀၀၊ မလက (၁)/ပထရ အရ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ၊ ဒုတိယဝန်ကြီးများ၊ ဒုတိယ ရှေ့နေချုပ်နှင့် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ ပါဝင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ် (၁၅) ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar National Human Rights Commission |url=https://myanmar.gov.mm/national-human-rights-commission |website=myanmar.gov.mm |access-date=၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |archive-date=21 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221165355/https://myanmar.gov.mm/national-human-rights-commission |url-status=dead }}</ref> === ဦးသိန်းစိန်လက်ထက် === ယင်းနောက်ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]က မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ဖွဲ့စည်းခြင်း ကို အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၃၄/၂၀၁၁) ဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၅)ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်သူ ဦးတင်မျိုးကြည်မှ အစိုးရအဖွဲ့၏ အမိန့်အရ ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref> မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၆.၉.၂၀၁၁) </ref> မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ခိုင်မာစွာရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေကြမ်းကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar National Human Right Commission |url=https://mnhrc.org.mm/about-us |website=mnhrc.org.mm |access-date=၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=en |archive-date=21 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220221165354/https://mnhrc.org.mm/about-us }}</ref> ရေးဆွဲခဲ့သည့် ဥပဒေကြမ်းကို မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့မှတစ်ဆင့် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]သို့တင်ပြခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် (၂၁) ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေ ထုတ်ပြန်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကာ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင် ဥပဒေအရ [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၃/၂၀၁၄) ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်ကို အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=F091919E08F305B5B766EC6D70497353?lawordSn=4204|title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|date=၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄|access-date=၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂|archive-date=21 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221165354/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=F091919E08F305B5B766EC6D70497353?lawordSn=4204}}</ref> === ဦးဝင်းမြင့်လက်ထက် === ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင်  မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်(၃)ဦးအားဖြည့်စွက်ခန့်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=9834F73DA1CEF2B3E75B576305026362?lawordSn=10356|title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် ဖြည့်စွက်ခန့်ထားခြင်း|date=၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈|access-date=၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂|archive-date=21 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220221165356/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=9834F73DA1CEF2B3E75B576305026362?lawordSn=10356}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၃/၂၀၂၀) ဖြင့် အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=6A78074C655A78CC56938276B1D90162?lawordSn=13989|title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|date=၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀|access-date=၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂|archive-date=9 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209061843/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=6A78074C655A78CC56938276B1D90162?lawordSn=13989}}</ref> === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီလက်ထက် === ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၏ အမိန့်ကြော်ငြာ စာအမှတ် (၄/၂၀၂၁) ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေး ‌ကော်မရှင်ကို ယခင်ပုဂ္ဂိုလ်များဖြင့်ပင် ဆက်လက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ၊ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11263 |website=www.moi.gov.mm |access-date=၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၅ အားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခင်ကော်မရှင်အားလုံးကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ === ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရလက်ထက် === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၃၀/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/81641 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ခေတ်အဆက်ဆက်ကော်မရှင်များ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် (၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ)''' |- style="background:#efefef;" ! စဉ် !! အမည် !! ရာထူး !! စတင်ရက် !! ပြီးဆုံးရက် !! တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကာလ !! မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[သစ်လင်းအုန်း|ဦးသစ်လင်းအုန်း]] || ဥက္ကဋ္ဌ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၂။ || ဒေါက်တာ မြင့်သူမြိုင် || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၃။ || ဦးဝင်းလှိုင်ဦး (ခ) ကုန်ဇမှုန်း || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၄။ || ဦးသန်းဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၅။ || ဦးတင်ကိုကို || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၆။ || ဦးအုန်းခိုင် || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၇။ || ဒေါက်တာ နုနုရီ || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၈။ || ဒေါ်စန္ဒာ || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၉။ || ဒေါက်တာ ဆွေဆွေအောင် || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၀။ || ဒေါက်တာ တင်ဌေးအိ || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |- | ၁၁။ || ဒေါက်တာ ဥမ္မာကျော် || အဖွဲ့ဝင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{age in years and days|2026|4|10}} || |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် (၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ – ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆)''' ! စဉ် !! အမည် !! ရာထူး !! စတင်ရက် !! ပြီးဆုံးရက် !! တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကာလ !! မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[ပေါ်လွင်စိန်|ဦးပေါ်လွင်စိန်]] || ဥက္ကဋ္ဌ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || {{age in years and days|2025|1|31|2026|4|10}} || |- | ၂။ || ဦးကျော်စိုး || အဖွဲ့ဝင် || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || {{age in years and days|2025|1|31|2026|4|10}} || |- | ၃။ || ဒေါက်တာသန်းမြင့် || အဖွဲ့ဝင် || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || {{age in years and days|2025|1|31|2026|4|10}} || |- | ၄။ || ဒေါက်တာမြင့်သူမြိုင် || အဖွဲ့ဝင် || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || {{age in years and days|2025|1|31|2026|4|10}} || |- | ၅။ || ဦးတင်အောင် || အဖွဲ့ဝင် || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || {{age in years and days|2025|1|31|2026|4|10}} || |- | ၆။ || ဦးကျော်မြင့် || အဖွဲ့ဝင် || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || {{age in years and days|2025|1|31|2026|4|10}} || |- | ၇။ || ဦးဝင်းလှိုင်ဦး (ခ) ကုန်ဇမှုန်း || အဖွဲ့ဝင် || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || {{age in years and days|2025|1|31|2026|4|10}} || |- | ၈။ || ဦးသန်းဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || {{age in years and days|2025|1|31|2026|4|10}} || |- | ၉။ || ဦးတင်ကိုကို || အဖွဲ့ဝင် || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || {{age in years and days|2025|1|31|2026|4|10}} || |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် (၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ – ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅)''' ! စဉ် !! အမည် !! ရာထူး !! စတင်ရက် !! ပြီးဆုံးရက် !! တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကာလ !! မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[ပေါ်လွင်စိန်|ဦးပေါ်လွင်စိန်]] || ဥက္ကဋ္ဌ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- | ၂။ || ဒေါက်တာနန္ဒာမွှန်း || ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် (အငြိမ်းစား)၊ သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- | ၃။ || ဦးကျော်စိုး || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || ညွှန်ကြားရေးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန |- | ၄။ || ဒေါက်တာသန်းမြင့် || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ ဆေးသိပ္ပံပညာဦးစီးဌာန |- | ၅။ || ဒေါ်နုနုယဉ် || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် (အငြိမ်းစား)၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး |- | ၆။ || ဒေါက်တာတင်မောင်မောင်သန်း || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || ဌာနစုမှူး (အငြိမ်းစား)၊ အမှတ် (၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- | ၇။ || ဒေါက်တာမြင့်သူမြိုင် || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || ပါမောက္ခ/ဌာနမှူး၊ ဥပဒေပညာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် |- | ၈။ || ဦးတင်အောင် || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || ဌာနကြီးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) |- | ၉။ || ဒေါ်တင်ကြည်ဦး || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး |- | ၁၀။ || ဦးကျော်မြင့် || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |- | ၁၁။ || ဦးဝင်းလှိုင်ဦး (ခ) ကုန်ဇမှုန်း || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || ဂေါပကအဖွဲ့ဝင်၊ စိန်မေရီကတ်သလစ်ဘုရားကျောင်း |- | ၁၂။ || ဦးသန်းဝင်း || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || ဂေါပကအဖွဲ့ဝင်၊ ပိန္နဲကုန်းဂျာမေဗလီ |- | ၁၃။ || ဦးတင်ကိုကို || အဖွဲ့ဝင် || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || {{age in years and days|2024|9|7|2025|1|31}} || ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာတမီလ်ဟိန္ဒူဖောင်ဒေးရှင်း |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် (၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ – ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄)''' ! စဉ် !! အမည် !! ရာထူး !! စတင်ရက် !! ပြီးဆုံးရက် !! တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကာလ !! မှတ်ချက် |- | ၁။ || [[ပေါ်လွင်စိန်|ဦးပေါ်လွင်စိန်]] || ဥက္ကဋ္ဌ || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{age in years and days|2023|8|3|2024|9|7}} || သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) <ref>{{cite web |date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃ |title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/42352 |access-date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃ |work=MOI Myanmar}}</ref> |- | ၂။ || ဒေါက်တာနန္ဒာမွှန်း || ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{age in years and days|2023|8|3|2024|9|7}} || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် (အငြိမ်းစား)၊ သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- | ၃။ || ဦးကျော်စိုး || အဖွဲ့ဝင် || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{age in years and days|2023|8|3|2024|9|7}} || ညွှန်ကြားရေးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန |- | ၄။ || ဒေါက်တာသန်းမြင့် || အဖွဲ့ဝင် || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{age in years and days|2023|8|3|2024|9|7}} || ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ ဆေးသိပ္ပံပညာဦးစီးဌာန |- | ၅။ || ဒေါ်နုနုယဉ် || အဖွဲ့ဝင် || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{age in years and days|2023|8|3|2024|9|7}} || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် (အငြိမ်းစား)၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး |- | ၆။ || ဒေါက်တာတင်မောင်မောင်သန်း || အဖွဲ့ဝင် || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{age in years and days|2023|8|3|2024|9|7}} || ဌာနစုမှူး (အငြိမ်းစား)၊ အမှတ် (၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- | ၇။ || ဒေါက်တာမြင့်သူမြိုင် || အဖွဲ့ဝင် || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{age in years and days|2023|8|3|2024|9|7}} || ပါမောက္ခ/ဌာနမှူး၊ ဥပဒေပညာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် |- | ၈။ || ဦးတင်အောင် || အဖွဲ့ဝင် || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{age in years and days|2023|8|3|2024|9|7}} || ဌာနကြီးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) |- | ၉။ || ဒေါ်တင်ကြည်ဦး || အဖွဲ့ဝင် || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{age in years and days|2023|8|3|2024|9|7}} || ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး |- | ၁၀။ || ဦးကျော်မြင့် || အဖွဲ့ဝင် || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ || {{age in years and days|2023|8|3|2024|9|7}} || ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+'''မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် (၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ – ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃)''' !စဉ် !အမည် !ရာထူး !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကာလ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ဦးလှမြင့်<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/42308|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၅၉ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁ ရက် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်) တာဝန်မှအနားယူခွင့်ပြုခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃|date=၂ ဩဂုတ်၂၀၂၃}}</ref> |ဥက္ကဋ္ဌ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |မြန်မာကိုယ်စားလှယ်၊ အာဆီယံအစိုးရအချင်းချင်းလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် [၁] |- |၂။ |ဒေါက်တာနန္ဒာမွှန်း |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် (အငြိမ်းစား)၊ သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန |- |၃။ |[[ပေါ်လွင်စိန်|ဦးပေါ်လွင်စိန်]] |အဖွဲ့ဝင် |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၄။ |ဦးကျော်စိုး |အဖွဲ့ဝင် |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |ညွှန်ကြားရေးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန |- |၅။ |ဒေါက်တာသန်းမြင့် |အဖွဲ့ဝင် |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ ဆေးသိပ္ပံပညာဦးစီးဌာန |- |၆။ |ဒေါ်နုနုယဉ် |အဖွဲ့ဝင် |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် (အငြိမ်းစား)၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး |- |၇။ |ဒေါက်တာတင်မောင်မောင်သန်း |အဖွဲ့ဝင် |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |ဌာနစုမှူး (အငြိမ်းစား)၊ အမှတ် (၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန |- |၈။ |ဒေါက်တာမြင့်သူမြိုင် |အဖွဲ့ဝင် |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |ပါမောက္ခ/ဌာနမှူး၊ ဥပဒေပညာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် |- |၉။ |ဦးတင်အောင် |အဖွဲ့ဝင် |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |ဌာနကြီးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) |- |၁၀။ |ဒေါ်တင်ကြည်ဦး |အဖွဲ့ဝင် |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး |- |၁၁။ |ဦးကျော်မြင့် |အဖွဲ့ဝင် |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2020|1|14|2023|8|3}} |ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+'''မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် (၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ – ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀)''' !စဉ် !အမည် !ရာထူး !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကာလ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ဦးဝင်းမြ |ဥက္ကဋ္ဌ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၂။ |ဦးစစ်မြိုင် |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာန |- |၃။ |ဦးဇော်ဝင်း |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ အကျဉ်းဦးစီးဌာန |- |၄။ |ဦးယုလွင်အောင် |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ဥက္ကဋ္ဌ (အငြိမ်းစား)၊ လူမှုဖူလုံရေးအဖွဲ့ |- |၅။ |ဦးညွန့်ဆွေ |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၆။ |ဒေါက်တာမြင့်ကြည် |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် (စီမံ) (အငြိမ်းစား) |- |၇။ |ဒေါက်တာဉာဏ်ဇော် |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ပြည်နယ်ဆေးရုံအုပ်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၈။ |ဒေါက်တာဒေါ်သန်းနွဲ့ |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ပါမောက္ခ/ဌာနမှူး (အငြိမ်းစား)၊ ဥပဒေပညာဌာန |- |၉။ |ဒေါ်မြမြ |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ဒုတိယအထွေထွေမန်နေဂျာ (အငြိမ်းစား)၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၁၀။ |ဦးခင်မောင်လေး |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ညွှန်ကြားရေးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ အလုပ်သမားညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |- |၁၁။ |ဦးစိုးဘုန်းမြင့် |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ဦးစီးအရာရှိ (အငြိမ်းစား)၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး |- |၁၂။ |ဦးစိန်သန်း |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ရုံး |- |၁၃။ |ဦးညွန့်တင် |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၁၄။ |ဒေါက်တာဒေါ်တင်မေထွန်း |အဖွဲ့ဝင် |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ |{{age in years and days|2018|4|25|2020|1|14}} |ပါမောက္ခ (အငြိမ်းစား)၊ အဝေးသင်တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+'''မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် (၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ – ၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈)''' !စဉ် !အမည် !ရာထူး !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကာလ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ဦးဝင်းမြ |ဥက္ကဋ္ဌ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၂။ |ဦးစစ်မြိုင် |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာန |- |၃။ |ဦးဇော်ဝင်း |အဖွဲ့ဝင် |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ အကျဉ်းဦးစီးဌာန |- |၄။ |ဦးယုလွင်အောင် |အဖွဲ့ဝင် |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |ဥက္ကဋ္ဌ (အငြိမ်းစား)၊ လူမှုဖူလုံရေးအဖွဲ့ |- |၅။ |ဦးညွန့်ဆွေ |အဖွဲ့ဝင် |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၆။ |ဒေါက်တာမြင့်ကြည် |အဖွဲ့ဝင် |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် (စီမံ) (အငြိမ်းစား) |- |၇။ |ဒေါက်တာဉာဏ်ဇော် |အဖွဲ့ဝင် |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |ပြည်နယ်ဆေးရုံအုပ်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၈။ |ဒေါက်တာဒေါ်သန်းနွဲ့ |အဖွဲ့ဝင် |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |ပါမောက္ခ/ဌာနမှူး (အငြိမ်းစား)၊ ဥပဒေပညာဌာန |- |၉။ |ဒေါ်မြမြ |အဖွဲ့ဝင် |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |ဒုတိယအထွေထွေမန်နေဂျာ (အငြိမ်းစား)၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၁၀။ |ဦးခင်မောင်လေး |အဖွဲ့ဝင် |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |ညွှန်ကြားရေးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ အလုပ်သမားညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |- |၁၁။ |ဦးစိုးဘုန်းမြင့် |အဖွဲ့ဝင် |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |၂၅ ဧပြီ ၂၀၁၈ |{{age in years and days|2014|9|24|2018|4|25}} |ဦးစီးအရာရှိ (အငြိမ်းစား)၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး |} {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+'''မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် (၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ – ၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄)''' !စဉ် !အမည် !ရာထူး !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုကာလ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ဦးဝင်းမြ |ဥက္ကဋ္ဌ |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၂။ |ဦးစစ်မြိုင် |အတွင်းရေးမှူး |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာန |- |၃။ |[[ကျော်တင့်ဆွေ|ဦးကျော်တင့်ဆွေ]] |ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၄။ |ဦးထွန်းအောင်ချိန် |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |ပါမောက္ခ (အငြိမ်းစား)၊ သမိုင်းဌာန |- |၅။ |ဦးလှမြင့် |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |သံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၆။ |ဦးသန်းဝင်း |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ သစ်တောဦးစီးဌာန |- |၇။ |ဒေါက်တာဉာဏ်ဇော် |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |ပြည်နယ်ဆရာဝန်ကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၈။ |ဒေါက်တာဒေါ်သန်းနွဲ့ |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |ပါမောက္ခ (အငြိမ်းစား)၊ ဥပဒေပညာဌာန |- |၉။ |ဒေါ်စောခင်ကြီး |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |ပါမောက္ခ (အငြိမ်းစား)၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးပညာဌာန |- |၁၀။ |ဦးတင်ညို |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ အခြေခံပညာဦးစီးဌာန |- |၁၁။ |ဦးခွထီးရို |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |ပြည်နယ်ဥပဒေအရာရှိ (အငြိမ်းစား) |- |၁၂။ |ဦးခင်မောင်လေး |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|20}} |ညွှန်ကြားရေးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ အလုပ်သမားညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |- |၁၃။ |ဦးလဖိုင်ဇော်ဂွန်း |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |သံမှူးကြီး (အငြိမ်းစား) |- |၁၄။ |ဦးညွန့်ဆွေ |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၁၅။ |ဒေါ်စန်းစန်း |အဖွဲ့ဝင် |၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ |{{age in years and days|2011|9|5|2014|9|24}} |ညွှန်ကြားရေးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ အလုပ်သမားညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ]] ifw1xnsewcg4u5ju5kj7wh7kn4z90k9 0 46732 1040842 1039830 2026-06-25T19:22:09Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040842 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၆ နိုင်ငံနှင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ထားရှိသည်။လက်ရှိတွင် မြန်မာသံရုံး ၃၇ ရုံး၊ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ရုံး ၃ ရုံးနှင့် မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး ၁၁ ရုံး စုစုပေါင်း ၅၁ ရုံး ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ ၄၆ နိုင်ငံမှ သံရုံး၊ အဖွဲ့ရုံးနှင့် ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး ၅၀ ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ခံဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/article/68394|title=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၇၈) နှစ် သမိုင်းမှတ်တိုင်မော်ကွန်း|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၅ }}</ref> [[File:Diplomatic missions of Myanmar.PNG|thumbnail|right|500px|မြန်မာနိုင်ငံသံတမန်မစ်ရှင်ရှိ နိုင်ငံများ {{legend|#ed1c24|မြန်မာ}} {{legend|#3f48cc|သံရုံး နှင့် ကောင်စစ်ဝန်}} {{legend|#417e8d|သံရုံး}} {{legend|#9cc916|ကောင်စစ်ဝန်}} {{legend|#ab58ac|ကုန်သွယ်ရေးရုံး}} {{legend|#c8bfe7|ဂုဏ်ထူးဆောင်ကောင်စစ်ဝန်}}]] == သံတမန်ထူထောင်သည့်နိုင်ငံများ == {| class="wikitable sortable" sortable ! စဉ် !! နိုင်ငံ !! သံဆက်သွယ်မှု စတင်သောနေ့ !လက်ရှိ မြန်မာသံအမတ်ကြီး !တာဝန်စတင်ခြင်း |- | ၁|| {{flagicon|United Kingdom}} [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]||၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ | | |- | ၂||{{flagicon|Pakistan}} [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]||၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၇ |ဦး[[ဝဏ္ဏဟန်]] |{{Start date and age|2020|5|30}} |- | ၃||{{flagicon|United States}} [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]||၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၇ | | |- | ၄ ||{{flagicon|Netherlands}} [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ|နယ်သာလန်]]||၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ | | |- | ၅ ||{{flagicon|India}} [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]||၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ |ဦး[[ဇော်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|ဇော်ဦး]] |{{Start date and age|2024|9|14}} |- | ၆||{{flagicon|Russia}} [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]||၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၈ |ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]] |{{Start date and age|2023|12|17}} |- | ၇||{{flagicon|France}} [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]||၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၈ | | |- | ၈||{{flagicon|Thailand}} [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]||၂၄ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ |ဦး[[ဇော်ဇော်စိုး]] |{{Start date and age|2025|3|25}} |- | ၉||{{flagicon|Sri Lanka}} [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီရိလင်္ကာ]]||၇ ဇွန် ၁၉၄၉ |ဒေါ်[[မာလာသန်းထိုက်]] |{{Start date and age|2024|5|7}} |- | ၁၀||{{flagicon|Indonesia}} [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]||၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ | | |- | ၁၁||{{flagicon|China}} [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်(ပီအာစီ)]]||၈ ဇွန် ၁၉၅၀ |ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] |{{Start date and age|2022|11|11}} |- | ၁၂||{{flagicon|Italy}} [[အီတလီ]]||၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၀ | | |- | ၁၃||{{flagicon|Serbia}} [[ဆားဘီးယားနိုင်ငံ|ဆာဘီးယား]]||၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၀ | | |- | ၁၄||{{flagicon|Austria}} [[ဩစတြီးယား]]||၉ ဇူလိုင် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၅||{{flagicon|Israel}} [[အစ္စရေး]]||၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၆||{{flagicon|Australia}} [[ဩစတြေးလျ]]||၁ ဩဂုတ် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၇||{{flagicon|Egypt}} [[အီဂျစ်]]||၈ ဩဂုတ် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၈||{{flagicon|Belgium}} [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ|ဘယ်လ်ဂျီယံ]]||၁၉၅၃ | | |- | ၁၉||{{flagicon|Germany}} [[ဂျာမနီ]]||၉ ဧပြီ ၁၉၅၄ | | |- | ၂၀||{{flagicon|Finland}} [[ဖင်လန်]]||၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၅၄ | | |- | ၂၁||{{flagicon|Japan}} [[ဂျပန်]]||၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၄ | | |- | ၂၂||{{flagicon|Denmark}} [[ဒိန်းမတ်]]||၂၂ ဧပြီ ၁၉၅၅ | | |- | ၂၃||{{flagicon|Cambodia}} [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|က​မ္ဘောဒီးယား]]||၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၅၅ |ဦး[[ကျော်စိုးမင်း]] |{{Start date and age|2024|1|13}} |- | ၂၄||{{flagicon|Laos}} [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို ဒီပီအာ]]||၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၅၆ |ဦး[[အောင်ကို (သံအမတ်ကြီး)|အောင်ကို]] |{{Start date and age|2024|1|18}} |- | ၂၅||{{flagicon|Poland}} [[ပိုလန်]]||၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၅ | | |- | ၂၆||{{flagicon|Bulgaria}} [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ|ဘူ​ဂေးရီးယား]]||၁၆ မေ ၁၉၅၆ | | |- | ၂၇||{{flagicon|Czech Republic}} [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]]||၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၆ | | |- | ၂၈||{{flagicon|Slovakia}} [[ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ|စလိုဗက်သမ္မတနိုင်ငံ]]||၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၆ | | |- | ၂၉||{{flagicon|Hungary}} [[ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ|ဟန်ဂရီ]]||၅ မတ် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၀||{{flagicon|Romania}} [[ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ|ရိုမေနီးယား]]||၁၅ မတ် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၁||{{flagicon|Norway}} [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]]||၁၈ မေ ၁၉၅၆ | | |- | ၃၂||{{flagicon|Iraq}} [[အီရတ်]]||၂၃ ဇူလိုင် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၃||{{flagicon|Philippines}} [[ဖိလစ်ပိုင်]]||၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၄||{{flagicon|Mongolia}} [[မွန်ဂိုလီးယား]]||၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၆ | | |- | ၃၅||{{flagicon|Afghanistan}} [[အာဖဂန်နစ္စတန်]]||၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၆ | | |- | ၃၆||{{flagicon|Sweden}} [[ဆွီဒင်]]||၁၉၅၆ | | |- | ၃၇||{{flagicon|Switzerland}} [[ဆွစ်ဇာလန်]]||၁၉၅၇ | | |- | ၃၈||{{flagicon|Malaysia}} [[မလေးရှား]]||၁ မတ် ၁၉၅၈ | | |- | ၃၉||{{flagicon|Greece}} [[ဂရိ]]||၂၀ မတ် ၁၉၅၈ | | |- | ၄၀||{{flagicon|Canada}} [[ကနေဒါ]]||၉ ဩဂုတ် ၁၉၅၈ | | |- | ၄၁||{{flagicon|Turkey}} [[တူရကီ]]||၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၈ | | |- | ၄၂||{{flagicon|New Zealand}} [[နယူးဇီလန်]]||၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၈ | | |- | ၄၃||{{flagicon|Nepal}} [[နီပေါ]]||၃ မတ် ၁၉၆၀ |[[မျိုးမြင့်မောင်|ဦးမျိုးမြင့်အောင်]] |{{Start date and age|2024|7|24}} |- | ၄၄||{{flagicon|Singapore}} [[စင်ကာပူ]]||၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ | | |- | ၄၅||{{flagicon|Spain}} [[စပိန်]]||၁၁ မတ် ၁၉၆၇ | | |- | ၄၆||{{flagicon|Iran}} [[အီရန်]]||၈ ဩဂုတ် ၁၉၆၈ |ဦး[[ဇော်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|ဇော်ဦး]] |{{Start date and age|2025|2|19}} |- | ၄၇||{{flagicon|Algeria}} [[အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ|အယ်ဂျီရီးယား]]||၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၈ |ဦးကျော်တင်ရှိန် | |- | ၄၈||{{flagicon|Maldives}} [[မော်လဒိုက်နိုင်ငံ|မော်ဒိုက်]]||၁၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၀ | | |- | ၄၉||{{flagicon|Nigeria}} [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ|နိုင်ဂျီးရီးယား]]||၂၄ ဇန်ဝါရီ ၁၉၇၀ | | |- | ၅၀||{{flagicon|Bangladesh}} [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]||၂၁ မတ် ၁၉၇၂ |ဦး[[ကျော်စိုးမိုး]] |{{Start date and age|2024|5|7}} |- | ၅၁||{{flagicon|Syria}} [[ဆီးရီးယားနိုင်ငံ|ဆီရီးယား]]||၁၅ ဇွန် ၁၉၇၂ | | |- | ၅၂||{{flagicon|Argentina}} [[အာဂျင်တီးနား]]||၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၅ | | |- | ၅၃||{{flagicon|South Korea}} [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|ကိုရီးယား၊ အာအိုကေ]]||၁၉ မေ ၁၉၇၅ | | |- | ၅၄||{{flagicon|Vietnam}} [[ဗီယက်နမ်]]||၂၈ မေ ၁၉၇၅ | | |- | ၅၅||{{flagicon|Mexico}} [[မက္ကဆီကို]]||၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၆||{{flagicon|Mauritania}} [[မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံ|မော်ရီးတေးနီးယား]]||၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၇||{{flagicon|Cuba}} [[ကျူးဘား]]||၁၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၈||{{flagicon|Portugal}} [[ပေါ်တူဂီ]]||၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၉||{{flagicon|Albania}} [[အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ|အယ်ဘေးနီးယား]]||၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၆၀||{{flagicon|Costa Rica}} [[ကော်စတာရီကာ]]||၈ မတ် ၁၉၇၇ | | |- | ၆၁||{{flagicon|Morocco}} [[မော်ရိုကိုနိုင်ငံ|မော်ရိုကို]]||၃၁ ဇူလိုင် ၁၉၇၈ |ဦးကျော်တင်ရှိန် | |- | ၆၂||{{flagicon|Mauritius}} [[မောရစ်ရှနိုင်ငံ|မော်ရီတီးယပ်]]||၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၈ | | |- | ၆၃||{{flagicon|Chile}} [[ချီလီ]]||၂၂ ဧပြီ ၁၉၈၂ | | |- | ၆၄||{{flagicon|Panama}} [[ပနားမား]]||၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၂ | | |- | ၆၅||{{flagicon|Brazil}} [[ဘရာဇီး]]||၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၂ |ဦးအောင်ကျော်ဇံ |<ref>{{Cite web |title=ဦးအောင်ကျော်ဇံအား ဘရာဇီးလ်ဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/uuaeaangkeaajnaaa-bhraajiilphkdrysmmttniungngnchiungraa-mnmaasnamttkiiaphc-khnap |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |- | ၆၆||{{flagicon|Cyprus}} [[ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ|ဆိုက်ပရပ်]]||၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၅ | | |- | ၆၇||{{flagicon|Vanuatu}} [[ဗနွားတူနိုင်ငံ|ဗာနူအာတူ]]||၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၇ | | |- | ၆၈||{{flagicon|Colombia}} [[ကိုလံဘီယာ]]||၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၈ | | |- | ၆၉||{{flagicon|Peru}} [[ပီရူး]]||၂၈ ဩဂုတ် ၁၉၈၉ | | |- | ၇၀||{{flagicon|Venezuela}} [[ဗင်နီဇွဲလား]]||၂၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၀ | | |- | ၇၁||{{flagicon|Papua New Guinea}} [[ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ|ပါပူအာ နယူးဂီနိ]]||၂၄ ဇူလိုင် ၁၉၉၁ | | |- | ၇၂||{{flagicon|Brunei}} [[ဘရူနိုင်း]]||၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၃ | | |- | ၇၃||{{flagicon|Ghana}} [[ဂါနာ]]||၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၅ | | |- | ၇၄||{{flagicon|South Africa}} [[တောင်အာဖရိက]]||၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၅ | | |- | ၇၅||{{flagicon|Kenya}} [[ကင်ညာ]]||၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၇ | | |- | ၇၆||{{flagicon|Kuwait}} [[ကူဝိတ်]]||၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၈ |ဦးချမ်းအေး |{{Start date and age|2023|10|24}} |- | ၇၇||{{flagicon|Ukraine}} [[ယူကရိန်း]]||၁၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၉ | | |- | ၇၈||{{flagicon|Azerbaijan}} [[အဇာဘိုင်ဂျန်]]||၃ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ | | |- | ၇၉||{{flagicon|Georgia}} ​[[ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ|ဂျော်ဂျီယာ]]||၁၆ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ | | |- | ၈၀||{{flagicon|Turkmenistan}} [[တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ|တာခ်မင့်နစ္စတန်]]||၂၆ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ | | |- | ၈၁||{{flagicon|Croatia}} [[ခရိုအေးရှား]]||၃ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၂||{{flagicon|Belarus}} [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ|ဘီလာရုစ်]]||၂၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၃||{{flagicon|Kazakhstan}} ​[[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ|ကာဇတ်စတန်]]||၂၃ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ |ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]] |{{Start date and age|2025|2|22}} |- | ၈၄||{{flagicon|Tajikistan}} [[တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|တာဂျစ်ကစ္စတန်]]||၂၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၅||{{flagicon|Jamaica}} [[ဂျမေကာနိုင်ငံ|ဂျမေကား]]||၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၆||{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ|ကာဂျစ်စတန်]]||၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၀ | | |- | ၈၇||{{flagicon|Uzbekistan}} [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]]||၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ | | |- | ၈၈||{{flagicon|Uruguay}} [[ဥရုဂွေးနိုင်ငံ|ဥရုဂွေး]]||၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ | | |- | ၈၉||{{flagicon|North Macedonia}} [[မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ]]||၉ ဇူလိုင် ၂၀၀၃ | | |- | ၉၀||{{flagicon|Ireland}} [[အိုင်ယာလန်]]||၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၄ | | |- | ၉၁||{{flagicon|Sudan}} [[ဆူဒန်]]||၂၀ မေ ၂၀၀၄ | | |- | ၉၂||{{flagicon|Saudi Arabia}} [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ|ဆော်ဒီ အာရေးဗီးယား]]||၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၄ |ဦးတင်ယု | |- | ၉၃||{{flagicon|Qatar}} [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]]||၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၅ | | |- | ၉၄||{{flagicon|East Timor}} [[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ|အရှေ့ တီမော]]||၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၀၆ | | |- | ၉၅||{{flagicon|Montenegro}} [[မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံ|မွန်တီနီဂရိုး]]||၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၆ | | |- | ၉၆||{{flagicon|Slovenia}} [[ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံ|ဆလိုဗေးနီးယား]]||၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၆ | | |- | ၉၇||{{flagicon|North Korea}} [[ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|ကိုရီးယား၊ ဒီပီအာကေ]]||၂၆ ဧပြီ ၂၀၀၇ |ဦးတင်မောင်ဆွေ |{{Start date and age|2023|9|11}} |- | ၉၈||{{flagicon|Andorra}} [[အင်ဒိုရာ]]||၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၉ | | |- | ၉၉||{{flagicon|Zimbabwe}} [[ဇင်ဘာဘွေ]]||၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၀၉ | | |- | ၁၀၀||{{flagicon|Bahrain}} [[ဘာရိန်း]]||၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၉ |ဦးတင်ယု |{{Start date and age|2023|7|26}} |- | ၁၀၁||{{flagicon|Fiji}} [[ဖီဂျီနိုင်ငံ|ဖီဂျီ]]||၁၀ မေ ၂၀၁၀ | | |- | ၁၀၂||{{flagicon|Oman}} [[အိုမန်နိုင်ငံ]]||၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၀ |ဦးတင်ယု |{{Start date and age|2023|12|19}} |- | ၁၀၃||{{flagicon|Gambia}} [[ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ]]||၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | | |- | ၁၀၄||{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားနိုင်ငံ|ဘော့စ်နီးယား]]နှင့် ဟာဇီးဂိုးဗီးနားနိုင်ငံ||၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၁ | | |- | ၁၀၅||{{flagicon|Malawi}} [[မာလဝီနိုင်ငံ|မာလာဝီနိုင်ငံ]]||၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၆||{{flagicon|Bhutan}} [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]||၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၇||{{flagicon|Luxembourg}} [[လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံ]]||၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၈||{{flagicon|Latvia}} [[လတ်ဗီယာနိုင်ငံ|လတ်ဗီးယားသမ္မတနိုင်ငံ]]||၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၉||{{flagicon|Estonia}} [[အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံ|အက်စတိုးနီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၁၀||{{flagicon|Iceland}} [[အိုက်စလန်နိုင်ငံ|အိုက်စလန်သ]]မ္မတနိုင်ငံ||၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၁၁||{{flagicon|Armenia}} [[အာမေးနီးယားနိုင်ငံ|အာမေးနီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ | | |- | ၁၁၂||{{flagicon|Angola}} [[အင်ဂိုလာနိုင်ငံ|အင်ဂိုလာ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၃ | | |- | ၁၁၃||{{flagicon|Lithuania}} [[လစ်သူယေးနီးယားနိုင်ငံ|လစ်သူယေးနီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၃ | | |- | ၁၁၄||{{flagicon|Ethiopia}} [[အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ|အီသီယိုပီးယား]] ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ||၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ | | |- | ၁၁၅||{{flagicon|Malta}} [[မော်လတာနိုင်ငံ|မော်လ်တာ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၅ ဧပြီ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၆||{{flagicon|Ecuador}} [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ|အီကွေဒေါ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၆ ဧပြီ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၇||{{flagicon|Marshall Islands}} မာရှယ်ကျွန်းစုသမ္မတနိုင်ငံ||၂၁ ဧပြီ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၈||{{flagicon|Vatican City}} [[ဟောလီစီ]]([[ဗာတီကန်စီးတီး|ဗာတီကန်န]]န်းတော်)||၄ မေ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၉||{{flagicon|Liberia}} [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ|လိုက်ဘေးရီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၅ မေ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၂၀||{{flagicon|Guinea}} [[ဂီနီနိုင်ငံ|ဂီနီ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၆ ဇွန် ၂၀၁၇ | | |- | ၁၂၁||{{flagicon|Seychelles}} ဆေးရှဲလ်သမ္မတနိုင်ငံ||၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၇ | | |- | ၁၂၂||{{flagicon|Benin}} [[ဘီနင်နိုင်ငံ|ဘီနင်သမ္မတနိုင်ငံ]]||၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ | | |- | ၁၂၃||{{flagicon|Togo}} [[တိုဂိုနိုင်ငံ|တိုဂို]]သမ္မတနိုင်ငံ||၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ | | |- | ၁၂၄||{{flagicon|Nicaragua}} [[နီကာရာဂွါနိုင်ငံ|နီကာရာဂွါ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၀ | | |- | ၁၂၅||{{flagicon|United Arab Emirates}} [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]||၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ <ref>{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/423212 |title=ယူအေအီး-မြန်မာ သံတမန်ဆက်ဆံရေးထူထောင်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူလက်မှတ်ထိုး|work=DVB|access-date=၁၃မေ ၂၀၂၃ |date=၁၀နိုဝင်ဘာ၂၀၂၀  }}</ref> | | |- | ၁၂၆||{{flagicon|Guinea-Bissau}} [[ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံ|ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံ]]||၆ မတ် ၂၀၂၃<ref>{{cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |title=Diplomatic Relations with Myanmar|work=Ministry of Foreign Affairs Republic of The Union of Myanmar|access-date=13May2023 }}</ref><nowiki> </nowiki><ref>{{cite web |url= http://www.mofa.gov.mm/foreignpolicy/Lists%20of%20Countries%20Having%20Diplomatic%20Relations.html |title= List of Countries having Diplomatic Relations with the Union of Myanmar (As of 31 May 2010) |accessdate= 02 |accessdaymonth= Oct |accessyear= 2012 |archivedate= 23 July 2013 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130723062200/http://www.mofa.gov.mm/foreignpolicy/Lists%20of%20Countries%20Having%20Diplomatic%20Relations.html }}</ref> | | |- |၁၂၇ |{{flagicon|Somalia}} [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]] |၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-01-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%81%8F-%E1%81%81%E1%81%82%E1%81%87-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84/ |access-date=2026-03-18 |website=Popular |language=en-US}}</ref> | | |} == သံရုံးနှင့် ကော်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးများ == {| class="wikitable" ! ! colspan="6" |အာဖရိကတိုက် |- ! !နိုင်ငံ !မြို့ !သံတမန် !သံအမတ်ကြီး !ပူးတွဲတာဝန်ယူမှုသည့်နိုင်ငံများ !မှတ်ချက် |- |၁ |{{Flag|Egypt}} |[[ကိုင်ရိုမြို့]] |သံရုံး |ဦးကျော်တင်ရှိန်, ''သံအမတ်ကြီး'' |{{Collapsible list|{{Flag|Algeria}}|{{Flag|Iraq}}|{{Flag|Morocco}}|{{Flag|Sudan}}|{{Flag|Turkey}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions">{{cite web |title=Myanmar Missions Abroad|url=https://www.mofa.gov.mm/mofa-3/myanmar-missions/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|access-date=29 July 2025}}</ref><ref name="Me.Emb-Cairo">{{cite web |url=https://mecairo.org/en/|title=Home|website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / Cairo, The Arab Republic of Egypt|access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=U Kyaw Tin Shein Presents Credentials to President of the Arab Republic of Egypt (26-3-2025)|url=https://www.mofa.gov.mm/en/u-kyaw-tin-shein-presents-credentials-to-president-of-the-arab-republic-of-egypt-26-3-2025/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=26 March 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၂ |{{Flag|Ethiopia}} |[[အာဒစ် အာဘာဘာမြို့|အာဒစ်အာဘာဘာမြို့]] |သံရုံး |ဦးအောင်မင်းဦး, ''သံအမတ်ကြီး'' |{{Collapsible list|{{Flag|Somalia}}|||||titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=true}} |<ref>{{cite news |title=U Aung Min Oo Presents Credentials to President of the Federal Democratic Republic of Ethiopia (4-6-2025)|url=https://www.mofa.gov.mm/en/u-aung-min-oo-presents-credentials-to-president-of-the-federal-democratic-republic-of-ethiopia-4-6-2025/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=11 June 2025|access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.ifa.gov.et/2025/08/08/h-e-dr-abdi-zenebe-deputy-executive-director-of-the-institute-of-foreign-affairs-ifa_ethiopia-warmly-welcomed-h-e-mr-u-aung-min-oo-myanmars-first-resident-ambassador-to-ethiopia/|title=H.E. Dr. Abdi Zenebe, Deputy Executive Director of the Institute of Foreign Affairs (ifa_ethiopia), warmly welcomed H.E. Mr. U Aung Min Oo, Myanmar's first resident ambassador to Ethiopia.|website=Institute of Foreign Affairs of Ethiopia|date=8 August 2025|access-date=15 January 2026}}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> |- |၃ |{{Flag|South Africa}} |[[:en:Pretoria|Pretoria]] |သံရုံး |''လစ်လပ်'' |{{Collapsible list|{{Flag|Ghana}}|{{Flag|Kenya}}|{{Flag|Malawi}}|{{Flag|Mauritius}}|{{Flag|Nigeria}}|{{Flag|Zimbabwe}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Pretoria">{{cite web|title=Home|url=https://www.myanmarembassypretoria.com/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Pretoria|access-date=12 March 2025}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref name="DIRCO-RepsinRSA-M">{{cite web |title=Foreign Representation in South Africa|url=https://dirco.gov.za/foreign-representation-in-south-africa-m/|website=[[Department of International Relations and Cooperation|Department of International Relations and Cooperation of South Africa]]|access-date=28 July 2025}}</ref><ref name="MFDAKen-DD">{{cite web|url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/articles/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20READY%20FOR%20PUBLICATION%202024-%202025%20(1).pdf|title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025|publisher=[[Ministry of Foreign and Diaspora Affairs (Kenya)]]|year=2025|access-date=28 July 2025}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> |- ! ! colspan="6" |အမေရိကတိုက် |- ! !နိုင်ငံ !မြို့ !သံတမန် !သံအမတ်ကြီး !ပူးတွဲတာဝန်ယူမှုသည့်နိုင်ငံများ !မှတ်ချက် |- |၄ |{{Flag|Brazil}} |[[:en:Brasília|Brasília]] |သံရုံး |ဦးအောင်ကျော်ဇံ, ''သံအမတ်ကြီး'' |{{Collapsible list|{{Flag|Argentina}}|{{Flag|Chile}}|{{Flag|Peru}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Brasília">{{cite web |url=https://myanmarbsb.org/_site/|title=Home|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar in Brazil|access-date=28 July 2025}}</ref><ref name="Br.Gov-CD24">{{cite web |url=https://www.gov.br/mre/pt-br/assuntos/cerimonial/lista-do-corpo-diplomatico-e-datas-nacionais|title=Lista do Corpo Diplomático e Datas Nacionais|trans-title=List of the Diplomatic Corps and National Dates|language=pt|website=Government Portal of Brazil|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၅ |{{Flag|Canada}} |[[အော့တဝမြို့]] |သံရုံး |ဦးဇော်ထွန်းဦး<ref>{{Cite web |title=ကနေဒါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံရုံးယာယီတာဝန်ခံ/ သံအမတ်ကြီးက ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အထက်လွှတ်တော်အမတ် H.E. Yuen Pau Woo အား ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံနှုတ်ဆက် – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%92%E1%80%AB%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%99%E1%80%BC-16/ |access-date=2026-03-13 |website=www.mofa.gov.mm}}</ref>, ''ယာယီတာဝန်ခံ'' | - |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Ottawa">{{cite web |title=Home|url=https://meottawa.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Ottawa (Canada)|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၆ |{{Flag|Cuba}} |[[ဟာဗားနားမြို့]] |သံရုံး |ဦးဇော်နိုင်ဝင်း, ''ယာယီတာဝန်ခံ'' | - |<ref name="Cu.MINREX-CD">{{cite web |url=https://cubaminrex.cu/en/list-diplomatic-corps-accredited-cuba|title=List of the Diplomatic Corps accredited in Cuba|lang=en, es|website=Ministry of Foreign Affairs of Cuba|access-date=28 July 2025}}</ref> |- | rowspan="2" |၇ | rowspan="2" |{{Flag|United States}} |[[ဝါရှင်တန်ဒီစီ|ဝါရှင်တန်ဒီစီမြို့]] |သံရုံး |ဦးသက်ဝင်း, ''ယာယီတာဝန်ခံ'' | rowspan="2" | - |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-DC">{{cite web |title=Home|url=https://mewashingtondc.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Washington, D.C., USA|access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-charge-d-affaires-met-with-the-director-of-the-u-s-asean-center-1-3-2025/|title=Myanmar Chargé d' Affaires met with the Director of the U.S.-ASEAN Center (1-3-2025)|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=3 March 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |[[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |ဒေါ်ဝင်းလဲ့ဖြူ ''ယာယီတာဝန်ခံ'' |<ref name="Me.CG-LA">{{cite web |title=Home|url=https://www.myanmarcgla.org/|website=Consulate-General of the Republic of Union of Myanmar, Los Angeles|access-date=28 July 2025}}</ref> |- ! ! colspan="6" |Asia |- ! !Host country !Host city !Mission !Head of mission !Concurrent accreditation !References |- |၈ |{{Flag|Bangladesh}} |[[ဒါကာမြို့]] |သံရုံး |Kyaw Soe Moe, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |title=ASEAN Embassies in Canberra jointly host the ASEAN Day Reception (23-7-2025)|url=https://www.mofa.gov.mm/en/asean-embassies-in-canberra-jointly-host-the-asean-day-reception-23-7-2025/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=24 July 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၉ |{{Flag|Brunei}} |[[:en:Bandar_Seri_Begawan|Bandar Seri Begawan]] |သံရုံး |Khin Sandar, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.Emb-BSB">{{cite web |title=Welcome to the Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Bandar Seri Begawan|url=https://www.mebandarseribegawan.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Bandar Seri Begawan|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၁၀ |{{Flag|Cambodia}} |[[ဖနွမ်းပင်မြို့]] |သံရုံး |Kyaw Soe Min, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-PP">{{cite web |title=Home|url=https://mephnompenh.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Phnom Penh|access-date=28 July 2025}}</ref><ref name="MFAICKh-ResInKh">{{cite web |url=https://www.mfaic.gov.kh/EmbassyResidentMissions|title=Resident Missions|website=Ministry of Foreign Affairs & International Cooperation of Cambodia|access-date=28 July 2025}}</ref> |- | | rowspan="5" |{{Flag|China}} |[[:en:Beijing|Beijing]] |သံရုံး |Tin Maung Swe, ''Ambassador'' | rowspan="5" |{{Collapsible list|{{Flag|Mongolia}}|{{Flag|North Korea}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Beijing">{{cite web |title=Home|url=http://www.myanmarembassy.com/index.html|website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / Beijing, China|access-date=29 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Wunna Kyawhtin U Tin Maung Swe presents Credentials to President of Mongolia|url=https://www.gnlm.com.mm/wunna-kyawhtin-u-tin-maung-swe-presents-credentials-to-president-of-mongolia/|website=Global New Light of Myanmar|date=19 November 2023|access-date=29 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Appoints New Ambassador to North Korea|url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmars-crisis-the-world/myanmar-junta-appoints-new-ambassador-to-north-korea.html|website=The Irrawaddy|date=13 September 2023|access-date=30 July 2025}}</ref> |- | |[[:en:Chongqing|Chongqing]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Thwin Htet Lin, ''Consul-General'' |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |author=Yan Deng |date=19 November 2023 |title=Consul General of Myanmar in Chongqing Visits the FAO |url=https://www.ichongqing.info/2023/11/19/consul-general-of-myanmar-in-chongqing-visits-the-fao/ |access-date=30 July 2025 |website=iChongqing}}</ref> |- | |[[:en:Hong_Kong|Hong Kong]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Han Win Naing, ''Consul-General'' |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |date=17 March 2025 |title=Consul General of the Republic of the Union of Myanmar in Hong Kong Special Administrative Region, received Principal Assistant Secretary (Culture) of the Culture, Sports and Tourism of the Government of the Hong Kong Special Administrative Region (12-3-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/consul-general-of-the-republic-of-the-union-of-myanmar-in-hong-kong-special-administrative-region-received-principal-assistant-secretary-culture-of-the-culture-sports-and-tourism-of-the-government/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |[[:en:Kunming|Kunming]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /> |- | |[[:en:Nanning|Nanning]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /> |- | | rowspan="2" |{{Flag|India}} |[[:en:New_Delhi|New Delhi]] |Embassy |Zaw Oo, ''Ambassador'' | rowspan="2" |{{Collapsible list|{{Flag|Bhutan}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-NewDelhi">{{cite web |title=Home |url=https://www.myanmedelhi.com/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / New Delhi, Republic of India}}</ref><ref>{{cite web |title=Bhutan-Myanmar Relations |url=https://www.mfa.gov.bt/rbebangkok/bhutan-myanmar-relations/ |access-date=29 July 2025 |website=Royal Bhutanese Embassy, Bangkok, Thailand}}</ref> |- | |[[:en:Kolkata|Kolkata]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Aung Aung Myo Thein, ''Consul-General'' |<ref name="Me.CG-Kolkata">{{cite web |title=Home |url=https://www.mcgkolkata.org/ |access-date=29 July 2022 |website=Consulate General of the Republic of the Union of Myanmar, Kolkata}}</ref> |- | |{{Flag|Indonesia}} |[[:en:Jakarta|Jakarta]] |Embassy |Mang Hau Thang, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |date=19 December 2024 |title=Charge' d' Affaires of the Embassy of Myanmar to the Republic of Indonesia Minister U Mang Hau Thang, attended the dispatching ceremory of 2.716 millions doses of oral Polio Vaccine for humanitarian assistance from Jakarta to Yangon (19-12-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/charge-d-affaires-of-the-embassy-of-myanmar-to-the-republic-of-indonesia-minister-u-mang-hau-thang-attended-the-dispatching-ceremory-of-2-716-millions-doses-of-oral-polio-vaccine-fo/ |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Israel}} |[[:en:Tel_Aviv|Tel Aviv]] |Embassy |Maung Maung Lynn, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Cyprus}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-TA">{{cite web |title=Home |url=https://metelaviv.org/ |access-date=28 July 2025 |website=The Embassy of The Republic of The Union of Myanmar, Tel Aviv}}</ref><ref name="Cy.MFA-DL">{{Cite web |date=May 2025 |title=Diplomatic List |url=https://www.gov.cy/app/uploads/sites/19/2025/05/Diplomatic-List-May-2025.pdf |access-date=29 July 2025 |website=Government of Cyprus |publisher=Protocol Department, Ministry of Foreign Affairs of Cyprus |archive-date=18 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250618131454/https://www.gov.cy/app/uploads/sites/19/2025/05/Diplomatic-List-May-2025.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | |{{Flag|Japan}} |[[:en:Tokyo|Tokyo]] |Embassy |Soe Han, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Tokyo">{{cite web |title=Home |url=https://myanmarembassytokyo.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Tokyo}}</ref><ref>{{cite news |date=20 June 2025 |title=H.E. U Soe Han, Myanmar Ambassador to Japan and Council Director of Myanmar to the ASEAN-Japan Centre attended the First 45th Annual Meeting of the Council of the ASEAN-Japan Centre (18-6-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/h-e-u-soe-han-myanmar-ambassador-to-japan-and-council-director-of-myanmar-to-the-asean-japan-centre-attended-the-first-45th-annual-meeting-of-the-council-of-the-asean-japan-centre-18-6-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Kuwait}} |[[:en:Kuwait_City|Kuwait City]] |Embassy |Chan Aye, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Kuwait">{{cite web |title=Home |url=https://mekuwait.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Kuwait}}</ref><ref>{{cite news |date=6 February 2025 |title=Myanmar's Ambassador to Kuwait joins ASEAN Committee Ambassadorial-Level Meeting (5-2-2025) |url=http://mofa.gov.mm/en/myanmars-ambassador-to-kuwait-joins-asean-committee-ambassadorial-level-meeting-5-2-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Laos}} |[[:en:Vientiane|Vientiane]] |Embassy |Aung Ko, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Vientiane">{{cite web |title=Home |url=https://www.myanmarembassy-vte.org/index.php/en/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Vientiane}}</ref><ref>{{cite news |author=Namfon Chanthavong |date=6 February 2024 |title=President Welcomes Four New Ambassadors to Laos |url=https://laotiantimes.com/2024/02/06/president-welcomes-four-new-ambassadors-to-laos/ |access-date=28 July 2025 |work=The Laotian Times}}</ref> |- | |{{Flag|Malaysia}} |[[:en:Kuala_Lumpur|Kuala Lumpur]] |Embassy |Aung Soe Win, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-KL">{{cite web |title=Home |url=https://myanmarembassykl.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Kuala Lumpur, Malaysia}}</ref><ref>{{cite news |date=18 November 2024 |title=Myanmar Ambassador to Malaysia H.E. U Aung Soe Win attends the Opening Ceremony of the ASEAN Festival 2024(18-11-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-ambassador-to-malaysia-h-e-u-aung-soe-win-attends-the-opening-ceremony-of-the-asean-festival-202418-11-2024/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Nepal}} |[[:en:Kathmandu|Kathmandu]] |Embassy |Myo Myint Maung, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><!--The previously cited embassy website URL was incorrect (pointed to Vientiane/Laos embassy). Correct Kathmandu embassy URL needed.--> |- | |{{Flag|Pakistan}} |[[:en:Islamabad|Islamabad]] |Embassy |Wunna Han, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Islamabad">{{cite web |title=Home |url=https://www.me-islamabad.org/index.php |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Islamabad |archive-date=19 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519155054/https://www.me-islamabad.org/index.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |date=10 August 2024 |title=Ambassador of Myanmar to Pakistan and Embassy staff participate in the 57th ASEAN Day Celebration(9-8-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/ambassador-of-myanmar-to-pakistan-and-embassy-staff-participate-in-the-57th-asean-day-celebration9-8-2024/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Philippines}} |[[:en:Manila|Manila]] |Embassy |Soe Ko Ko, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Manila">{{cite web |title=Home |url=https://memanila.org/index.php/en/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Manila (Philippines)}}</ref><ref name="DFAPh-DC25">{{cite web |date=14 July 2025 |title=Diplomatic and Consular List |url=https://dfa.gov.ph/resources/office-of-protocol/diplomatic-and-consular-list |access-date=28 July 2025 |website=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)]] }}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> |- | |{{Flag|Saudi Arabia}} |[[:en:Riyadh|Riyadh]] |Embassy |Tin Yu, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Bahrain}}|{{Flag|Oman}}|{{Flag|Qatar}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Riyadh">{{cite web |title=Home |url=https://meriyadh.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar (Riyadh)}}</ref><ref name="Om.FM-DLMap">{{cite web |title=Foreign embassies and consulates in Oman |url=https://fm.gov.om/ministry/embassies/foreign-embassies-and-consulates-in-oman/ |access-date=28 July 2025 |website=Foreign Ministry of Oman}}</ref><ref>{{cite news |date=15 August 2024 |title=U Tin Yu Presents Credentials to King of Bahrain(15-8-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/u-tin-yu-presents-credentials-to-king-of-bahrain15-8-2024/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref><ref>{{cite web |title=Diplomatic Missions of the State of Qatar / Myanmar |url=https://mofa.gov.qa/en/qatar-and-the-world?country=mm |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Qatar}}</ref> |- | |{{Flag|Singapore}} |[[:en:Singapore|Singapore]] |Embassy |Zaw Minn Aung, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Singapore">{{cite web |title=Home |url=http://www.myanmarembassy.sg/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Singapore}}</ref><ref>{{cite news |date=7 May 2025 |title=Myanmar Chargé d'Affaires/Minister paid a courtesy call on Director General of Southeast Asia II Directorate of the Ministry of Foreign Affairs of Singapore (30-4-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-charge-daffaires-minister-paid-a-courtesy-call-on-director-general-of-southeast-asia-ii-directorate-of-the-ministry-of-foreign-affairs-of-singapore-30-4-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|South Korea}} |[[:en:Seoul|Seoul]] |Embassy |Thant Sin, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Seoul">{{cite web |title=Home |url=https://meseoul.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Seoul}}</ref><ref>{{cite news |date=17 February 2025 |title=Ambassador of Myanmar to the Republic of Korea attends the 17th Annual Meeting of the Council of the ASEAN-Korea Centre (AKC) and Gala Dinner (14-2-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/ambassador-of-myanmar-to-the-republic-of-korea-attends-the-17th-annual-meeting-of-the-council-of-the-asean-korea-centre-akc-and-gala-dinner-14-2-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Sri Lanka}} |[[:en:Colombo|Colombo]] |Embassy |Marlar Than Htaik, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Maldives}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Lk.MFA-DC">{{cite web |title=Diplomatic Corps |url=https://mfa.gov.lk/en/diplomatic-corps/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Sri Lanka }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref name="Mv.MOFA-E&C">{{cite web |title=Embassies and Consulates |url=https://foreign.gov.mv/index.php/en/ministry/embassies-and-consulates |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Maldives |archive-date=19 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119141518/https://foreign.gov.mv/index.php/en/ministry/embassies-and-consulates |url-status=dead }}</ref> |- | | rowspan="2" |{{Flag|Thailand}} |[[:en:Bangkok|Bangkok]] |Embassy |Zaw Zaw Soe, ''Ambassador'' | rowspan="2" | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Bangkok">{{cite web |title=Home |url=https://www.mebangkok.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Bangkok}}</ref><ref name="MFATh-DL25">{{cite web |date=June 2025 |title=Diplomatic and Consular List / June 2025 |url=https://image.mfa.go.th/mfa/0/mkKfL2iULZ/Diplomatic_and_Consular_List_as_of_June_2025/June_2025.pdf |access-date=28 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Thailand}}</ref> |- | |[[:en:Chiang_Mai|Chiang Mai]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Ming Kyaw Linn, ''Consul-General'' |<ref name="Me.CG-ChiangMai">{{cite web |title=Home |url=https://mcgchiangmai.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Consulate-General of the Republic of Union of Myanmar / Chiang Mai, Kingdom of Thailand}}</ref><ref name="MFATh-DL25" /> |- | | rowspan="2" |{{Flag|United Arab Emirates}} |[[:en:Abu_Dhabi|Abu Dhabi]] |Embassy |Kyaw Kyaw Min, ''Ambassador'' | rowspan="2" | |<ref>[https://www.wam.ae/en/article/bl5qbhp-mofa-receives-credentials-copy-from-new-ambassador MoFA receives credentials copy from new Ambassador of Myanmar to UAE]</ref> |- | |[[:en:Dubai|Dubai]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Kyaw Thu Nyein, ''Consul-General'' |<ref name="Me.CG-Dubai">{{cite web |title=Home |url=https://mcgdubai.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Consulate General of the Republic of Union of Myanmar in Dubai, United Arab Emirates}}</ref><ref name="DubaiProt-DC">{{cite web |title=Diplomatic & Consular Corps in UAE |url=https://www.protocol.dubai.ae/en/diplomatic-directory/diplomatic-directory-categories/diplomatic-consular-corps-in-uae/ |access-date=28 July 2025 |publisher=Protocol Department of Dubai}}</ref> |- | |{{Flag|Vietnam}} |[[:en:Hanoi|Hanoi]] |သံရုံး |သံအမတ်ကြီး ဦးဝေလင်း<ref>{{Cite web |title=သံရုံးယာယီတာဝန်ခံ/ သံအမတ်ကြီး ဦးဝေလင်းအား ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84225 |access-date=2026-06-21 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> | | |- ! ! colspan="6" |Europe |- ! !Host country !Host city !Mission !Head of mission !Concurrent accreditation !References |- | |{{Flag|Austria}} |[[:en:Vienna|Vienna]] |Embassy |Min Thein, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Vatican City}}|{{Flag|Lithuania}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}}{{Collapsible list|{{Flag|United Nations}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''International Organizations''':|expand=}} |<ref name="BMEIA-DC">{{cite web |date=22 July 2025 |title=Directory of the Diplomatic Corps and other representations in Austria |url=https://www.bmeia.gv.at/fileadmin/user_upload/oracle/gesamtliste_en.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Austria)]] |lang=de, en}}</ref><ref name="SDS-CD25">{{cite web |date=August 2025 |title=List du Corps Diplomatique près le Saint-Siège |trans-title=List of the Diplomatic Corps to the Holy See |url=https://www.sdsofficium.va/cd/corpsdiplomatique.html |access-date=8 August 2025 |website=[[Secretariat of State (Holy See)]] |lang=fr}}</ref><ref name="URMLt-ForReps">{{cite web |title=Find Us Abroad / Foreign representations and honorary consuls |url=https://www.urm.lt/en/about-us/organisation/find-us-abroad/941/c2# |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Lithuania}}</ref><ref>{{cite news |date=18 December 2020 |title=Permanent Representative of Myanmar presents credentials |url=https://unis.unvienna.org/unis/en/pressrels/2020/unisbio1292.html |access-date=29 July 2025 |website=Information Service Vienna, United Nations}}</ref> |- | |{{Flag|Belarus}} |[[:en:Minsk|Minsk]] |သံရုံး |ဦးမောင်မောင်စိုး, သံအမတ်ကြီး<ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမောင်မောင်စိုးအား ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84224 |access-date=2026-06-21 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> | | |- | |{{Flag|Belgium}} |[[:en:Brussels|Brussels]] |Embassy |Soe Lynn Han, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Croatia}}|{{Flag|Luxembourg}}|{{Flag|Netherlands}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}}{{Collapsible list|{{Flag|European Union}}|[[Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons]]|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''International Organizations''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Brussels">{{cite web |title=Home |url=https://www.embassyofmyanmar.be/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / Brussels}}</ref><ref name="MVEPHr-DL">{{Cite web |title=Diplomatska Lista / Diplomatic List |url=https://mvep.gov.hr/UserDocsImages//2025/datoteke//DIPLOMATSKA%20LISTA%20(2025),%2007.07.2025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs and European Affairs of Croatia |lang=Serbo-Croatian, en}}</ref><ref>{{Cite web |title=HE U Soe Lynn Han, Ambassador of the Republic of the Union of Myanmar to the Kingdom of Belgium, the Kingdom of the Netherlands, the Grand Duchy of Luxembourg, the Republic of Croatia and the European Union (Myanmar) |url=https://www.icj-cij.org/index.php/node/204726 |access-date=29 July 2025 |website=International Court of Justice}}</ref><ref>{{cite web |title=Republic of the Union of Myanmar |url=https://www.opcw.org/about-us/member-states/myanmar |access-date=29 July 2025 |website=[[Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons]]}}</ref> |- | |{{Flag|Czech Republic}} |[[:en:Prague|Prague]] |Embassy |Htuann Naung, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Georgia}}|{{Flag|Hungary}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.Emb-Prague">{{cite web |title=Home |url=https://www.meprague.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar - Prague}}</ref><ref name="Ge.MFA-DL">{{cite web |date=April 2025 |title=Diplomatic List |url=https://mfa.gov.ge/pfiles/files/DIPLOMATIC%20LIST_%20April%202025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Georgia}}</ref><ref name="HunMFA-DC">{{cite web |title=Diplomatic Corps |url=http://www.kulugyminiszterium.hu/dtwebe/Irodak.aspx |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs and Trade of Hungary}}</ref> |- | |{{Flag|France}} |[[:en:Paris|Paris]] |Embassy |Kyaw Zeya, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Andorra}}|{{Flag|Spain}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Paris">{{cite web |title=Home |url=https://meparis.org/index.php/en/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Paris}}</ref><ref>{{cite news |date=22 March 2019 |title=H.E. U Kyaw Zeya Presents Credentials to Co-Prince of Andorra |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/h-e-u-kyaw-zeya-presents-credentials-to-co-prince-of-andorra |access-date=28 July 2025 |website=Myanmar National Portal |archive-date=8 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008074607/https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/h-e-u-kyaw-zeya-presents-credentials-to-co-prince-of-andorra |url-status=dead }}</ref><ref name="MAEUEC-CD25">{{cite web |date=15 July 2025 |title=Lista del Cuerpo Diplomático |trans-title=List of the Diplomatic Corps |url=https://www.exteriores.gob.es/es/Ministerio/Protocolo/Documents/2ALISTA.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Spain)]] |lang=es}}</ref> |- | |{{Flag|Germany}} |[[:en:Berlin|Berlin]] |Embassy |Han Thein Kyaw, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Estonia}}|{{Flag|Finland}}|{{Flag|Poland}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Berlin">{{cite web |title=Home |url=https://www.meberlin.com/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Berlin}}</ref><ref>{{cite web |title=Myanmar / Embassy of the Republic of the Union of Myanmar |url=https://vm.ee/en/country-page/EGY |access-date=29 July 2025 |website=Ministry for Foreign Affairs of Estonia}}</ref><ref name="Fi.UM-RepsInFin">{{cite web |title=Representation of foreign states in Finland or in the nearest country to Finland |url=https://um.fi/representation-of-foreign-states-in-finland-or-in-the-nearest-country-to-finland |access-date=29 July 2025 |website=Ministry for Foreign Affairs of Finland}}</ref><ref name="Pl.Gov-DP">{{cite web |title=Diplomatic Protocol |url=https://www.gov.pl/web/diplomacy/diplomatic-protocol |access-date=29 July 2025 |website=Government of Poland}}</ref><ref>{{cite news |date=4 July 2025 |title=Myanmar participates in the 46th Asia-Europe Foundation (ASEF) Board of Governors' Meeting in Krakow, Poland (3-7-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-participates-in-the-46th-asia-europe-foundation-asef-board-of-governors-meeting-in-krakow-poland-3-7-2025/ |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Italy}} |[[:en:Rome|Rome]] |Embassy |Hmway Hmway Khyne, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Greece}}|{{Flag|Portugal}}|{{Flag|Romania}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}}{{Collapsible list|[[File:FAO logo.svg|25px]] [[Food and Agriculture Organization]]|[[File:IFAD logo.svg|25px]] [[International Fund for Agricultural Development]]|[[World Food Programme]]|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''International Organizations''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Rome">{{cite web |title=Home |url=https://merome.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Rome}}</ref><ref name="CDLisboa25">{{cite web |date=April 2025 |title=Corpo Diplomático Acreditado em Lisboa |trans-title=Diplomatic Corps Accredited in Lisbon |url=https://portaldiplomatico.mne.gov.pt/images/Livro_Corpo_Diplom%C3%A1tico/Livro_Corpo_Diplomatico_-_Abril_2025_v2.pdf |access-date=8 May 2025 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Portugal)]] |language=pt}}</ref> |- | |{{Flag|Norway}} |[[:en:Oslo|Oslo]] |Embassy |Moe Kyaw Aung, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.Emb-Oslo">{{cite web |title=Home |url=https://meoslo.org/index.php/en/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Oslo}}</ref><ref name="OsloDL">{{cite web |date=April 2025 |title=The Oslo Diplomatic List |url=https://www.regjeringen.no/contentassets/3818fa2f0ec449689f40fd6fbeb99df2/the-oslo-diplomatic-list-april-2025.pdf |access-date=29 July 2025 |website=Government of Norway}}</ref><ref>{{cite news |date=9 May 2025 |title=Myanmar Ambassador attended the 47th Meeting of ASEAN Committee in Oslo (7-5-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-ambassador-attended-the-47th-meeting-of-asean-committee-in-oslo-7-5-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Serbia}} |[[:en:Belgrade|Belgrade]] |[[:en:Embassy_of_Myanmar,_Belgrade|Embassy]] |Than Htwe, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Bulgaria}}|{{Flag|Slovakia}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Belgrade">{{cite web |title=Home |url=https://mebelgrade.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Belgrade}}</ref><ref name="Bg.MFA-DL">{{cite web |title=Diplomatic Corps List |url=https://www.mfa.bg/en/topical-information/protocol-guide/diplomatic-corps-list |access-date=29 July 2025 |website=[[Ministry of Foreign Affairs (Bulgaria)]]}}</ref><ref name="Sk.MVZ-DL">{{cite web |date=1 May 2025 |title=Diplomatická Listina |trans-title=Diplomatic List |url=https://www.mzv.sk/documents/10182/13139588/diplomaticka-listina.pdf/6d4b0603-d139-408c-8abb-b38bab8523da?t=1680284631883 |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Slovakia |lang=sk}}</ref><ref>{{cite news |date=3 March 2026 |title=Ambassador/ Charge d’ Affaires of Myanmar Embassy to Serbia pays Courtesy Call on Head of Asia, Australia and Pacific Department of the Ministry of Foreign Affairs of Serbia |access-date=10 March 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|urlhttps://www.mofa.gov.mm/en/ambassador-charge-d-affaires-of-myanmar-embassy-to-serbia-pays-courtesy-call-on-head-of-asia-australia-and-pacific-department-of-the-ministry-of-foreign-affairs-of-serbia/}}</ref> |- | | rowspan="3" |{{Flag|Russia}} |[[:en:Moscow|Moscow]] |Embassy |Thit Linn Ohn, ''Ambassador'' | rowspan="3" |{{Collapsible list|{{Flag|Azerbaijan}}|{{Flag|Belarus}}|{{Flag|Kazakhstan}}|{{Flag|Latvia}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Moscow">{{cite web |title=Home |url=https://memoscow.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Moscow (Russia)}}</ref><ref name="By.Emb-Hanoi-Myanmar">{{cite web |title=Political Cooperation |url=https://vietnam.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/blrM/mpolit/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Belarus in Socialist Republic of Vietnam |archive-date=8 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208041302/https://vietnam.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/blrM/mpolit/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Az.MFA-DL25">{{cite web |date=February 2025 |title=Diplomatic List |url=https://mfa.gov.az/files/file/MXM_MFA_Diplomatic_List_Feb_2025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=State Protocol Department, Ministry of Foreign Affairs of Azerbaijan}}</ref><ref name="Lv.MFA-DL">{{cite web |date=18 July 2025 |title=Diplomatic missions in Latvia |url=https://www.mfa.gov.lv/en/diplomatic-missions-latvia |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Latvia}}</ref><ref>{{cite news |date=17 April 2024 |title=President Tokayev receives letters of credence from foreign ambassadors |url=https://qazinform.com/news/president-tokayev-receives-letters-of-credence-from-foreign-ambassadors-822728 |access-date=29 July 2025 |website=Kazinform}}</ref> |- | |[[:en:Novosibirsk|Novosibirsk]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Pyae Phyo Wai, ''Consul-General'' |<ref>{{cite news |date=4 March 2024 |title=State Public Scientific and Technical Library of Russia to open Myanmar Book Corner |url=https://www.gnlm.com.mm/state-public-scientific-and-technical-library-of-russia-to-open-myanmar-book-corner/ |access-date=29 July 2025 |website=Global New Light of Myanmar}}</ref><ref name="GNLM-020325">{{cite news |date=2 March 2025 |title=Myanmar Consulate-General inaugurated in Saint Petersburg |url=https://www.gnlm.com.mm/myanmar-consulate-general-inaugurated-in-saint-petersburg/ |access-date=29 July 2025 |website=Global New Light of Myanmar}}</ref> |- | |[[:en:Saint_Petersburg|Saint Petersburg]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Aung Pe Thet, ''Consul-General'' |<ref name="GNLM-020325" /> |- | |{{Flag|United Kingdom}} |[[:en:London|London]] |[[:en:Embassy_of_Myanmar,_London|Embassy]] |Win Zeyar Tun, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Denmark}}|{{Flag|Ireland}}|{{Flag|Sweden}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-London">{{cite web |title=Home |url=https://londonmyanmarembassy.com/index.php |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / London}}</ref><ref name="Dk.UM-DL">{{cite web |title=The Protocol Department |url=https://um.dk/en/about-us/the-protocol-department |access-date=29 July 2025 |work=Government of Denmark |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Denmark)]]}}</ref><ref name="Ie.DFA-DL25">{{cite web |date=July 2025 |title=Diplomatic List |url=https://assets.ireland.ie/documents/Updated_Diplomatic_List_July_2025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign and European Affairs of Ireland }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref name="Se.Gov-DL25">{{cite web |date=22 July 2025 |title=Stockholm Diplomatic List |url=https://www.government.se/contentassets/fbe729b57a7b4cd8a6cc2ebb882fff02/stockholm-diplomatic-list-22-july-2025.pdf |access-date=2 July 2025 |publisher=[[Ministry for Foreign Affairs (Sweden)]]}}</ref> |- ! ! colspan="6" |Oceania |- ! !Host country !Host city !Mission !Head of mission !Concurrent accreditation !References |- | |{{Flag|Australia}} |[[:en:Canberra|Canberra]] |Embassy |Myat Thuzar Than, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|New Zealand}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Canberra">{{cite web |title=Home |url=https://www.mecanberra.org/index.php/en/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Canberra}}</ref><ref name="Au.DFAT-EmbsInAu">{{cite web |title=Foreign Embassies in Australia |url=https://protocol.dfat.gov.au/Public/MissionsInAustralia |access-date=28 July 2025 |website=Department of Foreign Affairs and Trade of Australia}}</ref><ref name="NZ.MFAT-Embs">{{cite web |title=Embassies |url=https://www.mfat.govt.nz/en/embassies |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs and Trade of New Zealand}}</ref><ref>{{cite news |date=24 July 2025 |title=ASEAN Embassies in Canberra jointly host the ASEAN Day Reception (23-7-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/asean-embassies-in-canberra-jointly-host-the-asean-day-reception-23-7-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |} == အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်ရုံးများ == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ !ကိုယ်စားလှယ်ရုံး !အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် !တာဝန်စတင်ခြင်း |- |၁ |{{အလံ|United Nations}} |[[နယူးယောက်မြို့]] |ဦး[[မြင့်သူ|မြင့်သူ]] |{{Start date and age|2020|10|20}} |- |၂ |{{အလံ|United Nations}} |[[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာမြို့]] |ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]] |{{Start date and age|2020|10|20}} |- |၃ |{{အလံ|United Nations}} |[[ဗီယင်နာမြို့]] |[[မင်းသိမ်း|ဦးမင်းသိမ်း]] |{{Start date and age|2020|10|15}} |- |၄ |{{အလံ|ASEAN}} |[[ဂျကာတာမြို့|ဂျာကာတာမြို့]] |ဦး[[အောင်မျိုးမြင့်|အောင်မျိုးမြင့်]] |{{Start date and age|2020|3|20}} |} == နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်မှု == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !အဖွဲ့အစည်းအမည် !ပါဝင်မှု !ရက်စွဲ |- |၁။ |[[ကုလသမဂ္ဂ]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1948|4|19}} |- |၂။ |[[မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1992|4}} |- |၃။ |[[ဘင်းမ်စတက်]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1997|6|6}} |- |၄။ |[[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1997|7|23}} |- |၅။ |ဧရာဝတီ - ကျောက်ဖယား - မဲခေါင်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မဟာဗျူဟာ (အက်မက်စ်) |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2003|4|30}} |- |၆။ |ကမ္ဘောဒီးယား-လာအို-မြန်မာ-ဗီယက်နမ် (၄) နိုင်ငံစီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု(CLMV) |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2003}} |- |၇။ |[[မြန်မာ့မိတ်ဆွေများအဖွဲ့]]<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-representatives-joined-to-meeting-of-members-of-myanmar-friends-in-ny-/1758360.html|title=မြန်မာ့မိတ်ဆွေနိုင်ငံများအဖွဲ့ အစည်းအဝေး မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တက်ရောက်|work=VOA|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၃ }}</ref> |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2007|12|19}} |- |၈။ |အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖွဲ့ (အေစီဒီ)<ref>{{cite web|url=https://me-hanoi.org/index.php/en/announcement/395-2024-06-27-04-46-04|title=အီရန်နိုင်ငံ၊ တီဟီရန်မြို့၌ကျင်းပသည့် (၁၉) ကြိမ်မြောက် အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖွဲ့ (အေစီဒီ) ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးသို့ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ ပါဝင်တက်ရောက်|work=Embassy of The Republic of The Union of Myanmar Hanoi, Socialist Republic of Vietnam|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၄ }}</ref> |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2002|6}} |- |၉။ | [[ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့]] |ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံ (dialogue partner) |{{Start date and age|2023|5|5}} |} == အဓိကဖြစ်ရပ်များ == === ၂၀၁၄ === * [[၁ စက်တင်ဘာ]] - ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ|ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံ]]တို့သည် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးတိုးမြှင့်စေရန် ဆန္ဒရှိကြသည်ဖြစ်၍လည်းကောင်း၊ နှစ်နိုင်ငံပြည်သူများ အကြား အပြန်အလှန်ခရီးသွားရာတွင် လွယ်ကူစေရန်လည်းကောင်း နှစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့အကြား သာမန်နိုင်ငံကူး လက်မှတ်ကိုင်ဆောင်သူများအား (၁၄) ရက် ပြည်ဝင်ဗီဇာ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုရေး ဆိုင်ရာ နားလည်မှု စာချွန်လွှာကို သံတမန်လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် လဲလှယ်ပြီးခဲ့ပြီး ၎င်းနားလည်မှု စာချွန်လွှာသည် (၁-၉-၂၀၁၄) ရက်နေ့တွင် အတည်ပြု အသက်ဝင်ခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/press-release-2/|title=Press Release for the Mutual Exemption of Visa for Ordinary Passports Holders between Myanmar and Brunei Darussalam|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> === ၂၀၂၂ === * [[၁၁ နိုဝင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေအား တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/32183|title=ဦးတင်မောင်ဆွေအား တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> === ၂၀၂၃ === * [[၅ မေ]] - ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့ (Shianghai Cooperation Organisation, SCO) သည် မြန်မာနိုင်ငံအား ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံအဖြစ် ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး၊ နားလည်မှု စာချွန်လွှာကို အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးမိုးကျော်အောင်နှင့် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့ (SCO) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် Mr. Zhang Ming တို့မှ ၅-၅-၂၀၂၃ ရက်တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%91%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%80%e1%80%ba%e1%81%85-%e1%81%85-%e1%81%82%e1%81%80/|title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက်(၅-၅-၂၀၂၃ ရက်)|accessdate=2025-7-5|publisher=MOFA}}</ref> * [[၁၇ ဇွန်]] - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[မြတ်သက်ဦး]]အား [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%a1%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a/|title=ဦးမြတ်သက်ဦးအား လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၁၇-၆-၂၀၂၃ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> * [[၂၆ ဇူလိုင်]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးဦးတင်ယု အား ၎င်း၏လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော  ပြည်ထောင်စုသမ္မတ  မြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။  <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/42002|title=သံအမတ်ကြီး ဦးတင်ယု အား ဘာရိန်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOI}}</ref> * [[၂၅ ဩဂုတ်]] - [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]သည် [[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ|တီမောလက်စ်တေ]] သံရုံးယာယီတာဝန်ခံအား ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်မတိုင်မီ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာရန် သံတမန်စာဖြင့် အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ တီမောလက်စ်တေအစိုးရသည် မြန်မာအစိုးရ၏ သတိပေးပြောကြားမှုများကြားမှပင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့ရာ၊ ဤလုပ်ရပ်သည် နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးကို ထိခိုက်စေပြီး အကြမ်းဖက်လုပ်ဆောင်မှုများကို အားပေးရာရောက်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ခဲ့သည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%ae%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%9c%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%b6%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be-%e1%80%9e%e1%80%b6/|title=တီမောလက်စ်တေသံရုံးမှ သံရုံးယာယီတာဝန်ခံအား မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာရန် အကြောင်းကြားခဲ့ခြင်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> * [[၁၁ စက်တင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော မြန်မာသံအမတ်ကြီးဦးတင်မောင်ဆွေအား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%86%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%ae%e1%80%b8/|title=ဦးတင်မောင်ဆွေအား ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၂၄ အောက်တိုဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဦးချမ်းအေးအား [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%80%e1%80%b0%e1%80%9d%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af/|title=ဦးချမ်းအေးအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၁၇ ဒီဇင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် ကမ္ဘာဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]] အား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ac/|title=ဦးသစ်လင်းအုန်း အား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> * [[၁၉ ဒီဇင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးတင်ယုအား ၎င်း၏လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[အိုမန်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9a%e1%80%af%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ad/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးတင်ယုအား အိုမန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> === ၂၀၂၄ === * [[၁၃ ဇန်နဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[ကျော်စိုးမင်း]]အား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|title=ဦးကျော်စိုးမင်းအား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|url=https://www.moi.gov.mm/news/50456|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOI}}</ref> * [[၁၈ ဇန်နဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ [[နိုင်ငံရေးရာဦးစီးဌာန]]မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[အောင်ကို (သံအမတ်ကြီး)|အောင်ကို]]အား [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%a1%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba/|title=ဦးအောင်ကိုအား လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၁၈-၁-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> * [[၇ မေ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်စိုးမိုးအား [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%98%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b9/|title=ဦးကျော်စိုးမိုးအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၇-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> ** နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေးဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒေါ်[[မာလာသန်းထိုက်]]အား သီရိလင်္ကာဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%91%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9e%e1%80%ae/|title=ဒေါ်မာလာသန်းထိုက်အား သီရိလင်္ကာဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၇-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> * [[၃၀ မေ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သံတမန်ရေးရာဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[ဝဏ္ဏဟန်]]အား [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]အစ္စလာမစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%89%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%8f%e1%80%b9%e1%80%8f%e1%80%9f%e1%80%94%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%95%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%85%e1%80%b9%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%94%e1%80%ba/|title=ဦးဝဏ္ဏဟန်အား ပါကစ္စတန်အစ္စလာမစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်(၃၀-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> * ၂၄ ဇူလိုင် - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[မျိုးမြင့်မောင်]]အား နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/ဦးမျိုးမြင့်မောင်အား-နီ/|title=ဦးမျိုးမြင့်မောင်အား နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> === ၂၀၂၅ === * [[၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦး[[ဇော်ဦး၊ ဦး|ဇော်ဦး]]ကို ၎င်း၏ လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ် ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးဇော်ဦးအား အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်}}</ref> * [[၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ သည် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%af-2/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၂-၂-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံ|ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံ]]နှင့် [[သံတမန်]]အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၆) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်သည့် နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC-5/|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခြင်း (၈-၃-၂၀၂၃ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=2025-7-3}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://pct.com.mm/2023/03/08/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b7-%e1%80%82%e1%80%ae%e1%80%94%e1%80%ae/|title=မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်လိုက်ကြပြီ|accessdate=2025-7-3|publisher=Pyi Thit Thar}}</ref> * [[၂၅ ဧပြီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[စိန်ဦး]] အား [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ|ဘရူနိုင်း ဒါရူဆလမ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%a6%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%b0%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%92%e1%80%ab/|title=ဦးစိန်ဦး အား ဘရူနိုင်းဒါရူဆလမ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်(၂၅-၄-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၂၅ မတ်]] - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[ဇော်ဇော်စိုး]]အား ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%87%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%87%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%91%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba/|title=ဦးဇော်ဇော်စိုးအား ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ် (၂၅-၃-၂၀၂၅ ရက်)|accessdate=2025-7-3|publisher=MOFA}}</ref> * [[၂၈ ဩဂုတ်]] - နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် အီဂျစ်အာရပ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်တင်ရှိန်အား ၎င်း၏လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် မော်ရိုကိုနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9b-4/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်တင်ရှိန်အား မော်ရိုကိုနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၈-၈-၂၀၂၅ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=28 August 2025}}</ref>၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယားပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9b-5/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်တင်ရှိန်အား အယ်လ်ဂျီးရီးယားပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၈-၈-၂၀၂၅ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=27 August 2025}}</ref> === ၂၀၂၆ === *၂၁ ဇွန် - သံအမတ်ကြီး ဦးမောင်မောင်စိုး အား ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမောင်မောင်စိုးအား ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84224 |access-date=2026-06-21 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> **သံရုံးယာယီတာဝန်ခံ/ သံအမတ်ကြီး ဦးဝေလင်းအား ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သံရုံးယာယီတာဝန်ခံ/ သံအမတ်ကြီး ဦးဝေလင်းအား ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84225 |access-date=2026-06-21 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနှင့် ဆက်ဆံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံခြား သံရုံးများ]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး|သံတမန် အဆက်အသွယ်ရှိသော နိုင်ငံများ]] {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} g1n9gbuez46xi8yyokb09cqp2qg88u1 0 47720 1040930 1037968 2026-06-26T07:15:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 9 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040930 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = <big> دولة الإمارات العربية المتحدة</big><br />''{{Unicode|Dawlat al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttaḥidah}}'' | ပုံ_အလံ = Flag of the United Arab Emirates.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coats of arms of the United Arab Emirates.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | နိုင်ငံတော်သီချင်း = | ပုံ_နေရာ = LocationUnitedArabEmirates.svg | မြို့တော် = [[အဘူဒါဘီမြို့]] | အကြီးဆုံးမြို့ = [[ဒူဘိုင်းမြို့]] | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | ဧရိယာ = ၈၃,၆၀၀ km² (၃၂,၂၇၈ sq mi) | ဧရိယာအဆင့် = ၁၁၆ | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = မပြောပလောက် | အမြင့်ဆုံးနေရာ = | အရှေဆုံးမြစ် = | အကြီးဆုံးအင်း = | ကမ်ရိုးတန်း = | time zone = +၄ | ရုံးသုံးဘာသာများ = [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရပ်]] | လူဦးရေ = ၄,၇၉၈,၄၉၁ (၂၀၀၇) | လူဦးရေအဆင့် = ၁၂၀ | လူဦးရေအထူ = ၅၅/km² (၁၄၂.၅/sq mi) | လူဦးရေအထူအဆင့် = ၁၅၀ | လူမျိုးများ = | ဘာသာတရားများ = | ပွဲများ = | အမျိုးအစား = [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]] [[သမ္မတတစ်ပိုင်းစနစ်]] နှင့် [[စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = သမ္မတ | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၁) = Khalifa bin Zayed Al Nahyan (ခလီဖာ ဘင်ဇာယတ် အယ်နတ်ဟယန်) | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = ဝန်ကြီးချုပ် | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၂) = Mohammed bin Rashid Al Maktoum (မိုဟာမက် ဘင်ရာရှစ် အယ်မက်ခတွန်) | ထူထောင်ရေး_အမည်(၁) = ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၁) = [[၂ ဒီဇင်ဘာ]] [[၁၉၇၁]] | GDP_PPP = ၁၈၂.၈၇၆ ဘီလီယံ | GDP_PPP_အဆင့် = | GDP_PPP_per_capita = US $ ၄၉,၉၉၅ | GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = | HDI = ၀.၈၁၅ | HDI_အဆင့် = ၃၂ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = UAE ဒါဟမ် (AED) | အထိမ်းအမှတ်များ = | ISO 3166-1 = AE | cctld = .ae | calling_code = +၉၇၁ }} '''အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု''' ကို အဲမရိတ်စ် (စော်ဘွားပြည်များ) သို့မဟုတ် ယူအေအီး (UAE) ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းလေ့ ရှိကြပြီး [[အာရှ]]တိုက် အနောက်တောင်ဘက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေနယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသော နိုင်ငံများမှာ အရှေ့ဘက်တွင် [[အိုမန်နိုင်ငံ]] နှင့် အနောက်ဘက်တွင် [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့်လည်း ပင်လယ်နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉.၂ သန်းမျှ ရှိပြီး ၁.၄ သန်းမှာ အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကာ ၇.၈ သန်းမှာ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ လာရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.migrationpolicy.org/article/labor-migration-united-arab-emirates-challenges-and-responses|title=Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses|publisher=migrationpolicy.org }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုတွင် မြို့တော်ဖြစ်သော အဘူဒါဘီ နှင့်အတူ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ ဖူဂျာအီရာ ဟူသော [[:en:Emirates of the United Arab Emirates|စော်ဘွားပြည်နယ် (၇) ခု]] ပါဝင်သည်။ ပြည်နယ် တစ်ခုချင်းစီကို အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှိသော [[:en:Emir|အမီယာ]]ဟုခေါ်သော စော်ဘွားတစ်ဦးစီမှ အုပ်ချုပ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံး စုပေါင်း၍ ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီ တစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းစည်းထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အဘူဒါဘီစော်ဘွားအား အာရပ်စော်ဘွားများ နိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည်။ ဒူဘိုင်းစော်ဘွားအား နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ အစ္စလာမ် ဘာသာသည် နိုင်ငံတော် ဘာသာဖြစ်ပြီး အာရပ်ဘာသာ စကားမှာ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ် ဘာသာကို နေရာအနှံ့ အသုံးပြုကြသည်။ ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရေနံထွက်ရှိမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020171232/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html|archivedate=20 October 2012 |title=Oil&nbsp;– proved reserves |publisher=Cia.gov }}</ref> သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ ထွက်ရှိမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့် ၁၇ ရှိသည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20120705035456/http://www.bp.com/liveassets/bp_internet/globalbp/globalbp_uk_english/reports_and_publications/statistical_energy_review_2011/STAGING/local_assets/pdf/natural_gas_section_2012.pdf Natural Gas]. BP Statistical Review of World Energy June 2012</ref> ကွယ်လွန်သွားပြီ ဖြစ်သော အဘူဒါဘီမင်းသား နှင့် ယူအေအီး၏ ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်ခဲ့သည့် ရှိတ်ဇာယာဒ်မှ အဲမရိတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ခဲ့ပြီး ရေနံမှာ ရသော အမြတ်ငွေများကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုများ၊ ပညာရေး နှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံတို့တွင် အသုံးချခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998 |title=United Arab Emirates profile |publisher=BBC News |date=14 November 2012 }}</ref> [[ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများတွင် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးမှာ လုပ်ငန်း အစုံဆုံး ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သော [[ဒူဘိုင်းမြို့]]မှာ ကမ္ဘာ့မြို့တော်တစ်ခုနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး၏ ဗဟိုဌာနတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/business/aviation/its-official-dubai-international-is-worlds-busiest-airport|title = Dubai International is world’s busiest airport|last = Iyer|first = Srinivasan|date = 30 December 2014|work = The National|access-date = 4 January 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/datamapper/index.php |title=IMF Data Mapper |publisher=Imf.org }}</ref> သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ နှင့် ရေနံ တင်ပို့ရောင်းချမှုပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook>{{cite web |url=http://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html |title=The World Factbook |accessdate=21 November 2015 |archivedate=6 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406123811/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html }}</ref><ref name="WTO Trade Statistic 2009">{{cite web |url=http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&Country=AE |title=WTO Trade Statistic 2009 |work=Stat.wto.org |accessdate=21 November 2015 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304185435/http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&Country=AE }}</ref><ref name="lse.ac.uk">{{cite web|url=http://www.lse.ac.uk/middleEastCentre/kuwait/documents/Economic-diversification-in-the-GCC-countries.pdf|title=Economic diversification in the GCC countries|page=13|accessdate=21 November 2015|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205052923/http://www.lse.ac.uk/middleEastCentre/kuwait/documents/Economic-diversification-in-the-GCC-countries.pdf}}</ref> ယူအေအီးမှာ ၎င်း၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ အတွက် ဝေဖန်ခံနေရဆဲ ဖြစ်ပြီး ဥပဒေအတွင်း [[ရှရီအသ်|ရှာရီယာ ဥပဒေ]]၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုများကြောင့်လည်း ပါဝင်သည်။<ref name=ramadan>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Xs98Nv0Pe5E|title=Sharia law and Westerners in Dubai: should non-Muslims in UAE be made to face Islamic justice?}}</ref><ref>{{cite web|url=http://fanack.com/en/countries/uae/administration-politics/torture-and-flogging/|title=United Arab Emirates: Torture and Flogging|work=Fanack|accessdate=21 November 2015|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006131138/http://fanack.com/en/countries/uae/administration-politics/torture-and-flogging/}}</ref><ref name=bergner>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=NqIkQz68_fgC&pg=PA2203|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2008|work=Jeffrey T. Bergner|page=2203}}</ref> ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတကာတွင် နေရာတစ်ခု ရယူလာမှုကြောင့် ဝေဖန်သုံးသပ်သူ အချို့က ဒေသအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိသောနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘာ့ အင်အား အသင့်အတင့်ရှိ နိုင်ငံ တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://nationalinterest.org/feature/the-uae-egypt%E2%80%99s-new-frontier-libya-11184|title=The UAE and Egypt's New Frontier in Libya|work=The National Interest|date=3 September 2014|accessdate=26 October 2014|first=Ellen|last=Laipson}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gevans.org/speeches/speech441.html|title=Middle Power Diplomacy|first=Gareth|last=Evans|date=29 June 2011|accessdate=26 October 2014}}</ref> ==သမိုင်း== ===ရှေးဟောင်းခေတ်=== ယူအေအီးတွင် လူသားတို့ စတင်နေထိုင်သည်ဟု သိရှိရသော အချိန်မှာ [[ဘီစီ]] ၅၅၀၀ ခန့်တွင် ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၃၀,၀၀၀ ခန့်က မီးခေတ်ကျောက်များကို တွေ့ရှိရ၍ ထိုစဉ်ကတည်းက လူနေထိုင်မှု ရှိသည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/uae/uae-archaeologist-discovers-the-swiss-army-knife-from-130-000-years-ago|title = UAE archaeologist discovers the Swiss Army knife from 130,000 years ago|last = Pennington|first = Roberta|date = 5 February 2014|work = The National|accessdate = November 2014}}</ref> ထိုစဉ်အချိန်ကတည်းက ပြင်ပ ကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော သက်သေရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဆက်သွယ်မှုများကို တောက်လျှောက် တွေ့ရပြီး အမျိုးအစားစုံလင်သည်။ ဟာဂျာတောင်များမှ ကြေးနီကို ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်ကပင် စတင် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.adias-uae.com/ |title=Abu Dhabi Islands Archaeological Survey (ADIAS) |publisher=Adias-uae.com |access-date=22 November 2015 |archive-date=2 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302223259/http://www.adias-uae.com/ }}</ref> ၆၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂျူလ်ဖာ (ယနေ့ခေတ် ရာဆယ်ခိုင်မာရ်)အား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အီရန်ရှိ ဆပ်စေးနီးယန်း အင်ပိုင်ယာအား ကျူးကျော်ရာတွင် တပ်စခန်း အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="AbedHellyer2001">{{cite book|author1=Ibrahim Abed|author2=Peter Hellyer|title=United Arab Emirates, a New Perspective|url=https://books.google.com/books?id=QcMz3zV0qAMC&pg=PA83|year= 2001|work=Trident Press Ltd|isbn=978-1-900724-47-0|pages=83–84}}</ref> [[အေဒီ]] ၂ ရာစုတွင် အာရေဗျ၏ တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင်လူမျိုးစုတို့ ရွေ့လျားမှုများ ရှိခဲ့ပြီး အက်ဇ်ဒိုက် ကာတာနီ ( သို့မဟုတ် ယာမာနီ) နှင့် ကူဒါလူမျိုးစုများမှ ဟာဂျာတောင်ကုန်းများ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြပြီး ဆပ်စေးနစ် တို့က အရှေ့ဘက် သို့မဟုတ် ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုး ထားခဲ့ကြသည်။ အယ်လ် ဘာရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော ပါရှားကမ်းရိုးတန်းနှင့် တူရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော အတွင်းပိုင်း အိုအေစစ် မြို့ အယ်လ်အန်တို့သည့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းမှ အတွင်းပိုင်းသို့ ကုန်သွယ်မှု ပြုရာလမ်းကြောင်းတွင် အရေးပါသော ခရီးထောက်နားရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|pages = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/22 22]–23}}</ref> ယူအေအီးတွင် ရှိသော ခရစ်ယာန်တို့၏ အစောဆုံး နေရာကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဆာရ်ဘာနီ ယပ်စ် ကျွန်းဟု ခေါ်သော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် ဘာသာရေး အဆောက်အဦးများဖြစ်ကာ ၇ ရာစုက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နက်စတိုးရီးယန်း ဘုရားကျောင်း ဖြစ်၍ အေဒီ ၆၀၀ ခန့်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး အေဒီ ၇၅၀တွင် ထိုဘုရားကျောင်းအား ငြိမ်းချမ်းစွာ စွန့်ခွာခဲ့သည့် ပုံ ပေါ်သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/news/uae-news/ancient-secrets-of-sir-bani-yas-island-unveiled|title = Ancient secrets of Sir Bani Yas unveiled|last = Thomas|first = Jen|date = 12 December 2012|work = The National|accessdate = November 2014|archivedate = 22 December 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151222103357/http://www.thenational.ae/news/uae-news/ancient-secrets-of-sir-bani-yas-island-unveiled}}</ref> ထိုတွေ့ရှိမှုကြောင့် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်တွင် အေဒီ ၅၀ ခုနှစ်မှ ၃၅၀ အတွင်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ၏ နောက်မှ လိုက်၍ ခရစ်ယာန်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည့်ဟု ယူဆရသော ရှားပါးသော အထောက်အထား တစ်ခုဖြစ်သည်။ သေချာသည့် အချက်မှာ အိုမန်တွင် ဂျွန်ဟု ခေါ်သော ဘစ်ရှော့တစ်ဦး ၅ရာစုတွင် ရှိခဲ့ပြီး အိုမန်၏ နောက်ဆုံး ဘစ်ရှော့မှာ ၆၇၆ ခုနှစ်တွင် ရှိခဲ့သော အစ်တီးယန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|title = The Trucial States|last = Hawley|first = Donald|work= Allen & Unwin|year = 1971|isbn = 9780049530058|location = UK|pages = 48–51}}</ref> ===အစ္စလာမ်=== အာရပ်ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့မြောက်ထိပ်စွန်းသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ရခြင်းမှာ အေဒီ ၆၃၀ တွင် အစ္စလာမ်တို့၏ တမန်တော် မိုဟာမက်ထံမှ အိုမန်ရှိ အုပ်ချုပ်သူများသို့ ဟစ်ဂျရာဟု ခေါ်သော အစ္စလာမ်တို့၏ ရွေ့လျားမှုအပြီး ၉ နှစ်အကြာ တွင် တိုက်ရိုက်ပေးပို့သော စာ၏ နောက်ဆက်တွဲများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ ထို့နောက်တွင် အုပ်ချုပ်သူများ အုပ်စုဖွဲ့၍ မဒီနာမြို့သို့ သွားရောက်ကြကာ အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းပြီးနောက်တွင် မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုးထားသော လူကြိုက်နည်းသသည့် ဆပ်စေးနစ်တို့ကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/127 127]}}</ref> တမန်တော် မိုဟာမက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်ရှိ အစ္စလာမ် အဖွဲ့အစည်းအသစ်များမှ မွတ်စလင် ခေါင်းဆောင်များကို ပုန်ကန်၍ ခွဲထွက်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ အဘူဘက်ကာမှ မဒီနာမြို့မှ စစ်တပ်တစ်တပ်ကို စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ ရစ်ဒါစစ်ပွဲဖြင့် နယ်မြေများကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက် နိုင်ခဲ့ကာ သွေးလွှမ်းသော ဒစ်ဘာ တိုက်ပွဲတွင် လူဦးရေ ၁၀,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|pages = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/127 127]–128}}</ref> ထိုအဖြစ်အပျက်မှ ကယ်လီဖိတ်၏တည်တံ ခိုင်မြဲမှုကို ပြသခဲ့ပြီး အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ကို အသစ်ပေါ်ထွန်းလာသော ရာရှီဒွန် ကယ်လီဖိတ်၏ အောက်တွင် စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ===အော့တမန်နှင့် ပေါ်တူဂီခေတ်=== ကြမ်းတမ်းသော သဲကန္တာရ ပတ်ဝန်းကျင်မှ နေ၍ စွယ်စုံရသော လူမျိုးစုများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ လှည့်လည်သွားလာနေသော အုပ်စုများ ဖြစ်ကြပြီး အသက်ရှင်နေထိုင်ရေး အတွက် တိရစ္ဆာန် မွေးမြူခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် အမဲလိုက်ခြင်း စသည့် အမျိုးမျိုးသော အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထိုအုပ်စုတို့ ရာသီအလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုမှ စ၍ အုပ်စုအချင်းချင်း မကြာခဏ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွာလေ့ ရှိရာမှ ရာသီ အလိုက် သို့မဟုတ် ရာသီတစ်ခု ၏ တစိတ်တဒေသ နေထိုင်ရာ နေရာများ ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ လူမျိုးစု အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းကြပြီး အဘူဒါဘီရှိ ဘာနီရပ်စ် နှင့် အယ်ဘူဖာလာ၊ ကမ်းရိုးတန်းရှိ အယ်လ် အိန်၊ လီဝါ နှင့် အယ်လ်ဘာရိန်း၊ ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ ဒဝါဟီယာ၊ အဝါမီယာ နှင့် မနာဆီယာ၊ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ရှာကိုင်ရင် နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ ကာဝါဆင် တို့ အပါအဝင် အချို့သော အစုအဖွဲ့ အမည်များမှာ ယနေ့ခေတ် အယ်မရိတ်နိုင်ငံသားများ ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲဖြစ်သည်။ ၁၆ရာစုသို့ ရောက်သော အခါတွင် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ဒေသတွင်းရှိ လူဦးရေ၏ အချို့အဝက်မှာ အော့တမန်အင်ပိုင်ယာ၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် တိုက်ရိုက် ကျရောက်လျက် ရှိသည်။ <ref>[http://www.sinimar.eu/en/history/#axzz3nC3n2Z2P History of the UAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151220042810/http://www.sinimar.eu/en/history/#axzz3nC3n2Z2P |date=20 December 2015 }}. Sinimar.eu. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>[http://www.liquisearch.com/history_of_the_united_arab_emirates/ottoman_rule History of The United Arab Emirates – Ottoman Rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107061537/http://www.liquisearch.com/history_of_the_united_arab_emirates/ottoman_rule |date=7 January 2018 }}. Liquisearch.com. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>Diabetes, Fight. (17 March 2012) [http://historyuaeedu.blogspot.com.tr/2012/03/british-and-ottoman-rule.html British and Ottoman rule]. Historyuaeedu.blogspot.com.tr. Retrieved on 10 October 2015.</ref> ၁၇ ရာစုတွင် ယနေ့ခေတ် အဘူဒါဘီ ဟုခေါ်သော နေရာတွင် တည်ရှိခဲ့သော အားကောင်းသော အဖွဲ့အစည်းမှာ ဘာနီရပ်စ် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work=Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/43 43]}}</ref><ref>'Kashf Al Gumma' "Annals of Oman from Early times to the year 1728 AD" – Journal of the Asiatic Society of Bengal, 1874</ref><ref>Ibn Ruzaiq, translated by GP Badger, "History of the Imams and Sayids of Oman", London 1871</ref> ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများ အပေါ် ပေါ်တူဂီတို့မှ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မူစကက်၊ ဆိုဟာ နှင့် ခိုရ်ဖာကန် တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ၁၆ ရာစုတွင် ကမ်းရိုးတန်းနေ လူမျိုးစုများအပေါ် အယ်ဘူကာကီ နှင့် ၎င်းနောက်မှ လိုက်သော ပေါ်တူဂီတပ်မှူးများမှ သွေးလွှမ်းသော တိုက်ပွဲများဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ခံတပ်များတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work=Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/282 282]}}</ref> ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းကို ဗြိတိသျှတို့က ပင်လယ်ဓားပြ ကမ်းရိုးတန် အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုဒေသတွင် အခြေစိုက်သော အယ်လ်ကာဝါဆင်တို့၏ လှေများက ဗြိတိသျှ အလံတင်ထားသော သင်္ဘောများကို ၁၇ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု အထိ အနှောက်အယှက် ပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.waynemadsenreport.com/articles/20081102_3 |title=November 3, 2008&nbsp;– The UAE is the old Pirate Coast. Not much has changed. |work=Wayne Madsen Report |access-date=18 December 2015 |archive-date=8 December 2011 |archive-url=http://web.archive.bibalex.org/web/20111208145256/http://www.waynemadsenreport.com/articles/20081102_3 |url-status=dead }}</ref> အိန္ဒိယ ကုန်သွယ်ရေးကို ဓားပြတိုက် နှောက်ယှက်သူများ၏ ဘေးရန် မှ ကာကွယ် ရန် အတွက် ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား မှ စခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးမှ အစပြု၍ ၁၈၀၉ ခုနှစ်တွင် ဌာနချုပ်နှင့် ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်ရှိ သင်္ဘောဆိပ်များကို ၁၈၀၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ဆိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဗြိတိသျှ တို့နှင့် ဒေသခံ အုပ်ချုပ်သူ အချို့တို့ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက်ရှိ ပင်လယ်ဓာပြများကို တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ရာမှ တဆင့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မင်းသားနယ်များ၏ အနေအထားကို ဖော်ပြသော ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေ ဆိုသော အသုံးအနှုန်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၄၃ နှင့် ၁၈၅၃ တို့တွင် နောက်ထပ်စာချုပ်များ ထပ်မံ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ပြင်သစ် နှင့် ရုရှားနိုင်ငံ အစရှိသော အခြားသော ဥရောပနိုင်ငံများ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို တုံ့ပြန်ရန် အတွက် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ထရူရှယ် မင်းသားနယ်များသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ် စာချုပ်တွင် ဆက်ဆံရေး ပိုမို နီးကပ်စွာ တည်ဆေက်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှတို့ အနေနှင့် အခြားသော ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ နိုင်ငံများနှင့်လည်း အလားတူ စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားများမှ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေများကို ဗြိတိသျှတို့မှ အပ အခြားသူများအား မပေးအပ်ရန်နှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ သဘောတူညီချက် မပါဝင်ဘဲ အခြားသော နိုင်ငံခြား အစိုးရများနှင့် ဆက်ဆံခြင်း မပြုရန် သဘောတူခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှ တို့မှလည်း ထရူရှယ်နိုင်ငံများ၏ ကမ်းရိုးတန်းအား ပင်လယ်မှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကို အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် ကုန်းမြေပေါ်မှ တိုက်ခိုက်လာပါကလည်း အကူအညီပေးရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ ထိုသီးသန့် သဘောတူညီချက်ကို အဘူဒါဘီ၊ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား နှင့် အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း တို့အား အုပ်ချုပ်သူများမှ ၁၈၉၂ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်မှ ၈ ရက်ကြားတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အား အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံ နှင့် လန်ဒန်ရှိ ဗြိတိသျှ အစိုးရတို့မှ ဆက်လက်၍ လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author=Tore Kjeilen |url=http://looklex.com/e.o/trucial_states.htm |title=Trucial States |publisher=Looklex.com |date=4 April 2007 |accessdate=24 December 2015 |archivedate=20 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150220031629/http://looklex.com/e.o/trucial_states.htm }}</ref> ဗြိတိသျှတို့၏ ပင်လယ်ပြင် စောင့်ကြပ်ပေးမှုကြောင့် ပုလဲရှာ သင်္ဘောများ အနေနှင့် အတန်အသင့် လုံခြုံစိတ်ချစွာ သွားလာနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှတို့မှ ကျွန်ကုန်သွယ်မှုကို တားမြစ်ထားသဖြင့် အချို့သော မင်းသားများ နှင့် ကုန်သည်များအတွက် အရေးကြီးသော ငွေရပေါက် ရလမ်း တစ်ခု ပိတ်သွားခဲ့သည်။<ref>[http://countrystudies.us/persian-gulf-states/84.htm United Arab Emirates – The Economy". Library of Congress Country Studies]. Countrystudies.us. Retrieved 14 July 2013.</ref> ပင်လယ်ဓားပြမှုများနှင့် ပတ်သက်သော စွပ်စွဲချက်ကို ခေတ်သစ် အီမရိတ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ယခုလက်ရှိ ရှာဂျာ၏ စော်ဘွားမှလည်း ၎င်း၏ ၁၉၈၆ ခုနှစ်ထုတ် စာအုပ် "ဆန်းကြယ်သော အာရပ် ပင်လယ်ဓားပြမှုများ"တွင် ငြင်းဆိုထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = The Myth of Arab Piracy in the Gulf|last = Al Qasimi|first = Sultan|work= Croom Helm|year = 1986|isbn = 0709921063|location = UK|pages = }}</ref> ===ဗြိတိသျှခေတ် နှင့် ရေနံတွေ့ရှိခြင်း=== ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ပုလဲရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တွင် နေထိုင်သူများ အတွက် ဝင်ငွေ နှင့် အလုပ်အကိုင် ရရှိစေခဲ့သည်။ [[ပထမ ကမ္ဘာစစ်]] ဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် ထိုလုပ်ငန်းကို ကြီးမားစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သော်လည်း အဓိကအားဖြင့် ထိုလုပ်ငန်း ကွယ်ပျောက်သွားရသည့် အကြောင်းမှာ ၁၉၂၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်း နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ်များ အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငွေကျုံ့ခြင်း နှင့် ပုလဲမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း ပေါ်ပေါက် လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိနေသေးသော လုပ်ငန်းများမှာ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အပြီး မကြာမီတွင် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခါစ အိန္ဒိယ အစိုးရသစ်မှ ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်နိုင်ငံများမှ တင်ပို့သော ပုလဲများကို အခွန်အတုပ် ကြီးမားစွာ ကောက်ခံခြင်းကြောင့် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သည်။ ပုလဲလုပ်ငန်း ကျဆင်းခြင်းကြောင့် ထရူရှယ်နိုင်ငံများတွင် ကြီးစွာသော စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းနှင့် တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/history/trad/trd08.asp |title=UAE History & Traditions: Pearls & pearling |work=UAEinteract |accessdate=24 December 2015 |archivedate=6 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206103534/http://www.uaeinteract.com/history/trad/trd08.asp }}</ref> [[File:Mid-20th century Dubai.JPG|thumb|left|၁၉၅၀ ခုနှစ် [[ဒူဘိုင်းမြို့]]]] ဗြိတိသျှတို့က စော်ဘွားနယ်များအတွင်းရှိ အသေးစား ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများကို ကူညီရန် အတွက် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ရုံးတစ်ရုံးအား ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မင်းသားနယ်များ အတွင်းမှ မင်းသား ၇ ယောက်တို့က ၎င်းတို့အကြားရှိ ကိစ္စရပ်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အတွက် ကောင်စီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးရေးရုံးအား လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ထရူရှယ်နိုင်ငံများကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး <ref>{{cite web|url=http://nasibbitar.net/adi_sr/DocumentsArticle4.jpg|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080803020019/http://nasibbitar.net/adi_sr/DocumentsArticle4.jpg|archivedate=3 August 2008|title=Al Khaleej News Paper}}</ref> ဒူဘိုင်းမင်းသား ရာရှစ်၏ ဥပဒေ အတိုင်ပင်ခံ အဒီဘီတာအား ကောင်စီ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးနှင့် ဥပဒေ အကြံပေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.fotw.info/flags/ae_tsc.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429011257/https://www.fotw.info/flags/ae_tsc.html |archivedate=29 April 2011 |title=Trucial States Council until 1971 (United Arab Emirates) |publisher=Fotw.net }}</ref> လူမျိုးစု အသွင်သဏ္ဌန် နေထိုင်ကြသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ပုံစံနှင့် စော်ဘွားနယ်များ အကြားတွင် နယ်နိမိတ် မရှိခြင်းကြောင့် အငြင်းပွားမှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပြီး ညှိနှိုင်းမှု ဖြင့် ဖြစ်စေ ရှားရှားပါးပါး အင်အားသုံး၍ ဖြစ်စေ ဖြေရှင်းလေ့ ရှိသည်။ ဗြိတိသျှတို့က ထရူရယ် အိုမန် စကောက်ဟု ခေါ်သော စစ်တပ် အသေးစားကလေး တစ်ခုကို အသုံးပြု၍ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၅ ခုနနှစ် အိုမန်နှင့် အဘူဒါဘီ တို့အကြား တောင်ပိုင်းရှိ နယ်နိမိတ် တစ်ခုဖြစ်သည့် ဘူရိုင်မီ အိုအေစစ် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားကြရာတွင် ဗြိတိသျှတို့က အဘူဒါဘီ ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5444.htm|title=United Arab Emirates (06/07)|publisher=State.gov}}</ref> ၁၉၇၄ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်ဖြင့် အဘူဒါဘီ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံတို့ကြား နယ်စပ်အငြင်းပွားမှု ပြဿနာအား ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသဘောတူညီချက်မှာ အတည်မပြုရ သေးပေ။<ref>{{cite book|last1=Gray|first1=Matthew|title=Global Security Watch – Saudi Arabia|date=7 October 2014|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara|isbn=978-0-313-38699-2|page=99|url=https://books.google.co.uk/books?id=dxvFBAAAQBAJ&source=gbs_navlinks_s|accessdate=20 June 2015}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု နှင့် အိုမန်နိုင်ငံတို့ အကြားရှိ နယ်စပ်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url = http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/historic-uae-oman-accord-involves-272km-of-border-1.119592|title = Historic UAE-Oman accord involves 272km of border|date = 22 July 2008|work = Gulf News|accessdate = November 2014|archivedate = 29 November 2014|archiveurl = https://web.archive.org/web/20141129030925/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/historic-uae-oman-accord-involves-272km-of-border-1.119592}}</ref> ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရမှ ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေ ခေါင်းဆောင်များ ထံမှ နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများအား လုပ်ပိုင်ခွင့် မပေးရန် တရားဝင် ကတိကို ရရှိခဲ့သည်။ ပါရှားတွင် ၁၉၀၈ မှ စ၍ လည်းကောင်း၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ စ၍ လည်းကောင်း ရေနံ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့မှုကြောင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ ထုတ်လုပ်ရန် အလားအလာ ရှိကြောင်း သိရှိခဲ့ရသဖြင့် ဗြိတိသျှ တို့ ဦးဆောင်သော ရေနံကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သည့် အီရတ် ရေနံ ကုမ္ပဏီ (အိုင်ပီစီ) မှ ဒေသအား စိတ်ဝင်စားမှု ပြသခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဘီပီ ရေနံကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည့် အင်ဂလို ပါရှား ရေနံကုမ္ပဏီ (အေပီအိုစီ) မှ အိုင်ပီစီတွင် ရှယ်ယာ ၂၃.၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ မှ စ၍ ကုန်းတွင်း ရေနံ ရှာဖွေရန် အတွက် ဒေသတွင်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပြီး အိုင်ပီစီ၏ အပေါင်းအပါ ကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သော ရေနံ ကွန်ဆက်ရှင်း လိမိတက်၏ ကိုယ်စား အေပီအိုစီမှ ပထမဆုံး အကြိမ် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Pearls to Oil|last = Heard|first = David|work= Motivate|year = 2013|isbn = 9781860633119|location = UAE|pages = 41–42}}</ref> အေပီအိုစီ အနေနှင့် အိုင်ပီစီမှ တဆင့် လုပ်ကိုင်ရန် လိုအပ်သော အနီရောင်မျဉ်းကြောင်း သဘောတူညီချက်ကြောင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကို တစ်ဦးတည်း လုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ပီစီအယ်လ် နှင့် ထရူရှယ် ခေါင်းဆောင်များ အကြားတွင် စာချုပ်အချို့ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ပုလဲကုန်သွယ်မှု ပြိုလဲသွားပြီးနောက် ဆင်းရဲမှုနှင့် ကြုံတွေ့နေရသော ဒေသများ အတွက် အသုံးဝင်သော အကျိုးအမြတ်များကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ခေါင်းဆောင်များ အနေနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော အီရန်၊ ဘာရိန်း၊ ကူဝိတ်၊ ကာတာ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံကဲ့သို့ ရေနံကြောင့် တိုးပွားလာသော ချမ်းသာမှုများကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့နိုင်ရန်မူ ခဲယဉ်းနေသေးသည်။ အဘူဒါဘီရှိ ပထမဆုံး လွန်တွင်းကို အိုင်ပီစီမှ လုပ်ကိုင်နေသော ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည့် ထရူရှယ် ကမ်းရိုးတန်း ရေနံ ဖွံ့ဖြိုးရေး ကုမ္ပဏီ (ပီဒီတီစီ) မှ ၁၉၅၀ တွင် ရပ်စ်ဆာဒါ၌ စတင် တူးဖော်ခဲ့သည်။ ပေပေါင်း ၁၃,၀၀၀ နက်သော လွန်တွင်းနက် ဖြစ်ပြီး ၁ နှစ်မျှ ကြာအောင် တူးဖော်ခဲ့သော်လည်း ရေနံ မတွေ့ရှိခဲ့ပဲ ထိုခေတ်အခါက များပြားလှသော ကုန်ကျစရိတ်ဖြစ်သည့် စတာလင်ပေါင်တစ်သန်း မျှ ကုန်ကျခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဘီပီ၏ လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော ဒီအာစီ ရေနံရှာဖွေရေး ကုမ္ပဏီသည် အဘူဒါဘီနယ် အုပ်ချုပ်သူများထံမှ ကမ်းလွန် ရေနံရှာဖွေခွင့်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘီပီသည် နောင်တွင် တိုတယ်လ် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည့် ပြင်သစ် ရေနံကုမ္ပဏီနှင့် ပူးပေါင်းကာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရေး ကုမ္ပဏီများဖြစ်သော အဘူဒါဘီ ပင်လယ်ဒေသ လိမိတက် (အက်ဒ်မာ) နှင့် ဒူဘိုင်း ပင်လယ် ဒေသ လိမိတက် (ဒူမာ) တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပင်လယ်ရေအောက် ရေနံ ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းအများအပြားကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နာမည်ကျော် ပင်လယ်ပြင် စူးစမ်းရှာဖွေ လေ့လာသူ ယက် ကော်စတူး ဦးဆောင်သည့် လုပ်ငန်း တစ်ခုလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last1=Cousteau|first1=Jacques|title=Calypso explores for underwater oil|journal=National Geographic Magazine|date=August 1955|volume=CVIII|issue=2|accessdate=19 November 2014}}</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရေပေါ် ပလက်ဖောင်း ရေနံတူးစင်တစ်ခုကို ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဘတ်မြို့မှ ဆွဲယူလာခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ ရေပိုင်နက် အမ်းရှိတ် ပုလဲကွင်း အပေါ်တွင် နေရာချထားကာ ရေနံတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မတ်လတွင် သာမာမာ အပေါ်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံး ရေနံတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ထိုကျောက်ဖြစ်တည်မှု မှတဆင့် တန်ဖိုးရှိသော ရေနံရှာဖွေ တွေ့ရှိမှု အမြောက်အမြားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ရှိမှုမှာ ထရူရှယ် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပထမဆုံး စီးပွားဖြစ် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ရေနံ တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ အက်ဒ်မာသည် ဇာကွန် နှင့် အခြားဒေသများတွင် ကမ်းလွန်ရေနံများ ဆက်လက် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး အခြားကုမ္ပဏီများမှလည်း စီးပွားဖြစ် ရေနံတွင်းများ ဖြစ်သော ဒူဘိုင်းကမ်းလွန်ရှိ ဖာတေး ရေနံတွင်း နှင့် ရှာဂျာကမ်းလွန် မူဘာရက် ရေနံတွင်း (အီရန်နှင့် ဝေစုခွဲ) တို့ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last1=Butt|first1=Gerald|title=Oil and Gas in the UAE|url=https://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/11.pdf|website=UAE Interact|accessdate=19 November 2014|archivedate=23 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151123003948/http://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/11.pdf}}</ref> ပီဒီတီစီမှလည်း ကုန်းတွင်း ရေနံရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဆက်လက်တူးဖော်သော လွန်တွင်းနက် ၅ ခုမှလည်း ရေနံ မတွေ့ရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ၁၉၆၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇တွင် တာရစ်ဖ် အနီး ကမ်းရိုးတန်းဒေသ မာဘန် အမှတ် ၃ တွင်းမှ စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် ရေနံပမာဏကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Pearls to Oil|last = Heard|first = David|work= Motivate|year = 2013|isbn = 9781860633119|location = UAE|pages = 413–416}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပီဒီတီစီသည် အဘူဒါဘီ ရေနံ ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရေနံမှ ရရှိသော ဝင်ငွေ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ အဘူဒါဘီအား အုပ်ချုပ်သူ ဇာယတ် ဘင် စူလတန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအများပြားကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းများ၊ လူနေအိမ်များ၊ ဆေးရုံများ နှင့် လမ်းများကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဒူဘိုင်း ရေနံတင်ပို့မှု စတင်ခဲ့ပြီးနောက် ဒူဘိုင်းနယ် အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ရာရှစ် ဘင် ဆာအိ အယ် မတ်တွန်းမှ အကန့်အသတ်ရှိသော ရေနံအရင်းအမြစ်မှ ရရှိသော ဝင်ငွေများဖြင့် ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ့မြို့တော် ဖြစ်လာမည့် ဒူဘိုင်း အတွက် လိုအပ်သော အမျိုးမျိုးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998|title=Middle East &#124; Country profile: United Arab Emirates|publisher=BBC News|date=11 March 2009}}</ref> ===လွတ်လပ်ရေးရခြင်း(၁၉၇၁)=== [[File:Zayed bin Al Nahayan.jpg|thumb|upright|ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းသည် ယူအေအီး၏ ပထမဆုံး သမ္မတ ဖြစ်သည်။]] ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရ အနေနှင့် ယနေ့ခေတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဖြစ်လာမည့် ဒေသများကို ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် မတတ်နိုင်တော့ကြောင်း ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ ပါလီမန် အမတ်များမှ တော်ဝင်ရေတပ်မတော် အနေနှင့် ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်များကို ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်ထားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဒဲနစ် ဟေလီမှ ဗြိတိသျှ စစ်တပ်များသည် အလွန်အမင်း ဖြန့်ကျက်ထားသဖြင့် ထရူရှယ်အစောင့်‌ရှောက်ခံနယ်ကို ကာကွယ်ရန် အတွက်လည်း လက်နက် ပြည့်စုံစွာ မရှိကြောင်း အစီရင်ခံ တင်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဟာရိုးလ် ဝီလ်ဆင်]] က ထရူရှယ်မင်းသားနယ် ၈ ခု နှင့် အတူ ဗြိတိသျှတို့၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု အောက်တွင် ရှိနေသော [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]] နှင့် [[ကာတာနိုင်ငံ]] တို့ကိုပါ သဘောတူစာချုပ် အရ ဆက်ဆံရေးကို အဆုံးသတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒ်ဝပ် ဟိသ်မှ ထပ်မံ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ရက်အနည်းငယ် အကြာတွင် အဘူဒါဘီနယ်ကို အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းက ၎င်းတို့၏ အားနည်းချက်ကို သိရှိ ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ဗြိတိသျှ တပ်များကို အဲမရိတ် တွင် ထားရှိသည့် အတွက် ကုန်ကျသည့် စရိတ်အားလုံးကို ကျခံပေးပါမည်ဟု ကမ်းလှမ်း၍ ဗြိတိသျှတို့အား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု စာချုပ်ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ လေဘာ အစိုးရမှ ထိုကမ်းလှမ်းချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။.<ref>{{cite web|author=Jonathan Gornall|date=2 December 2011 |url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/sun-sets-on-british-empire-as-uae-raises-its-flag#page5 |title=Sun sets on British Empire as UAE raises its flag |work=The National|location=Abu Dhabi}}</ref> ဗြိတိသျှ လေဘာပါတီ အမတ် ဂေါ်ရွန်ဝီ ရောဘတ်မှ စော်ဘွားဇာယတ်အား ဗြိတိသျှတို့၏ တပ်များ ရုပ်သိမ်းမည်ကို အကြောင်းကြားပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ စော်ဘွားနိုင်ငံ ၉ ခုမှ အာရပ်စော်ဘွားများ၏ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် စာချုပ်အရ ဆက်ဆံရေး ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သော်လည်း နှစ်လည်ပိုင်း အထိ ပြည်ထောင်စုနှင့် ပတ်သက်သော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို သဘောတူညီမှု မရနိုင်ခဲ့ပေ။<ref>{{cite web |url=http://guide.theemiratesnetwork.com/basics/history_of_the_emirates.php |title=History the United Arab Emirates (UAE)&nbsp;– TEN Guide |work=Guide.theemiratesnetwork.com |date=11 February 1972 |accessdate=11 March 2016 |archivedate=8 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090608021436/http://guide.theemiratesnetwork.com/basics/history_of_the_emirates.php }}</ref> မိမိကိုယ်ကို ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိခြင်းအတွက် ကြောက်ရွံ့နေမှုများမှာ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် မရပ်တည်မီ ရက်များတွင် ပိုမိုသိသာထင်ရှား လာစေခဲ့သည်။ အီရန် ဖျက်သင်္ဘော အုပ်စုမှ ပင်လယ်ကွေ့ အောက်ပိုင်းတွင် စုစည်းပြီး တွန်းဘ် ကျွန်းများဆီသို့ ဦးတည်မောင်နှင် လာခဲ့သည်။ ထိုကျွန်းများကို အဓမ္မသိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် အရပ်သားများနှင့် အာရပ်စစ်သားများအား ထွက်ပြေးခွင့် ပေးခဲ့သည်။ ထိုကျူးကျော်မှုများ ဖြစ်ပွားနေစဉ်တွင် ဗြိတိသျှ စစ်သင်္ဘောများမှာ မည်သို့မျှ အရေးယူခြင်း မရှိပဲ ရပ်ကြည့်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/tonb |title=TONB ISLANDS (GREATER and LESSER), two tiny islands of arguable strategic importance in the eastern Persian Gulf, south of the western tip of Qešm island |last1=Mirfendereski |first1=Guive |date=25 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704222708/http://www.iranicaonline.org/articles/tonb |archive-date=4 July 2015 }}</ref> ဖျက်သင်္ဘောအုပ်စုသည် အဘူမူဆာ ကျွန်းသို့လည်း ချဉ်းကပ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စော်ဘွား ခါလစ် ဘင် မိုဟာမက် အယ်လ် ကာဆီမီက ၎င်း၏ တပ်များ အနေနှင့် ကျူးကျော်လာသော အီရန်တပ်များကို တွန်းလှန်ရန် မဖြစ်နိုင်မှန်း သဘောပေါက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုကျွန်းအား အီရန်သို့ တစ်နှစ်လျှင် ၃ သန်းဖြင့် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆော်ဒီအာရေဗျမှ အဘူဒါဘီရှိ ကမ်းမြောင်များကို ၎င်းတို့ ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last1=Krane |first1=Jim |year=2009 |title=City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism |url=https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran |pages=[https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran/page/81 81]–84}}</ref> ဘာရိန်း နိုင်ငံသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ၎င်း၊ ကာတာနိုင်ငံမှာ စက်တင်ဘာလတွင်၎င်း လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် ဗြိတိသျှ နှင့် ထရူရှယ်မင်းသားနယ်များ အကြား သဘောတူ ချုပ်ဆိုထားသော စာချုပ် သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသွားသည့် အခါတွင် ထိုနိုင်ငံများမှာ အပြည့်အဝ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-1021.html |title=Bahrain&nbsp;– INDEPENDENCE |publisher=Country-data.com }}</ref> အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းသားနှစ်ဦးမှာ ၎င်းတို့ မင်းသားနယ် နှစ်ခုပေါင်းစပ်၍ ပြည်ထောင်စု တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲပြီး အခြေခံ ဥပဒေ တစ်ခုကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီးနောက် အခြားမင်းသားနယ် ၅ ခုမှ အုပ်ချုပ်သူများကိုလည်း အစည်းအဝေး ဖိတ်ခေါ်၍ ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်းဝင်ရောက်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထိုမင်းသားနယ် နှစ်ခု အနေနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် အပြီးရေးဆွဲရန် သဘောတူထားခဲ့သည်။<ref name=infoplease>{{cite web|url=http://www.infoplease.com/country/profiles/united-arab-emirates.html |title=United Arab Emirates: History, Geography, Government, and Culture&nbsp;— |publisher=Infoplease.com |accessdate=2016-02-12 }}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် ဒူဘိုင်း ဧည့်ဆောင် နန်းတော်၌ အခြားမင်းသားနယ် လေးခုမှလည်း အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဟု ခေါ်တွင်သော ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ဘာရိန်းနိုင်ငံနှင့် ကာတာနိုင်ငံတို့မှ ပြည်ထောင်စုသို့ ပူးပေါင်းဝင်ရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်မှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား မှ ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|author=Simon C. Smith|title=Britain's Revival and Fall in the Gulf: Kuwait, Bahrain, Qatar, and the Trucial States, 1950–71|url=https://books.google.com/books?id=w_qCeBV9IW0C&pg=PA64|year=2004|work=Routledge|isbn=978-0-415-33192-0|pages=64–}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-TrucialOmanorTrucialStats.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111119060814/http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-TrucialOmanorTrucialStats.html|archivedate=19 November 2011 |title=Trucial Oman or Trucial States&nbsp;– Origin of Trucial Oman or Trucial States &#124; Encyclopedia.com: Oxford Dictionary of World Place Names |publisher=Encyclopedia.com }}</ref> ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖက်ဒရယ် အမျိုးသားကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုကောင်စီမှာ အုပ်ချုပ်သူ ၇ ဦးမှ ခန့်အပ်ထားသော အဖွဲ့ဝင် ၄၀ ဦး ပါဝင်သည့် အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးမှ အာရပ်နိုင်ငံများ အသင်းသို့ ၁၉၇၁ တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွဲ့စည်းသည့် ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အဘူဒါဘီမှ ပထမဆုံး ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ် အီရတ်နိုင်ငံမှ ကူဝိတ်နိုင်ငံအား ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သည့် အခါတွင် ယူအေအီးတပ်များမှ အီရတ်ကို တိုက်ခိုက်သော မဟာမိတ်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ===လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်=== [[File:Abu Dhabi Corniche Skyline.jpg|thumb|ရှာဂျာမြို့မြင်ကွင်း]] ယူအေအီးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံများမှ တိုက်ခိုက်သည့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ တာလီဘန် ဆန့်ကျင်ရေး စစ်ပွဲ (၂၀၀၁) ခုနှစ်နှင့် အီရတ်ရှိ ဆဒမ်ဟူစိန်အား တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲ (၂၀၀၃) ခုနှစ် တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီမြို့ပြင်တွင် တည်ရှိသည့် အယ်လ်ဒါဖရာ လေတပ် အခြေစိုက်စခန်းမှနေ၍ အာဖရိက ဦးချိုဒေသ တွင် ဖြစ်ပွားသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု ပပျောက်ရေး စစ်ပွဲ၏ စစ်ဆင်ရေးကို အထောက်အပံ့ပေးခဲ့သည်။ ထိုအခြေစိုက်စခန်းသည့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ|ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]]တွင် လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်မျှော်ကြည့် စစ်ဆင်ရေး တွင်လည်းကောင်း မဟာမိတ်တပ်များ၏ စစ်ဆင်ရေးများကို အထောက်အပံ့ ပေးခဲ့သည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို ၁၉၉၄ တွင် အမေရိကန် နှင့် ၎င်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစစ်တွင် ပြင်သစ်နှင့် လည်းကောင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>Alfred B. Prados (20 November 2002) {{Cite web |title=Iraqi Challenges and U.S. Responses: March 1991 through October 2002 |url=http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rl31641.pdf |accessdate=26 March 2016 |archivedate=18 August 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060818063026/http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rl31641.pdf }}, The Library of Congress, US.</ref><ref>{{cite journal |author=Sean Foley |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |title=The UAE: Political Issues and Security Dilemmas |journal=Middle East Review of International Affairs |volume=3 |issue=1 |date=March 1999 |archive-date=13 June 2013 |access-date=26 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |access-date=26 March 2016 |archive-date=13 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |accessdate=26 March 2016 |archivedate=13 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf }}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်နှင့် ယူအေအီးနိုင်ငံတို့သည့် အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် ပြင်သစ် အမြဲတမ်း အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခွင့် ပြုသည့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704414 |title=United Arab Emirates profile – Timeline |publisher=BBC News |date=14 November 2012 }}</ref> ယူအေအီးသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် လစ်ဗျားအား တိုက်ခိုက်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ပထမ သမ္မတဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်း ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သူ ရှိတ် ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ အဘူဒါဘီ၏ မင်းသားအဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ယူအေအီး အုပ်ချုပ်သူများ၏ ထိပ်သီးကောင်စီမှ ခါလစ်ဖာအား သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ခါလစ်ဖာ၏ အဘူဒါဘီ အိမ်ရှေ့မင်းသား နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3975737.stm |title=Veteran Gulf ruler Zayed dies |publisher=BBC News |date=2 November 2004 }}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ယူအေအီး၏ ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ဒူဘိုင်းနယ် အုပ်ချုပ်သူ ရှိတ် မတ်တွန်း ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်း ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ဒူဘိုင်း အိမ်ရှေ့မင်းသား ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်းမှ အုပ်ချုပ်သူနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာကို ဆက်ခံ တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဆင့် ရွေးကောက်ပွဲကို ယူအေအီးတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ရွေးထုတ်ထားသော မဲပေးသူ အနည်းငယ်က အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ဖြစ်သော ဖက်ဒရယ် အမျိုးသား ကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဝက်ကျော်ကို ရွေးကောက်ခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် အခြား အာရပ်နိုင်ငံများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော အာရပ်နွေဦးတော်လှန်ရေးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ရသော်လည်း အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၁၀၀ ကျော်မှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို တောင်းဆိုကြသဖြင့် အကျဉ်းချ နှိပ်စက် ခံခဲ့ရသည်။ ထိုမျှသာမက အချို့သူများမှာ နိုင်ငံသား အဖြစ်မှ ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref name="amnesty.org">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde25/0018/2014/en/|title=United Arab Emirates: Silencing dissent in the United Arab Emirates (UAE) |publisher=Amnesty International |accessdate=2016-02-12}}</ref> ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားရှိ အုပ်ချုပ်သူ မိသားစုဝင် တစ်ဦးမှ နိုင်ငံရေး အရ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိစေရန် တောင်းဆိုသဖြင့် အကျယ်ချုပ် ချထား ခံခဲ့ရသည်။ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံဖြစ်သော ဘာရိန်းနိုင်ငံရှိ ဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယူအေအီးမှ မိမိ၏ အစိုးရကို အွန်လိုင်းတွင် လှောင်ပြောင်ခြင်းနှင့် ဆိုရှယ် မီဒီယာကို အသုံးပြု၍ ဆန္ဒပြရန် စည်းရုံးခြင်းတို့အား ဥပဒေမဲ့ ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ==ပထဝီဝင်== [[File:UAE Regions map.png|left|thumb|300px|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ မြေပုံ]] [[File:Dunebashing group Dubai.jpg|thumb|ဒူဘိုင်းမြို့စွန်ရှိ သဲကန္တာရ မြင်ကွင်း]] အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး အိုမန် ပင်လယ်ကွေ့ နှင့် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တို့နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိကာ အိုမန် နိုင်ငံ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ တို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် မဟာဗျူဟာ ကျသော နေရာဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့ရေနံစိမ်းများ ဖြတ်သန်းသယ်ဆောင်ရာ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားသို့ တောင်ဘက်မှ ချဉ်းကပ်ရာ ဒေသ တလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/oil_gas.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080705161411/http://www.uae.gov.ae/Government/oil_gas.htm|archivedate=5 July 2008 |title=UAE Oil and Gas |publisher=Uae.gov.ae |date=19 June 1999 }}</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီကျု ၂၂°၃၀' မှ ၂၆°၁၀' အတွင်း၊ အရှေ့ လောင်ဂျီကျု ၅၁° and ၅၆°၂၅′ အတွင်း တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံနှင့် ၃၃၀မိုင် (၅၃၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဖြင့် အနောက်ဘက်၊ တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တို့တွင် ထိစပ်ထားပြီး အိုမန်နိုင်ငံနှင့် ၂၈၀မိုင် (၄၅၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဖြင့် အရှေ့တောင်ဘက် နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တို့တွင် ထိစပ်ထားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက် ကွာအယ်လ်အူဒိ တွင် ကာတာနိုင်ငံနှင့် ၁၂မိုင် (၁၉ကီလိုမီတာ) မျှ နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်ထားသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာမှာ နယ်နိမိတ်ပြဿနာ အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.arabmediawatch.com/amw/CountryBackgrounds/SaudiArabia/SaudiUAEdisputes/tabid/174/Default.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408121304/http://www.arabmediawatch.com/amw/CountryBackgrounds/SaudiArabia/SaudiUAEdisputes/tabid/174/Default.aspx |archivedate=8 April 2010 |title=Saudi-UAE Disputes |publisher=Arabmediawatch.com |date=21 August 1974 }}</ref> ဗြိတိသျှတို့ ယူအေအီးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံသစ် တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် အီရန်နှင့် အငြင်းပွားဆဲ ကျွန်းများ၏ ပြဿနာမှာ မရှင်းရသေးဘဲ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးမှ အိမ်နီးချင်း ကာတာနိုင်ငံနှင့်လည်း အခြားကျွန်းများ အတွက် ပိုင်ဆိုင်မှုကို အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeprison.com/uae_disputes.htm |title=UAE Disputes, International UAE Disputes, UAE Boundary Dispute, UAE National Disputes, UAE Emirate Disputes, Claims Three Islands, Abu Musa Island, Greater & Lesser Tumb, The History of Islands, Human Resources UAE, Arab Emirates |publisher=Uaeprison.com |date=14 May 2007 |access-date=27 March 2016 |archive-date=4 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090804050555/http://www.uaeprison.com/uae_disputes.htm }}</ref> အကြီးဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်သော အဘူဒါဘီနယ်မှာ ယူအေအီးနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၈၇% မျှ ရှိပြီး ၂၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၆၇,၃၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ အသေးငယ်ဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်သော အက်ဂျ်မန်မှာ ၁၀၀ စတုရန်းမိုင် (၂၅၉ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှသာ ကျယ်ဝန်းသည်။ (ပုံတွင်ကြည့်ပါ။) ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းမှာ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် ၄၀၄မိုင် (၆၅၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ဆားလွင်ပြင်များ အများဆုံး ပါဝင်ပြီး ကုန်းတွင်းပိုင်း အတော်ဝေးဝေးထိ တည်ရှိသည်။ အကြီးဆုံး သဘာဝ ဆိပ်ကမ်းမှာ ဒူဘိုင်းတွင် တည်ရှိသော်လည်း အဘူဒါဘီ၊ ရှာဂျာနှင့် အခြားဒေသတို့တွင် ဆိပ်ကမ်းများကို သောင်တူး တည်ဆောက် ထားသည်။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့အတွင်း ကျွန်း အများအပြား ရှိပြီး အချို့သော ကျွန်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို အီရန်နိုင်ငံ၊ ကာတာနိုင်ငံ တို့နှင့် နိုင်ငံတကာတွင် အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သော ကျွန်းမများ နှင့်အတူ များပြားလှသော သန္တာကျောက်တန်းများ၊ ရွေ့လျားနေသော သောင်ခုံများကြောင့် ရေကြောင်းသွားလာရေးကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည်။ ပြင်းထန်သောလှိုင်းနှင့် မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသော လေပြင်းများကြောင့် ကမ်းခြေအနီး သင်္ဘောများ သွားလာမှုကို ပိုမို ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ယူအေအီးသည် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့တွင်လည်း အယ်ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်း ဖြန့်ကျက် တည်ရှိလျက် ရှိပြီး ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြား အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ် ထိပ်ဆုံးရှိ မူဆန်ဒမ် ကျွန်းဆွယ်မှာမူ ယူအေအီးနိုင်ငံ ကြားခံထားသော အိုမန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီနယ်၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင် ကျယ်ပြန့်ပြီး ရွေ့လျားလျက် ရှိသော သဲသောင်ခုံများ ဖြစ်ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ၏ လူမနေသော ဒေသဖြစ်သော ရပ်ဘ် အယ်လ် ခါလီနှင့် ပေါင်းစပ် သွားသည်။ အဘူဒါဘီ၏ သဲကန္တာရနယ်တွင် အရေးပါသော အိုအေစစ်နှစ်ခုရှိပြီး အမြဲတမ်း နေထိုင်ရန် နှင့် စိုက်ပျိုးရန် လုံလောက်သော မြေအောက်ရေကို ထိုအိုအေစစ်တို့မှ ပံ့ပိုးပေးသည်။<ref>Muhammad Aurang Zeb Mughal (2013). Persian Gulf Desert and Semi-desert. Robert Warren Howarth (ed.), ''Biomes & Ecosystems'', Vol. 3. Ipswich, MA: Salem Press, pp. 1000–1002.</ref> ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော လီဝါ အိုအေစစ် မှာ တောင်ဘက်တွင် ရှိပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ နှင့် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ် မထားသော နယ်စပ် အနီးတွင် ဖြစ်သည်။ လီဝါ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၆၂မိုင် (၁၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် အယ်လ်ဘူရိုင်မီ အိုအေစစ်ရှိပြီး ၎င်းမှာ အဘူဒါဘီနှင့် အိုမန် နယ်စပ် နှစ်ဘက်စလုံးသို့ ဖြန့်ထွက်လျက် ရှိသည်။ အိုမန်နိုင်ငံ နယ်စပ် အနီးရှိ ဇက်ဟာ ကန်မှာ လူလုပ်သော ရေကန် ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ထိုဒေသမှ ပြန်လည် မဆုတ်ခွာမီ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ စော်ဘွားနယ် ခုနစ်ခု ကြားရှိ အတွင်းပိုင်း နယ်နိမိတ်များကို အသေးစိတ် ချပြခဲ့ခြင်းဖြင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု ပေါ်ပေါက်ရေးကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေမည့် အငြင်းပွားမှုများကို ကြိုတင်တားဆီး​ပေးခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် စော်ဘွားနယ်တို့၏ အုပ်ချုပ်သူများမှ ဗြိတိသျှတို့၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကကို လက်ခံခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ ကြားရှိ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှု နှင့် ဒူဘိုင်း နှင့် ရှာဂျာ ကြားရှိ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုတို့မှာမူ ယူအေအီးနိုင်ငံ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည် အထိ မဖြေရှင်းနိုင်ပဲ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ အရှုပ်ထွေးဆုံး နယ်နိမိတ်များမှာ အယ်လ် ဟာဂျာ အယ်လ် ဂါဘီ တောင်ကုန်းများတွင် ဖြစ်ပြီး ထိုဒေသရှိ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် တစ်ဒါဇင်ခန့်ကို စော်ဘွားနယ် ၅ ခုမှ သူပိုင်သည် ငါပိုင်သည်ဟု အငြင်းပွားနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ===ဒေသရင်း အပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ=== [[File:1501200713074 Acacia tortilis.jpg|thumb|ဖူဂျာရာ အနီး သဲကန္တာရတွင် ပေါက်ဖွားကြီးပြင်းနေသော အကေးရှားပင်များ]] အိုအေစစ်များတွင် စွန်ပလွံပင်များ၊ အကေးရှားပင်များ နှင့် ယူကလစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသည်။ သဲကန္တာရ ဒေသတွင် ဒေသရင်း အပင်များမှာ အလွန်ရှားပါးပြီး မြက်ပင်များနှင့် ဆူးခြုံများသာ ရှိသည်။ ဒေသခံ တိရစ္ဆာန်များမှာ အလွန်အအမင်း အမဲလိုက်ခြင်းကြောင့် မျိုးသုဉ်းလု နီးပါး ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဘာနီရပ်စ်ကျွန်းတွင် ရှိတ် ဇာယတ် ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေ အစီအစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး အချို့ တိရစ္ဆာန်များ ဆက်လက် ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး အာရေဗျ ဒရယ်များ နှင့် ကျားသစ်များမှာ ဥပမာ ဖြစ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းငါး နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် မက်ကရယ်ငါး၊ ပါ့ချ် ငါး နှင့် တူနာငါး တို့အပြင် ငါးမန်း နှင့် ဝေလငါးတို့ ပါဝင်သည်။ ===ရာသီဥတု=== ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူလျော့ပိုင်း ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုဖြစ်ပြီး ပူပြင်းသော နွေရာသီနှင့် နွေးထွေးသော ဆောင်းရာသီများ ရှိကြသည်။ အပူဆုံးလမှာ ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လတို့ဖြစ်ပြီး ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်တွင် ပျမ်းမျှ အမြင့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၄၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် (၁၁၃ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်မားသည်။ အယ်လ်ဟာဂျာ တောင်ကုန်း ဒေသတွင်မူ အပူချိန် လျော့နည်းပြီး ကုန်းမြေ မြင့်တက်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလ နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများ အတွင်း ပျမ်းမျှ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၁၀ ဒီဂရီ မှ ၁၄ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် အတွင်း ( ၅၀ ဒီဂရီမှ ၅၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် အတွင်း) ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.abudhabi.ms/weather.html |title=rak Weather |publisher=Abudhabi.ms |date=8 March 2007 |access-date=29 March 2016 |archive-date=16 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130816085918/http://abudhabi.ms/weather.html |url-status=dead }}</ref> နွေနှောင်းလများ အတွင်းတွင် ရှာကီ (အရှေ့တိုင်းသားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) ဟု ခေါ်သော စိုထိုင်းသော အရှေ့တောင်လေကြောင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် နေထိုင်၍ အဆင်မပြေ ဖြစ်ရသည်။ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသတွင် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန်မှာ ၄.၇ လက်မ (၁၂၀ မီလီမီတာ) ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော တောင်ကုန်းဒေသများတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ ၁၃.၈ လက်မ (၃၅၀ မီလီမီတာ) အထိ ရောက်ရှိတတ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နွေလများ အတွင်း၌ တိုတောင်းပြီး သည်းထန်သော မိုးရွာကျတတ်ပြီး ထိုအတွက်ကြောင့် ရံဖန်ရံခါတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ခြောက်သွေ့သော ချောင်းခြောက်များ အတွင်းတွင် ရေလျှံတတ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/7189929.stm |title=In Pictures &#124; Flooding in the UAE |publisher=BBC News |date=15 January 2008 }}</ref> ထိုဒေသ အတွင်းတွင် မကြာခဏ ဆိုသလို ပြင်းထန်သော သဲမုန်တိုင်းများ တိုက်ခတ်တတ်ပြီး မြင်နိုင်စွမ်းကို သိသာစွာ လျော့ကျစေသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းကျရန် အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၌ ပထမဆုံး အကြိမ် နှင်းကျခဲ့ပြီး နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကုန်းမြင့် ဒေသများတွင် ဖြစ်သည်။<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4135857.stm Middle East | Cold snap brings Gulf rare snow]. BBC News (30 December 2004). Retrieved on 10 October 2015.</ref> နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် နှင်းနှင့် နှင်းသီးများကို ပိုမိုမြင်တွေ့လာရသည်။<ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/abu-dhabi-snow-hail-dubai/1/414185.html Global warming or wonder! Hail the snow in Abu Dhabi : World, News – India Today]. Indiatoday.intoday.in. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/middle-east-snow-extreme-heatwaves-and-uae-fog-whats-going-on-with-the-weather Middle East snow, extreme heatwaves and UAE fog: what's going on with the weather? | The National]. Thenational.ae (29 January 2013). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားရှိ ဂျီဘဲလ် ဂျိုက်စ် တောင်ကုန်း အစုအဝေးတွင်မူ နှင်းစတင် ကျဆင်းသည့် အချိန်မှစ၍ နှင်းကျဆင်းမှုကို ၂ ကြိမ်သာ ကြုံတွေ့ရသေးသည်။<ref>{{cite news|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimah-s-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663|title=Heavy snowfall on Ras Al Khaimah's Jebel Jais mountain cluster|author=Nasouh Nazzal|work=Gulf News|date=24 January 2009|accessdate=29 March 2016|archivedate=24 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120124041115/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimah-s-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663}}</ref> ==နိုင်ငံရေး== {{multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Khalifa Bin Zayed Al Nahyan-CROPPED.jpg |width1=150 |caption1= ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းသည် ယူအေအီး၏ သမ္မတနှင့် အဘူဒါဘီနယ်၏ စော်ဘွားဖြစ်သည်။ |alt1= |width2=153 |caption2= မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်းသည် ယူအေအီး၏ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဒူဘိုင်းနယ်၏ စော်ဘွားဖြစ်သည်။ |image2=Sheik Mohammed bin Rashid Al Maktoum.jpg |alt2= }} အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုသည် မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသော သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်များ၏ ပြည်ထောင်စုဖြစ်သည်။ ထိုပြည်ထောင်စုကို အဘူဒါဘီ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ဖူဂျာအီရာ၊ ရှာဂျာ၊ ဒူဘိုင်း၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား နှင့် အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း နယ်တို့မှ စော်ဘွားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်သည်။ နိုင်ငံတော် အစိုးရသို့ အပ်နှင်းမထားသော တာဝန်များကို စော်ဘွာများသာ ကျင့်သုံးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B|title=UAE Government: Political system|work=UAEinteract|accessdate=2016-02-12|archivedate=13 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B}}</ref> စော်ဘွားနယ် တစ်ခုချင်းစီမှ ဝင်ငွေ ရာခိုင်နှုန်း တစ်ခုကို ယူအေအီး၏ ဗဟို ဘတ်ဂျက်သို့ ထည့်သွင်းရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp |title=UAE Government: Political system |work=UAEinteract |accessdate=2016-02-12 |archivedate=13 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp }}</ref> သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာများမှာ ထိပ်သီးကောင်စီမှ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ဆက်ခံခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီနယ်၏ စော်ဘွားမှာ သမ္မတ နေရာကို ရယူပြီး ဒူဘိုင်းနယ်၏ စော်ဘွားမှာ ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ရယူသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် တစ်ဦးမှ လွဲ၍ ကျန် ဝန်ကြီးချုပ်များ အားလုံးမှာ ဒု-သမ္မတ နေရာကို ပူးတွဲ တာဝန်ယူကြသည်။ ရှိတ် ဇာယတ် ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှာ ယူအေအီး နိုင်ငံ စတင်တည်ထောင်သည်မှ စ၍ ၎င်းကွယ်လွန်သည့် နေ့ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂ ရက် အထိ ယူအေအီး၏ သမ္မတ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသူ ကွယ်လွန်ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီး ကောင်စီမှ ၎င်း၏ သားဖြစ်သူ ရှိတ် ခါလီဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာရန်းအား ထိပ်သီးကောင်စီမှ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ အဘူဒါဘီ၏ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဖြစ်သော မိုဟာမက် ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာရန်းမှာ သမ္မတ နေရာကို အမွေဆက်ခံမည့် အိမ်ရှေ့စံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.arabruleoflaw.org/countryprofiles/uae.html|title=UAE|publisher=Arabruleoflaw.org|accessdate=2016-02-12|archivedate=3 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190503194032/http://www.arabruleoflaw.org/countryprofiles/uae.html}}</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဝက်မျှ ပါဝင်သည့် ဖက်ဒရယ် အမျိုးသား ကောင်စီ အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီး ကောင်စီတွင် စော်ဘွားနယ် အားလုံးမှ ရွေးထုတ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် ၄၀ ဦး ပါဝင်သည်။ တစ်ဝက်မှာ အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွားများမှ ခန့်အပ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ပြီး အခြားတစ်ဝက်မှာ သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့် ရွေးချယ်ထားသော ၂ နှစ် သက်တမ်းရှိ ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီမှာ အတိုင်ပင်ခံ အဆင့်ဖြင့်သာ ကန့်သတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.government.ae/gov/en/gov/federal/politics.jsp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080801202643/http://www.government.ae/gov/en/gov/federal/politics.jsp|archivedate=1 August 2008|title=UAE Federal e-Government Portal|publisher=Government.ae}}</ref> ယူအေအီး၏ အီးဂါးဗားမင့် စနစ်မှာ ယူအေအီး ဖက်ဒရယ် အစိုးရအား အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်ဖြင့် တိုးချဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://government.ae/en/web/guest/service-channels|title=Service Channels- The UAE Government Official Portal|author=UAE federal eGovernment|accessdate=8 September 2014|archive-date=27 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827092351/http://government.ae/en/web/guest/service-channels|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀၀ ရက်တွင် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် နှင် အဘူဒါဘီ-အင်န်ဝိုင်ယူ တက္ကသိုလ် ဘွဲ့ရ ရှမ်မာ ဘင် ဆိုဟေး ဖာရစ် အယ်လ် မပ်ဇရွီအား လူငယ်ရေးရာ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး အစိုးရ အဖွဲ့တွင် အသက်အငယ်ဆုံးသော ဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။ ရှိတ် မိုဟာမက်မှ မပ်ဇရွီသည် လူငယ်ကောင်စီ၏ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သဖြင့် လူငယ်တို့၏ မျှော်လင့်ချက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title = Women shining in new UAE Cabinet - Khaleej Times|url = http://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today|website = www.khaleejtimes.com|access-date = 2016-02-11|first = Staff|last = Reporter|archive-date = 20 September 2023|archive-url = https://web.archive.org/web/20230920224332/https://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today}}</ref> ယူအေအီးအား မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် သက်ဦးဆံပိုင်စံနစ် ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံ အဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/13988540|title=Trouble in the United Arab Emirates: The perils of autocracy|work=the Economist|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/05/15/world/middleeast/15prince.html?pagewanted=all&_r=1&|title=Secret Desert Force Set Up by Blackwater's Founder}}</ref> နယူးယောက်တိုင်းမ် သတင်းစာမှ ယူအေအီးအား "သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်နှင့် တိုးတက်မှုတို့ဖြင့် ထွန်းပနေသော ခေတ်မီနိုင်ငံ တွဲဖက်ထားခြင်း" ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/05/15/world/middleeast/15prince.html?pagewanted=all&_r=1&|title=Secret Desert Force Set Up by Blackwater's Founder|quote=The United Arab Emirates — an autocracy with the sheen of a progressive, modern state — are closely allied with the United States, and American officials indicated that the battalion program had some support in Washington.}}</ref> ယူအေအီးသည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ လွတ်လတ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတို့ကို ညွှန်ပြသော လွတ်လပ်မှုညွှန်းကိန်းတွင် အလွန် ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ယူအေအီးသည် ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်၏ နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သော အများပြည်သူဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတို့ကို တိုင်းတာသော "ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု" ညွှန်းကိန်းတွင် မလွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် ညွှန်းဆိုခြင်း ခံရသည်။ <ref name="United Arab Emirates Reports"/> ထို့ပြင် [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]၏ နှစ်စဉ် သတင်းစာ လွတ်လပ်မှု ညွှန်းကိန်းတွင်လည်း ယူအေအီးသည် ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ===နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး=== [[File:Vladimir Putin in the United Arab Emirates 10 September 2007-5.jpg|left|thumb|ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း နှင့် ရုရှားသမ္မတ [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်]]၊ ၂၀၀၇]] ယူအေအီးသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး၊ စီးပွားရေး အရ ဆက်ဆံရေး ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယူအေအီးသည် [[အိုပက်]] အဖွဲ့ နှင့် ကမ္ဘာ့ [[ကုလသမဂ္ဂ]]တို့တွင် အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပြီး ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ (GCC) ကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးသည် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]ရှိ တာလီဘန် အစိုးရကို တရားဝင် အစိုးရ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံ ထဲမှ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ (အခြား နှစ်နိုင်ငံမှာ ပါကစ္စတန် နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=p1e2L97W9zwC&pg=PA60|title=Foreign Policy Aspects of the War Against Terrorism: Fourth Report of Session|page=60|work=House of Commons of the United Kingdom}}</ref> ယူအေအီးသည် [[စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု]] ဖြစ်ပွားသည့် အချိန်တိုင်အောင် တာလီဘန်တို့နှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် အီဂျစ်နိုင်ငံ နှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိပြီး အာရပ်ကမ္ဘာမှ နိုင်ငံများတွင် အီဂျစ်၌ အများဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပြုလုပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Foreign/EArab/U.A.E/040306030000000002.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090109153827/http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Foreign/EArab/U.A.E/040306030000000002.htm |archivedate=9 January 2009 |title=Egypt and U.A.E. Relations |work=Egypt State Information Service Sis.gov.eg }}</ref> [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]သည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု စတင်တည်ထောင်သည့် အချိန်တွင် ပထမဆုံး တရားဝင် အသိအမှတ် ပြုသည့် နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ယူအေအီး၏ အဓိက စီးပွားဖက် နှင့် ကုန်သွယ်ဖက် နိုင်ငံ အဖြစ် ယနေ့တိုင်အောင် ဆက်လက် ရှိနေခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန် ကျွမ်းကျင် အရာထမ်း ၄ သိန်းကျော် ယူအေအီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://pakobserver.net/200811/26/Editorial01.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090626001001/http://pakobserver.net/200811/26/Editorial01.asp |archivedate=26 June 2009 |title=Relations with UAE get wider, deeper|work=Pakistan Observer |date=26 November 2008 }}</ref> [[File:Secretary Kerry is Greeted by UAE Minister of Foreign Affairs Al Nayhan (10800078325).jpg|thumb|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဗ္ဗဒူလာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းအား အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဂျွန်ကယ်ရီ နှင့် အတူ တွေ့ရစဉ်၊ ၂၀၁၃]] ယူအေအီးသည် အမေရိကန်၏ ပေါ်လစီကို ဩဇာလွှမ်းမိုး ရန်နှင့် ပြည်တွင်း ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများကို ပုံဖော်ရန် အတွက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားနိုင်ငံများထက်ပို၍ ငွေကုန်ကြေးကျခံ ဆောင်ရွက်သောနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး <ref name="sunlightfoundation.com">{{cite web|url=http://sunlightfoundation.com/blog/2014/05/08/what-countries-spent-the-most-to-influence-the-usa-in-2013/|title=What countries spent the most to influence the USA in 2013}}</ref> အတူ လက်တွဲလုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရာထူးကြီး အစိုးရ အရာရှိများကို လခပေး၍ အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်​စေလေ့ ရှိသည်။<ref name="sunlightfoundation.com"/> ယူအေအီးနိုင်ငံ အတွင်း အများဆုံးသော ကျွမ်းကျင် အရာထမ်းများမှာ အိန္ဒိယ လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.antisystemic.org/satribune/www.satribune.com/archives/nov4_10_02/opinion_uaemarriages.htm UAE Eyes Ways to Discourage Marriage with Foreigners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105035621/http://www.antisystemic.org/satribune/www.satribune.com/archives/nov4_10_02/opinion_uaemarriages.htm |date=5 November 2013 }}. Antisystemic.org (21 October 2005). Retrieved 26 January 2014.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indembassyuae.org/induae_bilateral.phtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116234839/http://www.indembassyuae.org/induae_bilateral.phtml|archivedate=16 January 2013 |title=India-UAE Bilateral Relations |work=Embassy of India, UAE }}</ref> ဗြိတိသျှ တပ်များ ယူအေအီးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်သိမ်း ထွက်ခွာပြီးနောက် ယူအေအီးနိုင်ငံတည်ထောင်ခဲ့ပြီး အချိန်တွင် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ ကျွန်းများအား ပိုင်ဆိုင်မှု ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အီရန် နှင့် အငြင်းပွားခဲ့သည်။ ယူအေအီးမှ ထိုကိစ္စအား ကုလသမ္မဂ္ဂအထိ ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားသော်လည်း ကုလသမ္မဂ္ဂမှ ပယ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Konfliktbarometer 2001 |url=http://www.hiik.de/konfliktbarometer/pdf/Konfliktbarometer_2001.pdf |accessdate=1 April 2016 |archivedate=12 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312203033/https://web.archive.org/web/20080229133058/http://www.hiik.de/konfliktbarometer/pdf/Konfliktbarometer_2001.pdf }}. Heidelberger Institut für Internationale Konfliktforschung</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံအတွင်း အီရန် လူမျိုး အများအပြားရှိခြင်းနှင့် စီးပွားရေး အရ ဆက်ဆံမှု ခိုင်မာခြင်းကြောင့် ထိုအငြင်းပွားမှုများသည် နှစ်နိုင်ငံကြား ဆက်ဆံရေးကို များစွာ ထိခိုက်မှု မရှိစေခဲ့ပေ။<ref name="uaeinteract1">{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/government/foreign_policy.asp |title=UAE Government: Foreign policy |work=UAEinteract |date=1 January 2008 |accessdate=1 April 2016 |archivedate=10 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090610084435/http://www.uaeinteract.com/government/foreign_policy.asp }}</ref> အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့နှင့် အငြင်းပွားရာတွင် အီရန်နိုင်ငံမှ အဓိက ရေနံကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းဖြစ်သော ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အပေါက်ဝရှိ ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ရန် အကြိမ်ကြိမ် အခါခါ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ထို့အတွက်ကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူအေအီးမှ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် မလိုသော ကုန်းတွင်း ရေနံပိုက်လိုင်းကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် အီရန်တို့ ပိတ်ဆိုခဲ့ပါက ထိခိုက်မှု လျော့နည်းစေရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကုန်သွယ်မှု အနေဖြင့် ကြည့်မည်ဆိုပါက ယူကေနှင့် ဂျာမနီတို့သည် ယူအေအီး၏ အကြီးဆုံးသော ပို့ကုန် တင်ပို့သည့် ဈေးကွက်ဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံကြား အပြန်အလှန်ဆက်ဆံရေးမှာ နီးစပ်မှု ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသား အများအပြားမှာ ယူအေအီးတွင် လာရောက် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/uae-and-france-sign-landmark-nuclear-cooperation-agreement-1.77919 |title=UAE and France sign landmark nuclear cooperation agreement |work=Gulf News |date=16 January 2008 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3193447.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205215341/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3193447.ece |archivedate=5 December 2010 |title=France signs up to £2 billion deal to build nuclear plants in the Gulf |work=The Times |date=16 January 2008}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေးမှာ ယူအေအီးနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ခဲ့သည်။<ref name=MOFAJ>{{cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/middle_e/uae/index.html |title=Japan-United Arab Emirates Relations |work=Ministry of Foreign Affairs of Japan |accessdate=2016-02-12}}</ref> နှစ်နိုင်ငံ အကြား ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေး ရှိကြပြီး အပြန်အလှန် ကုန်သွယ်မှု ပြုကြသည်။ ယူအေအီးမှ ဂျပန်သို့ ရေနံစိမ်းနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ တင်ပို့ရောင်းချပြီး ဂျပန်မှ ယူအေအီးသို့ ကား နှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။<ref name="MOFAJ"/> ===စစ်တပ်=== [[File:F-16e block60.jpg|thumb|right|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု လေတပ်မှ [[အက်ဖ်-၁၆]] ဘလောက် ၆၀ တိုက်လေယာဉ်ပျံ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တက္ကဆပ်ပြည်နယ် ဖို့တ်ဝေါ့သ်မြို့ရှိ လော့ဒ်ဟိမာတင် စက်ရုံမှ ပျံသန်းထွက်ခွာလာစဉ်]] ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့သည် ကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက်များနှင့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ပံ့ပိုးရောင်းချရေးတို့တွင် မဟာဗျူဟာကျ အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင်ပတ်သက်လျက် ရှိကြသည်။ <ref>{{cite news|title=UAE confirms discussions with France on purchase of Rafale aircraft|url=http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&cid=1200074664706&p=1135099400124&pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews|agency=Emirates News Agency|date=5 June 2008|accessdate=4 April 2016|archivedate=9 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509014605/http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&cid=1200074664706&p=1135099400124&pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews}}</ref> ယူအေအီးသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်ထံမှ ရပ်ဖ်အေအယ်လ် တိုက်လေယာဉ် အစင်း ၆၀ ဝယ်ယူရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Hollande says UAE Rafale jet deal depends on price|url=http://www.reuters.com/article/2013/01/15/france-uae-rafale-idUSP6E7N601320130115|agency=Reuters|date=15 January 2013|accessdate=4 April 2016|archivedate=30 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150930075611/http://www.reuters.com/article/2013/01/15/france-uae-rafale-idUSP6E7N601320130115}}</ref> ယူအေအီးသည် အမေရိကန်တို့အား ဆီးရီးယားရှိ အစ္စလာမ်နိုင်ငံ (အိုင်အက်စ်)တို့အား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပထမဆုံး အကြိမ် တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကူညီခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=US launches air strikes against Isil in Syria|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11114991/US-launches-air-strikes-against-Isil-in-Syria-live.html|work=The Telegraph|date=24 September 2014}}</ref> ယူအေအီး စစ်တပ်မှာ အစပိုင်းတွင် လူအနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း သိသာစွာ များပြားလာခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် ပြင်သစ်၊ အမေရိကန် နှင့် ယူကေ (ယခင်က ယူအေအီးကို ကာကွယ်ခဲ့သူ) တို့ အပါအဝင် ပြည်ပနိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူထားသော ခေတ်မီ လက်နက်စနစ်များဖြင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ အရာရှိ အများစုမှာ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းရှိ ဆင်းဒဟတ် တော်ဝင် စစ်တက္ကသိုလ် နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်တက္ကသိုလ်၊ ဒန့်ထရွန်း တော်ဝင် စစ် ကောလိပ် တို့ အပြင် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ စစ်တက္ကသိုလ် ဖြစ်သော ဆောင်ဆေး စစ်တက္ကသိုလ်တို့မှ သင်တန်းဆင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပြင်သစ်မှ အဘူဒါဘီ အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ယူအေအီးသည် လစ်ဗျားနိုင်ငံ အပေါ်တွင် လေယာဉ်မပျံသန်းရ ဇုန် အဖြစ် ပိတ်ပင်တားဆီးရာတွင် ဝင်ရောက်ပူးပေါင်းရန် သဘောတူခဲ့ပြီး [[အက်ဖ်-၁၆]] လေယာဉ် ၆ စင်းနှင့် [[ဒက်ဆု မီရာ့ဂျ် ၂၀၀၀]] ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်းတို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12806112|title=BBC News – Libya no-fly zone: Coalition firepower|work=BBC News|accessdate=25 December 2014}}</ref> [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]] တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ တပ်များနှင့် စစ်ရေး ပစ္စည်းများကို ယူအေအီးနှင့် အခြား ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ဒေသတို့တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီးသည် ဆော်ဒီအာရေဗျ ဦးဆောင်သော ယီမင်နိုင်ငံရှိ ရှိယာ့စ် ဟူသစ်နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် အုံကြွမှုတွင် ပြုတ်ကျခဲ့သော သမ္မတဟောင်း အလီ အဗ္ဗဒူလာ ဆာလေး၏ သစ္စာခံတပ်များ တိုက်ခိုက်မှုအား စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>"[http://edition.cnn.com/2015/03/26/middleeast/yemen-saudi-arabia-airstrikes/ Saudi-led coalition strikes rebels in Yemen, inflaming tensions in region]". CNN. 27 March 2015.</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၄ ရက် သောကြာနေ့တွင် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနှင့် ဘာရိန်းနိုင်ငံတို့မှ စစ်သား အယောက် ၅၀ခန့် ယီမင်နိုင်ငံ အလယ်ဗဟိုရှိ မာရစ်ဘ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{cite web|title = UAE, Bahrain say 50 soldiers killed in Yemen attack|url = http://uk.reuters.com/article/2015/09/04/uk-yemen-security-idUKKCN0R40V120150904|accessdate = 17 September 2015|archivedate = 16 September 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150916042307/http://uk.reuters.com/article/2015/09/04/uk-yemen-security-idUKKCN0R40V120150904}}</ref> အန်ဆာ အလာဟ် ဟုလည်း သိကြသော ဟူသစ်တို့မှာ တိုက်ခိုက်မှုမှာ ၎င်းတို့၏ လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဆိုဗီယက်ခေတ် တို့ရှ်ကာ ရော့ကက်ကို အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title = Scores of Gulf troops killed in Yemen conflict|url = http://www.aljazeera.com/news/2015/09/uae-emirati-soldiers-killed-yemen-150904101726433.html|website = www.aljazeera.com|accessdate = 17 September 2015}}</ref> နောင်တွင် သိရှိရသည်မှာ ထိုရော့ကက်သည် လက်နက်ထားသိုရာ နေရာသို့ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားကာ အဲမရိတ် နှင့် ဘာရိန်း တပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။<ref name=":0" /> ===အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ=== {{Multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = UAE en-map.png | caption1 = စော်ဘွားနယ်များ၏ တည်နေရာများ | image2 = | caption2 = }} အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံသည် စော်ဘွားနယ် ၇ ခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဒူဘိုင်းနယ်မှာ လူဦးရေ အများဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်ပြီး ယူအေအီး လူဦးရေ၏ ၃၅.၆% မျှ ရှိသည်။ အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် လူဦးရေ ၃၁.၂% မျှ ရှိသဖြင့် ယူအေအီး၏ လူဦးရေ ၃ ပုံ ၂ ပုံကျော်မှာ အဘူဒါဘီ သို့မဟုတ် ဒူဘိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ အဘူဒါဘီသည် ဧရိယာအားဖြင့် ၂၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၆၇,၃၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကျွန်းများ မပါဝင်သော နိုင်ငံဧရိယာ၏ ၈၆.၇% ရှိသည်။ ယူအေအီးတွင် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်မိုင် ၂၅၀ ကျော် (၄၀၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှိပြီး အုပ်ချုပ်ရေး အနေနှင့် အဓိက ဒေသ ၃ ခု ခွဲခြား ထားသည်။ ဒူဘိုင်းစော်ဘွားနယ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ယူအေအီးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ် အတွင်း ၄၅ မိုင် (၇၂ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသည်။ ဒူဘိုင်း၏ ဧရိယာသည် စတုရန်းမိုင် ၁,၅၀၀ (၃,၈၈၅ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကျွန်းများ မပါသော နိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၅%မျှ ရှိသည်။ ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ယူအေအီးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်း ၁၀မိုင်ခန့် (၁၆ ကီလိုမီတာခန့်) ရှည်လျားပြီး အတွင်းပိုင်းသို့ မိုင် ၅၀ ကျော် (၈၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှည်လျားသည်။ မြောက်ပိုင်းရှိ စော်ဘွားနယ်များ ဖြစ်သော ဖူဂျာအီရာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းတို့တွင် စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၁,၄၉၈ စတုရန်းမိုင် (၃,၈၈၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ ယူအေအီးတွင် နယ် ၂ နယ်မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သော ဒေသ ၂ ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ အိုမန် နှင့် အက်ဂျ်မန် တို့မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်ပြီး အခြားတစ်ခုမှာ ဖူဂျာအီရာ နှင့် ရှာဂျာတို့မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သည်။ ယူအေအီး နယ်နိမိတ်များ ဝန်းရံထားသော ဝါဒီ မာဒါ ဟု ခေါ်သည့် အိုမန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် တစ်ခု ရှိသည်။ ထိုဒေသမှာ မူဆန်ဒန် ကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျန်ရှိသော အိုမန်နိုင်ငံ၏ အကွာအဝေး တစ်ဝက်တွင် ရှိပြီး ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ် အတွင်း ရှိသည်။ ထိုနယ်မြေ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၉ စတုရန်းမိုင် (၇၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး နယ်နိမိတ်ကို ၈၁၉ ခုနှစ်ကပင် သဘောတူ ခဲ့ကြသည်။ မာဒါ၏ အရှေ့မြောက် ထောင့်စွန်းမှာ ခေါ ဖာကာ-ဖူဂျာအီရာလမ်းနှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိပြီး ၃၃ပေ (၁၀ မီတာ) မျှသာ ကွာဝေးသည်။ အိုမန်၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် မာဒါ အတွင်းတွင် ယူအေအီး၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်သော နာဝါ နယ် ရှိပြီး ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ်မှပင် ပိုင်ဆိုင်သည်။ ၎င်းမှာ ၅ စတုရန်းမိုင် (၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး နယူးမာဒါမြို့၏ အနောက်ဘက် ဖုန်လမ်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် အိမ်ခြေ ၄၀ ခန့် နှင့် ကိုယ်ပိုင်ဆေးခန်းအပြင် တယ်လီဖုန်း အိတ်ချိန်း ရှိသည်။ {|class="wikitable sortable" |- style="background:#efefef;" !class="unsortable"|Flag !စော်ဘွားနယ် !class="unsortable"| မြို့တော် !လူဦးရေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)<ref name="tedad">{{cite web|url=http://www.dubaifaqs.com/population-of-uae.php|title=Census 2008|work=Ministry of Economy and Planning, Government of the United Arab Emirates|year=2008|accessdate=2016-02-12}}</ref> !စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ % !ဧရိယာ (km²)<ref name="tedad"/> !ဧရိယာ (mi²) !စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ % !သိပ်သည်းမှု |- | [[File:Flag of Abu Dhabi.svg|border|40px]] | အဘူဒါဘီနယ် | [[အဘူဒါဘီမြို့]] || ၁,၅၄၈,၆၅၅ || ၃၁.၂% ||၆၇,၃၄၀ || ၂၆,၀၀၀|| ၈၆.၇% || ၂၅ |- | [[File:Flag of Ajman.svg|border|40px]] | အက်ဂျ်မန်နယ် | အက်ဂျ်မန်မြို့ || ၃၇၂,၉၂၃ || ၇.၅% || ၂၅၉ || ၁၀၀|| ၀.၃% || ၉၉၆ |- | [[File:Flag of Dubai.svg|border|40px]] | ဒူဘိုင်းနယ် | [[ဒူဘိုင်းမြို့]] || ၁,၇၇၀,၅၃၃ || ၃၆.၆% || ၃,၈၈၅ || ၁,၅၀၀ || ၅.၀% || ၃၃၆ |- | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]] | ဖူဂျာအီရာနယ် |ဖူဂျာအီရာမြို့ || ၁၃၇,၉၄၀ || ၂.၉% || ၁,၁၆၅ || ၄၅၀|| ၁.၅% || ၁၀၉ |- | [[File:Flag of Ras al-Khaimah.svg|border|40px]] | ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားနယ် |ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားမြို့ || ၁၇၁,၉၀၃ || ၃.၄% || ၁,၆၈၄ || ၆၅၀|| ၂.၂% || ၁၂၂ |- | [[File:Flag of Sharjah and Ras Al Khaimah.svg|border|40px]] | ရှာဂျာနယ် | ရှာဂျာမြို့ || ၈၉၅,၂၅၂ || ၁၈.၀% || ၂,၅၉၀ || ၁,၀၀၀ || ၃.၃% || ၂၆၂ |- | [[File:Flag of Umm al-Qaiwain.svg|border|40px]] | အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းနယ် |အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းမြို့ || ၆၉,၉၃၆ || ၁.၄% || ၇၇၇ || ၃၀၀ || ၀.၉% || ၈၈ |- class="sortbottom" style="background:#ccc;" | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]] |'''ယူအေအီး''' |အဘူဒါဘီမြို့ || ၄,၉၆၇,၁၄၂ || ၁၀၀% || ၇၇,၇၀၀ || ၃၀,၀၀၀ || ၁၀၀% || ၅၆ |} ==ဥပဒေ== ယူအေအီးတွင် ဖက်ဒရယ် တရားရုံးစနစ် ရှိသည်။ တရားရုံး ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အဓိက ကဏ္ဍ ၃ ခု ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ တရားမမှု၊ ရာဇဝတ်မှု နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီး၏ တရားစီရင်ရေး စနစ်မှာ တရားမ ဥပဒေ စနစ် နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ တို့မှ ဆင့်ပွား ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တရားရုံး စနစ်တွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ တရားရုံးနှင့် ရှာရီယာ တရားရုံးတို့ ရှိသည်။ လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ယူအေအီး၏ ရာဇဝတ်မှု နှင့် တရားမမမှု ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့သည် ရှာရီယာ ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အသုံးချ ထားပြီး ၎င်းတို့ကို ရာဇဝတ်မှု ပုဒ်မ နှင့် မိသားစု ဥပဒေ အတွင်းသို့ ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်း ထား၍ အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပြုထားသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>Elizabeth Roberts(5 August 2014) [http://www.telegraph.co.uk/expat/expatnews/11012631/Human-Rights-Watch-warns-expat-women-about-the-UAE.html Human Rights Watch warns expat women about the UAE]. Telegraph. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်သော ကြာခိုမှု၊ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှုနှင့် အရက်သောက်သုံးမှုများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ်ကို ပြစ်ဒဏ် တစ်ခု အနေနှင့် သတ်မှတ်သည်။<ref name="usdep">{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2013/nea/220380.htm|title=2013 Human Rights Reports: United Arab Emirates|work=US Department of State|quote=Sharia (Islamic law) courts, which adjudicate criminal and family law, have the option of imposing flogging as punishment for adultery, prostitution, consensual premarital sex, pregnancy outside marriage, defamation of character, and drug or alcohol abuse.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.humanrightsvoices.org/EYEontheUN/un_101/figures/?p=2484|title=U.N. Commission on Crime Prevention and Criminal Justice: United Arab Emirates|work=Human Rights Voices|accessdate=2016-02-12|archivedate=11 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111230016/http://www.humanrightsvoices.org/EYEontheUN/un_101/figures/?p=2484}}</ref> ရှာရီယာတရားရုံးမှ ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ မှ ၂၀၀ အထိ ပေးခြင်းကို တရားဝင် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။<ref name="usdep" /><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=O5rs8UkMj64C&pg=PA2092|publisher=Government Printing Office|isbn=978-0-16-081399-3|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2007|page=2092|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.corpun.com/counaej.htm|title=UAE: Judicial corporal punishment by flogging|work=World Corporal Punishment Research|accessdate=2016-02-12}}</ref> လူတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကျဆင်းစေရန် နှုတ်ဖြင့် စော်ကားခြင်းမှာ တရားမဝင်ဘဲ ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးနိုင်သော အမှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/dh500-000-expat-verbal-abuse-case-to-be-retried|title=Dh500,000 expat verbal abuse case to be retried|date=8 December 2010|work=The National|quote=In the UAE, only verbal abuse pertaining to the sexual honour of a person would be tried under Sharia. For guilt to be proven, the attack must have been made in public and one reliable witness must testify. If convicted, a person would be sentenced to 80 lashes and would never be accepted as a valid witness in a Sharia-based case.}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကြားတွင် ယူအေအီးရှိ လူအမြောက်အမြား ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://7daysindubai.com/news-14918/|title=Pregnant maid to get 100 lashes after being found guilty of illegal affair|date=9 October 2013|publisher=7daysindubai.com|accessdate=5 April 2016|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006151535/http://7daysindubai.com/news-14918/}}</ref><ref>[http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=281982 World News » Teenager to be lashed for adultery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150714193225/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=281982 |date=14 July 2015 }}. Gulf Daily News (10 July 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/illicit-lovers-sentenced-to-100-lashes-each-1.712261 Illicit lovers sentenced to 100 lashes each] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018070417/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/illicit-lovers-sentenced-to-100-lashes-each-1.712261 |date=18 October 2013 }}. GulfNews.com (15 November 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="khaleejtimes.com">[http://www.khaleejtimes.com/nation/inside.asp?xfile=/data/courtroundup/2013/September/courtroundup_September33.xml&section=courtroundup Two women sentenced to death for adultery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006082800/http://www.khaleejtimes.com/nation/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcourtroundup%2F2013%2FSeptember%2Fcourtroundup_September33.xml&section=courtroundup |date=6 October 2014 }}. Khaleej Times (25 September 2013). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/prison-for-couple-who-conceived-outside-of-wedlock Prison for couple who conceived outside of wedlock | The National]. Thenational.ae (22 August 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>Bassma Al Jandaly (9 May 2010) [http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/adulterer-to-be-lashed-jailed-in-sharjah-1.624274 Adulterer to be lashed, jailed in Sharjah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131017232012/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/adulterer-to-be-lashed-jailed-in-sharjah-1.624274 |date=17 October 2013 }}. Gulf News</ref><ref>[http://www.refworld.org/publisher,AMNESTY,,ARE,46558ee911,0.html Amnesty International Report 2007 – United Arab Emirates]. Refworld (23 May 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="emirates1">[http://www.emirates247.com/crime/local/court-jails-pregnant-filipina-in-fujairah-2013-10-09-1.524021 Court jails pregnant Filipina in Fujairah – Emirates 24|7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115030037/http://www.emirates247.com/crime/local/court-jails-pregnant-filipina-in-fujairah-2013-10-09-1.524021 |date=15 January 2016 }}. Emirates247.com (9 October 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/06/the-court-in-abu-dhabi-ruled-today-that-the-18-year-old-emirati-woman-who-accused-six-men-of-gang-rape-will-serve-a-one-year.html DUBAI: Alleged victim of gang rape sentenced to one year in prison | Babylon & Beyond | Los Angeles Times]. Latimesblogs.latimes.com (17 June 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref> လတ်တလော ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား နှစ်ဦးမှာ အမျိုးသမီး တစ်ဦးအား ရိုက်ပုတ်ခြင်းနှင့် စော်ကားခြင်း ပြုသဖြင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အတွင်း နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း တစ်ဦးအား အဘူဒါဘီတွင် အရက်သောက်၍ မတ်တပ်သွား ကလေးငယ် တစ်ဦးအား အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကြောင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် နှင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/drunk-worker-rapes-2-year-old-girl-in-abu-dhabi-2014-01-22-1.535691|title=Drunk worker rapes 2-year-old girl in Abu Dhabi|date=January 2014|work=Emirates247.com|access-date=5 April 2016|archive-date=15 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115030037/http://www.emirates247.com/news/emirates/drunk-worker-rapes-2-year-old-girl-in-abu-dhabi-2014-01-22-1.535691|url-status=dead}}</ref> မွတ်စလင်များ အတွက် အရက်သောက်ခြင်းသည် တရားမဝင်ဘဲ ကြိမ်ဒဏ် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/man-to-get-80-lashes-for-drinking-alcohol-1.585233 Man to get 80 lashes for drinking alcohol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505090127/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/man-to-get-80-lashes-for-drinking-alcohol-1.585233 |date=5 May 2010 }}. GulfNews.com (19 February 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/uae/crime/emirati-man-to-be-lashed-executed-for-murder-and-drinking-alcohol-1.1028979|title=Emirati man to be lashed, executed, for murder and drinking alcohol|date=May 2012|work=Gulf News}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-who-stabbed-brother-in-drunken-fight-in-abu-dhabi-jailed-for-year Man who stabbed brother in drunken fight in Abu Dhabi jailed for year | The National]. Thenational.ae (14 March 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-who-stabbed-brother-in-drunken-fight-in-abu-dhabi-jailed-for-year|title=Man who stabbed brother in drunken fight in Abu Dhabi jailed for year|date=March 2013|work=The National|quote=The younger brother admitted illegally consuming alcohol and was sentenced to 80 lashes – a punishment prescribed under Sharia.}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-appeals-80-lashes-for-drinking-alcohol-in-abu-dhabi Man appeals 80 lashes for drinking alcohol in Abu Dhabi | The National]. Thenational.ae (9 August 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13714/19218|title=Husband jailed for letting friend abuse his wife|date=9 March 2013|work=7days.ae|quote=As well as the jail term for rape, the Supreme Court also ordered that the defendants be given 80 lashes for drinking alcohol.|accessdate=5 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923104044/http://7days.ae/news-13714/19218}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/cocaine-trace-due-to-drinking-red-bull-cola-abu-dhabi-court-hears Cocaine trace due to drinking Red Bull Cola, Abu Dhabi court hears | The National]. Thenational.ae (14 August 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13704/19195|title=Man jailed for raping step-daughter|date=6 March 2013|work=7days.ae|quote=As well as the jail term he was also fined Dhs10,000 for reckless driving and will receive 80 lashes for drinking alcohol.|accessdate=5 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923091351/http://7days.ae/news-13704/19195}}</ref><ref>[http://www.emirates247.com/news/emirates/drinking-costs-dad-custody-of-kids-2011-03-13-1.367393 Drinking costs dad custody of kids – Emirates 24|7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115030037/http://www.emirates247.com/news/emirates/drinking-costs-dad-custody-of-kids-2011-03-13-1.367393 |date=15 January 2016 }}. Emirates247.com (13 March 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://7days.ae/news-12021/13478 Fujairah man is jailed for drunken kidnap bid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923110747/http://7days.ae/news-12021/13478 |date=23 September 2015 }}. 7days.ae (13 June 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/crime/local/emirati-to-be-executed-for-murder-in-fujairah-2012-05-29-1.460606 Emirati to be executed for murder in Fujairah – Emirates 24|7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923060404/http://www.emirates247.com/crime/local/emirati-to-be-executed-for-murder-in-fujairah-2012-05-29-1.460606 |date=23 September 2015 }}. Emirates247.com (29 May 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ရံဖန်ရံခါ ဆိုသလိုပင် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၄၀ အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/estonian-soldier-to-be-lashed-1.233170|title=Estonian soldier to be lashed|last=Al Jandaly|first=Bassma|date=16 April 2006|work=Gulf News|access-date=5 April 2016|archive-date=29 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129025134/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/estonian-soldier-to-be-lashed-1.233170}}</ref> တရားမဝင်သော လိင်ဆက်ဆံမှု အတွက် ရံဖန်ရံခါတွင် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၆၀ အပြစ်ပေးလေ့ရှိသည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/girl-to-receive-60-lashes-for-illicit-sex-1.185126 Girl to receive 60 lashes for illicit sex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129025034/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/girl-to-receive-60-lashes-for-illicit-sex-1.185126 |date=29 November 2014 }}. GulfNews.com (20 June 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data/theuae/2006/July/theuae_July99.xml&section=theuae&col= Two sex workers are sentenced to lashes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922114523/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data%2Ftheuae%2F2006%2FJuly%2Ftheuae_July99.xml&section=theuae&col= |date=22 September 2010 }}. Khaleej Times. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://expressindia.indianexpress.com/news/fullstory.php?newsid=11353 Indian lover in UAE sentenced to 60 lashes – Express India]. Expressindia.indianexpress.com (8 June 2002). Retrieved on 2015-11-26.</ref> စော်ဘွားနယ် အချို့တွင် ကြိမ်ဒဏ် ပေးသည့် အခါ ပုံမှန်အားဖြင့် အချက် ၈၀ ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13088/17027|title=Motorist sentenced to 80 lashes for drink driving|date=26 November 2012|work=7days.ae|access-date=5 April 2016|archive-date=23 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923091346/http://7days.ae/news-13088/17027|url-status=dead}}</ref> ရှာရီယာ တရားရုံးမှလည်း အိမ်ဖော် အလုပ်သမားများကို ကြိမ်ဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref name="drm">{{cite web|url=http://www.hrw.org/zh-hans/node/129797/section/10|title=VI. Charges and Penalties against Domestic Workers|publisher=Human Rights Watch|year=2014|accessdate=5 April 2016|archivedate=3 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203095636/http://www.hrw.org/zh-hans/node/129797/section/10}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုး အိမ်အကူ အမျိုးသမီးမှာ တရားမဝင် ပဋိသန္ဓေ ဆောင်မှုဖြင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="emirates1"/> အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းကို အလွန် တင်းကြပ်စွာ တားမြစ်ထားပြီး ကျူးလွန်ပါက ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ချမှတ်နိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း အများစုမှာ အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းကြောင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ချမှတ်ခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/crime/local/swaying-car-exposes-fujairah-drunk-driver-2013-06-26-1.512065|title=Swaying car exposes Fujairah drunk driver|date=26 June 2013|work=Emirates 247|access-date=5 April 2016|archive-date=23 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923060451/http://www.emirates247.com/crime/local/swaying-car-exposes-fujairah-drunk-driver-2013-06-26-1.512065|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/article/20130327/ARTICLE/303279988/1011|title=Drink-drive student to get 80 lashes|date=27 March 2013|work=Khaleej Times|accessdate=5 April 2016|archivedate=21 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160321083951/http://www.khaleejtimes.com/article/20130327/ARTICLE/303279988/1011}}</ref><ref>[http://7days.ae/news-13088/17027 Motorist sentenced to 80 lashes for drink driving] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923091346/http://7days.ae/news-13088/17027 |date=23 September 2015 }}. 7days.ae (26 November 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://gulfnews.com/news/uae/crime/80-lashes-and-one-month-in-jail-for-drink-driving-1.667104 80 lashes and one month in jail for drink driving]. GulfNews.com (12 August 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/drunk-driver-sentenced-to-80-lashes Drunk driver sentenced to 80 lashes | The National]. Thenational.ae (28 July 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/crime/local/4-years-and-80-lashes-for-drug-addict-2011-11-01-1.426430 4 years and 80 lashes for drug addict – Emirates 24|7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923060322/http://www.emirates247.com/crime/local/4-years-and-80-lashes-for-drug-addict-2011-11-01-1.426430 |date=23 September 2015 }}. Emirates247.com (1 November 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/news/emirates/80-lashes-jail-for-drink-driving-upheld-2011-05-18-1.394262 80 lashes, jail for drink-driving upheld – Emirates 24|7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923060444/http://www.emirates247.com/news/emirates/80-lashes-jail-for-drink-driving-upheld-2011-05-18-1.394262 |date=23 September 2015 }}. Emirates247.com (18 May 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref> အဘူဒါဘီတွင် လူမြင်ကွင်း၌ နမ်းရှုံ့ခြင်းအတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ပေးခြင်း ခံရသောသူ အများအပြား ရှိသည်။<ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids= Couple deny kissing on Abu Dhabi Corniche | The National] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629152756/http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids= |date=29 June 2017 }}. Thenational.ae (10 January 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ယူအေအီး၏ ဥပဒေတွင် လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုခြင်း အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/woman-denies-affair-after-hearing-she-faces-stoning Woman denies affair after hearing she faces stoning | The National]. Thenational.ae (29 July 2009). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေ အရ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှု ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အာရှမှ အိမ်အကူ တစ်ဦးအား ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အဘူဒါဘီတွင် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://7daysindubai.com/expat-faces-death-stoning-admitting-court-cheating-husband/ Expat faces death by stoning after admitting in court to cheating on husband] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006154624/http://7daysindubai.com/expat-faces-death-stoning-admitting-court-cheating-husband/ |date=6 October 2014 }}. 7daysindubai.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://emirateswoman.com/2014/05/05/woman-sentenced-death-stoning-abu-dhabi/ Woman Sentenced To Death By Stoning In Abu Dhabi – Emirates Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930135248/http://emirateswoman.com/2014/05/05/woman-sentenced-death-stoning-abu-dhabi/ |date=30 September 2015 }}. Emirateswoman.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.qatarliving.com/news/posts/asian-housemaid-gets-death-adultery-abu-dhabi Asian housemaid gets death for adultery in Abu Dhabi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518012838/http://www.qatarliving.com/news/posts/asian-housemaid-gets-death-adultery-abu-dhabi |date=18 May 2021 }}. Qatar Living (4 May 2014). Retrieved on 2015-11-26.</ref> အခြားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာလည်း ကြာခိုမှုကြောင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/005/2006/en Document | Amnesty International]. Amnesty.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကြားတွင် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခံရသူ အချို့ ရှိသည်။<ref name="khaleejtimes.com" /><ref>[http://www.dnaindia.com/world/report-man-faces-stoning-in-uae-for-incest-1090813 Man faces stoning in UAE for incest | Latest News & Updates at Daily News & Analysis]. Dnaindia.com (14 April 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/woman-denies-affair-after-hearing-she-faces-stoning|title=Woman denies affair after hearing she faces stoning|date=29 July 2009|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းမှာ ဥပဒေ အရ တရားမဝင်ဘဲ အများဆုံး ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ နှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သော အမှုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/hotel-executive-who-had-abortion-gets-jail-term|title=Hotel executive who had abortion gets jail term|date=30 December 2010|work=The National}}</ref> လတ်တလောနှစ်များတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံမှုများ၌ ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အပြစ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရပြီးနေနာက် လူအချို့မှ အပြစ်ရှိကြောင်း ဝန်ခံ၍ အယူခံဝင်ခြင်းကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://7days.ae/change-plea-youll-stoned-husband-admits-cheating-given-legal-advice-judge|title="Change plea or you’ll be stoned": Husband who admits cheating given legal advice by judge|date=6 April 2014|work=7days.ae|accessdate=5 April 2016|archivedate=5 April 2016|archiveurl=https://archive.today/20160405175140/http://7days.ae/change-plea-youll-stoned-husband-admits-cheating-given-legal-advice-judge}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/to-avoid-100-lashes-and-prison-woman-retracts-plea-in-sex-case|title=To avoid 100 lashes and prison, woman retracts plea in sex case|date=9 October 2009|work=The National}}</ref> ကြာခိုမှု အတွက် ပြစ်ဒဏ်မှာ အိမ်ထောင်မရှိသူများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ ဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်ရှိသူများ အတွက် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/hotel-executive-who-had-abortion-gets-jail-term|title=Lawyer urges acquittal of woman on zina charges|date=26 November 2010|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> မိသားစု ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများတွင် စီရင်ပိုင်ခွင့်သည် ရှာရီယာ တရားရုံးတွင်သာ ရှိပြီး အချို့သော ရာဇဝတ်ပြစ်မှုများ ဖြစ်သော ကြာခိုမှု၊ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှု၊ ဓားပြမှု၊ အရက် သောက်သုံးမှုနှင့် အခြား ဆက်စပ်နေသော ပြစ်မှုများတွင်လည်း စီရင် ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ရှာရီယာ ဥပဒေတွင် အခြေခံထားသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခြေအနေ ဥပဒေသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း၊ ကွာရှင်း ပြတ်စဲခြင်း နှင့် ကလေးငယ်အား အုပ်ထိန်းခြင်း အစရှိသော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အစ္စလာမ် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခြေအနေ ဥပဒေသည် မွတ်စလင်များအပေါ်တွင် သက်ရောက်မှု ရှိသကဲ့သို့ မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အပေါ်တွင်လည်း သက်ရောက်မှု ရှိသည်။<ref name="lia" /> မွတ်စလင် မဟုတ်သော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများသည်လည်း လက်ထပ်ခြင်း၊ ကွာရှင်းခြင်း နှင့် အုပ်ထိန်းခြင်း စသော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ရှာရီယာ ဥပဒေဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခြင်း ခံကြရလေ့ ရှိသည်။<ref name="lia">[http://www.bbc.co.uk/news/uk-28638553 Britons 'liable to Sharia divorces' in UAE – BBC News]. Bbc.co.uk. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်း သည် ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် ကျခံစေနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။<ref>Evans, Robert. (9 December 2013) [http://www.reuters.com/article/2013/12/10/us-religion-atheists-idUSBRE9B900G20131210 Atheists face death in 13 countries, global discrimination: study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150613195856/http://www.reuters.com/article/2013/12/10/us-religion-atheists-idUSBRE9B900G20131210 |date=13 June 2015 }}. Reuters. Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://beaveronline.co.uk/the-international-briefing-persecution-of-atheists-and-apostates/|title=The International Briefing: Persecution of Atheists and Apostates|accessdate=5 April 2016|archivedate=28 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150428131415/http://beaveronline.co.uk/the-international-briefing-persecution-of-atheists-and-apostates/}}</ref> ဘာသာတရားအား လှောင်ပြောင်ပြောဆိုခြင်းကိုလည်း ဥပဒေ အရ တားမြစ်ထားပြီး အစ္စလာမ် ဘာသာကို စော်ကားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာ နိုင်ငံမှ ပြန်ပို့လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/uae-to-deport-expats-abusing-religions-2015-07-22-1.597619|title=UAE to deport expats abusing religions|date=22 July 2015|work=Emirates 247|access-date=5 April 2016|archive-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525072642/http://www.emirates247.com/news/emirates/uae-to-deport-expats-abusing-religions-2015-07-22-1.597619|url-status=dead}}</ref> ယူအေအီးသည် ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ဟူဒတ်ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများကို ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်းထားပြီး ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်း သည်လည်း တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="shar">{{cite journal|author=Butti Sultan Butti Ali Al-Muhairi |year=1996|jstor=3381546 |title=The Islamisation of Laws in the UAE: The Case of the Penal Code|journal=Arab Law Quarterly|volume=11|issue=4 |pages=350–371}}</ref> ယူအေအီး၏ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁ နှင့် ၆၆ တို့ အရ ဟူဒတ် ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများကို သေဒဏ် အပြစ်ပေးရန် ပြဋ္ဌာန်း ထားသဖြင့်<ref name="shar" /><ref>Al-Muhairi (1997), Conclusion to the Series of Articles on the UAE Penal Law. Arab Law Quarterly, Vol. 12, No. 4</ref> ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် အပြစ်ပေးနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်လေသည်။ အချို့သော အမှုအခင်းများတွင် ယူအေအီးရှိ တရားရုံးများတွင် မုဒိမ်းမှုများကို တိုင်ကြားသော အမျိုးသမီးများအား ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title = UAE imprisoning rape victims under extramarital sex laws – investigation|url = http://www.theguardian.com/world/2015/oct/26/hundreds-of-women-prosecuted-for-extramarital-sex-in-uae-finds-bbc|newspaper = The Guardian|date = 2015-10-26|access-date = 2016-01-29|issn = 0261-3077|language = en-GB|last = Alex|first2 = ra|last2 = Topping}}</ref><ref name=cnn/><ref name=reuters/><ref name=tdb>{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/witw/articles/2013/07/30/dubai-s-progressive-charade.html|title=Dubai's Progressive Charade|work=The Daily Beast|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref name=nydaily>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/news/world/dubai-rape-vic-arrested-drinking-article-1.1214682|title=Gang-rape victim in Dubai arrested for drinking alcohol: report|work=New York Daily News|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref name=latimes>{{cite web|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/06/the-court-in-abu-dhabi-ruled-today-that-the-18-year-old-emirati-woman-who-accused-six-men-of-gang-rape-will-serve-a-one-year.html|title=DUBAI: Victim of gang rape sentenced to one year in prison}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီး တစ်ဦးသည် အမျိုးသား ၃ ဦးမှ အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းကို တိုင်ကြားသည့် အခါ အရက်သောက်သည့် ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=reuters/><ref name=nydaily/> အခြားသော ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာ မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသည့် အခါတွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ နေရာတွင် မူးယစ်ခြင်းနှင့် အိမ်ထောင်ပြင်ပ လိင်ဆက်ဆံမှုဖြင့် တရားစွဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn/> ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာလည်း အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသဖြင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn/><ref name=reuters>{{cite news |last=Bakr |first=Amena |url=http://www.reuters.com/article/2013/07/21/us-emirates-courts-norway-idUSBRE96K0AK20130721 |title=Woman jailed in Dubai after reporting rape hopes to warn others |work=Reuters |date=21 July 2013 |accessdate=5 November 2013 |archivedate=22 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722011055/http://www.reuters.com/article/2013/07/21/us-emirates-courts-norway-idUSBRE96K0AK20130721 }}</ref> အခြားသော အမှုအခင်း တစ်ခုတွင် အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် အဲမရိတ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ အမျိုးသား ၆ ဦးမှ အုပ်စုဖွဲ့ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော တိုင်ကြားခြင်းကို တရားစွဲဆိုသူမှ ထောင်ဒဏ် နှစ်ရှည် နှင့် ကြိမ်ဒဏ် အပြစ်ပေးရန် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သဖြင့် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref name=bloomberg>{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/news/2010-06-07/u-a-e-woman-withdraws-gang-rape-claim-to-avoid-lashes-prison-sentence.html|title=U.A.E. Woman Withdraws Gang-Rape Claim to Avoid Lashes, Prison Sentence}}</ref> ထိုအမျိုးသမီးမှာ ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် ကျခံခြင်း ခံခဲ့ရသသည်။<ref name=arabianbusiness>{{cite news|url=http://www.arabianbusiness.com/court-jails-emirati-woman-in-gang-rape-case-290257.html|title=Court jails Emirati woman in gang rape case}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နော်ဝေ အမျိုးသမီး မာတီ ဒါလတ်ဗ်မှ မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသည့် အခါတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံခြင်း နှင့် အရက်သောက်ခြင်းအတွက် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2013/07/22/world/meast/uae-norway-rape-controversy/index.html|title=Dubai ruler pardons Norwegian woman convicted after she reported rape|work=CNN.com|accessdate=10 September 2013}}</ref> အခြားသော အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံထားသော ဥပဒေများလည်း ရှိသည်။ အဲမရိတ် အမျိုးသမီးများသည် လက်ထပ်ရန် နှင့် နောက်တစ်ကြိမ် လက်ထပ်ရန် အမျိုးသား အုပ်ထိမ်းသူထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရယူရန် လိုအပ်သည်။<ref name="maleguardian">{{cite web|title=Divorcees, widows concerned about receiving 'permission' before remarrying |url=http://www.thenational.ae/uae/courts/divorcees-widows-concerned-about-receiving-permission-before-remarrying#ixzz3F1sb6IYa|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> ထိုလိုအပ်ချက်မှာ ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="maleguardian" /> စော်ဘွားနယ် အားလုံးတွင် မွတ်စလင် အမျိုးသမီးများမှ မွတ်စလင် မဟုတ်သော အမျိုးသားကို လက်ထပ်ခြင်းမှာ ဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်။<ref name="religiousfreedom" /> ယူအေအီးတွင် မွတ်စလင် အမျိုးသမီးနှင့် မွတ်စလင် မဟုတ်သော အမျိုးသားတို့ လက်ထပ်ခြင်းမှာ မှောက်မှားမှု ဟု ယူဆပြီး ဥပဒေအရ အပြစ် ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref name="religiousfreedom">{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127360.htm|title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report, Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor (2009)|work=U.S. Department of State}}</ref> လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံ့ခြင်းအား ဥပဒေ အရ တားမြစ်ထားပြီး ကျူးလွန်ပါက နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref name="ReferenceB">[http://www.thenational.ae/news/uae-news/public-kissing-can-lead-to-deportation Public kissing can lead to deportation | The National]. Thenational.ae (7 July 2008). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ဒူဘိုင်းတွင် လာရောက်၍ အလုပ်လုပ်ကြသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာ လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံ့ခြင်းကြောင့် ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။<ref name="news.bbc.co.uk">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8602449.stm Jailed Dubai kissing pair lose appeal over conviction]. BBC News (4 April 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="gulfnews">{{cite web |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/women-get-jail-and-deportation-for-kissing-on-dubai-public-beach-1.106824 |title=Women get jail and deportation for kissing on Dubai public beach |work=Gulf News |date=25 May 2008 |access-date=9 April 2016 |archive-date=15 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115034127/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/women-get-jail-and-deportation-for-kissing-on-dubai-public-beach-1.106824 }}</ref><ref name="bbc.com">[http://www.bbc.com/news/10507147 London man tells of 'shock' jailing in Dubai over kiss – BBC News]. Bbc.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref> အဘူဒါဘီတွင်မူ လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံခြင်းကြောင့် စုံတွဲတစ်တွဲအား ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids=|title=Couple deny kissing on Abu Dhabi Corniche|quote=A man jailed and sentenced to 80 lashes for drunkenly kissing his girlfriend on the Corniche|accessdate=5 April 2016|archivedate=29 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170629152756/http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids=}}</ref> ယူအေအီးတွင် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဖက်ဒရယ် ဥပဒေအရ Whatsapp (ဝှပ်စ်အပ်) ပေါ်တွင် ဆဲဆိုခြင်းကို တားမြစ်ပြီး ဒေါ်လာ ၆၈,၀၆၁ နှင့် ညီမျှသော ဒဏ်ငွေ နှင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်ပြီး<ref name="inde">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/swearing-on-whatsapp-will-result-in-40000-fine-and-deportation-uae-rules-10324188.html|title=Swearing on Whatsapp 'will result in £40,000 fine and deportation, UAE rules'|date=16 June 2015|work=The Independent|accessdate=9 April 2016|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305235819/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/swearing-on-whatsapp-will-result-in-40000-fine-and-deportation-uae-rules-10324188.html}}</ref> နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများကိုမူ ပြန်ပို့လေ့ ရှိသည်။<ref name="inde" /><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/uae-imposes-over-68000-fine-jail-term-swearing-whatsapp-expatriates-face-deportation-636045|title=UAE Imposes over $68,000 Fine, Jail Term for Swearing on Whatsapp; Expatriates Face Deportation|date=16 June 2015|work=International Business Times}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/man-to-face-trial-in-uae-for-swearing-in-whatsapp-message|title=Man to face trial in UAE for swearing in WhatsApp message|date=16 June 2015|work=7days.ae|accessdate=9 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923094431/http://7days.ae/man-to-face-trial-in-uae-for-swearing-in-whatsapp-message}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uk.news.yahoo.com/british-expats-face-being-deported-from-uae-for-swearing-on-whatsapp-161318056.html#GTeWLi4|title=British Expats Face Being Deported From UAE For Swearing On WhatsApp|date=16 June 2015|work=Yahoo News}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဩစတြေးလျ လူမျိုး အရာထမ်း တစ်ဦးမှာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်တွင် ဆဲဆိုခြင်းကြောင့် ပြန်ပို့ ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post|title=Australian woman deported from Abu Dhabi over Facebook post|date=15 July 2015|work=Khaleej Times|access-date=9 April 2016|archive-date=10 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910064235/http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/australian-woman-deported-from-uae-after-facebook-post-599688.html|title=Australian woman deported from the UAE after Facebook post|date=15 July 2015|work=Arabian Business}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.stuff.co.nz/world/australia/70241468/australian-jailed-over-facebook-post-deported-from-abu-dhabi|title=Australian jailed over Facebook post deported from Abu Dhabi|date=15 July 2015|work=Stuff.co.nz}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/expat-deported-after-posting-abusive-message-about-parking-on-facebook|title=Expat deported after posting abusive message about parking on Facebook|date=15 July 2015|work=7days.ae|accessdate=9 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923100012/http://7days.ae/expat-deported-after-posting-abusive-message-about-parking-on-facebook}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/uae/crime/australian-expat-deported-following-facebook-post-1.1550807|title=Australian expat deported following Facebook post|date=15 July 2015|work=Gulf News}}</ref> လိင်တူခြင်း ချစ်ကြိုက်ခြင်းကို ဥပဒေ အရတားမြစ်ထားပြီး လိင်တူချစ်ကြိုက်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် အပေးခံရနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://arc-international.net/global-advocacy/universal-periodic-review/u/united-arab-emirates|title=United Arab Emirates|quote=Facts as drug trafficking, homosexual behaviour, and apostasy are liable to capital punishment.}}</ref><ref name="arc.com">{{cite web|url=http://www.care2.com/causes/man-accused-of-gay-handshake-stands-trial-in-dubai.html|title=Man Accused of 'Gay Handshake' Stands Trial in Dubai|accessdate=9 April 2016|archivedate=30 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151030104723/http://www.care2.com/causes/man-accused-of-gay-handshake-stands-trial-in-dubai.html}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတတ် အမျိုးသား တစ်ဦးအား ဂေး ကဲ့သို့ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="arc.com" /> အဘူဒါဘီ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၈၀ အရ သဘာဝ အတိုင်း မဟုတ်သော လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို ထောင်ဒဏ် ၁၄ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးနိုင်ပြီး ဒူဘိုင်း ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၇၇ အရမူ နှစ်ဦးသဘောတူ ဖြစ်သော်လည်း သဘာဝ မဟုတ်သော လိင်ဆံဆက်ခြင်းကို ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sodomylaws.org/world/uae/united_arab_emirates.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060614053249/http://sodomylaws.org/world/uae/united_arab_emirates.htm |archivedate=14 June 2006 |title=Federal criminal statute In UAE |work=Sodomylaws.Org }}</ref> ကိုယ်လက်အင်္ဂါကို ဖြတ်တောက်၍ အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ရှာရီယာ တရားရုံး အရ တရားဝင် သော အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Amnesty International Report 1999 – United Arab Emirates|url=http://www.refworld.org/docid/3ae6aa123b.html}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates: Briefing for the Human Rights Council Universal Periodic Review|url=http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session15/AE/GIEACPCP_UPR_ARE_S15_2012_GloblaInitiativetoEndAllCorporalPunishmentofChildren_E.pdf|page=3|access-date=9 April 2016|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113649/http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session15/AE/GIEACPCP_UPR_ARE_S15_2012_GloblaInitiativetoEndAllCorporalPunishmentofChildren_E.pdf}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates – Global Progress|url=http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/states-reports/UnitedArabEmirates.pdf|page=3|quote=Punishments include flogging, amputation, and – as retaliation – injury similar to that for which the offender has been convicted of inflicting on the victim.|accessdate=9 April 2016|archivedate=11 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311055307/http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/states-reports/UnitedArabEmirates.pdf}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates – Country Reports on Human Rights Practices |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2000/nea/824.htm|quote=In February an Indonesian woman convicted of adultery by the Shari'a court in the Emirate of Fujairah, was sentenced to death by stoning after she purportedly insisted on such punishment. The sentence was commuted on appeal to 1 year in prison, followed by deportation. In June 1998, the Shari'a court in Fujairah sentenced three Omani nationals convicted of robbery to have their right hands amputated. The Fujairah prosecutor's office instead commuted the sentence to a term of imprisonment.}}</ref><ref>{{cite web|title=Defining Sharia's role in the UAE's legal foundation|url=http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/defining-sharias-role-in-the-uaes-legal-foundation|work=The National (Abu Dhabi)|accessdate=9 April 2016|archivedate=8 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160408032610/http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/defining-sharias-role-in-the-uaes-legal-foundation}}</ref> ကားစင်တင်သတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် တရားဝင် အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/crucifixion-for-uae-murderers-1238085.html|title=Crucifixion for UAE murderers |work=The Independent}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/011/1997/en|title=UAE: Further information on fear of imminent crucifixion and execution|publisher=Amnesty International|date=September 1997}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/010/1997/en|title=UAE: Fear of imminent crucifixion and execution |publisher=Amnesty International|date=September 1997}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ အပိုဒ် ၁ တွင် အယူဝါဒ ဆိုင်ရာ အပြစ်ပေးမှုများ၊ ဆိုးရွားသော အပြစ်ပေးမှုများ နှင့် သွေးစွန်းသော ငွေကြေးများအတွက် အစ္စလာမ် ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ အတိုင်း ကျင့်သုံးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{cite web|title=Federal Law No (3) of 1987 on Issuance of the Penal Code|url=https://www.unodc.org/tldb/showDocument.do?documentUid=6385&country=UAE|work=United Nations Office on Drugs and Crime|accessdate=9 April 2016|archivedate=25 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130525044622/https://www.unodc.org/tldb/showDocument.do?documentUid=6385&country=UAE}}</ref> စော်ဘွားနယ် တစ်ခုချင်းစီမှ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မများသည် ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေမှသာ ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မကို ရုပ်သိမ်းလေ့ ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ နှင့် စော်ဘွားနယ် ဥပဒေ နှစ်ရပ်စလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကျင့်သုံးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|title=Measures Against Corruptibility, Gifts and Gratification – Bribery in the Middle East|url=http://www.mafhoum.com/press2/brib76.pdf|work=Arab Law Quarterly}}</ref> ရာမဒန် ဥပုသ်လ အတွင်း နေထွက်ချိန်မှ နေဝင်ချိန်အထိ လူမြင်ကွင်းတွင် အစာစားခြင်း၊ ရေသောက်ခြင်း နှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းတို့ကို ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။<ref name="ramadan" /> ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များနှင့် ကလေးသူငယ်များကို ခြွင်းချက် ပေးထားသည်။ ထိုဥပဒေမှာ မွတ်စလင် အပြင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အတွက်လည်း အကျုံးဝင်ပြီး <ref name="ramadan" /> မလိုက်နာပါက အဖမ်းခံရနိုင်သည်။<ref name="Riazat Butt">{{cite news |url= http://www.guardian.co.uk/uk/2011/jul/31/dubai-tourists-must-respect-ramadan |title=Britons warned to respect Ramadan while holidaying in Dubai |author=Riazat Butt |work=The Guardian |date=31 July 2011 |location=London, UK|oclc=60623878 }}</ref> လူမြင်ကွင်းတွင် ကခုန်ခြင်းကိုလည်း ယူအေအီးတွင် ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။ <ref>{{cite web|title=Criminal Law of Dubai|url=http://www.lawyersuae.com/court-cases/criminal-law-of-dubai|publisher=lawyersuae.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=المشارق<!-- Bot generated title --> |url=http://al-shorfa.com/en_GB/articles/meii/features/2009/03/20/feature-03 |accessdate=9 April 2016 |archivedate=19 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219073733/http://al-shorfa.com/en_GB/articles/meii/features/2009/03/20/feature-03 }}</ref><ref>[http://www.arabnews.com/node/322024 No dancing in public: Dubai]. Arab News (15 March 2009). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ===လူ့အခွင့်အရေး=== ကြိမ်ဒဏ် နှင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ် အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေမှ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှုများဖြစ်သည်။ ထို အပြစ်ဒဏ်များကို ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref name=autogenerated2>{{cite web|title=Divorcees, widows concerned about receiving 'permission' before remarrying |url=http://www.thenational.ae/uae/courts/divorcees-widows-concerned-about-receiving-permission-before-remarrying}}</ref> အချို့သော ယူအေအီးရှိ အိမ်အကူ အလုပ်သမားများမှာ ရှာရီယာ တရားစီရင်မှု၏ အပြစ်ပေးမှုများ ဖြစ်သော ကြိမ်ရိုက်ခြင်း နှင့် ကျောက်ခဲထုသတ်ခြင်းတို့ အတွက် သားကောင်များ ဖြစ်သွားရသည်။<ref name="drm" /> ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု အစီရင်ခံစာတွင် ယူအေအီးအား "မလွတ်လပ်" ဟူသော ကဏ္ဍအောက်တွင် နှစ်စဉ် ထည့်သွင်း ထားသည်မှာ ပထမဆုံး ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သော ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ စ၍ပင် ဖြစ်သည်။<ref name="United Arab Emirates Reports">{{cite web|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/united-arab-emirates|title=United Arab Emirates Reports|work=Freedom House|accessdate=7 May 2015|archivedate=13 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150513050714/https://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/united-arab-emirates}}</ref> ယူအေအီးသည် အာရပ်နွေဦး တော်လှန်ရေးမှ လွတ်ကင်းခဲ့သော်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အတွက် တောင်းဆိုကြသော အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အယောက် ၁၀၀ ကျော်မှာ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချ၍ ညှင်းပန်း နှိပ်စက် ခံခဲ့ရသည်။<ref name="amnesty.org" /><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/news/uae-ruthless-crackdown-dissent-exposes-ugly-reality-beneath-fa-ade-glitz-and-glamour-2014-11-18|title=UAE: Ruthless crackdown on dissent exposes 'ugly reality' beneath façade of glitz and glamour|publisher=Amnesty International|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150210222458/http://www.amnesty.org/en/news/uae-ruthless-crackdown-dissent-exposes-ugly-reality-beneath-fa-ade-glitz-and-glamour-2014-11-18}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ယူအေအီး အစိုးရသည် တိတ်တဆိတ် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်းများကို တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref name="aohr" /><ref name="hrw">[http://www.hrw.org/news/2012/09/14/uae-enforced-disappearance-and-torture UAE: Enforced Disappearance and Torture | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.ic4jhr.net/en/activites/statements/19-uae-enforced-disappearances-continue.html Human Rights in the United – UAE: Enforced disappearances continue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126101711/http://www.ic4jhr.net/en/activites/statements/19-uae-enforced-disappearances-continue.html |date=26 November 2015 }}. Ic4jhr.net. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.echr.org.uk/?p=1214 Emirati victim of enforced disappearance seen in state security prison » Emirates Centre for Human Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126102027/http://www.echr.org.uk/?p=1214 |date=26 November 2015 }}. Echr.org.uk (14 March 2014). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.middleeasteye.net/news/uae-must-reveal-whereabouts-disappeared-libyans-and-emiratis-human-rights-watch-788745470 UAE must reveal whereabouts of 'disappeared' Libyans and Emiratis: HRW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180920122856/https://www.middleeasteye.net/news/uae-must-reveal-whereabouts-disappeared-libyans-and-emiratis-human-rights-watch-788745470 |date=20 September 2018 }}. Middle East Eye (6 October 2014). Retrieved on 26 November 2015.</ref> နိုင်ငံခြားသား အမြောက်အမြားနှင့် အဲမရိတ်နိုင်ငံသားများမှာ အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ခံခဲ့ကြရသည်။ ယူအေအီး အစိုးရမှ ထိုသူများအား ဖမ်းဆီးထားကြောင်းကို ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ မည်သည့်နေရာတွင် ရှိနေသည်ကို ဖုံးကွယ်ထားကာ ထိုသူများအား ဥပဒေ၏ အကာအကွယ် အပြင်ဘက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။<ref name="amnesty">{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE25/018/2014/en/da9909f8-498a-49b0-a1f9-d269f102f8ce/mde250182014en.pdf |title=Silencing dissent in the UAE |publisher=Amnesty International |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222042500/http://amnesty.org/en/library/asset/MDE25/018/2014/en/da9909f8-498a-49b0-a1f9-d269f102f8ce/mde250182014en.pdf |archivedate=22 December 2014 |accessdate=11 April 2016 }}</ref><ref name="aohr">{{cite web|url=http://aohr.org.uk/images/releases/forced-disappearance-torture-in-UAE.pdf|title=Forced Disappearances and Torture in the United Arab Emirates|date=November 2014|work=Arab Organisation for Human Rights|accessdate=11 April 2016|archivedate=15 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160115030038/http://aohr.org.uk/images/releases/forced-disappearance-torture-in-UAE.pdf}}</ref><ref name="forced">[https://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/15084-uaes-crackdown-on-democracy-short-sighted UAE's crackdown on democracy short-sighted] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126114449/https://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/15084-uaes-crackdown-on-democracy-short-sighted |date=26 November 2015 }}. Middleeastmonitor.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref> လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့မှ ယူအေအီး အစိုးရ၏ တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းတို့မှာ အလွန်စိုးရိမ်စရာ ကောင်းသော အခြေအနေရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="hrw" /> အာရပ် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းမှ "ယူအေအီးမှ တိတ်တဆိတ် ဖမ်ဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း" အစီရင်ခံစာအတွက် တရားခံတို့ထံမှ သက်သေ အထောက်အထားများကို ရယူထားခဲ့ပြီး ထိုသူတို့မှ ပြန်ပေးဆွဲခံရပြီး အကျဉ်းစခန်းများတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း နှင့် စော်ကားခြင်းများ ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="aohr" /><ref name="forced" /> ထိုအစီရင်ခံစာတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ပုံ ၁၆ မျိုးကို ဖော်ပြထားခဲ့ပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရိုက်နှက်ခြင်း၊ ကျင်စက်ဖြင့်တို့မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်း နှင့် ဆေးကုသမှု ရယူနိုင်ရန် ငြင်းပယ်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။<ref name="aohr" /><ref name="forced" /> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၉၄ ယောက်တို့မှာ လျှို့ဝှက် အကျဉ်းစခန်းများတွင် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရပြီး အစိုးရအား ဖြုတ်ချရန် ကြိုးစားသည်ဟု စွပ်စွဲကာ တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/commentisfree/2013/mar/06/uae-trial-94-activists|title=The UAE's bizarre, political trial of 94 activists|work=[[The Guardian]]|author=David Hearst|year=2013}}</ref> လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများမှ ထို တရားစွဲဆိုမှုများ၏ လျှို့ဝှက်မှုများကို ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ ဖခင် တရားခံများထဲတွင် ပါဝင်သော အဲမရိတ်နိုင်ငံသား တစ်ဦးမှ ထိုတရားစွဲမှု ကိစ္စအား တွိ လုပ်ခဲ့သည့် အတွက် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သူ့အား ထောင်ဒဏ် ၁၀ လ အပြစ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Man faces 10 months jail for tweets about trial in UAE|url=http://www.cnn.com/2013/04/11/world/meast/uae-twitter-jail/|accessdate=18 April 2013|publisher=CNN|date=11 April 2013|author=Ben Brumfield|author2=Caroline Faraj|author3=Saad Abedine}}</ref> နောက်ဆုံး အနေဖြင့် တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းတွင် အဘူဒါဘီမှ ညီအစ်မ သုံးဦး ပါဝင်သည်။<ref name='Amnesty'>[https://www.amnesty.org/en/articles/news/2015/02/uae-three-women-held-in-secret-detention-over-tweets/ UAE Three women held in secret detention over tweets | Amnesty International]. Amnesty.org (27 February 2015). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref name=RTFeb15>{{cite news|url=http://rt.com/news/236295-uae-women-secret-detention/|title=3 women risk torture in secret UAE detention over 'I miss my brother' tweet – Amnesty|date=27 February 2015|work=Russia Today|accessdate=11 May 2015}}</ref> ယူအေအီးအစိုးရ၏ စွပ်စွဲချက်ဖြစ်သော ယူအေအီးနိုင်ငံသားများ နှင့် နိုင်ငံခြားသားများ ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံအား မတည်မငြိမ် ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နေသည် ဆိုသော အချက်ကို ထင်ရှားစေရန် အတွက် အဲမရိတ် နိုင်ငံသား မဟုတ်သူများအားလည်း ဖိနှိပ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="forced" /> နိုင်ငံခြားသားများမှာလည်း ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။ <ref name="forced" /> ယူအေအီးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြသော အီဂျစ် နှင့် အခြားနိုင်ငံခြားသားများအား ရက်အနည်းငယ်သာ အချိန်ပေး၍ နိုင်ငံအတွင်းမှ ထွက်ခွာစေသော မှတ်တမ်း မှတ်ရာများ ရှိသည်။ လစ်ဗျား နိုင်ငံသား နှစ်ဦး<ref>[http://www.hrw.org/news/2014/10/05/uae-reveal-whereabouts-disappeared-libyans UAE: Reveal Whereabouts of ‘Disappeared’ Libyans | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref> နှင့် ကာတာ နိုင်ငံသား နှစ်ဦး<ref name="forced" /><ref name="qta">{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/uaa25614.pdf|title=Urgent Action: Enforced Disappearance of Qatari Nationals|publisher=Amnesty International|access-date=11 April 2016|archive-date=25 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225122354/http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/uaa25614.pdf}}</ref> အပါအဝင် နိုင်ငံခြားသားများမှာလည်း တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့မှ ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ကာတာ အမျိုးသားများမှာ ယူအေအီးအစိုးရ၏ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ခံကြရပြီး ထိုသူများ မည်သို့ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို အစိုးရမှ မိသားစုများ မသိအောင် ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="forced" /><ref name="qta" /> ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်သွင်း အကျဉ်းချကာ နှင်ထုတ်ခံရသူများ ထဲတွင် လူသိများသော ဘလော့ဂါ နှင့် တွစ်တာ နာမည်ကျော် တစ်ဦး ဖြစ်သူ အီယတ်-အယ်လ်-ဘတ်ဒါဒီလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ယူအေအီး အာဏာပိုင်များမှ ဖမ်းဆီး၍ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချကာ နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref name="forced" /> ယူအေအီးတွင် တသက်တာလုံး နေထိုင်ခဲ့သော ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း သူ့တွင် အမိန့်အတွက် ပြန်လည် စောဒက တက်ခွင့် မရှိခဲ့ပေ။<ref name="forced" /> သူ့အား ပါလက်စတိုင်း နယ်မြေသို့ ပြန်ပို့ရန် မဖြစ်နိုင်သည့် အတွက် မလေးရှားသို့ နှင်ထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="forced" /> ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး အစိုးရမှ ပြင်သစ် ဆယ်ကျော်သက် ယောက်ျားလေး တစ်ဦးအား အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦးမှာ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး ထိုသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပေါ့ဇတစ် ရှိနေသည်ကိုလည်း ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref name="nov1rapecase">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/11/01/world/middleeast/01dubai.html?pagewanted=1&_r=0&ei=5087&em&en=a89b7518628ebf83&ex=1194062400| work=The New York Times|first=Thanassis|last=Cambanis|title=In Rape Case, a French Youth Takes on Dubai|date=1 November 2007}}</ref> သံတမန်ရေးအရ ဖိအားပေးမှုကြောင့် အဲမရိတ် မုဒိမ်း သမားများ ဖမ်းဆီးခံရပြီး အပြစ်ပေးခြင်း ခံကြရသည်။<ref>[http://abcnews.go.com/2020/story?id=3932740&page=1 French Teen's Rape Case Exposes Dubai's Dark Side, ABC News]. Abcnews.go.com (19 February 2009). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ၂၀၀၉ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် ဗွီဒီယို အခွေတစ်ခွေအား ယူအေအီးမှ တိတ်တဆိတ် ခိုးထုတ်လာခဲ့ပြီး ထိုဗွီဒီယိုတွင် ရှိတ် အစ်ဆာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း မှ လူတစ်ဦး (မိုဟာမက် ရှား ပူး) အား ကျာပွတ်၊ လျှပ်စစ် နွားနှင်တံ နှင့် သံချောင်းများ ထိုးထွက်နေသော သစ်သားပြားတို့ဖြင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် ၎င်း၏ ကိုယ်ပေါ်မှ ကားဖြင့် ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖြတ်ကြိတ်နေသည်ကို ပြထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/Blotter/story?id=7402099|title=ABC News Exclusive: Torture Tape Implicates UAE Royal Sheikh|publisher=ABC News|date=22 April 2009|accessdate=24 September 2013}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အစ်ဆာသည် တရားရုံးသို့လာပြီး အပြစ်မရှိကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်။<ref name="Bakr1">{{cite news|author=Amena Bakr|title=UAE ruling family member says not guilty of torture|date=14 December 2009|agency=Reuters |url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5BD3MW20091214|accessdate=10 January 2010}}</ref> အမှုမှာ ၂၀၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး အစ်ဆာအား မိုဟာမက် ရှားပူး အား ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု အတွက် အပြစ် မရှိကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name="Bakr2">{{cite news|author=Amena Bakr|title=UAE ruling family member acquitted in torture trial|date=10 January 2010|agency=Reuters|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE60911O20100110|accessdate=10 January 2010}}</ref> လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရေး အဖွဲ့မှ ထိုအမှုကို ဝေဖန်ခဲ့ပြီး အစိုးရအား ယူအေအီး လုံခြုံရေး အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အခြား အာဏာပိုင် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် စွပ်စွဲချက်များကို ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် လွတ်လပ်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့၍ ဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Rights group questions UAE trial|date=11 January 2010|publisher=[[Al Jazeera]] |url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/01/2010110164651985697.html|accessdate=11 January 2010}}</ref> အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ထိုဆုံးဖြတ်ချက် အတွက် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး အဲမရိတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ လူများ အားလုံး "တရားဥပဒေ ရှေ့မှောက်တွင် အညီအမျှ ရှိရမည်" ဟု ဆိုခဲ့ကာ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်အား ဂရုတစိုက် ပြန်လည် သုံးသပ်ရန်နှင့် ထိုအမှုအား တရားမျှတမှု အပြည့်အဝ ရှိကြောင်း သေချာအောင် ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=US concern after UAE acquits sheikh in torture case|date=12 January 2010|publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8453280.stm|accessdate=12 January 2010}}</ref> လတ်တလော နှစ်များတွင် ရှီယာ့ မွတ်စလင် ကိုးကွယ်သော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း များစွာကို ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Jul-04/222502-shiites-deported-from-gulf-lament-injustice.ashx|title=Shiites deported from Gulf lament injustice|work=Daily Star|date=4 July 2013|access-date=11 April 2016|archive-date=21 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821124726/http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Jul-04/222502-shiites-deported-from-gulf-lament-injustice.ashx}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rte.ie/news/2013/0705/460684-syria-hezbollah/|title=Concern over deportations from Gulf Arab states|publisher=Raidió Teilifís Éireann|date=5 July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/37f1883c-934d-11df-bb9a-00144feab49a.html|title=UAE urged to allow appeal on deportations|work=Financial Times|date=July 2013|access-date=11 April 2016|archive-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525062330/https://www.ft.com/content/37f1883c-934d-11df-bb9a-00144feab49a}}</ref> အထူးသဖြင့် လက်ဘနွန်မှ ရှီယာ့ မိသားစုများမှာ ပြန်ပို့ခံခဲ့ကြရပြီး ဟေဇဘိုလာ သူပုန်များကို စာနာသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.globalpost.com/dispatch/lebanon/091030/uae-iran-shiites-lebanon|title=UAE deportations raise questions in Lebanon|work=Global Post|date=July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.naharnet.com/stories/en/90286|title=Lebanese Shiites Ousted from Gulf over Hizbullah Ties|publisher=naharnet.com|date=July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/01/lebanese-uae-fears-deportation.html|title=Lebanese Living in UAE Fear Deportation|work=Al Monitor|year=2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/02/uae-deports-lebanese-expatriates.html|title=UAE Deports 125 Lebanese Citizens|work=Al Monitor|year=2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hrw.org/news/2010/07/19/uaelebanon-allow-lebanesegazan-deportees-appeal|title=UAE/Lebanon: Allow Lebanese/Palestinian Deportees to Appeal|publisher=Human Rights Watch|year=2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2012/06/no-lebanese-ambassador-in-abu-dh.html|title=Lebanese Families in UAE Face Deportations on Short Notice|work=Al Monitor|year=2012}}</ref> အချို့သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆိုအရ လတ်တလောနှစ်များတွင် ရှီယာ့ နိုင်ငံခြား အရာထမ်း ၄၀၀၀ ကျော်မှာ ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခြင်း ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=https://now.mmedia.me/lb/en/reportsfeatures/hezbollah-and-the-gulf|title=Hezbollah and the Gulf|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155119/https://now.mmedia.me/lb/en/reportsfeatures/hezbollah-and-the-gulf}}</ref><ref>{{cite web|url=http://majlis.org.uk/thousands-of-shias-coercively-deported-from-uae/|title=Thousands of Shias Deported from UAE|work=majlis.org.uk|accessdate=11 April 2016|archivedate=25 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225122717/http://majlis.org.uk/thousands-of-shias-coercively-deported-from-uae/}}</ref> အမျိုးသမီး အိမ်အကူ ဝန်ထမ်းများအား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကား နှောင့်ယှက်ခြင်းမှာ အခြား စိုးရိမ်ဖွယ် ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အိမ်အကူ ဝန်ထမ်းများမှာ ၁၉၈၀ခုနှစ် ယူအေအီး အလုပ်သမား ဥပဒေ ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အလုပ်သမား ဥပဒေကြမ်းဖြင့် လည်းကောင်း အကာအကွယ် ပေးထားခြင်း မရှိပေ။<ref>{{cite web|author=Sarah Leah Whitson |url=http://www.hrw.org/en/news/2007/03/24/uae-draft-labor-law-violates-international-standards|title=UAE: Draft Labor Law Violates International Standards |publisher=Human Rights Watch |date=24 March 2007 }}</ref> အလုပ်သမားများ ဆန္ဒပြပါက ဖိနှိပ်ခံကြရပြီး တရားဥပဒေ ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး အပြည့်အဝ မရဘဲ ဆန္ဒပြသူများကို ထောင်သွင်း အကျဉ်းချလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2008/02/24/idINIndia-32118620080224 |title=Indian workers jailed in Dubai over violent protest |agency=Reuters |date=24 February 2008 |accessdate=11 April 2016 |archivedate=6 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006124224/http://in.reuters.com/article/2008/02/24/idINIndia-32118620080224 }}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာတွင် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုအား အချို့သော လူ့အခွင့်အရေး ပြဿနာများ အတွက် အာရုံစိုက် ရေးသားထားသည်။ ၎င်းတို့ အသားပေး ဖော်ပြထားသည်မှာ အစိုးရ၏ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်နှင့် စုဝေးခွင့်ကို ကန့်သတ်မှု၊ ထင်ရာမြင်ရာ ဖမ်းဆီးမှုနှင့် ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်မှု တို့နှင့်အတူ သေဒဏ် အပြစ်ပေးမှု အကြောင်းတို့ ဖြစ်သညည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒူဘိုင်းရဲတို့မှ ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသား သုံးဦးအား မူးယစ်ဆေးဝါးမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးပြီးနောက် ရိုက်နှက်ခြင်း နှင့် လျှပ်စစ် ကျင်စက်ဖြင့် တို့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22324220|title=Dubai drugs trial: Mother tells of 'torture horror'|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ဒေးဗစ် ကင်မရွန်း မှ ထိုအမှုအား စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် ယူအေအီး သမ္မတ ရှိတ် ခါလီဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း ယူကေသို့ နိုင်ငံတော် ခရီး လာရောက်သော အခါတွင် ထပ်မံ မေးခွန်း ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22334081|title=Dubai drugs trial: David Cameron 'concerned' over torture claims|date=29 April 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> ထိုလူ ၃ ဦးအား အပြစ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးထားရာမှ ၂၀၁၃ ဇူလိုင်လတွင် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2013/jul/19/dubai-releases-britons-tortured-jailed-drugs|title=Dubai pardons three Britons 'tortured' and jailed over drugs|work=The Guardian|date=19 July 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> [[File:Burj Dubai Construction Workers on 4 June 2007.jpg|thumb|right|[[ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက်]]တွင် အလုပ်လုပ်နေကြသော တောင်အာရှ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်သားများ]] ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအား ယူအေအီး၌ ဆက်ဆံပုံကို ခေတ်သစ် ကျွန်စနစ် အဖြစ် ပုံခိုင်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.alternet.org/world/modern-day-slave-labor-conditions-abu-dhabis-migrant-workers-shame-west|title=Modern Day Slave Labor: Conditions for Abu Dhabi's Migrant Workers Shame the West|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155137/https://www.alternet.org/world/modern-day-slave-labor-conditions-abu-dhabis-migrant-workers-shame-west}}</ref> ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများသည် ယူအေအီး၏ အလုပ်သမား အခွင့်အရေးများတွင် အကျုံးမဝင်သဖြင့် အဓမ္မခိုင်းစေခြင်း ခံရပါက ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိပေ။ ယူအေအီးရှိ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိပေ။<ref name="mig">{{cite web|url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-3|title=United Arab Emirates|work=International Trade Union Confederation|access-date=11 April 2016|archive-date=1 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101224409/https://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-3}}</ref> ထို့ပြင် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအား သပိတ်မှောက်ခြင်းမှလည်း တားမြစ်ထားသည်။<ref name="mig" /><ref>{{cite web|url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-2|title=United Arab Emirates|work=International Trade Union Confederation|access-date=11 April 2016|archive-date=1 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101224409/https://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-2}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမား ဒါဇင်ပေါင်းများစွာမှာ ဆန္ဒပြသဖြင့် ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2013/dec/22/abu-dhabi-migrant-workers-conditions-shame-west|title=Conditions for Abu Dhabi's migrant workers 'shame the west'}}</ref> ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ သမဂ္ဂသို့လည်း ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိ၊ ဆန္ဒပြခွင့်လည်း မရှိသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရမှုကို ကန့်ကွက်ရန် နည်းလမ်း မရှိကြပေ။ ဆန္ဒပြသူများမှ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခံရမည့်ဘေးနှင့် ပြန်ပို့ခံရမည့် ဘေးတို့နှင့် ရင်ဆိုင်ကြရရသည်။<ref name="mig" /> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်မှ ကုလသမဂ္ဂသို့ ယူအေအီးရှိ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမား ထောင်ပေါင်းများစွာအား ကျွန်ကဲ့သို့ ခိုင်းစေခံနေရခြင်းကို စုံစမ်းရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/global-development/2014/sep/13/migrant-workers-uae-gulf-states-un-ituc|title=Call for UN to investigate plight of migrant workers in the UAE}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လမ်းပေါ်ရှိ မတော်တဆမှု တစ်ခု ဖြစ်ပွားပြီး ဒေသခံ ယာဉ်မောင်းတစ်ဦးမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအား တိုက်မိသော ဗွီဒီယို တစ်ခုအား ယူကျုဘ်၌ တင်ထားခဲ့သည်။ ဒေသခံ ယာဉ်မောင်းမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းအား ၎င်း၏ ဦးခေါင်းဆောင်းအား ကျာပွတ်သဖွယ် အသုံးပြု ရိုက်နှက်ခဲ့ပြီး မခံချိ မခံသာ ဖြစ်အောင် ပြောဆိုနေသည်မှာ ဖြတ်သွားဖြတ်လာများမှ ဝင်ရောက် မတားမြစ်မီ အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ ခဏမျှ အကြာတွင် ဒူဘိုင်းရဲတို့မှ ထိုဗွီဒီယိုကို ရိုက်ကူးသူအား ဖမ်းဆီးလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုဒေသခံ ယာဉ်မောင်းမှ ယူအေအီး အစိုးရမှ ရာထူးကြီး ဝါကြီး ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်ဖြစ်သည်ကို အများ သိရှိလာခဲ့ကြသည်။<ref name="ReferenceA">[http://www.arabianbusiness.com/senior-uae-official-arrested-over-driver-attack-509289.html Senior UAE official arrested over driver attack]. ArabianBusiness.com. Retrieved 26 January 2014.</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ဒူဘိုင်းနှင့် ၎င်းတို့မြို့ နေထိုင်သူများအား အဆိုးဘက်မှ ပုံဖော်ထားသည့် ယူကျုဘ်တွင် တင်ထားသော ဟာသ ဗွီဒီယို တစ်ခု အတွက် အမေရိကန် နိုင်ငံသား တစ်ဦးနှင့် ယူအေအီး နိုင်ငံသား အချို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဗွီဒီယိုမှာ ဆက်တ်ဝါ ဒေသတွင် ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ဒူဘိုင်းမှ ဂိုဏ်း အဖွဲ့များ ရိုးရှင်းသော လက်နက်များဖြင့် တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် သင်ကြား ပြသနေပုံ ဖြစ်ပြီး ထိုရိုးရှင်းသော လက်နက်များတွင် ဖိနပ် စသည် တို့လည်း ပါဝင်သည်။.<ref>[http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data/crime/2013/December/crime_December24.xml&section=crime "Three held for parody video on Satwa streets"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018104643/http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data%2Fcrime%2F2013%2FDecember%2Fcrime_December24.xml&section=crime |date=18 October 2014 }}, ''Khaleej Times'', 9 December 2013. Retrieved 26 January 2014.</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအသီးသီးမှ နိုင်ငံသားများ ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့် အတွက် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချ ခံကြရသည်။ ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ တရားမဝင် ပါကင်ထိုးထားသော ကားတစ်စင်း၏ ပုံကို တင်မိရာမှ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် မကောင်း ရေးသည်ဟု စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ သူမသည် နောင်တွင် ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post Australian woman deported from Abu Dhabi over Facebook post] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150910064235/http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post |date=10 September 2015 }}. Khaleej Times. Retrieved on 10 October 2015.</ref> ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတော် လုံခြံရေး ယန္တရားမှာ အဓမ္မဖမ်းဆီးခြင်း၊ ထင်ရာမြင်ရာ ဖမ်းဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်း နှိပ်စက်ခြင်း အစရှိသော ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်မှုနှင့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံကြရသည်။<ref>{{cite web |title=Human Rights in The UAE |url=http://www.amnesty.org/en/region/uae |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150213013240/http://www.amnesty.org/en/region/uae |archivedate=13 February 2015 |accessdate=11 April 2016 }}</ref> နောက်ဆုံး အဖြစ်အပျက်မှာ တူရကီ နိုင်ငံသား စီးပွားရေး သမား ဒေါက်တာ အေမာ အယ်လ် ရှာဝါ အား ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်တွင် တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Arrest of Dr Al Shawa|url=http://thenewkhaleej.com/ar/node/3863}}</ref> လွတ်လပ်စွာ အသင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့်ကိုလည်း တင်းကျပ်စွာ ကန့်သတ်ထားသည်။ အားလုံးသော အသင်းအဖွဲ့များနှင့် အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများမှာ လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန မှ တဆင့် မှတ်ပုံတင်ရသဖြင့် နိုင်ငံ၏ ထိန်းချုပ်မှု အောက်သို့ အလိုလို ရောက်ရှိသွားသည်။ ထိုနယ်မြေဒေသအတွင်း နိုင်ငံရေးမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း အခု ၂၀ ခန့်မှာ မှတ်ပုံမတင်ဘဲ လုပ်ဆောင် နေကြသည်။ အသင်းအဖွဲ့များ အားလုံးမှာ ဆင်ဆာ သတ်မှတ်ချက်ကို လိုက်နာရပြီး ထုတ်ဝေသည့် စာစောင်များမှာလည်း အစိုးရထံမှ ဦးစွာ ခွင့်ပြုချက် ရယူရသည်။ စီးခရက် ဒူဘိုင်း ဆိုသော ဘလော့ခ်မှာ ဒူဘိုင်းတွင် ၂၀၀၂ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၀ အထိ သီးသန့် ရပ်တည်နေသော ဘလော့ခ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဘလော့ခ်မှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဘလော့ခ်ရပ်ဝန်းတွင် ကြည့်ရှုသူ များပြားသော ဘလော့ခ် တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်မှာ ယူအေအီး ဆက်သွယ်ရေး စည်းကြပ်မှု အာဏာပိုင်အဖွဲ့မှ ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်ကို တားဆီးပိတ်ပင်လိုက်သည့် အချိန်အထိပင် ဖြစ်သည်။ ===ဝတ်စားဆင်ယင်မှု=== ယူအေအီးတွင် အလယ်အလတ်မျှသော ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက် ရှိသည်။ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက်မှာ ဒူဘိုင်း ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Criminal Law of Dubai">{{cite web|url=http://www.lawyersuae.com/court-cases/criminal-law-of-dubai|title=Criminal Law of Dubai}}</ref> ယူအေအီးရှိ ကုန်တိုက် အများစုတွင် အဝင်ဝ၌ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက်ကို ဖော်ပြထားသည်။ <ref name="code">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/blogarchive/insidethemiddleeast.blogs.cnn.com/2012/05/16/uae-dress-modestly-drive-gains-momentum/|title=UAE: "Dress Modestly" Drive Gains Momentum|access-date=11 April 2016|archive-date=28 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028063728/http://edition.cnn.com/blogarchive/insidethemiddleeast.blogs.cnn.com/2012/05/16/uae-dress-modestly-drive-gains-momentum/}}</ref> ဒူဘိုင်းရှိ ကုန်တိုက်များတွင် အမျိုးသမီးများ အနေနှင့် ၎င်းတို့၏ ပခုံးနှင့် ဒူးခေါင်းတို့ကို ဖုံးလွှမ်းသော အဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ရမည် ဖြစ်သဖြင့် လက်ပြတ် ဝင်ဆင်၍ မရပေ။<ref name="code" /><ref name="modest">{{cite web|url=http://www.mediabistro.com/alltwitter/respect-uae-dress-code_b23230|title=Twitter Campaign Wants Female Visitors To Respect UAE Dress Code in Malls|accessdate=11 April 2016|archivedate=28 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028060915/http://www.mediabistro.com/alltwitter/respect-uae-dress-code_b23230}}</ref><ref name="Dubai Mall dress code">{{cite web|url=http://www.alceis.com/sites/default/files/images/dress%20code%20mall.jpg|title=Dubai Mall dress code|accessdate=11 April 2016|archivedate=12 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212000229/http://alceis.com/sites/default/files/images/dress%20code%20mall.jpg}}</ref><ref name="globalvoicesonline.org">{{cite web|url=http://globalvoicesonline.org/2012/06/24/uae-online-dress-code-campaign-urges-extra-inches-of-clothing/|title=UAE: Dress Code Campaign Urges Extra Inches of Clothing}}</ref><ref name="urge">{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/dubai-shopping-malls-urge-visitors-to-dress-modestly-1.1208291|title=Dubai shopping malls urge visitors to dress modestly|access-date=11 April 2016|archive-date=2 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102064540/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/dubai-shopping-malls-urge-visitors-to-dress-modestly-1.1208291}}</ref><ref name="dresscodedb">{{cite web|url=http://flightsdubai.org/dress-code/Dubai-dress-code.php5|title=Dubai dress code|access-date=11 April 2016|archive-date=14 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214130022/http://flightsdubai.org/dress-code/Dubai-dress-code.php5}}</ref> ယူအေအီး၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက် အရ အမျိုးသမီးများအား တိုတောင်းသော ဘောင်းဘီတိုများ ဝတ်ဆင်ခွင့် မပြုပေ။ ထို့ပြင် ပြည်သူများအား အဘူဒါဘီရှိ ရှိတ် ဇာယတ် ဗလီကဲ့သို့သော ဗလီများထဲသို့ ဝင်ရောက်ရာ၌ သင့်တင့်သော ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမျိုး ဝတ်စားကြရန် ပန်ကြားထားသည်။ ==မီဒီယာ== ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်၏ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် ဖော်ပြရာတွင် ယူအေအီး၏ မီဒီယာအား "လွတ်လပ်မှု မရှိ" ဆိုသော အဆင့်ဖြင့် နှစ်စဉ် သတ်မှတ်လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.freedomhouse.org/report-types/freedom-press|title=Freedom of the Press}}</ref> နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့ ၏ နှစ်စဉ် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် ညွှန်းကိန်းတွင် ယူအေအီးသည် ဆိုးရွားသော အဆင့်မှ အမြဲပါဝင်လေ့ ရှိသည်။ ဒူဘိုင်း မီဒီယာ စီးတီးနှင့် တူးဖိုးဖိုက်ဖိုး တို့သည် ယူအေအီး၏ ပင်မ မီဒီယာဇုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီးသည် အာရပ်တစ်ခွင်လုံးသို့ ရုပ်သံထုတ်လွှင့်သော ရုပ်သံလွှင့်ဌာန အချို့ အခြေစိုက်ရာ ဖြစ်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရုံသံလွှင့် စင်တာ နှင့် အော့ဘစ် ရှိုးတိုင်း ကွန်ယက်တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မက်တွန်းမှ သတင်းသမားများအား ၎င်းတို့၏ အလုပ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များ အတွက် တရားစွဲဆိုခြင်း နှင့် ထောင်သွင်း အကျဉ်းခြခြင်း မရှိစေရဟု အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:5g6YUlYAidYJ:www.carnegieendowment.org/files/UAE_APS.doc+uae+government+appoints+all+imams&hl=en&gl=uk&pid=bl&srcid=ADGEESj0L8k7sdundREDL2RHAxLQF1O_e5Bvo5Bl2Hq_1puqFDjc2DfE9hoCBcb9dWNUEBhZhmDHWKHkhd-9ibSEmli_3W59aNVcrDn3FGkjGenIFyZogo1j8DhZR_Yw2EycMUdlbs13&sig=AHIEtbQypf9XPQ-JSOKs0KxjF_hlaIs2lg |title=United Arab Emirates |work=Carnegie Endowment}}</ref>တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ယူအေအီးမှ အများပြည်သူ အေးချမ်းသာယာရေးကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သော အွန်လိုင်း အချက်အလက်များကို ဖြန့်ဖြူးခြင်းအား တရားဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အစိုးရအား ဝေဖန်ခြင်းကို ခွင့်မပြုပေ။ အစိုးရ အရာရှိများနှင့် တော်ဝင် မိသားစုဝင်များကို ဝေဖန်ခြင်း အားလည်း ခွင့်မပြုပေ။ နိုင်ငံတော်၏ ဂုဏ်သရေကို ညှိုးနွမ်းအောင် သို့မဟုတ် ပျက်စီးအောင် ပြုလုပ်သူများနှင့် ဘာသာရေးအား မလေးမစား ပြုသူများ အား ​ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704229 |title=United Arab Emirates – Media |publisher=BBC News |date=15 June 2012 }}</ref> နိုင်ငံရေး ပယောဂပါသည့် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို စွက်ဖက်ခြင်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ဥပမာ အားဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး နယ်မြေခံ (အစိုးရ အရာရှိ ) တစ်ဦးမှ နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမား တစ်ဦးအား ရိုက်နှက်သည်ကို ဗွီဒီယို ရိုက်ကူး၍ ယူကျုဘ်သို့ လွှင့်တင်သော ယူကျုဘ် အသုံးပြုသူတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name="ReferenceA"/> ==စီးပွားရေး== [[File:Skyline-Dubai-2010.jpg|thumb|200px|[[ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက်]]သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတို့ပြုလုပ်သမျှတွင် အမြင့်ဆုံးသော အဆောက်အဦး ဖြစ်သည်။]] ယူအေအီးသည် ဂျီစီစီ သို့မဟုတ် ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး <ref name="Economy2013">{{cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?section=editorschoice&xfile=/data/editorschoice/2013/December/editorschoice_December12.xml |title=UAE's economy growth momentum set to pick up |work=Khaleej Times |date=27 December 2013 |accessdate=5 January 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104225058/http://khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=%2Fdata%2Feditorschoice%2F2013%2FDecember%2Feditorschoice_December12.xml&section=editorschoice |archivedate=4 January 2014 }}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန် တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃၇၇ ဘီလီယံ (အဲမရိတ် ဒေါ်လာ ၁.၃၈ ထရီလီယံ) မျှ ရှိသည်။<ref name="GDP2012">{{cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=/data/uaebusiness/2013/July/uaebusiness_July19.xml&section=uaebusiness |title=GDP to hit $474.2b in 2018 |work=Khaleej Times |date=4 July 2013 |accessdate=5 January 2014 |archivedate=6 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140106040654/http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fuaebusiness%2F2013%2FJuly%2Fuaebusiness_July19.xml&section=uaebusiness }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရသည့် အချိန်မှစ၍ ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးသည် ၂၃၁ ဆ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် ဒေါ်လာ ၁.၄၅ ထရီလီယံမျှ ရှိလာခဲ့သည်။ <ref name="Economy2013"/> ယူအေအီးသည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်အုပ်စုမှ ထုတ်ဝေသော ၂၀၁၆ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာ၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စီးပွားရေး နှင့် အစိုးရ၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း များအရ စီးပွားရေး လုပ်ရန် အကောင်းဆုံးနိုင်ငံများတွင် အဆင့် ၃၁ နေရာမှ ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။<ref name="Doing Business">{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/rankings|title=Ranking of Economies|work=World Bank Group}}</ref> ယူအေအီးသည် ဂျီစီစီ နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေး အားဖြင့် နယ်ပယ် အစုံဆုံး ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးမှာ ရေနံ အပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေရဆဲ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းမှ လွဲ၍ ယူအေအီး၏ အခြားဒေသများမှ ရေနံမှ ရသော အမြတ်ငွေပေါ်တွင်မှာ မှီခိုနေရသည်။ ဓာတ်ဆီ နှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့တို့သည် စီးပွားရေးတွင် ပင်မ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အဘူဒါဘီ အတွက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေး ၈၅% မှာ ရေနံ တင်ပို့မှု ပေါ်တွင်သာ အခြေခံသည်။<ref name="WTO Trade Statistic 2009"/> အဘူဒါဘီနှင့် အခြားသော ယူအေအီး စော်ဘွားနယ်တို့သည် စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက်ရာတွင် ထိန်းသိမ်း လုပ်ဆောင်ကြသော်လည်း ရေနံ နည်းပါးသည့် ဒူဘိုင်းသည် စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက်ရာတွင် ပိုမို ရဲတင်းစွာ လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိသည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရေနံ တင်ပို့မှုသည် ယူအေအီး နိုင်ငံ ဘတ်ဂျက်၏ ၇၇% မျှ ရှိသည်။<ref name="lse.ac.uk"/> စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက် ရန် အတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် ခြင်း မှ ဂျီဒီပီအား ရေနံ တင်ပို့မှုပေါ်သို့ မှီခိုနေခြင်းအား ၂၅% အထိ လျှော့ချနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook/> ဒူဘိုင်းသည် ၂၀၀၇-၂၀၁၀ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းတွင် ထိခိုက်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ၏ ရေနံ ကြွယ်ဝမှု ဖြင့် ကယ်တင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Speaking of Water">{{cite web|url=http://www.merip.org/mer/mer254/speaking-water|title=Speaking of Water|access-date=12 April 2016|archive-date=14 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514213706/http://www.merip.org/mer/mer254/speaking-water}}</ref> ဒူဘိုင်းသည် ဖက်ညီ ဘတ်ဂျက် ရှိသဖြင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ညွှန်ပြလျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.wsj.com/articles/dubai-unveils-balanced-budget-for-2015-1420359351|title = Dubai Unveils Balanced Budget for 2015|last = Fitch|first = Asa|date = 4 January 2015|work = The Wall Street Journal|access-date = 12 February 2015}}</ref> ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေး တစ်ခုလုံးအတွက် တိုးတက်မှု ပြနေသည့် ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားတို့ အများဆုံး လာရောက် လည်ပတ်ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။<ref name=tdb /> မာစတာ ကတ်ဒ်၏ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာတဝှမ်း အရောက်သွားရာ မြို့တော်များ ညွှန်းကိန်း၌ ဒူဘိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီသွားတို့ အတွက်ပဉ္စမမြောက် ရေပန်း အစားဆုံး နေရာ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfbusiness.com/2014/07/dubai-ranks-fifth-among-top-global-destinations-travellers/|title=Dubai Ranks Fifth Among Top Global Destinations For Travellers|work=Gulf Business|accessdate=12 April 2016|archivedate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017061651/http://gulfbusiness.com/2014/07/dubai-ranks-fifth-among-top-global-destinations-travellers/}}</ref> ဒူဘိုင်းသည် ယူအေအီး ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်း စီးပွားရေး၏ ၆၆% ကို ရယူထားပြီး အဘူဒါဘီမှာ ၁၆% နှင့် ရှာဂျာမှာ ၁၀% တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။ ဒူဘိုင်းသည် ၂၀၁၃ တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား ဧည့်သည် ၁၀ သန်းကို လက်ခံခဲ့သည်။ ယူအေအီးတွင် ဒေသအတွင်း၌ အတိုးတက်ဆုံးနှင့် အဆင့်မြင့်ဆုံး အခြေခံ အဆောက်အအုံ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theprospectgroup.com/infrastructure-in-the-united-arab-emirates-uae-81876/|title=Infrastructure in the United Arab Emirates (UAE)|work=The Prospect Group}}</ref> ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှစ၍ ယူအေအီးသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံအတွက် ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်း မြောက်မြားစွာ သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုတိုးတက်မှုများမှာ စော်ဘွားနယ် အကြီးများ ဖြစ်သော အဘူဒါဘီနှင့် ဒူဘိုင်းတို့တွင် ပို၍ ထင်ရှားသည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ စော်ဘွားနယ်များမှာလည်း နောက်မှ လိုက်လာလျက် ရှိနေကြပြီး လူနေရန်နှင့် စီပွားရေး ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်သူများကို အဓိက အခွင့်အရေးများ ပြန်လည် ပေးအပ်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.slideshare.net/arunkodiyeri/uae-yearbook-2009 |title=UAE yearbook 2009 |publisher=Slideshare.net }}</ref> အစိုးရ၏ ဆောက်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော ဒူဘိုင်းဝေါလ်မှ အကြွေးပေးရန် အချိန်ဆွဲသည့် အခါတွင် ဒူဘိုင်းရှိ အိမ်ခြံမြေဈေးများ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ စီးပွားရေးမှာ နိုင်ငံခြား အလုပ်သမားများ နှင့်ပင် ရပ်တည်နေရပြီး အဲမရိတ် အလုပ်သမား များဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးစားခြင်းမှာလည်း ကောင်းကျိုး အနည်းငယ်သာ ရရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.asiantribune.com/news/2009/11/29/seismic-activities-dubai-property-bubble-and-inevitable-consequences |title=The Seismic Activities of Dubai Property Bubble and Inevitable Consequences |work=Asian Tribune |date=9 November 2009 }}</ref> ယူအေအီး ဥပဒေမှ အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ခွင့်ပြုမထားပေ။<ref name="ituc"/> စုပေါင်း၍ ညှိနှိုင်းခွင့်နှင့် စုပေါင်း၍ ဆန္ဒပြခွင့်တို့ကိုလည်း အသိအမှတ် ပြုမထားပေ။ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနသည် အလုပ်သမားများအား အလုပ်ခွင်တွင် အတင်းအကျပ် ပြန်ဆင်းခိုင်းရန် အတွက် အခွင့် အာဏာ ရှိသည်။ ဆန္ဒပြခြင်းတွင် ပါဝင်သော ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ ၎င်းတို့၏ အလုပ်လုပ်ခွင့် ပါမစ်ကို ရုပ်သိမ်းခြင်းခံရပြီး ပြန်ပို့ ခံရလေ့ ရှိသည်။ <ref name="ituc">{{cite web | url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?edition=336 | title=United Arab Emirates | work=ITUC | access-date=12 April 2016 | archive-date=1 February 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140201231308/http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?edition=336 }}</ref> ထိုမျှသာမက အလုပ်သမား အရေးများနှင့် စပ်လျဉ်းပါက ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ဥပဒေ လွန်စွာ နည်းပါးသည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကဏ္ဍရှိ အလုပ်နေရာများတွင် အဲမရိတ်များ နှင့် အခြား ဂျီစီစီ အာရပ်နိုင်ငံသားများ နှိုင်းယှဉ်ပါက ယှဉ်ပြိုင်သူများလောက် အရည်အချင်း သို့မဟုတ် လုပ်ကိုင်ချင်စိတ် မရှိသော်လည်း အဲမရိတ် နိုင်ငံသား များကို ဦးစားပေး ခန့်ထားလေ့ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင် အဲမရိတ် နိုင်ငံသား အလုပ်သမား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်သည် အစိုးရ ရာထူးများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေကြပြီး ကျန်သူများထဲမှ အတော်များများမှာ နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သော အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဒူဘိုင်း အိမ်ရာ တို့တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် နေကြသည်။<ref>{{cite book |last=Krane |first=Jim |title=City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism |url=https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran |place=New York, NY|publisher=St. Martin's Press |year=2009 |pages=[https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran/page/267 267]–270 |isbn=978-0-312-53574-2}}</ref> အကောင်းဘက်မှ ပြောရမည်ဆိုလျှင် လတ်တလော Bayt.com ၏ စစ်တမ်းအရ ယူအေအီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ၅၆% မှာ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်လာလိမ့်မည်ဟု ယူဆလျက် ရှိကြသည်။<ref>[http://img.b8cdn.com/images/uploads/article_docs/bayt_cci_report_2015_edited_24462_EN.pdf ''Bayt.com Middle East Consumer Confidence Index – March 2015''], Bayt.com. Retrieved 1 July 2015</ref> ==သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး== ဒူဘိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတကာ ခရီးသည် ဖြတ်သန်းမှုတွင် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီး လန်ဒန် ဟိသရိုး လေဆိပ်ကို ကျော်တက်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/transport/11372616/Dubai-overtakes-Heathrow-to-become-worlds-busiest-airport.html|title = Dubai Overtakes Heathrow To Become World's Busiest|last = Anderson|first = Elizabeth|date = 27 January 2015|work = The Telegraph|access-date = 12 February 2015}}</ref> ၇၅၀မိုင် (၁၂၀၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးကို ဖြတ်သန်းကာ နိုင်ငံအတွင်းရှိ အဓိက မြို့ကြီးများနှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့များကို ဆက်စပ်ထားသည့် နိုင်ငံတော် ရထားလမ်းမှာ ဖောက်လုပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="IRJMar12">{{cite news|url=http://www.railjournal.com/index.php/freight/from-sand-to-sea.html|title=From sand to sea|work=International Railway Journal|date=21 March 2012|accessdate=12 April 2016|archivedate=23 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160323024811/http://www.railjournal.com/index.php/freight/from-sand-to-sea.html}}</ref> ဒူဘိုင်း မက်ထရိုသည် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်တွင် ပထမဆုံး မြို့ပြ ရထား ကွန်ယက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8247330.stm|title=Will metro change Dubai car culture?|date=11 September 2009|publisher=BBC News}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ အဓိက ဆိပ်ကမ်းများမှာ ခါလီဖာ ဆိပ်ကမ်း၊ ဇာယတ်ဆိပ်ကမ်း၊ ဂျီဘဲလ် အလီ ဆိပ်ကမ်း၊ ရာရှစ် ဆိပ်ကမ်း၊ ခါလစ် ဆိပ်ကမ်း၊ ဆာအိ ဆိပ်ကမ်း နှင့် ခိုရ်ဖာကန် ဆိပ်ကမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/ports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080714124311/http://www.uae.gov.ae/Government/ports.htm|archivedate=14 July 2008 |title=UAE Ports |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ယူအေအီးတွင် တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး အော်ပရေတာ နှစ်ခုရှိပြီး အဲတီစလတ် နှင့် ဒူဟု ခေါ်သော အဲမရိတ် အင်တီဂရိတ်တက် တယ်လီကွန်မျူနီကေးရှင်း ကုမ္ပဏီတို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က အဲတီစလတ်သည် တစ်ဦးတည်း လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်မှာ ၂၀၀၇ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဒူ မှ မိုဘိုင်း ဝန်ဆောင်မှုကို စတင်သည် အထိ ဖြစ်သည်။<ref name=etisalatmon>{{cite web|url=http://opennet.net/sites/opennet.net/files/united_arab_emirates.pdf |title=United Arab Emirates |work=OpenNet Interactive |format=PDF}}</ref> အင်တာနက် အသုံးပြုသူမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၀.၉၀၄ သန်းမှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၂.၆၆ သန်းအထိ တိုးမြင့်လာလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web|url=http://emiratesseo.com/uae-telecom-market-grows-competition/ |title=UAE telecom market grows with competition &#124; Mobile telecomms report |publisher=Ameinfo.com }}</ref> စည်းကမ်းကြီးကြပ်သူဖြစ်သော တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ကြီးကြပ်မှု အာဏာပိုင် အဖွဲ့မှ ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံရေး နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဖော်ပြပါရှိသော ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များကို ကန့်သတ်ထားရန် မလုပ်မနေရ အမိန့်ထုတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/uae-reports-high-website-censorship |title=UAE reports high website censorship|work=The National Newspaper |date=12 June 2009 }}</ref> ===အိတ်စပို ၂၀၂၀=== ယူအေအီးသည် အိတ်စပို ၂၀၂၀ ကို ဒူဘိုင်းတွင် ကျင်းပရန် အတွက် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်ပြိုင် တင်သွင်းရာတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/expo-impact-uae-to-see-35bn-contracts-2013-11-29-1.529632|title=Expo impact: UAE to see $35bn contracts – Emirates 24/7|author=WAM|work=Emirates 24/7|accessdate=8 September 2014|archive-date=5 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131205052034/http://www.emirates247.com/news/emirates/expo-impact-uae-to-see-35bn-contracts-2013-11-29-1.529632|url-status=dead}}</ref><ref name="wam.ae">{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/economics/1395242927600.html|title=Hosting of Expo 2020 unprecedented achievement for the region, says Sultan Al Jaber – WAM|accessdate=8 September 2014|archivedate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907143354/http://www.wam.ae/en/news/economics/1395242927600.html}}</ref> ထိုသို့ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဒေသအတွင်းတွင် ယခင်က မရှိခဲ့ဖူးသော ကိစ္စတရပ်ပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/general-emirates/1395248889963.html|title=Dubai Expo will open up unlimited opportunities – WAM|accessdate=8 September 2014|archivedate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907143309/http://www.wam.ae/en/news/general-emirates/1395248889963.html}}</ref> ကမ္ဘာ့ အိတ်စပိုသည် ကမ္ဘာ့တဝှမ်းမှ လူများ တွေ့ဆုံ၍ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို ဝေမျှခြင်း နှင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး၊ အစဉ်တစိုက် ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ဖွံ့ဖြိုးမှုများ နှင့် ဘဝ အရည်အသွေးကို တိုးမြှင့်ခြင်း အစရှိသာ ကိစ္စရပ်များတွင်လည်း ရှေ့ဆက်ရန် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သော ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အိတ်စပိုများသည် စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် လူမှုရေး ပြောင်းလဲ တိုးတက်မှုများ အတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်စေပြီး အိမ်ရှင်နိုင်ငံ နှင် အိမ်ရှင်မြို့ တို့အတွက် အမှတ်ရစရာ အမွေ တစ်ခု အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့စေသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.cssgroupsite.com/lighthouse/expo-2020-what-it-means-to-us/|title=Expo 2020...What it Means to Us? |work=CSS Light House|accessdate=8 September 2014}}</ref> ==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ== {{Historical populations |align=right |percentages = |၁၉၆၃|95,000 |၁၉၆၈ |180,226 |၁၉၇၅|557,887 |၁၉၈၀|1,042,099 |၁၉၈၅ |1,379,303 |၁၉၉၅ |2,411,041 |၁၉၉၉ |2,938,000 |၂၀၀၅ |4,106,427 |၂၀၁၀ |8,264,070 |၂၀၁၁ |8,925,096 |၂၀၁၂ | 9,205,651 |၂၀၁၃ |9,346,129 |<ref name=PopulationWorldBank/> |footnote= ရင်းမြစ်များ:<ref name="UAE"/><ref>{{cite web |url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1245683461&men=gpro&lng=en&des=gamelan&geo=-267&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-12 |title=United Arab Emirates |work=World Gazetteer |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131127094854/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1245683461&men=gpro&lng=en&des=gamelan&geo=-267&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-12 |archivedate=27 November 2013 |accessdate=12 April 2016 }}</ref>}} ယူအေအီး၏ လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု ပုံစံမှာ အလွန်ပင် ထွေပြားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ယူအေအီး၏ ခန့်မှန်း လူဦးရေမှာ ၈,၂၆၄,၀၇၀ ဖြစ်ပြီး<ref name="UAE">{{cite web |url=http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf |title=UAE National Bureau of Statistics |format=PDF |accessdate=12 April 2016 |archivedate=8 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131008044353/http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf }}</ref> ၎င်းတို့ထဲတွင် ၁၃% မျှသာ ယူအေအီး နိုင်ငံသား သို့မဟုတ် အဲမရိတ်များ ဖြစ်ကြပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/population-leaps-to-8-19-million |title=Population leaps to 8.19 million |work=The National|location=Abu Dhabi |date=30 May 2010 }}</ref> လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်း အများစုမှာ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/esa/population/meetings/EGM_Ittmig_Arab/P02_Kapiszewski.pdf |title=Arab versus Asian migrant workers in the GCC countries |work=UN Department of Economic and Social Affairs |format=PDF |date=22 May 2006 |author=Andrzej Kapiszewski}}</ref> နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုနှုန်းမှာ ၂၁.၇၁ ဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2112rank.html?countryName=India&countryCode=in&regionCode=sas&rank=85#in |title=Net migration rate |publisher=Cia.gov |accessdate=12 April 2016 |archivedate=8 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160308042938/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2112rank.html?countryName=India&countryCode=in&regionCode=sas&rank=85#in }}</ref> ယူအေအီး၏ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ၁၇၏ အပိုဒ် ၈ အရ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများမှာ ယူအေအီးတွင် အနှစ် ၂၀ နေထိုင်ပြီးပါက နိုင်ငံသား အဖြစ် လျှောက်ထားနိုင်ပြီး လိုအပ်ချက်များမှာ ပြစ်မှု တစ်ခါမျှ ကျူးလွန်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိရန် နှင့် အာရပ်ဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောတတ်ရန် တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Camille Paldi (13 July 2010) [http://ilovetheuae.com/2010/07/13/federal-law-no-17-concerning-nationality-and-passports UAE Islamic Finance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130226044910/http://ilovetheuae.com/2010/07/13/federal-law-no-17-concerning-nationality-and-passports |date=26 February 2013 }}. I Love The UAE. Retrieved 27 September 2013.</ref> သို့သော်လည်း ယနေ့ကာလတွင် နိုင်ငံသား အဖြစ်ကို အလွယ်တကူ ပေးလေ့ မရှိဘဲ နိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်သော လူအများအပြားမှာ ဘီဒွန်းဟု ခေါ်သော နိုင်ငံမရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၁.၄ သန်း ရှိသည်။<ref name=natur>Habboush, Mahmoud. (10 October 2013) [http://uk.reuters.com/article/2013/10/10/uk-emirates-citizenship-feature-idUKBRE99904J20131010 Call to naturalise some expats stirs anxiety in the UAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714171325/http://uk.reuters.com/article/2013/10/10/uk-emirates-citizenship-feature-idUKBRE99904J20131010 |date=14 July 2014 }}. Uk.reuters.com. Retrieved on 10 October 2015.</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်သော လူဦးရေမှာ အမျိုးမျိုး အထွေထွေ ဖြစ်သည်။ စီအိုင်အေ၏ အဆိုအရ ၁၉% မှာ အဲမရိတ် လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ၂၃%မှာ အခြား အာရပ်များဖြစ်သော အီဂျစ်လူမျိုးများ၊ ဂျော်ဒန်လူမျိုးများ နှင့် အီရန်လူမျိုးများ တို့ ဖြစ်ကြကာ ၅၀% မှာ တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ပြီး ၈%မှာ အခြားသော လူမျိုး ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကာ အနောက်တိုင်းသား များနှင့် အရှေ့အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည်။ (၁၉၈၂ ခန့်မှန်းချက်အရ)<ref name=WorldFactbook/> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများမှ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၁၆.၅% မျှ ရှိပြီး တောင်အာရှသားများ( ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ပါကစ္စတန်၊ သီရိလင်္ကာ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများ) မှာ အများဆုံး အစု ဖြစ်ကာ စုစုပေါင်း၏ ၅၈.၄% မျှ ရှိကာ အခြားအာရှသားများ ဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အီရန်နိုင်ငံသားများ<ref>"[http://www.migrationpolicy.org/article/labor-migration-united-arab-emirates-challenges-and-responses Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses]". Migration Policy Institute. 18 September 2013.</ref> မှာ လူဦးရေ၏ ၁၆.၇% မျှ ရှိပြီး အနောက်တိုင်းသား အရာထမ်းများမှာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၈.၄% မျှ ရှိသည်။<ref name="arabianbusiness.com">{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/uae-population-hits-6m-emiratis-make-up-16-5--12137.html |title=UAE population hits 6m, Emiratis make up 16.5%|publisher=ArabianBusiness.com |author= Andy Sambidge|date=7 October 2009}}</ref> အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသား နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများမှာ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ နှင့် အက်ဂျ်မန် အစရှိသော စော်ဘွားနယ် သုံးခုတွင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ပုံကျော် (၃၇%) မျှ ရှိသည်ကို ယူရိုမော်နီတာ အင်တာနေရှင်နယ် အမည်ရသော ဈေးကွက် သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုမှ ပြောကြားထားသည်။ ထို စော်ဘွားနယ် ၃ ခုတွင် အများဆုံး တွေ့ရသော နိုင်ငံသားများမှာ အိန္ဒိယ (၂၅%) ၊ ပါကစ္စတန် (၁၂%)၊ အဲမရိတ် (၁၂%)၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် (၇%)၊ ဖိလစ်ပိုင် (၅%) တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|title = Indians, Pakistanis make up 37% of Dubai, Sharjah, Ajman population|url = http://gulfnews.com/news/uae/society/indians-pakistanis-make-up-37-of-dubai-sharjah-ajman-population-1.1562336|website = gulfnews.com|accessdate = 7 August 2015|archive-date = 29 July 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180729141543/https://gulfnews.com/news/uae/society/indians-pakistanis-make-up-37-of-dubai-sharjah-ajman-population-1.1562336}}</ref> ဥရောပ သားများ နေထိုင်မှုမှာလည်း တိုးပွားလျက် ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု စုံလင်သော ဒူဘိုင်းကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://uaeinteract.com/docs/Expat_numbers_rise_rapidly_as_UAE_population_touches_6m/37883.htm |title=Expat numbers rise rapidly as UAE population touches 6m |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=12 April 2016 |archivedate=9 October 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091009033650/http://www.uaeinteract.com/docs/Expat_numbers_rise_rapidly_as_UAE_population_touches_6m/37883.htm }}</ref> ဥရောပ၊ ဩစတြေးလျ၊ မြောက်အမေရိက နှင့် လက်တင်အမေရိကတို့မှ အနောက်တိုင်းသား ဝန်ထမ်းများမှာ ယူအေအီး လူဦးရေ အတွင်း ၅၀၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။<ref name="arabianbusiness.com"/><ref>{{cite web |last=Mcintosh |first=Lindsay |url=http://www.scotsman.com/news/terror_red_alert_for_100_000_british_expats_in_dubai_1_1173062 |title=Terror red alert for 100,000 British expats in Dubai |work=The Scotsman |date=16 June 2008 |accessdate=12 April 2016 |archivedate=21 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180821223235/https://www.scotsman.com/news/terror_red_alert_for_100_000_british_expats_in_dubai_1_1173062 }}</ref> ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသား ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် နိုင်ငံ အတွင်း နေထိုင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite news|author=[[Giles Whittell]] |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7061449.ece |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100525100904/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7061449.ece |archivedate=25 May 2010 |title=British pair face jail for kissing in Dubai restaurant |work=The Times |date=15 March 2010}}</ref> ကျန်ရှိသော လူဦးရေမှာ အာရပ်နိုင်ငံများမှ ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook/><ref>{{cite web|url=http://archive.arabnews.com/?page=7&section=0&article=53888&d=3&m=11&y=2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709123331/http://archive.arabnews.com/?page=7&section=0&article=53888&d=3&m=11&y=2004|archivedate=9 July 2012|title=Editorial: The Ideal Prince |publisher=Arabnews.com |date=3 November 2004 }}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ လူဦးရေ ၈၈%မှာ မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web|title=Table 3.10 Urbanization |work=World Development Indicators |format=PDF |url=http://devdata.worldbank.org/wdipdfs/table3_10.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325215156/http://devdata.worldbank.org/wdipdfs/table3_10.pdf |archivedate=25 March 2009 |deadurl=unfit }} </ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် စာရင်း အရ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၆.၇ နှစ် ဖြစ်သဖြင့် အခြား မည်သည့် အာရပ်နိုင်ငံထက် မဆို မြင့်မားသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=United%20Arab%20Emirates&countryCode=ae&regionCode=mde&rank=71#ae |title=Life expectancy at birth |work=The World Factbook |accessdate=12 April 2016 |archivedate=6 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306230455/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=United%20Arab%20Emirates&countryCode=ae&regionCode=mde&rank=71#ae }}</ref><ref name="uaeinteract2">{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/docs/Average_life_expectancy_in_UAE_rises_to_75_years/7752.htm |title=Average life expectancy in UAE rises to 75 years |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=12 April 2016 |archivedate=22 June 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6HZmnjWR6?url=http://www.uaeinteract.com/docs/Average_life_expectancy_in_UAE_rises_to_75_years/7752.htm }}</ref> ယောက်ျား မိန်းမ အချိုးမှာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ အတွက် ၂.၂ ဖြစ်ပြီး ၁၅ နှစ်မှ ၆၅ နှစ်အတွင်း လူဦးရေ အတွက် ၂.၇၅ ဖြစ်သဖြင့် ယူအေအီး၏ ကျားမ မညီမျှမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကာတာနိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html|title=Sex ratio|work=The World Factbook|accessdate=12 April 2016|archivedate=30 November 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6LWbhGP6T?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html}}</ref> ===ဘာသာရေး=== {{bar box |title=ယူအေအီးရှိ ဘာသာတရားများ (ပြူး သုတေသန)<ref name=pew>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/united-arab-emirates/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 Pew Research Center's Religion & Public Life Project: United Arab Emirates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814201444/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/united-arab-emirates/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 |date=14 August 2018 }}. Pew Research Center. 2010.</ref><ref>[http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2007/90223.htm United Arab Emirates]. International Religious Freedom Report 2007. State.gov. Retrieved 27 September 2013.</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ဘာသာ |right1=ရာခိုင်နှုန်း |float=right |bars= {{bar percent|မွတ်စလင်|green|77}} {{bar percent|ကက်သလစ်|yellow|10}} {{bar percent|ဟိန္ဒူ|red|4}} {{bar percent|ဗုဒ္ဓဘာသာ|orange|2}} {{bar percent|ပရိုတက်စတင့်|blue|1}} {{bar percent|ရှေးရိုးခရစ်ယာန်|purple|1}} {{bar percent|အခြား|gray|1}} {{bar percent|မရှိ|black|1}} }} အစ္စလာမ်သည် အမျာဆုံး နှင့် ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာ ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် အခြား ဘာသာဝင်များကို လက်ခံသော ပေါ်လစီကို ကျင့်သုံးပြီး မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ၏ ကိစ္စရပ်များတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲသည်။<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208416|title=International Religious Freedom Report for 2012 – United Arab Emirates|work=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor }}</ref> ထို့အတူပင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အနေနှင့်လည်း အစ္စလာမ်ဘာသာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ နှင့် မွတ်စလင်များအား အစ္စလာမ်ဘာသာ အတိုင်း ကြီးပြင်းအောင် မွေးမြူခြင်းတို့ကို ဝင်ရောက် မစွက်ဖက်ရန် တားမြစ်သည်။ အစိုးရသည် အခြားဘာသာ တရားများ ပြန့်ပွားစေရန် မည်သည့်မီဒီယာကို မဆို အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ပြီး ထိုသို့သော လုပ်ရပ်ကို သိမ်းသွင်းခြင်းဟု မှတ်ယူသည်။ နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်း ၃၁ ကျောင်း၊ ဘာ ဒူဘိုင်းတွင် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း တစ်ခု၊ <ref>{{cite web |author=Bassma Al Jandaly |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/churches-and-temples-in-the-uae-1.96526 |title=Churches and temples in the UAE |work=Gulf News |date=5 April 2008 |access-date=12 April 2016 |archive-date=12 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150112123921/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/churches-and-temples-in-the-uae-1.96526 }}</ref> ဂျီဘဲလ် အလီတွင် ဆစ်ခ ဂုရုဒွာရ ကျောင်းတစ်ခုနှင့် အယ်လ် ဂါဟွတ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်း တစ်ကျောင်း ရှိသည်။ စီးပွားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၀၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၇၆%မှာ မွတ်စလင်၊ ၉% မှာ ခရစ်ယာန် နှင့် ၁၅% မှာ အခြား (အဓိက အားဖြင့် ဟိန္ဒူ) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=religiousfreedom/> လူဦးရေ စာရင်းတွင် ခေတ္တလာလည်သူများ နှင့် အလုပ်သမား များကို ထည့်သွင်း ရေတွက်ချင်း မရှိဘဲ ဘာဟိုင်း နှင့် ဒရုဇ် တို့ကို မွတ်စလင် အဖြစ် ထည့်သွင်း ရေတွက်သည်။<ref name=religiousfreedom/> အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများတွင် ၈၅% မှာ ဆွန်နီ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၁၅%မှာ ရှီယာ့ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြကာ ရှီယာ့ အများစုမှာ ရှာဂျာ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့တွင် စုစည်းလျက် ရှိသည်။<ref name="religiousfreedom"/> အိုမန်မှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတို့မှာ အီဘာဒီများ ဖြစ်ပြီး ဆူဖီတို့၏ အယူအဆများလည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.investigativeproject.org/documents/testimony/337.pdf |title=Islam: Sunnis and Shiites |publisher=investigativeproject.org |format=PDF |date=23 February 2004}}</ref> ===အကြီးဆုံးမြို့များ=== {{အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}} ===ဘာသာစကားများ=== အာရပ်ဘာသာစကားသည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ အဲမရိတ်နိုင်ငံသားတို့သည် အာရပ်ဘာသာစကားကို ပင်လယ်ကွေ့ပုံစံ ပြောဆိုကြသည်။ <ref>{{cite book|last=Christensen|first=Shane|title=Frommer's Dubai|year=2010|work=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-71178-1|page=174}}</ref> ထိုဒေသကို ဗြိတိသျှတို့က ၁၉၇၁ အထိ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားမှာ ယူအေအီးတွင် အများသုံး ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်း အလုပ်အတော်များများကို လျှောက်နိုင်ရန် အတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တတ်ကျွမ်းရန် လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံအသီးသီးမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်း အမျိုးမျိုးတို့ နေထိုင်ကြသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားများကိုလည်း သုံးနှုန်းခြင်းများ ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== [[File:Deira Souk on 9 May 2007 Pict 2.jpg|thumb|ဒူဘိုင်းမြို့ ဒေရာအရပ်ရှိ ရိုးရာ လေဟာပြင်ဈေး]] အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုသည် အာရပ် ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်တွင် အခြေခံထားပြီး ပါရှား၊ အိန္ဒိယ နှင့် အရှေ့အာဖရိက ယဉ်ကျေးမှုတို့မှလည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။<ref name="folk"/> အာရပ် နှင့် ပါရှား ပုံစံယူထားသော ဗိသုကာ လက်ရာတို့မှာ ဒေသခံ အဲမရိတ်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာကို ပြဆိုနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။<ref name="loc">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SkCtS-n7GEEC&pg=PA430 |title=Handbook of Islamic Marketing|page=430|quote=Arabian and Persian inspired architecture is part of the expression of a 'local' identity.}}</ref> အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုတွင် ပါရှား ယဉ်ကျေးမှု အငွေ့အသက်များ ဖုံးလွမ်းနေသည်ကို ရိုးရာ အဲမရိတ် ဗိသုကာ လက်ရာများနှင့် ကျေးလက် အနုပညာတို့တွင် သိသာစွာ တွေ့ရသည်။<ref name="folk">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=UMldAgAAQBAJ&pg=PA167 |title=Folklore and Folklife in the United Arab Emirates|page=167 }}</ref> ဥပမာအားဖြင့် ဘာဂျီးလ် ခေါ် လေခံများမှာ ရိုးရာ အဲမရိတ် ဗိသုကာ ပညာ၏ အမှတ်အသား တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပါရှား ဗိသုကာ၏ ဩဇာ သက်ရောက်မှု တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="folk"/> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ရှိသည်။<ref name=migrationinformation>{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/dataHub/GCMM/Dubaidatasheet.pdf |title=Country and Metropolitan Stats in Brief |format=PDF}}</ref> ဒူဘိုင်း၏ အဓိက အားလပ်ရပ်များတွင် ရာမဒန် ဥပုသ်လကို ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ဖြစ်သော အစ်နေ့ နှင့် အမျိုးသားနေ့ သို့မဟုတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုကို စတင်တည်ထောင်သည့် နေ့ ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက် တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gowealthy.com/gowealthy/wcms/en/home/articles/entertainment/events-and-festivals/Official-holidays-in-UAE-kvOQ0zrKKl.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503011056/http://www.gowealthy.com/gowealthy/wcms/en/home/articles/entertainment/events-and-festivals/Official-holidays-in-UAE-kvOQ0zrKKl.html|archivedate=3 May 2008 |title=Official holidays in UAE |publisher=Gowealthy.com }}</ref> အဲမရိတ်အမျိုးသားများမှာ ခြေချင်းဝတ်ထိ ရှည်လျားပြီး အဖြူရောင် သိုးမွေး သို့မဟုတ် ချည်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော ကန်ဒူရာခေါ် အဝတ်အစားကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြပြီး အဲမရိတ် အမျိုးသမီး များမှာမူ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို ဖုံးလွှမ်းထားသော အပေါ်ဝတ် ဖြစ်သည့် အာဘာယာကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.grapeshisha.com/about-uae/uae-clothing.html |title=UAE National Clothing |publisher=Grapeshisha.com |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120104204209/http://www.grapeshisha.com/about-uae/uae-clothing.html |archivedate=4 January 2012 |accessdate=13 April 2016 }}</ref> ရှေးခေတ် အဲမရိတ် ကဗျာများတွင် ၈ ရာစု အာရပ် ပညာရှင် အယ်လ် ခါလေး ဘင် အာမက်၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို အထင်အရှား တွေ့ရသည်။ ယူအေအီးတွင် အစောဆုံး အဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ထားသော ကဗျာဆရာမှာ အီဘင် မာဂျစ် ဖြစ်ပြီး ၁၄၃၂ ခုနှစ် နှင့် ၁၄၃၇ ခုနှစ်ကြားတွင် ရပ်စ် အယ်လ် ခိုင်းမား၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော အဲမရိတ် စာရေးဆရာများမှာ မူဘာရတ် အယ်လ် အိုခေးလီ (၁၈၈၀-၁၉၅၄)၊ ဆာလမ် ဘင် အလီ အယ်လ် အိုဝိုက်စ် (၁၈၈၇-၁၉၅၉) နှင့် အာမက် ဘင် ဆူလာယမ် (၁၉၀၅-၁၉၇၆) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဟီယာ အဖွဲ့ဟု သိကြသော ရှာဂျာမှ ကဗျာဆရာ သုံးဦးမှာ အပိုလို နှင့် အချစ်ကဗျာများတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု အထင်အရှား ရှိသည်ကို ကို တွေ့နိုင်သည်။<ref name=poetry>{{cite web|url=http://www.visitabudhabi.ae/en/what.to.do/art.and.culture/literature.and.poetry.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008014601/http://www.visitabudhabi.ae/en/what.to.do/art.and.culture/literature.and.poetry.aspx |archivedate=8 October 2011 |title=Literature and poetry |publisher=Visitabudhabi.ae |date=1 July 2009 }}</ref> ရှာဂျာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ပွဲတော်သည် နိုင်ငံအတွင်း ရှေးအကျဆုံး နှင့် အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ ပြတိုက်များတွင် ဒေသအတွင်း နာမည်ရှိသော ပြတိုက် အချို့ ရှိပြီး နာမည် အကျော်ကြားဆုံးမှာ ရှာဂျာရှိ ပြတိုက် ၁၇ ခု ပါဝင်သော အမွေခံ နယ်မြေ ဖြစ်ကာ <ref>[http://www.sharjahmuseums.ae/ Sharjah Museums Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222082532/http://www.sharjahmuseums.ae/ |date=22 February 2011 }}. sharjahmuseums.ae</ref> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အာရပ်ကမ္ဘာ၏ ယဉ်ကျေးမှု မြို့တော် အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|date=18 October 2009 |url=http://www.sharjahtourism.ae/en/category/about-sharjah/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090202124611/http://www.sharjahtourism.ae/en/category/about-sharjah/ |archivedate=2 February 2009 |title=About Sharjah&nbsp;– Sharjah Commerce Tourism Development Authority |publisher=Sharjahtourism.ae}}</ref> ဒူဘိုင်းတွင်မူ အယ်လ်ကွာရပ်ဇ် တွင် ပန်းချီပြခန်း အများ အပြား ရှိပြီး ဆယ်လ်ဆာလီ ပုဂ္ဂလိက ပြတိုက် ကဲ့သို့သော ပြတိုက်များလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web|author=Dubai FAQs |url=http://www.dubaifaqs.com/art-galleries-in-dubai.php |title=Art Galleries Dubai |publisher=Dubaifaqs.com }}</ref> အဘူဒါဘီတွင်မူ ဆာဒီယတ်ကျွန်းပေါ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ရပ်ကွက်ကို တည်ထောင်ထားသည်။ စီမံကိန်း အကြီးစား ၆ ခုကို စီစဉ်နေပြီး ဂူဂန်ဟိုင်း အဘူဒါဘီ နှင့် လိုဗာ အဘူဒါဘီတို့ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.saadiyat.ae/en/cultural.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120730122944/http://www.saadiyat.ae/en/cultural.html|archivedate=30 July 2012 |title=Saadiyat Island&nbsp;– Island of Happiness |publisher=Saadiyat.ae |date=19 March 2009}}</ref> ဒူဘိုင်းတွင် ကွန်းစ်သဲလ် ပြတိုက်နှင့် ပြခန်းများ အနုပညာရှင်များ အတွက် ရပ်ကွက် တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/dubai-eyeing-new-fashion-design-district-17269.html|author=John Irish and Tamara Walid |title=Dubai eyeing new fashion, design district |publisher=ArabianBusiness.com |date=11 June 2009 }}</ref> [[File:Yowalah.ogv|thumb|ယူအေအီး၏ ရိုးရာအက ဖြစ်သော ယိုဝါလာ]] အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုသည် အရှေ့ အာရေဗျ ယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လီဝါသည် ဒေသအတွင်း သီဆိုကခုန်လေ့ ရှိသော ဂီတ နှင့် အက အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး အာဖရိက ဂရိတ်လိတ် ဒေသမှ ဘန်တူလူမျိုးတို့မှ ဆင်းသက်လာသော အသိုင်းအဝိုင်းတွင် အဓိက ဖြစ်သည်။ <ref name=poetry/> ဒူဘိုင်း ကန္တာရ ရော့ခ် ဂီတ ပွဲတော်သည် ဟဲဗီး မက်တယ်လ် နှင့် ရော့ခ် ဂီတပညာရှင်များ ပါဝင်သော အဓိကပွဲတော် တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.desertrockfestival.com/?page_id=6 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100119083259/http://www.desertrockfestival.com/?page_id=6 |archivedate=19 January 2010 |title=Festival Info |publisher=DesertRockFestival.com }}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ အနည်းငယ်သာ ရှိသော်လည်း တိုးချဲ့လျက် ရှိသည်။ ===အစားအသောက်=== အဲမရိတ်တို့၏ ရိုးရာအစားအစာမှာ ထမင်း၊ ငါးနှင့် အသားတို့သာ အမြဲဖြစ်သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ လူများမှာ ၎င်းတို့၏ အစားအစာများကို အနောက်နှင့်တောင် အာရှနိုင်ငံများမှ မွေးစားထားပြီး အီရန်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ပါကစ္စတန် နှင့် အိုမန် နိုင်ငံတို့မှ ပါဝင်သည်။ ပင်လယ်စာမှာ အဲမရိတ်တို့၏ အဓိက အစားအစာအဖြစ် ရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ရှိခဲ့သည်။ အသား နှင့် ထမင်းတို့မှာ အခြား ပင်မ အစားအစာများ ဖြစ်ကာ သိုးကလေးသား နှင့် သိုးသား တို့ကို ဆိတ်သား နှင့် အမဲသားတို့ထက် ပို၍ နှစ်ခြိုက်ကြသည်။ ထင်ရှားသော သောက်စရာများမှာ ကော်ဖီ နှင့် လက်ဖက်ရည်တို့ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား ဖာလာ၊ ကုံကုမံ နှင့် ပူဒီနာတို့ဖြင့် အရသာ ဖြည့်စွက်ကာ သိသာသော အရသာ ထွက်အောင် ပြုလုပ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/travel/food.asp |title=UAE Travel& Tourism: Food & Drink |work=UAEinteract |accessdate=13 April 2016 |archivedate=31 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180131222453/http://uaeinteract.com/travel/food.asp }}</ref> အမြန်ပြင် အစားအစာများမှာ လူငယ်များ အကြားတွင် ရေပန်းစားလွန်းလှသဖြင့် အမြန်ပြင် အစားအစာများ အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်း သည် အန္တရာယ်ရှိကြောင်းကို မီးမောင်းထိုး ပြသမည့် ကန်ပိန်းများကို စတင်လုပ်ကိုင် နေရသည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/the-uae-s-big-fat-problem-1.1050951 The UAE's big fat problem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141229022813/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/the-uae-s-big-fat-problem-1.1050951 |date=29 December 2014 }}. ''Gulf News''. (19 July 2012). Retrieved 26 January 2014.</ref> အရက်ကို ဟိုတယ် စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ဘားများတွင်သာ ရရှိနိုင်သည်။ နိုက်ကလပ် အားလုံးမှာ အရက်ရောင်းရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ အချို့သော စူပါမားကက်များတွင် အရက်ရောင်းချခွင့် ပြုထားသော်လည်း သီးခြားနေရာတွင် ရောင်းချသည်။ အရက်ကို သောက်သုံးနိုင်သော်လည်း လူအများရှေ့တွင် မူးရူးနေခြင်း နှင့် မော်တော်ယာဉ် မောင်းနှင်ရာတွင် သွေးထဲ၌ အရက် ရှိနေခြင်းတို့အား ဥပဒေမှ တားမြစ်ထားသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.alloexpat.com/abu_dhabi_expat_forum/alcohol-and-pork-licenses-t6912.html |title=Alcohol and Pork Licenses |publisher=Alloexpat.com |date=30 May 2009 |access-date=13 April 2016 |archive-date=5 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805054659/http://www.alloexpat.com/abu_dhabi_expat_forum/alcohol-and-pork-licenses-t6912.html }}</ref> ==အားကစား== [[File:DTC1.jpg|thumb|၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒူဘိုင်း တင်းနစ် ချန်ပီယံ လုပွဲ]] ဘောလုံး ကစားနည်းမှာ ဒူဘိုင်းတွင် ရေပန်းစားသော အားကစားနည်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အယ်လ်နာဆာ အက်စ်စီ၊ အယ်လ်အန်၊ အယ်လ် ဝါဆယ်၊ အယ်လ် ရှပ်ဘတ် ၊ အယ်လ် ရှာဂျာ၊ အယ်လ်ဝါဒါ၊ အယ်လ် အာလီ တို့မှာ နာမည်အကျော်ကြားဆုံးသော ကလပ်အသင်းများ ဖြစ်ကြပြီး ဒေသအတွင်း ချန်ပီယံ အဖြစ် အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာ နာမည် ရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sports_club|title=Clubs, Sports Clubs UAE United Arab Emirates|publisher=|access-date=13 April 2016|archive-date=13 October 2018|archive-url=}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ ၎င်း၏ အချိန်နှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုများကို အသုံးချ၍ ဘောလုံး ကစားနည်းကို မြှင့်တင်ခြင်း၊ လူငယ် အစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းနှင့် ဘောလုံးကစားသမားများသာမက ဒေသတွင်း အသင်းများရှိ တာဝန်ရှိသူများနှင့် နည်းပြများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကိုပါ မြှင့်တင်ခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် ၁၉၉၀တွင် အီဂျစ် အသင်းနှင့် အတူ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပွဲအတွက် ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခဲ့သည်။ ထိုကမ္ဘာ့ဖလားမှာ အာရပ်နိုင်ငံ ၂ နိုင်ငံ တပြိုင်တည်း ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခြင်း အနေနှင့် ၃ ကြိမ်မြောက် ဆက်တိုက် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကူဝိတ် နှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့မှာ ၁၉၈၂ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် အီရတ် နှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့မှာလည်းကောင်း အသီးသီး ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခဲ့ကြသည်။ ယူအေအီးသည် ပင်လယ်ကွေ့ ဖလား ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲတွင် ဖလား ၂ ကြိမ် ရရှိခဲ့ပြီး ပထမ ဖလားမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အဘူဒါဘီတွင် ကျင်းပသော ပွဲတွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဖလားမမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ဘာရိန်းတွင် ကျင်းပသော ပွဲတို့တွင် လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gulfnews.com/indepth/gulfcup2007/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070318080035/http://www.gulfnews.com/indepth/gulfcup2007/index.html |archivedate=18 March 2007 |title=Gulf Cup 2007 |work=Gulf News }}</ref> ယူအေအီး အနေနှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အေအက်ဖ်စီ အာရှ ဖလားကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ခရစ်ကက် ကစားနည်းမှာလည်း ယူအေအီးတွင် ရေပန်းအစားဆုံး ကစားနည်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်အာရှ ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ၊ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း နှင့် ဩစတြေးလျ မှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်း အများအပြား ရှိခြင်းမှာ အဓိက အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှာဂျာရှိ ရှာဂျာ ခရစ်ကက် အသင်း အားကစားကွင်း၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တက်စ် ခရစ်ကက် ပြိုင်ပွဲကို ၄ ကြိမ်တိုင်အောင် အိမ်ရှင် အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uae.shtml |title=UAE Cricket Timeline |publisher=Cricketeurope4.net |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709093903/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uae.shtml |archivedate=9 July 2012 |accessdate=13 April 2016 }}</ref> အဘူဒါဘီရှိ ရှိတ်ဇာယတ် ခရစ်ကက် ကစားကွင်းတွင်လည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရစ်ကက် ကစားပွဲများကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဒူဘိုင်းတွင် ခရစ်ကက်ကွင်း အမှတ် ၁ နှင့် ၂ ဆိုသော ခရစ်ကက် ကစားကွင်း ၂ ခုရှိပြီး တတိယမြောက် ဖြစ်သော ဒီအက်စ်စီ ခရစ်ကက် ကစားကွင်းမှာ ဒူဘိုင်း အားကစား မြို့တော်၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရစ်ကက် ကောင်စီ ရုံးစိုက်ရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ယူအေအီး အမျိုးသား ခရစ်ကက် အသင်းသည် ၁၉၉၆ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အတွက် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ရန် သီသီလေး လွဲခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန် တွင် ကျင်းပသော ၂၀၁၅ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အတွက် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=K.R. Nayar |url=http://gulfnews.com/sport/cricket/not-stumped-by-uae-cricket-issues-khan-1.130154 |title=Not stumped by UAE cricket issues&nbsp;– Khan |work=Gulf News |date=6 September 2008 }}</ref><ref>[http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/qualification/qualification-overview Qualification – Cricket World Cup 2015 Qualifier | ICC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104135014/http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/qualification/qualification-overview |date=4 November 2013 }}. Icc-cricket.com (10 April 2015). Retrieved on 26 November 2015.</ref> နောက်ပုံစံ တစ်မျိုး ကျင်းပသော အာရှဖလား ခရစ်ကက် ပြိုင်ပွဲသည် ၂၀၁၆ မတ်လ ပထမပတ်တွင် ကျင်းပနိုင်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.rediff.com/cricket/report/united-arab-emirates-set-to-host-asia-cup/20150614.htm United Arab Emirates set to host Asia Cup – Rediff.com Cricket]. Rediff.com (14 June 2015). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ဖော်မြူလာဝမ်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲသည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုတွင် ရေပန်းစားပြီး မျက်စိပသာဒ ဖြစ်စရာ ယက်စ် မရီနာ ဆားကစ် တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ ပြိုင်ပွဲကို ညနေခင်းတွင် ကျင်းပပြီး နေ့အလင်းရောင်တွင် စတင်ကာ ညဘက်တွင် ပြီးဆုံးသော ပထမဆုံး သော ဂရန်းပရီ ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=AUTOSPORT.com – premium content|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/78061|work=Autosport|date=28 August 2009}}</ref> အခြား ရေပန်းစားသော အားကစားနည်းများတွင် ကုလားအုတ်ပြိုင်ခြင်း၊ သိမ်းငှက်ပြိုင်ခြင်း၊ ခရီးကြမ်း မြင်းစီးခြင်း နှင့် တင်းနစ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611135303/http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archivedate=11 June 2008 |title=UAE Sports |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ဒူဘိုင်း စော်ဘွားနယ်တွင် အဓိက ဂေါက်ကွင်း ၂ ခု ရှိပြီး ဒူဘိုင်း ဂေါက်ကလပ် နှင့် အဲမရိတ် ဂေါက်ကလပ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်က ကလေးငယ်များကို ကုလားအုပ်စီးနှင်းသူ အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် ဝေဖန်မှု အများ အပြား ခံခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ယူအေအီးမှ ကလေးငယ်များကို ထိုကစားနည်းတွင် အသုံးပြုချင်းကို တားမြစ်ခဲ့ပြီး နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် ကလေးငယ်များအားလုံးကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4063391.stm Middle East | Help for Gulf child camel jockeys]. BBC News (2 December 2004). Retrieved on 10 October 2015.</ref> အန်ဆာ ဘာနေးအား ထိုကိစ္စတွင် ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ခဲ့မှုအတွက် မကြာခဏ ချီးကျူးခြင်း ခံရသည်။ ==ပညာရေး== [[File:American University of Sharjah (AUS) 4.jpg|thumb|ရှာဂျာ အမေရိကန် တက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသား စင်တာ]] ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အဘူဒါဘီမှလွဲ၍ အခြား စော်ဘွားနယ် အားလုံးတွင် ပညာရေးစနစ်ကို အထက်တန်း အထိ ကြီးကြပ်သည်။ အဘူဒါဘီတွင်မူ အဘူဒါဘီ ပညာရေး ကောင်စီ၏ အာဏာ အောက်တွင် ရှိသည်။ ကျောင်းများတွင် မူလတန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း နှင့် အထက်တန်းကျောင်းတို့ ရှိသည်။ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများကို အစိုးရက ထောက်ပံ့ပြီး သင်ရိုးညွှန်းတမ်းမှာ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး ရည်မှန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီအောင် ရေးဆွဲထားသည်။ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများတွင် အာရပ်ဘာသာစကားဖြင့် သင်ကြားပို့ချပြီး အင်္ဂလိပ် ဘာသာအား ဒုတိယ ဘာသာစကား အဖြင့် အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်သည်။ နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုသော ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျောင်းများမှာ ယူအေအီး နိုင်ငံသားများ အတွက် အခမဲ့ ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများ၏ လခမှာမူ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ အဆင့်မြင့် ပညာရေး စနစ်အား အဆင့်မြင့်ပညာ ဝန်ကြီးဌာနမှ ကြီးကြပ်သည်။ ထိုဝန်ကြီး ဌာန အနေနှင့် ကျောင်းသားများကို ဘွဲ့ကြို တက္ကသိုလ်များသို့ ဝင်ခွင့် ပြုရာတွင်လည်း တာဝန်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://aud.edu/Admissions/undergraduate_req.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101224200815/http://aud.edu/Admissions/undergraduate_req.asp |archivedate=24 December 2010 |title=American University in Dubai. Undergraduate : Admission |work=Aud.edu }}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လူကြီး စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၀% ဖြစ်သည်။<ref name="undata201512">{{cite web |url=http://data.un.org/Data.aspx?d=SOWC&f=inID%3a74%3bcrID%3a505 |title=Adult Literacy Rate: United Arab Emirates |date=19 June 2013 |website=UNdata |publisher=United Nations Statistics Division |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151215094053/http://data.un.org/Data.aspx?d=SOWC&f=inID%3a74%3bcrID%3a505 |archivedate=15 December 2015 |deadurl=no |quote=Subgroup: Total 15+ yr. Year: [2011]. Source: UNESCO Institute for Statistics. Unit: Percent. Value: 90. }}</ref> နိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ရှိသော လူကြီး ပညာရေး စင်တာ ၈၆ ခုတွင် နိုင်ငံသား ထောင်ပေါင်းများစွာ ပညာသင်ကြားလျက် ရှိကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/government/education.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070915222919/http://www.uae.gov.ae/government/education.htm|archivedate=15 September 2007 |title=UAE Education |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ==ကျန်းမာရေး== [[File:Dubai Healthcare City from Dubai Creek on 31 May 2007.jpg|thumb|ဒူဘိုင်း ကျန်းမာရေးမြို့တော်သည် ကုသရေး နှင့် တစ်ကိုယ်ရေ ကျန်းမာရေးတို့အတွက် သီးသန့်ရည်ရွယ် ထားသည်။]] ယူအေအီး၌ မွေးစတွင် လူတစ်ဦး၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၈.၅ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref name="uaeinteract2"/> နှလုံးသွေးကြော နှင့် ဆိုင်သော ရောဂါများသည် ယူအေအီးတွင် အဓိက သေဆုံးရသည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း သေဆုံးမှု၏ ၂၈% ဖြစ်ကာ အခြား အဓိက အကြောင်းများမှာ မတော်တဆမှုများ နှင့် ထိခိုက်မှုများ၊ ကင်ဆာ နှင့် မွေးရာပါ ရောဂါတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=cp>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/UAE.pdf |title=United Arab Emirates country profile |work=Library of Congress |format=PDF}}</ref> ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒေတာများ အရ ယူအေအီး လူကြီးများ၏ ၃၇.၂% မှာ ဆေးပညာ ရှုထောင့်အရ အဝလွန်နေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး ဘီအမ်အိုင် ၃၀ နှင့် အထက် ရှိသည်။ <ref>{{cite web|title=Prevalence of obesity, ages 18+, 2010–2014|url=http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html|website=WHO|publisher=World Health Organisation|accessdate=26 February 2016|archive-date=20 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120191542/http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ကဲ့သို့ သီးခြား ကျန်းမာရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့မရှိဘဲ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိနေသော မြောက်ပိုင်း စော်ဘွားနယ်များ အတွက် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍအတွက် ၅ နှစ် ကျန်းမာရေး မဟာဗျူဟာကို ဖော်ထုတ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုမဟာဗျူဟာမှ ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများကို တညီတညွတ်တည်း ပေါင်းစည်းရန်၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို သင့်တင့်သော နှုန်းထားဖြင့် ရရှိနိုင်ရေးကို တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်ရန် နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြား ဆေးကုသရေး အပေါ် မှီခိုခြင်းအား တစ်ချိန်တည်းတွင် လျှော့ချရန် အာရုံစိုက် ရေးဆွဲထားသည်။ ဝန်ကြီး ဌာနမှ လက်ရှိ ဆေးရုံ ၁၄ ခုတွင် နောက်ထပ် ၃ ခု ထပ်တိုးရန်၊ အခြေခံ ကျန်းမာရေး စင်တာ လက်ရှိ ၈၆ ခုအား ၂၉ ခု ထပ်တိုးရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/health.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612101330/http://www.uae.gov.ae/Government/health.htm|archivedate=12 June 2008 |title=UAE Health |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> အဘူဒါဘီတွင် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများနှင့် ၎င်းတို့အား မှီခိုသူများ အတွက် မယူမနေရ ကျန်းမာရေး အာမခံ ထားရှိစေခြင်းမှာ ကျန်းမာရေး ပေါ်လစီ အပြောင်းအလဲတွင် အဓိက တွန်းအား တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီ နေထိုင်သူများသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ထို အစီအစဉ် အောက်၌ စတင် အကျုံးဝင်ခဲ့ပြီး ဒူဘိုင်းမှ ၎င်းတို့၏ အစိုးရ ဝန်ထမ်းများ အတွက် အလားတူ ပြလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ အရ နိုင်ငံ အတွင်းရှိ အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများ အားလုံးနှငင့် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ အာလုံးတို့မှာ ပေါင်းစပ်ထားသော မယူမနေရ ကျန်းမာရေး အာမခံ အစီအစဉ်ဖြင့် အကာအကွယ် ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/health/health-cover-is-mandatory-1.43089|author=Dina El Shammaa |title=Health cover is mandatory |work=Gulf News |date=3 January 2009 }}</ref> The introduction of mandatory [[health insurance]] in Abu Dhabi for [[expatriate]]s and their dependants was a major driver in reform of healthcare policy. ယူအေအီး အနေနှင့် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ အတွင်းရှိ အာရပ်နိုင်ငံများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ အတွင်းမှ လာရောက် ဆေးကုသသူ နိုင်ငံခြားသား များကြောင့် အကျိုးဖြစ်ထွန်း စေသည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ အခြား အာရပ်နိုင်ငံများထက် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုတွင် ပို၍ အဆင့်မြင့် သဖြင့် ပလတ်စတစ် ဆာဂျရီ နှင့် အဆင့်မြင့် လုပ်ဆောင်မှုများ၊ နှလုံးနှင့် ကျောရိုး ခွဲစိတ်ကုသမှုများ၊ သွားနှင့် ခံတွင်း ကုသမှုများ ခံယူမည့် နိုင်ငံခြားသား ဆေးကုသသူ အများအပြားကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="thenational.ae">{{cite web |author=Megan Detrie |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20091116/NATIONAL/711159830/1010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091124064723/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20091116%2FNATIONAL%2F711159830%2F1010 |archivedate=24 November 2009 |title=Dubai has eye on medical tourism |work=The National Newspaper |date=15 November 2009 |accessdate=19 September 2020 }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|3}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများ]] 2stugaag08wcywuuwguumat685fgq26 0 48840 1040961 1040601 2026-06-26T09:56:50Z Naingli 144794 1040961 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="width:100%; border-radius: 8px; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.1);" |+ ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ အနုပညာမှတ်တမ်း ! စဉ် !! ခေါင်းစဉ် !! ဖော်ပြချက် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || အမည်ရင်း || မသောင်းတင် || - |- | ၂ || အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း || အငြိမ့်မင်းသမီး/အဆိုတော် || အသက် ၁၄ နှစ်မှ စတင် |- | ၃ || ထူးခြားချက် || ကဗျာလွတ်အက || တီထွင်သူ |- | ၄ || ဂီတတူရိယာ || စန္ဒယား၊ ပတ္တလား၊ ဟွန်းတယော || ကိုယ်တိုင်တီးခတ်နိုင် |- | ၅ || ဘွဲ့တံဆိပ် || ဝဏ္ဏကျော်ထင် || - |} == ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်ဩဘာသောင်း (၁၈၉၈–၁၉၇၁) == [[File:Eighty thousand.jpg|thumb|ကဗျာလွတ် အက တီထွင်သူ ဒေါ်ဩဘာသောင်း]] ဒေါ်ဩဘာသောင်း (၁၁ ဧပြီ ၁၈၉၈ – ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၁) သည် မြန်မာ့ရိုးရာအငြိမ့်သဘင်လောကကို ခေတ်တစ်ခေတ်ပြောင်းလဲစေခဲ့သော အငြိမ့်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့အကသမိုင်းတွင် အထင်ကရဖြစ်သော "ကဗျာလွတ်အက"ကို တီထွင်သူတစ်ဦးအဖြစ်လည်း မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစုအကြောင်း == ဒေါ်ဩဘာသောင်းကို ၁၈၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အဘ အင်ဂျင်နီယာ ဦးစံဒွန်းနှင့် အမိ ဒေါ်သာလိတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မသောင်းတင်ဖြစ်သည်။ သူမသည် သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူမဟုတ်သော်လည်း အတီးအမှုတ်ကို ဝါသနာပါသော ဖခင်ဖြစ်သူ၏ အားပေးမှုကြောင့် အနုပညာလောကသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ရန်ကုန်၊ ကြက်တန်း၊ ဘုရားဖြူဆရာတော် ပျံတော်မူရာ ရေကျော်ဆီဆုံတန်း၌ ယိမ်းအကတွင် ပါဝင်ကပြရာမှ အကကောင်းသူအဖြစ် ချီးမွမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ မန္တလေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အနုပညာပညာရပ်ကို သင်ယူခြင်း == ဖခင်ဖြစ်သူသည် သမီးဖြစ်သူအား အဆိုအကတွင် ထွန်းထွန်းပေါက်ပေါက် ဖြစ်စေရန်အတွက် ထိုခေတ်က ပန်တျာကျောင်းကဲ့သို့ အဆိုအကပညာကို သင်ကြားပေးနေသော ပေါက်တန်းဇာတ်စာရေးဆရာ ဦးထွန်းရထံတွင် အပ်နှံသင်ကြားစေခဲ့သည်။ ပညာသင်ကြားပြီး ငါးလခန့်အကြာတွင် အငြိမ့်တစ်ငြိမ့်မှ သဘောကျသဖြင့် ခေါ်ယူကပြစေခဲ့ရာ အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်မှာပင် အငြိမ့်မင်းသမီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဆရာဖြစ်သူက "ဩဘာသောင်းတင်" ဟူသောအမည်ကို ရွေးချယ်ပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် "ဩဘာသောင်း" အမည်ဖြင့်သာ ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မင်းသမီး မထွေးလေး၊ မင်္ဂလာသိန်းညွန့်၊ မစံထား၊ မစံရှား၊ ဇာတ်မင်းသား ဦးစိန်အုပ်နှင့် ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါ၊ အဆိုတော်ဆရာမှန် စသည့် ဂီတပညာရှင်များထံမှလည်း အဆိုအကပညာများကို သင်ယူခဲ့သည်။ ဖခင်ကြီးက ရုပ်သေးမင်းသမီး ကြိုးဆွဲဆရာ ဆရာမှန်ကို အိမ်သို့ပင့်ဖိတ်၍ သင်ကြားပေးခဲ့ရာမှ ဆရာမှန်၏ မင်းသမီးရုပ်ကို အတုယူကပြခဲ့ပြီး ခြေ၊ လက်၊ ခေါင်း၊ ခါး မင်းသမီးဂွင်အနေအထားတွင် အလွန်လှပညက်ညောသူအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူမကိုယ်တိုင်လည်း စန္ဒယား၊ ပတ္တလား၊ ဟွန်းတယော စသည့် ဂီတတူရိယာများကို တီးခတ်နိုင်သူ ဖြစ်သည်။ == အငြိမ့်လောကကို ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ထင်ရှားသောသီချင်းများ == ဩဘာသောင်း အငြိမ့်လောကသို့ မရောက်မီက အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးများသည် သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်၊ မြိုင်ထ၊ ဘောလယ်များကို သီဆို၍ ညင်သာစွာ ကပြကြသည်။ သို့သော် ဩဘာသောင်း ရောက်ရှိလာသောအခါ အဆို၊ အတီး၊ အကတို့တွင် မြူးမြူးကြွကြွရှိပြီး သွက်သွက်လက်လက်ရှိသော ဟန်ပန်များဖြင့် အငြိမ့်ခေတ်တစ်ခေတ်ကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သူမ သီဆိုကပြခဲ့သော သီချင်းများမှာ ယောက်ျားများကို စိတ်လှုပ်ရှားစေသည့် ဆန်းထွေထူး (ဆန်းနွေဦးယိုးဒယားအလိုက်)၊ ဘာဂီတင် (မြင်းရထားကို ဆိုလို)၊ ကာတစ် (ထိုခေတ်က တင်ပါးကို ဆိုလို) တို့ ဖြစ်သည်။ အခြားထင်ရှားသော တေးသီချင်းများမှာ ပေါ်ပြူလာဘလူးဘလပ်၊ စုံနံသာမြိုင်လယ်၊ လှေကြီးထိုးရိုးရိုးမှန်မှန်လှော်၊ ချစ်ယောင်ယောင်၊ ကြာလေငယ်လေ၊ ဇာကွဲ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ အငြိမ့်သဘင်လောကတွင် "အဆစ်ကျဲကျဲ ကရာမှာ လေဘာတီမြရင်၊ အဆစ်စိပ်စိပ် ကရာမှာ ဩဘာသောင်း" ဟု ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။ သူမသည် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများနှင့် ကာလသားများ ဝိုင်းဝိုင်းလည်ခဲ့ရလောက်အောင် စန်းပွင့်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်ပင် ဇာတ်မင်းသားကြီး ဖိုးစိန်က "ဇာတ်သမကို မခင်တွယ်ကြနဲ့ သဘင်သည် ဝေးရာကကြည့်" ဟူသော သီချင်းဖြင့် ဥက္ကာသေနမယ်ရူပဇာတ်တွင် သတိပေးကပြခဲ့ရသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အသက် ၃၈ နှစ်တွင် ခင်ပွန်းသည်၏ ဆန္ဒအရ အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။ == ကဗျာလွတ်အကနှင့် ပညာရေး == ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးပန်တျာကျောင်း စတင်ဖွင့်လှစ်သည့်အခါ အကနည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် မင်းသား ရွှေဒေါင်းညို၊ စိန်လှမောင်တို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်၍ "ကဗျာလွတ်အက" ကို တီထွင်ခဲ့ရာ မြန်မာ့အကသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်းခံရသည်အထိ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော် အာဏာရှင်ဦးနေဝင်း၏ တော်လှန်ရေးကောင်စီခေတ်မှစ၍ ၈၈ အရေးအခင်းနောက်ပိုင်းတွင် ကဗျာလွတ်အကမှာ သင်ရိုးဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ မူမှန်သော ကဗျာလွတ်မူကို ဖျောက်ဖျက်ကာ မူမမှန်သောမူကို နိုင်ငံတော်မူဟု သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် မူမှန်သောအကနည်းစနစ်တို့ ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရသည်။ တပည့်ရင်းဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်က မူမှန်ကဗျာလွတ်ကို ဖော်ထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ရာတွင် များစွာ အတိုက်အခိုက် ခံခဲ့ရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ကဗျာလွတ်အက၏ မိခင်ကြီး၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ရ ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ <ref>စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{Lifetime|၁၈၉၈|၁၉၇၁}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] q2epqdjk0g0p1tgymp9xdcy5ckx89ur 1040965 1040961 2026-06-26T10:10:25Z Naingli 144794 1040965 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable mw-datatable" style="width:100%; border-radius: 8px; box-shadow: 0 4px 6px rgba(0,0,0,0.1);" |+ ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ အနုပညာမှတ်တမ်း ! စဉ် !! ခေါင်းစဉ် !! ဖော်ပြချက် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || အမည်ရင်း || မသောင်းတင် || - |- | ၂ || အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း || အငြိမ့်မင်းသမီး/အဆိုတော် || အသက် ၁၄ နှစ်မှ စတင် |- | ၃ || ထူးခြားချက် || ကဗျာလွတ်အက || တီထွင်သူ |- | ၄ || ဂီတတူရိယာ || စန္ဒယား၊ ပတ္တလား၊ ဟွန်းတယော || ကိုယ်တိုင်တီးခတ်နိုင် |- | ၅ || ဘွဲ့တံဆိပ် || ဝဏ္ဏကျော်ထင် || - |} == ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်ဩဘာသောင်း (၁၈၉၈–၁၉၇၁) == [[File:Eighty thousand.jpg|thumb|ကဗျာလွတ် အက တီထွင်သူ ဒေါ်ဩဘာသောင်း]] [[File:Mknhuik.jpg|thumb|လှကလေးစိန် နှင့် ဩဘာသောင်း]] ဒေါ်ဩဘာသောင်း (၁၁ ဧပြီ ၁၈၉၈ – ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၁) သည် မြန်မာ့ရိုးရာအငြိမ့်သဘင်လောကကို ခေတ်တစ်ခေတ်ပြောင်းလဲစေခဲ့သော အငြိမ့်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့အကသမိုင်းတွင် အထင်ကရဖြစ်သော "ကဗျာလွတ်အက"ကို တီထွင်သူတစ်ဦးအဖြစ်လည်း မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစုအကြောင်း == ဒေါ်ဩဘာသောင်းကို ၁၈၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အဘ အင်ဂျင်နီယာ ဦးစံဒွန်းနှင့် အမိ ဒေါ်သာလိတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မသောင်းတင်ဖြစ်သည်။ သူမသည် သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူမဟုတ်သော်လည်း အတီးအမှုတ်ကို ဝါသနာပါသော ဖခင်ဖြစ်သူ၏ အားပေးမှုကြောင့် အနုပညာလောကသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ရန်ကုန်၊ ကြက်တန်း၊ ဘုရားဖြူဆရာတော် ပျံတော်မူရာ ရေကျော်ဆီဆုံတန်း၌ ယိမ်းအကတွင် ပါဝင်ကပြရာမှ အကကောင်းသူအဖြစ် ချီးမွမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ မန္တလေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ == အနုပညာပညာရပ်ကို သင်ယူခြင်း == ဖခင်ဖြစ်သူသည် သမီးဖြစ်သူအား အဆိုအကတွင် ထွန်းထွန်းပေါက်ပေါက် ဖြစ်စေရန်အတွက် ထိုခေတ်က ပန်တျာကျောင်းကဲ့သို့ အဆိုအကပညာကို သင်ကြားပေးနေသော ပေါက်တန်းဇာတ်စာရေးဆရာ ဦးထွန်းရထံတွင် အပ်နှံသင်ကြားစေခဲ့သည်။ ပညာသင်ကြားပြီး ငါးလခန့်အကြာတွင် အငြိမ့်တစ်ငြိမ့်မှ သဘောကျသဖြင့် ခေါ်ယူကပြစေခဲ့ရာ အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်မှာပင် အငြိမ့်မင်းသမီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဆရာဖြစ်သူက "ဩဘာသောင်းတင်" ဟူသောအမည်ကို ရွေးချယ်ပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် "ဩဘာသောင်း" အမည်ဖြင့်သာ ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မင်းသမီး မထွေးလေး၊ မင်္ဂလာသိန်းညွန့်၊ မစံထား၊ မစံရှား၊ ဇာတ်မင်းသား ဦးစိန်အုပ်နှင့် ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါ၊ အဆိုတော်ဆရာမှန် စသည့် ဂီတပညာရှင်များထံမှလည်း အဆိုအကပညာများကို သင်ယူခဲ့သည်။ ဖခင်ကြီးက ရုပ်သေးမင်းသမီး ကြိုးဆွဲဆရာ ဆရာမှန်ကို အိမ်သို့ပင့်ဖိတ်၍ သင်ကြားပေးခဲ့ရာမှ ဆရာမှန်၏ မင်းသမီးရုပ်ကို အတုယူကပြခဲ့ပြီး ခြေ၊ လက်၊ ခေါင်း၊ ခါး မင်းသမီးဂွင်အနေအထားတွင် အလွန်လှပညက်ညောသူအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူမကိုယ်တိုင်လည်း စန္ဒယား၊ ပတ္တလား၊ ဟွန်းတယော စသည့် ဂီတတူရိယာများကို တီးခတ်နိုင်သူ ဖြစ်သည်။ == အငြိမ့်လောကကို ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ထင်ရှားသောသီချင်းများ == ဩဘာသောင်း အငြိမ့်လောကသို့ မရောက်မီက အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးများသည် သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်၊ မြိုင်ထ၊ ဘောလယ်များကို သီဆို၍ ညင်သာစွာ ကပြကြသည်။ သို့သော် ဩဘာသောင်း ရောက်ရှိလာသောအခါ အဆို၊ အတီး၊ အကတို့တွင် မြူးမြူးကြွကြွရှိပြီး သွက်သွက်လက်လက်ရှိသော ဟန်ပန်များဖြင့် အငြိမ့်ခေတ်တစ်ခေတ်ကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သူမ သီဆိုကပြခဲ့သော သီချင်းများမှာ ယောက်ျားများကို စိတ်လှုပ်ရှားစေသည့် ဆန်းထွေထူး (ဆန်းနွေဦးယိုးဒယားအလိုက်)၊ ဘာဂီတင် (မြင်းရထားကို ဆိုလို)၊ ကာတစ် (ထိုခေတ်က တင်ပါးကို ဆိုလို) တို့ ဖြစ်သည်။ အခြားထင်ရှားသော တေးသီချင်းများမှာ ပေါ်ပြူလာဘလူးဘလပ်၊ စုံနံသာမြိုင်လယ်၊ လှေကြီးထိုးရိုးရိုးမှန်မှန်လှော်၊ ချစ်ယောင်ယောင်၊ ကြာလေငယ်လေ၊ ဇာကွဲ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ အငြိမ့်သဘင်လောကတွင် "အဆစ်ကျဲကျဲ ကရာမှာ လေဘာတီမြရင်၊ အဆစ်စိပ်စိပ် ကရာမှာ ဩဘာသောင်း" ဟု ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။ သူမသည် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများနှင့် ကာလသားများ ဝိုင်းဝိုင်းလည်ခဲ့ရလောက်အောင် စန်းပွင့်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်ပင် ဇာတ်မင်းသားကြီး ဖိုးစိန်က "ဇာတ်သမကို မခင်တွယ်ကြနဲ့ သဘင်သည် ဝေးရာကကြည့်" ဟူသော သီချင်းဖြင့် ဥက္ကာသေနမယ်ရူပဇာတ်တွင် သတိပေးကပြခဲ့ရသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အသက် ၃၈ နှစ်တွင် ခင်ပွန်းသည်၏ ဆန္ဒအရ အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။ == ကဗျာလွတ်အကနှင့် ပညာရေး == ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးပန်တျာကျောင်း စတင်ဖွင့်လှစ်သည့်အခါ အကနည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် မင်းသား ရွှေဒေါင်းညို၊ စိန်လှမောင်တို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်၍ "ကဗျာလွတ်အက" ကို တီထွင်ခဲ့ရာ မြန်မာ့အကသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်းခံရသည်အထိ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော် အာဏာရှင်ဦးနေဝင်း၏ တော်လှန်ရေးကောင်စီခေတ်မှစ၍ ၈၈ အရေးအခင်းနောက်ပိုင်းတွင် ကဗျာလွတ်အကမှာ သင်ရိုးဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ မူမှန်သော ကဗျာလွတ်မူကို ဖျောက်ဖျက်ကာ မူမမှန်သောမူကို နိုင်ငံတော်မူဟု သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် မူမှန်သောအကနည်းစနစ်တို့ ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရသည်။ တပည့်ရင်းဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်က မူမှန်ကဗျာလွတ်ကို ဖော်ထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ရာတွင် များစွာ အတိုက်အခိုက် ခံခဲ့ရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ကဗျာလွတ်အက၏ မိခင်ကြီး၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ရ ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ <ref>စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{Lifetime|၁၈၉၈|၁၉၇၁}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] rtvr51plvv10xwlsrzifsv52h7v1cug 0 49699 1040870 952273 2026-06-26T01:22:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040870 wikitext text/x-wiki '''ဝဋံသကာဘွဲ့''' သည် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်အတွင်း ထူးခြားထင်ရှားသည့် ဘွဲ့တံဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သကျသီဟ ‌ခေါ် မန္တလေး ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်း၊ စေတိယင်္ဂဏခေါ် ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံစေတီတော် ဂေါပကအဖွဲ့တို့က ကြီးမှူးကျင်းပသည့် ပရိယတ္တိစာလျှောက်မေးပွဲများ ၏ စာသင်တန်း၊ ဓမ္မာစရိယတန်းတို့ကို နှစ်မခြားဘဲ အောင်မြင်သော ထူးချွန်သံဃာများကို ဆပ်ကပ်သည်။ (၂၀၂၅) ခုနှစ်အထိ သကျသီဟ ဝဋံသကာဘွဲ့ရ (၁၀) ပါး နှင့် ‌စေတိယင်္ဂဏ ဝဋံသကာဘွဲ့ရ (၁၁) ပါး ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ (၂၁) ပါးမှာ မန္တလေးစာသင်တိုက်များမှ စာ‌ မေး ပွဲဖြေဆိုသူ (၁၅) ပါး၊ စစ်ကိုင်း/မင်းကွန်း မှ (၂) ပါး၊ ရန်ကုန် မှ (၂) ပါး၊ ပဲခူးမှ (၁) ပါး၊ ရေဦးမှ (၁) ပါး တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == မန္တလေးမြို့ သကျသီဟ ဝဋံသကာဘွဲ့ == [[မန္တလေးမြို့]] [[ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်း]]က ကြီးမှူးကျင်းပသည့် သကျသီဟပရိယတ္တိစာလျှောက်မေးပွဲများ ၏ စာသင်တန်း၊ ဓမ္မာစရိယတန်းတို့ကို နှစ်မခြားဘဲ အောင်မြင်သော စာအောင် သံဃာတော်များကို "ဝဋံသကာ" ဘွဲ့ဆပ်ကပ်အပ်နှင်းသည်။စာမေးပွဲစတင်ကျင်းပသည့် [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|ကောဇာသက္ကရာဇ်]] (၁၂၆၇) ခုနှစ် မှ (၁၃၈၇) ခုနှစ် နှစ်ပေါင်း တစ်ရာ့နှစ်ဆယ်အတွင်း ဘွဲ့တံဆိပ် ဆက်ကပ်ခံရသည့် အရှင်မြတ် (၁၀ )ပါးသာ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ == ပထမဦးဆုံးဆက်ကပ်ခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ် == ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်း၏ ပထမဦးဆုံး ဝဋံသကာဘွဲ့ခံ သာသနာ့ သူရဲကောင်းပုဂ္ဂိုလ် မှာ [[မင်းကွန်းဆရာတော်|မင်းကွန်းတိပိဋကဓရ ဆရာတော်ဘုရားကြီး]] ဖြစ်သည်။ (၁၉၅၃) ခုနှစ်တွင် ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်း၏ ဝဋံသကာဘွဲ့ရ ၃ ပါး တပြိုင်နက်ပေါ်ထွက်လာသည်။ [[ကုမာရာဘိဝံသ (ဗန်းမော်ဆရာတော်)|ဦးကုမာရာဘိဝံသ]] (နဝမဗန်းမော်ဆရာတော်၊ [[နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးသုနန္ဒာဘိဝံသ ([[ဦးရွှေအောင်]]) နှင့် ဦးနာရဒါဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ ဦးထွန်းလှိုင်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ဝဋံသကာဘွဲ့ကို [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]၊ [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်]]၊ [[စေတိယင်္ဂယ စာမေးပွဲ]]ကလည်း ဆပ်ကပ်သည်။ <ref>အမရဒီပ</ref> ==သကျသီဟ ဓမ္မာစရိယ ဝဋံသကာဘွဲ့ရများ== {| class="wikitable sortable" |+ ဝဋံသကာ ဘွဲ့ ဆက်ကပ်ခံရသည့် သံဃာတော်များ စာရင်း ! စဉ် !! ဘွဲ့တော် !! ပညာသင်ကျောင်းတိုက် !! အောင်သည့်နှစ် !အောင် မြင်ချိန်သက်တော်!! မှတ်ချက် |- |၁ |အရှင် ဝိစိတ္တသာရာ ဘိဝံသ |ဓမ္မနာဒကျောင်းတိုက်၊ [[မင်းကွန်းမြို့|မင်းကွန်း]] |၁၂၉၆ ခုနှစ် |၂၃ နှစ် |နောင်တွင် [[မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော်]] အဖြစ် ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သည်။ |- |၂ | အရှင် ဥတ္တမာဘိဝံသ | မိုးကောင်းတိုက်၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] | ၁၂၉၉ ခုနှစ် | | |- | ၃ |အရှင် လက္ခဏာဘိဝံသ |မိုးကောင်းတိုက်၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] |၁၃ဝ၉ ခုနှစ် | | နောင်တွင် ဆရာကြီးဦးကျော်ရှိန် အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ |- | ၄ | အရှင် သုမနာဘိဝံသ |ထီးလင်းတိုက်၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] | ၁၃၁၄ ခုနှစ် | |နောင်တွင် နည်းသစ်ဆရာကြီး ဦးသောင်းလွင်BA အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ |- | ၅ |အရှင် [[ကုမာရာဘိဝံသ (ဗန်းမော်ဆရာတော်)|ကုမာရာဘိဝံသ]] | ဘုရားကြီးတိုက်၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] | ၁၃၁၅ ခုနှစ် | |နောင်တွင် [[နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက]] ဥက္ကဋ္ဌ [[ကုမာရာဘိဝံသ (ဗန်းမော်ဆရာတော်)|ဗန်းမော်ဆရာတော်ကြီး]] (၂၀၁၀ - ၂၀၂၄) အဖြစ် ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သည်။ |- | ၆ |အရှင် သုနန္ဒာဘိဝံသ |ဘုရားကြီးတိုက်၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] | ၁၃၁၅ ခုနှစ် | |နောင်တွင် ဆရာကြီး [[ဦးရွှေအောင်]] အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ |- | ၇ |အရှင် နာရဒါဘိဝံသ |မြင်းဝန်တိုက်၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] |၁၃၁၅ ခုနှစ် | |နောင်တွင် [[ဓမ္မာစရိယ ဦးထွန်းလှိုင်]] အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ |- | ၈ |အရှင် ကစ္စာယနာလင်္ကာရာဘိဝံသ |ဘုရားကြီးတိုက်၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] |၁၃၁၇ ခုနှစ် |၂၁ နှစ် |အသက်အငယ်ဆုံး။ နောင် ဗိုလ်ကြီးကျော်နိုင် ဖြစ်လာသည်။ |- | ၉ |အရှင် ကေသရာလင်္ကာရာဘိဝံသ | [[မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်း|မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်]]၊ [[အမရပူရမြို့|အမရပူရ]] |၁၃၄၈ ခုနှစ် | | မန္တလေးမြို့ အောင်ချမ်းသာ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၏ ပဓာနနာယက ဆရာတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://buddhismworld.ning.com/profiles/blogs/6371237:BlogPost:421445 |accessdate=1 July 2014 |archivedate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305140258/http://buddhismworld.ning.com/profiles/blogs/6371237:BlogPost:421445 }}</ref> |- | ၁၀ | အရှင်ဃောသိတာလင်္ကာရာဘိဝံသ | ဓမ္မဝိနယရံသီကျောင်း၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] | ၁၃၈၇ ခုနှစ် (၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅) |၂၃ နှစ် |(၃၉)နှစ်အကြာမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည့် ရဟန်းတော် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%9A%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%BD/|title=နှစ်လေးဆယ် နီးပါးအကြာတွင် ဝဋံသကာဘွဲ့ရ ဆရာတော်တပါး ပေါ်ထွက်လာ|work=Popular Journal|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ }}</ref> |} == ရန်ကုန်မြို့ စေတိယင်္ဂဏ ဝဋံသကာဘွဲ့ == [[ရန်ကုန်မြို့]] [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်]] ဂေါပကအဖွဲ့က ကြီးမှူးကျင်းပသည့် စေတိယင်္ဂဏပရိယတ္တိစာလျှောက်မေးပွဲများ ၏ စာသင်တန်း၊ ဓမ္မာစရိယတန်းတို့ကို နှစ်မခြားဘဲ အောင်မြင်သော စာအောင် သံဃာတော်များကို "ဝဋံသကာ" ဘွဲ့ဆပ်ကပ်အပ်နှင်းသည်။ စာမေးပွဲစတင်ကျင်းပသည့် ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၉၁၈) ခုနှစ် မှ (၂၀၂၅) ခုနှစ် နှစ်ပေါင်း တစ်ရာ့ခြောက်နှစ်အတွင်း ဝဋံသကာဘွဲ့တံဆိပ် ဆက်ကပ်ခံရသည့် အရှင်မြတ် (၁၁)ပါး အပါအဝင် ဂန္ထဝါစက (အဘိဝံသ) ဘွဲ့ရသံဃာ (၃၇၃) ပါး ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |url=https://www.shwedagonpagoda.org.mm/mm/application-for-ethical-conduct-examination/ |title=စေတိယင်္ဂဏစာလျှောက်မေးပွဲဆိုင်ရာ ၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော် အင်တာနက်စာမျက်နှာ။ |access-date=12 July 2025 |archive-date=22 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622122057/https://www.shwedagonpagoda.org.mm/mm/application-for-ethical-conduct-examination/ |url-status=dead }}</ref> == စေတိယင်္ဂဏ ဝဋံသကာဘွဲ့ရများ == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !ဘွဲ့တော် !ပညာသင်ကျောင်းတိုက် !အောင်သည့်နှစ် !အောင်မြင်ချိန်သက်တော် !မှတ်ချက် |- |၁ |ပညိန္ဒာဘိဝံသ |မဟာအောင်မြေဘုံစံကျောင်းတိုက်၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန် |၁၃၀၆ |၂၄ နှစ် | |- |၂ |အာစာရာဘိဝံသ |မင်္ဂလာရာမကျောင်းတိုက်၊ ရေဦး |၁၃၁၁ |၂၇ နှစ် | |- |၃ |ပဒုမာဘိဝံသ |သဒ္ဓမ္မနယူပဒေသကျောင်း၊ မစိုးရိမ်တိုက်၊ မန္တလေး |၁၃၂၅ |၂၈ နှစ် | |- |၄ |သူရိယာဘိဝံသ |မိုးတားကျောင်း၊ အနောက်ခင်မကန်တိုက်၊ မန္တလေး |၁၃၂၅ |၂၇ နှစ် | |- |၅ |သုဇနာဘိဝံသ |ဇယဝတီကျောင်း၊ မိုးကောင်းတိုက်၊ မန္တလေး |၁၃၂၅ |၂၇ နှစ် | |- |၆ |ခေမိန္ဒာဘိဝံသ |မဟာဗောဓိပရိယတ္တိကျောင်း၊ နွယ်စဉ်ရပ်၊ မန္တလေး |၁၃၃၃ |၂၆ နှစ် | |- |၇ |အရိယဝံသာဘိဝံသ |မြဝတီမင်းကြီးကျောင်း၊ ပြည်ကြီးတံခွန်၊ မန္တလေး |၁၃၃၉ |၂၆ နှစ် | |- |၈ |နာရဒါဘိဝံသ |လှရတနာကျောင်း၊ ပါဠိတက္ကသိုလ်ညောင်တုန်းကျောင်းတိုက် ၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန် |၁၃၄၄ |၂၂ နှစ် |အငယ်ဆုံး |- |၉ |ဣဿရိယာဘိဝံသ |စမ်းကြီးတောရစာသင်တိုက်၊ ပဲခူး |၁၃၄၅ |၂၄ နှစ် | |- |၁၀ |ဣဒ္ဓိကာဘိဝံသ |စည်ရှင်ကျောင်း၊ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်၊ မန္တလေး |၁၃၄၅ |၂၅ နှစ် | |- |၁၁ |ဝံသပါလာလင်္ကာရာဘိဝံသ |မြစကြာကျောင်းတိုက်၊ စစ်ကိုင်း |၁၃၅၃ |၂၃ နှစ် | |} ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ]] debkh6o1iowvd8v68i7n390cn5huaqb 0 50741 1040913 858735 2026-06-26T05:35:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 3 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040913 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}} |nativename= |seal= |image=DG Office of DZGD.jpg |image_caption=ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ်ရုံး |formed=၂၅ ဇွန် ၁၉၉၇ |headquarters= ၁၉လမ်းနှင့် ပုသိမ်ကြီးလမ်း​ထောင့်၊ [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | parent_agency = [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] | preceding1=မြေယာကျေးလက် တိုးတက်ကြီးပွားရေး ကော်ပိုရေးရှင်း |minister1_name=[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] |chief1_name=ဦးအောင်သူ |website={{url|http://www.dryzonegreening.gov.mm}} |chief1_position=ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ် }} '''အပူပိုင်းဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာန''' ({{lang-en|Dry Zone Greening Department}}) သည် [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း== မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းမိုးနည်းဒေသ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှ စတင်၍ မြေယာကျေးလက် တိုးတက်ကြီးပွားရေး ကော်ပိုရေးရှင်း (မြေကျေးရှင်း)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၃-၅၄ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၁၉၆၂-၆၃ ဘဏ္ဍာနှစ် အထိ (၁၀)နှစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]မှ ဆက်လက် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၆၃-၆၄ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၁၉၈၁-၈၂ ဘဏ္ဍာနှစ်ထိ နှစ်(၂၀)အား (၁၀)နှစ် စီမံကိန်း နှစ်ရပ်ဖြင့် ၁၉၆၃-၆၄ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၁၉၇၂-၇၃ ဘဏ္ဍာနှစ်ထိ(၁၀)နှစ်နှင့် ၁၉၇၂-၇၃ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၁၉၈၁-၈၂ ဘဏ္ဍာနှစ်ထိ (၁၀) နှစ်၊ သတ်မှတ်လျက် စီမံကိန်းရေးဆွဲ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မိတ္ထီလာသစ်တောခရိုင်တွင်သာ အများဆုံး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ပုပ္ပါးတောင် ရေဝေရေလဲသစ်တောများ ပြန်လည်ထူထောင်၍ ကျေးရွာသစ်တောများနှင့် စံပြသစ်တောများကို ဦးစားပေး တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် သစ်တောဦးစီးဌာန၏ ဖွဲ့စည်းပုံအား ခရိုင်အဆင့်ရုံးများ ဖျက်သိမ်းခဲ့သဖြင့် မြို့နယ်အဆင့်ရုံးများဖြင့်သာ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ ၁၉၉၄-၉၅ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် ပထမ(၃)နှစ်တာကာလအား စမ်းသပ်ကာလအဖြစ် သစ်တောဦးစီးဌာနက အထူးဒေသ ကိုးခရိုင်စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး စီမံကိန်းအား စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅-၉၆ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် ကိုးခရိုင် မှ (၁၃)ခရိုင်သို့ တိုးချဲ့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆-၉၇ ဘဏ္ဍာနှစ် မြင်းခြံခရိုင်တွင် ရေဝေတောင်တန်းများ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး အထူးလုပ်ငန်း စီမံကိန်းကို စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးလုပ်ငန်းများကို စီမံကိန်းများ ချမှတ်၍ အလေးထားဆောင်ရွက်သွားရန်၊ အပူပိုင်းဒေသ၌ နောင်သားစဉ်မြေးဆက် ရေရှည် အကျိုးရှိစေမည့် စီမံကိန်းလုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်သွားရန်နှင့် ဒေသခံပြည်သူများလည်း နားလည်သိရှိပြီး ပူးပေါင်းပါဝင်အောင် စည်းရုံး ဆောင်ရွက်သွားရန်အတွက် အပူပိုင်းဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာနကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.monrec.gov.mm/?q=department/7|title=အပူပိုင်း​ဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်​ရေးဦးစီးဌာန|publisher=[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archivedate=31 May 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200531181720/http://monrec.gov.mm/?q=department%2F7}}</ref>သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး၏ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်စွဲပါ စာအမှတ် ၁/၁၈၀ (က) (၆)/(၆၂၀/၉၇) ဖြင့် အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာနအား တိုင်းဒေသကြီး(၃)တိုင်း၊ ခရိုင်(၁၃)ခရိုင်၊ မြို့နယ်(၅၇)မြို့နယ်၊ အပူပိုင်းဒေသ၏ သစ်တောဧရိယာ အကျယ်အဝန်း ၂၁.၅၅၇ သန်း ဧက၊ အရာထမ်း(၁၃၇)ဦး၊ အမှုထမ်း(၃၀၉၄)ဦး၊ ပေါင်း (၃၂၃၁) ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၈)ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့တွင် အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး ဦးစီးဌာန၊ ဦးစီးရုံးချုပ် ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး ဦးစီးဌာန ဖွဲ့စည်းပုံအား ၂၀၀၀-၂၀၀၁ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ စတင်၍ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ဂန့်ဂေါခရိုင်]] (ဂန့်ဂေါ၊ ထီးလင်းနှင့် ဆော) (၃)မြို့နယ်အား ချန်လှပ်၍ တိုင်းဒေသကြီး(၃)တိုင်း၊ ခရိုင်(၁၃)ခရိုင်၊ မြို့နယ်(၅၄)မြို့နယ်၊ အကျယ်အဝန်း(၂၀.၁၇)ဧကသန်းဖြင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ရည်ရွယ်ချက် == အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာန အနေဖြင့် အောက်ဖော်ပြပါ ရည်ရွယ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.dryzonegreening.gov.mm/?q=node/10|title=ရည်ရွယ်ချက်|publisher=အပူပိုင်းဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၂၄|archive-date=23 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023193831/http://www.dryzonegreening.gov.mm/?q=node/10|url-status=dead}}</ref> *အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည် သာယာလှပစေရန်။ *ရေ၊ မြေသဘာဝဝန်းကျင်ကို ထိန်းသိမ်းရန်။ *ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ အခြေခံသစ်တောထွက်ပစ္စည်း လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန်။ *ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားထာဝစဉ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်။ *သစ်တော၊သစ်ပင်များ၏ တန်ဖိုးနှင့် အနှစ်သာရကို ဒေသနေ ပြည်သူများ သိရှိနားလည်စေရန်။ *သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်သူလူထု အသိပညာ မြှင့်တင်ရန်နှင့် ပူးပေါင်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုကို တိုးတက်ရရှိစေရန်။ *ရာသီဥတု မျှတကောင်းမွန်လာခြင်းဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို အထောက်အကူဖြစ်စေရန်။ *သဲကန္တာရဖြစ်ထွန်းမှုကို ကာကွယ်တားဆီးရန်။ == တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း == အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး ဦးစီးဌာန စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတို့အတွင်းရှိ ခရိုင် ၁၃ ခရိုင်၊ မြို့နယ် ၅၇ မြို့နယ်၏ စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်း ၂၁၅၅၇၄၅၉ ဧက (၂၁.၅၆ ဧကသန်း) အတွင်း စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၀-၂၀၀၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှ စတင်၍ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင် (ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်နှင့် ဆောမြို့နယ်) အား ချန်လှပ်ကာ တိုင်းဒေသကြီး ၃ တိုင်း၊ ၁၂ ခရိုင်၊ မြို့နယ် ၅၄ မြို့နယ်၊ အကျယ်အဝန်း ၂၀၁၇၈၉၂၆ ဧက (၂၀.၁၇ ဧကသန်း) ဖြင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.dryzonegreening.gov.mm/?q=node/109|title=တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း|publisher=အပူပိုင်းဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၂၄|archive-date=23 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141023193749/http://www.dryzonegreening.gov.mm/?q=node/109|url-status=dead}}</ref> အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး ဦးစီးဌာနမှ လုပ်ငန်းများ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် တိုင်းဒေသကြီး၊ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ *[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] {| class="wikitable" |- !ခရိုင်!!မြို့နယ် |- |[[စစ်ကိုင်းခရိုင်]]||[[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]]၊ [[မြောင်မြို့|မြောင်]]၊ [[မြင်းမူမြို့|မြင်းမူ]] |- |[[မုံရွာခရိုင်]]||[[မုံရွာမြို့|မုံရွာ]]၊ [[ချောင်းဦးမြို့နယ်|ချောင်းဦး]]၊ [[ဘုတလင်မြို့|ဘုတလင်]]၊ [[ဆားလင်းကြီးမြို့|ဆားလင်းကြီး]]၊<br />[[ယင်းမာပင်မြို့နယ်|ယင်းမာပင်]]၊ [[အရာတော်မြို့|အရာတော်]]၊ [[ပုလဲမြို့|ပုလဲ]] |- |[[ရွှေဘိုခရိုင်]]||[[ရွှေဘိုမြို့|ရွှေဘို]]၊ [[ဝက်လက်မြို့|ဝက်လက်]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|ဒီပဲယင်း]]၊ [[ရေဦးမြို့|ရေဦး]]၊<br />[[တန့်ဆည်မြို့|တန့်ဆည်]]၊ [[ကန့်ဘလူမြို့|ကန့်ဘလူ]]၊ [[ခင်ဦးမြို့|ခင်ဦး]] |} *[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] {| class="wikitable" |- !ခရိုင်!!မြို့နယ် |- |[[မကွေးခရိုင်]]||[[ချောက်မြို့|ချောက်]]၊ [[ရေနံချောင်းမြို့|ရေနံချောင်း]]၊ [[နတ်မောက်မြို့|နတ်မောက်]]၊<br />[[မြို့သစ်မြို့|မြို့သစ်]]၊ [[တောင်တွင်းကြီးမြို့|တောင်တွင်းကြီး]]၊ [[မကွေးမြို့|မကွေး]] |- |[[မင်းဘူးခရိုင်]]||[[စလင်းမြို့|စလင်း]]၊ [[ပွင့်ဖြူမြို့|ပွင့်ဖြူ၊]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]]၊ [[ငဖဲမြို့|ငဖဲ]] |- |[[ပခုက္ကူခရိုင်]]||[[ပေါက်မြို့|ပေါက်]]၊ [[မြိုင်မြို့|မြိုင်]]၊ [[ရေစကြိုမြို့|ရေစကြို]]၊ [[ပခုက္ကူမြို့|ပခုက္ကူ]]၊ [[ဆိပ်ဖြူမြို့|ဆိပ်ဖြူ]] |- |[[သရက်ခရိုင်]]||[[မင်းလှမြို့(သရက်ခရိုင်)|မင်းလှ]]၊ [[ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့|ဆင်ပေါင်ဝဲ]]၊ [[အောင်လံမြို့|အောင်လံ]]၊<br /> [[သရက်မြို့|သရက်]]၊ [[မင်းတုန်းမြို့|မင်းတုန်း]]၊ [[ကမ္မမြို့|ကံမ]] |} *[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] {| class="wikitable" |- !ခရိုင်!!မြို့နယ် |- |[[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]||[[ကျောက်ဆည်မြို့|ကျောက်ဆည်]]၊ [[မြစ်သားမြို့|မြစ်သား]]၊ [[တံတားဦးမြို့|တံတားဦး]] |- |[[မြင်းခြံခရိုင်]]||[[မြင်းခြံမြို့|မြင်းခြံ]]၊ [[နွားထိုးကြီးမြို့|နွားထိုးကြီး]]၊ [[တောင်သာမြို့|တောင်သာ]]၊<br />[[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့|ကျောက်ပန်းတောင်း]]၊ [[ငါန်းဇွန်မြို့|ငါန်းဇွန်]] |- |[[ညောင်ဦးခရိုင်]]||[[ပုဂံ(ညောင်ဦး)မြို့နယ်|ညောင်ဦး]] |- |[[မိတ္ထီလာခရိုင်]]||[[မိတ္ထီလာမြို့|မိတ္ထီလာ]]၊ [[သာစည်မြို့|သာစည်]]၊ [[ဝမ်းတွင်းမြို့|ဝမ်းတွင်း]]၊ [[မလှိုင်မြို့|မလှိုင်]] |- |[[ရမည်းသင်းခရိုင်]]||[[တပ်ကုန်းမြို့|တပ်ကုန်း]]၊ [[ရမည်းသင်းမြို့|ရမည်းသင်း]]၊ [[ပျော်ဘွယ်မြို့|ပျော်ဘွယ်]] |} ==ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်== *[[သစ်တောဦးစီးဌာန]] *[[ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာန]] *[[မြေတိုင်း ဦးစီးဌာန]] *[[မြန်မာ့သစ်လုပ်ငန်း]] == အကိုးအကား == {{reflist}} == ပြင်ပဆက်သွယ်ရေး == *[http://www.dryzonegreening.gov.mm အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး ဦးစီးဌာန] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141023173943/http://www.dryzonegreening.gov.mm/ |date=23 October 2014 }} {{သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] 0fjbp6wubc3akdktizfprrkiz1kijv8 0 51006 1040859 957811 2026-06-25T22:24:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040859 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Yezin Agricultural University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= YAU |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် = Yezin Agricultural University Logo.svg |တံဆိပ်စာသား = ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်၏ အမှတ်တံဆိပ် |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စိုက်ပျိုးပညာ ပြည်ရွာဖွံ့ဖြိုး |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Uplift the Nation through Agriculture |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၂၄ |အမျိုးအစား = အများနှင့်သက်ဆိုင်သော |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာသိင်္ဂီမြင့် |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |သင်ပြသူ ဦးရေ = |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ = |တည်နေရာ = ရေဆင်း၊ [[ပျဉ်းမနားမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ|နေပြည်တော်]] |အကျယ်အဝန်း = |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုတ် = http://www.yau.edu.mm }} '''ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်'''သည် [[နေပြည်တော်]]၊ [[ပျဉ်းမနားမြို့]] မြောက်ဘက်၊ ၁၁ မိုင်ခန့်အကွာ ရေဆင်းဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော စိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခုလည်းဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံဘွဲ့ရ(Bachelor of Agricultural Science - BAgrSc) ဦးရေ ၂၀၀ ခန့်မွေးထုတ်ပေးလျက် ရှိသည်။ မဟာဘွဲ့သင်တန်းကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ပါရဂူဘွဲ့သင်တန်းကို ၂၀၀၁ တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ်နှင့် သုတေသနသိပ္ပံအဖြစ် [[မန္တလေးမြို့]]တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၏ တွဲဖက်ကောလိပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးပညာ မဟာဌာနအဖြစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]]အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံကျောင်းအဖြစ် [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမှ ရေဆင်းဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ လွှဲပြောင်းရောက်ရှိပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်တွင် ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ် အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moali.gov.mm/index.php/yezin-agricultural-university|title=ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်၏ နောက်ခံသမိုင်း|publisher=[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|archive-date=10 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240710101153/https://www.moali.gov.mm/index.php/yezin-agricultural-university|url-status=dead}}</ref> === ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ === * ပထမဆုံးကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ မစ္စတာဂျေချာလ်တန် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/article/58614|title=နှစ် ၁၀၀ ပြည့်မည့် အမိစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်|work=MOI Myanmar|access-date=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄}}</ref> ကျောင်းစတင်ဖွင့်လှစ်သည့်နှစ်တွင် ကျောင်းသား ၂၄ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ထိုထဲမှ  ၁၁ ယောက် ဒီပလိုမာဘွဲ့ ရရှိသည်။ * ကျောင်းဖွင့်ပြီး ၁၀ နှစ် အကြာ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကပ်ဆိုးကြောင့် ၁၉၃၃ ခုနှစ် မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ် အထိ   ကောလိပ်ကျောင်း (၅) နှစ် ပိတ်ခဲ့ရသည်။ * ၁၉၃၈ ခုနှစ် တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ၏ အပေါင်းပါကောလိပ်အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပြီး  ဥပစာသိပ္ပံအောင်ပြီးသူများကို လက်ခံကာ  B.SC (စိုက်ပျိုးရေး) ဘွဲ့ကို စတင် ချီးမြှင့်သည်။ပညာသင်နှစ်ကို ၂နှစ် သတ်မှတ်သည်။ * ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားချိန် ၄ နှစ်ခန့် ယာယီပိတ်ပြီး  စစ်ပြီးချိန် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ် အထိ   [[မလှိုင်မြို့နယ်|မလှိုင်မြို့]] စိုက်ပျိုးရေးဥယျာဉ် ၌ ကြားဖြတ်ကောလိပ်အဖြစ် ဒုတိယနှစ်သင်တန်းသားများကို ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးသည်။ * ၁၉၄၇ ခုနှစ် တွင် စိုက်ပျိုးရေးကောလိပ်ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စိုက်ပျိုးရေး မဟာဌာနအဖြစ် မန္တလေးတွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ * ၁၉၅၈ ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ စိုက်ပျိုးရေးမဟာဌာန သည် [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] လက်အောက်ခံဖြစ်လာသည်။ * ၁၉၆၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့တွင်  စိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလအဖြစ် သီးခြားရပ်တည်ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ် တွင်  ရေဆင်း သို့ စတင်ပြောင်းရွှေ့သည်။ * စတင်ဖွင့်လှစ်သည့် ၁၉၂၄ ခုနှစ် မှ ၂၀၂၄ ခုနှစ် အထိ  နှစ် ၁၀၀ ကာလအတွင်း စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံဘွဲ့ (B. Agr. Sc) ရရှိသူ ၁၂၉၈၃ ဦး၊ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ (Post grad. Dip. Ag. Sc) ရရှိသူ ၆၅ ဦး၊ မဟာဒဿနဘွဲ့ (M. Phil.) ရရှိသူ ၁၀ဦး၊ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ (M. Agr. Sc) ရရှိသူ ၆၆၈ ဦး၊ သုတေသနအခြေပြုပါရဂူဘွဲ့ (Ph.D by Research)ရရှိသူ ခြောက်ဦး၊ ပါရဂူဘွဲ့ (Ph. D) ရရှိသူ ၇၇ ဦး ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ==ပေးအပ်သောဘွဲ့များ== ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်မှ ပေးအပ်သောဘွဲ့များမှာ စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံဘွဲ့၊ စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ နှင့် စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံပါရဂူဘွဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။ == ပါမောက္ခချုပ်များ == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !အမည် !တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့်ရက် !ရင်းမြစ် |- |၁။ |ဒေါက်တာသိင်္ဂီမြင့် |{{Start date and age|2025|6|4}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/book/3265|title=၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်ထုတ် အတွဲ (၇၈)၊ အမှတ် (၂၆) ပြန်တမ်းစာစောင်ကို စာပေဗိမာန် စာအုပ်အရောင်းဆိုင်များမှ တစ်ဆင့် စတင်ဖြန့်ချိ e-book|accessdate=2025-7-15|publisher=ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန}}</ref> |} ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:နေပြည်တော်]] ivj3oc2c2ii0el8km0wj9sxk57a2lrs 0 52480 1040810 1040693 2026-06-25T16:09:03Z Mkant00 135890 /* ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) */ 1040810 wikitext text/x-wiki {{ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ}} [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ [[အုပ်စု ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (group cohomology)၊ [[လီအက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Lie algebra cohomology) နှင့် [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် [[ဆင်းသက်ဖန်တာ|ဆင်းသက်ဖန်တာများ]] (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ [[ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ]] (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ [[ဖန်တာ|ဖန်တာများ]]နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း|သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ]] ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော [[အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ|အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] (Algebraic structures) အဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက [[ချက် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Čech cohomology) ရှိ [[စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်|စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များ]] (Universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုသိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ [[File:Emmy Noether.jpg|right|thumb|250px| အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) သည် ဘာဗေးရီးယန်း လူမျိုး ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ဘာဗေးရီးယား ဘုရင်နိုင်ငံ၊ အာလန်ဂန် (Erlangen) မြို့တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဘရင်မော (Bryn Mawr) မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) နှင့် သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) တို့အတွက် အခြေခံကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူမသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)| ကွင်း]]များ (rings)၊[[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (algebras) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ ဖော်ထုတ်ခဲ့သော နိုသာ သီအိုရမ် (Noether's theorem) သည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သဘာဝနိယာမများ၏ အချိုးညီမှုများ (symmetries) ကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော တည်မြဲပမာဏများ (conservation quantities) တည်ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားသည်။]] ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Set</math>) *[[တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Top</math>) *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ * [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Grp</math>) * [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ab</math>) * [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ring</math>) *'''Field''': [[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]လည်းဖြစ်သော [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ကို [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] [[ဖန်ရှင်]] သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံ[[အစု|အစုများ]] (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် [[ဖန်ရှင်]]ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *[[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ|Ring]] တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ]]ပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် [[အစု|အစုများ]]ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် [[အစု]]တစ်ခုမှ အခြား[[အစု]]တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> ဖြစ်သည်။ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ :<math>\begin{array}{ccc} f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} & \rightsquigarrow & g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \\ \Updownarrow & & \Updownarrow \\ g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} & \rightsquigarrow & fg: Z \rightarrow X \in \text{C} \end{array}</math> ဖြစ်သည်။ ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == {{main| ဖန်တာ}} ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် '''ဖန်တာ''' (functor) ဆိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုမှ အခြားကတ်တဂိုရီတစ်ခုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် <math>C</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများကို <math>D</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများဆီသို့ လည်းကောင်း၊ <math>C</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>D</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆီသို့ လည်းကောင်း အသီးသီး ချိတ်ဆက်ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထိုသို့ ပုံဖော်ရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)|လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)]] ဟုခေါ်ဆိုပြီး လားရာကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်သော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)|ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)]] ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။ === ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) === ==== ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) ==== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> ==== အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) ==== လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) ==== ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ပုံကြမ်း (Diagram) ==== ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ ==== ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> ==== ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> ==== <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) ==== <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == {{main| သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း}} ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် ဖန်တာ (functor) များကို လေ့လာပြီးနောက် ထိုဖန်တာများအချင်းချင်းကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်များကို ဆက်လက်လေ့လာရန် လိုအပ်လာသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) ဖြစ်သော <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့ကြားတွင် တည်ရှိသော ဆက်သွယ်မှု ပုံဖော်ခြင်းကို '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် ဖန်တာတစ်ခုမှ အခြားဖန်တာတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီများ၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == {{main| စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်}} ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို ၎င်းတို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံထက် အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟူသော စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ပုံကြမ်းတစ်ခုအထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#စုဆုံမှတ်(Limit)|စုဆုံမှတ်(Limit)]] ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပုံကြမ်းအောက်ရှိ အစ ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)|ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)]]ဟု သတ်မှတ်သည်။ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ]]၊ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ၊ ပူးလ်ဘက် (pullback) များနှင့် ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) များသည် စုဆုံမှတ်နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == {{main|တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း}} '''တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း''' (adjunction) သည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် အလွန်အရေးပါသော သဘောတရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲများကြားရှိ သဘာဝကျသော ဆက်သွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ဖန်တာနှစ်ခုကြားတွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် ရှိနေပါက ယင်းကို တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများစွာရှိ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) တို့၏ ဆက်သွယ်ချက်များသည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] bwyxa5ld9plljz5mnentp344cmmo0so 1040815 1040810 2026-06-25T16:39:37Z Mkant00 135890 /* ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) */ 1040815 wikitext text/x-wiki {{ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ}} [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ [[အုပ်စု ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (group cohomology)၊ [[လီအက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Lie algebra cohomology) နှင့် [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် [[ဆင်းသက်ဖန်တာ|ဆင်းသက်ဖန်တာများ]] (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ [[ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ]] (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ [[ဖန်တာ|ဖန်တာများ]]နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း|သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ]] ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော [[အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ|အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] (Algebraic structures) အဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက [[ချက် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Čech cohomology) ရှိ [[စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်|စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များ]] (Universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုသိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ [[File:Emmy Noether.jpg|right|thumb|250px| အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) သည် ဘာဗေးရီးယန်း လူမျိုး ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ဘာဗေးရီးယား ဘုရင်နိုင်ငံ၊ အာလန်ဂန် (Erlangen) မြို့တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဘရင်မော (Bryn Mawr) မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) နှင့် သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) တို့အတွက် အခြေခံကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူမသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)| ကွင်း]]များ (rings)၊[[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (algebras) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ ဖော်ထုတ်ခဲ့သော နိုသာ သီအိုရမ် (Noether's theorem) သည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သဘာဝနိယာမများ၏ အချိုးညီမှုများ (symmetries) ကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော တည်မြဲပမာဏများ (conservation quantities) တည်ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားသည်။]] ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Set</math>) *[[တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Top</math>) *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ * [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Grp</math>) * [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ab</math>) * [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ring</math>) *'''Field''': [[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]လည်းဖြစ်သော [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ကို [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] [[ဖန်ရှင်]] သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံ[[အစု|အစုများ]] (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် [[ဖန်ရှင်]]ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *[[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ|Ring]] တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ]]ပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် [[အစု|အစုများ]]ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် [[အစု]]တစ်ခုမှ အခြား[[အစု]]တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> ဖြစ်သည်။ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ :<math>\begin{array}{ccc} f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} & \rightsquigarrow & g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \\ \Updownarrow & & \Updownarrow \\ g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} & \rightsquigarrow & fg: Z \rightarrow X \in \text{C} \end{array}</math> ဖြစ်သည်။ ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == {{main| ဖန်တာ}} ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် '''ဖန်တာ''' (functor) ဆိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုမှ အခြားကတ်တဂိုရီတစ်ခုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် <math>C</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများကို <math>D</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများဆီသို့ လည်းကောင်း၊ <math>C</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>D</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆီသို့ လည်းကောင်း အသီးသီး ချိတ်ဆက်ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထိုသို့ ပုံဖော်ရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)|လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)]] ဟုခေါ်ဆိုပြီး လားရာကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်သော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)|ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)]] ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။ === ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) === ==== ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) ==== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> ==== အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) ==== လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) ==== ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ပုံကြမ်း (Diagram) ==== ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ ==== ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> ==== ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> ==== <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) ==== <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == {{main| သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း}} ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် ဖန်တာ (functor) များကို လေ့လာပြီးနောက် ထိုဖန်တာများအချင်းချင်းကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်များကို ဆက်လက်လေ့လာရန် လိုအပ်လာသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) ဖြစ်သော <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့ကြားတွင် တည်ရှိသော ဆက်သွယ်မှု ပုံဖော်ခြင်းကို '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် ဖန်တာတစ်ခုမှ အခြားဖန်တာတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီများ၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == {{main| စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်}} ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို ၎င်းတို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံထက် အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟူသော စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ပုံကြမ်းတစ်ခုအထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#စုဆုံမှတ်(Limit)|စုဆုံမှတ်(Limit)]] ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပုံကြမ်းအောက်ရှိ အစ ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)|ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)]]ဟု သတ်မှတ်သည်။ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ]]၊ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ၊ ပူးလ်ဘက် (pullback) များနှင့် ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) များသည် စုဆုံမှတ်နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == {{main|တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း}} '''တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း''' (adjunction) သည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် အလွန်အရေးပါသော သဘောတရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲများကြားရှိ သဘာဝကျသော ဆက်သွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ဖန်တာနှစ်ခုကြားတွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် ရှိနေပါက ယင်းကို တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများစွာရှိ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) တို့၏ ဆက်သွယ်ချက်များသည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] mn24birz73qmy410gfq8366v3u1o0ra 1040816 1040815 2026-06-25T16:39:43Z Mkant00 135890 /* ဖန်တာ (Functor) */ 1040816 wikitext text/x-wiki {{ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ}} [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ [[အုပ်စု ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (group cohomology)၊ [[လီအက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Lie algebra cohomology) နှင့် [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် [[ဆင်းသက်ဖန်တာ|ဆင်းသက်ဖန်တာများ]] (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ [[ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ]] (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ [[ဖန်တာ|ဖန်တာများ]]နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း|သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ]] ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော [[အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ|အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] (Algebraic structures) အဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက [[ချက် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Čech cohomology) ရှိ [[စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်|စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များ]] (Universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုသိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ [[File:Emmy Noether.jpg|right|thumb|250px| အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) သည် ဘာဗေးရီးယန်း လူမျိုး ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ဘာဗေးရီးယား ဘုရင်နိုင်ငံ၊ အာလန်ဂန် (Erlangen) မြို့တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဘရင်မော (Bryn Mawr) မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) နှင့် သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) တို့အတွက် အခြေခံကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူမသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)| ကွင်း]]များ (rings)၊[[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (algebras) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ ဖော်ထုတ်ခဲ့သော နိုသာ သီအိုရမ် (Noether's theorem) သည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သဘာဝနိယာမများ၏ အချိုးညီမှုများ (symmetries) ကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော တည်မြဲပမာဏများ (conservation quantities) တည်ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားသည်။]] ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Set</math>) *[[တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Top</math>) *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ * [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Grp</math>) * [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ab</math>) * [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ring</math>) *'''Field''': [[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]လည်းဖြစ်သော [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ကို [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] [[ဖန်ရှင်]] သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံ[[အစု|အစုများ]] (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် [[ဖန်ရှင်]]ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *[[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ|Ring]] တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ]]ပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် [[အစု|အစုများ]]ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် [[အစု]]တစ်ခုမှ အခြား[[အစု]]တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> ဖြစ်သည်။ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ :<math>\begin{array}{ccc} f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} & \rightsquigarrow & g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \\ \Updownarrow & & \Updownarrow \\ g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} & \rightsquigarrow & fg: Z \rightarrow X \in \text{C} \end{array}</math> ဖြစ်သည်။ ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == {{main| ဖန်တာ}} ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် '''ဖန်တာ''' (functor) ဆိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုမှ အခြားကတ်တဂိုရီတစ်ခုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် <math>C</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများကို <math>D</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများဆီသို့ လည်းကောင်း၊ <math>C</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>D</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆီသို့ လည်းကောင်း အသီးသီး ချိတ်ဆက်ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထိုသို့ ပုံဖော်ရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)|လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)]] ဟုခေါ်ဆိုပြီး လားရာကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်သော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)|ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)]] ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။ === ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) === ==== ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) ==== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> ==== အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) ==== လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) ==== ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == {{main| သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း}} ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် ဖန်တာ (functor) များကို လေ့လာပြီးနောက် ထိုဖန်တာများအချင်းချင်းကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်များကို ဆက်လက်လေ့လာရန် လိုအပ်လာသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) ဖြစ်သော <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့ကြားတွင် တည်ရှိသော ဆက်သွယ်မှု ပုံဖော်ခြင်းကို '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် ဖန်တာတစ်ခုမှ အခြားဖန်တာတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီများ၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == {{main| စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်}} ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို ၎င်းတို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံထက် အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟူသော စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ပုံကြမ်းတစ်ခုအထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#စုဆုံမှတ်(Limit)|စုဆုံမှတ်(Limit)]] ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပုံကြမ်းအောက်ရှိ အစ ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)|ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)]]ဟု သတ်မှတ်သည်။ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ]]၊ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ၊ ပူးလ်ဘက် (pullback) များနှင့် ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) များသည် စုဆုံမှတ်နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == {{main|တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း}} '''တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း''' (adjunction) သည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် အလွန်အရေးပါသော သဘောတရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲများကြားရှိ သဘာဝကျသော ဆက်သွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ဖန်တာနှစ်ခုကြားတွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် ရှိနေပါက ယင်းကို တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများစွာရှိ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) တို့၏ ဆက်သွယ်ချက်များသည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] he2z89x7r34c3tng5alxe4x30ggo3an 1040817 1040816 2026-06-25T16:42:07Z Mkant00 135890 /* ဖန်တာ (Functor) */ 1040817 wikitext text/x-wiki {{ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ}} [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ [[အုပ်စု ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (group cohomology)၊ [[လီအက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Lie algebra cohomology) နှင့် [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် [[ဆင်းသက်ဖန်တာ|ဆင်းသက်ဖန်တာများ]] (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ [[ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ]] (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ [[ဖန်တာ|ဖန်တာများ]]နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း|သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ]] ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော [[အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ|အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] (Algebraic structures) အဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက [[ချက် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Čech cohomology) ရှိ [[စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်|စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များ]] (Universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုသိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ [[File:Emmy Noether.jpg|right|thumb|250px| အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) သည် ဘာဗေးရီးယန်း လူမျိုး ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ဘာဗေးရီးယား ဘုရင်နိုင်ငံ၊ အာလန်ဂန် (Erlangen) မြို့တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဘရင်မော (Bryn Mawr) မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) နှင့် သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) တို့အတွက် အခြေခံကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူမသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)| ကွင်း]]များ (rings)၊[[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (algebras) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ ဖော်ထုတ်ခဲ့သော နိုသာ သီအိုရမ် (Noether's theorem) သည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သဘာဝနိယာမများ၏ အချိုးညီမှုများ (symmetries) ကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော တည်မြဲပမာဏများ (conservation quantities) တည်ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားသည်။]] ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Set</math>) *[[တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Top</math>) *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ * [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Grp</math>) * [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ab</math>) * [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ring</math>) *'''Field''': [[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]လည်းဖြစ်သော [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ကို [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] [[ဖန်ရှင်]] သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံ[[အစု|အစုများ]] (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် [[ဖန်ရှင်]]ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *[[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ|Ring]] တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ]]ပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် [[အစု|အစုများ]]ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် [[အစု]]တစ်ခုမှ အခြား[[အစု]]တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> ဖြစ်သည်။ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ :<math>\begin{array}{ccc} f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} & \rightsquigarrow & g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \\ \Updownarrow & & \Updownarrow \\ g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} & \rightsquigarrow & fg: Z \rightarrow X \in \text{C} \end{array}</math> ဖြစ်သည်။ ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == '''{{main| ဖန်တာ}}''' ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် '''ဖန်တာ''' (functor) ဆိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုမှ အခြားကတ်တဂိုရီတစ်ခုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် <math>C</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများကို <math>D</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများဆီသို့ လည်းကောင်း၊ <math>C</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>D</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆီသို့ လည်းကောင်း အသီးသီး ချိတ်ဆက်ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထိုသို့ ပုံဖော်ရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)|လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)]] ဟုခေါ်ဆိုပြီး လားရာကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်သော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)|ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)]] ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။ === ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) === ==== ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) ==== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> ==== အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) ==== လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) ==== ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == {{main| သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း}} ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် ဖန်တာ (functor) များကို လေ့လာပြီးနောက် ထိုဖန်တာများအချင်းချင်းကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်များကို ဆက်လက်လေ့လာရန် လိုအပ်လာသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) ဖြစ်သော <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့ကြားတွင် တည်ရှိသော ဆက်သွယ်မှု ပုံဖော်ခြင်းကို '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် ဖန်တာတစ်ခုမှ အခြားဖန်တာတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီများ၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == {{main| စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်}} ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို ၎င်းတို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံထက် အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟူသော စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ပုံကြမ်းတစ်ခုအထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#စုဆုံမှတ်(Limit)|စုဆုံမှတ်(Limit)]] ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပုံကြမ်းအောက်ရှိ အစ ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)|ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)]]ဟု သတ်မှတ်သည်။ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ]]၊ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ၊ ပူးလ်ဘက် (pullback) များနှင့် ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) များသည် စုဆုံမှတ်နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == {{main|တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း}} '''တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း''' (adjunction) သည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် အလွန်အရေးပါသော သဘောတရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲများကြားရှိ သဘာဝကျသော ဆက်သွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ဖန်တာနှစ်ခုကြားတွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် ရှိနေပါက ယင်းကို တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများစွာရှိ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) တို့၏ ဆက်သွယ်ချက်များသည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] nux4wuzxf6uy0js0npe9ip4yqnquf8f 1040818 1040817 2026-06-25T16:43:04Z Mkant00 135890 1040818 wikitext text/x-wiki {{ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ}} [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ [[အုပ်စု ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (group cohomology)၊ [[လီအက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Lie algebra cohomology) နှင့် [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် [[ဆင်းသက်ဖန်တာ|ဆင်းသက်ဖန်တာများ]] (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ [[ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ]] (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ [[ဖန်တာ|ဖန်တာများ]]နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း|သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ]] ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော [[အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ|အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] (Algebraic structures) အဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက [[ချက် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Čech cohomology) ရှိ [[စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်|စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များ]] (Universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် [[အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Algebraic topology) ရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုသိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ [[File:Emmy Noether.jpg|right|thumb|250px| အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) သည် ဘာဗေးရီးယန်း လူမျိုး ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ဘာဗေးရီးယား ဘုရင်နိုင်ငံ၊ အာလန်ဂန် (Erlangen) မြို့တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဘရင်မော (Bryn Mawr) မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) နှင့် သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) တို့အတွက် အခြေခံကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူမသည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)| ကွင်း]]များ (rings)၊[[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (algebras) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ ဖော်ထုတ်ခဲ့သော နိုသာ သီအိုရမ် (Noether's theorem) သည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သဘာဝနိယာမများ၏ အချိုးညီမှုများ (symmetries) ကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော တည်မြဲပမာဏများ (conservation quantities) တည်ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားသည်။]] ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Set</math>) *[[တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Top</math>) *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ * [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Grp</math>) * [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ab</math>) * [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (<math>Ring</math>) *'''Field''': [[ဖီးလ်ဒ်]]များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]လည်းဖြစ်သော [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]ကို [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]]ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]]''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] [[ဖန်ရှင်]] သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံ[[အစု|အစုများ]] (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် [[ဖန်ရှင်]]ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံ[[ဖန်ရှင်]]သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''[[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *[[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ|Ring]] တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|Set ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ]]ပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် [[အစု|အစုများ]]ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် [[အစု]]တစ်ခုမှ အခြား[[အစု]]တစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> ဖြစ်သည်။ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ :<math>\begin{array}{ccc} f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} & \rightsquigarrow & g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \\ \Updownarrow & & \Updownarrow \\ g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} & \rightsquigarrow & fg: Z \rightarrow X \in \text{C} \end{array}</math> ဖြစ်သည်။ ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == '''{{main| ဖန်တာ}}''' ကတ်တဂိုရီသီအိုရီတွင် '''ဖန်တာ''' (functor) ဆိုသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုမှ အခြားကတ်တဂိုရီတစ်ခုသို့ သွားသော ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် <math>C</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများကို <math>D</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများဆီသို့ လည်းကောင်း၊ <math>C</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များကို <math>D</math> ရှိ မော်ဖစ်ဇင်များဆီသို့ လည်းကောင်း အသီးသီး ချိတ်ဆက်ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ထိုသို့ ပုံဖော်ရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)|လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)]] ဟုခေါ်ဆိုပြီး လားရာကို ပြောင်းပြန်လှန်ပစ်သော ဖန်တာကို [[ဖန်တာ#ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)|ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor)]] ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။ === ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) === ==== ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) ==== ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> ==== အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) ==== လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ ==== ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) ==== ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == '''{{main| သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း}}''' ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် ဖန်တာ (functor) များကို လေ့လာပြီးနောက် ထိုဖန်တာများအချင်းချင်းကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်များကို ဆက်လက်လေ့လာရန် လိုအပ်လာသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) ဖြစ်သော <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့ကြားတွင် တည်ရှိသော ဆက်သွယ်မှု ပုံဖော်ခြင်းကို '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် ဖန်တာတစ်ခုမှ အခြားဖန်တာတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် မူလကတ်တဂိုရီများ၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများကို မပြောင်းလဲစေဘဲ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == '''{{main| စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်}}''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို ၎င်းတို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံထက် အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟူသော စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ပုံကြမ်းတစ်ခုအထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#စုဆုံမှတ်(Limit)|စုဆုံမှတ်(Limit)]] ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပုံကြမ်းအောက်ရှိ အစ ကတော့ပုံကို [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်#ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)|ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်(Coimit)]]ဟု သတ်မှတ်သည်။ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ]]၊ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ၊ ပူးလ်ဘက် (pullback) များနှင့် ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) များသည် စုဆုံမှတ်နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == '''{{main|တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း}}''' '''တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း''' (adjunction) သည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် အလွန်အရေးပါသော သဘောတရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲများကြားရှိ သဘာဝကျသော ဆက်သွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ဖန်တာနှစ်ခုကြားတွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် ရှိနေပါက ယင်းကို တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများစွာရှိ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (free functor) နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) တို့၏ ဆက်သွယ်ချက်များသည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] si5uc51ohf8muf7xrowo2pn7wbu6c0s 0 54251 1040809 1026450 2026-06-25T15:53:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040809 wikitext text/x-wiki {{Infobox order | name = မဟာသရေစည်သူ<br>သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ | title = ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ | image = Maha Thray Sithu with Neck Ribbon.svg | caption = မဟာသရေစည်သူဘွဲ့တံဆိပ် နမူနာပုံ | image2 = | caption2 = | awarded_by =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]] | type = [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]] | established = ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂ ရက် | country = {{flag|Myanmar}} | ribbon = [[ဖိုင်:Mahar Thray Sithu.svg|200px|border]] | motto = | eligibility = | criteria = | status = | founder = | head_title = | head = | first_induction = | last_induction = | total = | related = | higher = [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] | lower = [[သရေစည်သူ]] }} ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ငါးမျိုးတွင်အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး တတိယတန်းစားဘွဲ့ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတက နှစ်စဉ် [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]]အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ # [[အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ]] # [[သတိုးမဟာသရေစည်သူ]] # မဟာသရေစည်သူ # [[သရေစည်သူ]] # [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]] ဘွဲ့တို့ဖြစ်ကြသည်။ မဟာသရေစည်သူ ကို ရှမ်းစော်ဘွားများ၊ ဝန်ကြီးများ၊ တရားလွှတ်တော်ဝန်ကြီးများ၊ နိုင်ငံ့တာဝန်ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သူများကိုချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ == ချီးမြှင့်ခြင်း == {{main|သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊}} သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၈|title=ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ သင်္ဂဟ|pages=၃၉၅ - ၄၀၁}}</ref> ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945 |access-date=17 July 2020 |archive-date=26 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626061907/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=36773D0AC1B90D794F8E1781E220FD66?lawordSn=10945 }}</ref> == မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သူများ == မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသားများ- * ကမ္ဘာ့[[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်|ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဟောင်း]][[သန့်၊ ဦး|ဦးသန့်]] * [[ဘလွင်၊ ဦး(မြို့မ)|မြို့မ ဦးဘလွင်]] *[[ဖေခင်|ဦးဖေခင်]] ([[ပင်လုံစာချုပ်]]ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့သူ) *ဦးကြာပု (ပင်လုံစာချုပ် လူထုကိုယ်စားလှယ်)<ref>http://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/13/02/2017/id-55666</ref> *သာမိုင်းခမ်း စော်ဘွား စဝ်ထွန်းအေး (ပင်လုံစာချုပ် လူထုကိုယ်စားလှယ်) *စဝ်ခွန်ပန်းစိန် (တောင်ပိုင်နယ် စော်ဘွားကြီး၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း) * အတွင်းဝန်ချုပ် [[ခင်မောင်ဖြူ ၊ ဦး|ခင်မောင်ဖြူ]] * [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာ ဘဟန်]] * [[လက်ဝဲမင်းညို]] * ပညာမင်းကြီး ဒေါက်တာ ဦးဘ * [[အောင်ကြီး၊ ဦး|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကြီး]] (လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်)) (နောင်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] စတင်တည်ထောင်သူ) * ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်ကျော်ဝင်း * ချတ်တီချိုင်း ချွန်ဟာဗန် (ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်) *ဦးစိန် (ပါလီမန်အတွင်းဝန်) (ကယားပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ၁၉၄၈ မှ ၁၉၆၀ ထိ) *[[တင်ဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦး]] (ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျ၍ ကျဆုံး) *[[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] *ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ဝင်း *[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း]]<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/240557|title=အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့တွင် မဟာသရေစည်သူဘွဲ့ တစ်ဦး၊ စည်သူဘွဲ့ ၄၁ ဦး၊ သီရိပျံချီဘွဲ့ ၄၅ ဦးနှင့် ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ၁၉ ဦး ချီးမြှင့်အပ်နှင်း}}</ref> {{Incomplete|ဘွဲ့ရသူများ စာရင်း}} == ၂၀၂၂ ခုနှစ် == {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- |၂၀၂၂<ref>{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2594%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2584%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2590%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2599%25E1%2580%25B6%25E1%2580%25A1%25E-784|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်း|accessdate=2 August 2025|publisher=Myanmar National Portal|archive-date=23 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260223042710/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E-784|url-status=dead}}</ref> |စိုးဝင်း |ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း) |မင်းအောင်လှိုင် |} == ၂၀၂၆ ခုနှစ် == {| class="wikitable" !ချီးမြှင့်သည့်နှစ် !အမည် !ရာထူး !အဖွဲ့အစည်း !ချီးမြှင့်သူ |- | rowspan="3" |နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃/၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81785|access-date=2026-04-17|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> |ဦး[[ညိုစော]] |ဒုတိယသမ္မတ | |မင်းအောင်လှိုင် |- |ဦး[[ခင်ရီ]] |ဥက္ကဋ္ဌ |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |မင်းအောင်လှိုင် |- |ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]] |ဥက္ကဋ္ဌ |အမျိုးသားလွှတ်တော် |မင်းအောင်လှိုင် |} == အခြားကြည့်ရန် == * [[သီရိပျံချီ|သီရိပျံချီဘွဲ့]] * [[အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့]] * [[အလင်္ကာကျော်စွာ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{Orders, decorations, and medals of Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ]] 29hyipwu0qa0kydxhwaerfdhw0rur4p 0 56957 1040846 1031648 2026-06-25T19:45:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040846 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline |airline = မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း<br><small>Myanmar National Airlines</small> |logo = Myanmar-national-airlines-logo 3 0.png |logo_size = 260 |fleet_size = ၁၀ |destinations = ပြည်ပ (၇) နှင့် ပြည်တွင်း (၂၉) |IATA = UB<ref name="Airframes">{{cite web|url=http://www.airframes.org/fleet/uba|title=AIRFRAMES.ORG - Aircraft Database - airline UBA fleet|publisher=|accessdate=24 April 2015}}</ref> |ICAO = UBA<ref name="Airframes"/> |callsign = UNIONAIR |parent = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |company_slogan = Journey of a Lifetime |founded = ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၈ (Union of Burma Airways အဖြစ်) |headquarters = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |key_people = Captain ခုပ်ခန့်မုံ ([[အမှုဆောင် အရာရှိချုပ်|CEO]]) |hubs = * [[ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] |frequent_flyer = MNA Club |lounge = Mingalabar Lounges |alliance = |website = [http://flymna.com/ flymna.com] }} '''မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း'''({{lang-en|Myanmar National Airlines}}; ယခင်အမည် Union of Burma Airways, Burma Airways, မြန်မာ့လေကြောင်း) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံပိုင်၊ အမျိုးသားလေကြောင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]တွင် ဌာနချုပ် နှင့် အမှတ် (၁၀၄) ကမ်းနားလမ်း၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ရုံးချုပ် ထားရှိသည်။ မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းသည် ပြည်သူများ အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ သွားလာနိုင်ရေးအတွက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသည့်ဒေသများ၊ အခြား ပုဂ္ဂလိကလေကြောင်းလိုင်းများ မပြေးဆွဲသည့် လေယာဉ်ကွင်းများကို ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[File:Union of Burma Airways Boeing 727 Volpati.jpg|thumb|၁၉၇၄ ခုနှစ်က ဟောင်ကောင်ကိုင်တပ်လေဆိပ်တွင် တွေ့ရသော UBA ၏ ဘိုးအင်း ၇၂၇ လေယာဉ်]] လွတ်လပ်ရေးမရမီ (BOAC) လေကြောင်းကုမ္ပဏီမှ မြန်မာ့မြို့ ပြလေကြောင်းလုပ်ငန်များကို တာဝန်ယူ စီမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး လွတ်လပ်ရေးရရှိလာသောအခါ ယင်းလေကြောင်း ကုမ္ပဏီ လက်အောက်တွင် မြန်မာ့မြို့ပြ လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများအား ဆက်လက်ထားရှိရန် မသင့်လျော်သဖြင့် International Aeradio Limited ခေါ် IAL ကုမ္ပဏီနှင့် ဆက်သွယ်မိခဲ့ပြီး မြို့ပြလေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ရန် ငှားရမ်း၍ မြန်မာ့မြို့ ပြလေကြောင်းလုပ်ငန်း ဆက်သွယ်ရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ [[၁၉၄၇]] ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ချီကာဂို ကွန်ဗင်းရှင်း (Chicago Convention) အား ပြဋ္ဌာန်း၍ [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြို့ပြလေကြောင်းဖွံ့ဖြိုးရေး အဖွဲ့|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြို့ပြလေကြောင်းအဖွဲ့]] (ICAO) ကို ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ [[၁၉၄၈]] ခုနှစ်တွင် လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး UBA - Union of Burma Airways ဘုတ်အဖွဲ့တစ်ခုကို တည်ထောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မှာပင် လေကြောင်းပျံသန်းမှုလုပ်ငန်း စတင်ဆောင်ရွက်ချိန်၌ ပြည်တွင်း လေယာဉ်ခရီးစဉ် ပျံသန်းမှုကို ခရီးသည် (၉) ယောက်စီး ဂျိုးဖြူလေယာဉ် (၆) စီးဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ရှေးဦးစွာ ပြည်တွင်းလေဆိပ်မြို့ (၁၉) မြို့ သို့ ဆက်သွယ် ပျံသန်းခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝခုနှစ်တွင် ပြည်ပခရီးစဉ်များ အဖြစ် ဘန်ကောက်၊ ကာလကတ္တား နှင့် စစ်တကောင်းမြို့များသို့ တိုးချဲ့ ပျံသန်းခဲ့သည်။ [[၁၉၅၂]] ခုနှစ်တွင် လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့အဖြစ် အက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်ဖြင့် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ တိုးချဲ့ ပျံသန်းမှုအစီအစဉ်အရ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပီနန်၊ စင်ကာပူနှင့် ခတ္တမန္ဒူ မြို့များသို့ စတင်ပျံသန်း ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ် စတင်သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့မှ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း (BAC) အဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ [[၁၉၈၉]] ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့လေကြောင်း (Myanma Airways) အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အမှတ်အသားတံဆိပ် အသစ်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပြည်ပခရီးစဉ်များအဖြစ် ဘန်ကောက်၊ စင်ကာပူ၊ ခတ္တမန္ဒူ၊ [[ဒါကာမြို့|ဒက္ကာ]]၊ ဟောင်ကောင်၊ ဂျာကာတာ ခရီးစဉ်မြို့များသို့ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်အထိ ပျံသန်းခဲ့သည်။ မြန်မာ့လေကြောင်း၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာ့လေကြောင်း|Myanmar Airways International]] (MAI) ဖက်စပ်လေကြောင်းလိုင်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့လေကြောင်း (MA) သည် [[၁၉၉၃]] ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သော Joint Venture ကုမ္ပဏီ MAI ၏ အစုရှယ်ယာအများဆုံးပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်သည်။ [[၂၀၁၀]] ခုနှစ်တွင် အစုရှယ်ယာ၏ ၈၀% ရာခိုင်နှုန်းအား KBZ Group သို့ ရောင်းချခဲ့ပြီး [[၂၀၁၁]] ခုနှစ်တွင် ကျန် ၂၀% ရာခိုင်နှုန်းအား KBZ Group သို့ ထပ်မံရောင်းချခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ မြန်မာ့လေကြောင်း (MA) တွင် MAI လေကြောင်းလိုင်း၏ ရှယ်ယာများ မရှိတော့ပါ။ [[၁၉၉၂]] ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အဲမန္တလေး (Air Mandalay) ၏ အစုရှယ်ယာ အများဆုံးကို မြန်မာ့လေကြောင်း (MA) မှ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ တွင် မြန်မာ့လေကြောင်း (MA) ပိုင်ဆိုင်သော အဲမန္တလေး (Air Mandalay) အစုရှယ်ယာများအားလုံးကို အဲမန္တလေး (Air Mandalay) သို့ ရောင်းချခဲ့သည်။ ၅-၁၂-၂၀၁၄ ရက်နေ့ တွင် ''မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းဥပဒေ'' ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊   ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် (၅၂) ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပါသည်။ {{Wikisource|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းဥပဒေ}} * ၂၄-၉-၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပ ပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၁၉/၂၀၁၅) မှ သဘောတူညီချက်အရ ''မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းနည်းဥပဒေ'' အား ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏  ၁၁-၁၂-၂၀၁၅    ရက်စွဲ ပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၂၃၁/၂၀၁၅) ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါသည်။ * ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊  ဝန်ကြီးရုံး၏ ၄-၅-၂၀၁၅ရက်နေ့စွဲပါ   အမိန့် ကြော်ငြာစာအမှတ် (၇၀/၂၀၁၅) ဖြင့် မြန်မာ့လေကြောင်းပိုင် ပစ္စည်းများအားလုံးနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ''မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း (မြန်မာ အမျိုးသား လေကြောင်းကုမ္မဏီလီမိတက်)'' သို့ လွှဲပြောင်း ဆက်ခံခွင့်ပြုခဲ့ပါသည်။ * မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းကုမ္ပဏီလီမိတက်အား မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်၏ ၁၆-၃-၂၀၁၆ ရက်စွဲပါ ခွင့်ပြုအမိန့်အမှတ်၊ မသန-၁၁၄၂/၂၀၁၆ ဖြင့် ပြည်တွင်း ပြည်ပ လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ခွင့်ပြုမိန့်ထုတ်ပေးခဲ့ပါသည်။ [[၂၀၁၄]] ဒီဇင်ဘာတွင် မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း (Myanmar National Airlines) အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းမှ စတင်၍ စင်ကာပူ၊ ဘန်ကောက်၊ ချင်းမိုင်၊ ဖူးခက်၊ ဟောင်ကောင်၊ ချန်ဒူး၊ ဂါယာမြို့တို့နှင့် ချိတ်ဆက်ပြီး နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ်များကို ပြန်လည်ပျံသန်းခဲ့သည်။<ref name="ptd">{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8|title=မြန်မာအမျိုးသား​လေ​ကြောင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archive-date=4 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204080701/https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8|url-status=dead}}</ref> == ဖွဲ့စည်းပုံ == [[File:M orgchart la.gif]] == လေကြောင်းလိုင်းချဲ့ထွင်မှုနှင့် အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ (၂၀၁၀ မှ ယနေ့အထိ) == မြန်မာလေကြောင်းသည် ဖော်ကာအက်ဖ်-၂၇ လေယာဉ်အမျိုးအစားများကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုလေယာဉ်အမျိုးအစားကို နှစ်၄၀ထက်မနည်း ပျံသန်းခဲ့ကြပြီး မြန်မာလေကြောင်းပိုင် လေယာဉ်များထဲတွင် မတော်တဆဖြစ်မှုအများဆုံး လေယာဉ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံလုပ် အမ်အေ-၆၀ လေယာဉ် ၃စီးဖြင့် အစားထိုးကာ ဖော်ကာအက်ဖ်-၂၇ လေယာဉ်များအားလုံးကို ပျံသန်းမှုမှ အနားပေးခဲ့သည်။<ref>[http://english.people.com.cn/90001/90777/90851/7229697.html Myanmar airline replaces old aircrafts for safe flight - People's Daily Online<!-- Bot generated title -->]</ref> တစ်ဖန် ၂၀၁၂ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှ စတင်ကာ သက်တမ်းနှစ် ၃၀ကျော်ပြီဖြစ်သော ဖော်ကာအက်ဖ်-၂၈-၄၀၀၀ အမျိုးအစားလေယာဉ်များကိုလည်း တစ်စီးပြီးတစ်စီး ပျံသန်းမှုမှ ရပ်နားခဲ့သည်။ ထိုလေယာဉ်များနေရာတွင် အစားထိုးရန် အမေရိကန် လေယာဉ်ငှား ကုမ္ပဏီ GE Civil Aviation Services Limited မှ အမ်ဘရေရာ ၁၉၀ အမျိုးအစားလေယာဉ်နှစ်စီး ငှားရန်းခဲ့သည်။ ယခင် ဖော်ကာအက်ဖ်-၂၈ ပြေးဆွဲခဲ့သော လမ်းကြောင်းများတွင် ဝင်ရောက် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြပြီး မြန်မာ့လေကြောင်းသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဆိုပါလေယာဉ်အမျိုးအစား ပထမဦးဆုံး အသုံးပြုသော လေကြောင်းလိုင်း အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စင်္ကာပူနိုင်ငံတွင် အမေရိကန်အခြေစိုက် GECAS လုပ်ငန်းနှင့် ဒေါ်လာ သန်း ၉၆၀ တန်ဖိုးရှိ Boeing 737-800s လေယာဉ် (၆) စီးနှင့် Boeing 737 MAX လေယာဉ် (၄) စီး ငှားရမ်းသည့်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ စာချုပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်းလိုင်းများမှ အကြီးမားဆုံး လေယာဉ်မှာယူမှု ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့အကြား ရောင်းဝယ်မှု အကြီးမားဆုံး စာချုပ်လည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း မြန်မာ့လေကြောင်းမှ မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း အဖြစ် နာမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ == မြေပြင်ဝန်ဆောင်ထောက်ပံ့မှုဌာန == မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်းသည် ပြည်တွင်းလေဆိပ်ပေါင်း ၃၃ ခု အထူးသဖြင့် [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] နှင့် ပုဂံ[[ညောင်ဦးလေဆိပ်]] တို့တွင် မြေပြင်ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစတင်၍ မြေပြင် ဝန်ဆောင်မှုဌာနသည် [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] တွင် မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် အခြားသော လေကြောင်းလိုင်းများ ကိုလည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ မြေပြင် ဝန်ဆောင်မှုဌာန၏ အဓိက လုပ်ငန်းစဉ်များမှာ ခရီးသည်နှင့် လက်ဆွဲအိတ်များ အတင်အချ ပြုလုပ်ခြင်း၊ လေယာဉ်ရပ်နားရာနေရာများ၊ လေယာဉ်သန့်ရှင်းရေး လုပ်ငန်းများ၊ ကုန်စည် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ ကုန်စည်၊လေကြောင်း ခရီးစဉ်များ ပျံသန်းခြင်း၊ မြေပြင်သယ်ယူ ပို့ဆောင်မှုနှင့် အိုင်အေတီအေ၏ မြေပြင်ဝန်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့်အညီ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲ ထိန်းချုပ်ပေးခြင်းများ ပါဝင်သည်။ မြေပြင် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပျံသန်းနေသော နိုင်ငံတကာ လေကြောင်းလိုင်းများ ဖြစ်သည့် ကာတာလေကြောင်းလိုင်း၊ ကိုရီးယားလေကြောင်းလိုင်း၊ နော့ခ်အဲလေကြောင်းလိုင်း၊ ဗီယက်နမ်လေကြောင်းလိုင်း၊ အဲချိုင်းနား၊ တရုတ်လေကြောင်းလိုင်း၊ တရုတ်အရှေ့ပိုင်းလေကြောင်းလိုင်း၊ တရုတ်တောင်ပိုင်းလေကြောင်းလိုင်း နှင့် အဲအိန္ဒိယ စသည့် လေကြောင်းလိုင်းများကို အပြည့်အဝ ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ '''"မင်္ဂလာပါ" ဝန်ဆောင်မှု - "Mingalabar Service"''' မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းမှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် "မင်္ဂလာပါ" ဝန်ဆောင်မှုအား စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ Mingalarbar Service ဟုခေါ်သော မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း ၏ ဝန်ဆောင်မှုသည် “Business Class” ဝယ်ယူထားသောခရီးသည်များအတွက်ဖြစ်ပြီး ထိုဝန်ဆောင်မှုတွင် အမြန်သီးသန့်လမ်းကြောင်းဖြင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာန နှင့် လေဆိပ်လုံခြုံရေးဌာနကို ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်း ၊ Mingalarbar Service ၏ ဝန်ထမ်းမှ လိုက်ပါကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်း ၊ ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် မှ/သို့ ပို့ဆောင်ပေးခြင်း၊ Check in counter တွင် စောင့်ဆိုင်းစရာမလိုခြင်း ၊ ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၏ ပြည်တွင်း / ပြည်ပ ဂိတ် ၏ Mingalar Lounges အားအသုံးပြုခွင့်များ ပါဝင်သည်။ == လေယာဉ်အမျိုးအစားများ == [[File:MYANMA AIRWAYS ATR72 AT MANDALAY INTERNATIONAL AIRPORT MYANMAR FEB 2013 (8551913054).jpg|thumb|150px|မြန်မာ့လေကြောင်းပိုင် ATR-72 လေယာဉ်တစ်စီး]][[File:Myanma Airways Embraer 190 at Yangon Airport.jpg|thumb|150px|မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်းပိုင် EMBRAER 190 လေယာဉ်တစ်စီး]] {| class="toccolours" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse" |+ '''၁၉၇၀ ခုနှစ်အတွင်း ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်လေကြောင်းပျံသန်းမှုများ''' <ref>[http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1970/1970%20-%200557.html Flight International 26 March 1970]</ref> |- bgcolor=lightblue !လေယာဉ်အမျိုးအစား !စုစုပေါင်း !မှာယူတင်သွင်းမှု !မှတ်ချက်များ |- |[[Boeing 727]] |၁ |၀ | |- |[[Douglas DC-3]] |၇ |၀ | |- |[[Fokker F27]] |၅ |၀ | |- |[[Fokker F28]] |၄ |၀ | |- |[[Vickers Viscount|Vickers Viscount 700]] |၃ |၀ | |- |စုစုပေါင်း |၁၆ |၀ | |} ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ လေယာဉ်ငှားရမ်းရေး ကုမ္ပဏီ နှင့် ဒေါ်လာသန်း ၉၆၀ တန် စာချုပ်တစ်ခုကို စင်္ကာပူနိုင်ငံတွင် ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်အမျိုးအစားများမှာ မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်းတွင် လက်ရှိ အသုံးပြုနေသော လေယာဉ်များ ဖြစ်သည်။<ref>http://www.myanmaairways.aero/mm_our-fleets.aspx{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> {| class="wikitable" |- ! လေယာဉ်အမျိုးအစား !! လက်ရှိပြေးဆွဲနေသော အရေအတွက် !! မှာယူထားသောအရေအတွက် !! ခရီးသည်အရေအတွက် !! မှတ်ချက် |- | [[Boeing 737-800]] || ၂ စီး|| - ||၁၆၄|| |- | [[ATR 72-600]]||၄ စီး||-||၇၀ ဦး|| |- |L-410 | ၂ စီး | - |၁၉ ဦး | |- | စုစုပေါင်း ||၈ စီး||-|| | |} <ref>https://www.planespotters.net/airline/Myanmar</ref> '''လေယာဉ်အတွင်းပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံ နှင့် ထိုင်ခုံအမျိုးအစား''' မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း ၏ လေယာဉ်အသစ်ဖြစ်သော Boeing 737-800 နှင့် ATR 72-600 လေယာဉ်များ၏ အတွင်းပိုင်း ပုံစံ အသစ် နှင့် “in-flight entertainment” တို့အား ဇွန်လ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ''<u>Business Class</u>'' Business Class သည် Boeing 737-800 လေယာဉ်အမျိုးအစားတွင်သာရရှိသည်။ Business class ထိုင်ခုံသည် ဘယ်ညာ ၂၁ လက်မ (၅၃စင်တီမီတာ)၊ အရှေ့အနောက် ၄၂ လက်မ (၁၀၇ စင်တီမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခြေထောက်တင်ရန် ၉လက်မ (၂၃ စင်တီမီတာ)ကျယ်ဝန်းပြီး electric outlet အားထားရှိပေးထားကာ personal TV အားထိုင်ခုံဘေးတွင် ထားရှိပေးထားသည်။ ''<u>Premium Economy Class</u>'' Premium Economy Class သည် Embraer 190 နှင့် Boeing 37-800 လေယာဉ်များတွင် ရရှိသည်။ ထိုင်ခုံ အရှေ့အနောက် အကျယ်မှာ ၃၆ လက်မ ရှိပြီး Economy Class ထက် ၄ လက်မ ပိုမိုကျယ်ဝန်းပသည်။ In-seat power outlet နှင့် streaming inflight Entertainmentအား Boeing 737-800 လေယာဉ် အမျိုးအစားတွင်သာ ရရှိသည်။ ''<u>Economy Class</u>'' Economy Class သည် MNA လေယာဉ် အမျိုးအစားအားလုံးတွင် ရရှိနိုင်သည်။ Economy Class သည် Boeing 737-800 လေယာဉ်အမျိုးအစားတွင် ဘယ်ညာ ၁၇.၂ လက်မ (၄၄စင်တီမီတာ)နှင့် အရှေ့အနောက် ၃၂ လက်မ (၈၁ စင်တီမီတာ)၊ Embraer 190 လေယာဉ်အမျိုးအစားတွင် ဘယ်ညာ ၁၈လက်မ (၄၆စင်တီမီတာ) နှင့် အရှေ့အနောက် ၃၂ လက်မ (၈၁ စင်တီမီတာ) ကျယ်ဝန်းပြီး ATR 72-600 နှင့် Grand Caravan တွင် ဘယ်ညာ ၁၇ လက်မ (၄၃ စင်တီမီတာ)နှင့် အရှေ့အနောက် ၃၀လက်မ မှ ၃၂ လက်မ အတွင်း ရှိသည်။ In-seat power outletနှင့် streaming inflight Entertainmentအား Boeing 737-800 လေယာဉ် အမျိုးအစားတွင် ရရှိနိုင်သည်။ == ခရီးစဉ်များ == === ပြည်ပ === {|class="wikitable sortable toccolours" |- !style="background-color:lightblue;"|နိုင်ငံ !style="background-color:lightblue;"|မြို့ !style="background-color:lightblue;"|လေဆိပ် |- | [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]] | [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]] | [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်|သုဝဏ္ဏဘူမိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] |- | [[ထိုင်းနိုင်ငံ | ထိုင်း]] | [[ဖူးခက်မြို့ | ဖူးခက်]] | [[ဖူးခက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] |- |[[စင်ကာပူ]] |[[စင်ကာပူ]] |[[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ် | ချန်ဂီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] |- |[[တရုတ်]] |[[ဟောင်ကောင်]] | ဟောင်ကောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် |- |[[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]] |[[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]] | [[ချင်းမိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] |- |[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] |[[ဂါယာမြို့|ဂါယာ]] |[[Gaya airport|ဂါယာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] |- |[[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] |[[Chengdu|ချန်ဒူး]] |[[Shuangliu|ရှုအမ်းလူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] |} === ပြည်တွင်း === မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များ၊ စင်းလုံးငှား ခရီးစဉ်များကို အောက်ပါမြို့ များသို့ ပျံသန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.flymna.com/route-map |accessdate=20 August 2015 |archivedate=27 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160827035352/http://www.flymna.com/route-map }}</ref> ==== ပုံမှန်ပြေးဆွဲနေသောခရီးစဉ်များ ==== {{columns-list|3| * [[ကလေးမြို့]] * [[ကျိုင်းတုံမြို့]] * [[ကျောက်ဖြူ]] * [[ကော့သောင်းမြို့]] * [[ခန္တီးမြို့]] * [[နေပြည်တော်]] * [[စစ်တွေ]] * [[တာချီလိတ်]] * [[ထားဝယ်]] * [[ပုဂံ]]/[[ညောင်ဦးမြို့]] * [[မကွေး]] * [[ဗန်းမော်]] * [[ဘုတ်ပြင်းမြို့]] * [[မန္တလေး]] * [[မြစ်ကြီးနား]] * [[မော်လမြိုင်]] * [[မိုင်းဆတ်မြို့]] * [[မုံရွာ]] * [[မြိတ်]] * [[လွိုင်ကော်]] * [[လားရှိုး]] * [[သံတွဲ]] * [[ဟဲဟိုး]] * [[ဟုမ္မလင်းမြို့]] * [[ပူတာအို]] * [[အမ်းမြို့]] * [[ရန်ကုန်]] }} ==== စင်းလုံးငှား ခရီးစဉ်များ ==== * [[ပုသိမ်]] * [[ကိုကိုးကျွန်း]] == မတော်တဆ ဖြစ်ပျက်မှုများ == * ၁၉၆၉ ခုနှစ် မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် Douglas DC-3 XY-ACR လေယာဉ်သည် လားရှိုးမြို့လေဆိပ်ကို ချဉ်းကပ်စဉ် ပျက်ကျခဲ့ပြီး လူ ၆ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref name=ASN230569>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690523-1 |title=XY-ACR Accident Description |publisher=Aviation Safety Network |accessdate=14 February 2011 |archive-date=27 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427152526/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690523-1 }}</ref> * ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် Douglas C-47B XY-ACM အမျိုးအစား လေယာဉ်ပျံတစ်စီး သံတွဲလေဆိပ်မှ ခရီးသည်များ တင်ဆောင်ပြီး ပြေးလမ်းနှင့် လေယာဉ်ဝမ်း ယှက်သန်းမှုကြောင့် လူပေါင်း ၂၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name=ASN160872>{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720816-1|title=XY-ACM Accident description|publisher=Aviation Safety Network|accessdate=7 September 2010|archive-date=27 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427152516/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720816-1}}</ref> * ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် Vickers Viscount XY-ADF အမျိုးအစားလေယာဉ်ပျံသည် စစ်တွေလေဆိပ်တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် ပြေးလမ်းပေါ် ဆင်းသက်စဉ် လေယာဉ်ဘီးအုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name=ASN240872>{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720824-0 |title=Accident description |publisher=Aviation Safety Network |accessdate=8 October 2009 |archive-date=27 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427152507/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720824-0 }}</ref> * ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် Fokker F27 လေယာဉ်သည် ရန်ကုန်လေဆိပ်မှ ထွက်ခွာစဉ် ပျက်ကျခဲ့သည်။ ခရီးသည် နှင့် လေယာဉ်အမှုထမ်း ၄၅ ဦးပါရှိပြီး ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ <ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/1998_in_aviation 1998 in aviation - Wikipedia<!-- Bot generated title -->]</ref> * ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့လေကြောင်းပိုင်လေယာဉ်ပျံ ၆၃၅ သည် တာချီလိတ် လေဆိပ်အနီး ၂မိုင်အကွာရှိ တောင်အား လေယာဉ်ဝမ်းဖြင့် ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် လူပေါင်း ၃၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name=AFP1998>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/reg.burma/archives/199808/msg01228.html |work=AFP |title=MYANMAR GOVERNMENT REPORTS CRASH OF PASSENGER PLANE IN LAOS |date=27 August 1998 |accessdate=10 November 2010}}</ref> * ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်န့တွင် FokkerF28-4000 လေယာဉ်အမျိုးအစားသည် စစ်တွေလေဆိပ်တွင် ပြေးလမ်းကျော်သွားခဲ့သည်။<ref name=XYADW>{{cite web|url=http://www.jacdec.de/info/2009-06-06_XY-ADW.pdf|title=06. June 2009 Myanma Airways Fokker 28-4000 XY-ADW Sittwe Airport, Myanmar (Burma)|publisher=Jacdec|accessdate=17 May 2013|archivedate=16 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120216093848/http://www.jacdec.de/info/2009-06-06_XY-ADW.pdf}}</ref> * ၂၀၁၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် Cessna Caravan လေယာဉ်အမျိုးအစား၊ ရန်ကုန်မြို့မှ မာန်အောင်မြို့သို့ ပျံသန်းလာသော ခရီးစဉ်အမှတ် UB-241 သည် မာန်အောင် လေဆိပ်သို့ ဆင်းသက်စဉ် ဘီးပေါက်၍ ပြေးလမ်းချော်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ မတော်တဆမှုတွင်ခရီးသည်နှင့် လေယာဉ်အမှုထမ်းများ ထိခိုက်မှုမရှိခဲ့ပေ။<ref>https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/environment-disasters-accidents/%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%81%8C-%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%9A%E1%80%AC%E1%80%89%E1%80%BA/</ref> * ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့ ၀၇၁၅နာရီတွင်မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း ၏ခရီးစဉ်အမှတ် UB103 ရန်ကုန်- မန္တလေး- ရန်ကုန် ခရီးစဉ်ကို လေယာဉ်အမှတ် XY-AGQ , Embraer E-190AR နှင့် ခရီးသည် ၈၂ ဦးတင်ဆောင်၍ ပျံ သန်းရာ မန္တလေး လေဆိပ်သို့ ဆင်းချိန် Nose Landing Gear မကျ ၍ belly landing ဆင်းသက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါမတော်တဆမှုတွင် ခရီးသည်နှင့် လေယာဉ်အမှုထမ်းများ ထိခိုက်မှုမရှိခဲ့ပါ။<ref>https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/environment-disasters-accidents/%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%9A/</ref> * ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ပြန်လည်ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113|title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား|website=NP News|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-02-21|access-date=2026-02-22|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref> * ၂၀၂၆ ဧပြီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-20 |title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/ |access-date=2026-04-20 |language=en-US}}</ref> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.flymna.com Myanmar National Airlines Official Website] == ကိုးကား == <references/> {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] 71523idk5rxebqdu2fc9xwzfestuuxc 0 58978 1040886 1032846 2026-06-26T03:15:43Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1040886 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = အေးသာယာ | official_name = အေးသာယာရပ်ကွက် | other_name = {{nobold|{{lang|shn|ဝဵင်းဢေးတႃႇယႃႇ}} <br /> {{lang|blk|ဝေင်ꩻခွꩻသာႏယာႏ}}}} | native_name = တောင်ကြီးမြို့သစ် | settlement_type = မြို့ပြရပ်ကွက် / မြို့သစ် | image_skyline = Aye Thar Yar Town.jpg | imagesize = 260px | image_caption = အေးသာယာမြို့သစ် မြင်ကွင်း | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံအတွင်း တည်နေရာ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | established_title = စတင်တည်ထောင် | established_date = ၁၉၈၉ ဒီဇင်ဘာ | area_total_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_total = | population_density_km2 = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|MST]] | utc_offset1 = +6:30 | coordinates = {{coord|20|46|38|N|96|59|56|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | elevation_m = 1170 | website = | footnotes = }} '''အေးသာယာမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းဢေးတႃႇယႃႇ}}၊ {{lang-blk|ဝေင်ꩻခွꩻသာႏယာႏ}}) သို့မဟုတ် '''အေးသာယာမြို့သစ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] အုပ်ချုပ်ရေးအောက်တွင် တည်ရှိသော အဓိက မြို့ပြရပ်ကွက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့မ၏ လူဦးရေထူထပ်မှုကို လျှော့ချရန်နှင့် မြို့ပြနယ်နိမိတ် တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်၍ "တောင်ကြီးမြို့သစ်စီမံကိန်း" အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name="history_ayetharyar">တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန. (၂၀၂၆). ''တောင်ကြီးမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ''. ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး. စာ-၁၅။</ref> အုပ်ချုပ်ရေးအရ တောင်ကြီးမြို့၏ ရပ်ကွက်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သော်လည်းသီးခြားစင်္ကြံမြို့ခွဲ အသွင်ဖြင့် တည်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == အေးသာယာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက ဝင်ပေါက်မုခ်ဝတွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံးသော စက်မှုဇုန် (အေးသာယာစက်မှုဇုန်) တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းနှင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေးမြို့ကြီးများမှ တောင်ကြီးမြို့သို့ လာရောက်သော အဝေးပြေးယာဉ်လိုင်းများ အားလုံး ဆိုက်ကပ်ရာ အဝေးပြေးယာဉ်ရပ်နားစခန်း (ညောင်ဖြူစခန်းနှင့် ကပ်လျက်) တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု၏ အဓိက ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ အေးသာယာဂေါက်ကွင်း တည်ရှိပြီး ဒေသတွင်း အားကစားနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို အထောက်အကူပြုသည်။<ref name="Gensbichler">{{cite book|last=Gensbichler|first=Georg|title=Golf 2008 Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=2Daek9l4k00C|publisher=Bangkokbooks|isbn=978-974-8278-44-5}}</ref> == ပညာရေးကဏ္ဍ == အဆင့်မြင့်ပညာရေးကဏ္ဍတွင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်များနှင့် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် နယ်မြေများသည် အေးသာယာတွင် စုစည်းတည်ရှိသည်။ * [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] (Technological University, Taunggyi) သည် ခေတ်မီအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့သင်တန်းများကို ပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။<ref name="Ṭhāna1993">{{cite book|author=Burma. Cī maṃ kinʻʺ nhaṅʻʹ Bhaṇḍā reʺ Vanʻ krīʺ Ṭhāna|title=Review of the financial, economic and social conditions for ...|url=https://books.google.com/books?id=W9HsAAAAMAAJ|year=1993|publisher=Ministry of Planning and Finance}}</ref> == လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသားများ == အေးသာယာတွင် သမိုင်းကြောင်းအရ အရပ်မျက်နှာအသီးသီးမှ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာသူများပြားသဖြင့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုံလင်စွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ ထနော့ (ပအိုဝ်းတနိုး)၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] နှင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] တို့အပြင် မွတ်စလင်ဘာသာဝင်များ၊ [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်နွယ်ဖွားများ]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး]] များလည်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးစွာ အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:တောင်ကြီးမြို့]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့သစ်များ]] 1w9lfizr0eim6sngubuip37pazpk72p 1040888 1040886 2026-06-26T03:22:42Z Chenzeyan29 141880 /* ပညာရေးကဏ္ဍ */ 1040888 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = အေးသာယာ | official_name = အေးသာယာရပ်ကွက် | other_name = {{nobold|{{lang|shn|ဝဵင်းဢေးတႃႇယႃႇ}} <br /> {{lang|blk|ဝေင်ꩻခွꩻသာႏယာႏ}}}} | native_name = တောင်ကြီးမြို့သစ် | settlement_type = မြို့ပြရပ်ကွက် / မြို့သစ် | image_skyline = Aye Thar Yar Town.jpg | imagesize = 260px | image_caption = အေးသာယာမြို့သစ် မြင်ကွင်း | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံအတွင်း တည်နေရာ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | established_title = စတင်တည်ထောင် | established_date = ၁၉၈၉ ဒီဇင်ဘာ | area_total_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_total = | population_density_km2 = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|MST]] | utc_offset1 = +6:30 | coordinates = {{coord|20|46|38|N|96|59|56|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | elevation_m = 1170 | website = | footnotes = }} '''အေးသာယာမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းဢေးတႃႇယႃႇ}}၊ {{lang-blk|ဝေင်ꩻခွꩻသာႏယာႏ}}) သို့မဟုတ် '''အေးသာယာမြို့သစ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] အုပ်ချုပ်ရေးအောက်တွင် တည်ရှိသော အဓိက မြို့ပြရပ်ကွက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့မ၏ လူဦးရေထူထပ်မှုကို လျှော့ချရန်နှင့် မြို့ပြနယ်နိမိတ် တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်၍ "တောင်ကြီးမြို့သစ်စီမံကိန်း" အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name="history_ayetharyar">တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန. (၂၀၂၆). ''တောင်ကြီးမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ''. ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး. စာ-၁၅။</ref> အုပ်ချုပ်ရေးအရ တောင်ကြီးမြို့၏ ရပ်ကွက်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သော်လည်းသီးခြားစင်္ကြံမြို့ခွဲ အသွင်ဖြင့် တည်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == အေးသာယာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက ဝင်ပေါက်မုခ်ဝတွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံးသော စက်မှုဇုန် (အေးသာယာစက်မှုဇုန်) တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းနှင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေးမြို့ကြီးများမှ တောင်ကြီးမြို့သို့ လာရောက်သော အဝေးပြေးယာဉ်လိုင်းများ အားလုံး ဆိုက်ကပ်ရာ အဝေးပြေးယာဉ်ရပ်နားစခန်း (ညောင်ဖြူစခန်းနှင့် ကပ်လျက်) တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု၏ အဓိက ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ အေးသာယာဂေါက်ကွင်း တည်ရှိပြီး ဒေသတွင်း အားကစားနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို အထောက်အကူပြုသည်။<ref name="Gensbichler">{{cite book|last=Gensbichler|first=Georg|title=Golf 2008 Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=2Daek9l4k00C|publisher=Bangkokbooks|isbn=978-974-8278-44-5}}</ref> == ပညာရေးကဏ္ဍ == အေးသာယာမြို့သည် [[တောင်ကြီးမြို့]]၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ပညာရေး အချက်အချာကျသော မြို့သစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="GAD2020">{{cite report |title=တောင်ကြီးမြို့နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=2020 |location=တောင်ကြီး}}</ref> မြို့အတွင်း အခြေခံပညာရေးအပြင် ပြည်နယ်အဆင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ်များနှင့် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းများ စနစ်တကျ အခြေစိုက် တည်ရှိသည်။ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] (Technological University, Taunggyi)သည် အေးသာယာမြို့၏ ကွက်သစ် (၉) တွင် တည်ရှိပြီး အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့သင်တန်းများကို အဓိက သင်ကြားပေးနေသည့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အဓိက နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="TUT2024">{{cite web |title=Technological University (Taunggyi) History |url=https://www.tutganyi.edu.mm |website=Ministry of Science and Technology |access-date=2026-06}}</ref>အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (တောင်ကြီး) (Government Technical Institute - GTI, Taunggyi)ကို နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာနအောက်ရှိ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (GTI) ကျောင်းဖြစ်ပြီး ကာလတို၊ ကာလရှည် နည်းပညာဒီပလိုမာ သင်တန်းများကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည်။<ref name="DTVE2022">{{cite report |title=နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရေးဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံများစာရင်း |publisher=သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |year=2022}}</ref> အေးသာယာမြို့ပေါ်တွင် ဒေသခံကျောင်းသားလူငယ်များအတွက် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (အ.ထ.က) နှင့် အလယ်တန်း၊ မူလတန်းကျောင်းများစွာ တည်ရှိပြီး ထင်ရှားသော ကျောင်းများမှာ အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (အ.ထ.က - ၁(စက်၊စိုက်၊မွေး)၊ အေးသာယာ)နှင့် အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (အ.ထ.က - ၂၊ အေးသာယာ)'''<ref name="GAD2020" />တို့ဖြစ်သည်။ == လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသားများ == အေးသာယာတွင် သမိုင်းကြောင်းအရ အရပ်မျက်နှာအသီးသီးမှ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာသူများပြားသဖြင့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုံလင်စွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ ထနော့ (ပအိုဝ်းတနိုး)၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] နှင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] တို့အပြင် မွတ်စလင်ဘာသာဝင်များ၊ [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်နွယ်ဖွားများ]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး]] များလည်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးစွာ အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:တောင်ကြီးမြို့]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့သစ်များ]] iy16w564sgacjqouccavzsg67pqr8ea 0 63197 1040871 891409 2026-06-26T01:25:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040871 wikitext text/x-wiki {{Infobox minister |honorific-prefix = H.E |name = ဝဏ္ဏမောင်လွင် |honorific-suffix = |native_name = |native_name_lang = |image = U Wunna Maung Lwin.jpg |imagesize = |smallimage = <!--If this is specified, "image" should not be.--> |alt = |caption = |office=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ <br>ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်]] |appointer=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |term_start = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end = |president = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီတာဝန်)}} |leader= စောထွန်းအောင်မြင့်၊ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် |predecessor = အဖွဲ့စတင် |successor = | office1 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင် | appointer1 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ | term_start1 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ | term_end1 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | 1blankname1 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] | 1namedata 1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |predecessor1=ရာထူးစတင် |successor1=ကောင်စီဖျက်သိမ်း | office2 = [[နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး|နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး]] | term_start2 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |appointer2=မင်းအောင်လှိုင် | term_end2 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ | predecessor2 = [[အောင်ဆန်းစုကြည်|အောင်ဆန်းစုကြည်]] | successor2 = [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]] | president2 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) | term_start3 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | term_end3 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |predecessor3 = [[ဉာဏ်ဝင်း၊ ဦး|ဦးဉာဏ်ဝင်း]] |successor3 = [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] |president3 = [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |office4 = ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် <br> (ဂျီနီဗာမြို့)<ref>{{cite journal|date=April 2011|title=Burma Issues and Concerns: Locked In, Tied Up: Burma's Disciplined Democracy |publisher=Alternative Asean Network on Burma|volume=7|pages=14}}</ref> |leader4 = [[သန်းရွှေ၊ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] |term_start4 = ၂၀၀၇ |term_end4 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |predecessor4 = ညွန့်မောင်ရှိန် |successor4 = မောင်ဝေ |birth_date = {{birth date and age|၁၉၅၂|၅|၃၀}} |birth_place = [[သထုံမြို့]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |death_date = |death_place = |restingplace = |restingplacecoordinates = |birthname = |nationality = မြန်မာ |party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |spouse = ဒေါ်လင်းလင်းတင် |relations = |children = တင်သစ္စာလွင်<br/>လင်းမာလာလွင်<br/>လင်းမင်းမောင်လွင် |residence = |alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]]<br/>[[အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ|အင်္ဂလိပ်မက်သဒစ် အထက်တန်းကျောင်း]] |religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |signature = |signature_alt = |website = |footnotes = <!--Military service--> |nickname = |allegiance = {{flag|Myanmar}} |branch = {{army|Myanmar}} |serviceyears = ၁၉၇၁-၁၉၉၈ |rank = ဗိုလ်မှူးကြီး |unit = |commands = |battles = |awards = |honorific prefix=ဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) <br> [[စည်သူဘွဲ့ |စည်သူ]]၊ ဦး}} '''ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်''' (၃၀ မေ ၁၉၅၂ မွေးဖွား<ref name="altsean">{{cite news|url=http://www.altsean.org/Research/Regime%20Watch/Executive/Ministers.php|title=Cabinet Ministers|work=Alternative Asean Network on Burma|accessdate=12 February 2014|archivedate=18 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131018222141/http://www.altsean.org/Research/Regime%20Watch/Executive/Ministers.php}}</ref>) သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ် သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/20926|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၅ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်) နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း}}</ref>သူသည် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၏ ၂၄ ဦးမြောက် နှင့် ၂၆ ဦးမြောက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ်အနေဖြင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လမှ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ အမိန့်အမှတ် (၆/၂၀၂၁) ဖြင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရကာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်အမှတ် ၅/၂၀၂၃ ဖြင့် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်ကို [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[သထုံမြို့]]တွင် မွေးဖွားသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မောင်လွင်သည် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]ခေတ်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://tomorrow.com.mm/?q=articles%2F878|title=ဒီမိုကရေစီ အစိုးရတွင်လည်း မဆလလူကြီးများ၏ သားသမီးများသာ ရာထူးကြီးများ ရယူထား|last=Zay Thu|date=27 August 2014|work=Tomorrow|language=Burmese|accessdate=9 July 2015|archivedate=9 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150709213710/http://tomorrow.com.mm/?q=articles%2F878}}</ref>သူသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် ၁၆ ကို တက်ရောက်ရာ စာပေထူးချွန်ဆု (ဝိဇ္ဇာ) ရသည်။<ref name="altsean"/> == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ [[တပ်မတော်]]တွင် ကျင်လည်သည်။ ဒညင်းကုန်းရှိ အမှတ်(၆)ခြေလျင်တပ်ရင်း၌ တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) ရှိ သုတေသနဌာန၌ သုတေသနအရာရှိ၊ နမ့်ဆန်းရှိ အမှတ်(၆၆)ခြေလျင်တပ်ရင်း၌ ဒုတပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူး ရာထူးများ ထမ်းဆောင်ဖူးသည်။ == သံအမတ်ကြီးဘဝ == ၂၀၀၀ ပြည့်တွင် သံတမန်လောကသို့ ရောက်လာသည်။ ၁၉၉၈ ခုနစ် ဇူလိုင်လမှ ၂၀၀၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဥရောပသမဂ္ဂ]]၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ကုလသမဂ္ဂ အမြဲတမ်းဌာနေကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]များတွင် အသီးသီး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးဘဝ == ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]တက်လာချိန်တွင် သူသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ]]၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာကာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် သမ္မတဟောင်း ဦးသိန်းစိန် အနိုင်ရခဲ့ဖူးသည့် ဇမ္ဗူသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၁၃၀၆၇မဲ<ref>{{cite news|url=https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/1.%20Pyithu%20Result%20%28%20Percentage%20%29/Pyithu%20Each%20Candidate%20Result.pdf|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ|last=|date=|work=[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]|language=Burmese|accessdate=|archivedate=18 June 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220618232758/https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/1.%20Pyithu%20Result%20%28%20Percentage%20%29/Pyithu%20Each%20Candidate%20Result.pdf}}</ref>သာ ရရှိခဲ့ပြီး အဓိကပြိုင်ဖက်ဖြစ်သူ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးကျော်ထွေးအား ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် [[မင်းအောင်လှိုင်|အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင်]]မှ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%81%86-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%88%E1%81%82|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ( ၆ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၅ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=7 August 2025}}</ref> နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာပြီးနောက် ပထမဆုံး နိုင်ငံခြား ခရီးစဉ်အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ကာ ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒွန်ပရာမု၊ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး [[ရတ်နို မာဆုဒီ]] တို့ဖြင့် တိတ်တဆိတ် အလွတ်သဘော သွားရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/Thai-Indonesia-Myanmar-foreign-ministers-meet-Bangkok-after-military-coup/5792041.html|title=အင်ဒိုနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး နဲ့ ဦး၀ဏ္ဏမောင်လွင် ဘန်ကောက်မှာတွေ့|last=|date=|work=|language=Burmese|accessdate=}}</ref>ထို့အပြင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် [[ပရာယွတ်ချန်အိုချာ]] နှင့်လည်း [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ဒွန်မောင်းလေဆိပ်]]တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ဤတွေ့ဆုံမှုများအား ပြည်တွင်းပြည်ပမီဒီယာများက ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-coup-wannamaunglwin-meet-with-thai-pm/5790778.html?nocache=1|title=ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် မြန်မာစစ်ကောင်စီ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို လက်ခံတွေ့ဆုံ|last=|date=|work=|language=Burmese|accessdate=}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို အမိန့်အမှတ် ၅/၂၀၂၃ ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်ရာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရာထူးကနေ အနားပေးခံရပြီး၊ စကစ ကောင်စီဝင် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/node/36187|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၅ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်) နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Myawaddy|accessdate=7 August 2025}}</ref> [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၅ ဖြင့် ယခင်နစက ကောင်စီဝင်များနှင့် နစက ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်များကို ကာလုံဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့သစ်တွင် တာဝန်ပေးခံရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/29778?d=1|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=2025 August 2}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၇/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော “[[စည်သူဘွဲ့]]” ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ချီးမြှင့်အပ်နှံခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://mrtv.gov.mm/mm/news-291423|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၇/၂၀၂၅ ကို ယနေ့ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်|publisher=MRTV|accessdate=7 August 2025|archive-date=12 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212221414/https://mrtv.gov.mm/mm/news-291423|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist| <ref>{{cite news|url=http://www.irrawaddy.cc/article.php?art_id=21687|title=Wunna Maung Lwin: Military Commander to Foreign Minister|author=Wai Moe|date=13 July 2011|work=The Irrawaddy|accessdate=21 August 2011}}{{Dead link|date=September 2021 }}</ref> }} {{lifetime|၁၉၅၂| }} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] ifb94x10tgoz9nzpuy04isl6aum7k9y 0 63467 1040917 1026969 2026-06-26T06:03:23Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040917 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |agency_name = အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ | nativename =National Defence and Security Council | nativename_a = | nativename_r = |seal =Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg |seal_width = |seal_caption = |formed = {{start date and years ago|df=yes|2011|3|31}} |preceding1 = |agency_type = ကောင်စီ |jurisdiction = {{MYA}} |headquarters = [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]] |coordinates = |employees = |budget = | chief1_name = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | chief1_position = နိုင်ငံတော်သမ္မတ |child1_agency = |child2_agency = |child3_agency = |child4_agency = |website = <!--{{url|www.mof.gov.mm}}--> |keydocument1=[[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]]}} '''အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ''' (အတိုကောက်: '''ကာလုံ''') ({{lang-en|National Defence and Security Council}} အတိုကောက် '''NDSC''') သည် အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးပါဝင်သည့် အမျိုးသားအဆင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအတွက် တာဝန်ရှိအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.eastasiaforum.org/2013/05/01/the-tatmadaws-new-position-in-myanmar-politics/|title=The Tatmadaw’s new position in Myanmar politics|last=MacDonald|first=Adam P|date=1 May 2013|work=East Asia Forum|accessdate=27 June 2015}}</ref> ကောင်စီကို ၂၀၁၁ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="pd">{{cite news|url=http://en.people.cn/90001/90777/90851/7337304.html|title=Myanmar forms national defense, security council|date=1 April 2011|work=People's Daily|accessdate=27 June 2015|archivedate=29 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150629181654/http://en.people.cn/90001/90777/90851/7337304.html}}</ref><ref name="gyaw">{{cite news|url=http://www.nationmultimedia.com/opinion/Myanmars-constitutional-crisis-reaching-boiling-po-30227326.html|title=Myanmar's constitutional crisis reaching boiling point|last=Htun Aung Gyaw|date=21 February 2014|work=The Nation|accessdate=27 June 2015|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304045218/http://www.nationmultimedia.com/opinion/Myanmars-constitutional-crisis-reaching-boiling-po-30227326.html}}</ref> အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးအနက် ၅ ဦးကို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က ခန့်အပ်သည်။<ref name="gyaw"/><ref>{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/opinion/14565-coalition-government-just-a-fantasy.html|title=Coalition government: just a fantasy?|last=Sithu Aung Myint|date=20 May 2015|work=Myanmar Times|accessdate=27 June 2015}}</ref> တပ်မတော်သည် အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီကို အစီရင်ခံရသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/opinion/4268-myanmar-a-nation-at-war-with-itself.html?start=1|title=Myanmar: A nation at war with itself|last=Weiss|first=Stanley A|date=4 March 2013|work=Myanmar Times|accessdate=27 June 2015|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304071521/http://www.mmtimes.com/index.php/opinion/4268-myanmar-a-nation-at-war-with-itself.html?start=1}}</ref> ကောင်စီကို [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)]] ပုဒ်မ ၂၀၁ အရ ဖွဲ့စည်းခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="com">{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf|title=Constitution of the Republic of the Union of Myanmar|date=September 2008|work=Ministry of Information|accessdate=27 June 2015}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီကို အောက်ပါ အဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ # [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] # [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ]] # ဒုတိယသမ္မတ # [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]] # [[အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]] # [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] # [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ဒုတိယ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] # [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး # [[နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး]] # [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး # [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီး{{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး (၃/၂၀၂၅) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ယင်းအစည်းအဝေးသို့ ယာယီသမ္မတ (တာဝန်)၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များအပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]ကဲ့သို့သော အထူးဖိတ်ကြားခံရသူများလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73064|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး (၃/၂ဝ၂၅) ကျင်းပ|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> အစည်းအဝေးတွင် ပုဒ်မ ၄၂၆ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အာဏာလွှဲအပ်သည့်အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာပြီးနောက်၊ ပုဒ်မ ၄၂၇ (က) အရ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာများကို ကာလုံမှ ကျင့်သုံးဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ပုဒ်မ ၄၂၇ (ခ) အရ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]အသစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပြီးနောက် အဖွဲ့အစည်းများ ဖွဲ့စည်းသည်အထိ အာဏာကို ကျင့်သုံးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ကိုယ်တိုင်ကျင့်သုံးပြီး အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာများကိုမူ သင့်လျော်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးကို လွှဲအပ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၄၂၉ အရ ကာလုံသည် အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်သည့်နေ့မှစ၍ ၆ လအတွင်း အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပပေးရမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကာလုံသည် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်ရန်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍများ ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်ရန် အစိုးရအဖွဲ့၊ တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများကို ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ === အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုများ === [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ရန် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရရှိသော ကာလုံတွင် ယခင်က ရုံးအဖွဲ့မရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်ဟူသော ရာထူးနှစ်ခုဖြင့် ရုံးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် ကြေညာခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် ကာလုံရုံး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးခင်လတ်အား ခန့်အပ်ခဲ့ပါသည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ကိုလည်း ယခင်စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအပါအဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ပြန်လည်ခန့်အပ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကိုလည်း ဦးသန်းစိုး ဦးဆောင်ကာ ၁၄ ဦးဖြင့် အသစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းကလည်း အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ သုံးရပ်လုံးကို ကာလုံကနေ ကျင့်သုံးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အစိုးရဖွဲ့စည်းခြင်း၊ တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်ခြင်း၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဦးစီးမှူးများ ခန့်အပ်ခြင်း စသည်တို့ကို ကာလုံရုံး၏ အမိန့်များအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများ === နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ခြောက်လသက်တမ်း ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီးနောက်၊ အဆိုပါကောင်စီကို ထပ်မံသက်တမ်းတိုးမပေးဘဲ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ အဖွဲ့အစည်းအသစ်များ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမိန့်အမှတ် ၃/၂၀၂၅ ဖြင့် "ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့" အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) ညိုစောကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|accessdate=31 July 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၄/၂၀၂၅ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းက ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးက အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73052|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကာလုံတွင် ယခင်က ရုံးအဖွဲ့မရှိခဲ့သော်လည်း အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်ရာထူးနှစ်ခုဖြင့် ရုံးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကာလုံရုံး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးခင်လတ်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ကိုလည်း ယခင် စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအပါအဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့အတူ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကိုလည်း ဦးသန်းစိုး ဦးဆောင်ကာ ၁၄ ဦးဖြင့် အသစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === အရေးပေါ်နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ === တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကြေညာထားသည့် အရေးပေါ်အခြေအနေကို ရုပ်သိမ်းလိုက်သော်လည်း တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၉ ခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၃ မြို့နယ်တွင်မူ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]]တို့ကို ပြန်လည်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ်၊ ၁ /၂၀၂၅ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/73071 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် (၁/၂၀၂၅) ဖြင့် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့် မြို့နယ်များတွင် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် (၂/၂၀၂၅) ဖြင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းအမိန့်အရ အဆိုပါမြို့နယ်များ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ အပ်နှင်းလိုက်ပါသည်။ ထိုလုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်တာဝန်များကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က မိမိကိုယ်တိုင် သို့မဟုတ် သင့်လျော်သည့် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်တစ်ဦးဦးအား လွှဲအပ်ဆောင်ရွက်စေနိုင်ကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤအမိန့်သည် ထုတ်ပြန်သည့်နေ့မှစ၍ ရက်ပေါင်း ၉၀ အထိ အတည်ဖြစ်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သော အမိန့်အမှတ်၊ ၂ /၂၀၂၅ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73066 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> === အာဏာသုံးရပ် လွှဲပြောင်းခြင်း === ၂၀၂၁ တပ်မတော်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ရယူခဲ့သည့် အာဏာသုံးရပ် ကျင့်သုံးခြင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။ <ref name=":1">{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/81653 |access-date=2026-04-12 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရလက်ထက် == {{Main|ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။ <ref name=":1" /> ထိုနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ကြေညာချက်အမှတ် ၂/၂၀၂၆ ဖြင့် သမ္မတဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး။ <ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81569 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>ပထမဆုံး ကာလုံအစည်းအဝေး ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၂၁ ရက် တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေးကျင်းပ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81953 |access-date=2026-04-22 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> {| class="wikitable" |- !စဉ် ! ရာထူး !! အမည် |- |၁။ | နိုင်ငံတော်သမ္မတ || ဦးမင်းအောင်လှိုင် |- |၂။ | ဒုတိယသမ္မတ ၁ || ဦးညိုစော |- |၃။ | ဒုတိယသမ္မတ ၂ || ဒေါ်နန်းနီနီအေး |- |၄။ | [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]] || ဦးခင်ရီ |- |၅။ | [[အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ]] || ဦးအောင်လင်းဒွေး |- |၆။ |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး |- |၇။ |[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း |- |၈။ | [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]]|| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင် |- |၉။ | [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး]]|| ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] |- |၁၀။ | [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]]||ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] |- |၁၁။ | [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး]]||ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] |} == ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) မင်းအောင်လှိုင်၏ အဖွဲ့ဝင်များ == ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေကာလအား (၆) လ သက်တမ်းထပ်မံတိုးပေးခဲ့သည်။ ယာယီသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ကျန်းမာရေးကြောင့် ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ကို [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ထံ လွှဲပြောင်းရာမှတဆင့် ပေါ်ပေါက်လာသော အဖွဲ့လည်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |- ! ရာထူး !! အမည် |- | နိုင်ငံတော် သမ္မတ || [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီ-(တာဝန်))}}<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/26518?d=1|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၂/၂၀၂၄)ကျင်းပ|work=CINCDS Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> |- | ဒုတိယသမ္မတ ၁ || ''လစ်လပ်'' |- | ဒုတိယသမ္မတ ၂ || ''လစ်လပ်'' |- | rowspan="2" | [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ || [[တီခွန်မြတ်၊ ဦး|ဦးတီခွန်မြတ်]] (၁၆.၃.၂၀၂၆ ထိ) |- |[[ခင်ရီ|ဦးခင်ရီ]] (၁၆.၃.၂၀၂၆ - ၁၀.၄.၂၀၂၆) |- | [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ || [[အောင်လင်းဒွေး|ဦးအောင်လင်းဒွေး]] (၁၈.၃.၂၀၂၆ - ၁၀.၄.၂၀၂၆) |- | rowspan="2" |တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် || [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] (၃၀.၃.၂၀၂၆ ထိ) |- |[[ရဲဝင်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး]] (၃၀.၃.၂၀၂၆ - ၁၀.၄.၂၀၂၆) |- | rowspan="2" |ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် || [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း]](၃၀.၃.၂၀၂၆ ထိ) |- |[[ကျော်စွာလင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း]] (၃၀.၃.၂၀၂၆ - ၁၀.၄.၂၀၂၆) |- | rowspan="2" | [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]]|| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း|တင်]][[တင်အောင်စန်း|အောင်စန်း]](၃.၈.၂၀၂၃ - ၁၈.၁၂.၂၀၂၄) |- |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး|မောင်မောင်]][[မောင်မောင်အေး|အေး]] (၁၈.၁၂.၂၀၂၄ - ၁၀.၄.၂၀၂၆) |- | rowspan="3" | [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]]||ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] (၃.၈. ၂၀၂၃ - ၃၁.၁.၂၀၂၅ |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]] (၃၁.၁.၂၀၂၅ - ၂၇-၁-၂၀၂၆) |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] (၂၇-၁-၂၀၂၆ - ၁၀.၄.၂၀၂၆) |- | [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး]]|| [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]] |- | rowspan="2" | [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး]]||ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ထွန်းထွန်းနောင်]] (၁.၂. ၂၀၂၁ - ၃၁.၁. ၂၀၂၅) |- |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] (၃၁.၁.၂၀၂၅ - ၁၀.၄.၂၀၂၆) |} === အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး === * ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တည်ရှိသော ကာလုံတွင် ယခင်က ရုံးအဖွဲ့ မရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်ဟူသော ရာထူးနှစ်ခုဖြင့် ရုံးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !အမည် !ရာထူး !တာဝန်သက်တမ်း !ရင်းမြစ် |- |၁။ |ဦး[[အောင်လင်းဒွေး|အောင်လင်ဒွေး]] |အမှုဆောင်ချုပ် | rowspan="2" |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73047|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> |- |၂။ |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]] |တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် |} === အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ === [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၅ ဖြင့် ယခင်နစက ကောင်စီဝင်များနှင့် နစက ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်များကို ကာလုံဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့သစ်ကို နစက ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဦးစောထွန်းအောင်မြင့် ခေါင်းဆောင်မှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/29778?d=1|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=2025 August 2}}</ref> {| class="wikitable" !စဉ် !အမည် !ရာထူး !တာဝန်သက်တမ်း |- |၁။ |ဦး[[စောထွန်းအောင်မြင့်|စောထွန်းအောင်မြင့်]] |အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် | rowspan="16" |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |- |၂။ |ဦး[[သိန်းညွန့် (နိုင်ငံရေးသမား)|သိန်းညွန့်]] | rowspan="15" |အဖွဲ့ဝင် |- |၃။ |ဦး[[ခင်မောင်ဆွေ]] |- |၄။ |[[အေးနုစိန်]] |- |၅။ |[[စောဒန်နီယယ်]] |- |၆။ |ဒေါက်တာ [[ဗညားအောင်မိုး]] |- |၇။ |ဒေါက်တာ [[မောင်မောင်နိုင်]] |- |၈။ |ဦး[[ရွှေကြိမ်း]] |- |၉။ |ဦး[[ရန်ကျော်]] |- |၁၀။ |ဦး[[ဝဏ္ဏမောင်လွင်]] |- |၁၁။ |[[မန်းငြိမ်းမောင်]] |- |၁၂။ |ဒေါ်[[ဒွဲဘူ]] |- |၁၃။ |[[ပိုးရယ်အောင်သိန်း]] |- |၁၄။ |ဒေါက်တာ[[မှုထန်]] |- |၁၅။ |ဒေါက်တာ[[ဘရွှေ]] |- |၁၆။ |[[ခွန်စံလွင်]] |} === ထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်များ === ==== နိုင်ငံတော် အခြေအနေ ကြေညာချက် (၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅) ==== အောက်ပါ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမိန့်များကို ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ထားသည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !ခေါင်းစဉ် !ရင်းမြစ် |- |၁။ |ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၅ - အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73072|title=ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ်၊ ၁ /၂၀၂၅|publisher=MOI|accessdate=31 July 2025}}</ref> |- |၂။ |ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ - စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ထုတ်ပြန်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/73249|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ထုတ်ပြန်|publisher=Myawaddy Portal|accessdate=2025 July 31}}</ref> |- !စဉ် !စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်များ !ရင်းမြစ် |- |၁။ |တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၊ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၁ /၂၀၂၅ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73067|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်၊ ၁ /၂၀၂၅|accessdate=2025 July 31|publisher=Ministry of Information}}</ref> |- |၂။ |တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၊​ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73070|title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်အမှတ်၊ ၂ /၂၀၂၅|publisher=MOI|accessdate=31 July 2025}}</ref> |} ==== အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်များ ==== အောက်ပါ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမိန့်များကို ယာယီသမ္မတ (တာဝန်) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ထားသည်။ {| class="wikitable" |+အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အမိန့်များ !စဉ် !အမိန့်အမှတ် !ခေါင်းစဉ် !ရင်းမြစ် |- |၁။ |၁/၂၀၂၅ |နိုင်ငံတော်အာဏာလွှဲအပ်ဆောင်ရွက်စေခဲ့သည့် အမိန့်အား ပယ်ဖျက်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73045|title=နိုင်ငံတော်အာဏာလွှဲအပ်ဆောင်ရွက်စေခဲ့သည့် အမိန့်အားပယ်ဖျက်ခြင်း|publisher=MOI|accessdate=31 July 2025}}</ref> |- |၂။ |၂/၂၀၂၅ |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73047|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=1 August 2025}}</ref> |- |၃။ |၃/၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း |<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73051|publisher=MOI|accessdate=1 August 2025}}</ref> |- |၄။ |၄/၂၀၂၅ |နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း |<ref>{{Cite web|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|url=https://www.mdn.gov.mm/my/niungngntteaalunkhunrenngaekhmsaayaarekeaamrng-phaicnnykhng|accessdate=2025 July 31|publisher=Myanmar Digital News}}</ref> |- |၅။ |၅/၂၀၂၅ |[[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] ဖြည့်စွက်ဖွဲ့စည်းခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73057|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖြည့်စွက်ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}</ref> |- |၆။ |၆/၂၀၂၅{{Efn|ဤကာလုံအမိန့်ကို ကာလုံရုံးအမိန့်ဖြင့် မထုတ်ပြန်ဘဲ၊ ကောင်စီအမိန့်ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယခင်ကောင်စီအမိန့်များကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ကိုယ်တိုင်က လက်မှတ်ထိုးခဲ့သော်လည်း၊ ဤအမိန့်သည် ကာလုံရုံး အမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေးက လက်မှတ်ထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။}} |အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ခန့်အပ်ခြင်း |<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73259|title=အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ခန့်အပ်ခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> |- |၇။ |၇/၂၀၂၅ |လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့် |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74784|title=လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့်|publisher=MOI|accessdate=14 September 2025}}</ref> |} ==== အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်များ ==== အောက်ပါ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမိန့်များကို အမှုဆောင်ချုပ် ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ထားသည်။ {| class="wikitable" |+အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်များ ! !အမိန့်အမှတ် !ခေါင်းစဉ် !ရင်းမြစ် |- |၁။ |၁/၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73076|title=ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|accessdate=5 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref> |- |၂။ |၂/၂၀၂၅ |နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73077|title=နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2025 August 4}}</ref> |- |၃။ |၃/၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73080|publisher=MOI|accessdate=5 August 2025}}</ref> |- |၄။ |၄/၂၀၂၅ |ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73082|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=MOI|accessdate=5 August 2025}}</ref> |- |၅။ |၅/၂၀၂၅ |ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယရှေ့နေချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73083|title=ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယရှေ့နေချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=MOI|accessdate=5 August 2025}}</ref> |- |၆။ |၆/၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်နှင့် ဒုတိယစာရင်းစစ်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73086|title=ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်နှင့် ဒုတိယစာရင်းစစ်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=MOI|accessdate=5 August 2025}}</ref> |- |၇။ |၇/၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73088|title=ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=MOI|access-date=5 August 2025}}</ref> |- |၈။ |၈/၂၀၂၅ |အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304932#:~:text=%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%20%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%A5%E1%80%95%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%92%E1%80%BA%E1%80%99%20%E1%81%84%E1%81%82%E1%81%87%E1%81%8A%20%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%92%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%B2,%28%E1%80%81%29%E1%80%A1%E1%80%9B%20%E1%80%A1%E1%80%82%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA%20%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%81%8B|title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|publisher=Eleven Media|accessdate=5 August 2025}}</ref> |- |၉။ |၉/၂၀၂၅ |[[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.news-eleven.com/article/304933|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်|publisher=Eleven Media|accessdate=5 August 2025}}</ref> |- |၁၀။ |၁၀/၂၀၂၅ |အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304928|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|publisher=Eleven Media|accessdate=6 August 2025}}</ref> |- |၁၁။ |၁၁/၂၀၂၅ |မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/73263|title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=5 August 2025}}</ref> |- |၁၂။ |၁၂/၂၀၂၅ |[[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့များနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု ဦးစီးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခြင်း |<ref>{{Cite web|title=နေပြည်တော်ကောင်စီ၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့များနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု ဦးစီးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခြင်း|url=https://www.myawady.net.mm/node/73264|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=5 August 2025}}</ref> |- |၁၃။ |၁၃/၂၀၂၅ |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/73265|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=5 August 2025}}</ref> |- |၁၄။ |၁၄/၂၀၂၅ |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဆင့် အဖွဲ့အစည်းဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/73266|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဆင့် အဖွဲ့အစည်းဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|publisher=မြဝတီသတင်း|accessdate=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> |- |၁၅။ |၁၅/၂၀၂၅ |စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/73267|title=စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းခန့်အပ်တာဝန်ပေး|accessdate=5 August 2025|publisher=Myawaddy news}}</ref> |- |၁၆။ |၁၆/၂၀၂၅ |ခရိုင်နှင့် မြို့နယ် စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73105|title=ခရိုင်နှင့် မြို့နယ် စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း|publisher=MOI|accessdate=5 August 2025}}</ref> |- | | colspan="2" |''အမိန့်အမှတ် ၁၇-၂၂ ကို မထုတ်ပြန်ထား။'' | |- |၁၇။ |၂၃/၂၀၂၅ |ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73306|title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=8 August 2025}}</ref> |- |၁၈။ |၂၄/၂၀၂၅ |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305131|title=ချင်းပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ဧရာဝတီတိုင်း အစိုးရအဖွဲ့တို့တွင် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများ ထပ်မံခန့်အပ်|accessdate=8 August 2025|publisher=Eleven Media}}</ref> |- | | | | |- |၁၉။ |၃၆/၂၀၂၅ |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74832|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=14 September 2025}}</ref> |- |၂၀။ |၃၇/၂၀၂၅ |မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74834|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=MOI|accessdate=14 September 2025}}</ref> |} === ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေများ === [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ကိုယ်တိုင်ကျင့်သုံးပြီး အောက်ပါ ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်းများ ပြုလုပ်သည်။ {| class="wikitable" |+အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေများ !ပြဋ္ဌာန်းနှစ် !ဥပဒေအမှတ် !ဥပဒေအမည် !နေ့စွဲ !ရင်းမြစ် |- | rowspan="5" |'''၂၀၂၅''' |၁/၂၀၂၅ |၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ |၂၀၂၅-၈-၁ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73140|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ|publisher=MOI|accessdate=2025-8-1}}</ref> |- |၂/၂၀၂၅ |[[နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပ​ဒေ|နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပဒေ]]ကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၅-၈-၁၁ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73521|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=MOI|accessdate=2025-8-12}}</ref> |- |၃/၂၀၂၅ |[[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ]]ကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၅-၉-၂၁ |<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/75244|title=နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=22 September 2025}}</ref> |- | |''ဥပဒေအမှတ် ၄-၁၆ ကို တရားဝင် မထုတ်ပြန်ထား။'' | | |- |၁၇/၂၀၂၅ |မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသောဆေးဝါးများဆိုင်ရာဥပဒေကို ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း |၂၀၂၅-၁၂-၃၁ |<ref>{{Cite web |title=မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသောဆေးဝါးများဆိုင်ရာဥပဒေကို ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း |url=http://mdn.gov.mm/my/muuycchewnng-cittkiupeaanglaiceseaachewmaachiungraaupdekiu-duttiyakimpngchngsnnyupdeptttthaan |access-date=2026-03-17 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |- | rowspan="19" |'''၂၀၂၆''' |၁/၂၀၂၆ |နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၁-၂၄ |<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-17 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |- |၂/၂၀၂၆ |ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဦးစီးအဖွဲ့ဝင်များ၏ ချီးမြှင့်ငွေနှင့် စရိတ်များဆိုင်ရာ ဥပဒေကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ |၂၀၂၆-၁-၂၈ |<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဦးစီးအဖွဲ့ဝင်များ၏ ချီးမြှင့်ငွေနှင့် စရိတ်များဆိုင်ရာ ဥပဒေကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79553 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |- |၃/၂၀၂၆ |[[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ဥပဒေ |၂၀၂၆-၂-၃ |<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဥပဒေပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcuattiungpngkhnkeaangciiupdeptttthaan |access-date=2026-03-17 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |- |၄/၂၀၂၆ |နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၂-၃ |<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံသားများ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာလုံခြုံမှုကို ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/laws/79799 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |- |၅/၂၀၂၆ |ဆောက်လုပ်မှုကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဥပဒေ |၂၀၂၆-၂-၄ |<ref>{{Cite web |title=ဆောက်လုပ်မှုကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဥပဒေပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.mdn.gov.mm/my/cheaaklupmuknnddphnphiuttiuttkreupdeptttthaan |access-date=2026-03-17 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |- |၆/၂၀၂၆ |မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၂-၁၇ |<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Media Development Department |url=https://mdd.gov.mm/en/node/2901 |access-date=2026-03-17 |website=mdd.gov.mm }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> |- |၇/၂၀၂၆ |ပုဂ္ဂလိက ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) |၂၀၂၆-၂-၁၇ |<ref>{{Cite news |title=ပုဂ္ဂလိက ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/news/80152 |access-date=2026-03-17 |language=en}}</ref> |- |၈/၂၀၂၆ |သမဝါယမအသင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၂-၂၄ |<ref>{{Cite web |title=သမဝါယမအသင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/laws/80366 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |- |၉/၂၀၂၆ |အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ |၂၀၂၆-၂-၂၆ |<ref>{{Cite web |title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/80423 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |- |၁၀/၂၀၂၆ |နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၃-၄ |<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/laws/80570 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |- |၁၁/၂၀၂၆ |တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၃-၄ |<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/laws/80572 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |- |၁၂/၂၀၂၆ |ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၃-၇ |<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Media Development Department |url=https://mdd.gov.mm/my/news/3130 |access-date=2026-03-17 |website=mdd.gov.mm }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> |- |၁၃/၂၀၂၆ |ယစ်မျိုးဥပဒေ |၂၀၂၆-၃-၇ |<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/laws/80683 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |- |၁၄/၂၀၂၆ |မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၃-၇ |<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/laws/80684 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |- |၁၅/၂၀၂၆ |မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၃-၇ |<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/laws/80685 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> |- |၁၆/၂၀၂၆ |၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ |၂၀၂၆-၃-၁၃ |<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.mdn.gov.mm/my/2026-khunc-ngekekhwkhmuttiukphkreupde-ptttthaan-1 |access-date=2026-03-17 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |- |၁၇/၂၀၂၆ |အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၃-၁၄ |<ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.mdn.gov.mm/my/aaakaassippnnng-nnnypnnyaaphnphiuttiuttkrekeaamrngupde-ptttthaan |access-date=2026-03-17 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |- |၁၈/၂၀၂၆ |၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေ |၂၀၂၆-၃-၁၅ |<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |၁၉/၂၀၂၆ | မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ |၂၀၂၆-၃-၁၇ |<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |- | | |''ဥပဒေအမှတ် ၂၀-၅၀ ကို တရားဝင် မထုတ်ပြန်ထား။'' | | |- |'''၂၀၂၆''' |၅၁/၂၀၂၆ |ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၄-၂ |<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- | |၅၂/၂၀၂၆ |ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၄-၃ | |- | |၅၃/၂၀၂၆ |အပင်ပိုးမွှားကာကွယ်သည့်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |၂၀၂၆-၄-၃ |<ref>{{Cite web |title=အပင်ပိုးမွှားကာကွယ်သည့်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/apngpiumaakaakysnnyupdekiu-pngchngsnnyupdeptttthaan |access-date=2026-04-04 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |} ==ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ အဖွဲ့ဝင်များ== [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]] ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေမှ ဦးဆောင်သော အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပထမဆုံး အစည်းအဝေး၌ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အား အာဏာ (၃)ရပ်ကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဒုတိယမြောက် အစည်းအဝေး၌ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေကာလအား (၆)လ သက်တမ်းထပ်မံတိုးပေးခဲ့သည်။<ref name="ndsc2022">{{cite news|url=https://cincds.gov.mm/node/16370|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ကျင်းပ}}</ref>ထို့​နောက် အ​ရေး​ပေါ်ကာလသက်တမ်းကို (၆)လ တစ်ကြိမ်စီသက်တမ်း တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ဒုတိယသမ္မတ[[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ]]အား ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် တာဝန်မှ အနားပေးခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေဦးဆောင်သော အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ တွင် ဒုတိယသမ္မတ (၂) နေရာ လစ်လပ်သွားသည်။ {|class=wikitable |- ! ရာထူး !! အမည် |- | နိုင်ငံတော် သမ္မတ || [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} |- | ဒုတိယသမ္မတ ၁ || — |- | ဒုတိယသမ္မတ ၂ || ဦး[[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] (၁.၂.၂၀၂၁ - ၂၂.၄.၂၀၂၄) <ref>{{cite web|url=https://www.myanmaritv.com/news/order-no-332024-vp-permitted-retire|title=ORDER NO (33/2024): VP PERMITTED TO RETIRE|work=mitv|access-date=22 April 2024|date=22 April 2024 }}</ref> <ref name="ndsc2022"/> |- | [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ || [[တီခွန်မြတ်၊ ဦး|ဦးတီခွန်မြတ်]]<ref name="ndsc2022"/> |- | [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ || လစ်လပ် |- | တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် || [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] |- | ဒုတိယ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် || [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း]] |- | ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး || *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] (၁.၂.၂၀၂၁ - ၃.၈.၂၀၂၃) *ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] (၃.၈.၂၀၂၃ - ၁၈.၁၂.၂၀၂၄) |- | ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး || | *ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်]] (၁.၂.၂၀၂၁ - ၃.၈.၂၀၂၃) *ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] (၃.၈.၂၀၂၃ - လက်ရှိ) |- | နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး || * [[ဝဏ္ဏမောင်လွင်|ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်]](၁.၂.၂၀၂၁ - ၃၁.၁.၂၀၂၃) * [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]](၁.၂.၂၀၂၃ - လက်ရှိ) <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/243867 |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်လေးဦး ထပ်မံခန့်အပ်ကာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အပါအဝင် ဝန်ကြီးဌာနလေးခုမှ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ပြောင်းလဲခန့်အပ် |work=Eleven Media Group|access-date=၂၁ဧပြီ၂၀၂၃ |date=၁ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ }}</ref> |- | နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ထွန်းထွန်းနောင်]] |} ==သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်လက်ထက် အဖွဲ့ဝင်များ== {|class=wikitable |- ! ရာထူး !! အမည် |- | နိုင်ငံတော် သမ္မတ || [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] |- | ဒုတိယသမ္မတ || [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]] |- | ဒုတိယသမ္မတ || [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] |- | [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ || [[တီခွန်မြတ်၊ ဦး|ဦးတီခွန်မြတ်]] |- | [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ || [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း|ဦးမန်းဝင်းခိုင်သန်း]] |- | တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် || [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] |- | ဒုတိယ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် || [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)]] |- | ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး || [[စိန်ဝင်း (ဝန်ကြီး)|စိန်ဝင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] |- | ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး || *[[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] (၂၀၁၈ -၂၀၂၀) *[[စိုးထွဋ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးထွဋ်]] |- | နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး || [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] |- | နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး || [[ရဲအောင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] |} ==သမ္မတ ဦးထင်ကျော်လက်ထက် အဖွဲ့ဝင်များ== {|class=wikitable |- ! ရာထူး !! အမည် |- | နိုင်ငံတော် သမ္မတ || [[ဦးထင်ကျော်]] |- | ဒုတိယသမ္မတ || [[မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးမြင့်ဆွေ]] |- | ဒုတိယသမ္မတ || [[ဟင်နရီဗန်ထီးယူ|ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ]] |- | [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ || [[ဝင်းမြင့်၊ ဦး (လွှတ်တော်အမတ်)|ဦးဝင်းမြင့်]] |- | [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ || [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း|ဦးမန်းဝင်းခိုင်သန်း]] |- | တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် || [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] |- | ဒုတိယ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် || [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)]] |- | ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး || [[စိန်ဝင်း (ဝန်ကြီး)|စိန်ဝင်း၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] |- | ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး || [[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] |- | နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး || [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] |- | နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး || [[ရဲအောင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] |} ==သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် လက်ထက် အဖွဲ့ဝင်များ== ၂၀၁၃ ဇူလိုင် ၉ ရက်နေ့အထိ ကောင်စီကို အောက်ပါအဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.altsean.org/Research/Regime%20Watch/Executive/NDSC.php|title=National Defense and Security Council (NDSC)|date=9 July 2013|work=Alternative Asean Network on Burma|accessdate=27 June 2015|archivedate=3 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303232519/http://www.altsean.org/Research/Regime%20Watch/Executive/NDSC.php}}</ref><ref>{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}</ref><ref>{{cite news|url=http://203.81.89.211/2012m3/?q=briefing-room/2012/08/16/id-4123|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၁၂)|last=|first=|author2=|date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၂|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014542/http://203.81.89.211/2012m3/?q=briefing-room%2F2012%2F08%2F16%2Fid-4123}}</ref> {|class=wikitable |- ! ရာထူး !! အမည် |- | နိုင်ငံတော်သမ္မတ || [[သိန်းစိန်၊ ဦး|ဦးသိန်းစိန်]] |- | ဒုတိယသမ္မတ || [[မောက်ခမ်း၊ စိုင်း (ဒေါက်တာ)|စိုင်းမောက်ခမ်း]] |- | rowspan=2|ဒုတိယသမ္မတ |[[တင်အောင်မြင့်ဦး၊ ဦး (သီဟသူရ)|သီဟသူရ ဦးတင်​အောင်မြင့်ဦး]] |- |[[ဉာဏ်ထွန်း၊ ဦး|ဦးဉာဏ်ထွန်း]] |- | [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ || [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရဦးရွှေမန်း]] |- | [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ || [[ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးခင်အောင်မြင့်]] |- | တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် || [[မင်းအောင်လှိုင်၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] |- | ဒုတိယ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် || [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)]] |- | ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး || [[ဝေလွင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] |- | ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး || [[ကိုကို (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] |- | နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး || [[ဝဏ္ဏမောင်လွင်|ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်]] |- | နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး || [[သက်နိုင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]] |} ==ဝေဖန်မှုများ== ကာလုံတွင် အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးရှိသည့်အနက် (၆) ဦးမှာ တပ်မတော်မှ ခန့်အပ်သူများဖြစ်သဖြင့် တပ်မတော်ဘက်က အသာစီးရနေသည်ဟု ဝေဖန်မှုများရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/1999 |access-date=5 September 2020 |archive-date=19 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210319201553/https://www.myanmar-now.org/mm/news/1999 }}</ref> == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး|state=expanded}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] [[Category:အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီများ]] ffbqsk2gnh8d0wrc2v4nzpegh4bjmto 0 66168 1040861 846451 2026-06-25T22:57:30Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040861 wikitext text/x-wiki {| border=0 style="float:right" |- |width=50px height=50px| |width=50px align=right| [[File:Coat of Arms of Yaroslavl (1995).png|40px|link=ယာရိုစလဗာလ်မြို့]] |width=25px| |width=50px align=left valign=bottom| [[File:Coat of Arms of Pereslavl-Zalessky (Yaroslavl oblast).png|40px|link=Pereslavl-Zalesskiy]] |width=50px| |- |height=50px align=center|[[File:Coat of Arms of Vladimir (Vladimir oblast).svg|40px|link=Vladimir, Russia|Vladimir]] || || || |align=center| [[File:Coat of Arms of Rostov (Yaroslavl oblast).png|40px|link=Rostov]] |- |height=25px| || || || || |- |height=50px align=center | [[File:Coat_of_Arms_of_Suzdal.png|40px|link=Suzdal]] || || || |align=center| [[File:Coat of Arms of Sergiev Posad (Moscow oblast).png|40px|link=Sergiyev Posad]] |- |height=50px| |align=right valign=top| [[File:Coat-of-Arms-of-Ivanovo-(Ivanovskaya oblast).svg|40px|link=Ivanovo]] || |align=left valign=top| [[File:Coat of Arms of Kostroma.svg|40px|link=Kostroma]] || |- |} '''ရွှေရောင်အဝိုင်း''' ({{Lang-ru|Золотое кольцо;}}) ဆိုသည်မှာ ရုရှားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်[[ မော်စကိုမြို့]]၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ရှေးဟောင်းမြို့များကို ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ ခရီးသွားများ တဆက်တည်း သွားရောက်လည်ပတ်နိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ထားသော ရှေးဟောင်းမြို့များကို ခရီးစဉ်တစ်ခုအဖြစ် ဆွဲထားသော အဝိုင်းဖြစ်သည်။  [[:en:Zalesye|ဇာလျဲ့စကီး]]ဟု ယခင်က ခေါ်ခဲ့သော ဒေသများကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုရှေးဟောင်းမြို့များသည် [[:en:Russian Orthodox Church|ရုရှားအော့သိုဒေါ့ ဘုရားကျောင်းတော်]] တည်ထောင်သောနေရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး [[:en:Russian history|ရုရှားနိုင်ငံ သမိုင်း]]အတွက် အရေးပါသော အဖြစ်အပျက်များနှင့် အရေးကြီးသော အကြောင်းအရာများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသော နေရာများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြို့များတွင် [[ကရင်မလင်]]၊ [[:en:Monastery|ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ]]၊ [[ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း|ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ]]နှင့် [[:en:Church (building)|ဘုရားကျောင်းများ]] အပါအဝင် ၁၂ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအထိ ရုရှားလူမျိုးတို့၏ တုနှိုင်းဖွယ်ရာ ဗိသုကာလက်ရာများ တည်ရှိရာ နေရာများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြို့များသည် [[ရုရှားနိုင်ငံ]]၏ ကြည့်ရှုချင်စရာ ပန်းချီကားချပ်သဖွယ်ရှုမျော်ခင်းများနှင့် ရုရှားတို့၏ နာမည်ကြီးလှသော ကြက်သွန်ဥသဏ္ဌာန် အမိုးခုံးများကိုလည်း ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်နိုင်သော နေရာများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ == ပါဝင်သော မြို့များ == [[File:Kotorosl.jpg|thumb|[[:en:Kotorosl River|ကိုတာရာ့စ်မြစ်]]မှ [[ယာရိုစလဗာလ်မြို့]]အား ရှုမြင်ရပုံ]] [[File:Kostroma-resurrection.jpg|thumb|၁၇ ရာစု ရုရှားအနုပညာလက်ရာ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သော [[:en:Kostroma|ကာစတျာမာ]]ရှိ ရှင်သန်ထမြောက်ခြင်း ဘုရားကျောင်း (၁၆၅၂) (ရောင်စုံဓာတ်ပုံ၊ [[:en:Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii]], 1910, [[:en:Library of Congress|ကွန်ဂရက်စ် စာကြည့်တိုက်]])]] ယာရိုစလဗာလ်၊ ကာစတျာမာ၊ အီဗန်နိုဗာ၊ ဆူဇဒါး၊ ဗလာဒီမီယာ၊ ဆီဂီးယဲ့ဗ် ပါဆဒ်၊ ပီရီစလဗာလ်-ဇာလျဲ့စကီး၊ ရပ်စတော့ဗ် ဗျယ်လီကီး စသော အဓိကမြို့ ရှစ်မြို့မှလွဲ၍ မည်သည့်မြို့များသည် ဤရွှေရောင်အဝိုင်းအတွင်း ပါဝင်သည်ကို တရားဝင် သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပေ။ အီဗန်နိုဗာ၊ ဗလာဒီမီယာနှင့် ယာရိုစလဗာလ်နယ်များရှိ အခြားသော ရှေးဟောင်းမြို့များ ဖြစ်ကြသော ပါလျဲ့ချ်၊ ပလျှို့စ်၊ ရှုရာ (အီဗန်နိုဗာ ဒေသကြီး)၊  ဂေါ်ရာဟာဗျဲ့စ်၊ ဂူ-ဟရုစတာလ်နီး၊ ယူရ်ယဲ့ဗ်-ပိုးလ်စကီး၊ မူရွန် (ဗလာဒီမီယာ ဒေသကြီး)၊   ရီးဘင်စ်က်၊ တူတာယဲ့ဗ်၊ အူဂလိချ် (ယာရိုစလဗာလ် ဒေသကြီး) တို့သည် ၎င်းမြို့များလည်း ရွှေရောင်အဝိုင်းအတွင်းပါဝင်သည်ဟု ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ယူဆကြသည်။ * '''[[:en:Sergiyev Posad|ဆဲဂီးယဲ့ဗ် ပါဆဒ်]]'''ဟာ [[:en:Moscow Region|မော်စကို ဒေသကြီး]]အတွင်းရှိ ရွှေရောင်အဝိုင်းအတွင်းပါရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဆဲဂီးယဲ့ဗ် ပါဆဒ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ထားသော [[:en:Troitse-Sergieva Lavra|Troitse-Sergieva Lavra]] ဘုရားကျောင်းတည်ရှိပြီး ထိုဘုရားကျောင်းကို သူတော်စင် ဘုန်းတော်ကြီး ဆဲဂီယပ်စ် ရာဒိုညဲ့ရှ်စကီးမှ ၁၄ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဒီ လာဗရာဟာ ယခုအခါ ရုရှားလူမျိုးတို့၏ အရေးအကြီးဆုံးသော ဘာသာရေးနယ်မြေများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး စိန့်ဆဲဂီးယပ်စ်သည်လည်း ရိုသေလေးမြတ်ဖွယ် ရုရှားလူမျိုး သူတော်စင်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ * '''[[:en:Pereslavl-Zalesskiy|ပီရီစလဗာလ်-ဇာလျဲ့စကီး]]'''သည် ရုရှားသူရဲကောင်း၊ မင်းသား၊ သူတော်စင်အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားသော [[:en:Aleksandr Nevsky|အလက်ဇန်းဒါး ညဲ့ဗ်စကီး]]၏ မွေးရပ်မြေ ဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် လူသိများထင်ရှားလာခဲ့သည်။  ထို့ပြင် ထိုဒေသတွင် ဂုဏ်တင့်၍ ဝံ့ကြွားဖွယ်ရာ ၁၂ ရာစုမှ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ၆ ကျောင်းတည်ရှိရာ ၄ ကျောင်းမှာ ယခုအချိန်ထိ ဘုန်းတော်ကြီးများနှင့် စည်ကားလျက်ရှိသည်။ * '''[[:en:Rostov|ရပ်စတော့ဗ် ဗျယ်လီကီး]]'''သည် ကြီးမြတ်သော ရက်စတော့ဗ်မြို့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီးထိုသို့ ခေါ်ဆိုရခြင်းမှာ အခြားသော အမည်တူမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သော [[:en:Rostov-on-Don|ဒွန်းမြစ်ပေါ်မှ ရပ်စတော့ဗ်မြို့]]နှင့် ကွဲပြားစေလို၍လည်းဖြစ်သည်။ ထိုမြို့သည် ရုရှားနိုင်ငံရှိ မြို့များထဲတွင် သက်တမ်းရှည်ကြာဆုံးသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံးရည်ညွှန်းသော သမိုင်းအထောက်အထားမှာ ၈၆၂ ခုနှစ်တွင်ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့၏ စိတ်နှလုံးတွင် စွဲမြဲစေသော မြင်ကွင်းမှာ [[:en:Lake Nero|ညဲရိုကန်]]နံဘေးတွင် တည်ရှိနေသော အဖြူရောက်ကျောက်တုံးများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် ကရင်မလင်ပင် ဖြစ်ပြီး ယခုအခါ ထိုကရင်မလင်အား ပြတိုက်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းရေး ဆောင်ရွက်ထားရှိသည်။ မြို့ထဲတွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနှင့် ပြတိုက် သုံးခုရှိပြီး ၎င်းတို့သည် မြို့အား နာမည်ကျော်ကြားစေခဲ့သော ကြွေထည်ဆေးခြယ်သော အနုပညာအား ပြသရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ * '''[[ယာရိုစလဗာလ်မြို့]]'''သည် တရားဝင်သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိသော်လည်း ရွှေရောင်အဝိုင်း၏ မြို့တော်အဖြစ် ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွအနှစ်နေရာ]]လည်း ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့အား ၁၀၁၀ ခုနှစ်တွင် [[:en:Prince Yaroslav the Wise|ဉာဏ်ကြီးရှင် ယာရိုစလဗ်မင်းသား]] တည်ထောင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး သူ၏အမည်အား မြို့အမည်အဖြစ် ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ကြသည်။ မြို့၏ အဓိက ရှုချင်စဖွယ်မြင်ကွင်းမှာ စပါဆာ-ပရီအာဘရာရှန်းစကီး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဖြစ်ပြီး ယခုအခါ ပြတိုက်အဖြစ်ပြုရာထားရာ ထိုဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအတွင်းတွင် ကျော်ကြားလှသော St Elijah the Prophet’s Church နှင့် John the Baptist’s Church တည်ရှိသည်။ ဘုရားကျောင်းနှစ်ခုလုံးကို လှပလှသော နံရံဆေးရေးပန်းချီကားများဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။ ယာရိုစလဗာလ်မြို့ကို မောစကိုမှ အထူးအမြန်ရထားဖြင့် လေးနာရီလောက်အတွင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ * '''[[:en:Kostroma|ကာစတျာမာ]]'''သည် [[မော်စကိုမြို့]]ကဲ့သို့ပင် ကာစတျာမာမြို့အား  မင်းသားကြီး [[:en:Yury Dolgoruky|ယူရီ ဒါဂါရုကီး]]မှ ၁၂ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မြို့သည် [[:en:Ipatievsky Monastery|အီပါကျဲဗ်စကီး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း]] ရှိနေခြင်းကြောင့် နာမည်ကြီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အဆိုပါဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းသည် [[:en:Romanov Dynasty|ရိုမန်နော့ဗ်မင်းဆက်]]နှင့်ဆက်နွယ်နေပြီး ပထမဆုံး ရိုမန်နော့ဗ်ဇာဘုရင်ဖြစ်သူ [[:en:Tsar Michael|မိုက်ကယ် ဖရိုဒြာဘီချ်]]အား ထိုဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမှာပင် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဇာဘုရင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ကာစတျာမာသည် ရွှေရောင်အဝိုင်းအတွင်းရှိ မော်စကိုမြို့နှင့် အဝေးဆုံးတွင် တည်ရှိနေသာ မြို့ဖြစ်ပြီး မြို့တော်မှ ညရထားဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ * '''[[:en:Ivanovo|အီဗန်နိုဗာ]]'''သည် ရွှေရောင်အဝိုင်းအတွင်းပါဝင်သော မြို့များထဲမှ မြို့သက်တမ်းအငယ်ဆုံးနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ အများဆုံးတည်ရှိနေသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဤမြို့သည် ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ရွာနှစ်ရွာအား ပေါင်းပြီးနောက် မြို့သစ်တည်ခဲ့သဖြင့် ယခင်က ဤမြို့အား Иваново-Вознесенск ဟု လူသိများသည်။ အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းများ ဖွံဖြိုးစည်ပင်လာခြင်းဖြင့် မြို့၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုသည် ဒွန်တွဲလျက်ရှိပြီး ဤမြို့အားလည်း Bride City နှင့် ရုရှား မန်ချက်စတာမြို့ဟု ကျော်ကြားလာစေခဲ့သည်။ * [[:en:Gus-Khrustalny (town)|ဂူ-ဟရုစတာလ်နီး]] * '''[[:en:Suzdal|ဆူဇဒါး]]'''တွင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများစွာရှိရာ စက်မှုလုပ်ငန်းများ လျော့ပါးလာခြင်းနှင့် မူလအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဆူဇဒါးကို ဖွင့်ထားသော ပြတိုက်ဟူ၍လည်း တခါတရံခေါ်ဆိုကြသည်။ ရှုချင့်စဖွယ်များစွာရှိရကား ထိုသည်တို့ကို ဗလာဒီမီယာနှင့် ဆူဇဒါး၏ အဖြူရောင်ကျောက်တုံးအထိမ်းအမှတ်များအဖြစ် ယူနက်စကိုမှ ကာကွယ်ပေးထားသည်။ အထူးလေ့လာဖွယ်အထဲတွင် ယခုအခါ ပြတိုက်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားသော စပါဆာ-ယဲ့ဖ်ဖီးမီးယဲဗ် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနှင့် ကရင်မလင်တို့ ပါဝင်သည်။ ထပ်မံ၍လည်း ဤမြို့တွင် အခြားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း လေးခုလည်း ရှိသေးသည်။ * '''[[:en:Vladimir, Russia|ဗလာဒီမီယာ]]'''သည် အလယ်ခေတ် ရုရှားတို့၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး သမိုင်းအရ အရေးပါသော မြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ မြို့နီးချင်းဖြစ်သော ဆူဇဒါးမြို့ထက် အတော်အသင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ များပြားခဲ့သော်လည်း မြို့တွင်ရှိသော  ရွှေတံခါး (Golden Gates)၊ စိန့်ဒမီထရီးရပ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း(St Demetrius’Cathedral) နှင့် Dormition Cathedral တို့သည် ယူနက်စကိုမှ ကာကွယ်ပေးထားသော  ရှေးဟောင်းရုရှားဗိသုကာလက်ရာ၏ အကောင်းမွန်ဆုံးသော မူလလက်ရာများ ဖြစ်ကြသည်။ * [[:en:Rybinsk|ရီးဘင်စ်က်]] * [[:en:Uglich|အူဂလိချ်]] * [[:en:Myshkin (town)|မီးရှကင်]] * [[:en:Alexandrov (town)|အလက်ဇန်ဒရော့ဗ်]] ထိုမြို့များထဲမှ အများစုကို [[:en:M8 highway (Russia)|M8 အဝေးပြေးလမ်းမကြီး]]၏ လမ်းတလျှောက်တွင် တွေ့နိုင်ပြီး မော်စကိုမြို့ရှိ [[:en:Yaroslavsky railway station|ယာရိုစလဗ်စကီး ဘူတာရုံ]] မှတဆင့်လည်း သွားရောက်နိုင်သည်။ == ပြင်ပလင့်များ == * [http://rusmania.com/golden-ring.php ရုရှားနိုင်ငံ ရွှေရောင်အဝိုင်းသို့ လည်ပတ်ပုံလမ်းညွှန်: ယေဘုယျ၊ ကြ၊ နေ့ခရီး၊ လမ်းညွှန်၊ ခရီးသွားမြေပုံ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180502082800/http://rusmania.com/golden-ring.php |date=2 May 2018 }}(English) * [http://www.trip-guide.ru/zk.htm ရုရှားနိုင်ငံ ရွှေရောင်အဝိုင်း: ဓာတ်ပုံ၊ ခရီးသွားလမ်းညွှန်၊ မြေပုံ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120825135756/http://www.trip-guide.ru/zk.htm |date=25 August 2012 }} (Russian) * [http://www.nwi.ru/id=1/city_id=3/lang=1/city.cgi ရွှေရောင်အဝိုင်းခရီးစဉ် ယေဘုယျဖော်ပြချက်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329201307/http://www.nwi.ru/id=1/city_id=3/lang=1/city.cgi |date=29 March 2013 }} * Jeffrey Tayler, [http://www.theatlantic.com/doc/200610/tayler-russia Escape to Old Russia: The Golden Ring, northeast of Moscow, offers a respite from the capital and an immersion in the past], ''The Atlantic'', October 2006. * [http://www.zolotoe-koltso.ru/ ရုရှားနိုင်ငံ ရွှေရောင်အဝိုင်း (အင်္ဂလိပ်နှင့် ရုရှားဘာသာဖြင့်)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416122227/http://www.zolotoe-koltso.ru/ |date=16 April 2009 }} * [http://www.goldenringcruises.com/ ရွှေရာင်အဝိုင်းသို့ ခရီးသွားခြင်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160814144357/http://www.goldenringcruises.com/ |date=14 August 2016 }} * [http://afisha.vposade.com/ Golden ring of Russia: afisha] (Russian) * {{Wikivoyage-inline|Golden Ring|ရွှေရောင်အဝိုင်း}} [[Category:ရုရှားနိုင်ငံ]] g992wcctbdi6jyw8nveis500jzanvlu 0 66434 1040845 330466 2026-06-25T19:33:56Z EmausBot 5629 [[အောင်ကြည် (ဝဏ္ဏကျော်ထင်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1040845 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အောင်ကြည် (ဝဏ္ဏကျော်ထင်)]] of0tcpxbsoik1sybivi8ki27l0qi0x0 0 68330 1040799 842542 2026-06-25T14:13:53Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040799 wikitext text/x-wiki {{Sky|21|02|18.75|+|36|41|37.8}} {{Infobox nebula | name = Egg Nebula | image = Egg Nebula.jpg | caption= RAFGL 2688, the Egg Nebula | type = protoplanetary | epoch = [[J2000]] | ra = {{RA|21|02|18.75}}<ref name="simbad">{{cite web | title=SIMBAD Astronomical Database | work=Results for Egg Nebula | url=http://simbad.u-strasbg.fr/Simbad | accessdate=2007-01-05}}</ref> | dec = {{DEC|+36|41|37.8}}<ref name="simbad" /> | dist_ly = approx<ref name='HST'/> [[1 E19 m|3000]] | dist_pc = ၉၂၀ | appmag_v = ၁၄.၀<ref name="simbad" /> | size_v = 30″ × 15″ | constellation = [[ဆိုင်နပ် (ကြယ်စုတန်း)|ဆိုင်နပ်]] | radius_ly = ၀.၂{{Ref_label|A|a|none}} | absmag_v = ၄.၂{{Ref_label|B|b|none}} | notes = | names = [[Revised Air Force Geophysics Laboratory|RAFGL]] 2688,<ref name="simbad" /> The Egg,<ref name="simbad" /><br> Cygnus Egg<ref name="simbad" /> }} '''ဘဲဥ နက်ဗျူလာ''' ('''RAFGL 2688''' နှင့် '''CRL 2688''' ဟုလည်းသိထား) သည် [[ကမ္ဘာမြေ]]မှ [[အလင်းနှစ်]] ၃၀၀၀ နီးပါးခန့် ဝေးကွာသည့် ဝင်ရိုးစွန်းနှစ်ခုရှိ နက်ဗျူလာဖြစ်သည်။ ယင်းနက်ဗျူလာအား [[နာဆာ]]၏ [[ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်]]မှ ဖမ်းယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ နက်ဗျူလာသည် အလင်းကို ထုတ်လုပ်ပေးသောကြောင့် အလတ်တန်းစား တယ်လီစကုပ်ဖြင့် ခြေရာခံနိုင်သည်။<ref>{{cite journal|last=Raghvendra Sahai|display-authors=etal|title=The Structure of the Prototype Bipolar Protoplanetary Nebula CRL 2688 (Egg Nebula): Broadband, Polarimetric, and H2 Line Imaging with NICMOS on the Hubble Space Telescope|journal=The Astrophysical Journal Letters|date=January 1998|volume=492|issue=2|pages=L163-L167|accessdate=6 July 2013|url=http://iopscience.iop.org/1538-4357/492/2/L163/|bibcode = 1998ApJ...492L.163S |doi = 10.1086/311108 }}</ref><ref name="visual">{{cite web|title=Proto-planetary Nebulae|url=http://www.schoenball.de/astronomie/projekte/ppn/ppn_en.htm|accessdate=6 July 2013|archive-date=12 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170512140548/http://www.schoenball.de/astronomie/projekte/ppn/ppn_en.htm|url-status=dead}}</ref> ==ပြခန်း== <gallery> File:Egg Nebula HST.jpg|ဟာဘယ် အာကာသမှန်ပြောင်းမှ ရိုက်ကူးထားသောပုံ<ref name='HST'>{{cite news|title=Hubble Images Searchlight Beams from a Preplanetary Nebula|url=http://www.spacetelescope.org/images/potw1217a/|accessdate=24 April 2012|newspaper=ESA/Hubble Picture of the Week|archivedate=10 March 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170310015141/http://www.spacetelescope.org/images/potw1217a/}}</ref> </gallery> == မှတ်စုများ == {{refbegin}} <ol type="a"> <li>{{Note_label|A|a|none}}distance × sin ( diameter_angle / 2 ) = 0.2 ly. radius</li> <li>{{Note_label|B|b|none}}14.0<ref name="simbad" /> apparent magnitude - 5 * (log₁₀(920 pc distance) - 1) = 4.2 absolute magnitude</li> </ol> {{refend}} ==ကိုးကား== {{refbegin}} {{reflist}} * [http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/1996/03/ Hubble Finds Searchlight Beams and Multiple Arcs around a Dying Star]. STScI Press release: ''Space Telescope Science Institute''. January 16, 1996. * De Ruyter et al. Keplerian discs around post-AGB objects: a common phenomenon? Astronomy & Astrophysics 448, 641–653 (2006). {{refend}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Egg Nebula}} * {{cite web|last=Merrifield|first=Michael|title=Egg Nebula|url=http://www.deepskyvideos.com/videos/other/egg_nebula.html|work=Deep Space Videos|publisher=Brady Haran}} [[Category:ဆိုင်နပ် (ကြယ်စုတန်း)]] d484960rzjmgbs567fj2d4mfrxj83i3 0 74147 1040813 963432 2026-06-25T16:25:40Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040813 wikitext text/x-wiki ဤ ဆောင်းပါးသည် မိုဘိုင်းစက်လည်ပတ်မှုစနစ်များ (mobile operating systems) ကို နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးထွက် ဗားရှင်းများကိုသာ အောက်ရှိဇယားများတွင် နှိုင်းယှဉ်ပြထားသည်။ သို့သော် အရင်ဗားရှင်းအဟောင်းများမှာ ဈေးကွက်တွင် ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ==စက်လည်ပတ်မှုစနစ် (OS)== <!-- For answers of Yes/No format only --> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 1em auto 1em auto;" |+Legend | width="100" {{Yes}} | width="100" {{beta}} | width="100" {{Okay|Limited}} | width="100" {{Rarely|Tablet-only}} | width="100" {{No2|3rd party}} | width="100" {{No}} |} {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+About OS |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- !Company |[[Apple Inc.]]||[[Google]], [[Open Handset Alliance]]||[[Microsoft]]||[[BlackBerry Ltd.]]||[[Linux Foundation]], [[Tizen Association]], [[Samsung]], [[Intel]]||[[Sailfish Alliance]], [[Mer (software distribution)|Mer]], [[Jolla]] and Sailfish community contributors||[[Canonical Ltd.]] and Ubuntu community contributors |- !Market share<ref>{{cite web |url=http://www.gartner.com/newsroom/id/3609817| title=Gartner Smart Phone Marketshare 2016 Q4 | publisher=Gartner, Inc |accessdate=2017-03-12}}</ref> |17.9%||81.7%||0.3%||0.0%||N/A||N/A||N/A |- !Current version |10.3.0||7.1.1||10.0.14393.693<ref>https://support.microsoft.com/en-us/help/4000825/windows-10-update-history</ref>||10.3.3.2163 / December 16, 2016||2.4 Rev8||2.0.5.6||15.04 (OTA-14) |- !Current version release dates |{{Start date and age|2017|3|28}}<ref>{{cite web|url=https://support.apple.com/kb/HT1222 |title=Apple security updates |publisher=Support.apple.com |accessdate=2017-01-26}}</ref>||{{Start date and age|2016|12|5}}||{{Start date and age|2017|1|10}}||{{Start date and age|2016|01|12}}||{{Start date and age|2016|8|2}}||{{Start date and age|2016|12|16}}||{{Start date and age|2016|12|07}}<ref>{{Cite web |title=Softpedia: Ubuntu Touch OTA-14 Officially Released with Revamped Unity 8 Interface, Fixes |url=http://news.softpedia.com/news/ubuntu-touch-ota-14-officially-released-with-revamped-unity-8-interface-fixes-510787.shtml |access-date=8 April 2017 |archive-date=21 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221014957/http://news.softpedia.com/news/ubuntu-touch-ota-14-officially-released-with-revamped-unity-8-interface-fixes-510787.shtml }}</ref> |- !License |Proprietary except for open source components |[[Free and open-source]], but usually bundled with proprietary apps and drivers<ref>{{cite web |title = Building for devices |work = Android Open Source Project |accessdate = 2012-12-20 |url = http://source.android.com/source/building-devices.html |archivedate = 7 January 2012 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120107123505/http://source.android.com/source/building-devices.html }}</ref><ref name="ICS is coming to AOSP - Android Building">[https://groups.google.com/group/android-building/msg/c0e01b4619a1455a ICS is coming to AOSP – Android Building]. Groups.google.com (2011-11-14). Retrieved on 2012-07-03.</ref> |Proprietary |Proprietary |[[Free and open-source]], but the SDK is proprietary and closed source |[[Free and open-source]], but the UI is proprietary and closed source |[[Free and open-source]], mainly the [[GPL]] but usually bundled with proprietary drivers |- !OS family |[[Darwin (operating system)|Darwin]]||[[Linux]]||[[Windows 10 Mobile]]||[[QNX]]||[[Linux]]||[[Linux]]||[[Linux]] |- !Supported CPU architecture |[[ARM architecture|ARM]], [[ARM64]]||[[ARM architecture|ARM]], [[x86]], [[MIPS instruction set|MIPS]] and the [[64-bit computing|64-bit]] variants of all three||[[ARM architecture|ARM]]||[[ARM architecture|ARM]]||[[ARM architecture|ARM]], [[x86]], [[x86-64]]||[[ARM architecture|ARM]], [[x86-64]]||[[ARM architecture|ARM]], [[x86]] and [[x86-64]]<ref>[https://launchpad.net/ubuntu/+source/ubuntu-touch-meta/1.256/+build/8452441 amd64 build : 1.256 : ubuntu-touch-meta package : Ubuntu]</ref> |- !Programmed in |[[C (programming language)|C]], [[C++]], [[Objective-C]], [[Swift (programming language)|Swift]]||C, C++, [[Java (programming language)|Java]]||7+: [[Microsoft XNA|XNA]] (.NET C#), [[Silverlight]], native C/C++ (only for vendors and partners<ref>{{cite web |url=http://nanapho.jp/archives/2012/02/only-48-windows-phone-apps-using-native-code/ |title=ネイティブコードを使う Windows Phone アプリは全部で48個 - ななふぉ |publisher=Nanapho.jp |date=2012-02-07 |accessdate=2013-09-01 |archivedate=1 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701151009/http://nanapho.jp/archives/2012/02/only-48-windows-phone-apps-using-native-code/ }}</ref>)<br>8+: .NET C#, VB.NET, [[Silverlight]], native C/C++, WinRTP (XMLA), DirectX||C/ C++: Native SDK, C++/Qt: Cascades SDK, HTML5/Javascript/CSS: Webworks SDK, ActionScript: Adobe AIR, Java: Android runtime||C++||C++, QML, Python||Apps: [[HTML5]], [[QML]], [[Go (programming language)|Go]], [[JavaScript]]<ref>{{Cite web |title=Tutorials {{!}} Ubuntu developer portal |url=http://developer.ubuntu.com/en/scopes/tutorials/ |accessdate=8 April 2017 |archivedate=26 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160326223337/http://developer.ubuntu.com/en/scopes/tutorials/ }}</ref><br />System: [[C (programming language)|C]], [[C++]], [[QML]] |- !Public issues list |{{No2}} 3rd party<ref>{{Cite web |title=Open Radar |url=http://openradar.appspot.com/ |access-date=8 April 2017 |archive-date=9 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109010902/http://openradar.appspot.com/ }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/list |title=Android Issues Tracker |publisher=Google.com |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{No}}<ref>[http://mspoweruser.com/microsoft-kill-uservoice-website-rely-windows-feedback-app/ Microsoft to kill its UserVoice website, rely on Windows Feedback app - MSPoweruser]</ref>||{{Yes}}<ref>{{Cite web |title=Issue Tracker - BlackBerry |url=https://www.blackberry.com/jira/ |access-date=8 April 2017 |archive-date=14 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414081041/https://www.blackberry.com/us/en/issue-trackers }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=https://bugs.tizen.org/ |title=System Dashboard - Tizen Project |publisher=Bugs.tizen.org |date= |accessdate=2014-05-20 |archive-date=7 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/ |title=together.jolla.com |access-date=8 April 2017 |archive-date=7 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html |url-status=dead }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web|url=https://bugs.launchpad.net/ubuntu-touch-preview/+bugs |title=Bugs : Ubuntu Touch Developer Preview |publisher=Bugs.launchpad.net |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref> |- ![[Digital restrictions management|DRM]]-free<ref>[http://www.defectivebydesign.org/ We oppose DRM. | Defective by Design]</ref> |{{No}} - [[FairPlay]]||{{No}}<ref>[http://developer.android.com/reference/android/drm/package-summary.html android.drm | Android Developers]</ref> since Android 4.1<ref>[http://developer.android.com/reference/android/media/MediaCrypto.html MediaCrypto | Android Developers]</ref> and Android 4.3<ref>[http://developer.android.com/reference/android/media/MediaDrm.html MediaDrm | Android Developers]</ref> and more restrictions on Android 4.4<ref>[http://developer.android.com/reference/android/view/SurfaceView.html#setSecure(boolean) SurfaceView.setSecure(boolean) | Android Developers]</ref>||{{No}}||{{No}}<ref>{{Cite web |title=Digital rights management |url=http://docs.blackberry.com/en/developers/deliverables/5822/Digital_rights_management_521884_11.jsp |accessdate=8 April 2017 |archivedate=10 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141110103639/http://docs.blackberry.com/en/developers/deliverables/5822/Digital_rights_management_521884_11.jsp }}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}} |- !Device independent system updates |{{Yes}}<ref>[http://www.idownloadblog.com/2013/09/18/ios-7-installation-tips/ iOS 7: what you need to know before updating]</ref>||{{No2}}No,<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=78992 Android Issue 78992: Device independent system updates]</ref> 3rd party software like [[LineageOS]]<ref>[http://www.zdnet.com/article/google-patches-stagefright-2-0-in-nexus-fixes-land-in-nightly-cyanogenmod-builds/ Google patches Stagefright 2.0 in Nexus, fixes land in 'nightly' CyanogenMod builds | ZDNet]</ref>||{{No2}}Only for developers||{{No}}||{{No}}||{{Yes}}||{{Yes}}<ref>[https://wiki.ubuntu.com/ImageBasedUpgrades ImageBasedUpgrades - Ubuntu Wiki]</ref> |- ![[FOTA (technology)|Wireless system updates]] |{{Yes|5+}}<ref>{{cite web |url=http://ipod.about.com/od/UsingiOS5/ht/Install-Iphone-Software-Updates-Without-Connecting-Itunes.htm |title=How to Install iPhone Software Updates Without Connecting to iTunes |publisher=Ipod.about.com |date=2014-05-15 |accessdate=2014-05-20 |archive-date=29 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140429192151/http://ipod.about.com/od/UsingiOS5/ht/Install-Iphone-Software-Updates-Without-Connecting-Itunes.htm }}</ref>||{{Yes}}||{{Yes|8+}}<ref>{{cite web |author=6/20/12 2:01pm 6/20/12 2:01pm |url=http://gizmodo.com/5919970/windows-phone-8-devices-will-get-ota-updates-and-18-months-of-firmware-support |title=Windows Phone 8 Devices Will Get OTA Updates and 18 Months of Firmware Support |publisher=Gizmodo.com |date= |accessdate=2014-05-20 |archive-date=28 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180528051314/https://gizmodo.com/5919970/windows-phone-8-devices-will-get-ota-updates-and-18-months-of-firmware-support }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=YgYYONd4eE8 |title=BlackBerry Wireless Update |publisher=youtube.com |date=2010-04-05 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{No}}||{{Yes}}||{{Yes}} |- ![[Graphics processing unit|GPU]] accelerated [[Graphical user interface|GUI]] |{{Yes}}||{{Yes|3+}}<ref>Stewart Mitchell, [http://www.pcpro.co.uk/news/365215/android-lets-developers-work-closer-to-the-metal "Android lets developers work closer to the metal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427110839/http://www.pcpro.co.uk/news/365215/android-lets-developers-work-closer-to-the-metal |date=27 April 2015 }}, ''PC Pro'', 11/02/11</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://www.anandtech.com/show/2969/windows-phone-7-series-the-anandtech-guide/13 |title=Windows Phone 7: The AnandTech Guide |publisher=AnandTech |date=2010-03-21 |accessdate=2011-09-07 |archive-date=7 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170607042622/http://www.anandtech.com/show/2969/windows-phone-7-series-the-anandtech-guide/13 }}</ref>||{{Yes}}, OS 7.0+||?||{{Yes}}||{{Yes}} |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |} ==ဘရောက်ဆာ== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Browser |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- !Default web browser/engine | [[WebKit]] || [[Blink (layout engine)|Blink]] || [[Trident (layout engine)|Trident]] ([[EdgeHTML]] after 10) || WebKit || WebKit || Gecko<ref name="jolla-browser-engine">{{cite web |url = https://together.jolla.com/question/11943/what-is-browser-plan-for-jolla/ |title = What is browser plan for Jolla? - together.jolla.com |date = 8 January 2014 |accessdate = 2014-02-10 |archive-date = 7 October 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html |url-status = dead }}</ref> || Oxide<ref>[https://launchpad.net/oxide Oxide in Launchpad]</ref> |- !Major web browser available<!-- Major mobile browsers (as of August 2015 by NetApplications) are: Safari (41.81%), Chrome (35.67%), or Android Browser (12.45%). Any other mobile browsers should not be considered "major". --> | {{Yes|Safari, Chrome for iOS, Opera Mini, Firefox}} || {{Yes|Chrome for Android, Opera, Firefox}} || {{Okay|[[Internet Explorer]], [[Opera Mini]], [[UC Browser]], [[Microsoft Edge]]}} || {{Okay|BlackBerry 10 Browser, [[Opera Mini]], [[Firefox]]}} ||{{Okay|Tizen Browser (Based on UC Browser)}} || {{Yes|Sailfish Browser (Firefox), Webcat (WebKit), Web Pirate (WebKit), others via Android (Firefox, Chrome, Opera)}} || {{Okay|Ubuntu Browser}} |- !Browser extensions |{{Yes|8+}}<ref>[http://www.redmondpie.com/ten-best-ios-8-safari-extensions-for-iphone-and-ipad-to-enhance-your-web-browsing-experience/ Ten Best iOS 8 Safari Extensions For iPhone And iPad To Enhance Your Web Browsing Experience]</ref>||{{No2}} No<ref>{{Cite web |title=FAQ - Google Chrome |url=https://developer.chrome.com/multidevice/faq |access-date=8 April 2017 |archive-date=28 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528092411/https://developer.chrome.com/multidevice/faq }}</ref> 3rd party software<ref>[https://support.mozilla.org/en-US/kb/find-and-install-add-ons-firefox-android Find and install Add-ons on Firefox for Android | Firefox for Android Help]</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}} |- !Browser direct Internet connection (increased resilience to outages) |{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes|10+}},<ref>{{cite web |url=http://forums.crackberry.com/blackberry-10-os-f269/faq-why-does-blackberry-10-not-include-bis-786880/ |title=FAQ: Why does Blackberry 10 not include BIS? |accessdate=2014-01-26}}</ref> 7.1 and older route through [[BlackBerry Internet Service]], direct browsing supported over WiFi||{{Yes}}||?||? |- !Browser undo close tab |{{Yes|8+}}<ref>[http://ios.wonderhowto.com/how-to/quick-easy-secret-reopen-accidentally-closed-tabs-ios-8s-safari-0157420/ The Quick & Easy Secret to Reopen Accidentally Closed Tabs in iOS 8's Safari]</ref>||{{Yes|3rd party software [[Google Chrome for Android]]}}<ref>[http://www.cnet.com/how-to/how-to-reopen-a-closed-tab-in-chrome-for-android/ How to reopen a closed tab in Chrome for Android - CNET]</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}} |- !Browser keeps windows open on shutdown or crash |{{Yes}}||{{Yes|2.3+}} Google Chrome<ref>{{cite web |url=https://www.google.com/intl/en/chrome/browser/mobile/android.html |title=Google Chrome for Android |publisher=Google.com}}</ref> but not on main browser<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=8880 |title=Android Issue 8880: Keep open URLs/windows on shutdown or crash |publisher=Google.com |date=2010-06-06 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}||{{Yes|10+}} Opens dialog for choosing which websites to restore after crash, option to restore all sites after restart||{{No}}||{{Yes}}||{{Yes}} |- !Browser keeps windows open when cleaning cookies |{{no2|3rd party software}}<ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/app/chrome-web-browser-by-google/id535886823?mt=8 |title=Chrome - web browser by Google on the App Store on iTunes |accessdate=2015-04-14}}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}}||?||{{Yes}}||? |- !Browser search engine options |[[Bing (search engine)|Bing]], [[Google Search|Google]], [[Yahoo! Search]], [[DuckDuckGo]]||Many<ref>{{cite web |title=Android &#x5b;Repository:&#x5d; root / packages / apps / Browser / res / values / '''all_search_engines.xml''' @ f6156a77 |work=Giga-Byte » FROYO-QRD-GB-DSDS-7225 |publisher=codeaurora.org |year=2010 |url=https://www.codeaurora.org/git/projects/qrd-gb-dsds-7225/repository/revisions/f6156a77044113680d038934b06bde333a1e69ea/entry/packages/apps/Browser/res/values/all_search_engines.xml |accessdate=2012-08-28 |archivedate=27 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927060456/https://www.codeaurora.org/git/projects/qrd-gb-dsds-7225/repository/revisions/f6156a77044113680d038934b06bde333a1e69ea/entry/packages/apps/Browser/res/values/all_search_engines.xml }}</ref>||[[Bing (search engine)|Bing]], [[Google Search|Google]] support removed on some markets on 8.1 GDR1+<ref>{{Cite web |title=Windows Phone 8.1 GDR1 update removes Google search in some markets {{!}} Digit.in |url=http://www.digit.in/mobile-phones/windows-phone-81-gdr1-update-removes-google-search-in-some-markets-23480.html |access-date=8 April 2017 |archive-date=6 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170806225609/http://www.digit.in/mobile-phones/windows-phone-81-gdr1-update-removes-google-search-in-some-markets-23480.html }}</ref><br /> W10M: Many||Bing, Dictionary.com, Google, Wikipedia, Yahoo, User Defined||[[Bing (search engine)|Bing]], [[Google Search|Google]], [[Yahoo! Search]] |||Bing, Google, Yahoo, [[Yandex Search|Yandex]]. Baidu, DuckDuckGo, StartPage, Searx, ixquick, Swisscows, Qwant, Seznam, Hulbee via openrepos<ref>[]</ref>||? |-https://openrepos.net/content/coderus/search-engines-sailfish-browser| Openrepos.net !Browser find on page |{{Yes|4.2+}}<ref>{{cite web |url=http://www.tipb.com/2010/09/16/ios-42-features-find-text-safari-web-page/ |title=iOS 4.2 features: Find text on Safari web page |publisher=TiPb.com |date=2010-09-16 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=13 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111213164359/http://www.tipb.com/2010/09/16/ios-42-features-find-text-safari-web-page/ }}</ref>||{{Yes|1.5+}}<ref>{{cite web |url=http://smarterware.org/1744/cupcake-adds-video-camera-touchscreen-keyboard-and-more-to-android |title=Cupcake Adds Camcorder, Touchscreen Keyboard, and More to Android |publisher=smarterware.org |date=2009-05-27 |accessdate=2011-09-07 |archive-date=17 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120317062449/http://smarterware.org/1744/cupcake-adds-video-camera-touchscreen-keyboard-and-more-to-android }}</ref>||{{Yes|8+}}<ref>{{cite web |url=http://www.wpcentral.com/comment/204475 |title=Internet Explorer 10 for Windows Phone &#124; Windows Phone Central |publisher=Wpcentral.com |date=2012-10-29 |accessdate=2013-09-01 |archivedate=28 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928043227/http://www.wpcentral.com/comment/204475 }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/18579/BlackBerry_Torch_9800_Smartphone-User_Guide-T643442-941426-0810050917-001-6.0-US.pdf |title=BlackBerry Torch 9800 Smartphone User Guide Version: 6.0 |format=PDF |publisher=Research In Motion |accessdate=2011-09-07 |archivedate=24 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140824090253/http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/18579/BlackBerry_Torch_9800_Smartphone-User_Guide-T643442-941426-0810050917-001-6.0-US.pdf }}</ref>||Yes||{{Yes|1.1.2.16+}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/4197/search-in-browser/ |title=Search in browser |access-date=8 April 2017 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129082628/https://together.jolla.com/question/4197/search-in-browser/ |url-status=dead }}</ref>||Yes |- !Browser/email save images |{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://www.iphonehacks.com/2008/07/save-images.html |title=iPhone Tip: Save Images in iPhone’s Safari browser and Mail App |publisher=iphonehacks.com |accessdate=2011-09-07 |archive-date=31 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831073708/http://www.iphonehacks.com/2008/07/save-images.html }}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}<ref>{{cite web |author=Mafaldaly, TitinaZG, Debora S. |title=&#x5b;Question&#x5d; How do you save a picture from the web page or googled images on windows phone? |work=Microsoft Answers |publisher=Microsoft |date=2011-04-23 |url= http://answers.microsoft.com/en-us/winphone/forum/wp7-wppics/how-do-you-save-a-picture-from-the-web-page-or/222970d0-b96c-e011-8dfc-68b599b31bf5?msgId=c302e2e8-a56d-e011-8dfc-68b599b31bf5 |accessdate=2012-08-26|display-authors=etal}}</ref>||{{Yes}}||?||{{Yes}}||{{Yes}} |- !Browser/email save PDFs |{{Yes}}<ref name="iPhoneTips">[https://www.apple.com/iphone/tips/ Apple – iPhone – Tips and Tricks]. Apple.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://wmpoweruser.com/adobe-brings-pdf-support-to-windows-phone-7/ |title=Adobe brings PDF support to Windows Phone 7 |publisher=WMPoweruser |accessdate=2012-03-02 |archivedate=25 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151225055624/http://wmpoweruser.com/adobe-brings-pdf-support-to-windows-phone-7/ }}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes|OTA-9+}} |- !Browser save audio/video |{{No2|3rd party software}}<ref>{{cite web |url=http://www.itworld.com/article/2700930/mobile/free-idownloader-app-lets-you-download-anything-from-the-web-to-your-ios-device.html |title=Free iDownloader app lets you download anything from the web to your iOS device |publisher=ITworld |accessdate=2015-04-10 |archivedate=15 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151115053554/http://www.itworld.com/article/2700930/mobile/free-idownloader-app-lets-you-download-anything-from-the-web-to-your-ios-device.html }}</ref>||{{Okay|Yes, but only links, not embedded media}}||{{Yes|8.1+}}<ref name="windowappreviews.com">{{cite web |url=http://windowappreviews.com/internet-explorer-11-features-in-windows-phone-8-1/ |title=Internet Explorer 11 Features in Windows Phone 8.1 |access-date=8 April 2017 |archive-date=1 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701090932/http://www.windowappreviews.com/internet-explorer-11-features-in-windows-phone-8-1/ }}</ref>||{{Okay|Yes (embedded media not supported)}}||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}} |- !Browser save page |{{Yes|6+}}: Offline Reading List;<ref name="iOS 6: All the New Features Coming Soon to Your iPhone and iPad">[http://gizmodo.com/5917359/ios-6-new-features-coming-soon-to-your-iphone-and-ipad iOS 6: All the New Features Coming Soon to Your iPhone and iPad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628003638/http://gizmodo.com/5917359/ios-6-new-features-coming-soon-to-your-iphone-and-ipad |date=28 June 2017 }}. Gizmodo.com (2012-06-11). Retrieved on 2012-07-03.</ref> 3rd party software<ref>[https://itunes.apple.com/us/app/instapaper/id288545208 App Store – Instapaper]. Itunes.apple.com (2012-06-02). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes}}, Google Chrome 55+<ref>[http://www.theverge.com/2016/12/8/13880794/download-web-pages-chrome-android-google Chrome for Android now lets you download webpages and read them offline]</ref>||{{Yes|10+}}<ref>[http://www.engadget.com/2015/01/21/windows-10-project-spartan/ Microsoft's new browser includes Cortana and offline reading]</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/11298/Save_a_web_page_to_a_message_list_30041_11.jsp |title=Save a web page to the main messages application – User Guide – BlackBerry Bold 9700 Smartphone – 5.0 |publisher=Research In Motion |accessdate=2011-09-07 |archivedate=29 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129225634/http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/11298/Save_a_web_page_to_a_message_list_30041_11.jsp }}</ref>||Yes||?||? |- !Browser save any file |{{Okay|When an app that can handle/open the filetype is installed (excluding audio/video - requires 3rd party software<ref>[http://www.iphoneactive.com/2011/12/download-any-file-on-your-iphone-with.html Download any file on your iPhone with iDownloader Pro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806222414/http://www.iphoneactive.com/2011/12/download-any-file-on-your-iphone-with.html |date=6 August 2017 }}. Iphone Active (2011-12-02). Retrieved on 2012-07-03.</ref>)}};<ref>[http://apple.stackexchange.com/questions/25678/downloading-and-uploading-files-through-safari-ios Downloading and uploading files through Safari iOS]. Ask Different (2011-09-22). Retrieved on 2015-09-13.</ref>||{{No2}}No,<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=2450 Android Issue 2450: Download any type of file]. Code.google.com (2009-04-17). Retrieved on 2012-07-03.</ref> 3rd party software<ref>[http://android-dls.com/wiki/index.php?title=Android_Browser_File_Types Android Browser File Types – Android Wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806222015/http://android-dls.com/wiki/index.php?title=Android_Browser_File_Types |date=6 August 2017 }}. Android-dls.com (2011-12-11). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes|8.1+}}<ref name="windowappreviews.com"/>||{{Yes|10+}}||?||{{Yes}}||{{Yes|OTA-9+}}<ref>[https://bugs.launchpad.net/ubuntu/+source/webbrowser-app/+bug/1354391 Bug #1354391 “&#91;browser&#93; Can't download random files” : Bugs : webbrowser-app package : Ubuntu]</ref> |- !Browser force enable zoom |{{Yes}}<ref>[http://ios.wonderhowto.com/how-to/re-enable-zoom-for-websites-block-safari-for-your-iphone-0156489/ How to Re-Enable Zoom for Websites That Block It in Safari for Your iPhone]</ref>||{{No}}, not working anymore on Android 4.4<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=62801 Android Issue 62801: KitKat WebView no longer allows force enable zoom]</ref>||{{Yes}}, via accessibility settings||{{Yes}},via accessibility settings||?||?||? |- !Browser text reflow<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=LpQhXZH1_1Y Browser Text Reflow – WP7 Internet Explorer vs Android]. Youtube.com (2011-12-07). Retrieved on 2012-07-03.</ref> |{{Okay|5+: Only on pages with reader mode available}};<ref name="iOS5Safari">{{cite web |url=http://www.apple.com/ios/features.html#safari |title=iOS 5 Safari |publisher=Apple Inc. |date=2011-06-11 |accessdate=2011-09-07}}</ref><ref name="InsideiOS5Safari">[http://www.appleinsider.com/articles/11/06/07/inside_apples_ios_5_safari_reader_private_browsing_tabs_on_ipad/ Inside Apple's iOS 5: Safari Reader, private browsing, tabs on iPad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170806221400/http://appleinsider.com/articles/11/06/07/inside_apples_ios_5_safari_reader_private_browsing_tabs_on_ipad/ |date=6 August 2017 }}. Appleinsider.com (2011-06-07). Retrieved on 2012-07-03.</ref> 3rd party browsers on prior versions<ref>[http://www.456bereastreet.com/archive/201101/ios_browsers_that_allow_font_scaling_and_text_reflow/ iOS browsers that allow font scaling and text reflow]. 456 Berea Street (2011-01-05). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{No}}, removed on Android 4.4<ref>{{cite web|url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=62378 |title=Android Issue 62378: KitKat WebView text wrap no longer works |publisher=Code.google.com |date=2013-11-16 |accessdate=2014-05-20}}</ref><ref>[http://www.androidpolice.com/2014/01/28/bug-watch-text-reflow-removed-from-webviews-in-kitkat-probably-not-coming-back/ Text Reflow Removed From WebViews In KitKat, Probably Not Coming Back]</ref>||{{Okay|Only on pages available on reading view on 8.1+}}||{{Yes}}<ref>{{cite web |last=Cha |first=Bonnie |url=http://download.cnet.com/8301-20_4-10475434-10084490.html |title=BlackBerry OS 6 &#124; Download Product Review |publisher=Download.com |date=2010-08-05 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=6 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006085801/http://download.cnet.com/8301-20_4-10475434-10084490.html }}</ref> 10+ Only in reader mode||{{No}}||{{No}}||? |- !Browser Reader Mode |{{Yes|5+}}<ref name="iOS5Safari"/><ref name="InsideiOS5Safari"/>||{{No2}}No,<ref>{{cite web|url=https://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=178381 |title=Chromium Issue 178381: Chrome doesn't support Reader Mode |publisher=Code.google.com |date=2013-02-26 |accessdate=2014-05-20}}</ref> 3rd party software<ref>{{cite web|url=https://support.mozilla.org/en-US/kb/how-to-use-reader-mode |title=How to use Reader Mode &#124; Firefox for Android Help |publisher=Support.mozilla.org |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref><ref>{{cite web|url=http://phandroid.com/2012/12/07/samsung-premium-suite-upgrade-galaxy-s3/ |title=Samsung shows off new features coming to the Galaxy S3 in Premium Suite Upgrade |publisher=Phandroid.com |date=2012-12-07 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes|8.1+}}<ref>{{cite web|author=Paul Thurrott |url=http://winsupersite.com/windows-phone/windows-phone-81-tip-use-reading-view-ie-11 |title=Windows Phone 8.1 Tip: Use Reading View in IE 11 &#124; Windows Phone content from Paul Thurrott's SuperSite for Windows |publisher=Winsupersite.com |date=2014-04-14 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes|10+}}<ref>{{cite web|author=734 (forum posts) |url=http://crackberry.com/how-turn-reader-mode-blackberry-10 |title=How to turn on Reader mode in BlackBerry 10 |publisher=CrackBerry.com |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref>||Yes||{{No}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/12544/browser-reader-mode/ |title=Browser reader mode - together.jolla.com |access-date=8 April 2017 |archive-date=14 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141214150542/https://together.jolla.com/question/12544/browser-reader-mode/ |url-status=dead }}</ref>||? |- !Browser file upload |{{Yes|9+;}}<br />6-8: Limited||{{Yes|2.2+}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=2519 |title=Android Issue 2519: Browser should support file uploads (input type<nowiki>=</nowiki>"file") |publisher=Google.com |date=2009-04-27 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}||{{Yes|4.2+}}<ref name="http://docs.blackberry.com/en/developers/deliverables/11844/Feature_forms_513051_11.jsp">{{cite web |url=http://docs.blackberry.com/en/developers/deliverables/11844/Feature_forms_513051_11.jsp |title=BlackBerry Manuals & Help > Developer Documentation > BlackBerry Browser > Forms support |publisher=Docs.blackberry.com |date= |accessdate=2014-05-20 |archivedate=2 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141202234916/http://docs.blackberry.com/en/developers/deliverables/11844/Feature_forms_513051_11.jsp }}</ref>||{{Yes}}||{{Yes|1.0.7.16+}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/1006/add-file-upload-functionality-to-web-browser/ |title=Add file upload functionality to web browser |access-date=8 April 2017 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129082624/https://together.jolla.com/question/1006/add-file-upload-functionality-to-web-browser/ |url-status=dead }}</ref>||{{yes}} |- !Browser form navigation |{{Yes|Previous, Next, AutoFill, and Done buttons}}<ref>{{cite web |url= http://developer.apple.com/library/iOS/#documentation/AppleApplications/Reference/SafariWebContent/DesigningForms/DesigningForms.html#//apple_ref/doc/uid/TP40006512-SW5 |title=Safari Web Content Guide: Laying Out Forms |publisher=Apple Inc. |date=2010-12-18 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes|Next button}}<ref>{{cite web |url=http://android.stackexchange.com/questions/11018/how-can-i-switch-to-next-field-in-web-form-using-android-browser |title=How can i switch to next field in web form using Android browser? |publisher=android.stackexchange.com |date=2011-07-09 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}<ref name="http://docs.blackberry.com/en/developers/deliverables/11844/Feature_forms_513051_11.jsp"/>||?||?|| {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141202234916/http://docs.blackberry.com/en/developers/deliverables/11844/Feature_forms_513051_11.jsp |date=2 December 2014 }}? |- !Browser private browsing mode |{{Yes|5+}}<ref>{{cite web |author=Joe White |url=http://appadvice.com/appnn/2011/06/safari-ios-5-adds-private-browsing-protect-privacy |title=Safari In iOS 5 Adds "Private Browsing" – Easily Protect Your Privacy While Surfing The Web |publisher=AppAdvice |date=2011-06-08 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes|3.0+}}<ref>[http://reviews.cnet.co.uk/mobile-phones/android-updates-guide-all-the-features-of-every-version-50003779/ Android updates guide: All the features of every version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218074755/http://reviews.cnet.co.uk/mobile-phones/android-updates-guide-all-the-features-of-every-version-50003779/ |date=18 February 2014 }}. Reviews.cnet.co.uk. Retrieved on 2012-07-03.</ref> or with rooted devices and 3rd party firmware<ref>{{cite web |url=http://www.cyanogenmod.com/ |title=cyanogenmod |accessdate=2011-10-19 |archivedate=19 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111019171406/http://www.cyanogenmod.com/ }}</ref>||{{Yes|8.1+}}<ref name="blogs.windows.com"/>||{{Yes|10+}}<ref>{{cite web |url=http://helpblog.blackberry.com/2013/03/private-browsing-blackberry-10/ |title=How to turn on Private Browsing in BlackBerry 10 |publisher=BlackBerry |date=2013-03-11 |accessdate=2014-01-26}}</ref>||Yes||{{Yes|1.1.6.27+}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/1821/private-mode-in-web-browser/ |title=Private mode in web browser |access-date=8 April 2017 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129082727/https://together.jolla.com/question/1821/private-mode-in-web-browser/ |url-status=dead }}</ref>||Yes |- !Offline web apps |{{Yes}}<ref>[http://www.thecssninja.com/javascript/how-to-create-offline-webapps-on-the-iphone How to create offline webapps on the iPhone | The CSS Ninja – All things CSS, JavaScript & HTML] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170807020833/https://www.thecssninja.com/javascript/how-to-create-offline-webapps-on-the-iphone |date=7 August 2017 }}. Thecssninja.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref><ref>[http://developer.apple.com/library/IOS/#documentation/AppleApplications/Reference/SafariWebContent/ConfiguringWebApplications/ConfiguringWebApplications.html Safari Web Content Guide: Configuring Web Applications]. Developer.apple.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref><ref>[https://www.apple.com/webapps/whatarewebapps.html Apple – Web apps]. Apple.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes}}<ref>[https://stackoverflow.com/questions/4321622/android-offline-webapp-resources iphone – Android Offline Webapp Resources – Stack Overflow]. Stackoverflow.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||?||?||{{No}}||?||{{Yes}}<ref>[http://sturmflut.github.io/ubuntu/touch/2015/06/11/how-to-run-standalone-html5-apps-on-an-ubuntu-device/ How to run standalone HTML5 apps on an Ubuntu device]</ref> |- ![[HTTP Live Streaming]] |{{Yes|3+}}<ref>{{cite web |last=McLean |first=Prince |url=http://www.appleinsider.com/articles/09/07/08/apple_launches_http_live_streaming_standard_in_iphone_3_0.html |title=Apple launches HTTP Live Streaming standard in iPhone 3.0 |publisher=Appleinsider.com |date=2009-07-08 |accessdate=2014-05-20 |archive-date=13 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513173527/https://appleinsider.com/articles/09/07/08/apple_launches_http_live_streaming_standard_in_iphone_3_0.html }}</ref>||{{Yes|3+}}<ref>{{cite web|url=http://developer.android.com/guide/appendix/media-formats.html |title=Android Supported Media Formats &#124; Android Developers |publisher=Developer.android.com |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes|10+}}<ref>{{cite web|url=http://blogs.msdn.com/b/ie/archive/2015/01/29/simplified-adaptive-video-streaming-announcing-support-for-hls-and-dash-in-windows-10.aspx |title=Simplified Adaptive Video Streaming: Announcing support for HLS and DASH in Windows 10 }}</ref>||{{Yes|10+}}<ref>{{cite web |url=https://developer.blackberry.com/develop/supported_media/bb10_pbos_streaming_support.html |title=Supported streaming protocols - BlackBerry Developer Portal |publisher=BlackBerry |accessdate=2014-01-26}}</ref>||{{No}}||{{?}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/3622/hls-in-sailfish/ |title=HLS in sailfish |access-date=8 April 2017 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220114048/https://together.jolla.com/question/3622/hls-in-sailfish/ |url-status=dead }}</ref>||? |- ![[WebRTC]] |{{No2|3rd party software}}<ref>{{cite web|url=http://www.openwebrtc.org/bowser/|title=Bowser - WebRTC on iOS|publisher=OpenWebRTC|accessdate=2016-04-18|archivedate=26 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180626234604/https://www.openwebrtc.org/bowser}}</ref>||{{Yes}}<ref>[http://thenextweb.com/google/2013/08/21/chrome-29-for-android-is-out-webrtc-and-webaudio-support-improved-scrolling-and-new-color-picker-for-web-forms/ Chrome 29 for Android is out: WebRTC and Web Audio support, improved scrolling, and new color picker for Web forms]</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}}<ref>{{Cite web |title=Does WebRTC work on Ubuntu Phones? |url=http://askubuntu.com/questions/652156/does-webrtc-work-on-ubuntu-phones |accessdate=8 April 2017 |archivedate=7 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160507035230/http://askubuntu.com/questions/652156/does-webrtc-work-on-ubuntu-phones }}</ref> |- |} ==ဆက်သွယ်မှုနှင့် ချိတ်ဆက်မှု== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Communication and connectivity |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- !Unified Inbox |{{Yes}}||{{No2}}No,<ref>{{cite web|url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=8261 |title=Android Issue 8261: Unified Inbox (Gmail & other mailboxes in 1 place) |publisher=Code.google.com |date=2010-05-11 |accessdate=2014-05-20}}</ref> but 3rd party apps available<ref>[https://play.google.com/store/apps/details?id=com.fsck.k9& K-9 Mail - Android-apps op Google Play]. Play.google.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes|7.5+}}<ref>{{cite web |url=http://www.engadget.com/2011/05/24/live-from-microsofts-windows-phone-vip-preview-event/ |title=Live from Microsoft's Windows Phone VIP preview event! |publisher=Engadget |date=2011-05-24 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}}||{{No}} |- !Email sync protocols supported |[[POP3]], [[IMAP]], [[MAPI]], [[ActiveSync]]<ref>[https://support.apple.com/en-us/HT201729 Set up Exchange ActiveSync on your iPhone, iPad, or iPod touch - Apple Support]</ref>||POP3, IMAP, MAPI||POP3, IMAP, MAPI, ActiveSync||BES, BIS, Push e-mail, 10+: POP3, IMAP, ActiveSync||POP3, IMAP||POP3, IMAP, ActiveSync||IMAP+SMTP |- !Non-carrier-based integrated messaging<!-- with direct links from built-in address book --> |{{Yes|5+}} ([[iMessage]])<ref>{{cite web |url=https://www.apple.com/ios/messages/ |title=Apple - iOS 7 - Messages |publisher=Apple Inc. |date=2014-09-20 |accessdate=2014-09-20}}</ref>||{{Yes|[[Google Hangouts]]}}||{{Yes|[[Skype]]}}<ref>{{cite web |url=http://socialtimes.com/windows-phone-mango-update-threads-brings-sms-facebook-messenger-together_b63786 |title=Windows Phone Mango Update Threads Brings SMS, Facebook & Messenger Together |publisher=SocialTimes.com |date=2011-05-24 |accessdate=2012-03-02 |archive-date=18 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318194942/http://socialtimes.com/windows-phone-mango-update-threads-brings-sms-facebook-messenger-together_b63786 }}</ref>||{{Yes|[[BlackBerry Messenger|BBM]]}}||?||{{No2}} 3rd party software||{{Yes|[[Telegram (software)|Telegram]]<ref>[https://uappexplorer.com/app/com.ubuntu.telegram uApp Explorer: Telegram]</ref>}} |- ![[Visual voicemail]] |{{Yes}}||{{Yes|2.1+}}<ref>{{cite web |url= http://www.androidpolice.com/2011/10/18/android-4-0-ice-cream-sandwich-sdk-and-adt-14-released/ |title=Android 4.0 (Ice Cream Sandwich) SDK and ADT 14 Released |publisher=Android Police |date=October 19, 2011 |accessdate=2011-10-19}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |last=Miniman |first=Brandon |url=http://pocketnow.com/windows-phone/visual-voicemail-in-windows-phone-mango-video |title=Visual Voicemail in Windows Phone Mango (Video) |publisher=Pocketnow.com |accessdate=2012-03-02 |archivedate=3 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403125020/http://pocketnow.com/windows-phone/visual-voicemail-in-windows-phone-mango-video }}</ref>||{{Yes}}||?||?||? |- !Call log duration |{{Yes}}<ref>[http://www.simplemobilereview.com/ios-4-on-the-iphone-has-improved-call-history/ iOS 4 on the iPhone has Improved Call History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425133249/http://www.simplemobilereview.com/ios-4-on-the-iphone-has-improved-call-history/ |date=25 April 2012 }}. Simplemobilereview.com (2010-09-02). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes}}<ref>[http://the-gadgeteer.com/2009/01/29/a-week-with-the-android-g1-smartphone-day-3-4/ A Week with the Android G1 Smartphone – Day 3 & 4 — The Gadgeteer]. The-gadgeteer.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes|8.1+}}<ref>{{cite web|url=http://forums.wpcentral.com/windows-phone-8-1/273773-wp8-1-now-shows-call-duration.html|title=WP8.1 now shows call duration|access-date=8 April 2017|archive-date=13 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413150205/http://forums.wpcentral.com/windows-phone-8-1/273773-wp8-1-now-shows-call-duration.html|url-status=dead}}</ref>||{{Yes}}<ref>[http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/22178/About_call_logs_26291_11.jsp About call logs – User Guide – BlackBerry Bold 9780 Smartphone – 6.0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120823154501/http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/22178/About_call_logs_26291_11.jsp |date=23 August 2012 }}. Docs.blackberry.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||?||{{Yes}}||? |- !Multiple mobile phones per contact |{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}}||?||{{Yes}}||{{Yes}} |- !Contact groups |{{Okay|Via [[iCloud]] or 3rd party software}}<ref>[http://www.digitaltrends.com/mobile/how-to-make-a-contact-group-on-iphone/ How to make a contact group on iPhone]. www.digitaltrends.com (2016-05-25). Retrieved on 2016-09-25.</ref>||{{Yes|4+}}<ref>[http://www.androidpolice.com/2011/11/20/getting-to-know-android-4-0-part-5-everything-changes-in-contacts-even-the-name/ Getting To Know Android 4.0, Part 5 Everything Changes In Contacts, Even The Name!]</ref> or 3rd party software<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8ajmcejVf88 Manage your contacts with groups on your android – Clix Group Manager]. Youtube.com (2009-09-30). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes|7.5+}}<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=hqw_GLXgs4s Groups on Windows Phone 7.5]. Youtube.com (2011-09-01). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}||{{No}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/2837/groups-for-contacts/ |title=Groups for contacts |access-date=8 April 2017 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129082835/https://together.jolla.com/question/2837/groups-for-contacts/ |url-status=dead }}</ref>||? |- ![[Voice over IP]] |{{Yes|[[FaceTime]];}} 3rd party software<ref>{{cite web |author=AppAdvice Staff Author |url=http://appadvice.com/appguides/show/voip-apps-for-ios |title=VOIP Apps For iOS: iPad/iPhone Apps AppGuide |publisher=Appadvice.com |date= |accessdate=2014-05-20 |archivedate=21 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521031209/http://appadvice.com/appguides/show/voip-apps-for-ios }}</ref>||{{Yes|Yes ([[Session Initiation Protocol|SIP]])}}<ref>{{cite web |author=Kevin Purdy |url=http://lifehacker.com/5716008/set-up-voip-calling-on-android-23-gingerbread |title=Set Up VoIP Calling on Android 2.3 Gingerbread |publisher=lifehacker.com |date=2010-12-22 |accessdate=2011-09-07 |archive-date=10 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110910151137/http://lifehacker.com/5716008/set-up-voip-calling-on-android-23-gingerbread }}</ref> or 3rd party software<ref>{{cite web|url=http://www.androidauthority.com/best-android-apps-voip-sip-calls-wi-fi-calling-internet-calling-87396/ |title=Best Android apps for VoIP and SIP calls |publisher=Android Authority |date=2012-05-22 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes|8+}} [[Skype]]<ref>{{cite web |author=Paul Paliath |url=http://techie-buzz.com/windows-phone/windows-phone-8-to-get-tight-skypevoip-integration.html |title=Windows Phone 8 To Get Tight Skype/VoIP Integration |publisher=Techie-buzz.com |date=2012-06-20 |accessdate=2014-05-20 |archivedate=20 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140520220740/http://techie-buzz.com/windows-phone/windows-phone-8-to-get-tight-skypevoip-integration.html }}</ref>||{{Yes|BBM 7+}}<ref>{{cite web |url=http://blogs.blackberry.com/2012/12/new-bbm-7-voice/ |title=New BBM 7 Update Now Available: Get Talking with BBM Voice «Inside BlackBerry - The Official BlackBerry Blog |publisher=Blogs.blackberry.com |date=2012-12-08 |accessdate=2014-05-20 |archivedate=20 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140520221357/http://blogs.blackberry.com/2012/12/new-bbm-7-voice/ }}</ref> or 3rd party software<ref>{{cite web |url=http://www.voip-sol.com/the-best-blackberry-voip-apps-services/ |title=The Best BlackBerry VoIP Apps & Services |publisher=voip-sol.com |date=2008-06-15 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=17 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111117070649/http://www.voip-sol.com/the-best-blackberry-voip-apps-services/ }}</ref>||{{No}}<ref>{{cite web |url=http://www.joernesdohr.com/bada/bada-voip-applications-finally-allowed/ |title=bada VoIP applications finally allowed |publisher=Joernesdohr.com |date=2011-04-04 |accessdate=2011-09-07 |archive-date=17 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117081049/http://www.joernesdohr.com/bada/bada-voip-applications-finally-allowed/ |url-status=dead }}</ref>||{{No2}} 3rd party software||? |- !NFC payment software |{{Yes|8+: [[iPhone 6|iPhone 6/6 Plus]] and later ([[iPhone 5]] and later if used with [[Apple Watch]])}}, via [[Apple Pay]]||{{Yes|Available on any device that supports the hardware. Android Pay for NFC payments available in Play Store.}}<ref>{{cite web |url=https://play.google.com/store/apps/details?id=com.google.android.apps.walletnfcrel&hl=en |title=Google Wallet - Android Appstore |publisher=Google.com |date=2012-06-01 |accessdate=2012-06-01}}</ref>||{{Yes|8+}}<ref>{{cite news |author=Victor H. |title=Windows Phone 8: the new features |publisher=phoneArena.com |date=2012-06-12 |url=http://www.phonearena.com/news/Windows-Phone-8-the-new-features_id31466#11-Wallet-Hub |accessdate=2012-08-26}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite news|url=https://www.cibc.com/ca/features/mobile-payment.html|publisher=Cibc.com|title=CIBC Press Releases|accessdate=2013-09-02|archivedate=28 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928171411/https://www.cibc.com/ca/features/mobile-payment.html}}</ref> ||{{No}}||{{No}}||? |- !Tethering |4.3+: Personal Hotspot (Wi-Fi, Bluetooth, USB; carrier dependent)||Mobile Wi-Fi Hotspot, USB, Bluetooth||Internet Sharing (Wi-Fi Hotspot),<ref>{{cite web |url= http://www.phonearena.com/news/WiFi-hotspot-to-be-available-in-Windows-Phone-Mango-called-Internet-Sharing_id21769 |title=WiFi hotspot to be available in Windows Phone Mango, called Internet Sharing |publisher=Phonearena.com |accessdate=2012-03-02}}</ref> Bluetooth (8.1 Update+)||USB, Bluetooth, Mobile Wi-Fi Hotspot||microUSB, Bluetooth 3.0, Mobile Wi-Fi Hotspot||Mobile Wi-Fi Hotspot, USB, Bluetooth||Mobile Wi-Fi Hotspot, USB |- ![[USB On-The-Go]] |{{No}}||{{Yes|3.1+}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=738 |title=Android Issue 738: I hope Android will implement and support the USB host feature |publisher=Google.com |date=2008-05-30 |accessdate=2011-09-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://developer.android.com/guide/topics/usb/host.html |title=USB Host – Android Developers |publisher=developer.android.com |date=2011-09-22 |accessdate=2011-09-28}}</ref>||{{Yes|10+}}<ref>{{cite web |url=http://www.windowscentral.com/lumia-950-and-usb-otg|title=The Lumia 950 and USB OTG}}</ref>||{{Yes|10.2+}}<ref>{{cite web|url=http://btsc.webapps.blackberry.com/btsc/viewdocument.do?externalId=KB34983 |title=KB34983-Support for USB Embedded Host mode on BlackBerry 10 OS version 10.2 |publisher=Btsc.webapps.blackberry.com |date=2013-10-29 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{No}}||{{Yes}}||{{Yes}} |- !Direct file transfer over [[Wi-Fi Direct]] |{{No2}}No, 3rd party software on jailbroken devices||{{Yes|4+}}<ref name="Android 4.0 Platform Highlights" /> and selected devices<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Eb3s8MJ9hSs Samsung Galaxy S II – WiFi Direct]. Youtube.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref><ref>[http://www.broadcom.com/docs/articles/GIGAOM_02-05-10.pdf Broadcom Adds Bluetooth 3.0, Wi-Fi Direct to Android] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120407093854/http://www.broadcom.com/docs/articles/GIGAOM_02-05-10.pdf |date=7 April 2012 }}. (PDF) . Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{No}}||{{Yes|10.2+}}||{{No}}, was available on [[bada]] 2+,<ref name="bada 2.0 & Ecosystem FAQ's">[http://developer.samsung.com/developerBlogView.do?board_id=339 bada 2.0 & Ecosystem FAQ's]. Developer.samsung.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref> but removed on [[Tizen]]||{{No}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/54582/wifi-direct-or-p2p-wifi-support/ |title=WiFi Direct or P2P wifi support |access-date=8 April 2017 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220132838/https://together.jolla.com/question/54582/wifi-direct-or-p2p-wifi-support/ |url-status=dead }}</ref>||? |- !Direct file transfer over [[Bluetooth]] |{{Okay|[[AirDrop]]:<br/>7+: Between iOS only; 8+: Between Mac/iOS only. (Note: AirDrop utilizes Wi-Fi as well)}}||{{Yes|2+}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=1725 |title=Android Issue 1725: Bluetooth File Transfer |publisher=Google.com |date=2009-01-06 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes|8+}}<ref>{{cite web |last=Sacul |first=Kram |url=http://wmpoweruser.com/windows-phone-8-bluetooth-file-transfer-works-well-with-android-and-blackberry-handsets/ |title=Windows Phone 8 Bluetooth File transfer works well with Android and Blackberry handsets |publisher=WMPoweruser |date=2012-11-09 |accessdate=2014-05-20 |archivedate=4 June 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140604081107/http://wmpoweruser.com/windows-phone-8-bluetooth-file-transfer-works-well-with-android-and-blackberry-handsets/ }}</ref>||{{Yes}}||{{No}}, was available on [[bada]],<ref>{{cite web|url=http://downloadcenter.samsung.com/content/UM/201202/20120216164503893/GT-S8500_UM_EU_Bada2.0_Eng_Rev.1.0_120216_Screen.pdf |title=GT-S8500 user manual |format=PDF |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref> but removed on [[Tizen]]||{{Yes}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/1302/bluetooth-file-transfer-for-all-file-types/ |title=Bluetooth file transfer for all file types |access-date=8 April 2017 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220125107/https://together.jolla.com/question/1302/bluetooth-file-transfer-for-all-file-types/ |url-status=dead }}</ref> but limited to images, videos and contacts||{{No2|3rd party apps}} |- !Direct file transfer over [[Near field communication|NFC]] |{{No}}||{{Yes|4+}}<ref name="Android 4.0 Platform Highlights" />||{{Yes|8+}}<ref>{{cite web|url=http://www.wpcentral.com/nfc-sharing-between-windows-phone-8-and-android |title=NFC sharing between Windows Phone 8 and Android &#124; Windows Phone Central |publisher=Wpcentral.com |date=2012-10-29 |accessdate=2013-09-01}}</ref>||{{Yes|7.1+}}<ref>{{cite web|url=http://helpblog.blackberry.com/2012/02/send-receive-nfc-files-blackberry/ |title=How to send and receive files using Near Field Communication (NFC) on a BlackBerry 7.1 OS smartphone using BlackBerry Tag «Inside BlackBerry Help Blog |publisher=Helpblog.blackberry.com |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes|2+}}<ref name="bada 2.0 & Ecosystem FAQ's"/>||{{No}}||? |- |} ==စာရေးသားမှုနှင့် ဘာသာစကား== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Language and inputs |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- !Non-English languages support |{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/iphone/specs.html |title=iPhone Technical Specifications |publisher=Apple Inc. |accessdate=2011-09-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://support.apple.com/kb/HT4509 |title=iOS: Using international keyboards |publisher=Apple Inc. |date=2011-02-02 |accessdate=2011-09-07}}</ref><ref name=iOSVoiceLangs>{{cite web |url=http://support.apple.com/kb/HT3562 |title=iPhone and iPod touch: Supported languages for Voice Control and VoiceOver |publisher=Apple Inc. |date=2010-09-09 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Okay|Partial}}<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=3732 Android Issue 3732: Search Improve contact search] [https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=9199 Android Issue 9199: SQLite3 Unicode Case not working (only ASCII case works) (include ICU support)]</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Okay|Limited (Search is not diacritical mark-insensitive)}}||{{Yes}}||{{Yes}} |- !Underlining [[spell checker]] |{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://www.tipb.com/2010/07/13/ios-4-features-spellcheck-text-replace/ |title=iOS 4 features: Spell-check and text replace |publisher=TiPb.com |date=2010-07-13 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=17 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111017155927/http://www.tipb.com/2010/07/13/ios-4-features-spellcheck-text-replace/ }}</ref>||{{Yes|2.3+}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=4939 |title=Support spell-checking when typing with the hardware keyboard}}</ref><ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=10332 |title=Android Issue 10332: Retrospective spell checking on all input fields as an OS feature (input device agnostic) |publisher=Google.com |date=2010-08-10 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://www.engadget.com/2010/10/20/windows-phone-7-review/ |title=Windows Phone 7 review |publisher=Engadget |date=2010-10-20 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}||{{No}}||?||? |- !Built-in system-wide dictionary |{{Yes|5+}}<ref>{{cite web |url=http://www.idownloadblog.com/2011/06/07/ios-5-dictionary/ |title=New in iOS 5: Dictionary |publisher=idownloadblog.com |date=2011-06-07 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes|Built into keyboard app. Available on every device.}}<ref>{{cite web |url=http://androidforums.com/android-lounge/413766-edit-android-built-not-user-dictionary.html |title=Edit Android built (not user) dictionary |accessdate=8 April 2017 |archivedate=7 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html }}</ref>||{{Yes}}<ref name="http://www.microsoft.com/windowsphone/en-us/howto/wp7/basics/typing-shortcuts.aspx">{{cite web|url=http://www.microsoft.com/windowsphone/en-us/howto/wp7/basics/typing-shortcuts.aspx |title=Typing shortcuts &#124; Windows Phone How-to (United States) |publisher=Microsoft.com |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes}}||{{No}}||{{Yes}}||? |- !Autoexpanding text replacements |{{Yes|5+}}<ref>{{cite web |url=http://iostips.net/ios-5-omw-how-create-keyboard-text-shortcuts/ |title=iOS 5: OMW! How To Create Keyboard Text Shortcuts |publisher=iostips.net |accessdate=2011-09-07 |archivedate=7 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111007205858/http://iostips.net/ios-5-omw-how-create-keyboard-text-shortcuts/ }}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}<ref name="http://www.microsoft.com/windowsphone/en-us/howto/wp7/basics/typing-shortcuts.aspx"/>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://crackberry.com/how-use-word-substitution-blackberry-10 |title=How to use Word Substitution on BlackBerry 10 |publisher=CrackBerry |date=2013-02-06 |accessdate=2014-01-26}}</ref>||?||?||? |- !Keyboard next word prediction |{{Yes|8+}}<ref>[http://www.cnet.com/news/apple-brings-predictive-text-to-ios-8/ Apple brings predictive text to iOS 8 - CNET]</ref>||{{No2}} No,<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=8011 Android Issue 8011: Next word predictive text]</ref> 3rd party software<ref>{{Cite web |title=How to Enable Predictive Text on Galaxy S3 {{!}} AndroidWidgetCenter.com |url=http://androidwidgetcenter.com/android-tips/how-to-enable-predictive-text-on-galaxy-s3/ |access-date=8 April 2017 |archive-date=20 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140620015136/http://androidwidgetcenter.com/android-tips/how-to-enable-predictive-text-on-galaxy-s3/ }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{Cite web |title=Windows Phone 8S by HTC Support - Entering words with predictive text {{!}} HTC United Kingdom |url=http://www.htc.com/uk/support/windows-phone-8s-by-htc/howto/301652.html |accessdate=8 April 2017 |archivedate=14 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714222355/http://www.htc.com/uk/support/windows-phone-8s-by-htc/howto/301652.html }}</ref>||{{Yes}}||{{No}}||{{Yes}}||? |- ![[Optical character recognition]] input method |{{Okay|8+: Only for inputting credit card details}}<ref>[http://9to5mac.com/2014/06/05/safari-in-ios-8-uses-camera-to-scan-and-enter-credit-card-info/ Safari in iOS 8 uses camera to scan and enter credit card info]</ref>||{{No}}<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=56579 Android Issue 56579: Input method via camera OCR]</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}} |- !Third party [[input method]]s |{{Yes|8+}}||{{Yes}}<ref>{{cite web|last=Yamasani |first=Amith |url=http://android-developers.blogspot.com.es/2009/04/creating-input-method.html |title=Android Developers Blog: Creating an Input Method |publisher=Android-developers.blogspot.com.es |date=2009-04-22 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{No}}||{{No2}} No, only for Android apps through sideload of Android keyboard<ref>{{cite web |url=http://crackberry.com/heres-how-fix-keyboard-instagram-blackberry-10 |title=Here's how to fix the keyboard for Instagram on BlackBerry 10 |publisher=CrackBerry |date=2013-08-06 |accessdate=2014-01-26}}</ref> ||?||?||? |- !Gesture text input |{{No2|8+:}} 3rd party software like [[Swype]]||{{Yes|4+}}<ref>{{cite web|author=Emil Protalinski |url=http://thenextweb.com/google/2013/06/05/google-keyboard-a-new-android-gesture-typing-app-for-ice-cream-sandwich-and-up/ |title=Google Keyboard for Android Arrives on the Play Store |publisher=Thenextweb.com |date=2013-06-05 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes|8.1+}}<ref>{{cite web|url=http://www.zdnet.com/microsofts-new-word-flow-keyboard-is-the-best-smartphone-text-entry-system-7000028642/ |title=Microsoft's new Word Flow keyboard is the best smartphone text entry system |publisher=zdnet.com |date=2014-04-22 |accessdate=2014-06-02}}</ref>||{{Yes}}||?||{{No}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/333/swype-like-virtual-keyboard/ |title=Swype-like virtual keyboard |access-date=8 April 2017 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129082505/https://together.jolla.com/question/333/swype-like-virtual-keyboard/ |url-status=dead }}</ref>||{{No}} |- ![[Emoji]] support |{{Yes}}<ref>{{cite web |author=Kyle Barrow |url=http://pukupi.com/post/1964 |title=iPhone Emoji |publisher=pukupi.com |date=2009-09-30 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=2 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110902145714/http://pukupi.com/post/1964 }}</ref>||{{Yes|4.4+}}<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=8375 Android Issue 8375: Add emoji support to android]. Code.google.com (2010-05-17). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes}}<ref name="http://blogs.windows.com/bloggingwindows/2011/07/06/windows-phone-around-the-world-language-support-in-mango/">{{cite web |url= http://blogs.windows.com/bloggingwindows/2011/07/06/windows-phone-around-the-world-language-support-in-mango/ |title=Windows Phone around the world: Language support in Mango |publisher=Microsoft |date=2011-05-25 |accessdate=2012-03-02}}</ref>||{{Yes|10.2+}}<ref>{{cite web |url=http://crackberry.com/blackberry-102-bringing-standard-unicode-emoji-support-return-level-1-notifications-and-more |title=BlackBerry 10.2 bringing standard unicode Emoji support, return of Level 1 notifications and more! |publisher=CrackBerry |date=2013-05-23 |accessdate=2014-01-26}}</ref>||?||{{No2}} 3rd party software||{{Yes}} |- |} ==မြေပုံနှင့် လမ်းညွှန်မှု== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Maps and navigation |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- !Safe driving mode |{{No2}} 3rd party software||{{No2}} 3rd party software||{{Yes|8 GDR3+}}<ref>{{cite web |url=http://winsupersite.com/windows-phone/windows-phone-8-update-3-driving-mode|title=Windows Phone 8 Update 3: Driving Mode}}</ref>||{{No}}||?||?||? |- ![[Turn-by-turn navigation]] |{{Yes|6+}}<ref>{{cite web |last=Zibreg |first=Christian |title=Turn-by-turn navigation and Flyover in iOS 6 Maps is limited to iPhone 4S, iPad 2 or later |publisher=idownloadblog.com |date=2012-06-12 |url=http://www.idownloadblog.com/2012/06/12/turn-by-turn-ios-6-iphone-4s-ipad-2/ |accessdate=2012-08-26}}</ref>||{{Yes|2+}}<ref>{{cite web |last=Davies |first=Chris |title=Android 2.0 gets Google Maps Navigation Beta &#x5b;Video&#x5d; |work=Archive |publisher=Android Community |date=2009-10-28 |url=http://androidcommunity.com/android-2-0-gets-google-maps-navigation-beta-video-20091028/ |accessdate=2012-08-26}}</ref>||{{Yes|8+}}<ref>{{cite web|url=http://news.softpedia.com/news/Nokia-Announces-HERE-Drive-Will-Be-Free-for-All-Windows-Phone-8-1-Users-435625.shtml|title=Nokia Announces HERE Drive+ Will Be Free for All Windows Phone 8.1 Users|access-date=8 April 2017|archive-date=16 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416191507/http://news.softpedia.com/news/Nokia-Announces-HERE-Drive-Will-Be-Free-for-All-Windows-Phone-8-1-Users-435625.shtml}}</ref>||{{Yes|10+}}<ref>{{cite web |url=http://us.blackberry.com/support/apps/blackberry-maps/overview.html |title=BlackBerry Maps support |publisher=BlackBerry |accessdate=2014-01-26}}</ref>||?||{{Yes}}||{{No2}} 3rd party software<ref>{{Cite web |title=uNav GPS navigator for Ubuntu Touch Receives Several Improvements |url=http://news.softpedia.com/news/unav-gps-navigator-for-ubuntu-touch-receives-several-improvements-499290.shtml |access-date=8 April 2017 |archive-date=30 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430012305/http://news.softpedia.com/news/unav-gps-navigator-for-ubuntu-touch-receives-several-improvements-499290.shtml }}</ref><ref>{{Cite web |title=GPS navigation for Ubuntu Phone {{!}} Full Circle Magazine |url=http://fullcirclemagazine.org/2015/07/25/unav-gps-navigation-for-ubuntu-phone/ |access-date=8 April 2017 |archive-date=13 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170913130930/http://fullcirclemagazine.org/2015/07/25/unav-gps-navigation-for-ubuntu-phone/ }}</ref><ref>[https://uappexplorer.com/app/navigator.costales uApp Explorer: uNav]</ref> |- !Offline maps |{{Yes|6+}}<ref>{{cite web|url=http://appleinsider.com/articles/12/10/05/apples-new-ios-6-maps-support-automatic-offline-use-for-a-wide-area|title=Apple's new iOS 6 Maps support automatic offline use for a wide area}}</ref>||{{No2}} 3rd party software [[Google Maps]],<ref>[https://googleblog.blogspot.co.uk/2015/11/navigate-and-search-real-world-online.html Official Google Blog: Navigate and search the real world … online or off]</ref> [[Here Maps]]||{{Yes|8+}}<ref>{{cite web|url=http://www.tomshardware.com/faq/id-1927331/download-maps-offline-windows-phone.html|title=How to Download Maps for Offline Use in Windows Phone 8|access-date=8 April 2017|archive-date=7 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html}}</ref>||{{No2}} 3rd party software||?||{{No2}} 3rd party software||{{No2}} 3rd party software<ref>[https://uappexplorer.com/app/osmscout.fransschreuder OSMScout]</ref> |- !Alternative routes in maps |{{Yes|5+}}<ref>{{cite web |url=http://www.idownloadblog.com/2011/06/09/ios-5-suggested-routes-maps/ |title=New in iOS 5: Suggested Routes in Maps |publisher=idownloadblog.com |date=2011-06-09 |accessdate=2011-09-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blog.laptopmag.com/how-to-choose-alternate-routes-with-maps-for-ios-6 |title=How to Choose Alternate Routes with Maps for iOS 6 |publisher=Blog.laptopmag.com |date=2012-09-19 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://androidforums.com/lg-optimus-v/507001-google-maps-alternate-routes.html |title=Support Google Maps Alternate Routes? |publisher=Google.com |date=2011-07-01 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=2 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120302011209/http://androidforums.com/lg-optimus-v/507001-google-maps-alternate-routes.html }}</ref>||{{Yes|10+}}<ref>{{cite web | url=http://windows.microsoft.com/en-gb/windows-10/getstarted-find-your-way-with-maps-mobile | title=Find your way with Maps}}</ref>||?||?||{{No2}} 3rd party software||? |- |} ==မီဒီယာနှင့် ထိန်းချုပ်မှု== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Media playback and controls |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- !Audio playback |AAC, protected AAC (from iTunes Store), HE-AAC, MP3, MP3 VBR, Audible (formats 2, 3, 4, Audible Enhanced Audio, AAX, and AAX+), Apple Lossless, AIFF, WAV<ref name="Compare Models - Apple">{{cite web|url=http://www.apple.com/iphone/compare/ |title=Compare Models - Apple |publisher=Apple.com |date=2015-09-09 |accessdate=2015-09-13}}</ref>||AAC LC/LTP 3GPP, HE-AACv1 (AAC+), HE-AACv2 (enhanced AAC+) AMR-NB, AMR-WB, MP3, MIDI (Type 0 and 1, DLS versions 1 and 2), Ogg Vorbis, PCM/WAVE, [[FLAC]], WAVE, [[Opus (audio format)|Opus]]<ref name="androidCoreMediaFormats">{{cite web |url=http://developer.android.com/guide/appendix/media-formats.html#core |title=Android Core Media Formats |publisher=developer.android.com |date=2011-09-02 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||MP3, WMA Std 9.2, WMA Pro, FLAC, AMR-NB, AAC-LC, AAC+, eAAC+<ref>{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/windowsphone/develop/ff462087(v=vs.92).aspx |title=Supported Media Codecs for Windows Phone |publisher=Msdn.microsoft.com |date= |accessdate=2013-09-01}}</ref>||MP3, FLAC, AAC, AAC+, eAAC+, WAV, WMA pro, AMR-NB, MIDI, AWB, M4A, MKA, OGG<ref name="docs.blackberry.com">{{cite web |url=http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/47561/mba1344953159594.jsp |title=Supported audio and video file extensions, formats, and codecs |accessdate=2015-04-15 |archivedate=15 April 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150415131023/http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/47561/mba1344953159594.jsp }}</ref>|| AAC, AAC+, eAAC+, AMR-NB, AMR-WB, MP3, Vorbis, WAV<ref name="Tizen Supported Multimedia Formats">{{Cite web |title=Supported Multimedia Formats |url=https://developer.tizen.org/dev-guide/2.2.0/org.tizen.native.appprogramming/html/guide/media/support_multimedia_format.htm |accessdate=8 April 2017 |archivedate=29 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129014906/https://developer.tizen.org/dev-guide/2.2.0/org.tizen.native.appprogramming/html/guide/media/support_multimedia_format.htm }}</ref>||MP3, FLAC, AAC, eAAC, eAAC+, ALAC, AC3, DTS, Opus, Vorbis||MP3, Ogg Vorbis |- !Video playback |[[H.264]] (up to High Profile), MPEG-4, M-JPEG<ref name="Compare Models - Apple"/>||[[H.263]], H.264 (up to Baseline Profile), H.265 HEVC, MPEG-4 SP, DivX, XviD, VP8, VP9<ref name="androidCoreMediaFormats" />|| H.263, H.264, WMV, MPEG4, MPEG4 @ HD 720p 30fps, DivX, XviD<ref>{{cite web |last=Sacul |first=Kram |url=http://wmpoweruser.com/updates-codec-support-list-for-windows-phone-7-released-xvid-and-divx-supported/ |title=Updates codec support list for Windows Phone 7 released, XVID and DIVX supported |publisher=WMPoweruser |date=2010-09-18 |accessdate=2014-05-20 |archivedate=28 June 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140628162132/http://wmpoweruser.com/updates-codec-support-list-for-windows-phone-7-released-xvid-and-divx-supported/ }}</ref>|| MP4, WMV, H.263, H.264, DivX, WMV, XviD, 3GGP, 3GP2, ASF, AVI, F4V, M4V, MKV, MOV, MPEG4, MPEG-2<ref name="docs.blackberry.com"/>|| H.263, H.264, MPEG-4 Part 2<ref name="Tizen Supported Multimedia Formats" />||MPEG-4, H264, H263,<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/37917/what-codecs-audio-or-video-are-hardware-accelerated/ |title=What codecs (audio or video) are hardware accelerated? - together.jolla.com |access-date=8 April 2017 |archive-date=25 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151225032334/https://together.jolla.com/question/37917/what-codecs-audio-or-video-are-hardware-accelerated/ |url-status=dead }}</ref> although audio in recorded videos is out of sync<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/37917/what-codecs-audio-or-video-are-hardware-accelerated/?answer=106892#post-id-106892 |title=A comment in What codecs (audio or video) are hardware accelerated? - together.jolla.com |access-date=8 April 2017 |archive-date=15 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415005928/https://together.jolla.com/question/37917/what-codecs-audio-or-video-are-hardware-accelerated/?answer=106892#post-id-106892 |url-status=dead }}</ref>|| MPEG-4 |- !Wired video out |{{Yes|Up to 1080p via HDMI}}<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/shop/product/MD826AM/A/lightning-digital-av-adapter |title=Apple Lightning Digital AV Adapter |publisher=Apple Inc. |date=2015-08-13 |accessdate=2015-09-13}}</ref> or VGA,<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/shop/product/MD825AM/A/lightning-to-vga-adapter |title=Apple Lightning to VGA Adapter |publisher=Apple Inc. |date=2015-08-13 |accessdate=2015-09-13}}</ref> 576p/480p via component<ref>{{cite web |url=http://store.apple.com/us/product/MC917ZM/A?mco=MTY3ODQ5OTY |title=Apple Component AV Cable |publisher=Apple Inc. |accessdate=2011-09-07 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907010846/http://store.apple.com/us/product/MC917ZM/A?mco=MTY3ODQ5OTY }}</ref> or composite;<ref>{{cite web |url=http://store.apple.com/us/product/MC748ZM/A?mco=MTY3ODQ5OTY |title=Apple Composite AV Cable |publisher=Apple Inc. |accessdate=2011-09-07 |archive-date=6 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906083127/http://store.apple.com/us/product/MC748ZM/A?mco=MTY3ODQ5OTY }}</ref>||{{Yes|4K on 6+}}<ref>[http://www.androidpolice.com/2015/06/08/android-m-feature-spotlight-android-now-supports-native-4k-video-output-with-new-api/ [Android M Feature Spotlight&#93; Android Now Supports Native 4K Video Output With New API<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref>||{{Yes|8.1+}} USB<ref>{{cite web |url=http://www.monkeyslaps.com/projecting-your-windows-phone-screen-to-a-pc/ |title=Projecting your Windows Phone screen to a PC |accessdate=8 April 2017 |archivedate=20 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140420000416/http://www.monkeyslaps.com/projecting-your-windows-phone-screen-to-a-pc/ }}</ref>||{{Yes|10+}} 1080p via microHDMI,<ref>{{cite web |url=http://www.cnet.com/2300-6452_1-10015598-7.html |title=Micro-HDMI equipped BlackBerry Z10 |publisher=CNET |date=2013-01-30 |accessdate=2014-01-26}}</ref> SlimPort ([[BlackBerry Passport]])<ref>{{cite web |url=http://www.analogix.com/en/news_media/news/blackberry-passport-leverages-slimport |title=The BlackBerry Passport leverages SlimPort |publisher=Analogix |date=2014-10-01 |accessdate=2015-04-15}}</ref>||{{No}}||{{No}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/5617/any-video-output-possibility/ |title=Any video output possibility? |access-date=8 April 2017 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220105538/https://together.jolla.com/question/5617/any-video-output-possibility/ |url-status=dead }}</ref>||? |- !Wired digital audio output |{{Yes|7+: USB Audio}}<ref>[http://www.provideocoalition.com/ios-7-expands-digital-usb-audio-use-with-iphone-ipod-touch iOS 7 expands digital USB audio use with iPhone/iPod Touch]</ref>||{{Yes|5+}} USB Audio<ref>[http://www.trustedreviews.com/opinions/android-5-0-l-features-list-what-s-new Android 5.0 Lollipop Features List: What's new?]</ref>||{{Yes|10+: USB Audio on USB-C devices}}<ref>[http://forums.windowscentral.com/microsoft-lumia-950/395360-external-audio-dac-support-usb-otg.html External Audio DAC support from USB OTG]</ref>||{{Yes|}} USB Audio||{{No}}||{{No}}||{{No}} |- !Wireless video/audio streaming to set top boxes/TVs/speakers |{{Yes|[[AirPlay]]}}<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/itunes/airplay/ |title=iTunes – AirPlay |publisher=Apple Inc. |date=2010-09-01 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes|4.2+}} [[Miracast]],<ref>{{cite web|url=http://androidandme.com/2012/10/news/android-4-2-adds-official-support-for-miracast-wireless-display/ |title=Android 4.2 adds official support for Miracast wireless display |publisher=Android and Me |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref> but [[Digital Living Network Alliance|DLNA]]<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=11412 Android Issue 11412: Support DLNA in media player]. code.google.com (2010-09-22). Retrieved on 2012-07-03.</ref> only available on selected devices||{{Yes|8.1+ [[Miracast]]}} on some devices<ref>{{cite web |url=https://twitter.com/joebelfiore/statuses/452641077963415552 |title=WP8.1 supports Miracast}}</ref>||{{Yes|10+}} [[Digital Living Network Alliance|DLNA]],<ref>{{cite web |url=http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/50635/mba1368812828960.jsp |title=Share your media files with DLNA Certified devices |publisher=BlackBerry |accessdate=2014-01-26 |archivedate=19 February 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140219001610/http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/50635/mba1368812828960.jsp }}</ref> 10.2+ [[Miracast]]<ref>{{cite web |url=http://www.bbin.in/en/2013/10/10/video-blackberry-10-2-usb-host-mode-and-miracast-demo/ |title=[VIDEO] BlackBerry 10.2 USB Host Mode and Miracast demo |publisher=bbin |date=2013-10-10 |accessdate=2014-01-26 |archive-date=24 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131024095317/http://www.bbin.in/en/2013/10/10/video-blackberry-10-2-usb-host-mode-and-miracast-demo/ }}</ref> on some devices<ref>{{cite web |url=http://crackberry.com/miracast-will-not-be-available-blackberry-z10 |title=Miracast will not be available on the BlackBerry Z10, Wi-Fi Direct supported instead |publisher=CrackBerry |date=2013-08-14 |accessdate=2014-01-26}}</ref>||{{Yes|[[Digital Living Network Alliance|DLNA]]}}<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=NPYLbRKBlfY Play media file in Samsung Wave from PC / Remote Media Server (AllShare-DLNA)]. Youtube.com (2011-02-18). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||?||{{Yes|OTA-11+}}<ref>{{Cite web |title=Ubuntu Touch OTA-11 Update Introduces Wireless Display Support to Ubuntu Phones |url=http://news.softpedia.com/news/ubuntu-touch-ota-11-update-introduces-wireless-display-support-to-ubuntu-phones-504681.shtml |access-date=8 April 2017 |archive-date=24 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124071623/http://news.softpedia.com/news/ubuntu-touch-ota-11-update-introduces-wireless-display-support-to-ubuntu-phones-504681.shtml }}</ref> |- !Media player on-device playlist creation |{{Yes}}<ref name="iPhoneTips"/>||{{Yes}}<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=EHdaICGESnI Android 101: How To Create a Playlist]. Youtube.com (2011-04-08). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |last=Cogen |first=David |url=http://theunlockr.com/2011/06/16/how-to-create-a-playlist-in-windows-phone/ |title=How To Create a Playlist in Windows Phone – TheUnlockrTheUnlockr |publisher=Theunlockr.com |date=2011-06-16 |accessdate=2012-03-02}}</ref>||{{Yes}}||?||{{Yes}}||{{Yes}} |- !Media player video scrubbing |{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes|7.10.7720.0+}}<ref>{{cite web |url= http://blogs.windows.com/bloggingwindows/2011/06/03/a-tour-of-the-new-music-video-hub/ |title=A tour of the new Music +Video Hub |publisher=Microsoft |date=2011-06-03 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||?||?||?||{{Yes}} |- !Media player audio scrubbing |{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes|8.1+<ref>{{cite web |url=http://www.winbeta.org/news/updated-xbox-music-app-windows-phone-adds-audio-scrubbing-more-features-planned |title=Updated Xbox Music app for Windows Phone adds audio scrubbing, more features planned |publisher=WinBETA.org |date=2014-05-10 |accessdate=2014-06-01 |archive-date=1 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140601093122/http://www.winbeta.org/news/updated-xbox-music-app-windows-phone-adds-audio-scrubbing-more-features-planned }}</ref>}}||?||?||?||{{Yes}} |- !Media player fine scrubbing |{{Yes}}<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=klRDYXutEWA#t=03m11s |title=iOS has fine scrubbing |publisher=youtube.com |date=2010-12-11 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{No2}} No,<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=15505 |title=Android Issue 15505: Media player fine scrubbing (swipe to seek) |publisher=Google.com |date=2011-03-15 |accessdate=2011-09-07}}</ref> 3rd party software like [[VLC media player]], basic fine scrubbing removed on 4+<ref>{{cite web|url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=23355 |title=Android Issue 23355: the google music app in ics is missing a fast-forward function when you touch and hold the skip-to-the-next-trak button |publisher=Code.google.com |date=2011-12-21 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{No}}||?||?||?||? |- !Media player double speed playing |{{Okay|Only [[Podcast]]s}}<ref>{{cite web |url=http://www.nevsblog.com/2006/06/23/listen-to-podcasts-in-half-the-time/ |title=Listen to podcasts in half the time |publisher=Nev's blog |date=2006-06-23 |accessdate=2011-09-07 |archive-date=29 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110829034255/http://www.nevsblog.com/2006/06/23/listen-to-podcasts-in-half-the-time }}</ref>||{{No2}} No,<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=1961 |title=Android Issue 1961: MediaPlayer Adjustable SampleRate/Playback Speed support |publisher=Google.com |date=2009-02-10 |accessdate=2011-09-07}}</ref> 3rd party software<ref>{{cite web |url=http://www.astroplayer.com/ |title=Astro Player |publisher=Astro Player |accessdate=2011-09-07 |archivedate=23 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170323202205/http://astroplayer.com/ }}</ref>||{{Okay|8.1+ Only [[Podcast]]s}}<ref>{{cite web |url=http://winsupersite.com/windows-phone/windows-phone-81-preview-podcasts |title=Windows Phone 8.1 Preview: Podcasts }}</ref>||?||?||?||? |- |} ==အရံပစ္စည်း ထောက်ပံ့မှု== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Peripheral support |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- ![[Bluetooth]] keyboard |{{Yes}}<ref>{{cite web |author=Devin Coldewey |url=http://www.mobilecrunch.com/2010/04/08/finally-bluetooth-keyboard-support-for-the-iphone/ |title=Finally, Bluetooth keyboard support for the iPhone |publisher=Mobilecrunch.com |date=2010-04-08 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=28 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628182238/http://www.mobilecrunch.com/2010/04/08/finally-bluetooth-keyboard-support-for-the-iphone/ }}</ref>||{{Yes|2.3+}};<ref name="Android Issue 1147: RFE: Support for external keyboard, mouse">{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=1147 |title=Android Issue 1147: RFE: Support for external keyboard, mouse |publisher=Google.com |date=2008-10-30 |accessdate=2011-09-07}}</ref> previous versions via 3rd party software<ref>[http://www.mymobilegear.com/AndroidKBDriver.php KeyPro – Bluetooth keyboard manager] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111105052124/http://www.mymobilegear.com/AndroidKBDriver.php |date=5 November 2011 }}, 12/09/09</ref>||{{Yes|8.1u2+}}<ref>{{cite web |url=http://www.windowscentral.com/heres-how-use-bluetooth-keyboard-windows-phone-81-update-2/ |title=Here's how to use a Bluetooth Keyboard with Windows Phone 8.1 Update 2 }}</ref>||{{Yes}}<ref name="Matthew Sutton">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=UPJkfZq_hbY |title=BlackBerry Z10 using Bluetooth keyboard and mouse |publisher=Matthew Sutton |date=2013-02-10 |accessdate=2014-01-26}}</ref>||{{No}}||{{Yes}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/63543/tablet-needs-a-working-bluetooth-keyboard/?answer=76743#post-id-76743 |title=Tablet needs a working Bluetooth keyboard |access-date=8 April 2017 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402130439/https://together.jolla.com/question/63543/tablet-needs-a-working-bluetooth-keyboard/?answer=76743#post-id-76743 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/74318/bug-bluetooth-keyboard-does-not-work-in-android-applications/ |title=Bluetooth keyboard does not work in Android applications |access-date=8 April 2017 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402125207/https://together.jolla.com/question/74318/bug-bluetooth-keyboard-does-not-work-in-android-applications/ |url-status=dead }}</ref>||{{Yes}}<ref>[https://bugs.launchpad.net/ubuntu/+source/unity8/+bug/1516272 Bug #1516272 “Bluetooth keyboard use doesn't prevent screen blan...” : Bugs : unity8 package : Ubuntu]</ref> |- !USB keyboard |{{Yes|With Camera Connection Kit}}<ref name="ilounge1"/>||{{Yes|3.1+}}<ref name="Android Issue 1147: RFE: Support for external keyboard, mouse"/>||{{Yes|10+}} some devices<ref>{{citation |url=http://www.windowscentral.com/lumia-950-and-usb-otg | title=The Lumia 950 and USB OTG: Thumb drives, microphones and keyboards}}</ref>||{{Yes}}<ref name="Matthew Sutton"/>||{{No}}||?||{{Yes}} |- !Interchangeable external memory cards |{{Okay|Only for photo/video import with an optional accessory}}||{{Yes}}<ref>{{cite web|url=http://developer.android.com/guide/topics/data/data-storage.html |title=Storage Options &#124; Android Developers |publisher=Developer.android.com |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes|8+}}<ref>{{cite web|author=Dante D'Orazio |url=http://www.theverge.com/2012/6/20/3101563/windows-phone-8-removable-micro-sd-support |title=Windows Phone 8 will support removable microSD storage |publisher=The Verge |date=2012-06-20 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web|last=Michaluk |first=Kevin |url=http://crackberry.com/blackberry-101-lecture-6-how-install-microsdhc-card-your-blackberry |title=How to Install a Media Card into your BlackBerry |publisher=Crackberry.com |date=2010-03-18 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://developer.bada.com/help/topic/com.osp.documentation.help/html/bada_overview/bada_file_system.htm |title=bada File System |publisher=Developer.bada.com |date= |accessdate=2014-05-20 |archivedate=27 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927084050/http://developer.bada.com/help/topic/com.osp.documentation.help/html/bada_overview/bada_file_system.htm }}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}<ref>{{Cite web |title=Devices {{!}} Ubuntu for phones {{!}} Ubuntu |url=http://www.ubuntu.com/phone/devices |accessdate=8 April 2017 |archivedate=8 July 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160708091148/http://www.ubuntu.com/phone/devices }}</ref> |- |} ==ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Productivity |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- ![[Computer multitasking|Multitasking]] |{{Yes|7+;}}<ref>{{cite web|url=http://www.phonearena.com/news/iOS-7-multitasking-for-all-apps-arrives_id43906 |title=iOS 7: multitasking for all apps arrives |publisher=Phonearena.com |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref><br/>4-6: Limited<ref>{{cite web |last=Head |first=Chris |url=http://www.pcworld.com/article/199891/geek_101_android_and_ios_multitasking_compared.html |title=Geek 101: Android and iOS Multitasking Compared |publisher=PCWorld.com |date=2010-06-25 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=3 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110903122518/http://www.pcworld.com/article/199891/geek_101_android_and_ios_multitasking_compared.html }}</ref>||{{Yes}}||{{Yes|8+}},<ref>{{cite web|last=O'Brien |first=Terrence |url=http://www.engadget.com/2012/06/20/microsoft-brings-true-background-multitasking-to-windows-phone/ |title=Microsoft brings true, background multitasking to Windows Phone 8 |publisher=Engadget |date=2012-06-20 |accessdate=2014-05-20}}</ref> 7.5: Limited||{{Yes}}||{{Yes|2+}}<ref name="Samsung Bada 2.0 to get multitasking, push notifications, a new UI and more" />||{{Yes}}||{{Yes}} |- !Quick app switching |{{Yes|9+:}} via [[Force Touch#3D Touch|3D Touch]];<ref>[http://appleinsider.com/articles/15/10/02/how-to-multitask-more-efficiently-with-3d-touch-on-iphone-6s How to multitask more efficiently with 3D Touch on iPhone 6s]</ref><br/>5+: only on [[iPad]]<ref>[http://www.howtogeek.com/177237/8-navigation-tricks-every-ipad-user-needs-to-know/ 8 Navigation Tricks Every iPad User Needs to Know]</ref>||{{Yes|7+}}<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2016/aug/23/android-7-nougat-tips-tricks-replies-settings-app-emoji Android 7.0 Nougat: 11 tips and tricks | Technology | The Guardian]</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{Yes}}<ref>[http://betanews.com/2013/02/26/ubuntu-touch-interesting-concept-that-needs-work-preview/ Ubuntu Touch -- interesting concept that needs work]</ref> |- !Document-centric multitasking |{{No}}||{{Yes|5+}}<ref>[http://www.androidpolice.com/2014/06/30/android-l-feature-spotlight-the-new-document-centric-multitasking-interface-finally-makes-sense/ Android "L" Feature Spotlight: The New "Document-Centric" Multitasking Interface Finally Makes Sense]</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}} |- !Split-screen app usage |{{Rarely|9+:}} only on [[iPad]] with 2 GB [[Random-access memory|RAM]] or more<ref>{{cite web|last=Miller |first=Chance |url=http://9to5mac.com/2015/06/08/side-by-side-ipad-apps-gallery/ |title=Hands-on with iOS 9’s split-screen multitasking on the iPad |publisher=9to5Mac |date= |accessdate=2015-07-03}}</ref>||{{Yes|7+, some manufacturers earlier}}<ref>[http://arstechnica.com/gadgets/2016/08/androids-split-screen-multitasking-mode-needs-some-help-from-developers/ Android’s split-screen multitasking mode needs some help from developers | Ars Technica]</ref>||{{No}}||{{No2}}No, 3rd party software<ref>{{cite web|url=http://berryflow.com/2014/11/work-wide-app-brings-split-screen-usability-blackberry-passport/ |title=Work Wide App Brings Split-screen Usability to BlackBerry Passport |publisher=BerryFlow |date=2014-11-14 |accessdate=2015-04-15}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=https://developer.tizen.org/es/documentation/ux-guide/basic-interaction/multi-window |title=Multi-window &#124; Tizen Developers |language=es |publisher=Developer.tizen.org |date=2014-03-17 |accessdate=2014-05-20 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129063327/https://developer.tizen.org/es/documentation/ux-guide/basic-interaction/multi-window }}</ref>||{{No2}}No <ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/63871/request-jolla-tablet-split-screen-multitasking/ |title=Split Screen Multitasking |access-date=8 April 2017 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129083213/https://together.jolla.com/question/63871/request-jolla-tablet-split-screen-multitasking/ |url-status=dead }}</ref>||{{Rarely|Tablet-only}}<ref>{{cite web|last=Sakr |first=Sharif |url=http://www.engadget.com/2013/02/19/ubuntu-for-tablets-revealed/ |title=Ubuntu for tablets revealed with split screen multi-tasking, preview for Nexus slates coming this week |publisher=Engadget.com |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref> |- !Desktop interactive widgets |{{Yes|10+: App icons via [[Force Touch#3D Touch|3D Touch]] and/or dedicated widget screen}}<ref name="ios10widgets">[http://www.cnet.com/how-to/whats-new-with-widgets-in-ios-10/ What's new with widgets in iOS 10 - CNET]</ref>||{{Yes}}||{{No}} (Live Tiles are not interactive)<ref>{{cite web |url=http://www.wp7connect.com/2013/07/24/concept-windows-phone-8-1-wp9-w-interactive-live-tiles-video/ |title=Concept: Windows Phone 8.1/ WP9 w/ Interactive Live Tiles (video) |publisher=WP7 Connect |date= |accessdate=2014-05-20 |archivedate=20 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140520220313/http://www.wp7connect.com/2013/07/24/concept-windows-phone-8-1-wp9-w-interactive-live-tiles-video/ }}</ref>||{{No}}||{{No}}||{{Yes}}||? |- !Lock screen widgets |{{Yes|Media player, voicemail, camera;<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/ios/features.html#camera |title=iOS 5 – Camera |publisher=Apple Inc. |date=2011-06-11 |accessdate=2011-09-07}}</ref><br/>5+: [[Notification Center|Notifications]];<br/>7+: [[Control Center (iOS)|Control Center]]<br/>8+: Interactive Notifications<ref>[http://www.cnet.com/uk/how-to/getting-to-know-interactive-notifications-on-ios-8/ Getting to know interactive notifications on iOS 8]</ref><br/>10+: Full widgets<ref name="ios10widgets"/>}}||{{Yes}}Notifications and settings. Full Widgets on Android 4.2 and 4.4 only.<ref>{{cite web|url=http://developer.android.com/about/versions/android-4.2.html#Lockscreen |title=Android 4.2 APIs &#124; Android Developers |publisher=Developer.android.com |date= |accessdate=2013-09-01}}</ref><ref>[http://www.pocketables.com/2014/06/exploring-android-l-lockscreen-widgets-also-bite-dust.html Exploring Android L: Lockscreen widgets also bite the dust - Pocketables]</ref>||{{Okay|Media Player; 8+: Live Apps and notifications}}<ref>{{cite web|url=http://www.slashgear.com/windows-phone-8-gets-live-apps-for-lock-screen-29254587/ |title=Windows Phone 8 gets Live Apps for lock screen |publisher=SlashGear |date=2012-10-29 |accessdate=2013-09-01}}</ref>||{{Yes}}, interactive notifications, camera, alarm||{{Okay|Media player; Notifications (SMS, call)}}||{{Yes}}||? |- !Notification view widgets |{{Yes|8+}}||{{Yes|4.1+: Google Now and possible with 3rd party apps}}||{{No}}||{{Yes}}, BB 10.2||{{No}}||{{Yes}}||? |- !Quick settings toggles |{{Yes|7+}}<ref>{{cite web|last=Fingas |first=Jon |url=http://www.engadget.com/2013/06/10/ios-7-control-center/ |title=iOS 7 to include Control Center for quick-access settings |publisher=Engadget.com |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes|2+}}<ref>{{Cite web |title=Widgets To Quickly Change Android Settings - SocialTimes |url=http://socialtimes.com/widgets-to-quickly-change-android-settings_b47855 |access-date=8 April 2017 |archive-date=4 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104200010/http://socialtimes.com/widgets-to-quickly-change-android-settings_b47855 }}</ref>||{{Yes|8.1+}}<ref name="blogs.windows.com"/>||{{Yes|10+}}, customizable in 10.2.1+<ref>{{cite web |url=http://n4bb.com/customizable-quick-settings-blackberry-10-2-1-revealed/ |title=Customizable Quick Settings in BlackBerry 10.2.1 Now Revealed |publisher=N4BB |date=2013-11-12 |accessdate=2014-01-26}}</ref>||{{No}}||{{No2|Via the Patchmanager app<ref>[https://openrepos.net/content/sfietkonstantin/patchmanager Patchmanager]</ref>}}||{{Yes}} |- !Search multiple internal apps at once |{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes|8.1+}}<ref>{{cite web |url=http://www.wpcentral.com/windows-phone-81-new-improved-search |title=How to find anything on your phone with Windows Phone 8.1}}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}||{{No}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/1286/search-global/ |title=Search (global) |access-date=8 April 2017 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129082418/https://together.jolla.com/question/1286/search-global/ |url-status=dead }}</ref>||? |- !Settings search |{{Yes|9+}}<ref>{{cite web|last=Clover |first=Juli |url=http://www.macrumors.com/2015/06/08/ios-9-tidbits-and-hidden-features/ |title=iOS 9 Tidbits: Battery Saving Features, Search for Settings, Keyboard Changes, Email Attachments, and More |publisher=MacRumors |date= |accessdate=2015-07-03}}</ref>||{{Yes|5+}} or 3rd party software like [[LineageOS]]<ref>[http://www.zdnet.com/android-ls-global-settings-search-make-an-appearance-on-cyanogenmod-7000031201/ Android L's global settings search make an appearance on CyanogenMod | ZDNet]</ref>||{{Yes|8.1update2+}}<ref name="http://www.pocketmeta.com/windows-phone-8-1-update-2-new-features-uncovered-21731/"/>||{{Yes}}||{{No}}||{{No}}||{{No}} |- !Search all fields of internal objects |{{Yes|6+}}<ref>[http://www.phonearena.com/news/iOS-6-minor-tweaks-that-you-might-like_id31135 iOS 6: minor tweaks that you might like]. Phonearena.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Okay|Only search Contacts name field but not any other field}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=3732 |title=Android Issue 3732: Only search Contacts name field but not any other field |publisher=Google.com |date=2009-08-31 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Okay|Contacts are searched by name, nick and company}},<ref>{{cite web|url=http://www.microsoft.com/windowsphone/en-us/howto/wp7/people/find-a-contact-quickly.aspx |title=Find and filter my contacts &#124; Windows Phone How-to (United States) |publisher=Microsoft.com |date= |accessdate=2013-09-01}}</ref> but not other fields like address or notes<ref>{{cite web |url=http://social.answers.microsoft.com/Forums/en-US/windowsphone7/thread/b29e7b1a-c870-4061-bad7-9669187a465f |title=WP7 on HTC Mozart – Unable to search for additional Contact fields – by design or bug? |publisher=Microsoft |date=2010-11-11 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=7 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/47561/mes1334344153587.jsp |title=Search your device |publisher=Research In Motion |accessdate=2015-04-15 |archivedate=29 June 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140629020043/http://docs.blackberry.com/en/smartphone_users/deliverables/47561/mes1334344153587.jsp }}</ref>||{{Okay|Only searches contacts by name}}||{{Okay|First name, last name, nickname, also the multiple field called "Details"}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/48782/consider-all-fields-in-contact-app-search/ |title=Consider all fields in contact app search |access-date=8 April 2017 |archive-date=4 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104171014/https://together.jolla.com/question/48782/consider-all-fields-in-contact-app-search/ |url-status=dead }}</ref>||? |- !Core apps missing search |Bookmarks<ref>{{cite web |url=http://forums.macrumors.com/showthread.php?t=711973 |title=iPhone 3.0 spotlight – bookmarks? |publisher=macrumors.com |accessdate=2011-09-07}}</ref>||Calendar<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=2518 Issue 2518]. code.google.com (2009-04-27).</ref> (available since 3+ and [[HTC Sense]])||Video<ref>{{cite web|url=http://wmpoweruser.com/local-universal-search-on-wp-8-1/|title=Local universal search on WP 8.1|accessdate=8 April 2017|archivedate=25 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140525200857/http://wmpoweruser.com/local-universal-search-on-wp-8-1/}}</ref>||?||?||?||? |- !Phone number links to dialer |{{Yes}}||{{Yes|Available in stock Android, but not all devices enable it.}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=4575#56 |title=Android Issue 4575: Phone number linking to dialer |publisher=Google.com |date=2009-11-07 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Okay|Yes, but not in browser}}||{{Yes}}||? |- !Addresses links to maps |{{Yes}}<ref>{{cite web |last=Sande |first=Steven |url=http://www.tuaw.com/2009/06/22/inside-iphone-3-0-the-address-data-detector/ |title=Inside iPhone 3.0: The address data detector |publisher=tuaw.com |date=2009-06-22 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=25 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110925151909/http://www.tuaw.com/2009/06/22/inside-iphone-3-0-the-address-data-detector }}</ref>||{{Okay|In Contacts, but not in Calendar}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=19527 |title=Android Issue 19527: Calendar App: Ability to click on location in Event view |publisher=Google.com |date=2011-08-24 |accessdate=2011-09-07}}</ref> nor in Gmail<ref>{{cite web |url=http://www.google.com/support/forum/p/Google+Mobile/thread?tid=237056226cd02b10&hl=en |title=Street addresses not showing up as links from gmail mobile |publisher=Google.com |date=2011-06-26 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=7 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |last=Fried |first=Ina |url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-20000737-56.html |title=A look at Windows Phone's 'smart links' &#124; Beyond Binary – CNET News |publisher=News.cnet.com |date=2010-03-18 |accessdate=2012-03-02 |archivedate=26 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120326234632/http://news.cnet.com/8301-13860_3-20000737-56.html }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://crackberry.com/how-use-blackberry-maps-z30 |title=How to use Maps on the BlackBerry Z30 |date=2013-10-17 |accessdate=2015-04-15}}</ref> ||?||{{Yes}}||? |- !Dates links to calendar |{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://email.about.com/od/iphonemailtips/qt/How-to-Create-Calendar-Events-from-Emails-in-iPhone-Mail.htm |title=How to Create Calendar Events from Emails in iPhone Mail |publisher=email.about.com |date=2010-06-23 |accessdate=2011-09-07 |archive-date=30 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111030184353/http://email.about.com/od/iphonemailtips/qt/How-to-Create-Calendar-Events-from-Emails-in-iPhone-Mail.htm }}</ref>||{{No}}||Yes||Yes||Yes||{{Yes}}||? |- |} ==ဖုန်းမြည်သံနှင့် အသိပေးမှုများ== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Ringtones and alerts |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- !Custom ringtones |{{Yes}}<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PsIE8UjInaA How To Create Your Own Ringtone on an iPhone]. Youtube.com (2009-06-29). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes}}||{{Yes|7.10.7720.0+}}<ref>{{cite web |last=Nagy |first=Anton D. |url=http://pocketnow.com/windows-phone/seven-great-new-features-of-mango-for-windows-phone-7 |title=Seven Great New Features of Mango for Windows Phone 7 |publisher=pocketnow.com |date=2011-04-13 |accessdate=2011-09-07 |archive-date=17 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110917142206/http://pocketnow.com/windows-phone/seven-great-new-features-of-mango-for-windows-phone-7 }}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}} |- !Custom SMS/MMS tones |{{Yes|5+}}<ref>{{cite web |url=http://osxdaily.com/2011/07/11/iphone-custom-text-message-alert-sounds-come-to-ios-5/ |title=iPhone Custom Text Message Alert Sounds Come to iOS 5 |publisher=OS X Daily |date=2011-07-11 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}<ref name="How to Set Custom (SMS) Notification Ringtone on Android Phone">{{cite web |url=http://jaxov.com/2010/10/how-to-set-custom-sms-notification-ringtone-on-android-phone/ |title=How to Set Custom (SMS) Notification Ringtone on Android Phone |publisher=Jaxov.com |date=2010-10-08 |accessdate=2012-06-14 |archivedate=14 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120614232851/http://jaxov.com/2010/10/how-to-set-custom-sms-notification-ringtone-on-android-phone/ }}</ref>||{{Yes|8 GDR3+}}<ref name="http://www.theverge.com/2013/10/14/4836394/windows-phone-8-update-3-features-screenshots-release-date"/>||{{Yes}}<ref name="How to assign a ringtone and text alert to a contact on a BlackBerry Torch 9800">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=evaTfnYd5H8 |title=How to assign a ringtone and text alert to a contact on a BlackBerry Torch 9800 |publisher=youtube.com |date=2011-02-17 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||?||{{Yes}}||? |- !Custom vibrate alert patterns |{{Yes|5+}}<ref>{{cite web |url=http://www.macrumors.com/2011/06/08/ios-5-allows-you-to-tap-out-custom-vibration-patterns/ |title=iOS 5 Allows You to Tap Out Custom Vibration Patterns |publisher=macrumors.com |date=2011-06-08 |accessdate=2011-09-07}}</ref><ref>{{cite web |url=http://iostips.net/ios-how-create-custom-vibration-alert-for-each-contact/ |title=iOS 5: How To Create A Custom Vibration Alert For Each Contact |publisher=iostips.net |accessdate=2011-09-07 |archivedate=13 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110813230725/http://iostips.net/ios-how-create-custom-vibration-alert-for-each-contact/ }}</ref>||{{No2}}No,<ref name="Android Issue 1027: More granular notification tone, volume, and repeat controls">{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=1027 |title=Android Issue 1027: More granular notification tone, volume, and repeat controls |publisher=Google.com |date=2008-10-23 |accessdate=2011-09-07}}</ref> possible on some Samsung devices such as Galaxy S III, but limited<ref name="Create custom vibration patterns for specific contacts with Samsung Galaxy S3 phone">{{cite web |url=http://www.itworld.com/mobile-wireless/293216/create-custom-vibration-patterns-specific-contacts-samsung-galaxy-s3-phone |title=Create custom vibration patterns for specific contacts with Samsung Galaxy S3 phone |publisher=Itworld.com |date=2012-09-04 |accessdate=2014-02-16 |archive-date=7 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html }}</ref>||{{No}}||{{Yes}}<ref name="How to assign a ringtone and text alert to a contact on a BlackBerry Torch 9800"/>||?||{{No2|API available for 3rd party apps}}||? |- !Dismiss repeating [[alarm clock]] before trigger |{{No}}<ref>{{Cite web |title=Why we hate the iPhone alarm - Features - Macworld UK |url=http://www.macworld.co.uk/feature/iphone/why-we-hate-iphone-alarm-3524892/ |accessdate=8 April 2017 |archivedate=5 February 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170205100618/http://www.macworld.co.uk/feature/iphone/why-we-hate-iphone-alarm-3524892/ }}</ref>||{{Yes|4.4+}}<ref>[http://www.androidpolice.com/2013/11/16/getting-to-know-android-4-4-kitkat-edition-android-gets-cleaner-brighter-more-useful/ Getting To Know Android 4.4 KitKat Edition - Android Gets Cleaner, Brighter, More Useful]</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}}||?||? |- |} ==လုံခြုံရေးနှင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Security and privacy |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- ![[Proxy server]] |{{Yes}}||{{Okay|3.1+}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=1273 |title=Android Issue 1273: IP Proxy Settings for Wifi Network |publisher=Google.com |date=2008-11-12 |accessdate=2011-09-07}}</ref> but only global, not per connection<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=4386 |title=Android Issue 4386: Add proxy options for each individual internet connection |publisher=Google.com |date=2009-10-27 |accessdate=2011-09-07}}</ref> and only works for the browser<ref>{{cite web|url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=36481 |title=Android Issue 36481: Proxy all HTTP traffic system-wide |publisher=Code.google.com |date=2012-08-19 |accessdate=2014-05-20}}</ref> 3rd party apps available<ref>{{cite web |url=https://play.google.com/store/apps/details?id=org.sandroproxy |title=SandroProxy - Android Apps on Google Play |publisher=Play.google.com |date=2014-04-17 |accessdate=2014-05-20 |archivedate=8 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140408014650/https://play.google.com/store/apps/details?id=org.sandroproxy }}</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/60776/cannot-enable-proxy/?answer=60807#post-id-60807 |title=Cannot enable proxy |access-date=8 April 2017 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402130443/https://together.jolla.com/question/60776/cannot-enable-proxy/?answer=60807#post-id-60807 |url-status=dead }}</ref>||{{Yes}} |- !On-device [[encryption]] |{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://support.apple.com/kb/HT4175 |title=iOS: Understanding data protection |publisher=Apple Inc. |date=2011-10-14 |accessdate=2011-10-20}}</ref> (3rd party software may attempt [[brute-force attack]]s on password<ref name="Elcomsoft Phone Password Breaker">[http://www.elcomsoft.com/eppb.html Recover passwords protecting iPhone/iPod and BlackBerry backups]. Elcomsoft.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>)||{{Yes|3+}}<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=3748 Android Issue 3748: Add support for partition/block device encryption]. Code.google.com (2009-09-01). Retrieved on 2012-07-03.</ref> but insecure on [[Qualcomm]] devices<ref>[http://arstechnica.com/security/2016/07/androids-full-disk-encryption-just-got-much-weaker-heres-why/ Android’s full-disk encryption just got much weaker—here’s why | Ars Technica]</ref>||{{Yes|8+}}<ref>{{cite web|last=Honig |first=Zach |url=http://www.engadget.com/2012/06/20/windows-phone-8-enterprise-features/ |title=MS teases Windows Phone 8 enterprise features: Company Hub, encryption, secure boot, IT management |publisher=Engadget |date=2012-06-20 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://us.blackberry.com/ataglance/security/features.jsp#tab_tab_stored_data |title=BlackBerry Stored Data Security |publisher=Research In Motion |accessdate=2011-09-07 |archivedate=19 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110819114454/http://us.blackberry.com/ataglance/security/features.jsp#tab_tab_stored_data }}</ref> (3rd party software may attempt brute-force attacks on password<ref name="Elcomsoft Phone Password Breaker"/>)||{{No}}||{{No}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/2158/optional-encryption-of-the-device/ |title=optional encryption of the device |access-date=8 April 2017 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129082412/https://together.jolla.com/question/2158/optional-encryption-of-the-device/ |url-status=dead }}</ref>||{{No}} |- !External storage encryption |{{No|External storage not available}}||{{Yes|6+}}<ref name="liliputing.com"/>||{{Okay|8.1+}} Apps and data only<ref>{{cite web|url=http://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=42509&WT.mc_id=rss_alldownloads_all|title=Windows Phone 8.1 Security Overview}}</ref>||{{Yes}}<ref>[http://www.blackberryinsight.com/2007/12/04/how-to-secure-your-blackberry/ How to secure your BlackBerry « BlackBerryInsight – BlackBerry News & Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815192222/http://www.blackberryinsight.com/2007/12/04/how-to-secure-your-blackberry/ |date=15 August 2012 }}. Blackberryinsight.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{No}}||?||? |- !Zero knowledge encryption<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2014/jul/17/edward-snowden-dropbox-privacy-spideroak Snowden: Dropbox is hostile to privacy, unlike 'zero knowledge' Spideroak | Technology | theguardian.com]</ref> |{{No}}, data stored on [[iCloud]] is accessible by Apple<ref>{{cite web |url=https://theintercept.com/2014/09/22/apple-data/ |title=Apple Still Has Plenty of Your Data for the Feds |publisher=The Intercept |date=2014-09-22 |accessdate=2015-09-26}}</ref> and shared with the American [[PRISM (surveillance program)|PRISM surveillance program]].<ref name="mikko-prism">{{cite web|url=http://grahamcluley.com/2013/10/mikko-prism/ |title=PRISM. Why you should be outraged by US government surveillance |publisher=Grahamcluley.com |date=2013-10-14 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{No|No, data is accessible by Google}}<ref>{{cite web |url=http://news.softpedia.com/news/Google-Admits-Handing-over-European-User-Data-to-US-Intelligence-Agencies-215740.shtml |title=Google Admits Handing over European User Data to US Intelligence Agencies |publisher=softpedia.com |date=2011-08-08 |accessdate=2011-09-07 |archive-date=28 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928040900/http://news.softpedia.com/news/Google-Admits-Handing-over-European-User-Data-to-US-Intelligence-Agencies-215740.shtml }}</ref> and shared with the American [[PRISM (surveillance program)|PRISM surveillance program]].<ref name="mikko-prism"/>||{{No|No, data is accessible by Microsoft}}<ref>[http://www.engadget.com/2011/06/30/microsoft-european-cloud-data-may-not-be-immune-to-the-patriot/ Microsoft: European cloud data may not be immune to the Patriot Act]. Engadget.com (2011-06-30). Retrieved on 2012-07-03.</ref> and shared with the American [[PRISM (surveillance program)|PRISM surveillance program]].<ref name="mikko-prism"/>||?||?||?||? |- !Privacy of synchronization<ref>[http://yro.slashdot.org/story/11/11/22/0015223/are-there-any-smartphones-that-respect-privacy Are There Any Smartphones That Respect Privacy? – Slashdot]. Yro.slashdot.org. Retrieved on 2012-07-03.</ref> |{{Yes|When synchronizing locally and not using [[iCloud]]}}||{{No2}} 3rd party software like [[ownCloud]]<ref>[http://www.techrepublic.com/article/break-away-from-free-cloud-storage-providers-by-using-owncloud/ Break away from free cloud storage providers by using ownCloud - TechRepublic]</ref>||{{Okay|Partial}}, Contacts, Calendar and Mail can be kept private when using your own Exchange server or Office 365 own cloud instead of synchronizing with public cloud servers (that keeps data unencrypted)<ref>[http://yro.slashdot.org/comments.pl?sid=2537718&cid=38131168 Windows Phone 7 is a good solution – Are There Any Smartphones That Respect Privacy? – Slashdot]. Yro.slashdot.org. Retrieved on 2012-07-03.</ref> for Photos and Office docs can be kept private when using your own Office 365 cloud or SharePoint,<ref>{{cite web|url=http://www.microsoft.com/windowsphone/en-US/howto/wp7/office/use-office-sharepoint-workspace-mobile.aspx |title=Use Microsoft SharePoint Workspace Mobile &#124; Windows Phone How-to (United States) |publisher=Microsoft.com |date= |accessdate=2013-09-01}}</ref> or synchronization of Phones can be disabled (by default).<ref>{{cite web|url=http://www.microsoft.com/windowsphone/en-us/howto/wp7/pictures/upload-pictures-to-the-web.aspx |title=Share pictures and videos &#124; Windows Phone How-to (United States) |publisher=Microsoft.com |date= |accessdate=2013-09-01}}</ref>||{{No2|When using your own [[BlackBerry Enterprise Server|BES]] instead of BlackBerry cloud BES (that keeps data unencrypted)}}<ref>[http://yro.slashdot.org/comments.pl?sid=2537718&cid=38131262 Want Privacy? Get your own BES – Are There Any Smartphones That Respect Privacy? – Slashdot]. Yro.slashdot.org (2011-11-21). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||?||?||? |- !Sync to cloud communication encryption |{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/iphone/business/integration/ |title=iPhone in Business – Integration |publisher=Apple Inc. |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes|2.3.4+}}<ref>{{cite web |url=http://www.uni-ulm.de/in/mi/mitarbeiter/koenings/catching-authtokens.html |title=Catching AuthTokens in the Wild – The Insecurity of Google's ClientLogin Protocol |publisher=uni-ulm.de |date=2011-06-15 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=2 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110902202236/http://www.uni-ulm.de/in/mi/mitarbeiter/koenings/catching-authtokens.html }}</ref>||{{Yes|7.10.7720.0+}}<ref>{{cite web |url= http://blogs.windows.com/bloggingwindows/2011/05/16/productivity-takes-a-big-step-forward-in-mango/ |title=Productivity takes a big step forward in Mango |publisher=Microsoft |date=2011-05-16 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://docs.blackberry.com/en/admin/deliverables/12873/Standard_BlackBerry_message_encryption_193608_11.jsp |title=Standard BlackBerry encryption |publisher=Research In Motion |accessdate=2011-09-07 |archivedate=17 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110917105115/http://docs.blackberry.com/en/admin/deliverables/12873/Standard_BlackBerry_message_encryption_193608_11.jsp }}</ref>||?||?||? |- !Wireless anti-tracking<ref>[http://www.csoonline.com/article/2945044/cyber-attacks-espionage/ieee-groups-recommends-random-mac-addresses-for-wi-fi-security.html IEEE group recommends random MAC addresses for Wi-Fi security | CSO Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151223190739/http://www.csoonline.com/article/2945044/cyber-attacks-espionage/ieee-groups-recommends-random-mac-addresses-for-wi-fi-security.html |date=23 December 2015 }}</ref> |{{Yes|8+}}<ref>[http://arstechnica.com/apple/2014/06/ios8-to-stymie-trackers-and-marketers-with-mac-address-randomization/ iOS 8 to stymie trackers and marketers with MAC address randomization | Ars Technica]</ref>||{{No2}} 3rd party software<ref>{{Cite web |title=Protect Your Privacy on Your Mobile Device with Pry-Fi - xda-developersxda-developers |url=http://www.xda-developers.com/android/protect-your-privacy-on-your-mobile-device-with-pry-fi/ |accessdate=8 April 2017 |archivedate=3 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703201832/http://www.xda-developers.com/android/protect-your-privacy-on-your-mobile-device-with-pry-fi/ }}</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}}||?||? |- !Remote device location tracking |{{Yes}}<ref name="find-my-iphone">{{cite web |url=http://www.apple.com/iphone/features/find-my-iphone.html |title=Find My iPhone |publisher=Apple Inc. |date=2009-06-10 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web|url=http://officialandroid.blogspot.com.es/2013/08/find-your-lost-phone-with-android.html |title=Official Android Blog: Find your lost phone with Android Device Manager |publisher=Officialandroid.blogspot.com.es |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes}}<ref name="downloadsquad.switched.com">{{cite web |last=Mathews |first=Lee |url=http://downloadsquad.switched.com/2010/09/04/windows-phone-7-remote-lock-and-wipe-features-pictured/ |title=Windows Phone 7 remote lock and wipe, find my phone features pictured |publisher=Downloadsquad.switched.com |date=2010-09-04 |accessdate=2012-03-02 |archivedate=7 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html }}</ref>||{{Yes}}||?||?||? |- !Remote device locking and/or data wipe |{{Yes}}<ref name="find-my-iphone"/>||{{Yes|2.2+}}<ref>{{cite web|author=Google Apps |url=http://support.google.com/a/users/bin/answer.py?hl=en&answer=1235372 |title=Manage my devices - Google Apps Help |publisher=Support.google.com |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes}}<ref name="downloadsquad.switched.com"/>||{{Yes}}||?||?||? |- ![[End-to-end encryption|End-to-end encrypted]] push notifications |{{Yes|Possible since iOS 7, where the app can handle the notification and decrypt it}}<ref>{{cite web|url=https://developer.apple.com/library/ios/releasenotes/General/WhatsNewIniOS/Articles/iOS7.html#//apple_ref/doc/uid/TP40013162-SW10 |title=What's New in iOS: iOS 7.0 |publisher=Developer.apple.com |date=2014-03-10 |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Yes|Possible, notifications are handled by the app that can decrypt it}}<ref name="Android Cloud To Device Messaging" />||{{Yes|Possible, raw notifications are handled by the app that can decrypt it}}<ref>[http://msdn.microsoft.com/en-us/library/hh202977%28v=vs.92%29.aspx How to: Send and Receive Raw Notifications for Windows Phone]. Msdn.microsoft.com (2012-03-22). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||?||?||?||? |- ![[Secure Shell|SSH Client]] |{{Yes}}<ref>[http://www.zinger-soft.com/iSSH_features.html iSSH – Zingersoft]. Zinger-soft.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref><ref>[http://www.instantcocoa.com/products/pTerm/ Instant Cocoa – pTerm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120908131142/http://www.instantcocoa.com/products/pTerm/ |date=8 September 2012 }}. Instantcocoa.com (2011-03-31). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes}}||{{Yes}}<ref>{{cite web|url=http://wmpoweruser.com/its-here-the-ssh-client-for-windows-phone-7-5/|title=The SSH client for Windows Phone|accessdate=8 April 2017|archivedate=16 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140416043348/http://wmpoweruser.com/its-here-the-ssh-client-for-windows-phone-7-5/}}</ref>||{{Yes}}||?||{{Yes}}||{{Yes}} |- ![[VPN]] |{{Yes}}<ref>[http://support.apple.com/kb/ht1424 iOS: Setting up VPN]. Support.apple.com (2011-10-26). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes}}<ref>Wallen, Jack. (2011-01-21) [http://www.techrepublic.com/blog/smartphones/connect-to-a-pptp-vpn-from-your-android-phone/2145 Connect to a PPTP VPN from your Android phone]. TechRepublic. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes|8.1+}}<ref name="blogs.windows.com"/>||{{Yes|10+}}<ref>{{cite web |url=http://www.blackberryos.com/blackberry-z10/35641-guide-how-set-up-personal-vpn-blackberry-z10.html |title=GUIDE: How to set up a Personal VPN on a BlackBerry Z10 |publisher=BlackBerryOS.com |date=2013-02-16 |accessdate=2014-01-26}}</ref>||?||?||{{Yes}} |- ![[OpenVPN]] |{{Yes}}<ref>[http://louwrentius.com/setup-a-vpn-on-your-iphone-with-openvpn-and-linux.html Setup a VPN on Your iPhone With OpenVPN and Linux]. Retrieved on 2015-04-10.</ref>||{{No2}} No, but possible with 3rd party firmware<ref>{{cite web |url=http://www.cyanogenmod.org/features/openvpn |title=OpenVPN |publisher=CyanogenMod |date=2011-02-20 |accessdate=2014-09-20 |archivedate=10 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141010140607/http://www.cyanogenmod.org/features/openvpn }}</ref>||{{No}}||{{No}}||?||{{Yes}}||? |- ![[Wi-Fi Protected Access|WPA]] [[Protected Extensible Authentication Protocol|PEAP]] |{{Yes}}<ref>{{cite web |url=http://manuals.info.apple.com/en_US/Enterprise_Deployment_Guide.pdf |title=iPhone OS Enterprise Deployment Guide |publisher=Apple Inc. |format=PDF |accessdate=2011-09-07 |archivedate=5 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110905011612/http://manuals.info.apple.com/en_US/Enterprise_Deployment_Guide.pdf }}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=1386#c328 |title=Android Issue 1386: Feature req: support WPA2-Enterprise with EAP extensions |publisher=Google.com |date=2008-11-28 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |url= http://answers.microsoft.com/en-us/winphone/forum/wp7-wpdevices/wireless-eap-tls-authentication-on-windows-phone-7/80808f0f-71f3-4fb0-882e-0bc8683e3c5f |title=Wireless EAP-TLS Authentication on Windows Phone 7 |publisher=Microsoft |accessdate=2011-09-07}}</ref>||?||?||{{Okay|In developer mode}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/315/wpa-8021x-enterprise-others-gui-wifi-support-needed-workaround/ |title=WPA-802.1X (enterprise) +Others GUI wifi support needed + workaround - together.jolla.com |access-date=8 April 2017 |archive-date=7 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html |url-status=dead }}</ref>||? |- |} ==အသံ== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Sound and voice |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- !Separate volume for ringtone and media |{{Yes}}||{{Yes}}||{{Yes|8.1+}}<ref name="blogs.windows.com"/>||{{Yes}}||?||{{Yes}}||{{No2|3rd party app}} |- !Voice commands |{{Yes|5+}} ([[Siri (software)|Siri]])||{{Yes}}<ref>{{Cite web |title=List of Google Now voice commands |url=http://www.greenbot.com/article/2359684/a-list-of-all-the-ok-google-voice-commands.html |access-date=8 April 2017 |archive-date=15 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141015070303/http://www.greenbot.com/article/2359684/a-list-of-all-the-ok-google-voice-commands.html }}</ref>||{{Yes|8.1+}} [[Microsoft Cortana]]<ref name="http://www.wpcentral.com/cortana-windows-phone-81-handson-video">{{cite web |url=http://www.wpcentral.com/cortana-windows-phone-81-handson-video |title=Cortana announced for Windows Phone 8.1, we go hands on |publisher=WP Central |date=2014-04-02 |accessdate=2014-06-02}}</ref>||{{Yes}}<ref name="http://www.berryreview.com/2013/03/13/blackberry-explains-the-security-of-voice-control-data/">[http://www.berryreview.com/2013/03/13/blackberry-explains-the-security-of-voice-control-data/ BlackBerry Explains the Security of Voice Control Data - BerryReview]</ref>||?||{{No2|via 3rd party software such Saera<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/8992/voice-control/ |title=Voice Control |access-date=8 April 2017 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220114325/https://together.jolla.com/question/8992/voice-control/ |url-status=dead }}</ref>}}||? |- !Offline voice commands |{{Yes}}<ref>{{cite web |last=Buchanan |first=Ricky |url=http://atmac.org/iphone-voice-commands-cheat-sheet |title=iPhone/iPod Touch Voice Commands Cheat Sheet |publisher=atmac.org |date=2009-10-18 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=3 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110903121932/http://atmac.org/iphone-voice-commands-cheat-sheet }}</ref>||{{Yes|6+}}<ref>[http://www.greenbot.com/article/2941772/offline-ok-google-capability-found-hidden-inside-latest-google-app-for-android-update.html Offline 'OK Google' capability found hidden inside latest Google app for Android update | Greenbot<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref>||{{Okay|Limited}}, Playback control not available<ref>[http://answers.microsoft.com/en-us/winphone/forum/wp7-wptips/voice-commands-in-mango/42abbb13-7c36-473d-bacb-4bcbdf038082?msgId=ba7dfef7-7ce7-49ce-8b58-b9e8188636c4 Voice commands in Mango – Microsoft Answers]. Answers.microsoft.com (2011-09-06). Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{No}}<ref name="http://www.berryreview.com/2013/03/13/blackberry-explains-the-security-of-voice-control-data/"/>||?||{{No}}||? |- !Voice recognition |{{Yes|5+}} ([[Siri (software)|Siri]])||{{Yes}}||{{Yes|8.1+}} [[Microsoft Cortana]]<ref name="http://www.wpcentral.com/cortana-windows-phone-81-handson-video"/>||{{Yes}}||?||{{No}}||No |- !Offline voice recognition |{{Okay|Limited}}, only calling and music playback<ref>[https://support.apple.com/en-gb/HT201936 Tips for using Voice Control with iPhone and iPod touch]. Apple.com. Retrieved on 2015-04-10.</ref>||{{Yes|4.1+}}<ref>[http://www.slashgear.com/android-4-1-jelly-bean-adds-offline-voice-typing-27235871/ Android 4.1 Jelly Bean adds Offline Voice Typing – SlashGear]. Slashgear.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Okay|Limited}}, only calling and launching apps||{{No}}||{{No}}||{{No}}||? |- !Non-English voice recognition |{{Yes}}<ref name=iOSVoiceLangs/>||{{Yes}}||{{Yes}}<ref name="http://blogs.windows.com/bloggingwindows/2011/07/06/windows-phone-around-the-world-language-support-in-mango/"/>||{{Yes}}||?||{{No}}||? |- !Sound recorder |{{Okay|3+: Limited (Not voice controlled)}}<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=gwSlx7mpZXo |title=Voice Memo app in iPhone 3.0 |publisher=Youtube.com |date=2009-06-08 |accessdate=2014-05-20}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=p7NA7aEfQJc |title=The New iPhone OS 3.0 - Voice Memo App |publisher=Youtube.com |date= |accessdate=2014-05-20}}</ref>||{{Okay|Very limited (Doesn't work in background}}<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=14462 |title=Android Issue 14462: Sound Recorder does not work on background |publisher=Google.com |date=2011-02-01 |accessdate=2011-09-07}}</ref> and not voice controlled)||{{Okay|10+: Quite limited (doesn't work in background)}},<ref>{{cite web |url=http://www.windowscentral.com/sound-recorder-app-windows-10-phones-minimal-effective |title=The Sound Recorder app in Windows 10 for phones is minimal, but effective |publisher=Windows Central |date=2015-02-16 |accessdate=2015-05-15}}</ref> for older versions: 3rd party software, also similarly limited||{{Okay| 10+ Embedded into Remember<ref>{{cite web |url=http://crackberry.com/dear-berry-how-do-i-record-voice-note |title=Dear Berry: How do I record a voice note? |publisher=CrackBerry |date=2013-06-22 |accessdate=2014-01-26}}</ref> app, works in background but not voice controlled. 7.1 and older: Very limited (Doesn't work in background and not voice controlled)}}||{{Okay|Partial}}||{{No2}} 3rd party software<ref>[https://github.com/cornedor/sailfish-recorder cornedor/sailfish-recorder · GitHub]</ref>||{{No2|3rd party app}} |- !Call recorder |{{No2|3rd party software<ref>{{cite web |url=http://www.gottabemobile.com/2016/09/18/how-to-record-an-iphone-call/ |title=How to Record an iPhone Call |date=2016-09-18}}</ref>}}||{{No2}} Prevented by OS restrictions,<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=2117 |title=Android Issue 2117: Enhancement: Call Recorder |publisher=Google.com |date=2009-03-02 |accessdate=2011-09-07}}</ref> but possible with 3rd party firmware<ref>{{cite web |url=http://www.xda-developers.com/call-recording-cyanogenmod-11/ |title=Enable Call Recording in CyanogenMod 11 with Xposed - XDA Forums |publisher=xda-developers |date=2014-08-25 |accessdate=2015-03-07 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402163021/http://www.xda-developers.com/call-recording-cyanogenmod-11/ }}</ref>||{{Yes|10+}} some devices<ref>{{cite web | url=http://www.windowscentral.com/enable-native-call-recording-lumia-950 | title=How to enable native call recording on the Lumia 950 and Lumia 950 XL}}</ref>||{{No2}}With third-party software<ref>{{cite web |url=http://crackberry.com/call-recorder-blackberry-10 |title=Recording phone calls just got easy with Call Recorder for BlackBerry 10 |publisher=CrackBerry |date=2013-12-12 |accessdate=2014-01-26}}</ref>||?||{{No2|1.1+:3rd party software<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/5008/call-recording-app/ |title=call recording app |access-date=8 April 2017 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129082830/https://together.jolla.com/question/5008/call-recording-app/ |url-status=dead }}</ref>}}||? |- !Sound trim |{{Yes}}<ref>{{Cite web |title=How to Edit a Voice Memo on Your iPhone video from Answers.com Videos |url=http://video.answers.com/how-to-edit-a-voice-memo-on-your-iphone-210702086 |accessdate=8 April 2017 |archivedate=4 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504045128/http://video.answers.com/how-to-edit-a-voice-memo-on-your-iphone-210702086 }}</ref>||{{No2}}No,<ref>{{cite web |url=https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=14553 |title=Android Issue 14553: Basic sound editor (at least time trim and split) |publisher=Google.com |date=2011-02-05 |accessdate=2011-09-07}}</ref> but 3rd party software available<ref>{{cite web |url=https://market.android.com/details?id=com.herman.ringtone |title=Ringtone Maker – Apps op Android Market |publisher=market.android.com |accessdate=2012-03-02}}</ref>||{{No2|3rd party software}}<ref>{{cite web|url=http://www.windowsphone.com/en-US/apps/464ca0ad-b793-4738-a9d3-ab3b55d54d91 |title=Sound Shaper &#124; Windows Phone Apps+Games Store (United States) |publisher=Windowsphone.com |date= |accessdate=2013-09-01}}</ref>||?||?||?||? |- |} ==အခြားသော အသွင်အပြင်များ== {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center; width: auto" |+Other features |- ! width="10%"| Feature ! width="10%"| [[iOS]] ! width="10%"| [[Android (operating system)|Android]] ! width="10%"| [[Windows 10 Mobile]] ! width="10%"| [[BlackBerry 10]] ! width="10%"| [[Tizen]] ! width="10%"| [[Sailfish OS]] ! width="10%"| [[Ubuntu Touch]] |- !Non-intrusive incoming calls |{{No2|No, 3rd party software on jailbroken devices}}<ref>[http://www.idownloadblog.com/2014/11/13/callbar-updated-for-jailbroken-devices-running-ios-8/ CallBar updated for jailbroken devices running iOS 8]</ref>||{{Yes|5+}}<ref>[http://gizmodo.com/android-lollipop-more-than-just-material-design-1646643103 Android 5.0 Lollipop: More Than Just Material Design]</ref> or 3rd party software<ref>{{Cite web |title=OmniROM {{!}} New Features for OmniROM - OmniROM |url=http://omnirom.org/features/new-features-omnirom/ |accessdate=8 April 2017 |archivedate=9 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141109120627/http://omnirom.org/features/new-features-omnirom/ }}</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}}<ref>{{Cite web |url=https://together.jolla.com/question/31194/non-intrusive-call-feature/ |title=Non-intrusive call feature |access-date=8 April 2017 |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220105647/https://together.jolla.com/question/31194/non-intrusive-call-feature/ |url-status=dead }}</ref>||{{No}} |- !Non-intrusive notifications |{{Yes|5+}}<ref name=Notification_Center>{{cite web |url=http://www.apple.com/ios/features.html#notification |title=iOS 5 Notification Center |publisher=Apple Inc. |date=2011-06-11 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |author=Wesley Fenlon |url=http://www.tested.com/news/ios-vs-android-vs-webos-whos-doing-mobile-notifications-right/1918/ |title=iOS vs Android vs WebOS: Who's Doing Mobile Notifications Right? |publisher=tested.com |date=2011-03-01 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=6 October 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111006200543/http://www.tested.com/news/ios-vs-android-vs-webos-whos-doing-mobile-notifications-right/1918/ }}</ref>||{{Okay|Yes}},<ref>{{cite web |url=http://www.anandtech.com/print/3982 |title=The Windows Phone 7 Review |publisher=AnandTech.com |date=2010-10-20 |accessdate=2011-09-07 |archive-date=27 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227003300/http://www.anandtech.com/print/3982 }}</ref> except Calendar Reminders<ref>[http://www.microsoft.com/windowsphone/en-us/howto/wp7/people/create-edit-or-delete-an-appointment.aspx Create, edit, or delete an appointment | Windows Phone 7]. microsoft.com</ref>||{{Yes|6+}}<ref>{{cite web |url=http://bacononthego.com/2011/05/01/blackberry-is-ahead-of-the-game-in-managing-notifications/ |title=BlackBerry Is Ahead of the Game in Managing Notifications |publisher=Bacon On The Go |date=2011-05-01 |accessdate=2011-09-07 |archivedate=30 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110830003956/http://bacononthego.com/2011/05/01/blackberry-is-ahead-of-the-game-in-managing-notifications/ }}</ref>||?||?||? |- !Move apps to external storage |{{No|External storage not allowed for apps}}||{{Yes|2.2+}}<ref>{{cite web |url=http://www.androidtapp.com/android-2-2-install-android-apps-to-sd-card/ |title=Android 2.2: Install Android Apps to SD Card |publisher=AndroidTapp |date=2010-05-20 |accessdate=2014-05-20 |archive-date=30 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140430033411/http://www.androidtapp.com/android-2-2-install-android-apps-to-sd-card/ }}</ref>||{{Yes|8.1+}}<ref name="blogs.windows.com"/>||{{No}}||{{No}}||?||? |- ![[RFB protocol|Remote Frame Buffer (RFB) protocol]] |{{No2|3rd party software}}<ref>[https://itunes.apple.com/app/screens-vnc-access-your-computer/id655890150 Screens VNC - Access Your Computer From Anywhere]</ref>||{{Yes}}<ref>{{cite web |last=Guilfoyle |first=Josh |url=http://devtcg.blogspot.com/2007/12/android-rfb-vnc-implementation.html |title=devtcg: Android RFB / VNC implementation |publisher=devtcg.blogspot.com |date=2007-12-23 |accessdate=2011-09-07}}</ref>||?||?||?||?||? |- ![[Screencast]] on device |{{Yes|9+}}<ref>[http://9to5mac.com/2015/06/11/ios-9-replaykit-screen-record-gameplay/ New iOS 9 ReplayKit will screen record gameplay & app videos without need for Mac or third-party SDK &#124; 9to5Mac]</ref>||{{No2}} No,<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=19374 Android Issue 19374: recording of screen for screencast software options]</ref> 3rd party software like [[LineageOS]] ScreenCast,<ref>[http://www.androidrootz.com/2013/12/cyanogenmod-screencast-screen-recorder.html CyanogenMod ScreenCast Screen Recorder Review & How to Install! ~ AndroidRootz.com | Source for Android Rooting, ROMS, Tricks and More!]</ref> [[AOKP]] or [[OmniROM]]<ref>{{Cite web |title=Screen Recording Can Now Be Baked Into Custom Android ROMS (KitKat Only) |url=http://androidnews.co.in/2013/11/30/screen-recording-can-now-baked-custom-android-roms-kitkat/ |accessdate=8 April 2017 |archivedate=25 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141125141329/http://androidnews.co.in/2013/11/30/screen-recording-can-now-baked-custom-android-roms-kitkat/ }}</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}}||{{No}} |- ![[Screencast]] over USB |{{Yes|8+:}} on [[OS X]]<ref>[http://9to5mac.com/2014/06/03/apple-makes-it-easy-for-devs-and-others-to-screencast-ios-apps-with-os-x-yosemite/ Apple makes it easy for devs (and others) to screencast iOS apps with OS X Yosemite | 9to5Mac]</ref>||{{Yes|4.4+}} over USB,<ref name="http://developer.android.com/about/versions/kitkat.html"/> for prior versions root required for 3rd party app<ref>[https://code.google.com/p/androidscreencast/ androidscreencast – Desktop app to control an android device remotely – Google Project Hosting]. Code.google.com. Retrieved on 2012-07-03.</ref>||{{Yes|8.1+}}<ref>{{cite web|url=http://www.windowsphone.com/en-us/how-to/wp8/connectivity/project-my-phone-screen|title=Project my Windows Phone screen to a TV or PC – Windows Phone How-to}}</ref>||{{No}}||{{No}}||?||? |- !Screen share |{{No}}||{{No}}<ref>[https://code.google.com/p/android/issues/detail?id=78993 Android Issue 78993: Screen Share]</ref>||{{Yes}}||{{Yes|10+}}<ref>{{Cite web |title=BlackBerry™ Q10 Video Screen Share - Verizon Wireless |url=http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html |accessdate=8 April 2017 |archivedate=7 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141007152428/http://www.verizonwireless.com/wcms/consumer/videogallery/device-videos/blackberry/q10-video-screen-share.html }}</ref>||{{No}}||{{No}}||{{No}} |- |} ==ကိုးကား== {{Reflist|colwidth=20em}} [[Category:မိုဘိုင်း စက်လည်ပတ်မှုစနစ်များ]] pi2kgcubo43qknq3k09z50k3awzswo4 0 86031 1040933 831296 2026-06-26T07:25:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040933 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name =အိမ်ပြာတော်<br> Blue House | native_name = {{lang|ko|청와대}}<br /> {{nobold|{{lang|ko|靑瓦臺}}}}<br />''Cheong Wa Dae'' | native_name_lang = Korean | former_names = ဂျောင်မုဒယ် (၁၉၄၈ - ၁၉၆၀) | alternate_names = ချောင်ဝဒယ် | image = Korea-Seoul-Blue House (Cheongwadae) Reception Center 0688&9-07 cropped.jpg | image_size = 300px | image_alt = | caption = ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်တွင်တွေ့ရစဉ် | address = 1 Cheongwadae-ro, Jongno-gu | groundbreaking_date = {{Start date|df=yes|1937|3|22}} | start_date = | stop_date = | topped_out_date = {{End date|df=yes|1939|9|20}} | completion_date = <!-- or |est_completion= --> | opened_date = {{start date|1948}} (သမ္မတအိမ်တော်)<br />{{start date|2022|5|9|df=yes}} (ပန်းခြံ) | inauguration_date = | relocated_date = | closing_date = {{End date|2022|5|9|df=yes}} (သမ္မတအိမ်တော်အဖြစ်မှ) | renovation_date = {{Start date|df=yes|1989|7|22}} – {{End date|df=yes|1991|9|4}} | location_town = [[ဆိုးလ်မြို့]] | location_country = [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ]] | architectural_style = ကိုရီးယား ရိုးရာဗိသုကာ | map_type = South Korea Seoul | map_alt = | map_caption = Location in Seoul | coordinates = {{coord|37.5867|126.9763|display=inline,title}} | module =}} '''အိမ်ပြာတော်''' ({{lang-en|Blue House}}; {{lang-ko|청와대}}; Hanja: {{lang|ko|靑瓦臺}}; ''ချောင်ဝဒယ်'') သည် [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ]] [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] ရုံးစိုက်ရာနှင့် အိမ်တော်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သော နေရာဖြစ်သည်။ မြို့တော် [[ဆိုးလ်မြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။ အမှန်တွင် ကိုရီးယားအခေါ် ချောင်ဝဒယ်ဟုခေါ်သော အိမ်ပြာတော်သည် ကိုရီးယားရိုးရာ ဗိသုကာများဖြင့် အဓိက တည်ဆောက်ထားသော အဆောက်အဦ အစုအဝေးကြီးဖြစ်သည်။ အိမ်ပြာတော်သည် အာရှတိုက်၌ လုံခြုံရေးကာကွယ်မှု အတင်းကြပ်ဆုံးသော သမ္မတအိမ်တော်များအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် မတ်လတွင် ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရလာသော သမ္မတလောင်း [[ယွန်းဆော့ယော]] သည် ၎င်းအနေဖြင့် ပြည်သူများနှင့် အလှမ်းဝေးသော အိမ်ပြာတော်တွင် ရုံးမထိုင်ပဲ ပြည်သူများနှင့် နီးစပ်သော အမျိုးသားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန တည်ရှိရာ [[သမ္မတအိမ်တော် (တောင်ကိုရီးယား)|အဆောက်အဦ]]တွင် ရုံးထိုင်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် မေလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီးနောက် အိမ်ပြာတော်အား အများပြည်သူ လေ့လာနိုင်မည့် ဥယျာဉ်တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ခေတ်အဆက်ဆက် သမ္မတများ ရုံးစိုက်ရာ အိမ်ပြာတော်သည် ပန်းခြံတစ်ခုအသွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အိမ်ပြာတော်တွင် ဘွန်ဂွမ်ဆိုသော အဓိကဟောခန်းမ၊ သမ္မတအိမ်တော်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့် ဧည့်ခန်းမအိမ်တော် (ရော်ဘင်ဂွမ်)၊ စာနယ်ဇင်းခန်းမ (ချွန်ချူခွမ်) နှင့် အတွင်းဝန်ရုံးများ ပါဝင်သည်။ ခြံဝန်းတစ်ခုလုံး ၂၅၀,၀၀၀စတုရန်းမီတာ (၆၂ဧက) ကျယ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== အိမ်ပြာတော်တည်ဆောက်ထားသော မြေနေရာသည် [[ဂိုလျော]]မင်းဆက်၏ တောင်ပိုင်းမြို့တော် ဟန်ယန်းမြို့ (လက်ရှိ ဆိုးလ်မြို့နေရာ)ရှိ တော်ဝင်ဥယျာဉ်နေရာ ဖြစ်သည်။ (၁၁၀၄) တွင် Sukjong ဘုရင်မှ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ဂိုလျော၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ကြီးသည် Kaesong မြို့ဖြစ်ကာ ထိုမြို့သည် လက်ရှိတွင် မြောက်ကိုရီးယားတွင် တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် အနောက်ပိုင်းမြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိမြောက်ကိုရီးယားမြို့တော် [[ပြုံယမ်းမြို့]]၊ အရှေ့ပိုင်းမြို့တော်အဖြစ် လက်ရှိတောင်ကိုရီးယားမှ Gyeongjuမြို့ တို့လည်း တည်ရှိသည်။ ၁၃၉၂ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သော ဂျိုဆွန်းမင်းဆက်သည် ဟန်ယန်းသို့ မြို့တော်ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပထမဆုံးဘုရင် [[ထယ်ဂျို]] က ၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် [[ဂျောင်းဘွတ်ကန် နန်းတော်]]ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ပင်မနန်းတော်အဖြစ် စံမြန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် တော်ဝင်ဥယျာဉ်သည် နန်းတော်၏ အနောက်ဥယျာဉ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုဥယျာဉ်ကို အမှုထမ်းစာမေးပွဲများနှင့် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၁၀ပြည့်နှစ်တွင် ဂျပန်တို့ လက်အောက်ကျရောက်ပြီးနောက် ဂျပန်တို့က ဂျောင်းဘွတ်ကန်နန်းတော်တွင် အစိုးရအဆောက်အဦးတစ်ခု တည်ဆောက်ကာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ဘုရင်ခံအတွက် ရုံးနှင့် အိမ်တော်ကို ယခု အိမ်ပြာတော်နေရာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားတို့ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီး ပထမကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံခေတ်ကို တည်ထောင်ရာ သမ္မတ [[ရီဆွန်းမန်း]]က ထိုအဆောက်အဦးကို ဂျောင်မုဒယ်ဟု အမည်ပေးကာ ဆက်လက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုအမည်မှာ ယခင်အဆောက်အဦးအချို့၏ အမည်ဖြစ်ကာ ''capital pavilion'' ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ၁၉၆၀တွင် တက်လာသော သမ္မတ [[ယွန်းဘိုဆွန်း]]က ထိုနေရာကို '''ချောင်းဝဒယ်''' ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ယခင်အမည်သည် အာဏာရှင်အငွေ့အသက် ခံစားရသဖြင့်ဟုဆိုသည်။ ချောင်ဝဒယ်နှင့်အတူ Hwaryeongdae ဟူသော အမည်ကိုလည်း စဉ်းစားခဲ့ကြသေးသည်။ ထို့အပြင် အ​မေရိကန်နှင့် ချစ်ကြည်​ရေးအတွက် ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ အိမ်ဖြူ​တော်ကဲ့သို့ပင် ဆိုးလ်မြို့ရှိ အဖြူ​ရောင် နံရံနှင့် အပြာ​ရောင် အမိုးရှိ​သော သမ္မတအိမ်​တော်အား အိမ်ပြာ​တော် (Blue House) ဟု ​ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။<ref name="bluehouseName">{{cite web|title=Why is the Korean Presidential Palace called the Blue House?|url=https://inf.news/en/world/9698b0b7781105c6283599361cfe0368.html}}{{Dead link|date=May 2024 }}</ref> ၁၉၆၈ခုနှစ် [[အိမ်ပြာတော် ဝင်ရောက်စီးနှင်းခံရမှု]] တွင် မြောက်ကိုရီးယားမှ လုပ်ကြံသူများသည် တောင်ကိုရီးယားသမ္မတ ][ပတ်ချုန်ဟီး]]ကို လုပ်ကြံရန် အိမ်ပြာတော်အနီးထိ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စတွင် မြောက်ပိုင်းမှ (၂၈)ဦး၊ တောင်ပိုင်းမှ (၂၆)ဦး၊ အမေရိကန် (၄)ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ သမ္မတ [[ပတ်ချုန်ဟီး]]၊ [[ချွဲဂယူဟာ]]၊ [[ဂျောန်းဒူးဟွမ်း]] တို့သည် ထိုအဆောက်အဦးကို အိမ်တော်နှင့် သမ္မတရုံးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သမ္မတ [[နိုထယ်ဝူ]] လက်ထက်တွင် ရုံးအဆောက်အဦးအသစ်၊ အိမ်တော်အဆောက်အဦးအသစ်၊ မီဒီယာစင်တာ တို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [[ဂင်ယောင်ဆမ်]] လက်ထက် ၁၉၉၃ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့လက်ထက်က အဆောက်အဦးကို ဖြိုချခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် မတ်လတွင် သမ္မတလောင်း ယွန်းဆော့ယောက သူ့အနေဖြင့် အများပြည်သူနှင့် နီးကပ်စေရန်အတွက် ပြည်သူများနှင့် ဝေးကွာသော အိမ်ပြာတော်ကို စွန့်ခွာကာ ပြည်သူများနှင့် နီးစပ်သော နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးထိုင်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="blue">{{cite web|title=တောင်ကိုရီးယား ရွေးကောက်ခံ သမ္မတသစ် ယခင်အိမ်တော် အသုံးပြုမည်မဟုတ်|url=https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/south-korea-new-president-blue-house/6493102.html?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=16480286750822&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsouth-korea-new-president-blue-house%2F6493102.html|access-date=29 May 2022|archive-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326160709/https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/south-korea-new-president-blue-house/6493102.html?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=16480286750822&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsouth-korea-new-president-blue-house%2F6493102.html|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၂ခုနှစ် မေလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် သမ္မတဖြစ်လာသော [[ယွန်းဆော့ယော]] သည် သမ္မတရုံးအား အမျိုးသားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတည်ရှိရာ [[သမ္မတအိမ်တော် (တောင်ကိုရီးယား)အဆောက်အဦး]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် သမ္မတ၏ အမိန့်ဖြင့် အိမ်ပြာတော်အား အများပြည်သူလည်ပတ်ရန် ပန်းခြံအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ အိမ်ပြာတော်၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် (၇၄)နှစ်အကြာ၌ အများပြည်သူများ ပြန်လည် လည်ပတ်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ တစ်နေ့လျှင် အများဆုံး လည်ပတ်သူ (၃၉,၀၀၀) လည်ပတ်ခွင့်ပြုသည်။ == ပြခန်း == <gallery class="center"> File:Korea-Seoul-Blue House (Cheongwadae) Reception Center 0690-07.JPG| File:Korea-Seoul Blue House (Cheongwadae) Reception Center 0693-07.JPG| File:Korea-Seoul-Cheongwadae-Blue.House-Bukhansan-02.jpg| File:Korea-Seoul-Cheong.Wa.Dae-Street-02.jpg| File:Seoul Gyeongbokgung Blue House Bukhansan.jpg| File:Korea-Seoul-Cheongwadae-Blue.House-Bukhansan-01.jpg| File:Korea-Seoul-Blue House (Cheongwadae) Fountain 0698-07.JPG| File:Korea-Seoul-Blue House (Cheongwadae) Bridge 0686-07.JPG| File:Korea BlueHouse.jpg| File:George W. Bush and Kim Dae-Jung.jpg| File:Obama and Lee Myung-bak.jpg| </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:သမ္မတ အိမ်တော်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆိုးလ်မြို့ရှိ အဆောက်အဦးများ]] [[Category:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] nky8jkcu5guba8cz3grpbliugnycviu 0 87928 1040804 398062 2026-06-25T15:15:28Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040804 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue |stadium_name=မန်နာကွင်း |image=[[File:Manor Ground, Woolwich Arsenal vs. Everton.jpg|348px]] |fullname=မန်နာဘောလုံးကွင်း |location=ပလန်းစတတ်၊ လန်ဒန် |owner=[[အာဆင်နယ်|တော်ဝင်/ဝူးဝစ် အာဆင်နယ်]] |seating_capacity=၃၃,၀၀၀ <ref>{{cite web|url=http://www.doingthe92.com/display_team_extended_grounds.asp?step=29&ID=1|title=Manor Ground|website=Doing the 92.com|access-date=21 April 2018|archive-date=21 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190821195657/http://www.doingthe92.com/display_team_extended_grounds.asp?step=29&ID=1|url-status=dead}}</ref> |demolished=''c.'' ၁၉၁၃ |opened=၁၈၈၈ |closed=၁၉၁၃ |tenants=[[အာဆင်နယ်|တော်ဝင်/ဝူးဝစ် အာဆင်နယ်]] (၁၈၈၈-၁၈၉၀၊၁၈၉၃-၁၉၁၃) }} '''မန်နာဘောလုံးကွင်း'''မှာ အင်္ဂလန်၊ [[လန်ဒန်မြို့]]၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ပလန်းစတတ်ဒေသတွင် ရှိခဲ့သောဘောလုံးကွင်း ဖြစ်သည်။ တော်ဝင်အာဆင်နယ် (နောက်ပိုင်းဝူးဝစ်အာဆင်နယ်) အသင်း၏ အိမ်ကွင်း ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဒိုင်ယာစကွဲအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းအပြီး ပထမဆုံးပွဲကို အိုင်ဆဲအော့ဖ်ဒေါ့ရှိ ကွင်းတွင် ၁၈၈၆ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကန်ခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာ ၁၈၈၇ တွင် တော်ဝင်အာဆင်နယ်အဖြစ် အမည်ပြောင်းအပြီးတွင် ပလန်းစတတ်ရှိ စပေါ့မန်းကွင်းတွင် ၆လကန်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၈ တွင် ထိုကွင်းရေမြုပ်အပြီးတွင် မန်နာကွင်းသို့ ပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုကွင်းသည် ပွဲကြည့်စင်မရှိဘဲ ကွင်းသက်သက်သာ ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၀ တွင် [[အင်ဗီတာ ဘောလုံးကွင်း|အင်ဗီတာကွင်း]]သို့ အသင်းပြောင်းသွားသည်။ ထိုကွင်းတွင် ပွဲကြည့်စင်မှာ ပို၍အဆင်ပြေစေသည်။ ထိုစဉ် သူတို့၏အမည်ကို ဝူးဝစ်အာဆင်နယ်ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်အသင်းဖြစ်လာပြီးနောက် မန်နာကွင်းကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ပွဲကြည့်စင်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃-၉၄ ရာသီ မစမီတွင် မန်နာကွင်းသို့ ပြန်ပြောင်းခဲ့သည်။ လိဂ်ပြိုင်ပွဲ၏ ပထမဆုံးပွဲကို ကစားခဲ့သည်။ ထိုရာသီအတွက် ပရိသတ် ၆၀၀၀ လာကြည့်ခဲ့သည်။ ထိုကွင်းကို အိမ်ကွင်းအဖြစ် နှစ် ၂၀ ကြာအောင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် လူပြည့်မှုပြဿနာကြောင့် မန်နာကွင်းကို ၅ ပတ်မျှ ခေတ္တပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။ [[File:Spion_Kop,_Manor_Ground.jpg|left|thumb|မန်နာကွင်း]] ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယမြောက်ပွဲကြည့်စင်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ အချို့ပွဲများတွင် ပရိသတ် ၂၀၀၀၀ ကျော် လာရောက်အားပေးခဲ့သည်။ ၁၉၁၀ တွင် အခြေအနေအရပ်ရပ်အရ ဟိုက်ဘူရီကွင်းအသစ်သို့ ပြောင်းခဲ့ရသည်။ မန်နာကွင်းတွင် နောက်ဆုံးပွဲအဖြစ် ၁၉၁၃ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၆ ရက်တွင် မစ်ဒယ်ဘရော့နှင့် တစ်ဖက်တစ်ဂိုးစီ သရေကျကာ ကန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန်နာကွင်းကို ဖြိုဖျက်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ထိုနေရာသည် စက်မှုဇုန်နေရာ ဖြစ်သည်။ [[File:Manor Ground site 2016.jpg|thumb|၂၀၁၆ ခုနှစ်၌ မန်နာကွင်းနေရာ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:အာဆင်နယ် ဘောလုံးအသင်း]] nl2qhdozv7facjd2czg1whh9r8drsoi 0 94354 1040899 1025419 2026-06-26T04:37:33Z Zawzawaungthwin 100038 ရာထူးအပြောင်းအလဲ 1040899 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post|name=ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်|nativename=|native_name=Chief Justice of Myanmar|appointer=[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]]|nominator=[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]|insignia=Logo of Myanmar Supreme court.png|incumbent=[[သာဌေး |ဦးသာဌေး]]|incumbentsince=၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|body=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်|termlength=အသက် ၇၀ နှစ် ပြည့်သည်အထိ တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခွင့်ရှိသည်|inaugural=[[ဘဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဆာဘဦး]]}} '''ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်'''မှာ တရားရေးကို စီရင်ရသော [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်]]၏ သဘာပတိ ဖြစ်သည်။ တရားသူကြီးချုပ်များကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ရွေးချယ်ကြသည်။ နိုင်ငံအများစုတွင် ဝါရင့်တရားသူကြီးများကို တရားသူကြီးချုပ်နေရာ ပေးလေ့ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ[[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]]မှာ ဦး[[သာဌေး]] ဖြစ်ပြီး အသက်(၇၀)အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရသော ၁၉၄၈ မှ ယနေ့ခေတ်ကာလ ၂၀၂၃ အထိ တရားသူကြီးချုပ် အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ကြသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.unionsupremecourt.gov.mm/uploads/projects/16177651612018_annual_report_myan_0.pdf|title=၂၀၁၈ တရားရုံးနှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာ၊စာမျက်နှာ၁၀ပေါ်ရှိ ခေတ်အဆက်ဆက်တရားသူကြီးချုပ်များစာရင်း|work=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်|access-date=၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518021747/https://www.unionsupremecourt.gov.mm/uploads/projects/16177651612018_annual_report_myan_0.pdf}}</ref> {| class="wikitable" ! စဉ် ! အမည် ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် !ရာထူး အခေါ်အဝေါ်များ !အမည်တင်သွင်းသည့် သမ္မတ |- | ၁။ || ဆာ[[ဘဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဘဦး]] || ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ || ၁၂ မတ် ၁၉၅၂|| rowspan="2" |တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီးချုပ် | |- | ၂။ || ဦး[[သိမ်းမောင် (တရားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)|သိန်းမောင်]] || ၂၂ မတ် ၁၉၅၂ || ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၅၇ | |- |၃။|| ဦး[[မြင့်သိန်း]] || ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၅၇|| ၁ မတ် ၁၉၆၂|| rowspan=“1” |နိုင်ငံတော် တရားဝန်ကြီးချုပ် | |- | ၄။ || ဦးဘိုကြီး || ၃၀ မတ် ၁၉၆၂ || ၁ မတ် ၁၉၆၅||rowspan="2" | တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီးချုပ် | |- | ၅။ || [[မောင်မောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဒေါက်တာမောင်မောင်]] || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၆၅ || ၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၇၂ | |- | ၆။ || ဦးလှသင်း || ၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၇၂ || ၂ မတ် ၁၉၇၄|| rowspan=“1”|နိုင်ငံတော် တရားသူကြီးချုပ် | |- | ၇။ || သူရ ဦးအောင်ဖေ || ၃ မတ် ၁၉၇၄ || ၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁ || rowspan="3"|ပြည်သူ့ တရားသူကြီးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ | |- | ၈။ || ဦးမောင်မောင်ကျော်ဝင်း || ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁|| ၁၉ ဇူလိုင်၁၉၈၂ | |- | ၉။ || ဦးတင်အောင်ဟိန်း || ၁၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၂ || ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ | |- | ၁၀။ || ဦး[[အောင်တိုး]] || ၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ || rowspan=“1” |တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီးချုပ် | |- | ၁၁။ || ဦး[[ထွန်းထွန်းဦး (တရားသူကြီးချုပ်)|ထွန်းထွန်းဦး]] || ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ || ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|| rowspan="3" |ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်၊ [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]] |[[ဦးသိန်းစိန်]] |- | rowspan="2" |၁၂။ || rowspan="2" |ဦး[[သာဌေး]] || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ ||၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] |- |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |ယနေ့အထိ |ဦးမင်းအောင်လှိုင် |} == တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ် == တရားလွှတ်တော် (၁၄)ရပ်မှ လက်ရှိတရားသူကြီးချုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/81624 |access-date=2026-04-13 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |+ '''၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ မှ လက်ရှိအချိန်အထိ တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်တရားသူကြီးချုပ်များစာရင်း''' |- ! စဉ် !! တရားလွှတ်တော် !! တရားသူကြီးချုပ် !! တာဝန်စတင်ရက် !! တာဝန်ပြီးဆုံးရက် |- | ၁ || [[ကချင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] || [[အေးအေးမော်|ဒေါ်အေးအေးမော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၂ || [[ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] || [[ထွန်းထွန်းဦး (တရားသူကြီး)|ဦးထွန်းထွန်းဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၃ || [[ကရင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] || [[ညွန့်လင်း|ဦးညွန့်လင်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၄ || [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] || [[မြတ်စံ|ဦးမြတ်စံ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၅ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] || [[ဇော်ထူး|ဦးဇော်ထူး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၆ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] || [[အေးအေးသန်း|ဒေါ်အေးအေးသန်း]]|| ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၇ || [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] || [[လွင်လွင်အေးကျော်|ဒေါ်လွင်လွင်အေးကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၈ || [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] || [[မိမိမော်|ဒေါ်မိမိမော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၉ || [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] || [[လှမြင့် (တရားသူကြီး)|ဒေါ်လှမြင့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၁၀ || [[မွန်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] || [[ဌေးမြင့်အေး|ဒေါ်ဌေးမြင့်အေး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၁၁ || [[ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] || [[မြအေး (တရားသူကြီး)|ဒေါ်မြအေး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၁၂ || [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]]|| [[စန္ဒာသွယ်|ဒေါ် စန္ဒာသွယ်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၁၃ || [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] || [[သန်းဦးလွင်|ဦးသန်းဦးလွင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |- | ၁၄ || [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] || [[မိုးမိုးအေး|ဒေါ်မိုးမိုးအေး]] <ref>{{cite web|url=https://www.unionsupremecourt.gov.mm/judges|title=တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ်များ|work=The Supreme Court of The Union of Myanmar|access-date=7 August 2023|archive-date=5 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230805085825/https://www.unionsupremecourt.gov.mm/judges}}</ref>|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေး]] [[Category:တရားသူကြီးများ]] kisfavrgn9fsmupe058gejxk3cnj151 0 104419 1040856 1028456 2026-06-25T21:35:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040856 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ | type = [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်း​ဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့]] | seal = Seal of Yangon Region Government.png | logo =Flag of Yangon Region.svg | logo_caption = ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အလံ | image = | image_caption = | formed = {{Start date|2011|3|30|df=yes}} | jurisdiction = {{flagicon|Yangon}} [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | headquarters = [[ရန်ကုန်မြို့]] ၊[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | employees = | budget = | chief1_name = [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] | chief1_position = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | parent_department = [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] | website = {{URL|http://www.yangon.gov.mm}} ||preceding1=ရန်ကုန်တိုင်းအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|native_name=Yangon Region Government}} '''ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဦး[[အောင်နိုင်သူ]] ဖြစ်သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ အုပ်ချုပ်မှုအခွင့်အာဏာ၊ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်များနှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ === ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ခေါင်းဆောင်မှု === တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ အုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအမှူးကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကိုမူ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများဟု သတ်မှတ်သည်။ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ကို အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်- # တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် # တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ # တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ် နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ဝန်ကြီးဦးရေကို လိုအပ်သလို သတ်မှတ်ခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ဖြည့်စွက်ခြင်း သို့မဟုတ် တိုးခြင်း၊ လျှော့ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ === အုပ်ချုပ်မှုအခွင့်အာဏာနှင့် တာဝန်များ === တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မဆန့်ကျင်ဘဲ သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်က ဥပဒေပြုနိုင်သော ကိစ္စရပ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ ဆောင်ရွက်ခွင့်ပြုသည့် ကိစ္စရပ်များသို့ သက်ရောက်သည်။ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရများသည် အောက်ပါတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရမည်- * နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရာတွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရကို ကူညီရန် တာဝန်ရှိသည်။ * ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ချမှတ်ထားသည့် မူဝါဒများနှင့် ပြည်ထောင်စုဥပဒေများနှင့် မဆန့်ကျင်ဘဲ ဒေသအတွင်း အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်မည့် လုပ်ငန်းများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် စီမံကိန်းများကို သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည်။ * ပြည်ထောင်စု၏ နှစ်စဉ်အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းအပေါ် အခြေပြုလျက် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်၏ ဘဏ္ဍာငွေအရအသုံးဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်းကို ပြဋ္ဌာန်းပေးနိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းရမည်။ အကယ်၍ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် မကုန်ဆုံးမီ ဥပဒေကြမ်းကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်းမပြုနိုင်လျှင် နောက်ဆုံးပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဥပဒေပါ သာမန်အသုံးစရိတ် ခွင့်ပြုချက်ဘောင်အတွင်း သုံးစွဲခွင့်ရှိသည်။ * ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ဇယား ၂ ပါ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ဥပဒေပြုစာရင်းပါ ကိစ္စရပ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လိုအပ်သည့် ဥပဒေကြမ်းကို သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းနိုင်သည်။ * တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ၎င်းတို့၏ လက်အောက်အစိုးရဌာနများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ လမ်းညွှန်ခြင်း၊ ကြီးကြပ်ခြင်း၊ စစ်ဆေးခြင်း ပြုရမည်။ * မိမိတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသော နယ်ဘက်ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများကို ဥပဒေနှင့်အညီ ကြီးကြပ်ခြင်း၊ စစ်ဆေးခြင်း၊ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးခြင်း ပြုနိုင်သည်။ * နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုဥပဒေနှင့်အညီ၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရနှင့် ကြိုတင်ညှိနှိုင်း၍ မိမိတာဝန်ယူ အကောင်အထည်ဖော်ရသည့် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ နယ်ဘက်ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး လိုအပ်သော နယ်ဘက်ဝန်ထမ်းများကို ခန့်အပ်နိုင်သည်။ * သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်က ချမှတ်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မိမိ၏အရေးယူဆောင်ရွက်ချက်များကို လွှတ်တော်သို့ ပြန်လည်အစီရင်ခံရမည်။ * မိမိနယ်မြေဒေသ၏ အခြေအနေအရပ်ရပ်နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အစီရင်ခံစာကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်သို့ တင်ပြရမည်။ * ပြည်ထောင်စုအစိုးရက အခါအားလျော်စွာ ပေးအပ်လာသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရမည်။ === အခွန်အခ ကောက်ခံခွင့်နှင့် ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေ သုံးစွဲခွင့် === တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်များသည် ဇယား ၅ ပါ အခွန်အခများကို ဥပဒေနှင့်အညီ ကောက်ခံ၍ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေသို့ ပေးသွင်းရမည်။ ၎င်းဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေများကို ဥပဒေနှင့်အညီ သုံးစွဲခွင့်ရှိသည်။ === အစိုးရအဖွဲ့ရုံး === တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန အကြီးအမှူးသည် ရာထူးအလျောက် သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနသည် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံးလည်း ဖြစ်သည်။ == အကြီးအကဲများ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ပုံ ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="3" |တာဝန်သက်တမ်း ! rowspan="2" |ပါတီ |- ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! ရက်ပေါင်း |- | ၁ | [[ဖိုင်:Myint Swe in 2020.jpg|100px]] | [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | {{Age in years and days|2011|3|30|2016|3|30}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] |- | ၂ | [[ဖိုင်:Phyo Min Thein.jpg|100px]] | [[ဖြိုးမင်းသိန်း|ဦးဖြိုးမင်းသိန်း]] | ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ | ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ | {{Age in years and days|2016|3|30|2021|1|31}} | [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်|NLD]] |- | ၃ | | ဦးလှစိုး | ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ | {{Age in years and days|2021|8|1|2022|2|1}} | [[တစ်သီးပုဂ္ဂလ]] |- | ၄ | | [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ | ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{Age in years and days|2022|2|1|2026|4|6}} | [[တစ်သီးပုဂ္ဂလ]] |- | ၅ | [[ဖိုင်:Aung Naing Thu.jpg|100px]] | [[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]] | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | ''လက်ရှိ'' | {{Age in years and days|2026|4|10}} | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] |} '''မှတ်ချက်:''' ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းချိန်မှ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ အထိ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲတာဝန်ကို တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက အစားထိုးတာဝန်ယူခဲ့သည်။ [[File:Yangon Region Parliament and Government Office.jpg|thumb|တိုင်း​ဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ရုံးနှင့်လွှတ်​တော်]] == ဦးအောင်နိုင်သူအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၂၆-လက်ရှိ) == ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အသစ်တက်လာသော [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]က နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81604|access-date=2026-04-10|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၂/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81626|access-date=2026-04-10|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၃/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81627|access-date=2026-04-10|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>အမိန့်အမှတ် ၂၄/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း၊<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81629|access-date=2026-04-10|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၂၆/၂၀၂၆ ဖြင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/81633|access-date=2026-04-10|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' ! colspan="3" |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ရက်ပေါင်း |- |၁။ |ဦး[[အောင်နိုင်သူ]] |ဝန်ကြီးချုပ် | rowspan="12" |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | rowspan="12" |''ယနေ့အထိ'' | rowspan="12" |{{Age in years and days|2026|4|10}} |- |၂။ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင့် |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |၃။ |ဒေါက်တာမေသန်းနွယ် |စီမံကိန်း၊ စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၄။ |ဦးဗိုလ်ဌေး |လူမှုရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၅။ |ဦးနေလင်ထွန်း |ပြန်ကြားရေး၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီး |- |၆။ |ဒေါက်တာမျိုးသော် |လျှပ်စစ်၊ စွမ်းအင်၊ စက်မှုနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၇။ |ဦးစိုးဦး |သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန |- |၈။ |ဦး[[မျိုးမြင့်အောင်]] |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |၉။ |စောဂျက်ကော့ထူး |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |၁၀။ |ဦးနေမင်းထွန်း |ရခိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |၁၁။ |ဒေါ်ဖြူမာဝေ |တိုင်းဒေသကြီးဥပဒေချုပ် |- |၁၂။ |ဒေါ်ခင်မာချို |တိုင်းဒေသကြီးစာရင်းစစ်ချုပ် |- |၁၃။ |ဦးနေဝင်းအောင် |တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့အတွင်းရေးမှူး | colspan="3" |''အရာထပ်ရာထူးအလျောက်'' |} {{Multiple image|width=150|align=|direction=vertical|image1=MDYRG Office 1.jpg|atl1=|caption1=|image2=MDYRG Office 2.jpg|alt2=|caption2=အစိုးရအဖွဲ့ရုံး}} == ဦးစိုးသိန်းအစိုးရအဖွဲ့ (ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂-၂၀၂၆) == [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] <ref>{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/514577|title=စစ်ကောင်စီက ရန်ကုန်တိုင်းနှင့် ကယားပြည်နယ်၌ ဝန်ကြီးချုပ်သစ် အစားထိုးခန့်အပ်|work=DVB|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> သည် တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။သူသည် ၂၀၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့က စပြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်ခင်က ဦးလှစိုးအား ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ဦးလှစိုးသည်<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/224933|title=ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် နှစ်ဦး၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌတို့ကို တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြု|work=Eleven Media Group|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref>၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီ၃၁ရက်တွင် တာဝန်မှ အနားယူခဲ့သည်။ {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ကာလ |- |rowspan=2|၁ |ဦးလှစိုး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |{{age in years and days|2021|8|1|2022|2|1}} |rowspan=2|ဝန်ကြီးချုပ် |- |[[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2022|2|1|2026|4|10}} |- |၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan=2|၃ |ဦးအောင်သန်းဦး <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/03/23/250799.html|title=ရန်ကုန်တိုင်း စီးပွားရေးဝန်ကြီး ဦးအောင်သန်းဦးကို စစ်ကောင်စီဖမ်းပြီ |work=The Irrawaddy|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၂ မတ် ၂၀၂၂}}</ref> |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဇွန် ၂၀၂၂ |{{age in years and days|2021|8|1|2022|6|10}} |rowspan=2|စီးပွားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးမျိုးမြင့်အောင် <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/236692|title=အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည့် ဦးအောင်သန်းဦး၏ နေရာတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးစီးပွားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးမျိုးမြင့်အောင်အား ခန့်အပ်|work=Eleven Media Group|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> |၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2022|9|1|2026|4|10}} |- |၄ |ဦးဇော်ဝင်း |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |သယံဇာတရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan=3|၅ |ဦးအောင်ဝင်းသိန်း <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/iprd/news/175037|title=ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၌ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသဘာဝဘေးအန္တရာယ်ထိခိုက်ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေလျှော့ချရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားကျင်းပ|work=Information and Public Relations Department|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃}}</ref> |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|11|1}} |rowspan=3|လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးမောင်မောင်သန်း <ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/...|title=...|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> |၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2023|11|1|2024|2|10}} |- |ဦးဌေးအောင် <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/51948|title=...|work=MOI Myanmar|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |rowspan=2|၆ |ရဲမှူးချုပ် မျိုးမင်းထိုက် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2021|8|1|2024|2|10}} |rowspan=2|လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန |- |ဦးကျော်ကျော်စိုး <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/288271|title=...|work=Eleven Media Group|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |၇ |ဦးစောဂျက်ကော့ထူး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၈ |ဦးဗိုလ်ဌေး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီးဌာန |- |rowspan=2|၉ |ဦးဌေးအောင် <ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/content/...|title=...|work=MWD Webportal|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၄ မတ် ၂၀၂၁}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> |၄ မတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2021|3|4|2024|2|10}} |rowspan=2|ဥပဒေချုပ် |- |ဒေါ်ဖြူမာဝေ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/51950|title=...|work=MOI Myanmar|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2024|2|10|2026|4|10}} |- |၁၀ |ဦးခင်မောင်ဆန်း |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}} |တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့အတွင်းရေးမှူး |} == ဦးလှစိုးအစိုးရအဖွဲ့ (ဩဂုတ် ၂၀၂၁ -ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ ) == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''စဉ်''' ! rowspan="2" |'''အမည်''' ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ! rowspan="2" |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- !စတင်ရက် !ပြီးဆုံးရက် !ကာလ |- |၁ |ဦးလှစိုး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |{{age in years and days|2021|8|1|2022|2|1}} |ဝန်ကြီးချုပ် |- |၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၃ |ဦးအောင်သန်းဦး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဇွန် ၂၀၂၂ |{{age in years and days|2021|8|1|2022|6|10}} |စီးပွားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၄ |ဦးဇော်ဝင်း |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |သယံဇာတရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၅ |ဦးအောင်ဝင်းသိန်း |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |{{age in years and days|2021|8|1|2023|11|1}} |လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၆ |ရဲမှူးချုပ် မျိုးမင်းထိုက် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2021|8|1|2024|2|10}} |လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန |- |၇ |ဦးစောဂျက်ကော့ထူး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန |- |၈ |ဦးဗိုလ်ဌေး |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |{{age in years and days|2021|8|1|2026|4|10}} |စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီးဌာန |- |၉ |ဦးဌေးအောင် <ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/10988?d=1|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ဥပဒေချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |work=CINCDS Myanmar|access-date=၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၄ မတ် ၂၀၂၁}}</ref> |၄ မတ် ၂၀၂၁ |၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ |{{age in years and days|2021|3|4|2024|2|10}} |ဥပဒေချုပ် |} ==ဦးဖြိုးမင်းသိန်းအစိုးရအဖွဲ့ (၂၀၁၆-၂၀၂၁)== {| class="wikitable" |'''စဉ်''' |'''အမည်''' |'''ဝန်ကြီးဌာန''' |- |(၁) |ဦးဖြိုးမင်းသိန်း |ဝန်ကြီးချုပ် |- |(၂) |ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်စိုးမိုး |လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၃) |[[ရဲမင်းဦး (ဝန်ကြီး)|ဦးရဲမင်းဦး]] |စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန |- |(၄) |ဦးဟံထွန်း |စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ သစ်တောနှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန |- |(၅) |ဒေါ်နီလာကျော် |လျှပ်စစ်၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန |- |(၆) |ဦးမောင်မောင်စိုး |စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဌာန |- |(၇) |ဦးနိုင်ငံလင်း |လူမှုရေး ဝန်ကြီးဌာန |- |(၈) |ဒေါ်ပန်းသဉ္ဇာမျိုး |ကရင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၉) |ဦးဇော်အေးမောင် |ရခိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးဌာန |- |(၁၀) |ဒေါ်ခင်မျိုးကြည် |တိုင်းဥပဒေချုပ် |- |(၁၁) |ဒေါ်ခင်သန်းလှ |တိုင်းစာရင်းစစ်ချုပ် |}<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet/region-and-state-government/id-10180|title=ရန်ကုန်တိုင်း​ဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=21 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170921194556/http://www.president-office.gov.mm/?q=cabinet%2Fregion-and-state-government%2Fid-10180}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}}{{State and Region Governments of Myanmar}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ}} [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ]] 7vba89uu5wcxwlxco4zlg5mnbl87agg 0 105460 1040942 879697 2026-06-26T08:23:21Z Naingli 144794 1040942 wikitext text/x-wiki == ကဗျာလွတ်အက == ကဗျာလွတ်အက ဆိုသည်မှာ မြန်မာ့အမျိုးသမီးအကပညာရပ်၏ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မန္တလေးပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်းမှ အကနည်းပြဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် နန်းတွင်းအစဉ်အဆက် အကပညာကို ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက်၊ မြန်မာ့အမျိုးသမီးအကများကို စနစ်တကျရှိစေရန်နှင့် မည်သည့်ဂီတစည်းဝါးနှင့်မဆို ကပြနိုင်စွမ်းရှိစေရန် ရည်ရွယ်၍ ဤအကသင်ရိုးကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှု == ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကျောင်း၏ စတင်တည်ထောင်မှုတွင် ပညာရှိကြီး ရွှေပြည်ဦးဘတင်၊ ဦးခင်မောင်ဒွေး (ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်၏မြေး)၊ စည်သူမောင်မောင်ကျော်နှင့် ဦးကိုလေး (မန္တလေးတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး) တို့က ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါကျောင်းအတွက် အမျိုးသမီးအကနည်းပြဆရာမ ရွေးချယ်ရာတွင် နန်းတွင်းအကပညာရှင် ဒေါ်ထွေးလေး၏ တပည့်ဖြစ်သူ၊ အီနောင်မင်းသား ကိုစံတုတ်ထံတွင် နန်းတွင်းအကများကို သင်ကြားခဲ့ဖူးသည့် ဒေါ်ဩဘာသောင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က အကသင်တန်းအတွက် တိကျသော သင်ရိုးမရှိသေးသဖြင့်၊ ဆရာမကြီးသည် ရွာစားစိန်လှမောင်၏ ဗုံလေးလုံးသံစဉ်နှင့် ဒိုးချက်၊ ဒိုးကွက်များကို အခြေခံကာ အကကွက်များကို စနစ်တကျ တီထွင်ခဲ့သည်။ ဤသင်ရိုးကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေးက "ကဗျာလွတ်အက" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == သင်ရိုးညွှန်းတမ်းနှင့် အဆင့်ဆင့် သင်ကြားမှု == ကဗျာလွတ်အကတွင် ကကွက်ပေါင်း ၁၂၅ ကွက် ရှိသည်။ ဆရာမကြီးသည် ၎င်းတို့ကို ခက်ခဲနက်နဲမှုအပေါ် မူတည်၍ အဆင့် ၅ ဆင့် ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ ပထမအဆင့် (၂၅ ကွက်): အခြေခံစည်းဝါးများနှင့် ကပြနိုင်သော အခြေခံသင်ရိုး။ ဒုတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်): အရုပ်ကြိုးအကများအပါအဝင် အဆင့်။ တတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်): အငြိမ့်ကကြိုးများပါဝင်သော အဆင့်။ စတုတ္ထနှင့် ပဉ္စမအဆင့် (၅၀ ကွက်): အဆင့်မြင့် (တက္ကသိုလ်အဆင့်) အတွက် တီထွင်ခဲ့သော ကကွက်များ။ ဤ ၁၂၅ ကွက်ကို ပိုင်နိုင်စွာ တတ်မြောက်ပါက မည်သည့်မြန်မာသီချင်းစည်းဝါးနှင့်မဆို ပိုင်နိုင်စွာ ကပြနိုင်မည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ == မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် ဖြစ်စဉ်များ == ၁၉၆၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်အိမ်တော်ဝင်းအတွင်း တောင်သူလယ်သမားနေ့ ဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲ၌ မန္တလေးပန်တျာမှ ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏တပည့် မခင်ဝင်းနွယ်က ကပြခဲ့ရာတွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌကြီးက အလွန်စိတ်ဝင်စားသဖြင့် အကသင်ရိုးများအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရေး မှတ်တမ်းတင်ရန် နှုတ်မိန့်ပေးခဲ့သည်။ == မှတ်တမ်းတင်ခြင်း == ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဧပြီလမှစ၍ ပန်းချီကောက်ကြောင်း ၁၆၁၇ ပုံ၊ ဓာတ်ပုံ ၄၀၀၀ ကျော်နှင့် ဗဟိုရုပ်ရှင်မှ ရုပ်ရှင်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ == ရပ်ဆိုင်းခြင်း == သို့သော်လည်း ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် လုပ်ငန်းစဉ် ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ပြီး၊ ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းမှာလည်း စိတ်မကောင်းခြင်းကြီးစွာဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရသည်။ == ကဗျာလွတ် အရှုပ်တော်ပုံ == ဤဖြစ်စဉ်သည် နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်ကြာသည်အထိ အရှုပ်တော်ပုံအဖြစ် ရှိနေခဲ့သည်။ == ဖိအားပေးမှုများ == ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ဇော်ပုလဲ-ခင်ဝင်းနွယ်တို့က စာအုပ်ထုတ်ဝေရန် ကြိုးပမ်းသောအခါ ဝန်ကြီးဌာနက ခြိမ်းခြောက် ဖိအားပေးခြင်း၊ စာမူခွင့်ပြုချက် မပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == စာမူကို ဝယ်ယူခြင်း == ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးဌာနက စာမူကို တစ်သောင်းကျပ်ဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သော်လည်း "ပြုစုသူအမည် မဖော်ပြရ၊ နောက်ထပ် မပြုစုရ" ဟူသော ဖိအားပေးစာချုပ်ဖြင့် ချုပ်နှောင်ခဲ့သည်။ == မှားယွင်းသော သင်ရိုးများ == ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ဝေလိုက်သော စာအုပ်များတွင် မှတ်တမ်းအချက်အလက်များနှင့် ပုံကြမ်းများမှာ များစွာမှားယွင်းနေသဖြင့် ပညာရှင်များက ကန့်ကွက်ခဲ့ရသည်။ == ၂၀၀၉-၂၀၁၀ ပြန်လည်ကြိုးပမ်းမှု == မန္တလေးအနှစ် ၁၅၀ ပြည့်တွင် ခင်ဝင်းနွယ်က ဗီစီဒီရိုက်ကူးတင်ပြရာတွင်လည်း ဆင်ဆာအဖွဲ့က "အသက်ကြီးလွန်း၍ မူလကကွက်မဟုတ်၊ တီးလုံးမှားသည်" စသည့် အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဝန်ကြီးဌာနနှင့် အကြိမ်ကြိမ် ညှိနှိုင်းပြီးနောက် "ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ အခြေခံအမျိုးသမီးကကွက်များ" ဟု အမည်ပြောင်းလဲမှသာ ခွင့်ပြုချက်ရခဲ့သည်။ == နိဂုံးချုပ် == ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ ကဗျာလွတ်အကသည် မြန်မာ့အမျိုးသမီးအကပညာအတွက် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အမွေအနှစ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ၊ ဒေသစွဲ၊ ဝန်ကြီးဌာန၏ အုပ်ချုပ်ရေးအမှားများနှင့် အာဏာဖြင့် ဖိအားပေးမှုများကြောင့် ဤပညာရပ်ကို မူလအနှစ်သာရအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်မှာ ယနေ့တိုင် ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်သည်။ ဆရာမကြီး၏ တပည့် ခင်ဝင်းနွယ်အနေဖြင့် ဤပညာရပ်ကို ယဉ်ကျေးမှုမျက်နှာစာတွင် တင်ကျန်ရှိစေရေး အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အာဏာပိုင်များ၏ ပိတ်ပင်တားဆီးမှုကြောင့် စိတ်အနာကြီးနာခဲ့ရသည့် သမိုင်းဖြစ်စဉ်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) bnhok9osam3naeznbq6mw466xp4nihe 1040958 1040942 2026-06-26T09:50:13Z Naingli 144794 1040958 wikitext text/x-wiki == ကဗျာလွတ်အက == [[File:Oobarthar.jpg|Oobarthar]] [[File:Khinwinnwe.jpg|thumb|ကဗျာလွတ် အက ကိုကပြနေသော ခင်ဝင်းနွယ်]] [[File:Khinwinnwe136.jpg|thumb|ကဗျာလွတ် အက ကိုကပြနေသော ခင်ဝင်းနွယ်]] ကဗျာလွတ်အက ဆိုသည်မှာ မြန်မာ့အမျိုးသမီးအကပညာရပ်၏ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မန္တလေးပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်းမှ အကနည်းပြဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် နန်းတွင်းအစဉ်အဆက် အကပညာကို ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက်၊ မြန်မာ့အမျိုးသမီးအကများကို စနစ်တကျရှိစေရန်နှင့် မည်သည့်ဂီတစည်းဝါးနှင့်မဆို ကပြနိုင်စွမ်းရှိစေရန် ရည်ရွယ်၍ ဤအကသင်ရိုးကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှု == ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကျောင်း၏ စတင်တည်ထောင်မှုတွင် ပညာရှိကြီး ရွှေပြည်ဦးဘတင်၊ ဦးခင်မောင်ဒွေး (ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်၏မြေး)၊ စည်သူမောင်မောင်ကျော်နှင့် ဦးကိုလေး (မန္တလေးတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး) တို့က ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါကျောင်းအတွက် အမျိုးသမီးအကနည်းပြဆရာမ ရွေးချယ်ရာတွင် နန်းတွင်းအကပညာရှင် ဒေါ်ထွေးလေး၏ တပည့်ဖြစ်သူ၊ အီနောင်မင်းသား ကိုစံတုတ်ထံတွင် နန်းတွင်းအကများကို သင်ကြားခဲ့ဖူးသည့် ဒေါ်ဩဘာသောင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က အကသင်တန်းအတွက် တိကျသော သင်ရိုးမရှိသေးသဖြင့်၊ ဆရာမကြီးသည် ရွာစားစိန်လှမောင်၏ ဗုံလေးလုံးသံစဉ်နှင့် ဒိုးချက်၊ ဒိုးကွက်များကို အခြေခံကာ အကကွက်များကို စနစ်တကျ တီထွင်ခဲ့သည်။ ဤသင်ရိုးကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေးက "ကဗျာလွတ်အက" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == သင်ရိုးညွှန်းတမ်းနှင့် အဆင့်ဆင့် သင်ကြားမှု == ကဗျာလွတ်အကတွင် ကကွက်ပေါင်း ၁၂၅ ကွက် ရှိသည်။ ဆရာမကြီးသည် ၎င်းတို့ကို ခက်ခဲနက်နဲမှုအပေါ် မူတည်၍ အဆင့် ၅ ဆင့် ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ ပထမအဆင့် (၂၅ ကွက်): အခြေခံစည်းဝါးများနှင့် ကပြနိုင်သော အခြေခံသင်ရိုး။ ဒုတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်): အရုပ်ကြိုးအကများအပါအဝင် အဆင့်။ တတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်): အငြိမ့်ကကြိုးများပါဝင်သော အဆင့်။ စတုတ္ထနှင့် ပဉ္စမအဆင့် (၅၀ ကွက်): အဆင့်မြင့် (တက္ကသိုလ်အဆင့်) အတွက် တီထွင်ခဲ့သော ကကွက်များ။ ဤ ၁၂၅ ကွက်ကို ပိုင်နိုင်စွာ တတ်မြောက်ပါက မည်သည့်မြန်မာသီချင်းစည်းဝါးနှင့်မဆို ပိုင်နိုင်စွာ ကပြနိုင်မည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ == မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် ဖြစ်စဉ်များ == ၁၉၆၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်အိမ်တော်ဝင်းအတွင်း တောင်သူလယ်သမားနေ့ ဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲ၌ မန္တလေးပန်တျာမှ ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏တပည့် မခင်ဝင်းနွယ်က ကပြခဲ့ရာတွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌကြီးက အလွန်စိတ်ဝင်စားသဖြင့် အကသင်ရိုးများအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရေး မှတ်တမ်းတင်ရန် နှုတ်မိန့်ပေးခဲ့သည်။ == မှတ်တမ်းတင်ခြင်း == ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဧပြီလမှစ၍ ပန်းချီကောက်ကြောင်း ၁၆၁၇ ပုံ၊ ဓာတ်ပုံ ၄၀၀၀ ကျော်နှင့် ဗဟိုရုပ်ရှင်မှ ရုပ်ရှင်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ == ရပ်ဆိုင်းခြင်း == သို့သော်လည်း ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် လုပ်ငန်းစဉ် ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ပြီး၊ ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းမှာလည်း စိတ်မကောင်းခြင်းကြီးစွာဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရသည်။ == ကဗျာလွတ် အရှုပ်တော်ပုံ == ဤဖြစ်စဉ်သည် နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်ကြာသည်အထိ အရှုပ်တော်ပုံအဖြစ် ရှိနေခဲ့သည်။ == ဖိအားပေးမှုများ == ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ဇော်ပုလဲ-ခင်ဝင်းနွယ်တို့က စာအုပ်ထုတ်ဝေရန် ကြိုးပမ်းသောအခါ ဝန်ကြီးဌာနက ခြိမ်းခြောက် ဖိအားပေးခြင်း၊ စာမူခွင့်ပြုချက် မပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == စာမူကို ဝယ်ယူခြင်း == ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးဌာနက စာမူကို တစ်သောင်းကျပ်ဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သော်လည်း "ပြုစုသူအမည် မဖော်ပြရ၊ နောက်ထပ် မပြုစုရ" ဟူသော ဖိအားပေးစာချုပ်ဖြင့် ချုပ်နှောင်ခဲ့သည်။ == မှားယွင်းသော သင်ရိုးများ == ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ဝေလိုက်သော စာအုပ်များတွင် မှတ်တမ်းအချက်အလက်များနှင့် ပုံကြမ်းများမှာ များစွာမှားယွင်းနေသဖြင့် ပညာရှင်များက ကန့်ကွက်ခဲ့ရသည်။ == ၂၀၀၉-၂၀၁၀ ပြန်လည်ကြိုးပမ်းမှု == မန္တလေးအနှစ် ၁၅၀ ပြည့်တွင် ခင်ဝင်းနွယ်က ဗီစီဒီရိုက်ကူးတင်ပြရာတွင်လည်း ဆင်ဆာအဖွဲ့က "အသက်ကြီးလွန်း၍ မူလကကွက်မဟုတ်၊ တီးလုံးမှားသည်" စသည့် အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဝန်ကြီးဌာနနှင့် အကြိမ်ကြိမ် ညှိနှိုင်းပြီးနောက် "ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ အခြေခံအမျိုးသမီးကကွက်များ" ဟု အမည်ပြောင်းလဲမှသာ ခွင့်ပြုချက်ရခဲ့သည်။ == နိဂုံးချုပ် == ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ ကဗျာလွတ်အကသည် မြန်မာ့အမျိုးသမီးအကပညာအတွက် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အမွေအနှစ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ၊ ဒေသစွဲ၊ ဝန်ကြီးဌာန၏ အုပ်ချုပ်ရေးအမှားများနှင့် အာဏာဖြင့် ဖိအားပေးမှုများကြောင့် ဤပညာရပ်ကို မူလအနှစ်သာရအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်မှာ ယနေ့တိုင် ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်သည်။ ဆရာမကြီး၏ တပည့် ခင်ဝင်းနွယ်အနေဖြင့် ဤပညာရပ်ကို ယဉ်ကျေးမှုမျက်နှာစာတွင် တင်ကျန်ရှိစေရေး အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အာဏာပိုင်များ၏ ပိတ်ပင်တားဆီးမှုကြောင့် စိတ်အနာကြီးနာခဲ့ရသည့် သမိုင်းဖြစ်စဉ်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 7yzo7bg71nt4jfxefpk8mt3l8k5eax2 1040960 1040958 2026-06-26T09:56:03Z Naingli 144794 1040960 wikitext text/x-wiki == ကဗျာလွတ်အက == [[File:Eighty thousand.jpg|thumb|ကဗျာလွတ် အက တီထွင်သူ ဒေါ်ဩဘာသောင်း]] [[File:Khinwinnwe.jpg|thumb|ကဗျာလွတ် အက ကိုကပြနေသော ခင်ဝင်းနွယ်]] [[File:Khinwinnwe136.jpg|thumb|ကဗျာလွတ် အက ကိုကပြနေသော ခင်ဝင်းနွယ်]] ကဗျာလွတ်အက ဆိုသည်မှာ မြန်မာ့အမျိုးသမီးအကပညာရပ်၏ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မန္တလေးပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်းမှ အကနည်းပြဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် နန်းတွင်းအစဉ်အဆက် အကပညာကို ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက်၊ မြန်မာ့အမျိုးသမီးအကများကို စနစ်တကျရှိစေရန်နှင့် မည်သည့်ဂီတစည်းဝါးနှင့်မဆို ကပြနိုင်စွမ်းရှိစေရန် ရည်ရွယ်၍ ဤအကသင်ရိုးကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် တီထွင်ဖန်တီးမှု == ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးပန်တျာနှင့် အနုပညာသင်ကျောင်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကျောင်း၏ စတင်တည်ထောင်မှုတွင် ပညာရှိကြီး ရွှေပြည်ဦးဘတင်၊ ဦးခင်မောင်ဒွေး (ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်၏မြေး)၊ စည်သူမောင်မောင်ကျော်နှင့် ဦးကိုလေး (မန္တလေးတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး) တို့က ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါကျောင်းအတွက် အမျိုးသမီးအကနည်းပြဆရာမ ရွေးချယ်ရာတွင် နန်းတွင်းအကပညာရှင် ဒေါ်ထွေးလေး၏ တပည့်ဖြစ်သူ၊ အီနောင်မင်းသား ကိုစံတုတ်ထံတွင် နန်းတွင်းအကများကို သင်ကြားခဲ့ဖူးသည့် ဒေါ်ဩဘာသောင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က အကသင်တန်းအတွက် တိကျသော သင်ရိုးမရှိသေးသဖြင့်၊ ဆရာမကြီးသည် ရွာစားစိန်လှမောင်၏ ဗုံလေးလုံးသံစဉ်နှင့် ဒိုးချက်၊ ဒိုးကွက်များကို အခြေခံကာ အကကွက်များကို စနစ်တကျ တီထွင်ခဲ့သည်။ ဤသင်ရိုးကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေးက "ကဗျာလွတ်အက" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == သင်ရိုးညွှန်းတမ်းနှင့် အဆင့်ဆင့် သင်ကြားမှု == ကဗျာလွတ်အကတွင် ကကွက်ပေါင်း ၁၂၅ ကွက် ရှိသည်။ ဆရာမကြီးသည် ၎င်းတို့ကို ခက်ခဲနက်နဲမှုအပေါ် မူတည်၍ အဆင့် ၅ ဆင့် ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ ပထမအဆင့် (၂၅ ကွက်): အခြေခံစည်းဝါးများနှင့် ကပြနိုင်သော အခြေခံသင်ရိုး။ ဒုတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်): အရုပ်ကြိုးအကများအပါအဝင် အဆင့်။ တတိယအဆင့် (၂၅ ကွက်): အငြိမ့်ကကြိုးများပါဝင်သော အဆင့်။ စတုတ္ထနှင့် ပဉ္စမအဆင့် (၅၀ ကွက်): အဆင့်မြင့် (တက္ကသိုလ်အဆင့်) အတွက် တီထွင်ခဲ့သော ကကွက်များ။ ဤ ၁၂၅ ကွက်ကို ပိုင်နိုင်စွာ တတ်မြောက်ပါက မည်သည့်မြန်မာသီချင်းစည်းဝါးနှင့်မဆို ပိုင်နိုင်စွာ ကပြနိုင်မည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ == မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် ဖြစ်စဉ်များ == ၁၉၆၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်တွင် ရန်ကုန်အိမ်တော်ဝင်းအတွင်း တောင်သူလယ်သမားနေ့ ဂုဏ်ပြုညစာစားပွဲ၌ မန္တလေးပန်တျာမှ ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏တပည့် မခင်ဝင်းနွယ်က ကပြခဲ့ရာတွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌကြီးက အလွန်စိတ်ဝင်စားသဖြင့် အကသင်ရိုးများအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရေး မှတ်တမ်းတင်ရန် နှုတ်မိန့်ပေးခဲ့သည်။ == မှတ်တမ်းတင်ခြင်း == ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဧပြီလမှစ၍ ပန်းချီကောက်ကြောင်း ၁၆၁၇ ပုံ၊ ဓာတ်ပုံ ၄၀၀၀ ကျော်နှင့် ဗဟိုရုပ်ရှင်မှ ရုပ်ရှင်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ == ရပ်ဆိုင်းခြင်း == သို့သော်လည်း ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် အကြောင်းပြချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် လုပ်ငန်းစဉ် ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ပြီး၊ ဆရာမကြီး ဒေါ်ဩဘာသောင်းမှာလည်း စိတ်မကောင်းခြင်းကြီးစွာဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရသည်။ == ကဗျာလွတ် အရှုပ်တော်ပုံ == ဤဖြစ်စဉ်သည် နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်ကြာသည်အထိ အရှုပ်တော်ပုံအဖြစ် ရှိနေခဲ့သည်။ == ဖိအားပေးမှုများ == ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ဇော်ပုလဲ-ခင်ဝင်းနွယ်တို့က စာအုပ်ထုတ်ဝေရန် ကြိုးပမ်းသောအခါ ဝန်ကြီးဌာနက ခြိမ်းခြောက် ဖိအားပေးခြင်း၊ စာမူခွင့်ပြုချက် မပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == စာမူကို ဝယ်ယူခြင်း == ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးဌာနက စာမူကို တစ်သောင်းကျပ်ဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သော်လည်း "ပြုစုသူအမည် မဖော်ပြရ၊ နောက်ထပ် မပြုစုရ" ဟူသော ဖိအားပေးစာချုပ်ဖြင့် ချုပ်နှောင်ခဲ့သည်။ == မှားယွင်းသော သင်ရိုးများ == ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ဝေလိုက်သော စာအုပ်များတွင် မှတ်တမ်းအချက်အလက်များနှင့် ပုံကြမ်းများမှာ များစွာမှားယွင်းနေသဖြင့် ပညာရှင်များက ကန့်ကွက်ခဲ့ရသည်။ == ၂၀၀၉-၂၀၁၀ ပြန်လည်ကြိုးပမ်းမှု == မန္တလေးအနှစ် ၁၅၀ ပြည့်တွင် ခင်ဝင်းနွယ်က ဗီစီဒီရိုက်ကူးတင်ပြရာတွင်လည်း ဆင်ဆာအဖွဲ့က "အသက်ကြီးလွန်း၍ မူလကကွက်မဟုတ်၊ တီးလုံးမှားသည်" စသည့် အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဝန်ကြီးဌာနနှင့် အကြိမ်ကြိမ် ညှိနှိုင်းပြီးနောက် "ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ အခြေခံအမျိုးသမီးကကွက်များ" ဟု အမည်ပြောင်းလဲမှသာ ခွင့်ပြုချက်ရခဲ့သည်။ == နိဂုံးချုပ် == ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ ကဗျာလွတ်အကသည် မြန်မာ့အမျိုးသမီးအကပညာအတွက် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အမွေအနှစ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ၊ ဒေသစွဲ၊ ဝန်ကြီးဌာန၏ အုပ်ချုပ်ရေးအမှားများနှင့် အာဏာဖြင့် ဖိအားပေးမှုများကြောင့် ဤပညာရပ်ကို မူလအနှစ်သာရအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်မှာ ယနေ့တိုင် ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်သည်။ ဆရာမကြီး၏ တပည့် ခင်ဝင်းနွယ်အနေဖြင့် ဤပညာရပ်ကို ယဉ်ကျေးမှုမျက်နှာစာတွင် တင်ကျန်ရှိစေရေး အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အာဏာပိုင်များ၏ ပိတ်ပင်တားဆီးမှုကြောင့် စိတ်အနာကြီးနာခဲ့ရသည့် သမိုင်းဖြစ်စဉ်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 2vrkza0zpfr8m8u6gmlz7twc3qv8pzb 0 107809 1040881 882101 2026-06-26T02:23:22Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040881 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}} |nativename= |seal= |formed=၁ ဧပြီ ၂၀၁၅ |headquarters= | preceding1= | parent_agency = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |minister1_name=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |chief1_name=ဦးစိုင်း​စောလင်းထွန်း |website={{url|http://www.dwir.gov.mm}} |chief1_position=​ခေတ္တညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ် }} '''သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာနှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး ဦးစီးဌာန''' ({{lang-en|Information Technology and Cyber Security Department}}) သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ ==သမိုင်း​ကြောင်းနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ== ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၅) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် ( ၂/ ၂၀၁၅ ) အရ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် အချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၉/၂၀၁၅) ဖြင့် သတင်း အချက်အလက် နည်းပညာနှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဦးစီးဌာနကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁) ရက်နေ့မှ စတင်၍ တည်ထောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာနှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေ ဦးစီးဌာန အနေဖြင့် ဌာနဆိုင်ရာ အသီးသီးမှ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ထား သည့် e-Government လုပ်ငန်းစဉ်များအား အကျိုးရှိရှိ ပေါင်းစပ် အသုံးပြုနိုင်ရေး၊ လုပ်ငန်းစဉ် အသစ်များအား လေ့လာ၍ စီမံကိန်း အသစ်များ ရေးဆွဲအကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရေး၊ သတင်း အချက်အလက် ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာ (ICT) စံနှုန်းများ သတ်မှတ်နိုင်ရေး၊ လိုအပ်သည့် ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရေး၊ ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဥပဒေနှင့်အညီ သတင်းအချက်အလက် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာနှင့် ဆိုက်ဘာ လုံခြုံရေး လုပ်ငန်းများ စနစ်တကျကြီးကြပ်၍ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးနှင့် အဖွဲ့အစည်း၊ ဌာနဆိုင်ရာ အချင်းချင်းတို့အား ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ရေးတို့အတွက် ရည်ရွယ်၍ အောက်ဖော်ပြပါ ဌာနခွဲ(၆)ခုဖြင့် တည်ထောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94|title=သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာနှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး ဦးစီးဌာန|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archive-date=18 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418172307/https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94|url-status=dead}}</ref> ===ဖွဲ့စည်းပုံ=== *သတင်းလုံခြုံ​ရေးဌာန *လုံခြုံမှုစစ်​ဆေး​ရေးဌာန *စီမံ/ဘဏ္ဍာ/ထောက်ပံ့ရေးဌာန *e-Government ဌာန *ဥပဒေ/နိုင်ငံတကာ/ပြန်ကြားရေးဌာန *National Cyber Security Center *ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးဌာန *သင်တန်းကျောင်း ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] 7xv7loer93x9mlxipvamlpsuzafa6l2 0 118341 1040911 1034347 2026-06-26T05:33:00Z ~2026-31796-51 143376 ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ရဲချုပ် 1040911 wikitext text/x-wiki '''[[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]'''တွင် လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော အရာရှိကြီးများ စာရင်းဆောင်းပါးဖြစ်သည်။ ==ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရဲဝင်းဦး]] |OTS(၇၇) |- |၂ |[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကျော်စွာလင်း]] |DSA(၃၅) |- |၃ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထိန်ဝင်း]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw9yrgg7y17t|title=ဗိုလ်ချုပ်ထိန်ဝင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၂၉) |- |၄ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]] |DSA(၃၄) |- |၅ |[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] |[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး]] |DSA(၃၈) |} == စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]] |DSA(၃၇) |- |၂ |[[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်မင်းလတ် |DSA(၃၇) |- |၃ |[[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နိုင်နိုင်ဦး]] |DSA(၃၅) |- |၄ |[[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်လင်းမောင် |DSA(၃၇) |} == အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[စစ်ရေးချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်ဟိန်း]] |DSA(၃၈) |- |၂ |[[စစ်ထောက်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်မျိုးတင်]] |DSA(၃၂) |- |၃ |တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် ပြည့်စုံလင်း |DSA(၄၀) |- |၄ |တပ်မ​တော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၅ |[[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း |DSA(၃၈) |- |၆ |[[စစ်ဥပဒေချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးသန့်နိုင် |DSA(၃၂) |- |၇ |[[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း/ရေ/လေ)|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့်စာရင်းစစ်ချုပ်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၈ |[[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|တပ်မ​တော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ကိုထိုက် |DSA(၃၈) |- |၉ |လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးမင်း |DSA(၃၉) |- |၁၀ |[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ဆွေ]] |အလုပ်သင်ဗိုလ်၊အပတ်စဉ်(၂၃) |- |၁၁ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] |DSA(၃၈) |- |၁၂ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အေးမင်းထွေး |DSA(၃၂) |- |၁၃ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) |လစ်လပ် |– |- |၁၄ |အရန်အင်အား |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] |DSA(၂၂) |- |၁၅ |အရန်အင်အား |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနိုင် |OTS(၆၆) |} == အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး – ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]] |DSA(၂၉) ယခင် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |- |၂ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] |DSA(၃၆) ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |- |၃ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] |OTS(၇၃) ယခင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |- |၄ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် |DSA(၃၀) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |- |၅ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ရဲချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးလှိုင် | |- |၆ |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |- |၇ |နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး |တေဇ(၂၂) ယခင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး |} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ​ကြည်သိုက် |DSA(၃၉) |- |၂ |[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်‌ အောင်ဇော်ထွေး |တေဇ(၂၄) |- |၃ |[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် အေးမင်းဦး |OTS(၉၄) |- |၄ |[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်နိုင်ဦး |DSA(၄၁) |- |၅ |[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |လစ်လပ် |– |- |၆ |[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် စိုးမြတ်ထွဋ် |DSA(၄၀) |- |၇ |[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ ဇော်လွင်စိုး |DSA(၄၂) |- |၈ |[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဟန် |DSA(၄၁) |- |၉ |[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ် |DSA(၄၁) |- |၁၀ |[[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် |– |- |၁၁ |[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌ကျော်ဇော |DSA(၄၃) |- |၁၂ |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်သူရ |DSA(၃၉) |- |၁၃ |[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌အောင်ဌေး |OTS(၈၁) |- |၁၄ |[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် |DSA(၄၁) |} == အခြားတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ရဲရင့်ဝင်း |DSA(၃၆) |- |၂ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်ရွှေ |OTC(၂၁) |- |၃ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်လွင်ဦး |OTS(၇၅) |- |၄ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် အောင်စိုးမိုး |DSA(၃၇) |- |၅ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (စစ်မဟာဗျူဟာ) |ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးညွန့် |DSA(၃၆) |- |၆ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (လေ့ကျင့်ရေး) |ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဗိုလ် |OTS(၉၄) |- |၇ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (ပူးပေါင်း) |ဗိုလ်ချုပ် စန်းယုနိုင် |DSA(၃၄) |- |၈ |ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) |- |၉ |ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၀ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မျိုးအောင် |OTS(၇၃) |- |၁၁ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် | |} == စစ်လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ထင်ကျော်စိုး |DSA(၃၃) |- |၂ |စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမင်း |DSA(-) |- |၃ |ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့်နိုင် |OTS(၇၉) |- |၄ |သံချပ်ကာယန္တယားညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ထူးမြတ်တိုး |DSA(၃၄) |- |၅ |ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြား​ရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် နိုင်ဝင်းဆွေ |OTS(၉၄) |- |၆ | [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲရင့်အောင်<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81173|title=(၈၁) နှစ်မြောက်တပ်မတော်နေ့ ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်ချီးမြှင့်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> |DSA(-) |- |၇ |ပြည်သူ့စစ်နှင့်နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် မင်းမင်းစိုး | |- |၈ |စခန်းမှူး (ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ စခန်းရုံး) |ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဇော် | |- |၉ |[[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး|တပ်ထိန်းချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းဦး |DSA(၃၃) |- |၁၀ |[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ]] ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၁ |[[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မျိုးဟန် | |- |၁၂ | [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် | |- |၁၃ |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (ငွေစာရင်းရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန) |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းအောင် |DSA(၂၈) |- |၁၄ | [[တပ်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဦး |OTC(၂၁) |- |၁၅ |တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်မော်ကွန်းတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဝင်း | |- |၁၆ |[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဇော် | |- |၁၇ |[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူး ဟန်ဇော်ဦး |DSA(၃၆) |- |၁၈ |ပစ္စည်းဝယ်ယူရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း |OTS(၇၁) |- |၁၉ | [[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့|ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် တင်စိုး | |- |၂၀ |အထူးဆောက်လုပ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်အေး | |- |၂၁ |[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမြတ် <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cljj4lz1nrdo|title=နေပြည်တော်တိုင်းမှူးအပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ် ၅ ဦး ဖယ်ရှားခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၈ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၃၁) |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{တပ်မတော်}} jetwuimz786x9cs6g9atjdk8j8q1m3t 1040912 1040911 2026-06-26T05:34:47Z ~2026-31796-51 143376 အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး 1040912 wikitext text/x-wiki '''[[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]'''တွင် လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော အရာရှိကြီးများ စာရင်းဆောင်းပါးဖြစ်သည်။ ==ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရဲဝင်းဦး]] |OTS(၇၇) |- |၂ |[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကျော်စွာလင်း]] |DSA(၃၅) |- |၃ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထိန်ဝင်း]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw9yrgg7y17t|title=ဗိုလ်ချုပ်ထိန်ဝင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၂၉) |- |၄ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]] |DSA(၃၄) |- |၅ |[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] |[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး]] |DSA(၃၈) |} == စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]] |DSA(၃၇) |- |၂ |[[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်မင်းလတ် |DSA(၃၇) |- |၃ |[[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နိုင်နိုင်ဦး]] |DSA(၃၅) |- |၄ |[[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်လင်းမောင် |DSA(၃၇) |} == အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[စစ်ရေးချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်ဟိန်း]] |DSA(၃၈) |- |၂ |[[စစ်ထောက်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်မျိုးတင်]] |DSA(၃၂) |- |၃ |တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် ပြည့်စုံလင်း |DSA(၄၀) |- |၄ |တပ်မ​တော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၅ |[[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း |DSA(၃၈) |- |၆ |[[စစ်ဥပဒေချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးသန့်နိုင် |DSA(၃၂) |- |၇ |[[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း/ရေ/လေ)|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့်စာရင်းစစ်ချုပ်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၈ |[[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|တပ်မ​တော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ကိုထိုက် |DSA(၃၈) |- |၉ |လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးမင်း |DSA(၃၉) |- |၁၀ |[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ဆွေ]] |အလုပ်သင်ဗိုလ်၊အပတ်စဉ်(၂၃) |- |၁၁ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] |DSA(၃၈) |- |၁၂ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အေးမင်းထွေး |DSA(၃၂) |- |၁၃ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) |လစ်လပ် |– |- |၁၄ |အရန်အင်အား |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] |DSA(၂၂) |- |၁၅ |အရန်အင်အား |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနိုင် |OTS(၆၆) |} == အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး – ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]] |DSA(၂၉) ယခင် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |- |၂ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] |DSA(၃၆) ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |- |၃ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] |OTS(၇၃) ယခင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |- |၄ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် |DSA(၃၀) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |- |၅ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ရဲချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးလှိုင် |ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |- |၆ |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |- |၇ |နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး |တေဇ(၂၂) ယခင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး |} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ​ကြည်သိုက် |DSA(၃၉) |- |၂ |[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်‌ အောင်ဇော်ထွေး |တေဇ(၂၄) |- |၃ |[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် အေးမင်းဦး |OTS(၉၄) |- |၄ |[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်နိုင်ဦး |DSA(၄၁) |- |၅ |[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |လစ်လပ် |– |- |၆ |[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် စိုးမြတ်ထွဋ် |DSA(၄၀) |- |၇ |[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ ဇော်လွင်စိုး |DSA(၄၂) |- |၈ |[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဟန် |DSA(၄၁) |- |၉ |[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ် |DSA(၄၁) |- |၁၀ |[[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် |– |- |၁၁ |[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌ကျော်ဇော |DSA(၄၃) |- |၁၂ |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်သူရ |DSA(၃၉) |- |၁၃ |[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌အောင်ဌေး |OTS(၈၁) |- |၁၄ |[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် |DSA(၄၁) |} == အခြားတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ရဲရင့်ဝင်း |DSA(၃၆) |- |၂ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်ရွှေ |OTC(၂၁) |- |၃ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်လွင်ဦး |OTS(၇၅) |- |၄ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် အောင်စိုးမိုး |DSA(၃၇) |- |၅ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (စစ်မဟာဗျူဟာ) |ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးညွန့် |DSA(၃၆) |- |၆ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (လေ့ကျင့်ရေး) |ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဗိုလ် |OTS(၉၄) |- |၇ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (ပူးပေါင်း) |ဗိုလ်ချုပ် စန်းယုနိုင် |DSA(၃၄) |- |၈ |ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) |- |၉ |ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၀ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မျိုးအောင် |OTS(၇၃) |- |၁၁ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် | |} == စစ်လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ထင်ကျော်စိုး |DSA(၃၃) |- |၂ |စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမင်း |DSA(-) |- |၃ |ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့်နိုင် |OTS(၇၉) |- |၄ |သံချပ်ကာယန္တယားညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ထူးမြတ်တိုး |DSA(၃၄) |- |၅ |ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြား​ရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် နိုင်ဝင်းဆွေ |OTS(၉၄) |- |၆ | [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲရင့်အောင်<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81173|title=(၈၁) နှစ်မြောက်တပ်မတော်နေ့ ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်ချီးမြှင့်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> |DSA(-) |- |၇ |ပြည်သူ့စစ်နှင့်နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် မင်းမင်းစိုး | |- |၈ |စခန်းမှူး (ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ စခန်းရုံး) |ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဇော် | |- |၉ |[[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး|တပ်ထိန်းချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းဦး |DSA(၃၃) |- |၁၀ |[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ]] ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၁ |[[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မျိုးဟန် | |- |၁၂ | [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် | |- |၁၃ |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (ငွေစာရင်းရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန) |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းအောင် |DSA(၂၈) |- |၁၄ | [[တပ်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဦး |OTC(၂၁) |- |၁၅ |တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်မော်ကွန်းတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဝင်း | |- |၁၆ |[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဇော် | |- |၁၇ |[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူး ဟန်ဇော်ဦး |DSA(၃၆) |- |၁၈ |ပစ္စည်းဝယ်ယူရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း |OTS(၇၁) |- |၁၉ | [[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့|ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် တင်စိုး | |- |၂၀ |အထူးဆောက်လုပ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်အေး | |- |၂၁ |[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမြတ် <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cljj4lz1nrdo|title=နေပြည်တော်တိုင်းမှူးအပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ် ၅ ဦး ဖယ်ရှားခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၈ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၃၁) |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{တပ်မတော်}} q6xwyzywetis0b2xnm93l9u5fyc5izt 1040914 1040912 2026-06-26T05:37:53Z ~2026-31796-51 143376 ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန 1040914 wikitext text/x-wiki '''[[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]'''တွင် လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော အရာရှိကြီးများ စာရင်းဆောင်းပါးဖြစ်သည်။ ==ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရဲဝင်းဦး]] |OTS(၇၇) |- |၂ |[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကျော်စွာလင်း]] |DSA(၃၅) |- |၃ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထိန်ဝင်း]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw9yrgg7y17t|title=ဗိုလ်ချုပ်ထိန်ဝင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၂၉) |- |၄ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]] |DSA(၃၄) |- |၅ |[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] |[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး]] |DSA(၃၈) |} == စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]] |DSA(၃၇) |- |၂ |[[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်မင်းလတ် |DSA(၃၇) |- |၃ |[[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နိုင်နိုင်ဦး]] |DSA(၃၅) |- |၄ |[[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်လင်းမောင် |DSA(၃၇) |} == အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[စစ်ရေးချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်ဟိန်း]] |DSA(၃၈) |- |၂ |[[စစ်ထောက်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်မျိုးတင်]] |DSA(၃၂) |- |၃ |တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် ပြည့်စုံလင်း |DSA(၄၀) |- |၄ |တပ်မ​တော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၅ |[[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း |DSA(၃၈) |- |၆ |[[စစ်ဥပဒေချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးသန့်နိုင် |DSA(၃၂) |- |၇ |[[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း/ရေ/လေ)|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့်စာရင်းစစ်ချုပ်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၈ |[[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|တပ်မ​တော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ကိုထိုက် |DSA(၃၈) |- |၉ |လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးမင်း |DSA(၃၉) |- |၁၀ |[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ဆွေ]] |အလုပ်သင်ဗိုလ်၊အပတ်စဉ်(၂၃) |- |၁၁ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] |DSA(၃၈) |- |၁၂ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အေးမင်းထွေး |DSA(၃၂) |- |၁၃ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) |လစ်လပ် |– |- |၁၄ |အရန်အင်အား |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] |DSA(၂၂) |- |၁၅ |အရန်အင်အား |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနိုင် |OTS(၆၆) |} == အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး – ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]] |DSA(၂၉) ယခင် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |- |၂ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] |DSA(၃၆) ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |- |၃ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] |OTS(၇၃) ယခင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |- |၄ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် |DSA(၃၀) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |- |၅ |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ရဲချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးလှိုင် |ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |- |၆ |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |- |၇ |နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး |တေဇ(၂၂) ယခင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး |} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ​ကြည်သိုက် |DSA(၃၉) |- |၂ |[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်‌ အောင်ဇော်ထွေး |တေဇ(၂၄) |- |၃ |[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် အေးမင်းဦး |OTS(၉၄) |- |၄ |[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်နိုင်ဦး |DSA(၄၁) |- |၅ |[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |လစ်လပ် |– |- |၆ |[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် စိုးမြတ်ထွဋ် |DSA(၄၀) |- |၇ |[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ ဇော်လွင်စိုး |DSA(၄၂) |- |၈ |[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဟန် |DSA(၄၁) |- |၉ |[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ် |DSA(၄၁) |- |၁၀ |[[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် |– |- |၁၁ |[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌ကျော်ဇော |DSA(၄၃) |- |၁၂ |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်သူရ |DSA(၃၉) |- |၁၃ |[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌အောင်ဌေး |OTS(၈၁) |- |၁၄ |[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် |DSA(၄၁) |} == အခြားတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ရဲရင့်ဝင်း |DSA(၃၆) |- |၂ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်ရွှေ |OTC(၂၁) |- |၃ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်လွင်ဦး |OTS(၇၅) |- |၄ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် အောင်စိုးမိုး |DSA(၃၇) |- |၅ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (စစ်မဟာဗျူဟာ) |ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးညွန့် |DSA(၃၆) |- |၆ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (လေ့ကျင့်ရေး) |ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဗိုလ် |OTS(၉၄) |- |၇ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (ပူးပေါင်း) |ဗိုလ်ချုပ် စန်းယုနိုင် |DSA(၃၄) |- |၈ |ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) |- |၉ |ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၀ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မျိုးအောင် |OTS(၇၃) |- |၁၁ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် | |} == စစ်လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ထင်ကျော်စိုး |DSA(၃၃) |- |၂ |စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမင်း |DSA(-) |- |၃ |ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့်နိုင် |OTS(၇၉) |- |၄ |သံချပ်ကာယန္တယားညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ထူးမြတ်တိုး |DSA(၃၄) |- |၅ |ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြား​ရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် နိုင်ဝင်းဆွေ |OTS(၉၄) |- |၆ | [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲရင့်အောင်<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81173|title=(၈၁) နှစ်မြောက်တပ်မတော်နေ့ ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်ချီးမြှင့်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> |DSA(-) |- |၇ |ပြည်သူ့စစ်နှင့်နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် မင်းမင်းစိုး | |- |၈ |စခန်းမှူး (ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ စခန်းရုံး) |ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဇော် | |- |၉ |[[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး|တပ်ထိန်းချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းဦး |DSA(၃၃) |- |၁၀ |[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ]] ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၁ |[[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မျိုးဟန် | |- |၁၂ | [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် | |- |၁၃ |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (ငွေစာရင်းရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန) |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းအောင် |DSA(၂၈) |- |၁၄ | [[တပ်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဦး |OTC(၂၁) |- |၁၅ |တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်မော်ကွန်းတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဝင်း | |- |၁၆ |[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဇော် | |- |၁၇ |[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူး ဟန်ဇော်ဦး |DSA(၃၆) |- |၁၈ |ပစ္စည်းဝယ်ယူရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း |OTS(၇၁) |- |၁၉ | [[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့|ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် တင်စိုး | |- |၂၀ |အထူးဆောက်လုပ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်အေး | |- |၂၁ |[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမြတ် <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cljj4lz1nrdo|title=နေပြည်တော်တိုင်းမှူးအပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ် ၅ ဦး ဖယ်ရှားခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၈ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၃၁) |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{တပ်မတော်}} 3bmq3y82zgh5vn3ouz4vxirr7rjw6ka 0 137902 1040937 955843 2026-06-26T08:02:21Z Naingli 144794 1040937 wikitext text/x-wiki [[File:ရွှေလိပ်ပြာ.jpg|thumb|ရွှေလိပ်ပြာ မအေးကြည်]] == ရွှေလိပ်ပြာ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌မအေးကြည် (၁၉၃၂ - ၂၀၂၃) == {{Infobox person | name = ရွှေလိပ်ပြာ | image = | caption = | birth_name = မအေးကြည် | birth_date = ၁၉၃၂ | birth_place = ဒိုက်ဦး၊ ဖောင်တော်သီ၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = အောက်တိုဘာ ၁၀၊ ၂၀၂၃ | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | resting_place = ထိန်ပင်သုသာန်၊ ရန်ကုန် | nationality = မြန်မာ | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ သဘင်ပညာရှင် | spouse = ဦးလှမြင့် | children = မိုးမိုးလှိုင် | parents = ဦးဖိုးဟန် (ဖခင်)၊ ဒေါ်လှမြိုင် (မိခင်) }} ရွှေလိပ်ပြာ (အမည်ရင်း - မအေးကြည်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားသော အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ဇာတ်မင်းသမီးနှင့် သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်းတွင် ဒိုက်ဦးမြို့၊ ဖောင်တော်သီ၌ တောင်သူလယ်သမားမျိုးရိုး ဦးဖိုးဟန်နှင့် ကျောင်းဆရာမ (ဗိန္ဓောဆရာမ) ဒေါ်လှမြိုင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှာ မအေးကြည် ငယ်စဉ်ကပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ၏ ခင်ပွန်းမှာ ဦးလှမြင့်ဖြစ်ပြီး သမီးဖြစ်သူ မိုးမိုးလှိုင်ကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ == အစပျိုးခြင်းနှင့် အမည်ရရှိခြင်း == မအေးကြည်သည် သဘင်မျိုးရိုးမရှိသော်လည်း ငယ်စဉ်ကတည်းက သဘင်ပညာကို ဝါသနာပါခဲ့သည်။ ဒိုက်ဦးမြို့သို့ ရောက်ရှိလာသော ပဲခူးမယ်ကျော့နှင့် ဆိုင်းဆရာ ဘိုကေစိန်တို့၏ ကလေးဇာတ်တွင် ကုမ္မာရီယိမ်း၊ နတ်ကတော်ယိမ်း၊ မြင်းယိမ်းများတွင် ဝင်ရောက်ကပြရင်း အပျိုတော်အဆင့်အထိ သင်ယူခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ပဲခူးရိုးမအနီး ဘုရားကြီးရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်စဉ် အကလေ့ကျင့်နေသည့် သူမကို ဦးသူတော်တစ်ပါးက “လိပ်ပြာကလေး ဝဲပျံနေတာကျနေတာပဲ။ ရွှေလိပ်ပြာလို့ နာမည်ပေးကြ” ဟု ဆိုခဲ့ရာမှ "မင်းသမီး ရွှေလိပ်ပြာ မအေးကြည်" ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။ သူမသည် အငြိမ့်ကပြသည့်အခါ လိပ်ပြာသဏ္ဌာန် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ == ရန်ကုန်အငြိမ့်လောက == ရန်ကုန်လင့်လမ်းမှ ဒိုးဆရာ ဦးချစ်ဦးက ရွှေလိပ်ပြာကို အသုံး ၃၀၀ ကျပ်ဖြင့် ခေါ်ယူ၍ ရန်ကုန်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ရောက်သော် ရှေ့ထွက်မင်းသမီး အာဇာနည်စိန်စိန်၊ အလယ်ထွက်မင်းသမီး အောင်သန်းစိန်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ လူရွှေတော် လိပ်ပု၊ ကျော်ရွဲ့တို့နှင့်အတူ ကပြခဲ့သည်။ ရွှေတိဂုံစေတီတော် အနောက်ဘက်မုခ်တွင် ကျင်းပသော မင်းသမီးပြိုင်ပွဲတွင် အငယ်ဆုံးမင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ရွှေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းမတော်မှ ဦးညွန့်က အသုံး ၅၀၀၀ ကျပ်ဖြင့် ငှားရမ်းခဲ့ရာ ထိုခေတ်က ငွေပမာဏမှာ အလွန်များပြားသဖြင့် မိသားစုက တွန့်ဆုတ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် လက်ခံကာ ဦးညွန့်၏အငြိမ့်တွင် ၃ နှစ်ကြာ ကပြခဲ့သည်။ == မန္တလေးခရီးစဉ်နှင့် အောင်မြင်မှု == ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ကြည်ကြည်ဌေးနှင့် မြို့တော်သိန်းအောင်တို့၏ တိုက်တွန်းချက်ကြောင့် မန္တလေးသို့ သွားရောက်ကပြခဲ့သည်။ မန္တလေး၏ နာမည်ကြီး ဆရာများဖြစ်သော ဂီတမယ်လှလေးစိန်နှင့် ရွှေရတနာ ကိုကြည်၊ ကိုကြူးတို့နှင့် စာချုပ်ချုပ်ကာ ကပြခဲ့ရာ အလွန်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရှေ့ထွက်မင်းသမီး ဂျောလီသန်းနှင့် လူရွှင်တော် ကိုသိန်းတန်၊ ကိုစိန်တင့်၊ ရွှေမောင်းတို့နှင့် တွဲဖက်ခဲ့သည်။ မန္တလေးတွင် နေစဉ် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးအငြိမ့်တို့၏ ဒိုးဆစ်အကွာအခြားကို လက်တွေ့သိရှိခဲ့ရသည်။ == ဇာတ်မင်းသမီးနှင့် အခြားအနုပညာများ == ရွှေလိပ်ပြာသည် အငြိမ့်သာမက ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်ပါ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်၊ ရွှေမန်းကျော်မြင့်၊ လှည်းကူးစိန်ကျော်ရွှေ၊ ရွှေမန်းကြည်လှိုင်၊ စိန်အောင်မင်းတို့နှင့် တွဲဖက်ခဲ့သည်။ အဆိုတွင်လည်း ထူးချွန်ပြီး ဓာတ်ပြားများစွာ သွင်းခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသည့်ဓာတ်ပြားများ == {| class="wikitable sortable" ! ဓာတ်ပြားအမည် !! တွဲဖက်သီဆိုသူ/မှတ်ချက် |- | မမရွှေလိပ်ပြာနှင့် ဇာတိအာဏာ || - |- | ဇမ္ဗူကျွန်းလုံး || - |- | အကအခြေခံ || ကိုမင်းသူနှင့် တွဲဆိုထားသော တေးသီချင်း |- | ဇမ္ဗုပတိချွတ်ခန်း || ရွှေမန်းကျော်အောင်နှင့် တွဲဆိုထားသော ဇာတ်ထုပ် |} "မမရွှေလိပ်ပြာနှင့် ဇာတိအာဏာ"၊ "ဇမ္ဗူကျွန်းလုံး"၊ ကိုမင်းသူနှင့်တွဲဆိုသည့် "အကအခြေခံ"၊ ရွှေမန်းကျော်အောင်နှင့်တွဲဆိုသည့် "ဇမ္ဗုပတိချွတ်ခန်း" တို့ဖြစ်သည်။ ==တေးရေးဆရာများ == {| class="wikitable" ! စဉ် !! တေးရေးဆရာအမည် |- | ၁ || ရွှေတိုင်ညွန့် |- | ၂ || မြို့မငြိမ်း |- | ၃ || စိန်လှမြိုင် |- | ၄ || ဦးပြေဟန် |- | ၅ || ဗြူတီစိန် |- | ၆ || ရွှေဒေါင်းညို |- | ၇ || စိန်ဗိုလ်တင့် |- | ၈ || ဘိုကလေးစိန်ပန်း |} ရွှေတိုင်ညွန့်၊ မြို့မငြိမ်း၊ စိန်လှမြိုင်၊ ဦးပြေဟန်၊ ဗြူတီစိန်၊ ရွှေဒေါင်းညို၊ စိန်ဗိုလ်တင့်၊ ဘိုကလေးစိန်ပန်းတို့ဖြစ်သည်။ == ပညာရပ်ဆိုင်ရာနှင့် သင်တန်းများ == ရွှေလိပ်ပြာသည် အငြိမ့်၊ ဇာတ်နှင့် "ဧယင်ကျူး" ပညာရပ်များတွင် သမ္ဘာရင့်သူဖြစ်သည်။ ၁၉၈၆ နှင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တို့တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၌ အငြိမ့်သင်တန်းများ ပို့ချခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတွင် အချိန်ပိုင်းပညာရှင်၊ ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲ ဗဟိုအဆင့်ဒိုင်၊ သဘင်ပညာရှင်များ အစည်းအရုံးတွင် အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၈၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အငြိမ့်လောက အားနည်းလာသဖြင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရန် စိတ်ကူးခဲ့သော်လည်း အကောင်အထည်မပေါ်ခဲ့ပါ။ အသက် ၉၃ နှစ်အရွယ်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံ၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သူမသည် သဘင်အစည်းအရုံး၏ နာယကကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ နာရေးကို အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထိန်ပင်သုသာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) <references /> [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၈ မွေးဖွားသူများ]] 2u4o932dagk7fbfzvp65dxuo9jrhmfv 1040939 1040937 2026-06-26T08:05:59Z Naingli 144794 1040939 wikitext text/x-wiki [[File:ရွှေလိပ်ပြာ.jpg|thumb|ရွှေလိပ်ပြာ မအေးကြည်]] == ရွှေလိပ်ပြာ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌မအေးကြည် (၁၉၃၂ - ၂၀၂၃) == {{Infobox person | name = ရွှေလိပ်ပြာ | image = | caption = | birth_name = မအေးကြည် | birth_date = ၁၉၃၂ | birth_place = ဒိုက်ဦး၊ ဖောင်တော်သီ၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = အောက်တိုဘာ ၁၀၊ ၂၀၂၃ | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | resting_place = ထိန်ပင်သုသာန်၊ ရန်ကုန် | nationality = မြန်မာ | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ သဘင်ပညာရှင် | spouse = ဦးလှမြင့် | children = မိုးမိုးလှိုင် | parents = ဦးဖိုးဟန် (ဖခင်)၊ ဒေါ်လှမြိုင် (မိခင်) }} ရွှေလိပ်ပြာ (အမည်ရင်း - မအေးကြည်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားသော အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ဇာတ်မင်းသမီးနှင့် သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်းတွင် ဒိုက်ဦးမြို့၊ ဖောင်တော်သီ၌ တောင်သူလယ်သမားမျိုးရိုး ဦးဖိုးဟန်နှင့် ကျောင်းဆရာမ (ဗိန္ဓောဆရာမ) ဒေါ်လှမြိုင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှာ မအေးကြည် ငယ်စဉ်ကပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ၏ ခင်ပွန်းမှာ ဦးလှမြင့်ဖြစ်ပြီး သမီးဖြစ်သူ မိုးမိုးလှိုင်ကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ == အစပျိုးခြင်းနှင့် အမည်ရရှိခြင်း == မအေးကြည်သည် သဘင်မျိုးရိုးမရှိသော်လည်း ငယ်စဉ်ကတည်းက သဘင်ပညာကို ဝါသနာပါခဲ့သည်။ ဒိုက်ဦးမြို့သို့ ရောက်ရှိလာသော ပဲခူးမယ်ကျော့နှင့် ဆိုင်းဆရာ ဘိုကေစိန်တို့၏ ကလေးဇာတ်တွင် ကုမ္မာရီယိမ်း၊ နတ်ကတော်ယိမ်း၊ မြင်းယိမ်းများတွင် ဝင်ရောက်ကပြရင်း အပျိုတော်အဆင့်အထိ သင်ယူခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ပဲခူးရိုးမအနီး ဘုရားကြီးရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်စဉ် အကလေ့ကျင့်နေသည့် သူမကို ဦးသူတော်တစ်ပါးက “လိပ်ပြာကလေး ဝဲပျံနေတာကျနေတာပဲ။ ရွှေလိပ်ပြာလို့ နာမည်ပေးကြ” ဟု ဆိုခဲ့ရာမှ "မင်းသမီး ရွှေလိပ်ပြာ မအေးကြည်" ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။ သူမသည် အငြိမ့်ကပြသည့်အခါ လိပ်ပြာသဏ္ဌာန် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ == ရန်ကုန်အငြိမ့်လောက == ရန်ကုန်လင့်လမ်းမှ ဒိုးဆရာ ဦးချစ်ဦးက ရွှေလိပ်ပြာကို အသုံး ၃၀၀ ကျပ်ဖြင့် ခေါ်ယူ၍ ရန်ကုန်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ရောက်သော် ရှေ့ထွက်မင်းသမီး အာဇာနည်စိန်စိန်၊ အလယ်ထွက်မင်းသမီး အောင်သန်းစိန်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ လူရွှေတော် လိပ်ပု၊ ကျော်ရွဲ့တို့နှင့်အတူ ကပြခဲ့သည်။ ရွှေတိဂုံစေတီတော် အနောက်ဘက်မုခ်တွင် ကျင်းပသော မင်းသမီးပြိုင်ပွဲတွင် အငယ်ဆုံးမင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ရွှေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းမတော်မှ ဦးညွန့်က အသုံး ၅၀၀၀ ကျပ်ဖြင့် ငှားရမ်းခဲ့ရာ ထိုခေတ်က ငွေပမာဏမှာ အလွန်များပြားသဖြင့် မိသားစုက တွန့်ဆုတ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် လက်ခံကာ ဦးညွန့်၏အငြိမ့်တွင် ၃ နှစ်ကြာ ကပြခဲ့သည်။ == မန္တလေးခရီးစဉ်နှင့် အောင်မြင်မှု == ရုပ်ရှင်မင်းသမီး [[ကြည်ကြည်ဌေး|ကြည်ကြည်ဌေးနှင့်]] မြို့တော်သိန်းအောင်တို့၏ တိုက်တွန်းချက်ကြောင့် မန္တလေးသို့ သွားရောက်ကပြခဲ့သည်။ မန္တလေး၏ နာမည်ကြီး ဆရာများဖြစ်သော [[ဂီတမယ်လှကလေးစိန်|ဂီတမယ်လှလေးစိန်]]နှင့် ရွှေရတနာ ကိုကြည်၊ ကိုကြူးတို့နှင့် စာချုပ်ချုပ်ကာ ကပြခဲ့ရာ အလွန်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရှေ့ထွက်မင်းသမီး ဂျောလီသန်းနှင့် လူရွှင်တော် ကိုသိန်းတန်၊ ကိုစိန်တင့်၊ ရွှေမောင်းတို့နှင့် တွဲဖက်ခဲ့သည်။ မန္တလေးတွင် နေစဉ် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးအငြိမ့်တို့၏ ဒိုးဆစ်အကွာအခြားကို လက်တွေ့သိရှိခဲ့ရသည်။ == ဇာတ်မင်းသမီးနှင့် အခြားအနုပညာများ == ရွှေလိပ်ပြာသည် အငြိမ့်သာမက ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်ပါ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်၊ ရွှေမန်းကျော်မြင့်၊ လှည်းကူးစိန်ကျော်ရွှေ၊ [[ရွှေမန်းကြည်လှိုင်]]၊ [[စိန်အောင်မင်း|စိန်အောင်မင်]]းတို့နှင့် တွဲဖက်ခဲ့သည်။ အဆိုတွင်လည်း ထူးချွန်ပြီး ဓာတ်ပြားများစွာ သွင်းခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသည့်ဓာတ်ပြားများ == {| class="wikitable sortable" ! ဓာတ်ပြားအမည် !! တွဲဖက်သီဆိုသူ/မှတ်ချက် |- | မမရွှေလိပ်ပြာနှင့် ဇာတိအာဏာ || - |- | ဇမ္ဗူကျွန်းလုံး || - |- | အကအခြေခံ || ကိုမင်းသူနှင့် တွဲဆိုထားသော တေးသီချင်း |- | ဇမ္ဗုပတိချွတ်ခန်း || ရွှေမန်းကျော်အောင်နှင့် တွဲဆိုထားသော ဇာတ်ထုပ် |} "မမရွှေလိပ်ပြာနှင့် ဇာတိအာဏာ"၊ "ဇမ္ဗူကျွန်းလုံး"၊ ကိုမင်းသူနှင့်တွဲဆိုသည့် "အကအခြေခံ"၊ ရွှေမန်းကျော်အောင်နှင့်တွဲဆိုသည့် "ဇမ္ဗုပတိချွတ်ခန်း" တို့ဖြစ်သည်။ ==တေးရေးဆရာများ == {| class="wikitable" ! စဉ် !! တေးရေးဆရာအမည် |- | ၁ || [[ရွှေတိုင်ညွန့်]] |- | ၂ || [[မြို့မငြိမ်း]] |- | ၃ || [[စိန်လှမြိုင်]] |- | ၄ || ဦးပြေဟန် |- | ၅ || ဗြူတီစိန် |- | ၆ || [[ရွှေဒေါင်းညို]] |- | ၇ || စိန်ဗိုလ်တင့် |- | ၈ || ဘိုကလေးစိန်ပန်း |} ရွှေတိုင်ညွန့်၊ မြို့မငြိမ်း၊ စိန်လှမြိုင်၊ ဦးပြေဟန်၊ ဗြူတီစိန်၊ ရွှေဒေါင်းညို၊ စိန်ဗိုလ်တင့်၊ ဘိုကလေးစိန်ပန်းတို့ဖြစ်သည်။ == ပညာရပ်ဆိုင်ရာနှင့် သင်တန်းများ == ရွှေလိပ်ပြာသည် အငြိမ့်၊ ဇာတ်နှင့် "ဧယင်ကျူး" ပညာရပ်များတွင် သမ္ဘာရင့်သူဖြစ်သည်။ ၁၉၈၆ နှင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တို့တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၌ အငြိမ့်သင်တန်းများ ပို့ချခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတွင် အချိန်ပိုင်းပညာရှင်၊ ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲ ဗဟိုအဆင့်ဒိုင်၊ သဘင်ပညာရှင်များ အစည်းအရုံးတွင် အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၈၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အငြိမ့်လောက အားနည်းလာသဖြင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရန် စိတ်ကူးခဲ့သော်လည်း အကောင်အထည်မပေါ်ခဲ့ပါ။ အသက် ၉၃ နှစ်အရွယ်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံ၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သူမသည် သဘင်အစည်းအရုံး၏ နာယကကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ နာရေးကို အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထိန်ပင်သုသာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) <references /> [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၈ မွေးဖွားသူများ]] g87jyytebauvfkkv6gwvp0mc9dqexcq 0 148988 1040866 762368 2026-06-26T00:26:52Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040866 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist | name = လုံးချော | image= | native_name = မောင်နိုင်လင်း | other_names = လုံးချော | nationality = {{flagicon|MM}} [[မြန်မာ]] | birth_date ={{birth date and age|1976|10|30}} | birth_place = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | fighting_out_of = | height = {{height|m=1.83|precision=1}} | weight = 80kg | stance = orthodox | years_active = 1995-2012 | trainer = စောဧရာ<br/>ဦးဒေါင်းညို<br/>ဝင်းဇင်ဦး | team = သတ္တိလက်ဝှေ့ကလပ်, KLN | spouse = မဇင်ဇင်မြ }} {{MedalTableTop|name=no|sport=Men's [[Lethwei]]|country_code=MYA|medals= {{Medal|Competition|Myanmar Interstate Tournament}} {{Medal|W|1999 Yangon, Myanmar|75kg}} }} '''လုံးချော'''သည် အနားယူသွားပြီဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံသား [[လက်ဝှေ့ထိုးခြင်း|လက်ဝှေ့]]အားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်ကာ အလွတ်တန်းကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== လုံးချောသည် [[ကရင်လူမျိုး]]တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ လုံးချောကို [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူသည် ကိုးတန်းကျောင်းသားအရွယ်တွင် ကျောင်းမှ ထွက်ခဲ့ပြီးနောက် မိသားစု၏ လယ်ယာအလုပ်တွင် အချိန်ပြည့် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် သူသည် လက်ဝှေ့လေ့ကျင့်မှုများကို စတင်ခဲ့ပြီး သူသည် ကြေးစားအားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်လာစေရန်အတွက် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ မြို့တွင်ပင် လေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် သူသည် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီးနောက်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းကို ကိုယ်စားပြုကာ မြန်မာပြည်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ ရွှေတံဆိပ်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="rice farmer">{{cite news|author=Tin Moe Aung|url=http://www.burmese-boxing.com/Lethwei/Lone_Chaw_in_Myanmar_Times.html|title=From a rice farmer to king of the ring|date=9 September 2007|work=Myanmar Times|archive-date=1 February 2021|access-date=18 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201175953/http://www.burmese-boxing.com/Lethwei/Lone_Chaw_in_Myanmar_Times.html|url-status=dead}}</ref> သူ၏ ပထမဆုံးထိုးသတ်ဖူးခဲ့သည့်ပွဲကို ရိုးရာပွဲတော်တစ်ခုတွင် ထိုးသတ်ခဲ့သည်။<ref name="for a living">{{cite news|author=Pinky|url=https://www.mmtimes.com/sports/389-kick-boxer-drawn-into-fighting-for-a-living.html|title=Kick-boxer drawn into fighting for a living|date=16 July 2012|work=Myanmar Times|accessdate=18 November 2020|archivedate=29 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200329040535/https://www.mmtimes.com/sports/389-kick-boxer-drawn-into-fighting-for-a-living.html}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် သတ္တိလက်ဝှေ့ကလပ်တွင် ဝင်းဇင်ဦး၏ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုအောက်တွင် လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ်တွင် သူသည် လက်ဝှေ့ထိုးသတ်မှုကို ရပ်နားခဲ့ကာ နည်းပြအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="Myanmore">{{cite news|author=Leena Salim|url=https://www.myanmore.com/2015/04/lone-chaw-a-gentle-legend-a-lethal-fighter/|title=A Gentle Legend - A Lethal Fighter|date=1 April 2015|work=Myanmore}}</ref><ref name="Protege">{{cite news|author=Kyaw Zin Hlaing|url=https://www.mmtimes.com/sports/18500-lone-chaw-s-protege.html|title=Lone Chaw’s protégé|date=15 January 2016|work=Myanmar Times|accessdate=18 November 2020|archivedate=9 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190709033539/https://www.mmtimes.com/sports/18500-lone-chaw-s-protege.html}}</ref><ref name="Aung La">{{cite news|author=Htet Moe Thu|url=https://realthadin.com/archives/65804|title=MMA မွာ ျမန္မာရိုးရာ လက္ေဝွ႕ ကို ခ်ျပေတာ့မဲ့ ေအာင္လအန္ဆန္း|date=20 November 2019|work=Real Than}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ==လက်ဝှေ့သမားဘဝ== လုံးချောသည် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ထိုးသတ်ခြင်းဖြင့် နာမည်တစ်ခု ရလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ထိုးသတ်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးသော လက်ဝှေ့အားကစားသမားတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="Myanmar vs thai">{{cite news|author=Tin Moe Aung|url=http://www.burmese-boxing.com/Lethwei/Lone_Chaw_in_Myanmar_Times.html|title=Myanmar's traditional boxers thrash Thai fighter in Yangon|date=17 November 2008|work=Myanmar Times}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref><ref name="sport revival">{{cite news|author=Andre Malerba|url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/8223-traditional-kickboxing-an-ancient-sport-makes-a-revival.html|title=Traditional kickboxing, an ancient sport makes a revival|date=22 September 2013|work=Myanmar Times|accessdate=19 November 2020|archivedate=27 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127104421/https://www.mmtimes.com/lifestyle/8223-traditional-kickboxing-an-ancient-sport-makes-a-revival.html}}</ref> လုံးချောသည် မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းနှင့်ပြည်နယ်ဆုကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ရွှေခါးပတ်ချန်ပီယံဆုများကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရွှေဝါထွန်းနှင့် ထိုးသတ်ခဲ့သည့်ပွဲသည် လူသိများခဲ့သည်။<ref name="rice farmer" /> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သူသည် ဝင်းထွန်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်ခဲ့ရာ သရေရလဒ်ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲ၏ ရလဒ်သည် လုံးချောအား ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ ၆၃ ကီလိုတန်း စိန်ခေါ်သူ ဝင်းထွန်းကို ပွဲစဉ်အပြည့်နီးပါး ထိန်းချုပ်ကာ ကစားနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Win Tun vs Lone Chaw">{{cite news|author=Tin Moe Aung|url=http://www.burmese-boxing.com/Lethwei/Lone_Chaw_in_Myanmar_Times.html|title=Underdog steals the show, misses KO|date=28 April 2008|work=Myanmar Times|archive-date=1 February 2021|access-date=18 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201175953/http://www.burmese-boxing.com/Lethwei/Lone_Chaw_in_Myanmar_Times.html|url-status=dead}}</ref> ==ချန်ပီယံဖြစ်မှုနှင့် အောင်မြင်မှုများ== gg ===bb=== ==လက်ဝှေ့ပွဲမှတ်တမ်းများ== {| class="toccolours" style="width:100%; clear:both; margin:1.5em auto; font-size:85%; text-align:center;" |- ! colspan="2" style="background:darkGrey;"| <span style="color:white;">Lethwei record</span> |- valign="top" |<div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background:white; "><span style="color:black;">'''43 fights, 13 wins (11 (KO/TKO's), 7 losses, 24 draws'''</span></div> <div class="NavContent" style="text-align:left; display:collapse;"> {| class="wikitable" style="width:100%;" |- style="text-align:center; background:#ddd;" | '''Date''' || '''Result''' || '''Opponent''' || '''Event''' || '''Location''' || '''Method''' || '''Round''' || '''Time''' |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2014-08-17 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Shwe War Tun || National Championship Challenge event || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 3 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2013-01-04 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Yan Gyi Aung || Mandalay Rumbling Challenge || [[Taungoo]], [[Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2012-09-15 || Draw || align="left" |{{flagicon|NZL}} Rua Druce || Mandalay Rumbling International Challenge || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2012-03-27 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Kyal Lin Aung || Lethwei Challenge Fights & Fundraiser || [[Pyay Township]], [[Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2011-11-05 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Tun Tun || Myanmar vs. Australia Challenge Fights || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#fbb;" | 2011-05-17 || Loss ||align=left|{{flagicon|MYA}} Phoe Kay || Challenge Fights || [[Mudon Township]], [[Myanmar]] || KO || 4 || |- style="text-align:center; background:#fbb;" | 2010-12-26 || Loss ||align=left|{{flagicon|MYA}} Phoe Kay || Dagon Shwe Aung Lan Championship Semi-final || [[Yangon]], [[Myanmar]] || KO || 4 || 0:32 |- style="text-align:center; background:#fbb;" | 2010-08-02 || Loss ||align=left|{{flagicon|MYA}} Phoe Kay || Myingyan Challenge Fights || [[Mandalay District|Mandalay]], [[Myanmar]] || KO || || |- style="text-align:center; background:#fbb;" | 2009-12-14 || Loss ||align=left|{{flagicon|MYA}} [[Shwe Sai]] || Dagon Shwe Aung Lan Championship Semi-final || [[Yangon]], [[Myanmar]] || Decision || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2009-10-25 || Draw || align="left" |{{flagicon|THA}} Fahsura PSR Muay Thai Gym || Myanmar vs. Thailand Challenge Fights || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#fbb;" | 2009-09-20 || Loss ||align=left|{{flagicon|MYA}} [[Saw Nga Man]] || 2009 Golden Belt Championship Final || [[Yangon]], [[Myanmar]] || Decision || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2009-05-03 || Draw || align="left" |{{flagicon|JPN}} Naoki Samukawa || Myanmar vs. Japan Goodwill Letwhay Competition || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2009-04-05 || Win || align="left" |{{flagicon|MYA}} [[Shwe Sai]] || Dagon Shwe Aung Lan Championship Final || [[Yangon, Myanmar]] || KO || 5 || 0:18 |- style="text-align:center; background:#fbb;" | 2009-03-01 || Loss ||align=left|{{flagicon|MYA}} [[Saw Nga Man]] || Dagon Shwe Aung Lan Championship Semi-final || [[Yangon]], [[Myanmar]] || Decision || 5 || 3:00 |- ! style=background:white colspan=9 |{{small|Lost [[Lethwei#Golden Belt|Openweight Lethwei Golden Belt]]}} |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2008-11-30 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Win Tun || Lethwei Challenge Fights || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2008-11-09 || Win || align="left" |{{flagicon|THA}} Tunthong || Myanmar-Thai International Letwhay Challenge Fight || [[Yangon, Myanmar]] || KO || 3 || 2:44 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2008-09-28 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} [[Saw Nga Man]] || Calsome Challenge Fight-1 || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2008-08-10 || Win || align="left" |{{flagicon|MYA}} Yan Gyi Aung || Lethwei Challenge Fights || [[Yangon, Myanmar]] || KO || 5 || 2:36 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2008-07-27 || Win || align="left" |{{flagicon|MYA}} Wunna || [[Thuwunna National Indoor Stadium|Thuwunna Indoor Stadium]] || [[Yangon, Myanmar]] || KO || 2 || 1:44 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2008-04-26 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Win Tun || Kandawgyi Park || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2008-03-09 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} [[Shwe Sai]] || National Championship Challenge event ([[Shwe Sai]]) || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2008-02-22 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Shan Lay Thway || Kandawgyi Park || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2008-02-12 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Yan Gyi Aung || Challenge Fights || [[Mandalay, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2008-02-02 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Thuya Ye Aung || Challenge Fights || [[Mawlamyine]], [[Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2008-01-27 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} [[Saw Nga Man]] || Sittwe Challenge Fights || [[Sittwe]], [[Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2007-12-23 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Kyal Lin Aung || Lethwei Challenge Fights || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2007-11-23 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Yan Gyi Aung || Kandawgyi Park || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2007-10-23 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Shan Lay Thway || Kandawgyi Park || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2007-09-09 || Win || align="left" |{{flagicon|MYA}} Zan Htoo || Golden Belt Championship || [[Yangon, Myanmar]] || Decision || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2007-08-19 || Win || align="left" |{{flagicon|USA}} Nick Fiordo || Myanmar vs. Japan Challenge Fights || Differ Ariake [[Tokyo, Japan]] || KO || 3 || 1:34 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2007-05-12 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Zan Htoo || Kandawgyi Park || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2007-04-07 || Win || align="left" |{{flagicon|MYA}} [[Saw Nga Man]] || Kandawgyi Park Challenge Fights || [[Yangon, Myanmar]] || KO || 2 || 2:30 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2007-02 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} [[Saw Nga Man]] || Lethwei Challenge Fights || [[Tachileik]], [[Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2007-01-07 || Win || align="left" |{{flagicon|MYA}} Shwe War Tun || Kandawgyi Park || [[Yangon, Myanmar]] || KO || 2 || 1:55 |- style="text-align:center; background:#cfc;" | 2006-05-21 || Win ||align=left|{{flagicon|MYA}} Shwe War Tun || Golden Belt Championship || [[Yangon, Myanmar]] || Decision || 5 || 3:00 |- ! style=background:white colspan=9 |{{small|Wins [[Lethwei#Golden Belt|Openweight Lethwei Golden Belt]]}} |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2006-03-17 || Win || align="left" |{{flagicon|JPN}} Tetsuya Yamauchi || Kushima's Fight 12 || Shinjuku FACE [[Tokyo, Japan]] || KO || 3 || 2:10 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2006-01-26 || Win || align="left" |{{flagicon|MYA}} Wan Chai || Myeik city Lethwei Challenge Fights || [[Myeik, Myanmar]] || Draw || 3 || |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2005-10-16 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} [[Shwe Sai]] || 2nd City F.M Aung Lan Tournament, Myanmar Convention Center || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2005-09-11 || Win || align="left" |{{flagicon|JPN}} Wataru Imamura || Kushima's Fight 10 || Nagasaki Peace Kaikan Hall [[Nagasaki, Japan]] || KO || 1 || 1:25 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2005-08-07 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} [[Saw Nga Man]] || 23rd Southeast Asian Games placements and Challenge Fights || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2005-04-03 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Wan Chai || City F.M Aung Lan Tournament, Myanmar Convention Center || [[Yangon, Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |- style="text-align:center; background:#fbb;" | 2004-06-05 || Loss ||align=left|{{flagicon|MYA}} Wan Chai || Myeik city Lethwei Challenge Fights || [[Myeik, Myanmar]] || KO || 3 || 2:50 |- style="text-align:center; background:#cfc;" |- | 2004-02-29 || Win || align="left" |{{flagicon|MYA}} Ali (Thaton) || First class Challenge Fights at Thuwunna Gymnasium || [[Yangon, Myanmar]] || KO || || |- style="text-align:center; background:#c5d2ea;" |- | 2003-05-18 || Draw || align="left" |{{flagicon|MYA}} Thuya Ye Aung || Challenge Fights, Meiktila District Sports Hall || [[Meiktila]], [[Myanmar]] || Draw || 5 || 3:00 |}</div></div> '''''Legend''''': {{legend2|#CCFFCC|Win |border=1px solid #CCFFCC}} {{legend2|#FFBBBB|Loss |border=1px solid #FFBBBB}} {{legend2|#c5d2ea|Draw/No contest |border=1px solid #c5d2ea}} {{legend2|White|Notes |border=1px solid #AAAAAA}} {{end}} ==ပြင်ပလင့်များ== * {{Facebook|Lone-Chaw-လုံးေခ်ာ-498681696876434}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသား လက်ဝှေ့အားကစားသမားများ]] k68rt4uuwjkq6d427x0o96k9t4xj7ad 0 152728 1040945 1037987 2026-06-26T08:36:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040945 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ |name = အေးမောင်ဟန် |honorific-suffix = | native_name = | native_name_lang = my |image = | image_size = 240px |alt = |caption = |office = ပါမောက္ခချုပ်၊ [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်|ဆေးတက္ကသိုလ် (၁)၊ ရန်ကုန်]] |term_start = ၂၅-၀၂-၂၀၀၇ |term_end = ၂၃-၀၉-၂၀၀၉ |predecessor = မျိုးမြင့် |successor = [[ဖေသက်ခင်]] |office2 = ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူး၊ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁)၊ ရန်ကုန် |term_start2 = ၂၅-၀၄-၂၀၀၅ |term_end2 = ၂၄-၀၂-၂၀၀၇ |predecessor2 = [[သိန်းအောင် (ကလေးအထူးကုဆရာဝန်)|သိန်းအောင်]] |successor2 = ခင်ထွေး |office3 = ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူး၊ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၂)၊ ရန်ကုန် |term_start3 = ၁၉-၁၁-၂၀၀၄ |term_end3 = ၂၄-၀၄-၂၀၀၅ |predecessor3 = [[သန်းနုရွှေ]] |successor3 = [[ဆင်မြူရယ်ကျော်လှ]] |office4 = ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူး၊ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ်၊ မန္တလေး |term_start4 = ၁၄-၀၁-၂၀၀၃ |term_end4 = ၁၈-၁၁-၂၀၀၄ |predecessor4 = |successor4 = | party = | birth_date = <!---{{b-da|DD MM YYYY}}---> | birth_place = | residence = [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = | ethnicity = | other_names = | known_for = | occupation = အထူးဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခ၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် | spouse = သီရိထွန်းမြင့်၊ ဒေါက်တာ | children = ၂ | alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်|ဆေးတက္ကသိုလ် (၁)၊ ရန်ကုန်]] }} [[ပါမောက္ခ]] [[ဒေါက်တာ]]'''အေးမောင်ဟန်''' သည် [[ကလေးအထူးကုဆရာဝန်]]ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွင်း Myanmar Times သတင်းဌာနက ဖော်ပြသော ထင်ရှားကျော်ကြားမြန်မာဆရာဝန် ၁၀၀ ဦး စာရင်းတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ <ref>Top docs: 100 prominent names in medical profession, [https://www.mmtimes.com/special-features/196-healthy-living/11399-top-docs-100-prominent-names-in-the-medical-profession.html The Myanmar Times, 18 Aug 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210219151459/https://www.mmtimes.com/special-features/196-healthy-living/11399-top-docs-100-prominent-names-in-the-medical-profession.html |date=19 February 2021 }}</ref> ဒေါက်တာအေးမောင်ဟန်သည် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်|ဆေးတက္ကသိုလ် (၁)၊ ရန်ကုန်]] ၏ [[ပါမောက္ခချုပ်]]အဖြစ် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://um1yangon.edu.mm/en/history-2/ |title=RECTORS OF UNIVERSITY OF MEDICINE (1), YANGON |access-date=9 December 2020 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117034314/https://um1yangon.edu.mm/en/history-2/ |url-status=dead }}</ref>ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူး ([[ကလေးကျန်းမာပညာဌာန]]) တာဝန်များကို [[ဆေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)|ဆေးတက္ကသိုလ် မန္တလေး]]၊ [[ဆေးတက္ကသိုလ်(၂) ရန်ကုန်#သင်ကြားရေးဌာနများ|ဆေးတက္ကသိုလ်(၂) ရန်ကုန်]] <ref>[[ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်]]</ref><ref>https://um2ygn.edu.mm/pediatrics/</ref> နှင့် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်တို့တွင်လည်းကောင်း၊ ပါမောက္ခ (ကလေးကျန်းမာပညာဌာန) တာဝန်ကို ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်တွင်လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီးတာဝန်ကို [[ရန်ကုန်ကလေးဆေးရုံကြီး]]၊ [[မန္တလေးကလေးဆေးရုံကြီး]]နှင့် [[မြောက်‌ဥက္ကလာပဆေးရုံ|မြောက်ဥက္ကလာပ အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံကြီး]]တို့တွင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ]] [[ဘန်ဒါဆရီဘဂါဝမ်မြို့]] RIPAS Hospital တွင် ကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ <ref>[https://hkspra.org/aprig_who.php Dr. Aye Maung Han, RIPAS Hospital]</ref> == ပညာရေး == ပါမောက္ခ ဒေါက်တာအေးမောင်ဟန်သည် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း အမှတ် (၁)၊ ဒဂုံ (ယခင် Methodist English High School ) မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် [[ဆေးပညာဘွဲ့]]၊ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် [[ကလေးကျန်းမာပညာ]]ဒီပလိုမာဘွဲ့၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် [[ဆေးပညာမဟာသိပ္ပံဘွဲ့]] ([[ကလေးကျန်းမာပညာ]]) ၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် [[ဆေးလက်တွေ့ပါရဂူဘွဲ့]] ([[ကလေးကျန်းမာပညာ]]) တို့ကို ဆေးတက္ကသိုလ် (၁)၊ ရန်ကုန်မှ လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် [[:en:Membership of the Royal Colleges of Physicians of the United Kingdom|MRCP (UK)]] ဘွဲ့ကို [[:en:Royal College of Physicians|Royal College of Physicians, UK]] မှလည်းကောင်း ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် FRCP (Edin) ဘွဲ့ကို [[:en:Royal College of Physicians of Edinburgh|Royal College of Physicians of Edinburgh]] မှလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် FRCPCH ဘွဲ့ကို [[:en:Royal College of Paediatrics and Child Health|Royal College of Paediatrics and Child Health]] မှ လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။<ref name="appa">{{cite web|url=http://www.a-p-p-a.org/biography_sheet%20Aye%20Maung%20Han.pdf |title=Aye Maung Han |year=2010 |work=APPA EXECUTIVE COMMITTEE / ADVISORY BOARD MEMBER BIOGRAPHY SHEET |publisher=Asian Pacific Pediatric Association |accessdate=14 December 2020 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303213522/http://www.a-p-p-a.org/biography_sheet%20Aye%20Maung%20Han.pdf |archivedate=3 March 2016 }}</ref> == ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုများ == # Honorary Fellowship Award, Royal College of Paediatrics & Child Health, London (၂၀၁၉)<ref>[https://www.rcpch.ac.uk/sites/default/files/2019-05/final_web_minutes_-_council_oct_18_002.pdf Royal College of Paediatrics and Child Health - BRIEF REPORT OF ITEMS DISCUSSED - COUNCIL: 18 OCTOBER 2018]</ref> (မြန်မာများထဲမှ ပထမဆုံးရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်) # ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့ အထိမ်းအမှတ် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆု၊ [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] (၂၀၁၇)<ref>{{YouTube| id=f-Sk4f4FDJU |title=၂၀၁၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့အခမ်းအနား}}</ref> # Outstanding Asian Paediatrician Award, Asian Pacific Paediatric Association (၂၀၀၉) # [[စီမံထူးချွန်ဆု]] (ပထမဆင့်) (၂၀၀၉) == လက်ရှိထမ်းဆောင်နေသော တာဝန်များ == # [[အထူးဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခ]]၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်<ref>The opening address was delivered by '''Prof. Aye Maung Han''', Chairperson of the Technical Advisory Group for Ministry of Health, Emeritus Professor of University of Medicine, Yangon [https://www.movementdisorders.org/MDS/Regional-Sections/Asian--Oceanian-Section/AOS-Education/Past-Course-Reports/Course-Report-Movement-Disorders-Teaching-Course-2016-Yangon-Myanmar.htm Course Report: Movement Disorders Teaching Course, International Parkinson and Movement Disorder Society, July 7-8, 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171024043311/http://www.movementdisorders.org/MDS/Regional-Sections/Asian--Oceanian-Section/AOS-Education/Past-Course-Reports/Course-Report-Movement-Disorders-Teaching-Course-2016-Yangon-Myanmar.htm |date=24 October 2017 }}</ref> # ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံဆေးပညာရှင်အဖွဲ့]]<ref>ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် '''ပါမောက္ခဒေါက်တာအေးမောင်ဟန်'''က Situations where Professional Code has been Breached (International Arena) ကို လည်းကောင်း .... [http://www.avidionshost.com/DMRLM/events201706.php မြန်မာနိုင်ငံဆေးကောင်စီမှကျင်းပသည့် Medical Practitioners' Relationship with Industry Seminar အခမ်းအနားသို့ ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာမြင့်ထွေးတက်ရောက်ခြင်း၊]{{Dead link|date=September 2024 }} June 2017 Events Department of Medical Research</ref><ref>[http://eyemyanmar.com/myanmar-academy-of-medical-sciences-mams/ Myanmar Academy of Medical Sciences(MAMS), Executive Committee Members.]</ref><ref>'''ပါမောက္ခဒေါက်တာ အေးမောင်ဟန်'''မှ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသားများအတွက် ၂၁ ရာစု ဆေးပညာ သင်ကြားရေး ခေါင်းစဉ်ဖြင့်လည်းကောင်း .......[https://www.mdn.gov.mm/index.php/my/mnmaaniungngnchepnnyaarngaphai-2018-2019-khunc-ncpttlnnymknaacunnnyiiacnnyawesiu-ttkreaak မြန်မာနိုင်ငံဆေးပညာရှင်အဖွဲ့ (၂၀၁၈-၂၀၁၉) ခုနှစ်၊ နှစ်ပတ်လည်မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်၊] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250421213735/https://www.mdn.gov.mm/index.php/my/mnmaaniungngnchepnnyaarngaphai-2018-2019-khunc-ncpttlnnymknaacunnnyiiacnnyawesiu-ttkreaak |date=21 April 2025 }} Myanmar Digital News ၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉</ref> # အကြံပေး၊ [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] # ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့ (Technical Advisory Group (Clinical Domain)) [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]]<ref>ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီး၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာမြင့်ထွေးသည် ယနေ့၊ နံနက်ပိုင်းတွင် ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ '''ပါမောက္ခဒေါက်တာအေးမောင်ဟန်'''အား ဗဟန်းမြို့နယ်၊ အနောက်မြင်းပြိုင်ကွင်းလမ်းရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၏ ဧည့်ရိပ်သာ၌ လက်ခံတွေ့ဆုံ၍ .... [https://www.mohs.gov.mm/Main/content/new/%E1%80%A1%E1%80%9C-%E1%80%95-%E1%80%9E%E1%80%84-%E1%80%86%E1%80%9B-%E1%80%9D%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%9A%E1%80%81-%E1%80%91%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%99-%E1%80%91-%E1%80%9B-%E1%80%80-%E1%80%85-%E1%80%98%E1%80%80-%E1%80%85-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%A1-%E1%80%96-%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%99-%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%8A-%E1%80%A1%E1%80%9E-%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%9D%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%9D%E1%80%90-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%8A-%E1%80%8A-%E1%80%90-%E1%80%9E-%E1%80%86%E1%80%9B-%E1%80%9D%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%95-%E1%80%99-%E1%80%91-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%9C-%E1%80%85-%E1%80%9B-%E1%80%86-%E1%80%95%E1%80%8A-%E1%80%9B%E1%80%95-%E1%80%86-%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%A1%E1%80%96-%E1%80%A5%E1%80%80-%E1%80%80%E1%80%8C%E1%80%A1-%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%91-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%9D%E1%80%94-%E1%80%80-%E1%80%9C%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%90-%E1%80%86-%E1%80%86-%E1%80%94 ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအား ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးလက်ခံတွေ့ဆုံဆွေးနွေး၊] ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊ ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၉</ref><ref>[https://www.thet.org/wp-content/uploads/2018/02/MUKHA-Stakeholder-Event-Yangon.pdf Summary Report: Myanmar UK Health Alliance Stakeholder Meeting, 9 January 2018, University of Medicine 1, Yangon]</ref> # ဥက္ကဋ္ဌ [[စုစည်းချိတ်ဆက်သင်ကြားခြင်း သင်ရိုးညွှန်းတမ်း (ဆေးပညာသင်ကြားရေး)|စုစည်းချိတ်ဆက်သင်ကြားခြင်း သင်ရိုးညွှန်းတမ်း]] ပေါ်ပေါက်ရေး ဗဟိုကော်မတီ (Central Committee for Integrated Curriculum Development) ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန<ref>သင်ကြားရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ '''ပါမောက္ခဒေါက်တာအေးမောင်ဟန်'''မှ Background and Progress အားရှင်းလင်းတင်ပြခြင်း [https://mohs.gov.mm/Main/content/new/%E1%80%86-%E1%80%90%E1%80%80-%E1%80%80%E1%80%9E-%E1%80%9C-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%8A-%E1%80%A1%E1%80%9E-%E1%80%99-%E1%80%84-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%86-%E1%80%95%E1%80%8A-%E1%80%9B-%E1%80%84-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%91-%E1%80%90-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%A1%E1%80%81-%E1%80%81-%E1%80%91-%E1%80%9E-%E1%80%98%E1%80%80-%E1%80%85-%E1%80%95-%E1%80%95-%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%8A-%E1%80%94-%E1%80%90%E1%80%99-integrated-curriculum-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%8A-%E1%80%96-%E1%80%99-%E1%80%86-%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%86-%E1%80%94-%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%95'ဆေးတက္ကသိုလ်များမှ အရည်အသွေးမြင့်မားသော ဆေးပညာရှင်များ မွေးထုတ်နိုင်ရေး အခြေခံထားသော ဘက်စုံပူးပေါင်းသင်ရိုးညွှန်းတမ်း (INTEGRATED CURRICULUM) အကောင်အထည်ဖော်မှုဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲကျင်းပ၊] ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊ ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇</ref><ref>Central Committee for Integrated Curriculum Development (CCICD) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ '''ပါမောက္ခဒေါက်တာအေးမောင်ဟန်'''က ပထမနှစ်မှ စတင်၍ ဘာသာရပ်များကို စုစည်းချိတ်ဆက်သင်ကြားခြင်း သင်ရိုးညွှန်းတမ်း (outcome-based integrated curriculum) နှင့် ပတ်သက်၍ ခြုံငုံသုံးသပ်တင်ပြခြင်းကို လည်းကောင်း ... [https://www.burmalibrary.org/docs25/KM%2018.11.2018.pdf ဆေးတက္ကသိုလ်များတွင် မျှော်မှန်းရလဒ်အခြေခံသော စုစည်းချိတ်ဆက်သင်ကြားခြင်း သင်ရိုးညွှန်းတမ်းပေါ်ပေါက်လာရေး ဆောင်ရွက်နေမှု ရှင်းလင်းပွဲကျင်းပ၊] ကြေးမုံသတင်းစာ ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈၊​ စာမျက်နှာ ၄</ref><ref>မျှော်မှန်းရလဒ် အခြေခံသော စုစည်းချိတ်ဆက်သင်ကြားခြင်း သင်ရိုးညွှန်းတမ်း ပေါ်ပေါက်ရေး ဗဟိုကော်မတီ (Central Committee for Integrated Curriculum Development (CCICD)) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ '''ပါမောက္ခဒေါက်တာအေးမောင်ဟန်'''က ......... [https://mohs.gov.mm/Main/content/new/%E1%80%86-%E1%80%90%E1%80%80-%E1%80%80%E1%80%9E-%E1%80%9C-%E1%80%99-%E1%80%90-%E1%80%84-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%92-%E1%80%A1%E1%80%81-%E1%80%81-%E1%80%9E-%E1%80%85-%E1%80%85%E1%80%8A-%E1%80%81-%E1%80%90-%E1%80%86%E1%80%80-%E1%80%9E%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%8A-%E1%80%94-%E1%80%90%E1%80%99-%E1%80%96-%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%86-%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%80-%E1%80%95-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%9B-%E1%80%84-%E1%80%9C%E1%80%84-%E1%80%86-%E1%80%94-%E1%80%95-%E1%80%9E-%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%91-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%9D%E1%80%94-%E1%80%80-%E1%80%90%E1%80%80-%E1%80%9B-%E1%80%80 ဆေးတက္ကသိုလ်များတွင် မျှော်မှန်းရလဒ် အခြေခံသော စုစည်းချိတ်ဆက်သင်ကြားခြင်း သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဖြင့် သင်ကြားလေ့ကျင်နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ပြီးစီးမှု ရှင်းလင်းဆွေးနွေးပွဲသို့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတက်ရောက်၊] ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉</ref><ref>မျှော်မှန်းရလဒ် အခြေခံသောစုစည်းချိတ်ဆက်သင်ကြားခြင်း သင်ရိုး ညွှန်းတမ်းပေါ်ပေါက်ရေးဗဟိုကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ '''ပါမောက္ခဒေါက်တာအေးမောင်ဟန်'''က မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေအရပ်ရပ်နှင့် ကိုက်ညီစေရန်သင်ရိုးညွှန်းတမ်းအား ပြင်ဆင်ရေးဆွဲထားရှိမှုနှင့် ဆေးတက္ကသိုလ် သင်တန်းပညာသင်နှစ် အတန်းအလိုက် စုစည်းချိတ်ဆက် သင်ကြားမည့် ဘာသာရပ်နှင့် သင်ကြားသင်ယူမှုပုံစံများကိုရှင်းလင်းတင်ပြသည်။ [https://www.mdn.gov.mm/my/chettkksiulmaattng-meaamnrld-akhekhnseaa-cucnnykhittchksngkaakhng-sngriunnynttmphng ဆေးတက္ကသိုလ်များတွင် မျှော်မှန်းရလဒ် အခြေခံသော စုစည်းချိတ်ဆက်သင်ကြားခြင်း သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဖြင့် သင်ကြားလေ့ကျင်နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်ပြီးစီးမှု ရှင်းလင်းဆွေးနွေးပွဲသို့ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒေါက်တာမြင့်ထွေး တက်ရောက်၊] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250421215849/https://www.mdn.gov.mm/my/chettkksiulmaattng-meaamnrld-akhekhnseaa-cucnnykhittchksngkaakhng-sngriunnynttmphng |date=21 April 2025 }} Myanmar Digital News၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉</ref> # ''ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံဆေးကောင်စီ]]''<ref>[https://www.myanmarmedicalcouncil.org.mm/members-of-the-executive-committee-2016-2020/ Members of the Executive Committee (2016-2020), Myanmar Medical Council]</ref><ref>[https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=7734 မြန်မာနိုင်ငံဆေးကောင်စီ ဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံဆေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်းခြင်း]{{Dead link|date=August 2024 }}</ref> # အဖွဲ့ဝင်၊ ဆေးပညာသင်ကြားရေးနှင့် ကုသရေးလုပ်ငန်းများ စံချိန်စံညွှန်း သတ်မှတ်ရေးနှင့် ပြည့်မီကြောင်း တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုရေး ကော်မတီ (Accreditation Committee) မြန်မာနိုင်ငံဆေးကောင်စီ # ဥက္ကဋ္ဌ Ethics & Professional conduct Committee မြန်မာနိုင်ငံဆေးကောင်စီ # ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်အသင်း]]<ref>https://www.mmacentral.org/central-level/central-executive-committee/</ref> # ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပညာရေးကော်မီတီ၊ မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်အသင်းညီလာခံ<ref>ညီလာခံ Academic ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ၊ '''ပါမောက္ခဒေါက်တာအေးမောင်ဟန်'''တို့က ဖဲကြိုးဖြတ်ဖွင့်လှစ်ပေးကြပြီး ....[https://mohs.gov.mm/Main/content/new/%E1%81%86%E1%81%84-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%84-%E1%80%86%E1%80%9B-%E1%80%9D%E1%80%94-%E1%80%8A-%E1%80%9C-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%95 (၆၄) ကြိမ်မြောက် မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်ညီလာခံကျင်းပ၊ ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊ ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180130193141/http://mohs.gov.mm/Main/content/new/%E1%81%86%E1%81%84-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%84-%E1%80%86%E1%80%9B-%E1%80%9D%E1%80%94-%E1%80%8A-%E1%80%9C-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%95 |date=30 January 2018 }}</ref><ref>Academic sub-committee ဥက္ကဋ္ဌ '''ပါမောက္ခဒေါက်တာအေးမောင်ဟန်'''က .... [https://myanmar.gov.mm/en/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/--2307?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fen%2Fnews-media%2Fnews%2Flatest-news%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_cur%3D849%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_delta%3D10%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_assetEntryId%3D13704951 (၆၅)ကြိမ်မြောက် မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်ညီလာခံ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပ၊] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250421062535/https://myanmar.gov.mm/en/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/--2307?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fen%2Fnews-media%2Fnews%2Flatest-news%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_cur%3D849%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_delta%3D10%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_assetEntryId%3D13704951 |date=21 April 2025 }} Myanmar National Portal ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၉</ref> # အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် [[မြန်မာဆေးပညာဂျာနယ်]] (Myanmar Medical Journal) [[မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်အသင်း]]<ref>[https://www.myanmarmedicaljournal.com/editorial-board/ Members of the Editorial Board, Myanmar Medical Journal, Myanmar Medical Association]</ref> # အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် Pediatric Respirology and Critical Care Medicine Journal<ref>{{Cite web |title=Editorial Board, Pediatric Respirology and Critical Care Medicine |url=https://www.prccm.org/editorialboard.asp |access-date=14 December 2020 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117161256/https://www.prccm.org/editorialboard.asp }}</ref> ==ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနများ== ကလေးကျန်းမာပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနများပြုလုပ်ခြင်း၊​ ကြီးကြပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ သုတေသနစာစောင်များတွင် ပုံနှိပ်ဖော်ပြပြီးသော သုတေသနစာတမ်းအချို့မှာ - # ''Introducing child survival and development topics into the medical curriculum of a developing country'' <ref>{{cite journal |title=Introducing child survival and development topics into the medical curriculum of a developing country |journal= Journal of Medical Education |date= 1988 |volume= 63 |issue= 12 |pages= 916-919 |doi= 10.1097/00001888-198812000-00007 |url= https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2974083/}}</ref> # ''Energy intake and basal metabolic rate during maintenance chemotherapy'' <ref>{{cite journal |title=Energy intake and basal metabolic rate during maintenance chemotherapy |journal= Archives of Disease in Childhood |date= 1992 |volume= 67 |issue= 2 |pages= 229–232 |doi= 10.1136/adc.67.2.229 |url= https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1793405/}}</ref> # ''Myanmar Dengue Outbreak Associated with Displacement of Serotypes 2, 3, and 4 by Dengue 1'' <ref>{{cite journal |title=Myanmar Dengue Outbreak Associated with Displacement of Serotypes 2, 3, and 4 by Dengue 1 |journal= Emerging Infectious Diseases |date= 2004 |volume= 10 |issue= 4 |pages= 593–597 |doi= 10.3201/eid1004.030216 |url= https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3323074/}}</ref> # ''Avian Influenza A (H5N1) Infection in Humans'' <ref>{{cite journal |title=Avian Influenza A (H5N1) Infection in Humans |journal= New England Journal of Medicine |date= 2005 |volume= 353 |issue= |pages= 1374-1385 |doi= 10.1056/NEJMra052211 |url= https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/nejmra052211}}</ref> # ''Active surveillance for congenital rubella syndrome in Yangon, Myanmar'' <ref>{{cite journal |title=Active surveillance for congenital rubella syndrome in Yangon, Myanmar |journal= Bulletin of the WHO |date= 2006 |volume= 84 |issue= |pages= 12-20 |doi= 10.2471/blt.05.022814 |url= https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16501710/ }}</ref> # ''Chronic kidney disease in children and adolescents in Brunei Darussalam'' <ref>{{cite journal |title=Chronic kidney disease in children and adolescents in Brunei Darussalam |journal= World Journal of Nephrology |date= 2016 |volume= 5 |issue= 5 |pages= 213-219 |doi= 10.5527/wjn.v5.i2.213 |url= https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4777794/ }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime| | }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပထမ မြန်မာများ]] 4s698jgv62yre2ltqi91g6g8v21wx64 0 202827 1040805 1024956 2026-06-25T15:18:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040805 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = မန်းငြိမ်းမောင် |image = Mahn Nyein Maung in October 2019.jpg |birth_date = {{circa}} {{b-da|1947}} |birth_place = [[ပန်းတနော်မြို့နယ်]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်း]] | office = [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင် | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end = | appointer = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | president = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | leader = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | alongside = [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]]၊[[ကိုကိုလှိုင်]]၊[[မိုးအောင်]]၊ဒေါက်တာရင်ရင်နွယ်၊ချိုချိုကျော်ငြိမ်း၊[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]]၊[[ဒွဲဘူ]]၊[[ဇော်အေးမောင်]] တို့နှင့်အတူ | predecessor = ရာထူးစတင် | successor = |office1=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ <br>ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်]] |appointer1=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |term_start1 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |president1 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီတာဝန်)}} |leader1= [[စောထွန်းအောင်မြင့်|စောထွန်းအောင်မြင့်၊]] အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် |predecessor1 = အဖွဲ့စတင် |successor1 = |office2 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင် |order = |appointer2=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁ |term_start2 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |predecessor2 = ကောင်စီစတင် |successor2 = ကောင်စီဖျက်သိမ်း |party = [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] (၂၀၂၀-လက်ရှိ) | otherparty = [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] |awards=[[စည်သူဘွဲ့]] (2022)|honorific prefix=[[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]]၊ ပဒို}}[[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]]၊ [[မြန်မာနာမည်|ပဒို]] '''မန်းငြိမ်းမောင်'''သည် [[ကရင်လူမျိုး]] [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/81606 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> ယင်းမတိုင်မီက [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတိုင်မီက [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU) ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးဘဝ == === ထောင်ဒဏ်ကျခံရခြင်း === ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကရင့်တော်လှန်ရေး မြေအောက်ရဲဘော်အဖြစ်ဖြင့် [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]]အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် [[ကိုကိုးကျွန်း]]သို့ ထောင်ဒဏ်တစ်သက်တစ်ကျွန်းဖြင့် အပို့ခံခဲ့ရသည်။ ပင်လယ်ပြင်တွင် ၁၄ ရက်ကြာ ဖြတ်သန်းကာ ကိုကိုးကျွန်းမှ ထွက်ပြေးခဲ့သော်လည်း ပြန်လည်အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |title=မုန်တိုင်းကိုဆန်ပြီးပင်လယ်ကိုဖြတ်ခဲ့သူ ပဒိုမန်းငြိမ်းမောင် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-45761212 |website=BBC News မြန်မာ |access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=my |date=11 အောက်တိုဘာ 2018}}</ref> ထို့နောက် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် လွတ်မြောက်လာကာ ၁၉၈၀ တွင် ထပ်မံဖမ်းဆီးခံရပြီး ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=KNU ဝါရင့် တော်လှန်ရေးခါင်းဆောင် ပဒိုမန်းငြိမ်းမောင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ ရွေးကောက်ပွဲဝင်မည် |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/141743.html |website=The Myanmar Times |access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |date=24 ဇူလိုင် 2020 |archive-date=20 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220101924/https://myanmar.mmtimes.com/news/141743.html }}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၌ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဥပဒေ ချိုးဖောက်မှုဖြင့် ထောင်ဒဏ်ခြောက်လ ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံတော် ပုန်ကန်မှု၊ မတရားအသင်း ဆက်သွယ်မှုများနှင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ရကာ ၂၀၁၃ မတ် ၁၃ တွင် အင်းစိန်ထောင်တွင်း အထူးတရားရုံးက တသက်တကျွန်းနှင့် ထောင် ၃ နှစ် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/03/13/7145.html|title=မန်းငြိမ်းမောင်ကို တသက်တကျွန်းနှင့် ၃ နှစ် အမိန့်ချ|accessdate=7 August 2025|publisher=The Irrawaddy}}</ref>၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သမ္မတဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]]၏ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပဒိုမန်းငြိမ်းမောင်ကို ကေအန်ယူထံ ပြန်ပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/03/120324_man_nyein_returned |website=BBC News မြန်မာ |access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=my |date=24 မတ် 2012}}</ref><ref>{{cite web |title=ဖဒိုမန်းငြိမ်းမောင် တစ်သက်တစ်ကျွန်း ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်မြောက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/mann-nyein-maung-release-03192012095954.html |website=Radio Free Asia |access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en}}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ဖဒိုမန်းငြိမ်းမောင်သည် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU) ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင် နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|title=KNU ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဟောင်း၊ ပန်းတနော်မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက်ပွဲဝင်မည့် ဖဒိုမန်းငြိမ်းမောင်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း။|url=https://thevoicejournal.com/news/6263|website=The Voice Journal|access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|language=my|accessdate=2 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208035954/https://thevoicejournal.com/news/6263}}</ref><ref>{{cite web|title=လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်မှ လွှတ်တော်နိုင်ငံရေးဖြင့် တော်လှန်ရေးခရီးနှင်မည့်သူ|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%9C%E1%80%BD/|website=Frontier Myanmar|access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|language=mm-MM|date=30 ဩဂုတ် 2020}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] [[ပန်းတနော်မြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]]မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။<ref name="rfa">{{cite web|title=မန်းငြိမ်းမောင်၊ ဦးသိန်းညွန့်နဲ့ ဦးခင်မောင်ဆွေတို့ကို တပ်မတော်နေရာပေး|url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-coup-myanmar-new-government-02022021114403.html|website=Radio Free Asia|access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|language=en}}</ref> === နစက ကောင်စီဝင် === ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းယူမှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref name="rfa"/> === ကာလုံအကြံပေးအဖွဲ့ဝင် === [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၅ ဖြင့် ယခင်နစက ကောင်စီဝင်များနှင့် နစက ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်များကို ကာလုံဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့သစ်တွင် တာဝန်ပေးခံရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/29778?d=1|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=2025 August 2}}</ref> == ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဝင် == မန်းငြိမ်းမောင်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊‌ဧပြီလ၊၁၀ရက်နေ့တွင်နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏‌ ကြေညာချက်အမှတ် (၄/၂၀၂၆) ဖြင့်[[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။<ref>{{Cite|title= ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%25A1%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2584%25E1%2580?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fhome%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_assetEntryId%3D578387146%26p_p_auth%3DzkkvwFWd&p_p_auth=zkkvwFWd}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု == မန်းငြိမ်းမောင်ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ၂၀၂၁ မေ ၁၇တွင်လည်းကောင်း၊ဥရောပသမဂ္ဂက ၂၀၂၁ ဧပြီ ၁၉ တွင်လည်းကောင်း၊ဩစတြေးလျအစိုးရက ၂၀၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၅တွင်လည်းကောင်း ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.usembassy.gov/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military/?_ga=2.12243824.551139295.1677632721-1213731328.1677229645|title= Treasury Sanctions Governing Body, Officials, and Family Members Connected to Burma’s Military|work=U.S. Embassy in Burma|access-date=2 March 2023 |date=17 May 2021 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2021:132I:FULL&from=EN|title=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU)|work=the European Union|access-date=2 March 2023 |date=19 April 2021}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.legislation.gov.au/Details/F2023L00076|title=Autonomous Sanctions (Designated and Declared Persons – Myanmar) Amendment Instrument 2023|work=Australian Government|access-date=2 March 2023 |date= 25 January 2023 }}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော “[[စည်သူဘွဲ့]]” ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ချီးမြှင့်အပ်နှံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2594%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2584%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2590%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2599%25E1%2580%25B6%25E1%2580%25A1%25E-784|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်း|accessdate=2 August 2025|publisher=Myanmar National Portal|archive-date=23 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260223042710/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E-784|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}} {{DEFAULTSORT:ငြိမ်းမောင်၊ မန်း}} [[Category:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၇ မွေးဖွားသူများ]] q4veltr67voj8trgcqvwuu5nj6s8mgw 0 206135 1040876 804104 2026-06-26T01:54:41Z Zawzawaungthwin 100038 ရာထူး အပြောင်းအလဲ 1040876 wikitext text/x-wiki {{Infobox high court |court_name = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်<br /><small>High Court of the Tanintharyi Region</small> |native_name = |image = |imagesize = |caption = |motto = |established = <!-- year --> |dissolved = <!-- year --> |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |location = ဆန်းချီရပ်ကွက်၊ [[ထားဝယ်မြို့]] |coordinates = <!-- {{coord|45.000|-122.000|display=inline,title}} --> |type = <!-- partisan election/non-partisan election/legislative selection/executive selection/co-option/etc --> |authority = [[မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] |appeals = <!-- appeals from this court go where --> |terms = |positions = ၃ |budget = <!-- amount of annual budget --> |website ={{url|http://mon.hc.gov.mm}} |chiefjudgetitle = တရားသူကြီးချုပ် |chiefjudgename = [[အေးအေးသန်း]] |termstart = ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ |termend = <!-- year term for current chief as chief ends, if applicable --> |termend2 = <!-- year term of current chief ends if applicable --> |chiefjudgetitle2 = <!-- title of the second top judge if applicable--> |chiefjudgename2 = <!-- current deputy chief's name --> |termstart2 = <!-- year current deputy chief became chief --> |termend3 = <!-- year term for current deputy chief as chief ends, if applicable --> |termend4 = <!-- year term of current deputy chief ends if applicable --> }} '''တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်''' သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် အမြင့်ဆုံးတရားရုံးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံးအဆင့်ရှိ တရားရုံးဖြစ်ကာ ခရိုင်တရားရုံး (၃)ရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရုံး (၁၀)ရုံးရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၁၁ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့မှစ၍ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေ]]အရ ယခင် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားရုံးကို တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး(၃)ဦး စုစုပေါင်း (၄)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == တည်နေရာ == တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်သည် [[ထားဝယ်မြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်ကို  ခရိုင်တရားရုံး (၃)ရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရုံး (၁၀)ရုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref>{{cite book | title=၂၀၂၀ပြည့်နှစ် တရားရုံးနှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာ| author=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်}}</ref> === ခရိုင်တရားရုံးများ === *ထားဝယ်ခရိုင်တရားရုံး *မြတ်ခရိုင်တရားရုံး *ကော့သောင်းခရိုင်တရားရုံး === မြို့နယ်တရားရုံးများ === *ထားဝယ်မြို့နယ်တရားရုံး *လောင်းလုံမြို့နယ်တရားရုံး *သရက်ချောင်းမြို့နယ်တရားရုံး *ရေဖြူမြို့နယ်တရားရုံး *မြိတ်မြို့နယ်တရားရုံး *ကျွန်းစုမြို့နယ်တရားရုံး *ပုလောမြို့နယ်တရားရုံး *တနင်္သာရီမြို့နယ်တရားရုံး *ကော့သောင်းမြို့နယ်တရားရုံး *ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်တရားရုံး === တရားသူကြီးများ === ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်၌ တရားသူကြီးချုပ်အပါအဝင် (၃)ဦးရှိသည်။ တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် တရားသူကြီးချုပ်ရုံးနှင့် တိုင်းဒေသကြီးတရားရေးဦးစီးမှူးရုံးတို့ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] bbxijjhqczuee3yxf42v6xn5vmm7qvh 0 206981 1040959 842909 2026-06-26T09:51:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040959 wikitext text/x-wiki {{Infobox Olympic games|2020|Summer|Olympics| | image = Logo of 2020 Summer Olympics.png | alt = 180px | host_city = [[တိုကျိုမြို့]]၊{{flagicon|Japan}} ဂျပန်နိုင်ငံ | motto = ''United by Emotion''<ref>{{Cite web|url=https://tokyo2020.org/en/news/united-by-emotion-to-be-the-tokyo-2020-games-motto|title='United by Emotion' to be the Tokyo 2020 Games Motto|website=Tokyo 2020}}</ref> | nations = ၂၀၅ (+ EOR) | athletes = ၁၁၀၉၀ | events = ၃၃၉ (၃၃) | opening = ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | closing = ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | opened_by = ဂျပန်နိုင်ငံ ဧကရာဇ် | cauldron = | stadium = [[ဂျပန် အမျိုးသားအားကစားကွင်း]] | summer_prev = [[၂၀၁၆ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ|ရီယို ၂၀၁၆]] | summer_next = ''[[၂၀၂၄ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ|ပဲရစ် ၂၀၂၄]]'' | winter_prev = [[၂၀၁၈ ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ|ပြုံချမ်း ၂၀၁၈]] | winter_next = ''[[၂၀၂၂ ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ|ဘေကျင်း ၂၀၂၂]]'' }} '''၂၀၂၀ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ''' (သို့မဟုတ်) '''တိုကျို၂၀၂၀''' ({{lang-en|'2020 Summer Olympics (or) Tokyo 2020'}})သည် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့တွင် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ရက်မှ ဩဂုတ်လ ၈ရက်​နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့​သော ၃၂ကြိမ်မြောက် [[နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်|နွေရာသီအိုလံပစ် အားကစားပြိုင်ပွဲ]]ဖြစ်သည်။၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လမှ ဩဂုတ်လအတွင်း ကျင်းပရန် ရည်ရွယ်ထားသော်လည်း [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ|ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ]]ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ပြိုင်ပွဲကို အကြိမ်ကြိမ်ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ရကာ<ref>{{Cite web|url=https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/tokyo-olympic-japan-summer-2021/5739947.html?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQHKAFQArABIA%3D%3D#aoh=16241877384475&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Ftokyo-olympic-japan-summer-2021%2F5739947.html|title=တိုကျိုအိုလံပစ်မ​သေချာ​​သေး|access-date=20 June 2021|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204724/https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/tokyo-olympic-japan-summer-2021/5739947.html?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQHKAFQArABIA%3D%3D#aoh=16241877384475&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Ftokyo-olympic-japan-summer-2021%2F5739947.html|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၁ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၂၃ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ ၈ရက်နေ့အထိ ကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/143339.html|title=တိုကျိုအိုလံပစ်ကိုမဖြစ်မ​နေကျင်းပမည်|access-date=20 June 2021|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624210724/https://myanmar.mmtimes.com/news/143339.html}}</ref> ပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၁ခုနှစ်သို့ ရွှေ့ဆိုင်းထားသော်လည်း ပြိုင်ပွဲ၏ အမည်ကိုမူ ၂၀၂၀ဖြင့်သာ ဆက်လက်ထားရှိသည်။ဤသည်မှာ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဆိုင်းငံ့ပြီး ရွှေ့ဆိုင်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် ၁၉၆၄တိုကျိုပွဲတော်ကိုလည်း လက်ခံကျင်းပဖူးပြီး ယခုအခါ ဒုတိယအကြိမ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တိုကျိုမြို့သည် အာရှနိုင်ငံများတွင် နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို အိမ်ရှင်အဖြစ် ၂ကြိမ်တိုင် လက်ခံကျင်းပသည့် ပထမဆုံးမြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == လက်ခံကျင်းပခြင်း == === အိမ်ရှင်ရွေးချယ်ခြင်း === ၂၀၂၀ပွဲတော်အတွက် အိမ်ရှင်နေရာကို [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] [[တိုကျိုမြို့]]၊ [[စပိန်နိုင်ငံ]] [[မဒရစ်မြို့]]၊ [[တူရကီနိုင်ငံ]] [[အစ်စတန်ဘူလ်မြို့]]တို့က အိမ်ရှင်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။[[အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ]] [[ဘာကူးမြို့]]၊[[ကာတာနိုင်ငံ]] [[ဒိုဟာမြို့]]တို့၏ ယှဉ်ပြိုင်မှုမှာ ဤအဆင့်အထိ မရောက်ခဲ့ပေ။[[အီတလီနိုင်ငံ]] [[ရောမမြို့]]မှာမူ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ရက်နေ့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်ကောင်စီ၏ အစည်းအဝေးတွင် မဲခွဲကာ အိမ်ရှင်ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့မှာ အိမ်ရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ {|class=wikitable |- |+ ၂၀၂၀ ​နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ အိမ်ရှင်​ရွေးချယ်ခြင်း ရလဒ် |- ! မြို့ ! အိုလံပစ်​ကော်မတီအမည် ! Round 1 ! Runoff ! Round 2 |- | တိုကျို | {{JPN}} | style="text-align:center;"| '''၄၂''' | style="text-align:center;" | — | style="text-align:center;"|'''၆၀''' |- | [[အစ်စတန်ဘူလ်မြို့]] | {{TUR}} | style="text-align:center;"| ၂၆ | style="text-align:center;" | '''၄၉''' | style="text-align:center;"| ၃၆ |- | [[မဒရစ်မြို့]] | {{ESP}} | style="text-align:center;"| ၂၆ | style="text-align:center;" | ၄၅ | style="text-align:center;"|— |} === ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း === တိုကျိုကျင်းပရေးကော်မတီကို ယခင်ဂျပန်နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ယူရှီဒိုးမောရီက ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။ တိုကျိုမြို့အစိုးရသည် ပြိုင်ပွဲအတွက် ဂျပန်ယန်း ၄၀၀ဘီလီယံကို လျာထားခဲ့သည်။ အားကစားရုံများ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း၊ မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးများ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း စသည်တို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ === ကွင်းများ === [[File:New national stadium tokyo 1.jpg|thumb|အမျိုးသား အားကစားကွင်းသစ်]] [[File:Tokyo Ariake Arena.jpg|thumb|Ariake Arena]] [[File:Tokyo Aquatics Centre.jpg|thumb|​ရေကူးကန်]] [[File:YokohamaStadium view.jpg|thumb|ယိုကိုဟားမားကွင်း]] ၁၉၆၄တိုကျိုပွဲ​တော်ကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည့် တိုကျို အမျိုးသားအားကစားကွင်းကို ၂၀၂၀တိုကျိုအိုလံပစ်ပွဲ​တော်အတွက် အဓိကအားကစားကွင်းအဖြစ်အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသည်။၂၀၁၂ခုနှစ်​ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီလတွင် ထိုအားကစားကွင်းအတွက် ဂျပန်ယန်း၁၀၀ဘီလီယံသုံးစွဲကာ ပြင်ဆင်မည်ဟု ​ကြေညာခဲ့ကြသည်။၂၀၁၂ နိုဝင်ဘာလတွင် ဂျပန်အားကစား​ကောင်စီမှ အခြားအားကစားကွင်းတစ်ခုတည်​ဆောက်ရန် စီမံခဲ့သည်။ ပရိသတ် ၆၈၀၀၀ဝင်ဆံ့ပြီး ၈၀၀၀၀အထိ တိုးချဲ့နိုင်​သော ဂျပန်အမျိုးသားအားကစားကွင်းသစ်ကြီးကို ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် စတင်တည်​ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ထိုကွင်းအား အဓိကအားကစားကွင်းအဖြစ် အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။ အားကစားနည်း ၃၃မျိုးအနက်မှ ၂၈မျိုးအတွက် အားကစားရုံများမှာ အိုလံပစ်ရွာမှ ၅မိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ === ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ === ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တိုကျိုအိုလံပစ်သို့လာကြမည့် အားကစားသမားနှင့် ပရိသတ်များအကြားတွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ စိုးရိမ်စိတ်များ မြင့်တက်လာခဲ့ကြသည်။၂၀၂၀ မတ်လ ၂ရက်နေ့တွင် တိုကျိုအိုလံပစ်ကျင်းပရေးဦးစီးကော်မတီက ပြိုင်ပွဲကို စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း ဆက်လက်ကျင်းပမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မတ်လ ၂၃ရက်နေ့တွင် [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]နှင့် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]]တို့က ပြိုင်ပွဲကို နောက်မဆုတ်ပါက ၎င်းတို့အနေဖြင့် နုတ်ထွက်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]ကလည်း ၎င်းအနေဖြင့် ရွှေ့ဆိုင်းသည့်အစီအစဉ်ကို ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ မတ်လ ၂၄ရက်နေ့တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်ကော်မတီ]]နှင့် တိုကျိုအိုလံပစ်ကျင်းပရေးဦးစီးကော်မတီတို့က ပြိုင်ပွဲကို ''၂၀၂၀နောက်ပိုင်း၊ ၂၀၂၁ နွေရာသီထက်နောက်မကျသည့်အချိန်''သို့ ရွှေ့ဆိုင်းကြောင်း ပူးတွဲကြေညာခဲ့သည်။ မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ၂၀၂၀တိုကျိုပွဲတော် ကျင်းပမည့်နေ့ကို ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ ၈ရက်နေ့အထိ သတ်မှတ်ရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြသည်။ == ပြိုင်ပွဲအထိမ်းအမှတ်များ == === အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် === ၂၀၂၀ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲနှင့် မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲအတွက် အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်များကို ၂၀၁၆ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စံပြပုံစံဖြစ်သော ခေတ်မီပြီး ကြော့ရှင်းခြင်းကို ရည်ညွှန်းထားသည်။ဤအထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ကို အတည်မပြုမီ ယခင်အမှတ်တံဆိပ်များမှာ ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံရှိ ပြဇာတ်ရုံတစ်ခု၏ အမှတ်တံဆိပ်နှင့် ဆင်တူနေ၍ ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။ === လာဘ်ကောင် === ၂၀၂၀ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ်လာဘ်ကောင်မှာ '''Miraitowa''' အမည်ရသည်။၎င်း၏ ပုံစံမှာ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ကို ကိုးကားထားပြီး နဖူးပေါ်တွင် အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ပါဝင်သည်။၎င်း၏ပုံစံသည် အစဉ်အလာဟောင်းနှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှု နှစ်ခုလုံးကို ရည်ရွယ်သည်။ ==ပွဲများနှင့်အားကစား== ===ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား=== [[File:Drones durante a abertura das Olimpíadas de Tóquio.jpg|thumb|ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် ဒရုန်းများဖြင့် ပုံဖော်နေစဉ်]] ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်၏ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုက်လ ၂၃ရက်နေ့ ည ၈နာရီက တိုကျိုမြို့ရှိ ဂျပန်အမျိုးသားအားကစားကွင်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ပရိသတ်များ မပါဝင်ဘဲ ဧည့်သည်တော်များနှင့် အုပ်ချုပ်သူများသာ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဂျပန်ဧကရာဇ်က အားကစားပွဲတော်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ [[File:Fogos durante a abertura de Tóquio 2020.jpg|thumb|ပင်မမီးရှူးတိုင် ထွန်းညှိပြီး​နောက် ​တွေ့ရစဉ်]] ===ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား=== [[File:Closing ceremony cropped Yoshihide Suga 20210808 4.jpg|thumb|ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား]] ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်၏ ပိတ်ပွဲအခမ်းအနားကို ၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ရက်နေ့ည ၈နာရီက တိုကျိုမြို့ရှိ ဂျပန်အမျိုးသားအားကစားကွင်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌက ၂၀၂၄ ပဲရစ်အိုလံပစ်ကို လက်ခံကျင်းပမည့် ပဲရစ်မြို့၏ မြို့တော်ဝန်ထံသို့ အိုလံပစ်အလံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ===အားကစားနည်းများ=== {| class="wikitable" style="width: 100%;" |- !အားကစားနည်းများ |- | {{Columns-list|colwidth=20em| * ​ရေပိုင်းဆိုင်ရာအားကစားနည်းများ ** [[File:Synchronized swimming pictogram.svg|20px]]Artistic Swimming ** [[File:Diving_pictogram.svg|20px]]ဒိုင်ဗင် ** [[File:Swimming_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ရေကူး ** [[File:Water_polo_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ဝါတာပိုလို * [[File:Archery_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]မြားပစ် * [[File:Athletics_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ပြေးခုန်ပစ် * [[File:Badminton_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ကြက်တောင်ရိုက် * ​ဘေ့စ်​ဘော ** [[File:Baseball pictogram.svg|20px]]​ဘေ့စ်​ဘော ** [[File:Softball_pictogram.svg|20px]]Softball * ဘက်စကတ်​ဘော ** [[File:Basketball_pictogram.svg|20px]]ဘက်စကတ်​ဘော ** [[File:3x3 basketball pictogram.svg|20px]]3×3 ဘက်စကတ်​ဘော * [[File:Boxing_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]လက်ဝှေ့ * [[File:Canoeing_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ကနူးလှေ ** Slalom ** Sprint * [[File:Cycling_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]စက်ဘီးစီး ** BMX freestyle ** BMX racing ** Mountain biking ** Road cycling ** Track cycling * [[File:Equestrian_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]မြင်းစီး ** Dressage ** Eventing ** Jumping * [[File:Fencing_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ဓားသိုင်း * [[File:hockey_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]​ဟော်ကီ * [[File:Football_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ဘောလုံး * [[File:Golf_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]​ဂေါက်သီးရိုက် *[[File:Gymnastics_pictogram.svg|20px]]ကျွမ်းဘား ** Artistic ** Rhythmic ** Trampoline * [[File:Handball_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]Handball * [[File:Judo_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ဂျူဒို * [[File:Karate_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ကရာ​တေး ** Kata ** Kumite * [[File:Modern pentathlon pictogram (pre-2025).svg|20px|alt=|link=]]​ခေတ်သစ် ငါးမျိုးဆင့် အားကစား * [[File:Rowing_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]​လှေ​လှော် * [[File:Rugby_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]​ရက်ဘီ * [[File:Sailing_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]​ရွက်​လှေ * [[File:Shooting_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]​​သေနတ်ပစ် * [[File:Skateboarding_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]​Skateboarding * [[File:Climbing_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]​Climbing * [[File:Surfing_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]​​ရေလှိုင်းစီး * [[File:Table_tennis_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]​စားပွဲတင်တင်းနစ် * [[File:Taekwondo_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]တိုက်ကွမ်ဒို * [[File:Tennis_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]တင်းနစ် * [[File:Triathlon_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]၃မျိုးဆင့် အားကစား *​ဘော်လီ​ဘော **[[File:Volleyball (beach) pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ကမ်း​ခြေ **[[File:Volleyball (indoor) pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ရုံတွင်း * [[File:Weightlifting_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] အ​လေးမ * [[File:Wrestling_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]နပန်း ** Freestyle ** Greco-Roman }} |} === ပါဝင်သည့်နိုင်ငံများ === [[File:2020 Summer Olympics team numbers.svg|thumb|center|upright=2.8|]] {| class="wikitable collapsible collapsed sortable" style="border:0;" |- ! [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ|IOC]] ! နိုင်ငံ ! အားကစားသမားဦး​ရေ |- |AFG |{{flag|Afghanistan|2002}} |၅ |- |ALB |{{flag|Albania}} |၉ |- |ALG |{{flag|Algeria}} |၄၄ |- |ASA |{{flag|American Samoa}} |၆ |- |AND |{{flag|Andorra}} |၂ |- |ANG |{{flag|Angola}} |၂၀ |- |ANT |{{flag|Antigua and Barbuda}} |၆ |- |ARG |{{flag|Argentina}} |၁၇၄ |- |ARM |{{flag|Armenia}} |၁၇ |- |ARU |{{flag|Aruba}} |၃၀ |- |AUS |{{flag|Australia}} |၄၇၈ |- |AUT |{{flag|Austria}} |၆၀ |- |AZE |{{flag|Azerbaijan}} |၄၄ |- |BAH |{{flag|Bahamas}} |၁၆ |- |BRN |{{flag|Bahrain}} |၃၂ |- |BAN |{{flag|Bangladesh}} |၆ |- |BAR |{{flag|Barbados}} |၈ |- |BLR |{{flag|Belarus}} |၁၀၁ |- |BEL |{{flag|Belgium}} |၁၂၁ |- |BIZ |{{flag|Belize}} |၃ |- |BEN |{{flag|Benin}} |၇ |- |BER |{{flag|Bermuda}} |၂ |- |BIH |{{flag|Bosnia and Herzegovina}} |၇ |- |BHU |{{flag|Bhutan}} |၄ |- |BOT |{{flag|Botswana}} |၁၃ |- |BRA |{{flag|Brazil}} |၃၀၁ |- |IVB |{{flag|British Virgin Islands}} |၃ |- |BRU |{{flag|Brunei}} |၂ |- |BUL |{{flag|Bulgaria}} |၄၂ |- |BUR |{{flag|Burkina Faso}} |၇ |- |BDI |{{flag|Burundi}} |၆ |- |CAM |{{flag|Cambodia}} |၃ |- |CMR |{{flag|Cameroon}} |၁၂ |- |CAN |{{flag|Canada}} |၃၇၀ |- |CPV |{{flag|Cape Verde}} |၆ |- |CAY |{{flag|Cayman Islands}} |၅ |- |CHA |{{flag|Chad}} |၃ |- |CHI |{{flag|Chile}} |၅၇ |- |CHN |{{flag|China}} |၄၀၆ |- |COL |{{flag|Colombia}} |၇၁ |- |COK |{{flag|Cook Islands}} |၆ |- |CRC |{{flag|Costa Rica}} |၁၂ |- |CRO |{{flag|Croatia}} |၅၉ |- |CUB |{{flag|Cuba}} |၇၀ |- |CYP |{{flag|Cyprus}} |၁၅ |- |CZE |{{flag|Czech Republic}} |၁၁၅ |- |COD |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |၇ |- |DEN |{{flag|Denmark}} |၁၀၅ |- |DJI |{{flag|Djibouti}} |၄ |- |DMA |{{flag|Dominica}} |၂ |- |DOM |{{flag|Dominican Republic}} |၆၂ |- |TLS |{{flag|East Timor}} |၃ |- |ECU |{{flag|Ecuador}} |၄၈ |- |ESA |{{flag|El Salvador}} |၅ |- |ERI |{{flag|Eritrea}} |၁၃ |- |EGY |{{flag|Egypt}} |၁၃၃ |- |EST |{{flag|Estonia}} |၃၃ |- |ETH |{{flag|Ethiopia}} |၃၈ |- |FSM |{{flag|Federated States of Micronesia}} |၃ |- |FIJ |{{flag|Fiji}} |၃၀ |- |FIN |{{flag|Finland}} |၂၉ |- |FRA |{{flag|France}} |၃၉၈ |- |GAB |{{flag|Gabon}} |၅ |- |GAM |{{flag|The Gambia}} |၄ |- |GEO |{{flag|Georgia}} |၃၅ |- |GER |{{flag|Germany}} |၄၂၅ |- |GHA |{{flag|Ghana}} |၁၄ |- |GBR |{{flag|Great Britain}} |၃၇၆ |- |GRE |{{flag|Greece}} |၈၃ |- |GRN |{{flag|Grenada}} |၆ |- |GUM |{{flag|Guam}} |၅ |- |GUA |{{flag|Guatemala}} |၂၄ |- |GUI |{{flag|Guinea}} |၅ |- |GBS |{{flag|Guinea-Bissau}} |၄ |- |GUY |{{flag|Guyana}} |၇ |- |HAI |{{flag|Haiti}} |၆ |- |HON |{{flag|Honduras}} |၂၂ |- |HKG |{{flag|Hong Kong}} |၄၂ |- |HUN |{{flag|Hungary}} |၁၆၆ |- |ISL |{{flag|Iceland}} |၄ |- |IND |{{flag|India}} |၁၂၀ |- |INA |{{flag|Indonesia}} |၂၈ |- |IRI |{{flag|Iran}} |၆၆ |- |IRQ |{{flag|Iraq}} |၄ |- |IRL |{{flag|Ireland}} |၁၁၆ |- |ISR |{{flag|Israel}} |၉၀ |- |ITA |{{flag|Italy}} |၃၇၂ |- |CIV |{{flag|Ivory Coast}} |၂၈ |- |JAM |{{flag|Jamaica}} |၅၀ |- |JPN |{{flag|Japan}} {{small|(အိမ်ရှင်)}} |၅၅၂ |- |JOR |{{flag|Jordan}} |၁၄ |- |KAZ |{{flag|Kazakhstan}} |၉၃ |- |KEN |{{flag|Kenya}} |၈၅ |- |KIR |{{flag|Kiribati}} |၃ |- |KOS |{{flag|Kosovo}} |၁၁ |- |KUW |{{flag|Kuwait}} |၁၁ |- |KGZ |{{flag|Kyrgyzstan}} |၁၆ |- |LAO |{{flag|LAO}} |၄ |- |LAT |{{flag|Latvia}} |၃၃ |- |LBN |{{flag|Lebanon}} |၆ |- |LES |{{flag|Lesotho}} |၂ |- |LBR |{{flag|Liberia}} |၃ |- |LBA |{{flag|Libya}} |၄ |- |LIE |{{flag|Liechtenstein}} |၅ |- |LTU |{{flag|Lithuania}} |၄၁ |- |LUX |{{flag|Luxembourg}} |၁၂ |- |MAD |{{flag|Madagascar}} |၆ |- |MDV |{{flag|Maldives}} |၄ |- |MLI |{{flag|Mali}} |၅ |- |MLT |{{flag|Malta}} |၆ |- |MAS |{{flag|Malaysia}} |၃၀ |- |MRI |{{flag|Mauritius}} |၈ |- |MEX |{{flag|Mexico}} |၁၆၄ |- |MDA |{{flag|Moldova}} |၂၀ |- |MON |{{flag|Monaco}} |၆ |- |MGL |{{flag|Mongolia}} |၄၃ |- |MNE |{{flag|Montenegro}} |၃၄ |- |MAR |{{flag|Morocco}} |၅၀ |- |MOZ |{{flag|Mozambique}} |၁၀ |- |MYA |{{flagicon|Myanmar}}[[၂၀၂၀ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲဝင် မြန်မာနိုင်ငံအသင်း|မြန်မာ]] |၃ |- |NAM |{{flag|Namibia}} |၁၁ |- |NEP |{{flag|Nepal}} |၅ |- |NED |{{flag|Netherlands}} |၂၇၄ |- |NZL |{{flag|New Zealand}} |၂၂၃ |- |NCA |{{flag|Nicaragua}} |၈ |- |NIG |{{flag|Niger}} |၇ |- |NGR |{{flag|Nigeria}} |၆၀ |- |MKD |{{flag|North Macedonia}} |၈ |- |NOR |{{flag|Norway}} |၇၅ |- |OMA |{{flag|Oman}} |၅ |- |PAK |{{flag|Pakistan}} |၁၀ |- |PAN |{{flag|Panama}} |၁၀ |- |PNG |{{flag|Papua New Guinea}} |၈ |- |PAR |{{flag|Paraguay}} |၈ |- |PER |{{flag|Peru}} |၃၅ |- |PHI |{{flag|Philippines}} |၁၉ |- |POL |{{flag|Poland}} |၂၁၀ |- |POR |{{flag|Portugal}} |၉၂ |- |PUR |{{flag|Puerto Rico}} |၃၇ |- |QAT |{{flag|Qatar}} |၁၆ |- |EOR |[[File:Olympic Rings.svg|20px]][[:en:Refugee Olympic Team at the 2020 Summer Olympics|သီးခြားအားကစားသမားများ]] |၂၉ |- |ROC | [[:en:Russian Olympic Committee athletes at the 2020 Summer Olympics|ROC]] |၃၂၈ |- |ROU |{{flag|Romania}} |၁၀၁ |- |RWA |{{flag|Rwanda}} |၆ |- |SKN |{{flag|Saint Kitts and Nevis}} |၂ |- |LCA |{{flag|Saint Lucia}} |၅ |- |SAM |{{flag|Samoa}} |၈ |- |SMR |{{flag|San Marino}} |၅ |- |STP |{{flag|São Tomé and Príncipe}} |၃ |- |KSA |{{flag|Saudi Arabia}} |၂၉ |- |SEN |{{flag|Senegal}} |၉ |- |SRB |{{flag|Serbia}} |၈၆ |- |SEY |{{flag|Seychelles}} |၅ |- |SGP |{{flag|Singapore}} |၂၃ |- |SVK |{{flag|Slovakia}} |၄၁ |- |SLO |{{flag|Slovenia}} |၅၃ |- |SOL |{{flag|Solomon Islands}} |၃ |- |RSA |{{flag|South Africa}} |၁၇၇ |- |KOR |{{flag|South Korea}} |၂၃၅ |- |ESP |{{flag|Spain}} |၃၃၄ |- |SRI |{{flag|Sri Lanka}} |၉ |- |SUD |{{flag|Sudan}} |၅ |- |SUR |{{flag|Suriname}} |၃ |- |SWE |{{flag|Sweden}} |၁၃၄ |- |SUI |{{flag|Switzerland}} |၁၀၇ |- |SYR |{{flag|Syria}} |၆ |- |TPE |{{flag|Chinese Taipei}} |၆၈ |- |TJK |{{flag|Tajikistan}} |၁၁ |- |TAN |{{flag|Tanzania}} |၃ |- |THA |{{flag|Thailand}} |၄၂ |- |TOG |{{flag|Togo}} |၄ |- |TGA |{{flag|Tonga}} |၆ |- |TTO |{{flag|Trinidad and Tobago}} |၂၂ |- |TUN |{{flag|Tunisia}} |၆၃ |- |TUR |{{flag|Turkey}} |၁၀၈ |- |TKM |{{flag|Turkmenistan}} |၉ |- |UGA |{{flag|Uganda}} |၂၅ |- |UKR |{{flag|Ukraine}} |၁၅၅ |- |UAE |{{flag|United Arab Emirates}} |၅ |- |USA |{{flag|United States}} |၆၁၃ |- |URU |{{flag|Uruguay}} |၁၁ |- |UZB |{{flag|Uzbekistan}} |၆၃ |- |VAN |{{flag|Vanuatu}} |၃ |- |VEN |{{flag|Venezuela}} |၄၄ |- |VIE |{{flag|Vietnam}} |၁၈ |- |YEM |{{flag|Yemen}} |၅ |- |ZAM |{{flag|Zambia}} |၂၆ |- |ZIM |{{flag|Zimbabwe}} |၅ |} === ဆုတံဆိပ်ဇယား === ;Key {{Color box|#ccccff|&nbsp;<nowiki>*</nowiki>&nbsp;|border=darkgray}} အိမ်ရှင် {| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable plainrowheaders|team=NOC|caption=၂၀၂၀ ​နွေရာသီအိုလံပစ် အားကစားပြိုင်ပွဲ ဆုတံဆိပ်ဇယား}} |- |၁||align=left|{{flag|USA}}||၃၉||၄၁||၃၃||၁၁၃ |- |၂||align=left|{{flag|China}}||၃၈||၃၂||၁၈||၈၈ |-bgcolor=ccccff |၃||align=left|{{flag|JPN}}*||၂၇||၁၄||၁၇||၅၈ |- |၄||align=left|{{flag|GBR}}||၂၂||၂၁||၂၂||၆၅ |- |၅||align=left| [[:en:Russian Olympic Committee athletes at the 2020 Summer Olympics|ROC]]||၂၀||၂၈||၂၃||၇၁ |- |၆||align=left|{{flag|Australia}}||၁၇||၇||၂၂||၄၆ |- |၇||align=left|{{flag|Netherlands}}||၁၀||၁၂||၁၄||၃၆ |- |၈||align=left|{{flag|France}}||၁၀||၁၂||၁၁||၃၃ |- |၉||align=left|{{flag|Germany}}||၁၀||၁၁||၁၆||၃၇ |- |၁၀||align=left|{{flag|Italy}}||၁၀||၁၀||၂၀||၄၀ |- |၁၁-၉၃||align=left|ကျန်ရှိ​သောအသင်းများ||၁၃၇||၁၅၀||၂၀၆||၄၉၃ |- !colspan=2|စုစုပေါင်း (93 NOCs)!! ၃၄၀ !! ၃၃၈ !! ၄၀၂ !! ၁၀၈၀ |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:နွေရာသီအိုလံပစ် အားကစားပြိုင်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ နွေရာသီ အိုလံပစ်]] 0uh20y6d365n8dnm3ygs0djmxwcxplt 0 207611 1040851 1040628 2026-06-25T20:38:54Z Naingli 144794 1040851 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = အကဝိဇ္ဇာ | name = ဗလပြန် | image = [[File:Balapann.png|thumb|ဆရာမကြီး ဒေါ်ဗလပြန်]] | alt = | caption = | birth_name = စောနန်းရွှေ<br />မစိမ်းမြ | birth_date = {{Birth date|1914|6|27}} | birth_place = [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း]]၊ မြန်မာ | death_date = {{Death year and age|1987|1914}} | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | nationality = မြန်မာနိုင်ငံသား | other_names = | occupation = အကပညာရှင် | years_active = | known_for = စံတော်ချိန်အက | notable_works = }} == အကဝိဇ္ဇာ မင်းသမီးကြီး ဒေါ်ဗလပြန် == [[File:Balapall.jpg|thumb|ဒေါ်ဗလပြန် ၏ အကအလှ]] == ငယ်ဘဝနှင့် "ဗလပြန်" ဖြစ်လာရခြင်း == ဒေါ်ဗလပြန်၏ ငယ်နာမည်မှာ မစိမ်းမြ ( ကရင်နာမည် - စောနန်းရွှေ ) ဖြစ်ပြီး ၁၂၇၆ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၆ ရက်တွင် ပဲခူးမြို့နယ်၊ ရေအေးစမ်းရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ဦးချမ်းအေးနှင့် ဒေါ်နော်ရွှေမိတို့ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ် ၇ နှစ်သမီးအရွယ်တွင် ဧရာဝဏ်ဦးတင့်ကြီးနှင့် တလိုင်းမ မငွေတင်တို့၏ ဇာတ်ပွဲ၌ စင်ပေါ်သို့ ရုတ်တရက်တက်ရောက်ကာ "ကိုတင့်ကြီးရဲ့ မေ့ပြီလား၊ ကျွန်မ မယ်အောင်ဗလလေ" ဟု ဆိုပြီး အောင်ဗလ၏ တေးသီချင်းများကို ဆိုပြခဲ့ခြင်းသည် သူမ၏ အနုပညာသမိုင်းကို စတင်စေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ "ဗလပြန်" ဟူသောအမည်ဖြင့် လူသိများလာခဲ့သည်။ == ပံ့ပိုးပေးသူများ၏ အခန်းကဏ္ဍ == ဗလပြန်ကို ဒိုက်ဦးမှ ဆန်စက်သူဌေး ဦးမောင်မောင်က စင်တင်ပေးရာတွင် ထိုစဉ်က နာမည်ကြီး မင်းသား ဦးစိန်ခို၊ မင်းသမီး မငွေမြိုင်နှင့် ဆိုင်းဆရာ စိန်ဗေဒါကြီးတို့နှင့်အတူ တွဲဖက်ကပြခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဇာတ်ပွဲစားကြီး ဦးဖိုးဇုံက သူမ၏ အရည်အချင်းကို အသိအမှတ်ပြု၍ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ခုကို တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် တွဲဖက်များ == အသက် ၁၆ နှစ်မှစတင်၍ ထင်ရှားသော မင်းသားကြီးများဖြစ်သည့် ဘားမားစိန်၊ နေပြည်တော် ဘသက်၊ စန္ဒရားဦးဘအုန်း၊ ဆရာလတ်၊ ဒုတိယဘိုးစိန်၊ အောင်ဘညိုတို့နှင့် တွဲဖက်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် စိန်အောင်မင်းနှင့် ၁၀ နှစ်၊ အောင်မောင်းနှင့် ၇ နှစ်ကြာ တွဲဖက်ခဲ့ပြီး၊ ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့်လည်း ဂျပန်ခေတ်တွင် ခေတ္တတွဲဖက် ကပြခဲ့ဖူးသည်။ == အကဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ == အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက် တပ်မတော်ကပွဲရုံတွင် ရုပ်သေးနှင့် လူ အပြိုင်ကပြသည့် အကဖြင့် မြို့တော်ဝန် ဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းစိန်၏ ဂုဏ်ပြုရွှေတံဆိပ်နှင့် "အကဝိဇ္ဇာ" ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူမ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးဇော်သည်လည်း အနုပညာရှင်ဖြစ်သည့်အတွက် သူမကို အရုပ်နှင့်ပြိုင် ကပြစေခြင်းစသည့် ဆန်းသစ်သော အကကွက်များကို ဖန်တီးစေခဲ့သည်။ ၁၉၆၉-၇၀ ခုနှစ်တွင် "စံတော်ချိန်" အကကို တီထွင်ခဲ့ပြီး ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ ယိမ်းအဆင့်အတန်း မြင့်မားရေးတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ == လက်ရာများ၊ ခရီးစဉ်များနှင့် နောက်ဆုံးအချိန် == သူမ၏ ထင်ရှားသော ဇာတ်လမ်းများမှာ - စိန်အောင်မင်းနှင့်တွဲဖက်: ငမိုးရိပ်၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ မင်းညီနောင်၊ မောင်မစ္စက၊ ဝိဇယကုမ္မာဇာတ်။ အောင်မောင်းနှင့်တွဲဖက်: မဟာပဒုမ၊ ပန်းပဲမောင်တင့်တယ်၊ တာနောယက္ခ၊ သုဓနုမေဓာဝီဇာတ်။ အခြားဇာတ်လမ်းများ: မင်းကုသ၊ ပဋိက္ခရား၊ ဥဒါရီကုမာရီ။ သူမသည် တရုတ်နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများသို့ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေး ခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့သည်။ အသက် ၅၀ မှစ၍ အသက် ၇၄ နှစ်အထိ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတွင် အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [https://www.facebook.com/329611677117410/videos/392313268409530/ စံတော်ချိန်အက (အမျိုးသား)] * [https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=3582830825064351&id=1332465993434190 စံတော်ချိန်အက (အမျိုးသမီး)] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၇ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ‎]] 0jjmsniheeex53nh8iiynvr5eh7zo88 1040969 1040851 2026-06-26T10:20:43Z Naingli 144794 1040969 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = အကဝိဇ္ဇာ | name = ဗလပြန် | image = [[File:Balapann.png|thumb|ဆရာမကြီး ဒေါ်ဗလပြန်]] | alt = | caption = | birth_name = စောနန်းရွှေ<br />မစိမ်းမြ | birth_date = {{Birth date|1914|6|27}} | birth_place = [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း]]၊ မြန်မာ | death_date = {{Death year and age|1987|1914}} | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | nationality = မြန်မာနိုင်ငံသား | other_names = | occupation = အကပညာရှင် | years_active = | known_for = စံတော်ချိန်အက | notable_works = }} == အကဝိဇ္ဇာ မင်းသမီးကြီး ဒေါ်ဗလပြန် == [[File:J it gfvbjj.jpg|thumb|စိန်အောင်မင်း နင့် ဗလပြန်]] [[File:Balapall.jpg|thumb|ဒေါ်ဗလပြန် ၏ အကအလှ]] == ငယ်ဘဝနှင့် "ဗလပြန်" ဖြစ်လာရခြင်း == ဒေါ်ဗလပြန်၏ ငယ်နာမည်မှာ မစိမ်းမြ ( ကရင်နာမည် - စောနန်းရွှေ ) ဖြစ်ပြီး ၁၂၇၆ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၆ ရက်တွင် ပဲခူးမြို့နယ်၊ ရေအေးစမ်းရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ဦးချမ်းအေးနှင့် ဒေါ်နော်ရွှေမိတို့ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ် ၇ နှစ်သမီးအရွယ်တွင် ဧရာဝဏ်ဦးတင့်ကြီးနှင့် တလိုင်းမ မငွေတင်တို့၏ ဇာတ်ပွဲ၌ စင်ပေါ်သို့ ရုတ်တရက်တက်ရောက်ကာ "ကိုတင့်ကြီးရဲ့ မေ့ပြီလား၊ ကျွန်မ မယ်အောင်ဗလလေ" ဟု ဆိုပြီး အောင်ဗလ၏ တေးသီချင်းများကို ဆိုပြခဲ့ခြင်းသည် သူမ၏ အနုပညာသမိုင်းကို စတင်စေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ "ဗလပြန်" ဟူသောအမည်ဖြင့် လူသိများလာခဲ့သည်။ == ပံ့ပိုးပေးသူများ၏ အခန်းကဏ္ဍ == ဗလပြန်ကို ဒိုက်ဦးမှ ဆန်စက်သူဌေး ဦးမောင်မောင်က စင်တင်ပေးရာတွင် ထိုစဉ်က နာမည်ကြီး မင်းသား ဦးစိန်ခို၊ မင်းသမီး မငွေမြိုင်နှင့် ဆိုင်းဆရာ စိန်ဗေဒါကြီးတို့နှင့်အတူ တွဲဖက်ကပြခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဇာတ်ပွဲစားကြီး ဦးဖိုးဇုံက သူမ၏ အရည်အချင်းကို အသိအမှတ်ပြု၍ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ခုကို တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် တွဲဖက်များ == အသက် ၁၆ နှစ်မှစတင်၍ ထင်ရှားသော မင်းသားကြီးများဖြစ်သည့် ဘားမားစိန်၊ နေပြည်တော် ဘသက်၊ စန္ဒရားဦးဘအုန်း၊ ဆရာလတ်၊ ဒုတိယဘိုးစိန်၊ အောင်ဘညိုတို့နှင့် တွဲဖက်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် စိန်အောင်မင်းနှင့် ၁၀ နှစ်၊ အောင်မောင်းနှင့် ၇ နှစ်ကြာ တွဲဖက်ခဲ့ပြီး၊ ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့်လည်း ဂျပန်ခေတ်တွင် ခေတ္တတွဲဖက် ကပြခဲ့ဖူးသည်။ == အကဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများ == အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက် တပ်မတော်ကပွဲရုံတွင် ရုပ်သေးနှင့် လူ အပြိုင်ကပြသည့် အကဖြင့် မြို့တော်ဝန် ဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းစိန်၏ ဂုဏ်ပြုရွှေတံဆိပ်နှင့် "အကဝိဇ္ဇာ" ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူမ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးဇော်သည်လည်း အနုပညာရှင်ဖြစ်သည့်အတွက် သူမကို အရုပ်နှင့်ပြိုင် ကပြစေခြင်းစသည့် ဆန်းသစ်သော အကကွက်များကို ဖန်တီးစေခဲ့သည်။ ၁၉၆၉-၇၀ ခုနှစ်တွင် "စံတော်ချိန်" အကကို တီထွင်ခဲ့ပြီး ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ ယိမ်းအဆင့်အတန်း မြင့်မားရေးတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ == လက်ရာများ၊ ခရီးစဉ်များနှင့် နောက်ဆုံးအချိန် == သူမ၏ ထင်ရှားသော ဇာတ်လမ်းများမှာ - စိန်အောင်မင်းနှင့်တွဲဖက်: ငမိုးရိပ်၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ မင်းညီနောင်၊ မောင်မစ္စက၊ ဝိဇယကုမ္မာဇာတ်။ အောင်မောင်းနှင့်တွဲဖက်: မဟာပဒုမ၊ ပန်းပဲမောင်တင့်တယ်၊ တာနောယက္ခ၊ သုဓနုမေဓာဝီဇာတ်။ အခြားဇာတ်လမ်းများ: မင်းကုသ၊ ပဋိက္ခရား၊ ဥဒါရီကုမာရီ။ သူမသည် တရုတ်နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများသို့ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေး ခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့သည်။ အသက် ၅၀ မှစ၍ အသက် ၇၄ နှစ်အထိ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတွင် အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [https://www.facebook.com/329611677117410/videos/392313268409530/ စံတော်ချိန်အက (အမျိုးသား)] * [https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=3582830825064351&id=1332465993434190 စံတော်ချိန်အက (အမျိုးသမီး)] [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၇ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ‎]] 332rem47b8t9cxs34uhqcmgz2nzbmdz 0 207687 1040954 663212 2026-06-26T09:40:38Z Mkant00 135890 1040954 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာ]]နှင့် [[ရူပဗေဒ]]တို့တွင် ဗက်တာ (vector) သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်]] (element) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပေးထားသော [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) သို့မဟုတ် [[အစားကွင်း]] (division ring) <math>k</math> တစ်ခုအတွက် <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တွင် ပါဝင်သော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> ကို [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]] (module) တစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ၎င်းကို <math>\text{Vect}_k</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံအတွင်း ဗက်တာများသည် <math>k</math> ၏ အစုဝင်များနှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) ပြုလုပ်ကြသည်။ ထို <math>k</math> ၏ အစုဝင်များကို စကေလာများ (scalars) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အပေါင်း (addition) တွက်ချက်မှုအရ ဗက်တာများသည် အခြေခံ [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ ၎င်းအုပ်စု၏ ထပ်တူရအစုဝင်သည် သုညဗက်တာ (zero vector) ဖြစ်သည်။ ၎င်းဗက်တာကို <math>0 \in V</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ တူညီသော သင်္ကေတကို အသုံးပြုသော်လည်း ဤဗက်တာသည် အောက်ခြေ ဖီးလ်ဒ် (ground field) ၏ သုည အစုဝင် (zero element) <math>0 \in k</math> နှင့် တိကျစွာ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ လားရာပြ မျဉ်းပိုင်းများအပြင် သရုပ်မဲ့ (abstract) ဗက်တာများသည် ကွဲပြားခြားနားသော ဖြစ်စဉ်များကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထင်ရှားသော နမူနာပုံစံများတွင် ထိမျဉ်းဗက်တာများ (tangent vectors) ပါဝင်သည်။ လုံလောက်စွာ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော]] (differentiable) ရပ်ဝန်း (space) <math>X</math> ၏ ထိမျဉ်းအစည်း (tangent bundle) <math>TX \to X</math> တစ်ခုကို ပေးထားလျှင် ထိမျဉ်းဗက်တာတစ်ခုသည် အမှတ် <math>x \in X</math> အထက်ရှိ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ဖိုက်ဘာ_(Fiber)|ဖိုက်ဘာ]] (fiber) ၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>X</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> မှ ထွက်ပေါ်လာသော အလွန်သေးငယ်လွန်းသော မျဉ်းကွေးများ၏ စုစည်းမှုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု ပြုလုပ်သည်။ အလားတူပင် ရူပဗေဒတွင် လှိုင်းဗက်တာ (wave vector) သည် ပြင်ညီလှိုင်းတစ်ခု၏ လှိုင်းအလျားနှင့် ဖြန့်ကြက်သွားရာ လားရာတို့ကို သတ်မှတ်ပေးသော ဗက်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |author=nLab authors |title=vector space |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/vector+space |access-date=2026-06-26}} * {{Citation |author=nLab authors |title=vector |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/vector |access-date=2026-06-26}} * {{Citation |author=nLab authors |title=tangent vector |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/tangent+vector |access-date=2026-06-26}} * {{Citation |author=nLab authors |title=wave vector |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/wave+vector |access-date=2026-06-26}} {{math-stub}} {{physics-stub}} gmv1tfvr8gxlfw00fqi8y7j5fo4nysl 1040955 1040954 2026-06-26T09:43:30Z Mkant00 135890 1040955 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာ]]နှင့် [[ရူပဗေဒ]]တို့တွင် '''ဗက်တာ (vector)''' သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်]] (element) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပေးထားသော [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) သို့မဟုတ် [[အစားကွင်း]] (division ring) <math>k</math> တစ်ခုအတွက် <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) တွင် ပါဝင်သော '''ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math>''' ကို [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]] (module) တစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ၎င်းကို <math>\text{Vect}_k</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံအတွင်း ဗက်တာများသည် <math>k</math> ၏ အစုဝင်များနှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) ပြုလုပ်ကြသည်။ ထို <math>k</math> ၏ အစုဝင်များကို '''စကေလာများ (scalars)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အပေါင်း (addition) တွက်ချက်မှုအရ ဗက်တာများသည် အခြေခံ [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ ၎င်းအုပ်စု၏ ထပ်တူရအစုဝင်သည် '''သုညဗက်တာ (zero vector)''' ဖြစ်သည်။ ၎င်းဗက်တာကို <math>0 \in V</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ တူညီသော သင်္ကေတကို အသုံးပြုသော်လည်း ဤဗက်တာသည် အောက်ခြေ ဖီးလ်ဒ် (ground field) ၏ သုည အစုဝင် (zero element) <math>0 \in k</math> နှင့် တိကျစွာ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ လားရာပြ မျဉ်းပိုင်းများအပြင် သရုပ်မဲ့ (abstract) ဗက်တာများသည် ကွဲပြားခြားနားသော ဖြစ်စဉ်များကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထင်ရှားသော နမူနာပုံစံများတွင် '''ထိမျဉ်းဗက်တာများ (tangent vectors)''' ပါဝင်သည်။ လုံလောက်စွာ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော]] (differentiable) ရပ်ဝန်း (space) <math>X</math> ၏ ထိမျဉ်းအစည်း (tangent bundle) <math>TX \to X</math> တစ်ခုကို ပေးထားလျှင် ထိမျဉ်းဗက်တာတစ်ခုသည် အမှတ် <math>x \in X</math> အထက်ရှိ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ဖိုက်ဘာ_(Fiber)|ဖိုက်ဘာ]] (fiber) ၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>X</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> မှ ထွက်ပေါ်လာသော အလွန်သေးငယ်လွန်းသော မျဉ်းကွေးများ၏ စုစည်းမှုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု ပြုလုပ်သည်။ အလားတူပင် ရူပဗေဒတွင် '''လှိုင်းဗက်တာ (wave vector)''' သည် ပြင်ညီလှိုင်းတစ်ခု၏ လှိုင်းအလျားနှင့် ဖြန့်ကြက်သွားရာ လားရာတို့ကို သတ်မှတ်ပေးသော ဗက်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |author=nLab authors |title=vector space |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/vector+space |access-date=2026-06-26}} * {{Citation |author=nLab authors |title=vector |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/vector |access-date=2026-06-26}} * {{Citation |author=nLab authors |title=tangent vector |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/tangent+vector |access-date=2026-06-26}} * {{Citation |author=nLab authors |title=wave vector |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/wave+vector |access-date=2026-06-26}} {{math-stub}} {{physics-stub}} scaeg8qlwgthzssdvsdrhrjc02aceur 1040956 1040955 2026-06-26T09:44:35Z Mkant00 135890 1040956 wikitext text/x-wiki [[သင်္ချာ]]နှင့် [[ရူပဗေဒ]]တို့တွင် '''ဗက်တာ (vector)''' သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခု၏ [[အစုဝင်]] (element) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပေးထားသော [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) သို့မဟုတ် [[အစားကွင်း]] (division ring) <math>k</math> တစ်ခုအတွက် <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category of vector spaces over k) တွင် ပါဝင်သော '''ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math>''' ကို [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) <math>k</math> အပေါ်အခြေခံသည့် [[မော်ဂျူး]] (module) တစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ၎င်းကို <math>\text{Vect}_k</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံအတွင်း ဗက်တာများသည် <math>k</math> ၏ အစုဝင်များနှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း (scalar multiplication) ပြုလုပ်ကြသည်။ ထို <math>k</math> ၏ အစုဝင်များကို '''စကေလာများ (scalars)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အပေါင်း (addition) တွက်ချက်မှုအရ ဗက်တာများသည် အခြေခံ [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ ၎င်းအုပ်စု၏ ထပ်တူရအစုဝင်သည် '''သုညဗက်တာ (zero vector)''' ဖြစ်သည်။ ၎င်းဗက်တာကို <math>0 \in V</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ တူညီသော သင်္ကေတကို အသုံးပြုသော်လည်း ဤဗက်တာသည် အောက်ခြေ ဖီးလ်ဒ် (ground field) ၏ သုည အစုဝင် (zero element) <math>0 \in k</math> နှင့် တိကျစွာ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ လားရာပြ မျဉ်းပိုင်းများအပြင် သရုပ်မဲ့ (abstract) ဗက်တာများသည် ကွဲပြားခြားနားသော ဖြစ်စဉ်များကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထင်ရှားသော နမူနာပုံစံများတွင် '''ထိမျဉ်းဗက်တာများ (tangent vectors)''' ပါဝင်သည်။ လုံလောက်စွာ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော]] (differentiable) ရပ်ဝန်း (space) <math>X</math> ၏ ထိမျဉ်းအစည်း (tangent bundle) <math>TX \to X</math> တစ်ခုကို ပေးထားလျှင် ထိမျဉ်းဗက်တာတစ်ခုသည် အမှတ် <math>x \in X</math> အထက်ရှိ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ဖိုက်ဘာ_(Fiber)|ဖိုက်ဘာ]] (fiber) ၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>X</math> အတွင်းရှိ <math>x</math> မှ ထွက်ပေါ်လာသော အလွန်သေးငယ်လွန်းသော မျဉ်းကွေးများ၏ စုစည်းမှုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု ပြုလုပ်သည်။ အလားတူပင် ရူပဗေဒတွင် '''လှိုင်းဗက်တာ (wave vector)''' သည် ပြင်ညီလှိုင်းတစ်ခု၏ လှိုင်းအလျားနှင့် ဖြန့်ကြက်သွားရာ လားရာတို့ကို သတ်မှတ်ပေးသော ဗက်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |author=nLab authors |title=vector space |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/vector+space |access-date=2026-06-26}} * {{Citation |author=nLab authors |title=vector |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/vector |access-date=2026-06-26}} * {{Citation |author=nLab authors |title=tangent vector |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/tangent+vector |access-date=2026-06-26}} * {{Citation |author=nLab authors |title=wave vector |date=June 2026 |url=https://ncatlab.org/nlab/show/wave+vector |access-date=2026-06-26}} {{math-stub}} {{physics-stub}} kfqk6jhv6rypn9jxcvdchkk2t7n3ojd 0 222924 1040835 1019867 2026-06-25T17:58:23Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040835 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency |agency_name = မြန်မာနိုင်ငံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်လုပ်ငန်း ကြီးကြပ်ရေးကော်မရှင်<br/>Securities and Exchange Commission of Myanmar |image = Securities and Exchange Commission of Myanmar office building.png |image_caption = ရုံးအဆောက်အအုံပုံ |type = အစိုးရအေဂျင်စီ |formed = {{Start date and years ago|df=yes|2015|2|24}} |jurisdiction = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |headquarters = လသာလမ်းနှင့် ကမ်းနားလမ်းထောင့်၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates = {{coord|16|46|21.1|N|96|09|00.4|E|type:government|display=inline,title}} |chief1_name = ဦးဟန်ဝင်းအောင် |chief1_position = ဥက္ကဋ္ဌ |chief2_name = ဦးမင်းဇော်ဝင်း <ref>{{cite web|url=https://secm.gov.mm/wp-content/uploads/2026/02/Vol_4-No.4M-V1-1.pdf|title=အရင်းအနှီးဈေးကွက်သတင်းလွှာ၊အတွဲ(၄)၊အမှတ်(၄)၊ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|work=မြန်မာနိုင်ငံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်လုပ်ငန်း ကြီးကြပ်ရေးကော်မရှင်ရုံး|access-date=၆ မတ် ၂၀၂၆|date=ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> |chief2_position = အတွင်းရေးမှူး |parent_agency = [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန]] |website = {{url|secm.gov.mm}} }} '''မြန်မာနိုင်ငံ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ် လုပ်ငန်းကြီးကြပ်ရေးကော်မရှင်''' ({{Lang-en|Securities and Exchange Commission of Myanmar}}၊ အတိုကောက် '''SECM''') သည် [[ရန်ကုန်စတော့အိတ်ချိန်း]] အပါအဝင် မြန်မာ့ ငွေချေးဈေးကွက်ကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲသည့် ဘဏ္ဍာရေး စည်းမျဉ်းဆိုင်ရာ အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ SECM ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် [[ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေ]]အရ [[စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mopf.gov.mm/en/page/finance/%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8/%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8/179|title=SECM Commission {{!}} Ministry of Finance & Planning|access-date=9 January 2022|archive-date=9 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109174800/https://www.mopf.gov.mm/en/page/finance/%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%A1%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8/%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8/179}}</ref> SECM ကို လက်ရှိတွင် ဦးဟန်ဝင်းအောင်က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mmtimes.com/business/20395-new-chair-appointed-to-govern-ysx.html|title=New chair appointed to govern YSX|access-date=9 January 2022|archive-date=9 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109174804/https://www.mmtimes.com/business/20395-new-chair-appointed-to-govern-ysx.html}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] 6qyeg3h514m8iu3zlrz0x2b2iutlkj0 3 223880 1040908 1040476 2026-06-26T05:08:18Z Zawzawaungthwin 100038 /* သဘင်ပညာရှင်များကိစ္စ */ အပိုင်းသစ် 1040908 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zawzawaungthwin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၆၊ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == ဧပြီ ၂၀၂၂ == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်ုပ်ကတော့ [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဖြစ်ပါတယ်။ မကြာသေးမီက သင်ဟာ [[:ဖုန်ကြားရှင်]]&nbsp;မှ&nbsp; အကြောင်းအရာများကို လုံလောက်စွာ ရှင်းပြခြင်း မရှိဘဲ ဖယ်ရှားလိုက်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုမိလိုက်ပါတယ်။ နောင်အခါ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သင်ပြုလုပ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုများမှာ လုံလောက်တဲ့ [[H:ES|တည်းဖြတ်ခြင်း အတိုချုပ်]]ကို ဖော်ပြပေးနိုင်ရင် အခြားသူတွေအတွက် အကူအညီဖြစ်မှာပါ။ ဒါဟာ မှားယွင်းပြုလုပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုရင် မစိုးရိမ်ပါနဲ့။ ဖယ်ရှားလိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပြီးပါပြီ။ စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:Sandbox|sandbox]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ် အမှားပြုလုပ်မိတယ်လို့ သင်ယူဆခဲ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် မေးမြန်းစရာရှိတယ်ဆိုရင် [[User_talk:Ninjastrikers|ကျွန်ုပ်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]]မှာ စာတိုချန်ခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:uw-delete1 --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) :ကျနော့်ကို တည်းဖြတ်ခွင့်ပိတ်ပင်ထားတာတွေ့လို့ ဘယ်လိုပြန်လည်ဆောင်ရွက်ရမလဲ သိချင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၂၃၊ ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] Do you use any VPN while editing Wikipedia? [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::ကိုနင်ဂျာရေ “[[သန်းသန်းဆွေ]]” ကိစ္စ ဆွေးနွေးကြရအောင်။သူက ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ပါ။သူ့ကို အမျိုးသမီးဝန်ကြီး ကဏ္ဍထဲ ထည့်သွင်းသင့်တယ်လို့မြင်တယ်။နိုင်ငံဝန်ထမ်းက ကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ပြဌာန်းထားတဲ့ ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေအရ ဆို သူက ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပါ။ဝန်ကြီး လို့ မသုံးစေချင်ရင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ် များ ဆိုတာက ပိုသင့်တော် မလား။နိုင်ငံ ဝန်ထမ်းက မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::::ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌက [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]မှာ ၂၀ ဦးမြောက်မှာတော့ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့နေရာကို ဝန်ကြီးဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲတာမျိုး မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီး ကဏ္ဍကနေ ဖယ်လိုက်တာပါ။ ဘယ်ကဏ္ဍနဲ့ သင့်လျော်မလဲ ကြည့်တော့ အင်္ဂလိပ်ဆောင်းပါးမှာ ထည့်ထားတဲ့ civil servants ကိုပဲ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအနေနဲ့ ထည့်လိုက်တာပါ။ သီးခြားကဏ္ဍအနေနဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆိုပြီး လုပ်မယ်ဆိုရင်လည်း ရပါတယ်။ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆောင်းပါးရယ်၊ တခြားသော ဥက္ကဋ္ဌအကြောင်း ဆောင်းပါးတွေ ဖန်တီးပြီး ထည့်ထားသင့်တဲ့ ကဏ္ဍပါ။ ဒါကလည်း [[:en:Category:Governors_of_the_Central_Bank_of_Malaysia]] ကို နမူနာကြည့်ပြီး ပြောတာပါ။ ဝန်ကြီးလို့ ဘယ်နေရာမှာမှ ရည်ညွှန်းထားတာ (ကျွန်တော့အနေနဲ့) မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီးကဏ္ဍထဲမှာတော့ မထည့်သင့်ဘူးလားလို့ပါဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၀၉၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::::ဟုတ်ကဲ့။ဝန်ကြီးကဏ္ဍ ကနေ ဖယ်ရှားလိုက်တာ သဘောတူလက်ခံပါတယ်။ဖြစ်လည်းဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဗဟိုဘဏ် အပါအဝင် ရုံးနဲ့ကောင်စီ၊ကော်မရှင် ၉ ခုကို   “ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ” များလို့ ရည်ညွှန်းသတ်မှတ်ဖော်ပြထားတာရှိတော့ ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်း ပုဂ္ဂိုလ်များ ဆိုရင်ရော။သင့်တော်မလား။နိုင်ငံဝန်ထမ်း နဲ့ စာရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::::::Agree and please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၂၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::::::အောင်ကို နှင့် ပတ်သတ်ပြီး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ ဖန်တီးမှု အဆင်မပြေ၍ ပြုလုပ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းမျှဝေပေးစေလိုပါတယ်. ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၈၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::အဆင်ပြေသလို လုပ်ကြည့်ထားပါတယ်။အမှားအယွင်းလုပ်ဆောင်မိတယ်ဆိုရင် ပြင်ဆင် ပေးပါခင်ဗျာ @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၉၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ စကားမစပ် [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(အဆိုပြုချက်များ)#Portal_နှင့်_Draft_အမည်ညွှန်း_ထည့်သွင်းရန်|ဒီနေရာက Portal နဲ့ Draft အမည်ညွှန်းအတွက်]] အဆိုပြုထားတာကို ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးပေးပါဦးဗျ။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::ကိုနင်ဂျာရေ ကျနော်  [[ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆင့်ခေါ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့]] စာမျက်နှာ မှာ ဇယားဆွဲတာ လိုအပ်ချက်ရှိနေလို့ အဆင်ပြေရင် ကျေးဇူးပြု၍ ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၁၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::::နည်းနည်းပြင်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၁၆၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...[[မြန်မာ့ အစားအစာ]]  ဆောင်းပါး ရဲ့ အမျိုးအမည်များ အက္ခရာစဉ် က သွင်ပြင်ပိုင်းမှာ မညီမညာဖြစ်နေပုံပဲ။အဆင်ပြေရင် ညှိပေးစေချင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။နောက်ပြီး ဆောင်းပါးအပေါ် ကျနော့်ရဲ့ နောက်ပြန်ပြင်မှုမှာ လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင်လည်း ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၃၂၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::::::အင်္ဂလိပ်ဝီကီဖက်က [[:en:Burmese cuisine]] ကို ပြန်ပြီး ရေးနိုင်ရင်တော့ ပိုကောင်းမယ်။ ခုတော့ columns-list ပုံစံပဲ ပြင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၃၀၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thanks..I will try. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၉၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi Zawzawaungthwin, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :ကိုနင်ဂျာရေ...ဝီကီရဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုမှာ အတိုချုပ်ဖော်ပြလို့ရတဲ့ ဥပမာသူက ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာကို ဘယ်လို ထည့်သွင်းရတာလဲဗျာ။ကျနော် မသိလို့ လမ်းညွှန့်ပေးပါအုံး။ဥပမာ ဦးထွန်းထွန်းဦး ဆို သူက ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် အဲ့လိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::[[En:Wikipedia:Short description|short description]] လိုမျိုးကို ပြောတာထင်တယ်။ <nowiki>{{short description}}</nowiki> သုံးပြီး ရေးတာကတော့ enwiki တစ်ခုတည်းမှာပဲ ရသေးတာလို့ ကျနော်သိထားတယ်။ ပုံမှန်အနေနဲ့ မိုဘိုင်းလ်မှာ မြင်ရတဲ့ အတိုချုပ်ကိုတော့ wikidata ရဲ့ description အောက်က သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားနေရာမှာ ထည့်ထားလို့ရပါတယ်။ ဥပမာ [[အောင်ဆန်း]]ရဲ့ [https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 မိုဘိုင်းဗားရှင်း]မှာ မြင်ရတဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်" ဆိုတာကို သူ့ရဲ့ [[D:Q194161|ဝီကီဒေတာ]]က Description > Burmese မှာ ရေးထားပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::ဟုတ်ကဲ့ အောင်ဆန်း “ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်” အဲ့လိုမျိုးပါခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၉၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :ကိုနင်ဂျာ ရေ အဆင်ပြေရင်  မြန်မာ–ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး ကို လိုအပ်တာတွေ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ပေးပါအုံး။နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးအကြောင်း ရေးသားနေတာတွေ့လို့ တတ်သလောက်မှတ်သလောက်လေး ကူညီပေးထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၉၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::ကူညီဖြည့်စွက်ရေးသားပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၉:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::ချက်-မြန်မာ Map မှာ နည်းနည်းလိုအပ်ချက်ရှိနေသေးတယ် ထင်တယ်။ကူညီပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::::မြေပုံက ဆွဲထားပြီးသား မရှိလို့ မပေါ်တာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန က ဝန်ကြီးအပြောင်းအလဲတွေကို ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ထားထာမှာ လိုအပ်ချက်တွေရှိလို့ ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးဗျာ.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::Done and thanks for updating. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၁၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::မေလ ၂၄ရက်နေ့က ဘဏ်ပုံတစ်ပုံကို ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုမဟုတ် ဖေ့ဘုတ်က ဖြစ်ဖွယ်ရှိတယ်ဆိုပြီး မှတ်ချက်ပေးထားတာတွေ့ရပါတယ်။ဒီပုံက ကျနော် ဖုန်းနဲ့ လျှပ်တပြတ် ရိုက်ထားတဲ့ပုံ ဖြစ်ပါတယ်။စံနှုန်းအရ ပယ်ဖျက်ပြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘာမှမပြောလိုပေမယ့် နောက်ပိုင်းတွေကျရင် ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုတွေကို စိစစ်ပြီးမှ ပယ်ဖျက်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၄၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] စိစစ်ပေးဖို့ပဲ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::ဟုတ်ကဲ့။ အကြံပြုတာကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ ပုံအများစုရဲ့ metadata မှာ ရိုက်ကူးမှု အချက်အလက်တွေ (ကင်မရာအမျိုးအစား၊ ရိုက်ကူးရက်စွဲ၊ အချိန်) စတာတွေ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်။ metadata ကို အတုလုပ်လို့ရတယ်ဆိုပေမယ့် အဲလိုမျိုး အချက်အလက်စုံလင်တာရယ်၊ ပုံအချိုးအစား မြင့်မားမှု၊ ဖိုင်အရွယ်အစား ကြီးမှုစတာတွေအပေါ်မူတည်ပြီး ကိုယ်တိုင်ရိုက်တဲ့ ဓာတ်ပုံဟုတ်မဟုတ် ယေဘုယျ ဆုံးဖြတ်လေ့ရှိပါတယ်။ အစ်ကို့တင်လိုက်တဲ့ပုံရဲ့ metadata မှာ ကင်မရာအချက်အလက်တွေ မပါဝင်ဘဲ FBMD နဲ့ စတဲ့ စာသားပဲပါနေတာရယ် ဖိုင်အရွယ်အစားငယ်တာကြောင့်ရယ်မို့ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှု မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ယူဆလိုက်တာပါ။ (FB ရဲ့ ကင်မရာနဲ့ ရိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် FB ကနေ ဒေါင်းလုပ် လုပ်ထားတဲ့ပုံတွေမှာ ကင်မရာအချက်လက်မပါဘဲ FBMD ကုဒ်တွေသာ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်)။ Commons မှာလည်း အဲဒီလို FBMD ပုံမျိုးတွေဟာ ဖျက်ချခံရလေ့ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thank you for this explanation, I will definitely keep it in mind [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဆရာ ကျနော် ပုံတွေ တင်မရတာ လနဲ့ချီကြာနေပါပြီ တင်မယ်ဆိုတိုင်းဝင်မရပါဘူး ခင်ဗျာ။ဘယ်လိုဆောင်ရွက်ရမလဲ လမ်းညွန်ပေးပါအုံး ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၂၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::မြန်မာဝီကီမှာလား။ Commons မှာလားဗျ။ မြန်မာဝီကီမှာဆိုရင် တင်လို့ရတဲ့နေရာနှစ်ခု ရှိပါတယ်။ [[ဝီကီပီးဒီးယား:ဖိုင်တင်ကူညီကိရိယာ]] ကနေ non-free ပုံတွေတင်လို့ရသလို [[အထူး:ဖိုင်တင်ရန်]] ကနေလည်း manual တင်လို့ရပါတယ်။ ဝင်လို့မရတာဆိုတာ ဘယ်လို အမှားပြနေသလဲဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၁၆၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Discussion of current problem with VPN. == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Due to the current situation in our country, We are facing very complicated problems with VPN. I'm fine with using VPN. If I don't use it, there is a problem of not being able to new post also new editorials .Please suggest me the best. How should I do it? [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၁၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :Please wait, I will create the information pages about how to. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၂၉၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::Please see [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၄၅၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :::IPBE သက်တမ်းမကုန်ခင် နိုဝင်ဘာလကုန်လောက်ကျ တစ်ခေါက်ပြောပေးပါ။ အဲကျရင် IPBE သက်တမ်းထပ်တိုးပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၃၈၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == မျောက်ကျောက်ရောဂါ စာမျက်နှာအသစ် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ မျောက်ကျောက်စာမျက်နှာမှာ မြေပုံညွှန်းကို မြန်မာမှု ပြုလိုက်မိတာရှိပါတယ်။မှားတာရှိသွားရင် ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ။စာမျက်နှာရဲ့ လိုအပ်ချက်များကို လည်း ထောက်ပြပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၁၊ ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ (UTC) == Join the Myanmar Wikimedia Community User Group (MWCUG)! == We are a community of passionate volunteers working to promote free knowledge in Myanmar through Wikimedia projects like Wikipedia, Wiktionary, and more. Our goal is to support minority language projects and increase Burmese-language contributions. Whether you're an experienced editor or just starting out, we'd love for you to join us and make an impact! Visit us here: [[metawiki:Myanmar_Wikimedia_Community_User_Group|Myanmar Wikimedia Community User Group]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၀၃၊ ၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ (UTC) == မြေပုံအညွှန်းထည့်ခြင်း == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.. ကျနော် မြေပုံအညွှန်းမထည့်တတ်လို့ပါ။ဥပမာဗျာ မြို့တစ်ခု၊ကျေးရွာတစ်ခု အဲ့နေရာကို ဖော်ပြချင်ရင် ဘယ်လိုပြရသလဲ..လမ်းညွန်ပေးစေလိုပါတယ်... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၀၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) :[[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ကို သုံးပါတယ်။ Lat:Long သိဖို့တော့လိုပါတယ်။ Infobox မှာ ထည့်သုံးမယ်ဆိုရင် <code> |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ </code> နဲ့ <code> |coordinates = '''&#123;{coord|'''''latitude'''''|'''''longitude'''''|'''''coordinate parameters'''''|'''''template parameters'''''}&#125;''' </code> လိုပါတယ်။ ဥပမာ <code> &#123;{coord|19|45|N|96|6|E|type:city_region:MM-18|display=it}} </code> infobox မှာ မဟုတ်ဘဲ [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ချည်းသပ်သပ်လည်း သုံးလို့ရပါတယ်။ အသေးစိတ်ကို [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ရဲ့ documentation မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၅၃၊ ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) VPN သုံးပြီး ပြင်ဆင်မှုတွေလုပ်နေတာကြာပြီ ခုတစ်လောလက်တော့ နဲ့ဆို VPN ဖွင့်ပြင်လည်းမရ ပိတ်ပြင်လည်းမရ ဖြစ်နေပါတယ်။တည်းဖြတ်မှုမလုပ်ရတာ ရက်အတော်ကြာပြီ။ဖုန်းနဲ့ဆိုရပြီး ဖုန်းနဲ့ပြင်ဆင်ရတာ လက်တော့လောက်မလွယ်တော့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ကိုနင်ဂျာ Please @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) :ဗီပီအန်သုံးပြီး ပြင်နိုင်ဖို့ [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ|အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်]] တစ်နှစ်သက်တမ်း သတ်မှတ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ သက်တမ်းပြည့်ခါနီး ဆက်လက်အသုံးပြုဖို့လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ပြန်ပြောပေးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၁:၅၆၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::Thanks [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၉၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ..@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း မှာ ပြင်ဆင်မှုအချို့ ဆောင်ရွက်လိုက်တာရှိပါတယ်ခင်ဗျာ. အဆင်မပြေဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့်.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.နိုင်မြန်မာ စာမျက်နှာမှာ ကျနော် ဘောက်ထည့်လိုက်တာ..လိုအပ်ချက်ရှိသွားလို့ ကူညီပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျော်စိုးဦး ကျော်မျိုးမင်း တို့ကို မြန်မာဂျာနယ်လစ် များ လို့ သုံးနှုန်းရန် သင့်၊မသင့်။ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ရဲ့ ဆွေးနွေးချက်ကို ဖျက်ပစ်မှု မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းတွေ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::ငါးမင်းဆွေ တို့ ဇော်မိုးဟိန်း တို့ အောင်မင်း တို့ကို ရေးတင်ရင်လဲ လက်ခံဖို့ ရှိ၊မရှိ သိလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၄၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :::::(တရားဝင်)သတင်းမီဒီယာဌာနရဲ့ သတင်းသမားတွေဖြစ်တာကြောင့် နှစ်ယောက်စလုံးက Notable ဖြစ်တယ်လို့တော့ ပြောလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘက်မလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဖြစ်ဖို့တော့ လိုပြီး third party sources တွေ လိုပါတယ်။ enwiki ကဆောင်းပါးလို NPNew ကိုပဲ ပြန်ကိုးကားထားတာတွေဖြစ်နေတာကတော့ အဆင်မပြေဘူးပေါ့။ ပထမတစ်ကြိမ်ရေးလာတုန်းက အမွှမ်းတင်ပြီး ကြေညာတစ်ခုလို ရေးထားတာကြောင့် ဖျက်လိုက်ပါသေးတယ်။ ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ကတော့ လောလောဆယ် ရေးထားတဲ့အတိုင်းဆိုရင်တော့ ဖျက်လိုက်ရမယ့် သဘောမှာရှိတယ်။ အကုန်လုံးက Propaganda/Advert ပုံစံဖြစ်နေတယ်။ ကျန်တဲ့သူတွေထဲမှာ ငါးမင်းဆွေ အကြောင်းကတော့ third party ကိုးကားတွေရှိတာမို့ ရေးလို့ရနိုင်မယ်။ ကျန်နှစ်ယောက်ကတော့ မဖြစ်နိုင်သေးဘူးလို့ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၁၁၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] အခုလို ရှုပ်ထွေးပွေလီနေတဲ့ ကာလကြီးထဲမှာ သမိုင်းဖြစ်ရပ်တွေ၊လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်းအရာတွေကို စနစ်တကျနဲ့ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် မေးမြန်းရတာမို့လို့ အမှားအယွင်းရှိခဲ့ရင် စိတ်မရှိကြပါနဲ့ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...ကျော်စိုးဦး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၀၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::အဆင်ပြေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၂၉၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ ကျနော် [[အယ်လ်ဘာစင်မြို့]] စာမျက်နှာကို စာလုံးပေါင်းလွဲမှားပြီး Done လုပ်လိုက်မိတဲ့အတွက် ပြန်ညွန်းမထားဘဲ အမည်မှန် အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ သို့ ပြောင်းရွှေ့ ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::ဆောင်းပါးနာမည်ပြောင်းတာက confirmed user တွေလုပ်လို့ရပါတယ်။ စာမျက်နှာညာဖက်အပေါ်က Move (ရွှေ့ရန်) ကို နှိပ်ပြီး နာမည်ပြောင်းလို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၁:၅၈၊ ၂၆ မေ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို ပြင်ဆင်ပြီး ရေးထားကြရင် ကောင်းမလား ။စကစက အခု ၂၆၇ မြို့နယ်မှာရွေးကောက်ပွဲလုပ်မယ်လို့ ပြောနေပါတယ်။လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က တည်ဆဲလို့ ကြေညာထားတာက ၅၆ပါတီ ရှိနေပါတယ်။ဒါကို ဥပမာ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တည်ဆဲနိုင်ငံရေးပါတီများစာရင်း၊၂၀၂၁ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရင်ကောင်းမလား ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::good idea. Love it. How about we start with a sandbox and edit from there and discuss accordingly?? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] Welcome [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::အစ်ကိုပဲ sandbox ကနေ စလိုက်ပါနော်။ ကျနော် ပါဝင်လိုက်ပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ကို ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲ ထဲ ထည့်လို့မရပါဘူး.သူက ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်မို့လို့ပါ ။လက်ရှိမှာ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်း (၉) ခုပဲရှိပြီး အဲ့ဒီ့ထဲ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် နဲ့ ရုံးမပါပါဘူးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၈၊ ၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::ဟုတ်၊​ကောင်းပါပြီ. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ ရွေးကောက်ပွဲစာမျက်နှာတွေကို အပိုင်းလိုက် ဖြတ်လိုက်ကြရအောင်။ဥပမာ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ပေါ့ဗျာ.အဲ့စာ မျက်နှာဆိုရင် အဲ့ကာလက တည်ဆဲပါတီ စာရင်း၊ပြီးတော့ အဲ့ရွေးကောက်ပွဲ နဲ့ထင်ရှားဖြစ်ရပ် စသည်တို့ပေါ့ဗျာ.တစ်နေရာထဲမှာ အပြီးအပြတ်ဖတ်လို့ရတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့.ဝိုင်းကူညီပေးပါအုံး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] မှာ ကျန်တာတွေရှိရင်လဲ ဖြည့်စွက်ပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::အိုကေနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂]] မှာ နည်းနည်းတော့ ဝင်ဖြည့်ထားပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::အစ်ကိုက ရွေးကောက်ပွဲဆောင်းပါးများကို တစ်သမတ်တည်း ခေါင်းစဉ် ရှိစေချင်တယ်၊ ဟုတ်? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၁၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဟုတ်တယ်ဗျ။ဆက်စပ်ကြည့်လို့ရတဲ့ ဟာတွေလည်း ပါစေချင်တယ်။မှတ်တမ်းယူချင်ရင်လည်း တစ်နေရာထဲမှာ အကုန်ရသွားစေချင်တာပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၃၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::ကောင်းပါပြီ။ အစ်ကိုရဲ့ flow ကို​ ယူလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး တစ်နေရာထဲမှာ အကြောင်းအရာစုံစုံလင်လင် ကို တစ်ခါတည်း ကြည့်ရှုနိုင်အောင် ဖြည့်စွက်ပေးနေတဲ့အပေါ် အထူးကျေးဇူးတင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::Pleasure <3 [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၃၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် စာမျက်နှာ အသစ်တွေ ရေးနေပါတယ်။ဝင်ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::okay naw [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၁၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဒီမှာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::အစ်ကို စလိုက်ပါတယ်။​ ကျနော် လိုက်လာခဲ့မယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၅၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] ဇယားဆွဲတာ တစ်ချက်ကြည့်ပေးပါအုံးခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၄၂၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::ok [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကာလုံစာမျက်နှာထဲမှာ အကြံပေးအဖွဲ့ကို မထည့်ဘဲ အကြံပေးအဖွဲ့ကို သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး ခေါင်းစဥ်သစ် နဲ့ ရေးလိုက်ဖို့ကို အကြံပြုလိုပါတယ်။အကြံပေးအဖွဲ့ဟာ အစဥ်အမြဲမဟုတ်ဘဲ အခုလက်ထက် ကာလတစ်ခုအထိဘဲ ရှိမှာဆိုတော့ မူရင်း ကာလုံကောင်စီမှာထားရှိခြင်းက စာဖတ်သူတွေကို နောက်ပိုင်းမှာ တွေဝေ ရှုပ်ထွေးမှုဖြစ်စေမှာစိုးလို့ပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၅၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::ဒီဇင်ဘာကျရင် ကာလုံသက်တမ်းက အပြောင်းအလဲရှိမှာဆိုရင် လက်ရှိက ကာလုံသမိုင်းတစ်ခု ဖြစ်တဲ့အခါတော့ ဒီလိုပဲ အရင်ထားရအောင်လေနော်။ မရုတ်ထွေးအောင် ယာယီသမ္မတအောက်မှာ ခေါင်းစဉ်အသေးနဲ့ ရေးလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::Yes,I agree. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဦးညိုစောက ၅ဆက်မြောက် အစိုးရအဖွဲ့ လို့ သတ်မှတ်ရပါလိမ့်မယ် ။သူ့ရှေ့မှာ ဦးသိန်းစိန်၊ဦးထင်ကျော်၊ဦးဝင်းမြင့်၊အိမ်စောင့်အစိုးရ(၂၀၂၁-၂၀၂၅)တို့ ရှိနေလို့ပါ။ ဆွေးနွေးပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::::agree, ako. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ok ပါဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] သမ္မတရုံးမှာ အရင်လက်ထက်က ဒုဝန်ကြီးတွေပါ ထည့်လိုက်ရင် ကောင်းမလားဗျ။ပြန်ရှာပြီး.ပိုပြည့်စုံသွားအောင် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၆၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::::::ဟုတ်၊ အစ်ကို။ ရှာရသမျှ ထည့်လိုက်ပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် အကြည့်မှားသွားတာ။ကျော်ထင်က ၂ခု ဖြစ်နေတယ်။ဒီတော့ ကျနော့်ရဲ့ စာမျက်နှာကို ပယ်လိုက်ဖို့ လုပ်ရတော့မှာပဲ.@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၉၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::သံတူကြောင်းကွဲစာမျက်နှာဆီကိုပဲ ပြန်ညွှန်းလိုက်ပါတယ် [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၁၁၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးချက်များ == @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ခင်ဗျာ [[စစ်ဥပဒေချုပ်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး မွမ်းမံပြင်ဆင်ပေးတာ ကျေးဇူးအထူးတင်ပါတယ်။အင်တာနက် ရှာဖွေမှုမှာ ကျနော်ဘက်က လိုအပ်ချက်တွေရှိသွားတာမို့ ရှာမရတဲ့အဆုံး အဟောင်းတန်းကနေ စာအုပ်အတွဲလိုက်ရှာပြီး သေသေချာချာဖတ်ပြီး ကောက်နုတ် ရေးလိုက်ရပါတယ်။ကိုးကားမှာလည်း ဖတ်ရှုလိုက်တဲ့ အခန်းခေါင်းစဥ်ပိုင်းလောက်ကိုပဲ ခြုံငုံ တတ်လိုက်ပါတယ်။အပိုဒ်တိုင်းကိုတော့ မတတ်ဖြစ်လိုက်ပါဘူး.လိုအပ်ချက်တွေကို ပံ့ပိုးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးအထူးတင်ကြောင်း ပြောလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၀၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], my pleasure ပါ bro..!🙂 [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၁၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] [[ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း]] ရဲ့ အောက်ပိုင်းမှာ ပေါင်းစပ်ဖို့ အကြံပြုထားတဲ့ဟာရှိပါတယ်။အဆင်ပြေရင် ပေါင်းပေးစေချင်ပါတယ်။နောက်ပြီး ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၁ ရက် နောက်ပိုင်း ဝန်ကြီးများစာရင်းမှာ ၁ဦးထဲနဲ့ ဝန်ကြီးဌာန၂နေရာ ကိုင်ထားတဲ့ သူတွေရှိပါတယ်။အဲ့ဒါ ကျနော်မခွဲတတ်လို့ ကူညီပေးပါအုံး။ကျနော် အခု ဒုဝန်ကြီးစာရင်း ဖြည့်နေပါတယ်။လိုအပ်တာများရှိရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၄၊ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးက ကျနော် ရေးလက်စကြီး ခင်ဗျားတို့ ရေးနေတယ်ဆိုရင် ကျနော် ရပ်လိုက်ပြီး အခြားဟာပဲ လုပ်လိုက်ပါ့မယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၆၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::အစ်ကို ရေးလက်စဆိုရင် ပိုတောင်းကောင်းတာပေါ့။ စစ်ရေး ရာထူး ဆောင်းပါးတွေ ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရေးတာ တွေ့တတ်လို့ တောင်းဆိုလိုက်တာပါ။ အစ်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] စတင်ရေးလိုက်ပါနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::ဒီဟာကို ရေးနေတာ ၂ ရက်လောက်တော့ရှိပြီး မပြီးသေးတာ စစ်ဆောင်းပါးတွေကို ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရဲ့မူနဲ့ဟန်အတိုင်း အတုခိုးရေးရတာပေါ့ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၁၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ဘရားသား ရေးလက်စဆို ပိုအဆင်ပြေပါတယ်။ လိုတဲ့ အကိုးအကားတွေ၊ ရည်ညွှန်းတွေ၊ ဖြည့်စွက်ချက်တွေ လုပ်ပေးပါ့မယ်။ အသစ် စ ရေးဖို့က data မစုရေးသေးလို့ပါ။ ဆောင်းပါး frame ကို ဘရားသားပဲ စ တည်လိုက်ပါလား။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၃၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::ပြီးခါနီးနေပြီဗျ။စစ်ထောက်ချုပ်ကနေ အငြိမ်းစားယူပြီး ထင်ရှားသူများအထိ ရောက်နေပြီ သူက စာအုပ်တွေထဲက လိုက်ရှာမှ နည်းနည်းစုံလို့ မကျန်အောင် ထပ်ရှာနေလို့ ကြာနေတာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၅၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွ ကွယ်လွန် ဆိုပြီး သတင်းဌာန အချို့ တက်လာတာတွေ့လို့ ဝင်ဖြည့်လိုက်ပြီးကာမှ မကွယ်လွန်ဆိုပြီး ပြန်တက်လာလို့ ကျနော်ပြန်ဖျက်လိုက်ရတယ်။ဒီနေ့ကတော့ ကံဆိုးတဲ့နေ့ပါပဲ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၅၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], သတင်းဌာနတွေက ခုနောက်ပိုင်း Reliable source ဖြစ်/မဖြစ် တော်တော် စဉ်းစားရတယ်။ ဒါတောင် Reliable ဖြစ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ တချို့သတင်းဌာနကြီးတွေတောင် controversial ဖြစ်တဲ့ သတင်းမျိုးဆို တစ်ဌာနနဲ့ တစ်ဌာန အာဘော်မတူကြတော့ နှစ်ခုစလုံးရဲ့ အာဘော်ကို citation လုပ်ပြီး ထည့်ရေးရတဲ့ အဖြစ်မျိုးတွေရှိတယ်။ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ဘရို။ 😅 - [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၄၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဟုတ်တယ် ဘရို လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာတွေဆို အတော့်ကိုသတိထားရတယ်။အချို့သော သတင်းဌာနကြီးတွေတောင်မှ အခုကာလမှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာတိုက်ခိုက်မှုတွေကိုပါ မသိမသာလုပ်လာကြတယ်။အဲ့ဒီ့ထဲ မျှောပါမသွားဖို့ အတော်လေးကို သတိထားနေရတယ်။ဝီကီဟာ ဝီကီပဲ ဖြစ်ရမယ်။သတင်းဌာန ဆန်ဆန်၊ပုဂ္ဂိုလ်ရေးတိုက်ခိုက်မှု ဆန်ဆန် မဖြစ်ရဘူးဆိုတဲ့ မူကို သတိထားပြီး အတင်းဖက်တွယ်ထားနေရတယ်။ခုဟာကလဲ နာရေးအကြောင်းအရာလည်း ဖြစ်နေပြန်၊နောက်ပြီး အထူးစိုးရိမ်ရဆိုတဲ့အခြေအနေဖြစ်နေပြန်တော့ မလွဲလောက်ဘူးဆိုပြီး ဖြည့်စွက်လိုက်တာ။နောက်ဆို ဒါကိုလည်း အထူးသတိထားရတော့မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၀၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဦးမြင့်ဆွေ ရဲ့ ကိုယ်ရေးအကျဥ်းထွက်လာပြီ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးမှုများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ဆောင်းပါး ၂ခု ပေါင်းစပ်ရန် လမ်းညွန်ထားတဲ့ [[ဘဖေ|ဘဖေ၊ဦး]] စာမျက်နှာ နဲ့ [[ဦးဘဘေ]] စာမျက်နှာ တို့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသားခြင်း၊ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်းခြင်း ပေါင်းစပ်ခြင်းတွေ လုပ်ဆောင်ထားပါတယ်။လိုအပ်ချက်များရှိရင် ကူညီပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၉၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] စာမျက်နှာကို ပြင်ဆင်မှုတွေနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ကာကွယ်မှု အတားအဆီးတစ်ခု လုပ်ဆောင်ပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။အခုအချိန်မှာ အပြန်အလှန်စွပ်စွဲမှုတွေ၊ ဝန်မခံမှုတွေနဲ့ ရှုပ်ထွေးနေချိန် မို့လို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၃၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::{{done|semi-protection for one month}}. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၂၇၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ...အခုတလော စာမျက်နှာတွေရဲ့ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်မှုတွေကို အထူးသတိပြုစောင့်ကြည့်ပေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။လတ်တလောသတိထားမိရသလောက် ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံချိန်စံနှုန်းတွေနဲ့ သွေဖယ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေကို အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ကို ဆောင်ရွက်နေကြတာတွေ့နေမြင်နေရပါတယ်။ဘက်မမျှတဲ့ ရေးသားချက်တွေ၊တစ်ဖက်တတ်ဆန်တဲ့ပြင်ဆင်မှုတွေက ဝီကီရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှုအပေါ် ယိမ်းယိုင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။အခုအချိန် အခုကာလက ပိုမိုပြီး အရေးပါအရာရောက်နေတာမို့လို့ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၅၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::အသိပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ သတိထားပြီး စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၀၄၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးချင်လို့ပါခင်ဗျာ.စာမျက်နှာထဲ အကြောင်းအရာအသစ်တွေ ထပ်ဖြည့်သွင်းထားရာမှာ ဧရာဝတီရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်လုံးကို ပုံစံမပြတ်ထည့်သွင်းထားတာ၊၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ရက်နေ့မှာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြည် ကိုယ်တိုင်က စီမံကိန်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးကျော်ဝင်းကို တိုင်ကြားထားတဲ့ကိစ္စတွေဟာ အဂတိလိုက်စားမှု ဥပဒေ နဲ့ အရေးယူနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့အကြောင်း တရားဝင်ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားခဲ့တာရှိပါလျှက် ဦးကျော်ဝင်း ဟာ သူနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဖယ်ရှားခံရတယ်လို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အသရေဖျက်မှုမြောက်တဲ့ စာတွေရေးထည့်ထားတာ စတာတွေဟာ ဝီကီရဲ့ '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:Biographies of living persons|သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများ]]''' မူဝါဒနဲ့ သွေဖယ်နေပါတယ်။အစီအစဥ်တကျတည်းဖြတ်ခွင့် ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၈၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::You don't need to inform me. Please [[ဝီကီပီးဒီးယား:သတ္တိရှိပါ|be bold]] in editing. Thanks. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၄၆၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ကိုကိုဦး နှစ်ယောက်ဖြစ်နေတဲ့အတွက် [[ကိုကိုဦး]] သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ နဲ့ [[ကိုကိုဦး (ဝန်ကြီး)]] ဆိုပြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်.အဆင်မပြေတာများရှိရင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၉၊ ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::{{like|username=Ninjastrikers}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၁:၅၂၊ ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဟင်္သာတဦးမြ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် ဝန်ကြီး [[ဟင်္သာတဦးမြ]] ကို ဖြည့်စွက်ရေးသားတာတွေ စလုပ်နေပါတယ်။နက်ဖြန်လောက်ဆို အပြီးသတ်နိုင်လောက်ပါပြီ။ ပြီးသွားတဲ့အခါကျရင် ဝိုင်းကူပေးပါအုံး။ခုကတော့ ရေးနေဆဲပါ။တစ်လက်စထဲ နိုင်ငံရေးပါတီတွေထဲက ထင်ရှားသူတွေတွေ့ခဲ့ရင်လည်း [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]] လိုမျိုး တစ်ခါတည်းရေးလို့အဆင်ပြေအောင် ကူပေးခဲ့ပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :okay naw, ako. Thanks prr [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အသစ် စာမျက်နှာတော့ ဖန်တီးထားပါတယ် ခင်ဗျာ ။လိုတာပိုတာ စိစစ် ပေးနိုင်ပါတယ်။ နာမည်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] တစ်ချက် ကြည့်ပေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၂၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ == @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အချိန်ရရင် [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] နဲ့ [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] စာမျက်နှာတွေမှာ ဝင်ကူပေးပါအုံးဗျာ။ နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ်တွေ နဲ့ ဘုရင်အမည်တွေကို။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၉၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးကို နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်(ယာယီ) ဆိုပြီး တစ်ဦးက စာမျက်နှာရွှေ့သွားပါတယ်။ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်...အစရှိတဲ့ ဆောင်းပါးလိုမျိုးဖြစ်တဲ့အရာကို ယာယီ ဆိုပြီး လာထည့်ပြောင်းသွားပါတယ်။နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဆောင်းပါးဟာ နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ဆောင်းပါးသာဖြစ်ပါတယ်။လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ ဆောင်းပါးမဟုတ်ပါဘူး.ကျနော်ပြန်ရွှေ့တာ ရွှေ့မရဖြစ်နေပါတယ် အကူအညီတောင်းခံပါတယ် ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၀၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::revert ပြန်လုပ်ထားပါတယ်ဗျ။ @[[အသုံးပြုသူ:Mayor mt|Mayor mt]] ကိုမေယာရေ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးက [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးလိုမျိုး ဝန်ကြီးချုပ်တွေ စာရင်း၊ တာဝန်၊ ခန့်အပ်ပုံ စတာတွေကို ဖော်ပြထားတဲ့ ဆောင်းပါးပါ။ ယာယီ ဆိုတာမျိုး ပါစရာမလိုပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၄၈၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ.. ဆောင်းပါးက မပြီးသေးဘူး။ရေးလက်စကြီးမလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :အခုလို ဝင်ကူခွင့်ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်ခမျာ၊ ဟုတ်၊ ကျနော် အတတ်နိုင်ဆုံးအဲ့မှာ နာမည်လေးတွေကြည့်လုပ်ထားတယ်ဗျ၊ နီပေါ သမ္မတ နာမည်ကိုတော့ ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ ဆိုပြီး နာမည်ဖလှယ်ရင် အဆင်ပြေလောက်လားဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kaday Han Thaw|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အဆင်ပြေပါတယ် ခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၈၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == နိုင်ငံအမည်ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. အရှေ့တီမောဆိုတဲ့ အမည်ထက်ကို တီမောလက်စ်တေဆိုတဲ့ အမည် နဲ့ နိုင်ငံအဆင့် သံအမတ်ကြီးတွေ ခန့်အပ်မှုတွေကို ပြုလုပ်နေတာကြာပါပြီ.ဒီတော့ ကျနော်က [[တီမောလက်စ်တေ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] ဖန်တီးထားပါတယ်။ခက်တာက ကဏ္ဍ တွေ ဖန်တီးတဲ့အခါမှာ မူလ လုပ်ထားတဲ့ အရှေ့တီမော နဲ့လား တီမောလက်စ်တေ နဲ့ လုပ်မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေရှိလာပါတယ်။အဲ့ကိစ္စကို ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၀၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ နာမည်နဲ့ ဆက်လုပ်တာ ပိုသင့်လျော်မယ်ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၆၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၈၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == အကြောင်းမဲ့ ပြန်ဖျက်နေခြင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.လက်ရှိမှာ နိုဘယ်ဆုအကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး အကြောင်းမဲ့ပြန်ဖျက်ခြင်းများအပါအဝင် စာမျက်နှာအချို့ကို အကြောင်းမဲ့ခေါင်းစဥ်ရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ၊ဆောင်းပါးအချို့ရဲ့ အချက်အလက်အချို့ကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့ အကြောင်းအရာတွေ အစားထိုးခြင်းနဲ့ အကြောင်းမဲ့ပယ်ဖျက်ခြင်းတွေ ဆက်တိုက် တွေ့ရှိနေလို့ စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၄၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] တစ်လက်စထဲ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> နဲ့ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> ဆိုပြီး ဝီကီမှာ ၂ခု လုပ်ထားတာ တွေ့ပါတယ်။သေချာကြည့်လိုက်ရင် တူတယ်ဆိုပေမယ့် ကွဲပြားမှုတော့ဖြစ်နေပါတယ်။ဘာဆက်လုပ်သင့်ပါသလဲ.ကိုနင်ဂျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၇၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :: က နိုဘယ်ဆု ရတဲ့သူ အားလုံးအတွက် ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး ကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု ရသူတွေအတွက် ဆိုတော့ သည်အတိုင်းဆက်ထားလို့ရပါတယ်။ တစ်ခုပဲ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာထက် ဆုရှင်များဆိုရင်တော့ ပိုသင့်လျော်မလားပဲ။ ပုဂ္ဂိုလ်အနေနဲ့ရတာရှိသလို အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ရတာတွေလဲ ရှိတာမို့လို့ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[:ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ အဖွဲ့အစည်းများ]] ဆိုပြီး နောက်ထပ်တစ်ခု ထပ်လုပ်ထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Freedom of Panorama == မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေအရ Freedom of Panorama မရှိတော့တဲ့အတွက် [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] ရဲ့ Commons ပေါ်က ပုံကို [[Commons:COM:FOP Myanmar|COM:FOP Myanmar]] အရ deletion request လုပ်ထားပါတယ်။ အဲပုံကို မြန်မာဝီကီမှာပဲ local upload အနေနဲ့ ပြန်တင်ပြီး သုံးနိုင်ပါတယ်။ သုံးရမယ့် လိုင်စင်နမူနာကို [[:en:w:File:Gautama Buddha statue at Kyaikto, Myanmar.jpg]] မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၈၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ပုံတွေတင်ရတာ အားတောင်မရှိတော့ပါဘူးဗျာ။လူပုံပါသွားလို့များလား မသိ။နောက်ကို သတိထားဆင်ခြင်ပါ့မယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၁၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::လူပုံပါတာကြောင့် မဟုတ်ပါဘူးဗျ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ၂၀၁၉ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေမှာ FOP ခွင့်ပြုချက်မရှိတော့တာကြောင့် Commons မှာ တင်လို့မရတော့တာပါ။ အသေးစိတ်ကို [https://www.facebook.com/WikipediaMyanmar/posts/pfbid02z7E3N5FEzsNaCiqBibsTNDecXfH726p81JWPF5SPsE7a7LWdo1jHUcHWzucYiQJjl ဒီနေရာ] နဲ့ [[:c:COM:FOP|COM:FOP]] မှာ ဖတ်ကြည့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၉၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နားလည်သဘောပေါက်ပါပြီ ကိုနင်ဂျာ။ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၇၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi, sorry for distributing you Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]] by adding info(with reference or image), actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ကင်မရွန်း သမ္မတများ၏ အမည် ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] များရဲ့ အမည် [[အမာဒူ အဟစ်ဂျို]] ၊ [[ပေါလ် ဘီယာ]] တွေကို မြန်မာမှုပြုထားတာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး အသံထွက် မှန်၊မမှန် စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၁၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :{{like|အဆင်ပြေပါတယ်}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၁၃၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == မျိုးဇော်သိမ်း အမည်ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. မျိုးဇော်သိမ်း စာမျက်နှာမှာ. မှတ်စု ဆိုပြီး ထည့်ချင်တာ ထည့်မရလို့ပါ.ရေးချင်တာက ၎င်း၏ နာမည်ကို မျိုးဇော်သိန်း ဟုဆိုပြီး မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားခြင်းရှိပြီး အမည်မှန်မှာ မျိုးဇော်သိမ်း ဖြစ်သည်..... လို့ ထည့်ချင်တာပါဗျာ..ထည့်မရဖြစ်နေလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၃၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Notice of expiration of your ipblock-exempt right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "ipblock-exempt" (အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ) will expire on 2025-12-02 11:55:29. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[အသုံးပြုသူ:Leaderbot|Leaderbot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Leaderbot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၄၂၊ ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)</div> :@Ninjastrikers ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ သက်တမ်းကုန်သွားလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၈၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::{{Done|၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၆ အထိ တစ်နှစ်သက်တမ်း တိုးပေးလိုက်ပါတယ်။}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၀၀၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ အကောင့်က ဝင်လို့ကိုမရတာ။ခုရသွားပါပြီခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၁၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ရွာအမည်များကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ဒီရွာတွေကို တစ်ချက်လောက် ပြန်စစ်ပေးစေချင်ပါတယ်။၃ ခုတောင် ဖြစ်နေလို့ပါ။ရွာဟောင်းရွာသစ် ဖြစ်နေမလားလို့ပါခင်ဗျာ. [[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊ [[ထွန်းရဝေရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊[[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၀၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဒီမှာလဲနောက် တစ်ရွာပါ.[[ထွန်းရဝေရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၂၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::ဟုတ်တယ်ဗျ။ အရင်က ဘော့နဲ့ တင်ခဲ့တုန်းက ထပ်ကုန်တာပါ။ [[ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ#duplications|စာမျက်နှာ ၂၀၀၀ နီးပါး]] ထပ်နေပါလိမ့်မယ်။ သတိရရင် ရသလိုတော့ ဝင်ဖျက်တာ/ပေါင်းတာတွေတော့ လုပ်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၀၄၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]]</nowiki> ဆိုပြီး ကျနော် ပြန်ပြုစုတာတွေ လုပ်နေပါတယ်။[[:en:Category:Lists_of_prime_ministers_by_country|Lists of prime ministers by country]] လိုမျိုးပေါ့ဗျာ. မှားယွင်းတာမျိုးရှိရင်လဲ အချိန်မရွေး ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၁၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၄၈၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်များ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅–၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများစာရင်း]] ဆောင်းပါးမှာ တတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလွှတ်တော်တွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားပါတယ်။ Wikipedia ရဲ့ election result presentation စံနှုန်းအရ constitutional maximum seat count အစား တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံတဲ့ actual result composition ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။အဲ့လိုက historical record distortion ကို လျှော့ချနိုင်ပြီး voting outcome ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်မယ်လို့ ယူဆလို့ပါ။ ယခင် ပထမအကြိမ် နဲ့ ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်တွေမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြတဲ့ maximum seat framework (၄၄၀ ခုံ)၊(၂၂၄ ခုံ) အစား ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံကိုသာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အမှားအယွင်းရှိပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၇၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Translation request == Hello, Zawzawaungthwin. Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Burmese Wikipedia? Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Kurcke|Kurcke]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kurcke|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နှင့် တက္ကသိုလ် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] ထဲက [[အင်ဖိုမြန်မာယူနီဗာစတီ]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါတယ်ခင်ဗျာ.ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်လက ရန်ကုန် ပုဂ္ဂလိကတက္ကသိုလ် ၆၄ ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီက ကောလိပ်အဆင့်သို့ [https://bur.mizzima.com/2024/08/03/28996 လျှော့ချမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်]။အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်က ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ် အများစုပါခဲ့ပါတယ်။အချို့က တက္ကသိုလ်အစား ကောလိပ်ဆိုပြီး ပြန်ပြောင်းကြတာတွေတွေ့ရပါတယ်.အဲ့ထဲ အင်ဖိုမြန်မာက တက္ကသိုလ် website မတွေ့တော့ဘဲ ကောလိပ်ဆိုပြီး လိပ်စာပြောင်းထားတဲ့ website ကိုပဲ တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာဝီကီမှာ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နဲ့ တက္ကသိုလ် ဆိုပြီး ကဏ္ဍ: တစ်ခု ဖွင့်ကြမလား ဒါမှမဟုတ် ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ထဲ တစ်ခုထဲပါဝင်နေတဲ့ ဟာကို ဖယ်ရှားကြမလား၊ကြော်ငြာဆန်တဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းတွေကို ဖယ်ရှားသင့်သလား စသည်ဖြင့် အကြံပြု ဆွေးနွေးပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၅၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ကဏ္ဍကို ထပ်လုပ်ပြီး သပ်သပ်ခွဲထည့်တာကောင်းမယ်ဗျ။ (ရန်ကုန်)တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ဆိုတာကိုလည်း အချိန်ရရင်တော့ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ဆိုပြီးလည်း အသုံးအနှုန်းထပ်ဖြည့်ပါဦးမယ်။ ကြော်ငြာဆန်တာတွေကိုတော့ ဖျက်သင့်တာနဲ့ ရှင်းလင်းသင့်တာနဲ့ ပြန်ခွဲပြီး စိစစ်ပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၁၆၊ ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == Help == I need help to improving [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. My Burmese language is bad. You can look at the English version and improve the article. Thank you [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၄၀၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ရေတွင်းကုန်းကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကိုရေ... ကျွန်တော် တစ်ချက်လောက် ပြောစရာရှိလို့ပါခင်ဗျာ။ဒီ [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လေ၊ အစက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ထဲက 'ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ' လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားမိတာကို အခု ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ထဲက '''<nowiki/>'[[ရေတွင်းကုန်းရွာမရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်းရွာမ]]'''' ဖြစ်ကြောင်း ပြန်ပြီး အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပါတယ်ဗျ။ အစတုန်းကတော့ ဘီဘီစီ သတင်းဌာနရော၊ KNU ဗဟိုကပါ 'ကျောက်ကြီး ရေတွင်းကုန်း' လို့ပဲ ဖော်ပြခဲ့ကြတာမို့ အဲဒီအချက်အလက်တွေကို ကိုးကားပြီး [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]] ဖြစ်ရပ်ထဲ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့တယ်လို့ ထင်မြင်မိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု နောက်ဆုံးရရှိတဲ့ သတင်းတွေအရ ဘီဘီစီ ကိုယ်တိုင်ကရော၊ တခြား သတင်းဌာနတွေကပါ '[https://www.bbc.com/burmese/articles/c4gex4pvd5vo ညောင်လေးပင် ရေတွင်းကုန်း]' ဆိုပြီးတော့ပဲ ပြင်ဆင်ဖော်ပြလာကြပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ အရင်က မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့တဲ့ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ ဖြစ်စဉ်နေရာကို အချက်အလက် မှားယွင်းနေတဲ့အတွက် ပယ်နုတ်ခွင့်ပြုဖို့ တောင်းဆိုချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။" [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၁၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်၊ ပြောပြလို့ ကျေးဇူးပါ။ ပြင်ဆင်လို့ ရပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၄၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကို... ခင်ဗျာ။[[၂၀၂၆ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]] စာမျက်နှာအသစ်ကို အကို့ရဲ့ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲရေးသားချက်များကို အများစု အခြေပြု ပံ့ပိုးရေးသားပြီး စာမျက်နှာသစ် ဖွင့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ပါ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲစာသားများကို ဖယ်ရှားပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးအနေနဲ့ ပြောင်းလဲခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၅၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ် အဆင်ပြေ သဘောတူပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်ကိုတော့ ချန်ခဲ့ပေါ့နော်။ ကွတ်ခိုင်က "က" သတ်မဟုတ်ပဲ၊ "တ" သတ် ဖြစ်သင့်သလာလို့ပါ။ သတ်ပုံ ကြည့်ဖို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::တ ကျနော် ရိုက်တာ မှားသွားတာပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ လွှတ်တော် စာမျက်နှာတွေကို သန့်စင်လိုက်ကြရင်ကောင်းမလား ။ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊အမျိုးသားလွှတ်တော် နဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တို့ကို အဓိကစာမျက်နှာကြီးများအဖြစ် ထားကြမယ်။ ပထမအကြိမ်၊ဒုတိယအကြိမ်၊တတိယအကြိမ် ဆိုင်ရာ စာမျက်နှာတွေကို စာမျက်နှာခွဲတွေ အနေနဲ့ ထားသင့်ပြီး အဲ့စာမျက်နှာတွေမှာ သူတို့နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေ တင်သင့်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ရှေးက ရေးခဲ့ကြသူတွေက စာမျက်နှာကြီးတွေမှာ အစုံထည့်လိုက်ကြတော့ ဒါကို ပြန်ချုံပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးများဆိုပြီး ပြန်ပြပေးကြမလား၊အကြံပြုပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၂၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဒီမှာ [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကျနော်ဝင်ဖြည့်ထားသလိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၆၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::::okay, will contribute along naw. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ကျနော် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နဲ့ [[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဆိုပြီး ခွဲလိုက်ပါတယ်။နဂိုမူလရေးသားသူရဲ့ စာတွေကို မပျောက်ပျက်စေဘဲ စာမျက်နှာများခွဲလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။[[ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ထဲလဲ ထည့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့တည်းမဟုတ် အခြားသင့်လျော်သလို စီမံခြကင်းမျိုးဆောင်ရွက်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :Edits history of "ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ" were merged to " ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်" [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၅၁၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဦးညိုစော နောက်ဆုံးဓာတ်ပုံ ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုရန် == ညီ/အကိုခင်ဗျာ၊ ဦး[[ညိုစော]] ရဲ့ ပုံအဟောင်းကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းဓာတ်ပုံ တစ်ပုံပုံ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်မှု ပြုလုပ်ချင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Luandhiya|Luandhiya]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Luandhiya|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အကိုခင်ဗျာ. ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ စာမျက်နှာနှင့် ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားသော တည်းဖြတ်မှုအချို့အပေါ် အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ကန့်ကွက်အပ်ပါသည်။ ၁။ '''စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော Box (Infobox) များအား ဖယ်ရှားခြင်းကို ကန့်ကွက်ခြင်း:''' ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီသည် လွှတ်တော်၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အချက်အလက်များကို Infobox ဖြင့် စနစ်တကျ ဖော်ပြခြင်းသည် Wikipedia ၏ စံနှုန်း (Standard) ဖြစ်ပါသည်။ ဤ Box ကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် မှတ်တမ်းရှာဖွေလိုသူများအတွက် အချက်အလက် အနှစ်ချုပ်ကို ကြည့်ရှုရန် အခက်အခဲဖြစ်စေပြီး ဆောင်းပါး၏ လေးနက်မှုကို ထိခိုက်စေပါသည်။ ၂။ '''သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပယ်ဖျက်ခြင်း (History Erasure):''' ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတွင် ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း အချက်အလက်များကို ပယ်ဖျက်ခြင်းသည် သမိုင်းကြောင်းကို ဖျောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါသည်။ Wikipedia သည် အစဉ်အဆက် မှတ်တမ်းတင်ရမည့် နေရာဖြစ်သဖြင့် ရှိပြီးသား အချက်အလက်များကို အစားထိုးပယ်ဖျက်ခြင်းထက် အပိုင်းလိုက် (Reorganization) စနစ်တကျ ထည့်သွင်းပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ ၃။ '''တည်းဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စံနှုန်း တသမတ်တည်းမရှိခြင်း (Inconsistency):''' ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် တစ်မျိုး၊ နောက်တစ်ခုတွင် တစ်မျိုးနှင့် စံနှုန်းမငြိမ်ဘဲ တည်းဖြတ်နေခြင်းသည် Wikipedia ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပါသည်။ တည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အမြင်မတူညီမှုများ ရှိနိုင်သော်လည်း၊ အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိရန်နှင့် သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေအမြစ်မရှိ ပယ်ဖျက်ခြင်းမျိုး ရှောင်ကြဉ်ရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ အားလုံးသည် အချိန်ပေးပြီး ပူးပေါင်းရေးသားနေကြသူများဖြစ်သဖြင့် ခိုင်မာသော စံနှုန်းတစ်ခုဖြင့်သာ ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်သွားရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၈၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :Hi, I noticed you reverted my edits. I didn’t make a fuss since it’s not the first time, and I figured you thought it was best. Just to explain though, I edited for relevance and accuracy, trimming out redundant info. That’s the approach you and I have been following here: keeping pages consistent, concise, and factual. :I’m definitely not for erasing history, but as one of the main contributors, I believe in adding solid, factual content, like keeping a living person’s bio focused on their own information. We don’t need details about an entire committee on someone’s page just because they happen to be Chair, respective articles can have those information :Anyway, I’ll try to step back more, but it would help if you could check in with me first before questioning my edits. Honestly, there aren’t many people editing current Myanmar politics besides you and me. So, like before, let’s consult each other first, I’ll do the same on my end. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက်စလုံးက မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှတ်တမ်းတွေကို အချိန်ပေး ပြုစုနေကြတာမို့ အချက်အလက် တိကျဖို့နဲ့ စံနှုန်း (Standard) တစ်ခုတည်းရှိဖို့က အဓိကကျတယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိတ်ဆွေရဲ့ တည်းဖြတ်မှုမှာ အချက်အလက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုနဲ့ စံနှုန်းလွဲချော်မှု တချို့ကို အခုလို ထောက်ပြလိုပါတယ် - ::၁။ '''ဖွဲ့စည်းသည့်ရက်စွဲ (Accuracy):''' ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်လို့ ပြောင်းလဲလိုက်တာဟာ မှားယွင်းနေပါတယ်။ အမှန်က ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ (ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ဒုတိယနေ့) ကတည်းက ပုဒ်မ ၂၁ နဲ့ နည်းဥပဒေ ၃၃၊ ၄၀ အရ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာပါ။ ဒါကို ၂၀၁၃ လို့ ပြောင်းလိုက်ရင် ကော်မတီရဲ့ အစောပိုင်း သမိုင်းကြောင်း ၂ နှစ်စာ ပျောက်ဆုံးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ ပြောနေတဲ့ Accuracy နဲ့ မကိုက်ညီပါဘူး။ ::၂။ '''Infobox Standard:''' လွှတ်တော်ကော်မတီတွေအတွက် <code><nowiki>{{Infobox organization}}</nowiki></code> သုံးတာဟာ Wikipedia ရဲ့ စံနှုန်းမဟုတ်ပါဘူး။ လွှတ်တော်ကော်မတီတွေမှာ သီးခြားရှိတဲ့ Parliamentary terms တွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေခံမှုတွေကို ဖော်ပြဖို့ <code><nowiki>{{Infobox legislative committee}}</nowiki></code> ကိုပဲ သုံးသင့်ပါတယ်။ ဒါမှသာ တခြားနိုင်ငံတကာ လွှတ်တော်စာမျက်နှာတွေနဲ့ စံနှုန်းတူညီမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ::၃။ '''သမိုင်းမှတ်တမ်း (Historical Data):''' အချက်အလက်တွေကို လိုရင်းတိုရှင်း (Concise) ဖြစ်အောင် လုပ်တာကို လက်ခံပေမယ့် သမိုင်းအချက်အလက်တွေ ပျောက်ပျက်သွားတဲ့အထိ ချုံ့ပစ်တာမျိုးတော့ မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှတ်တမ်းတွေဟာ သမိုင်းစဉ်ဆက် လေ့လာသူတွေအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။ ::ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ရှေ့ဆက်မယ့် လုပ်ငန်းစဉ်မှာ '''၂၀၁၁ ဖွဲ့စည်းပုံအမှန်ကို ပြန်ထားဖို့''' နဲ့ '''မှန်ကန်တဲ့ Legislative Infobox Standard''' ကို သုံးဖို့ သဘောတူညီချက် ရယူချင်ပါတယ်။ အပြန်အလှန် ညှိနှိုင်းပြီး ခိုင်မာတဲ့ မှတ်တမ်းတွေ အတူတူ တည်ဆောက်သွားကြဖို့မျှော်လင့်ပါတယ်။ကျနော် ဆိုရင်လည်း ရှေးရှေးက ရေးသားသူတွေရဲ့ စံချိန်စံညွန်းတွေကို လေ့လာသင်ယူပြီး အတတ်နိုင်ဆုံး စံနှုန်းတွေထဲကနေ ချော်မထွက်သွားအောင် ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။အမှားအယွင်းဖြစ်ခဲ့လို့ ရှိရင်လည်း တည့်မတ်ပေးမှုကို အချိန်မရွေး အစဥ်အမြဲ လေးစားလက်ခံပြီး ပြင်ဆင်နေပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၃၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ. [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်|ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၊အမျိုးသားလွှတ်တော်]] မှာ ဝိုင်းကူပါအုံး။နောက်ရက်တွေက အလုပ်တွေ ပြုံတော့မှာဆိုတော့ ခုထဲက လုပ်ထားရအောင်လို့။[[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ သမ္မတရွေးချယ်ရေး]] ကိုလည်း ကြိုပြင် ပေးထားပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးအား မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် အဆိုပြုချက်အပေါ် ကန့်ကွက်ခြင်း == မင်္ဂလာပါ အက်ဒမင် Zawzawaungthwin ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ ကျွန်တော် ဖန်တီးထားသည့် 'အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် (Speedy Deletion) အဆိုပြုထားခြင်းအပေါ် အောက်ပါအချက်များဖြင့် ကန့်ကွက်လိုပါသည်။ Test Page မဟုတ်ခြင်း: ဤစာမျက်နှာသည် စမ်းသပ်စာမျက်နှာ မဟုတ်ပါ။ Sandbox မှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှ ပင်မနယ်ပယ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အရေးပါမှု (Notability): ဆောင်းပါးရှင် အောင်မြင့်မြတ်သည် ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော APCICT/ESCAP မှ အသိအမှတ်ပြုထားသည့် Digital Transformation Consultant တစ်ဦး ဖြစ်သလို၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်တာနက်အဖွဲ့အစည်း ICANN (NCUC) ၏ အာရှပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ခိုင်မာသော ကိုးကားချက်များ: ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို PRLog နှင့် The Org ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ သတင်းရင်းမြစ်များတွင် ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ ဤဆောင်းပါးသည် CSD A7 နှင့် ငြိစွန်းခြင်း မရှိဘဲ အချက်အလက် ခိုင်မာမှု ရှိသောကြောင့် မဖျက်သိမ်းမီ အသေးစိတ် ထပ်မံစစ်ဆေးပေးပါရန် ယဉ်ကျေးပျူငှာစွာဖြင့် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ လိုအပ်သည်များကိုလည်း ဆက်လက် ပြင်ဆင်သွားပါမည်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ရာထူးကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ လက်ရှိ '''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ'''အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် သမ္မတသစ် တင်မြှောက်မှုဖြစ်စဉ်များတွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ သမိုင်းမှတ်တမ်း တိကျခိုင်မာစေရန်အတွက် အောက်ပါအချက်ကို တင်ပြလိုပါသည်။ ၁။ လက်ရှိ '''၄ ဧပြီ ၂၀၂၆''' ရက်စွဲပါ နေ့စဉ်သတင်းစာများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရုံးနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် "ဦး" ဟူသော အသုံးအနှုန်းအစား '''"ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး"''' ဟူသော ရာထူးအမည်ကိုသာ တရားဝင် ဆက်လက်သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ ၂။ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့အထိ '''"ယာယီသမ္မတ"''' အနေဖြင့် ဥပဒေများ ဆက်တိုက်ပြဋ္ဌာန်းနေခြင်းနှင့် တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်ကျင်းပနေစဉ်အတွင်းမှာပင် ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ၎င်းကိုယ်တိုင် ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေသည့် အခြေအနေမှာ ထူးခြားသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်ပါသည်။ယနေ့သတင်းစာပါ ဖော်ပြချက်ကို ကိုးကားပြုပါသည်။[https://www.moi.gov.mm/mal/4-apr-26] တစ်ဖက်တွင် ပုဒ်မ ''၆၃။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများသည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လျှင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဖြစ်လျှင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ သည့်နေ့မှစ၍ နုတ်ထွက်ပြီး သို့မဟုတ် အငြိမ်းစားယူပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။''ဆိုသည့်ပြဌာန်းချက် ရှိသည်ဆိုသော်ငြား ''[https://www.moi.gov.mm/index.php/news/81370]'' ထုတ်ပြန်ချက်သည် ဦး..အစား ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အသုံးအနှုန်းကိုသာ ဆက်လက်သုံးနှုန်းခြင်းမျိုး တွေ့နေရပါသည်။သို့ဖြစ်ပါ၍ လက်ရှိ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသေးသည့် "ဦး" တပ်ခြင်းမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပြီး၊ မူရင်းအထောက်အထားများအတိုင်းသာ တိကျစွာ မှတ်တမ်းတင်သင့်ထားသည်ဟု ယူဆပါသည်။ဦးဟု ပြောင်းလဲချိန်တွင်မှ လိုက်ပါပြောင်းလဲသင့်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ရာနေရာဖြစ်သဖြင့် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေအနေမှန်ကို ထင်ဟပ်စေရန်အတွက် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်ပါ အသုံးအနှုန်းများအတိုင်းသာ အသုံးပြုသင့်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :Hi, Ko @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], :I only put that comment for U Nyo Saw and Nan Ni Ni Aye's role as members of Hluttaw, which ended constitutionally. For MAH, I don't know anymore, even he is not USDP party and ppl are putting USDP as his party. God knows what at this stage. Good luck! [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့ဗျာ၊ ညိုစောနဲ့ နန်းနီနီအေးတို့ရဲ့ လွှတ်တော်သက်တမ်း ကိစ္စတွေကို သေချာပြင်ဆင်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ::ကျွန်တော် အဓိက ပြောချင်တာက '''<nowiki/>'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး'<nowiki/>''' နဲ့ '''<nowiki/>'ဦး'''' အသုံးအနှုန်း ကိစ္စပါ။ အခုလောလောဆယ် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ 'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး' လို့ပဲ သုံးနှုန်းနေသေးသရွေ့တော့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က 'ဦး' ဆိုတာကို လာပြင်ရင် လက်မခံဘဲ ဒီအတိုင်းပဲ ထားရှိသင့်လား ပြောင်းနေတာကို လက်ခံပေးလိုက်ကြမလား။ သူတို့ဘက်က တရားဝင် ပြောင်းလဲသုံးနှုန်းလာတဲ့ အခါကျမှပဲ ကျွန်တော်တို့ ဝီကီမှာ လိုက်ပြင်ကြတာက ပိုပြီးကောင်းမလား။ အခုအချိန်က ဘယ်သူက တပ်ကို ကိုယ်စားပြုသလဲ၊ ဘယ်သူက ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြုသလဲဆိုတာတွေကလည်း တော်တော်လေး ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်နေလို့၊ ဝီကီအယ်ဒီတာတွေအနေနဲ့ အသုံးအနှုန်းပိုင်းမှာ ပိုပြီး သတိထားကြမလားဆိုတာ တိုင်ပင်ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၉၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::I have no idea, but follow the usage by state media at this stage as they are official and final. Even now, MAH is just a president-elect and he has sworn into office, thus this term of office hasn't started yet. For now, let's just keep it that way until they all are sworn in into offices. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::I just have ONE idea. ကျနော်က အမြဲလိုလို officeholder infobox မှာ နာမည်တွေ ထည့်ရင် ဦး/ဒေါ်/မစ္စတာ/မောင် တို့ကို မထည့်တော့ဘူး။ redundant လေးဖြစ်လို့။ ကျစ်ကျစ်လစ်လစ် ဖြစ်တာ ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် infobox လိုမျိုးမှာဆိုရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၁၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::Infobox မှာ ဦး/ဒေါ် ထည့်မထည့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(ဝေါဟာရ)/မော်ကွန်း_၁#မြန်မာအမည်_နှင့်_လင့်ခ်များ|အရင်တုန်းက ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးတာ]] ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၄၇၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::::Thanks for sharing the previous discussion pr. လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ် သတ်မှတ်ချက်တွေပေါ့။ ကိုနင်ဂျာက အနှစ်ချုပ်ရေးတဲ့ထဲမှာ infobox ဦး/ဒေါ်/ဗိုလ် အကြောင်း မပါဘူးနော်။ ကိုနင်ဂျာက အပေါ်မှာ ဆွေးနွေးတာတော့ တွေ့လိုက်တယ်ဗျာ။ As for me, I am okay with the group consensus. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::::အတော်လေးကို ကောင်းပါတယ်။ဆွေးနွေးကြတာတွေက။ကျေးဇူးပါ ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == မြတ်ကို == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[မြတ်ကို]] စာမျက်နှာမှာ ဆက်ခံသူထည့်တာ မပေါ်ဘူး ဖြစ်နေလို့ပါ။ကူညီပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၉၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :office2 ပါရာမီတာမှာ ပြဿနာရှိနေပုံရတယ်။ လောလောဆယ် 2 ကို ကျော်ပြီးပြင်ထားတယ်။ အားတဲ့အချိန် တမ်းပလိတ် ပြန်ပြင်ပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၁၄၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့..ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၁၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သောင်းအေး စာမျက်နှာကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]]စာမျက်နှာကို တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး]] နဲ့ အတူတူပဲလားမသိ။ယခုအခါ [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ဆိုတာက သောင်းအေးမှာ မပါတော့ စစ်ကြည့်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :အတူတူပဲ ဖြစ်ဖို့များပါတယ်။ "သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)" စာမျက်နှာမှာက ကိုးကားတွေ မပါတော့ redirect ပဲ လုပ်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၁:၄၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::တစ်လက်စထဲ လွှတ်တော်တွေရဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပနေပုံတွေ၊အမတ်နေရာခွဲဝေမှု ပုံစံချပ်တွေကို ဘယ် [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Categories|ကဏ္ဍ]] တွေထဲ ထည့်ရမလဲဆိုတာပါ လမ်းညွန်ပေးခဲ့ပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၃၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သန်းမောင်]] စာမျက်နှာဖန်တီးနေရင်း အလိုအလျောက် အကောင့်က ထွက်သွားပြီး အခြားအကောင့်နဲ့ စာမျက်နှာတက်သွားပါတယ်။စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၆၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::IP-user account နဲ့ create သလိုဖြစ်သွားတာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၀၄၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == တမ်းပလိတ်ကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ [[အောင်နိုင်သူ]] စာမျက်နှာအောက်က တမ်းပလိတ်: မင်းအောင်လှိုင် အစိုးရအဖွဲ့ က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသူတွေကို ဝင်ပြင်မရ ဖြစ်နေတယ်။ပျက်သွားတာလား ဒါမှမဟုတ် ဘာလို့လဲလို့မသိဘူး အဆင်ပြေရင်အဲ့ဒါလေးပါ ဝင်ကိုင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၁၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :okay, will take a look. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၂၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်ကိုဖျက်ခြင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်းကို ဖျက်ချ တာကို ဆွေးနွေးချင်တယ်။ အဲ့ဒီ စာရင်းက တိုက်ခိုက်ခြင်း ၊ ဘက်လိုက်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်းမဟုတ်ဘူး။ လက်ရှိ အမှန်တရားစာရင်းဖြစ်တယ်။ မြန်မာပြည်တွင်း တရာဝင် သတင်းဌာန တွေ့ ကလဲ မြန်မာခရိုနီ စာရင်းကို ပြုစုထား တွေ့ရှိတယ်။ Attack ခေါင်စဉ်တပ်ပြီး ဖျက်ချတာတော့မကောင်းပါဘူး။ ဆောင်းပါးရေးတဲ့သူကို လေးစားမှု့ မရှိသလို့ ခံစားရပါတယ်။ ဖျက်သင့်တယ်လို့ ယူဆရင် ဆွေးနွေးချက် ဖွင့်ပြီး ဆွေးနွေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၀၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :ဝီကီပီးဒီးယားရှိ ''မည်သည့်'' စာမျက်နှာတွင်မဆို '''သက်ရှိထင်ရှား ပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း ရေးသားထားသော အချက်အလက်များ'''တွင် တည်းဖြတ်သူများသည် ဂရုပြုဆင်ခြင်ရမည်။ ယင်းကဲ့သို့အကြောင်းအရာများသည် အင်မတန်တိကျမှန်ကန်ရန် လိုအပ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပင်မ မူဝါဒသုံးခုနှင့် ကိုက်ညီရပါမည်။ :[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။ တည်းဖြတ်သူများသည် ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကြောင့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် ထိခိုက်နစ်နာမှု ရှိ၊ မရှိကို အစဉ်အမြဲ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ ဤမူဝါဒသည် ဆောင်းပါး၏ အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူသာမက ဆောင်းပါးအတွင်း ဖော်ပြခြင်းခံရသည့် မည်သည့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်နှင့်မဆို သက်ဆိုင်ပြီး၊ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာများ အပါအဝင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို သက်ရောက်မှုရှိသည်။ :အချက်အလက်တစ်ခု၏ ခိုင်လုံမှုကို သက်သေပြရန် တာဝန်မှာ ထိုအချက်အလက်ကို ထည့်သွင်းသူ သို့မဟုတ် ပြန်လည်တင်ပြသူ၏ တာဝန်သာ ဖြစ်သည်။ ကိုးကားချက်မပါသော အချက်အလက်များကို ခိုင်လုံကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ပါက ဝီကီပီးဒီးယား၏ စည်းမျဉ်းအရ လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိကြောင်း သတိပြုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ :ဝီကီပီးဒီးယားသည် အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အပြန်အလှန်လေးစားမှုရှိသော အရည်အသွေးမြင့် စွယ်စုံကျမ်းကို တည်ထောင်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုရာတွင် စိတ်ပါဝင်စားမှုရှိသည့် လူတစ်ဦးချင်းစီပါဝင်သော [[metawiki:The Wikipedia Community|အွန်လိုင်း အသိုင်းအဝိုင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သင့်ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ်များ၊ ဆန်းစစ်လေ့လာချက်များ သို့မဟုတ် သတင်းအချက်အလက်အသစ်များကို ဖြန့်ချိရန် နေရာမဟုတ်ပါ.အဆိုပါ စည်းမျဥ်းများအတိုင်း ပယ်နုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၁၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. စိစစ်ခံယူမှုပြုပါတယ်ခင်ဗျာ။[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။အဲ့ စည်းမျဥ်းအတိုင်း ဖျက်ချခဲ့ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၈၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်" (Businessperson) နဲ့ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတာ အဓိပ္ပာယ် အလွန်ကွာခြားပါတယ်။ ::* '''စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်:''' ဒါဟာ အလုပ်အကိုင် သို့မဟုတ် ဂုဏ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ ::* '''ခရိုနီ:''' ဒါဟာ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် ဝေဖန်ချက် (Label) ဖြစ်ပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သက်သေမရှိဘဲ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ တံဆိပ်ကပ်တာဟာ အဲဒီလူရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို တိုက်ခိုက်ခြင်း (Character Assassination) မြောက်ပါတယ်။ ::သက်သေမခိုင်လုံလျှင် မရေးသင့် (No Reliable Sources)ပါဘူး။ '''"သက်သေခိုင်မာမှရေး"''' ဆိုတာ ဝီကီရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး စည်းမျဉ်းပါ။တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က ကောလာဟလတွေကို အခြေခံပြီး ရေးလို့မရပါဘူး။အကယ်၍ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ခိုင်လုံတဲ့ သတင်းဌာနတွေကနေ (ဥပမာ - Sanctions စာရင်းဝင်ခြင်း စသဖြင့်) တရားဝင် ဖော်ပြထားတာမျိုးရှိမှသာ "ဝေဖန်ခံရမှု" အနေနဲ့ ကိုးကားပြီး ရေးသားသင့်ပါတယ်။သတင်းဌာနတိုင်းမှာ နောက်ကွယ်က ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပိုင် နိုင်ငံရေးအမြင် (Editorial Line) ရှိတတ်ပါတယ်။အချို့သတင်းဌာနတွေဟာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဝါဒဖြန့်ဖို့ (Propaganda) အတွက်ပဲ ရေးသားလေ့ရှိပါတယ်။ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ဘက်လိုက်သော သတင်းရင်းမြစ်"''' တွေကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ အမြဲတိုက်တွန်းထားပါတယ်။သတင်းဌာနအချို့ဟာ သတင်းဦးဖို့ကိုပဲ အဓိကထားပြီး သေချာစိစစ်ခြင်းမရှိဘဲ တင်ပြတတ်ပါတယ်။'''"ကြားရသည်"''' သို့မဟုတ် '''"သတင်းအရ သိရသည်"''' ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံမှုမရှိတဲ့ စကားလုံးတွေ သုံးပြီး ရေးသားတဲ့ သတင်းတွေကို ဝီကီမှာ သက်သေအဖြစ် သုံးလို့မရပါဘူး။ဝီကီပီးဒီးယားက လိုချင်တာဟာ '''Reputable''' (နာမည်ဂုဏ်သတင်းရှိပြီး)၊ '''Editorial Oversight''' (အယ်ဒီတာအဖွဲ့က အဆင့်ဆင့် စစ်ဆေးထားတဲ့) သတင်းဌာနမျိုးကိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။သတင်းဌာနတစ်ခုမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် '''"သတင်း" (News Report)''' နဲ့ '''"အာဘော်/ဆောင်းပါး" (Opinion Piece/Editorial)''' ဆိုတာ ကွာခြားပါတယ်။ဆောင်းပါးရှင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ အာဘော်ဟာ အဲဒီလူရဲ့ အမြင်သက်သက်သာ ဖြစ်လို့ "ခရိုနီ" လို့ သုံးနှုန်းထားရင်တောင် အဲဒါကို "အချက်အလက်" (Fact) အနေနဲ့ ဝီကီမှာ ယူသုံးလို့ မရပါဘူး။မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေကို '''နိုင်ငံရေးအရ တိုက်ခိုက်ဖို့ (Political Attack)''' သို့မဟုတ် '''ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ (Social Punishment)''' အတွက် လက်နက်တစ်ခုလို အသုံးများလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ဒီအသုံးအနှုန်းဟာ ဝီကီပီးဒီးယားလို စွယ်စုံကျမ်းမျိုးမှာ ဘာကြောင့် အန္တရာယ်ရှိသလဲဆိုတာကို အချက်အချို့နဲ့ ထပ်လောင်းတင်ပြချင်ပါတယ် -"ဘယ်လောက်အထိ ချမ်းသာရင် ခရိုနီလဲ" သို့မဟုတ် "ဘယ်လို လုပ်ငန်းမျိုး လုပ်ကိုင်ရင် ခရိုနီလဲ" ဆိုတာကို တိကျတဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ချက် မရှိပါဘူး။ အဲဒီအစား လူထုရဲ့ အမြင် သို့မဟုတ် သတင်းဌာနတွေရဲ့ အာဘော်ပေါ်မှာပဲ မူတည်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားလို နေရာမျိုးမှာ ဒီစကားလုံးကို သုံးနှုန်းခြင်းဟာ '''အစွဲ (Subjectivity)''' ပါဝင်နေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ "ခရိုနီစာရင်း" လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်လိုက်တာနဲ့တင် အဲဒီစာရင်းမှာ ပါဝင်တဲ့သူတွေအားလုံးကို အထောက်အထားမရှိဘဲ "လူဆိုး" တွေအဖြစ် တံဆိပ်ကပ်လိုက်သလို ဖြစ်သွားစေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားဟာ '''စစ်တလင်း မဟုတ်သလို၊ တရားရုံးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။''' အကယ်၍ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ လူသိများနေရင်တောင်မှ ဝီကီတည်းဖြတ်သူက "သူသည် ခရိုနီဖြစ်သည်" လို့ မရေးရပါဘူး။အဲဒီအစား "X သတင်းဌာန သို့မဟုတ် Y အဖွဲ့အစည်းက ၎င်းအား ခရိုနီအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်" လို့သာ ကိုးကားချက်နဲ့တကွ (Attribution) ရေးသားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ဘယ်လိုလူမျိုးကို ခရိုနီလို့ ခေါ်မလဲဆိုတဲ့ တိကျတဲ့ စံနှုန်းမရှိဘဲ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့သူဆိုရင် "ခရိုနီ" လို့ ပြောနေကြတာဟာ တိုက်ခိုက်မှုသက်သက် (Personal Attack) သာ ဖြစ်ပါတယ်။အခုလိုမျိုး ရမ်းပြောနေတဲ့ စာရင်းတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ လာတင်တာဟာ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ခိုင်လုံမှုကို အသုံးချပြီး လူတစ်ဖက်သားကို ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ ကြိုးစားတာပဲ ဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားကို အသုံးချခြင်းတာဖြစ်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]], @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ခရိုနီစာရင်းဆိုတာဟာ "[[:en:Wikipedia:Articles for deletion/List of dictators (2nd nomination)|အာဏာရှင်များ စာရင်း]] နဲ့ အလားတူပါပဲ။ [[WP:NPOV|ဘက်မလိုက်တဲ့အမြင်]] နဲ့ ရေးသားဖော်ပြဖို့ မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ခရိုနီများ စာရင်း၊ အာဏာရှင်များ စာရင်းဆိုတာတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ရေးသားဖော်ပြခြင်း ရှိမှာမဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၀၂၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] မှတ်သားထားပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၅၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်နိုင်သူ(ဇွဲကပင်) == ငါ့ အကြောင်းတင်ထားတာ ဆွေးနွေးချင်လို့ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၆၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ဆွေးနွေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာကို ကြိုဆိုပါတယ်ဗျ။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဆောင်းပါးကိစ္စဆိုရင်တော့ အောက်ပါ လမ်းညွန်ချက်များချမှတ်ထားတာရှိတော့ လေ့လာ ဆောင်ရွက်လို့ရပါတယ်ခင်ဗျာ။ :* [[:en:Wikipedia:Conflict_of_interest|Wikipedia:Conflict of interest]] :* [[:en:Wikipedia:Autobiography|Wikipedia:Autobiography]] :[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၅၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ငါ က စာရေးဆရာ ပါ ::မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းဝင်အမှတ် ၁၀၃၉ ပါ ::အဓိကတော့ ငါ့ကဗျာ ငါ့စာပေ တွေ နောက်လူတွေဖတ်နိုင်ဖို့နဲ့ ငါ့ အကြောင်းကို နောက်လူတွေ လေ့လာဖို့ ငါ့အကြောင်းကို မင်းတို့ဆီမှာ တင်ပေးစေချင်ပါတယ်။ ::ငါဘာသကါသေတေံ ပြဖို့ လိုပ်သလဲ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၂၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::ငါ လက်ရှိ ဆိုရင် :::Bullet ဂျာနယ်နဲ့ Statesmans ဂျာနယ်မှာ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရေးသလို မြဝတီသတင်းစာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ငွေတာရီ သုတအလင်းမဂ္ဂဇင်း ပြည်သူ့တပ်မတော်စာစဥ် နဲ့ အခြားသော မဂ္ဂဇင်း စာစောင်များစွာမှာလည်း ငါစာရေးလျက်ရှိပါတယ် :::အေပြီလ ၈ ရက်ကပဲ ငါကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး က စာပေ အနုပညာဆု ပေးခဲ့ပါသေးတယ် :::အဲဒီသတင်း က မြန်မာ့ရုပ်သံ မြဝတီရုပ်သံ နဲ့ ရတနာ ပုံသတင်းစာ တို့မှာ ပါလာပါသေးတယ် :::မင်းလိုချင် ရင် ငါ Link ပို့ထားလို့ရပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၇၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ် ရေးတာကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ဥပမာ [[ရန်မျိုးသိန်း]] ကို ကြည့်ပါ ။အထင်အရှားတွေ့ရပါတယ်။ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ ကိုယ့်အကြောင်း ကိုယ်တိုင်ရေးတဲ့ ဆောင်းပါးအချို့ရှိနေတာ ရှိပေမယ့် ခွင့်မပြုထားတာကို ပြတာပါ။ တကယ်လို့ ရေးခဲ့ရင်တောင် အဲဒီလူဟာ ထင်ရှားအရေးပါမှု (Notability) ရှိကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ ထောက်ခံချက်တွေ ပါရပါမယ်။အခုကိစ္စမှာတော့ Admin က '''User space''' ထဲကို ရွှေ့လိုက်တာတွေ့ရပါတယ်။ "ဒါဟာ စွယ်စုံကျမ်းဝင် ဆောင်းပါးမဟုတ်သေးဘူး၊ Promotion ဆန်နေတယ်" လို့ မှတ်ချက်ပြုလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲဗျ။တကယ်ပဲ ထင်ရှားတယ်ဆိုရင်တောင် တခြားသူတစ်ယောက်က ရေးပေးတာက ပိုပြီး Standard ဖြစ်ပါတယ်ဗျ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၄၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]] ဒီမှာ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == Pages using bar box without float left or float right == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[သန့်ဇော်လွင်]] စာမျက်နှာမှာ [[:ကဏ္ဍ:Pages using bar box without float left or float right|Pages using bar box without float left or float right]] ဆိုပြီး ဖျောက်မရဖြစ်နေလို့ ဇယားမှာ ပြဿနာရှိနေတာလား ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတာ အချိန်ရရင် စစ်ဆေးပေးပါအုံးခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၄၊ ၁၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :{{tl|bar box}} ထဲက tracking category ကြောင့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၄၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း) == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)]] ဒီစာမျက်နှာတွေကို ပြန်လည်စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ အကုန်လျှောက်ပြင်နေကြတာတွေကို.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၂၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == The King's Warden == @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] The King's Warden က တောင်ကိုရီးယားအသုံးအနှုန်းတွေကို တစ်ချက်လောက် စစ်ပြီး ဝိုင်းကူပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == နယူးကလီးယား (သို့) နျူကလီးယား == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက် နဲ့ ထို [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ:]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက်တွင် ရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။စက်ရုံကို [[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|နျူကလီးယား]] လို့ သုံးပြီး [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ]] ကို နယူးကလီးယားလို့ သုံးနေတာက မတူညီမှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ဘယ် စာလုံးရွေးသုံးကြမလဲ ဆိုတဲ့ ဆွေးနွေးစရာလဲ ဖြစ်လာပါတယ်။ကျနော်က [[ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ကို ရေးထားတော့ [[:ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] လို့ သုံးမလားလို့ စီစဥ်ထားပါတယ်။နျူကလီးယား နဲ့ နယူးကလိယား တစ်ခုခု ရွေးဖြစ်ရင် ဖျက်တာတွေ ပြင်တာတွေ လုပ်ကြရမှာပါ။ ကျနော်ကတော့ .... တည်ဆဲအဏုမြူစွမ်းအင်ဥပဒေ၏ အခန်း(၁၂)၊ “တားမြစ်ချက်များ” ပါ ပုဒ်မ၊ (၂၉)၊ ပုဒ်မ(၃၀)၊ ပုဒ်မ (၃၁) နှင့် ပုဒ်မ(၃၂) တို့တွင် “မည်သူမျှ နျူကလီးယားပစ္စည်း၊ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်း သို့မဟုတ် ရောင်ခြည်ထုတ် ကိရိယာကို ပြည်တွင်းသို့ တင်သွင်းရန်နှင့် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရန် ကြိုတင် ခွင့်ပြုချက်၊ မှတ်ပုံတင်‌ လက်မှတ် လျှောက်ထားခြင်း နှင့် လိုင်စင်မရှိဘဲ တင်သွင်းခြင်း၊ တင်ပို့ခြင်း လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်းနှင့် ဌာနမှဆက်လက် သုံးစွဲရန်မသင့်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်ကို ဆက်လက်၍ လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်း မပြုရ” ဟု တားမြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ ဆိုတဲ့ ပြဌာန်းချက်ကို ကိုးကားပြီး [https://www.daemyanmar.com] နျူကလီးယား လို့ သုံးချင်ပါတယ်။လမ်းညွန်မှုကို ခံယူပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၄၊ ၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ၊ဒီကိစ္စက ကျန်နေပါသေးတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::"နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်းကို သဘောတူပါတယ်ဗျာ။ Please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၄၅၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ. [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] ကို "နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်း နဲ့ <bdi>[[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အဖြစ် ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်ပါတယ်။ နယူကလိယားစက်ရုံများကို ဖယ်ရှားပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။</bdi> [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::::{{Done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၀၃၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == အမှတ်တံဆိပ်လိုဂို ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ခင်ဗျာ။ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Logo_of_of_the_Ministry_of_Hotels,_Tourism_and_Culture.svg ကို တစ်ချက်စစ်ကြည့်ပေးပါလားခင်ဗျာ။အဆင်မပြေ ဖြစ်နေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၀၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :Logo တွေက ဖန်တီးတဲ့ ရက်စွဲကို သေချာ မဖော်ပြနိုင်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် Free license ဖြစ်တယ်ဆိုတာ မပြနိုင်ရင် copyrighted ဖြစ်ပါတယ်။ [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/Files_uploaded_by_Ninjastrikers ဒီနမူနာ] ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၁၇၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ . . [[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] က မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများကို ဆိုလိုတာဖြစ်လို့ ပိုမိုရှင်းလင်းမြင်သာအောင် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ လို့ အမည်ပြောင်းရင် ပိုကောင်းမလား၊နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများက ရှိပြီးသားဆိုတော့ ပိုအဆင်ပြေနိုင်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :English wiki အလိုက် ထားရှိတာ ပိုမိုသင့်တော်သလားလို့။ အစ်ကို ဆွေးနွေးချက်ကိုလည်း နားလည်ပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်း ENG category မှာ battle/war တွေကို tactical ဆန်မှုအေပါ်မှာပဲ သုံးကြတာများတာကို တွေ့ရတယ်။ ဥပမာ -အီရန်စစ်ပွဲ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲတွေဆိုရင် လိုမျိုးဆိုရင် conflict/ပဋိပက္ခ အောက်မှာ ထားရှိတာ များလားတယ်။ battle/war category ကို သိပ်မသုံးကြဘူး။ အာ့ကြောင့် ကျနော်က ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်မံနေတာပါ။ :နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်သမလားလို့။ battle/war category ကလည်း စစ်သမိုင်းအောက်မှာတော့ အကြုံဝင်ပါတယ်။ :တိကျတဲ့ အဖြေတော့ ကျနော့်မှာ မရှိပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၆၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::[[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] ကို '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုပြီး ပြောင်းကြမလားလို့ တိုင်ပင်တာပါ။ဒီမတူတဲ့ ကဏ္ဍနှစ်ခုကြားမှာ အဓိကကွာခြားချက်က ပါဝင်ပတ်သက်မှုနဲ့ တည်နေရာသတ်မှတ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းက မြန်မာနိုင်ငံ သို့မဟုတ် မြန်မာ့တပ်ဖွဲ့တွေ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သမျှ တိုက်ပွဲအားလုံးကို စုစည်းတဲ့အတွက် ဘယ်သူတွေ တိုက်ပွဲဝင်သလဲဆိုတဲ့ Actor ကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ကဏ္ဍမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ တဖက်မှာတော့ ပြန်ပြင်ချင်တဲ့ '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုတာကတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထဝီဝင်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တိုက်ပွဲတွေကိုသာ တိကျစွာ ရည်ညွှန်းတာဖြစ်လို့ တည်နေရာကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုရှင်းလင်းတဲ့ ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများဆိုတဲ့ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်နဲ့ ယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် တည်နေရာကို အခြေခံတဲ့ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အမည်က ပိုပြီး စနစ်ကျပြီး ရှာဖွေရလွယ်ကူတဲ့အတွက် ဆွေးနွေးရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်းမံနေတဲ့အပေါ် ဆွေးနွေးချက်မရှိပါဘူး။'''နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်မလားလို့''' ဒီအချက်ကတော့ ဆွေးနွေးစရာဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ကဲ့သို့သော တိုက်ပွဲတွေကို တိုက်ပွဲလို့ သုံးမှ ပိုအဆင်ပြေပြီး အဲ့လောက် မပြင်းထန်ရင်တော့ ပဋိပက္ခလို့ဆောင်ရွက်သင့်ပါကြောင်း။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::ကျနော်တို့မှာ Manual of Style က [[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Military_history#Conflicts_and_operations|Wikipedia:Manual of Style/Military history - Wikipedia]] က အဓိက ဆင်းသက်တာဆိုတော့ အစ်ကို ကောင်းသလို လုပ်တာ အဆင်ပြေပါတယ်။. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၃၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ။ဒီကိစ္စကို အပြီးသတ်ပေးပါအုံး၊မူလအတိုင်းထားမလား၊ပြင်မလားဆိုတာကို၊ပြင်မယ်ဆိုရင်တော့ ရွေ့ရမှာပေါ့၊ဒီအတိုင်းပဲ သင့်တော်တယ်ဆိုရင် ဒီအတိုင်းပဲ ဆက်ထားပြီး အခြားအလုပ်တွေကို ဆက်ကြတာပေါ့။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::မူလကဏ္ဍကိုတော့ မရွှေ့ဘဲနဲ့ ''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ကိုပဲ အသစ်ဖန်တီးပြီး '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ''' အောက်မှာပဲ subcategory လုပ်လိုက်တာ အဆင်ပြေမယ် ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၅၅၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Since you are the administrator, I will abide by your decision. The history is always there. In the future, if there is a record that I requested such a correction, it is there [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၃၃၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အဆင်ပြေကြရင် [[မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းများ]] inbox ကို ဝိုင်းဝန်း ပြင်ဆင်ပေးကြပါအုံး။မြေပုံက လွဲနေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၇၊ ၃၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း == @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ဆရာ ဝီကီမှာ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ဆောင်းပါးက လိုအပ်နေတာကို တွေ့မိတယ်။ဆရာ အားရင် အဲ့ဆောင်းပါး ရေးပေးပါလား။[[:ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ခရိုင်များ]] ကလည်း အဆင်သင့်ရှိနေပြီးသား ဆရာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၉၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်ကဲ့။ အားရင် ဝင်ရေးပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၄၊ ၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == မုန်းကိုးမြို့/မုံးကိုးမြို့ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။မုံးကိုးမြို့ ဆိုပြီး [https://www.moi.gov.mm/iprd/news/23559] [https://www.moi.gov.mm/sites/default/files/local-info/2020-06/last_muuchyminy.pdf] နိုင်ငံပိုင်သတင်း နဲ့ ထွေအုပ်ရဲ့ ၂၀၁၉ အချက်အလက်တွေမှာ ဖော်ပြထားတာကြောင့် မုံးကိုးလို့ ပြန်လည် ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၇၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :နှစ်ခုစလုံးတော့ သုံးကြတယ်ဗျ။ ([https://www.dop.gov.mm/sites/dop.gov.mm/files/publication_docs/monekoest.pdf], [https://www.moi.gov.mm/news/46728]) အသုံးများမယ်ထင်တာကို ပင်မထားပြီး ကျန်တစ်ခုကို Redirect အနေနဲ့တော့ ထားခဲ့လိုက်လို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၁၄၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ::မြို့ ဆိုင်းပုဒ် အမည်ကိုပဲ သုံးကြတာပေါ့ ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၄၊ ၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == ဆောင်းပါး နှင့် ကဏ္ဍ ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] နဲ့ [[တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] မှာ ထည့်သွင်းထားတဲ့ ကဏ္ဍ တွေနဲ့ စပ်လျဥ်းပြီး တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ.ရှုပ်ထွေးနေတာများရှိရင် ကျစ်လစ်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၀၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) :Seems fine to me. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၀၄၊ ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) == သဘင်ပညာရှင်များကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ သဘင်ပညာရှင်များ စာမျက်နှာတွေနဲ့ စပ်လျဥ်းပြီး အခုတလော တည်းဖြတ်မှုများအများအပြားပြုလုပ်လျှက်ရှိနေပါတယ်။အချို့သော စာမျက်နှာများမှာ လိုအပ်ချက်ရှိတဲ့အတွက် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ကြိုဆိုရမှာဖြစ်ပေမယ့် အချို့သော တည်းဖြတ်မှုတွေကတော့ အထောက်အထားအကိုးအကားတွေကို ဖြတ်တောက်ပစ်ခြင်း စာနိဒါန်းများကို ဖယ်ရှားခြင်းများ တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။သိပ်ပြီး နားမလည်တဲ့ အကြောင်းအရာအချို့မို့လို့ သိပ်ပြီးဝင်ရောက်မကြည့်ရှုဖြစ်ပေမယ် အခု အချို့ကို ဝင်စစ်ကြည့်တဲ့အခါမှာ အဲ့ဒီလိုမျိုးအဖြစ်အပျက်တွေ တွေ့နေရပါတယ်။ကိုးကားချက်တွေကို ဖယ်ရှားမှုတွေက ဝီကီရဲ့ စည်းမျဥ်းကို အကြီးအကျယ်ချိုးဖောက်မှုလို့ မှတ်ယူပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၈၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) rdt9tmip2v7vhzwuk6c17la2zbv6h97 0 225481 1040853 876007 2026-06-25T21:10:52Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040853 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ယွန်းဆော့ယော<br>Yoon Suk-yeol | image = File:South Korea President Yoon Suk Yeol portrait.jpg | native_name = {{nobold|윤석열}}<br />{{nobold|尹錫悅}} | native_name_lang = ko | office = [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ၏ ၁၃ ဦးမြောက် သမ္မတ]] | term_start = ၁၀ မေ ၂၀၂၂ | term_end = ၄ ဧပြီ ၂၀၂၅ | predecessor = [[မွန်းဂျယ်အင်း]] | successor = [[အီဂျေမြောင်]] | office1 = တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ စုံစမ်းရေးမှူးချုပ် | president1 = [[မွန်းဂျယ်အင်း]] | term_start1 = ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ | term_end1 = ၄ မတ် ၂၀၂၁ | predecessor1 = Moon Moo-il | successor1 = Cho Nam-kwan <small>(ယာယီ)</small><br>Kim Oh-soo | birth_date = {{nowrap|{{birth date and age|1960|12|18}}}} | birth_place = [[ဆိုးလ်မြို့]]၊ [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] | death_date = | death_place = | occupation = နိုင်ငံရေးသမား | profession = ရှေ့နေ၊ စုံစမ်းရေးမှူး | party = [[ပြည်သူအာဏာပါတီ (တောင်ကိုရီးယား)|ပြည်သူအာဏာပါတီ]] (၂၀၂၁ - လက်ရှိ) | spouse = ကင်မ်ကွန်ဟီး | education = ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ် | signature = Yoon Suk-yeol Signature.svg }} '''ယွန်းဆော့ယော''' ({{lang-en|Yoon Suk-yeol}}၊ {{lang-ko|윤석열}} ယူန်ဆောဂ်ယောလ်)သည် [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ]]၏ (၁၃)​ယောက်​​မြောက် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] ဖြစ်သည်။<ref name="ups">{{cite web|title=တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အတိုက်အခံပါတီမှ Yoon Suk-yeol အနိုင်ရရှိ|url=https://xinhuamyanmar.com/mm-en/220100308/}}</ref>၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်တွင် နိုင်ငံ၌ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ကြေညာခဲ့သည့် သမ္မတတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပြီး ယင်းအမိန့်ကို လွှတ်တော်က မဲခွဲ ပယ်ချစွပ်စွဲပြစ်တင်ကာ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသူလည်းဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီက သူသည် စုံစမ်းရေးမှူး (အစိုးရရှေ့နေ) တစ်ဦးဖြစ်ကာ ယခင်သမ္မတ [[မွန်းဂျယ်အင်း]] လက်ထက်တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ (၄၃)ယောက်မြောက် စုံစမ်း​ရေးမှူးချုပ် (ရှေ့နေချုပ်) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူသည် သမ္မတ​ဟောင်း [[လီ​မြောင်ဘာ့]]၊ [[ဘတ်ဂွန်းဟဲ]]တို့နှင့် နိုင်ငံ​ရေးအရှုပ်​တော်ပုံများကို စစ်​ဆေးတရားစွဲခဲ့ရာမှ နာမည်​ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ သူသည် စုံစမ်း​ရေးမှူးအ​နေဖြင့် နှစ်​​ပေါင်းများစွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ​ရေးအ​တွေ့အကြုံ မရှိ​ပေ။<ref name="yoon1">{{cite web|title=South Korean election: the big challenges ahead for new president Yoon Suk-yeol|url=https://theconversation.com/south-korean-election-the-big-challenges-ahead-for-new-president-yoon-suk-yeol-178585}}</ref>၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လတွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ဇွန်လတွင် သူ့အနေဖြင့် လာမည့် [[၂၀၂၂ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ သူသည် [[ဂင်ယောင်ဆမ်]] ပြီးနောက် [[ဆိုးလ် အမျိုးသား တက္ကသိုလ်|ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ်]]မှ ဘွဲ့ရခဲ့သည့် ဒုတိယမြောက် သမ္မတဖြစ်သည်။ သူသည် အမှုစစ်အဖြစ် (၂၇)နှစ်ကြာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့စွမ်းအားပါတီမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကာ ၄၈.၅၆% ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။ အဓိကပြိုင်ဘက် လီဂျယ်မြောင်အား ဝ.၇၃% အသာဖြင့် အနိုင်ရခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ==အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး== ယွန်းဆော့ယောအား ၁၉၆၀ပြည့်နှစ်တွင် [[ဆိုးလ်မြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ Daegwang မူလတန်းကျောင်း၊ Joongrang အလယ်တန်းကျောင်း၊ Choongam အလယ်တန်းကျောင်း၊ Choongam အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဆိုးလ် အမျိုးသား တက္ကသိုလ်|ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ်]]တွင် [[ဥပဒေပညာ]]သင်ကြားခဲ့သည်။ ==အလုပ်အကိုင်== သူသည် ၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် ဒယ်ဂူ စုံစမ်းရေးမှူးရုံး၌ အလုပ်ဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် ထိုရုံးတွင် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုနှင့်ပက်သက်သော အမှုများကို ကိုင်တွယ်သည့်ဌာနများတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် ယွန်းဆော့ယောသည် [[ဂင်ဒယ်ဂျွန်]] အစိုးရအဖွဲ့မှ ဗျူရိုကရက်များ၏ အပြင်းအထန်ကန့်ကွက်မှုကြားမှ လက်ထောက်ကော်မရှင်နာ Park Hui-won ကို လာဘ်စားမှုတွင် ပါဝင်ပက်သက်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် သူသည် အစိုးရစုံစမ်းရေးမှူးအဖြစ်မှ ပြင်ပရှေ့နေအဖြစ် ခဏတာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော် ထိုအလုပ်သည် သူနှင့်မကိုက်ညီသဖြင့် အစိုးရစုံစမ်းရေးမှူးအဖြစ် ပြန်လည်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် စုံစမ်းရေးမှူးအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးလောကမှ ထင်ရှားသူများ၊ ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည့်အမှုများကို စစ်ဆေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ယွန်းဆော့ယောသည် တောင်ကိုရီးယားအမျိုးသားထောက်လှမ်းရေးဌာန (NIS) ၏ အရှုပ်တော်ပုံများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့သည်။ ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း ဝန်ဆိုင်ဟွန်နှင့် သူ၏လူများသည် ထိုစဉ်က အာဏာရအစိုးရ မျက်နှာသာရစေရန် လူအချို့အား ငွေပေး၍ လူမှုကွန်ယက်မှတဆင့် ကောင်းသတင်းများကို ရေးသားစေခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း နောက်ကွယ်မှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့သည်။ ဝန်ဆိုင်ဟွန်သည် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref name="warn">{{cite web|title=တောင်ကိုရီးယားထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း နိုင်ငံရေးလှည့်စားမှုစွဲချက်များဖြင့် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရ|url=https://myanmar.mmtimes.com/news/135029.html|access-date=16 March 2022|archive-date=25 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225011014/https://myanmar.mmtimes.com/news/135029.html}}</ref> ယွန်းဆော့ယောက ၎င်း၏စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများကို ၎င်း၏အထက်ဝန်ကြီးဖြစ်သော တရားရေးဝန်ကြီး [[ဟွမ်ဂယိုအန်း]] က ဝင်ရောက်စွက်ဖက်သည်ဟုလည်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် သူ့အား ဆိုးလ်စုံစမ်းရေးရုံးမှ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ယွန်းဆော့ယောသည် ထိုစဉ်က သမ္မတ ဘတ်ဂွန်းဟဲကို စွပ်စွဲပြစ်တင်၍ ဖြုတ်ချခြင်းခံခဲ့ရသည့် အခြေအနေထိရောက်ရှိစေနိုင်သော ၂၀၁၆ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရေးအရှုပ်တော်ပုံကို စုံစမ်းစစ်ဆေးသော အဖွဲ့၏ အကြီးအကဲဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုစစ်ဆေးမှုတွင် သမ္မတဘတ်ဂွန်းဟဲကိုအကြောင်းပြု၍ လာဘ်စားမှုများ၊ နိုင်ငံရေးစွက်ဖက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သမ္မတ၏မိတ်ဆွေ ချွဲစွန်စီ၊ [[ဆမ်ဆောင်း (ကုမ္ပဏီ)|ဆမ်ဆောင်းကုမ္ပဏီ]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ လီဂျယ်ယောင်း၊ သမ္မတ ဘတ်ဂွန်းဟဲတို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ခုနှစ် မေလ (၁၇)ရက်နေ့တွင် သမ္မတအသစ် [[မွန်းဂျယ်အင်း]]က ယွန်းဆော့ယောကို ဆိုးလ်ဗဟိုခရိုင် စုံစမ်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏လက်ထက်တွင် သမ္မတဟောင်းများဖြစ်ကြသည့် [[လီမြောင်ဘာ့]]၊ ဘတ်ဂွန်းဟဲ၊ အမျိုးသားထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း (၃)ဦး၊ နိုင်ငံတော်တရားသူကြီးချုပ် ယန်းစွန်းထယ် တို့အပါအဝင် အရာရှိပေါင်း (၁၀၀)ကျော်ကို တရားစွဲဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဆမ်ဆောင်းကုမ္ပဏီ၏ စာရင်းအင်းလိမ်လည်မှုများကိုလည်း စစ်ဆေးခဲ့သည်။ ===စုံစမ်းရေးမှူးချုပ်=== ၂၀၁၉ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ရက်နေ့တွင် ယွန်းဆော့ယောအား ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ စုံစမ်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ၎င်းအားအဆိုပြုခြင်းကို အာဏာရပါတီဖြစ်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီနှင့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီတို့က ကြိုဆိုခဲ့ပြီး သမ္မတဟောင်း လီမြောင်ဘာ့နှင့် ဘတ်ဂွန်းဟဲတို့၏ ပါတီဖြစ်သော လစ်ဘာတီကိုရီးယားပါတီနှင့် Bareunmiraeပါတီတို့က ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ပါတီအငယ်ဖြစ်သော တရားမျှတမှုပါတီကမူ ကြားနေခဲ့သည်။ ဇူလိုင် (၁၆)ရက်နေ့တွင် သူ့အား စုံစမ်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တရားဝင်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး (၂၅)ရက်နေ့မှစ၍ တာဝန်စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သမ္မတ မွန်းဂျယ်အင်းက သူ့အား မည်သည့်အကျင့်ပျက်ခြစားမှုမဆို အစိုးရနှင့်ဆက်နွှယ်နေပါစေ တင်းကြပ်စွာ စစ်ဆေးနိုင်ကြောင်း အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ အရှုပ်တော်ပုံများတွင် ပါဝင်ပက်သက်ပြီး ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် တရားရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာသော ချိုကွတ်အား တရားစွဲဆိုရန် စုံစမ်းရေးမှူးများက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို အတိုက်အခံများက ကြိုဆိုခဲ့ကာ အာဏာရဒီမိုကရက်တစ်ပါတီနှင့် မဟာမိတ်များက ရှုတ်ချခဲ့သည်။ တရားရေးဝန်ကြီးချိုမှာ ဝန်ကြီးဖြစ်ပြီး တစ်လအကြာတွင်ပင် ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။<ref name="chokuk">{{cite web|title=South Korea indicts former justice minister on charges of fraud, graft|url=https://www.reuters.com/article/us-southkorea-politics-idUSKBN1YZ083}}</ref> ချိုကွတ်၏နေရာတွင် ချူးမီအဲအား ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းဝန်ကြီးဖြစ်လာသောအခါ ၎င်းတောင်းဆိုထားသော ဌာနတွင်းပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ပေးအပ်ရန်ပျက်ကွက်ခဲ့သည်ဟုဆိုကာ ယွန်းဆော့ယောနှင့်နီးစပ်သော စုံစမ်းရေးမှူးအများအပြားကို အရေးယူခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် ဝန်ကြီးဟောင်းချိုကွတ်အား တရားစွဲမှုအတွက် [[အိမ်ပြာတော်]]၏ တုံ့ပြန်မှုဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဧပြီလတွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအမတ်များက အခြားကိစ္စရပ်များကြောင့် ယွန်းဆော့ယောအား နုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ====ရာထူးမှ ရပ်ဆိုင်းခံရခြင်း၊ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခြင်း၊ နုတ်ထွက်ခြင်း==== ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၄ရက်နေ့တွင် တရားရေးဝန်ကြီး ချူးမီအဲက ယွန်းဆော့ယောသည် ကျင့်ဝတ်မညီခြင်း၊ အာဏာအလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်း၊ သူနှင့်နီးစပ်သူများနှင့် မိသားစုဝင်များကို စစ်ဆေးရာတွင် ပါဝင်စွက်ဖက်ခြင်းတို့ကြောင့်ဟုဆိုကာ ရာထူးမှဆိုင်းငံ့ခဲ့သည်။ ယွန်းဆော့ယောက ၎င်း၏ဆိုင်းငံ့မှုကို ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် ဆိုးလ်အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ တရားရုံးသို့ ဒီဇင်ဘာ (၁)ရက်နေ့တွင် တင်ပြခဲ့ရာ တရားရုံးက လက်ခံခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ (၁၆)ရက်နေ့တွင် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက ယွန်းဆော့ယောအား ပြစ်မှု (၆)ခုမှ (၄)ခုသည် ထင်ရှားသဖြင့် ၎င်း၏ရာထူးမှ (၂)လကြာ ဆိုင်းငံ့ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို သမ္မတ မွန်းဂျယ်အင်းက အတည်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ဒီဇင်ဘာ (၂၄)ရက်နေ့တွင် တရားရုံးက ဤကိစ္စ၌ ယွန်းဆော့ယောအတွက် တရားမျှတမှုမရှိဟုဆိုကာ ဆိုင်းငံ့ခြင်းကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် (၂၅)ရက်နေ့မှစ၍ စုံစမ်းရေးမှူးချုပ် တာဝန်များကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="susp">{{cite web|title=Chief prosecutor seeks injunction against justice minister's order to suspend him|url=https://m.koreatimes.co.kr/pages/article.asp?newsIdx=299941}}</ref><ref name="susp1">{{cite web|title=Conflicts with minister further pushes top prosecutor's popularity as presidential hopeful|url=https://m.koreatimes.co.kr/pages/article.asp?newsIdx=300275}}</ref><ref name="susp2">{{cite web|title=Respect court's decision|url=https://m.koreatimes.co.kr/pages/article.asp?newsIdx=301459}}</ref> ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လ (၄)ရက်နေ့တွင် ယွန်းဆော့​ယောသည် စုံစမ်းရေးမှူးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရာ သမ္မတ မွန်းဂျယ်အင်းက လက်ခံခဲ့သည်။<ref name="thamada1">{{cite web|title=Former Top Prosecutor Yoon Suk-Yeol Wins South Korean Presidency|url=https://www.forbes.com/sites/catherinewang/2022/03/10/former-top-prosecutor-yoon-suk-yeol-wins-south-korean-presidency/?sh=773542a0563c}}</ref> ==သမ္မတ​ရွေး​ကောက်ပွဲ== တရားရေးဝန်ကြီး ချို၏ အရှုပ်တော်ပုံပြီးနောက် ယွန်းဆော့ယောအား အလားအလာရှိသော သမ္မတလောင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြပြီး ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလကတည်းကပင် စစ်တမ်းများ၌ ထင်ရှားသော ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ စစ်တမ်းတွင် သူသည် ၃၀.၄%ဖြင့် မဲအများဆုံး ရရှိခဲ့သည်။ [[File:‘충남 서해안벨트' 마라톤 유세 2.jpg|thumb|မဲဆွယ်ပွဲတစ်ခုတွင်​တွေ့ရစဉ်]] စုံစမ်းရေးမှူးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ရက်တွင် သူ့အနေဖြင့် ၂၀၂၂ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၁၂ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၌ တစ်သီးပုဂ္ဂလကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် (၃၀)ရက်နေ့တွင်မူ ထိုစဉ်က အဓိကအတိုက်အခံပါတီဖြစ်သော [[ပြည်သူအာဏာပါတီ (တောင်ကိုရီးယား)|ပြည်သူအာဏာပါတီ]] (PPP) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီက တစ်သီးပုဂ္ဂလအနေဖြင့် သူ့အတွက် အဓိကထောက်ခံမှုများသည် [[ကွန်ဆာဗေးတစ် ဝါဒ|ကွန်ဆာဗေးတစ်]]သမားများထံမှ ရရှိခဲ့သည်။ သူ၏ မဲဆွယ်ကာလတွင် လက်ရှိသမ္မတ မွန်းဂျယ်အင်းအစိုးရ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကိုလည်း ဝေဖန်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလတွင် ဘူဆန်မြို့၌ ပါတီဝင်များနှင့်တွေ့စဉ် နိုင်ငံ၏ အာဏာရှင်သမ္မတဟောင်း [[ချန်ဒူးဝမ်]]အကြောင်းကို မှတ်ချက်ပေးခဲ့သည်။ ယွန်းက လူအများသည် အာဏာသိမ်းမှုနှင့် [[ဂွမ်ဂျူးအုံကြွမှု|ဂွမ်းဂျူးလူထုအုံကြွမှု]]အကြောင်းများမှလွဲ၍ ချန်ဒူးဝမ်ကို နိုင်ငံရေးတွင် ကောင်းမွန်စွာလုပ်ဆောင်သည်ဟု မှတ်ယူကြကြောင်းပြောခဲ့သည်။ ထိုအတွက် ယွန်းသည် တောင်းပန်ခဲ့ရသည်။ မကြာမီတွင် သူက အင်စတာဂရမ် လူမှုကွန်ယက်မှတဆင့် ခွေးကိုပန်းသီးကျွေးနေသော ပုံကို တင်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယားဘာသာစကားတွင် ပန်းသီး နှင့် တောင်းပန်သည်မှာ ရေးပုံတူပြီး အဓိပ္ပါယ်ကွဲပြားသည်။ ထိုပုံကြောင့် ဝေဖန်ခံခဲ့ရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုဝင်ဘာ ၁၀ရက်နေ့တွင် ဂွမ်ဂျူးမြို့ရှိ မေ ၁၈ အမျိုးသားသုသာန်သို့ သွားရောက်ချိန်တွင် ယွန်းသည် ထပ်မံတောင်းပန်ခဲ့ရသည်။ သူ့အား ဆန္ဒပြသူများလည်း ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၅ရက်နေ့တွင် သူသည် ပြည်သူအာဏာပါတီ၏ တရားဝင်သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် မတ်လ ၉ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ၌ ယွန်းဆော့ယောသည် အဓိကပြိုင်ဘက် လက်ရှိအာဏာရပါတီမှ လီဂျယ်မြောင်ကို ကွာခြားချက် အနည်းငယ်ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ယွန်းဆော့ယောက (၁၆,၃၉၄,၈၁၅) မဲ (၄၈.၅၆%)၊ ဒုတိယနေရာမှ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ သမ္မတလောင်း လီဂျယ်မြောင်က (၁၆,၁၄၇,၇၃၈) (၄၇.၈၃) ဖြင့် အသီးသီး ရရှိခဲ့သည်။<ref name="susp1"/><ref name="susp2"/> သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခံရပြီးနောက် ယွန်းက သူ့အနေဖြင့် အိမ်ပြာတော်တွင် ရုံးထိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ ဆိုးလ်မြို့လယ်ရှိ ကာကွယ်ရေးရုံးတွင် ပြောင်း၍ရုံးထိုင်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အိမ်ပြာတော်မှာ ပြည်သူများနှင့် ကင်းကွာနေသဖြင့် သမ္မတများသည် အခွင့်အာဏာကို တရားလွန်အသုံးချနေကြောင်း သူကဆိုခဲ့သည်။ ဝေဖန်သူများကမူ ထိုသို့ပြောင်းခဲ့ပါက နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်မှုအဓိကနေရာသည် ဤသို့ပြောင်းရွှေ့ပါက နိုင်ငံလုံခြုံရေး အားနည်းသွားနိုင်ကြောင်းနှင့် အနီးနားရှိ ပြည်သူများ၏ အခွင့်အရေးများပါ ချိုးဖောက်ခံရကြောင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကို အလွန်သုံးစွဲရနိုင်ကြောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name="blue">{{cite web|title=တောင်ကိုရီးယား ရွေးကောက်ခံ သမ္မတသစ် ယခင်အိမ်တော် အသုံးပြုမည်မဟုတ်|url=https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/south-korea-new-president-blue-house/6493102.html?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=16480286750822&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsouth-korea-new-president-blue-house%2F6493102.html|access-date=23 March 2022|archive-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326160709/https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/south-korea-new-president-blue-house/6493102.html?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=16480286750822&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsouth-korea-new-president-blue-house%2F6493102.html|url-status=dead}}</ref> ==သမ္မတသက်တမ်း== ===ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲ=== ယွန်းဆော့ယောသည် ၂၀၂၂ခုနှစ် မေလ (၁၀)ရက်နေ့မှစ၍ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတအဖြစ် (၅)နှစ်ကြာ စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၎င်း၏ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲသို့ စင်ကာပူနိုင်ငံသမ္မတ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာမှ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်များ၊ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ကြသည်။ ယခင်သမ္မတဟောင်းဖြစ်သည့် ပတ်ဂွန်ဟေးလည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် သမ္မတရုံးထိုင်ရာ [[အိမ်ပြာတော်]]ကို အများပြည်သူအတွက် လည်ပတ်ရန်နေရာတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သမ္မတ၏ရုံးအဖြစ် အိမ်ပြာတော်အစား အမျိုးသားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန တည်ရှိရာ Yongsan ခရိုင်ရှိ အဆောက်အဦသို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ အိမ်ပြာတော်သည် တောင်ကိုရီးယားသမ္မတများ၏ ရုံးနှင့် အိမ်တော်အဖြစ် (၇၄) နှစ်ကြာ အသုံးပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ [[File:KOREA_The_20th_President_Inauguration_Ceremony_571_(52062297122).jpg|right|thumb|အမျိုးသားလွှတ်​တော်အ​ဆောက်အဦ​ရှေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုစဉ်]] [[File:KOREA_The_20th_President_Inauguration_Ceremony_301_(17)_(52063450119).jpg|right|thumb|ပြည်သူလူထုသို့ မိန့်ခွန်း​ပြောကြားစဉ်]] ===နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ=== ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရပြီးနောက် ယွန်းဆော့ယောက [[မြောက်ကိုရီးယား]]နှင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]တို့နှင့် ပက်သက်၍ ခိုင်မာသော မူဝါဒချမှတ်မည်ဖြစ်ကာ [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]နှင့် ဆက်ဆံရေးတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ပြီး [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]အား အဓိကမဟာမိတ်အဖြစ် ဆက်ဆံသွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="con">{{cite web|title= တောင်ကိုရီးယားသမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ ရှေးရိုးစွဲဝါဒီ Yoon Seok-youl အနိုင်ရ|url=https://burmese.voanews.com/a/south-korea-presidental-election-yoon-seok-youl/6477593.html}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{lifetime|၁၉၆၀| }} [[ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] o9anzadpk153b6niju6gurg851cvm68 0 228628 1040962 814663 2026-06-26T10:02:28Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040962 wikitext text/x-wiki {{Infobox games | name = (၂၀) ကြိမ်မြောက် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲ | logo = |host city={{flagicon|THA}}အူဘွန်ရချာဌာနီမြို့ | size = | caption = | motto = | nations participating = ၁၁ | athletes participating = | events = ၂၃၆ (၂၃မျိုး) | medals = | opening ceremony = ၂၆ ဇူလိုင် | closing ceremony = ၆ ဩဂုတ် | officially opened by = | Officially closed by = | athlete's oath = | torch lighter = ​ | Ceremony venue = Ubon Ratchathani Rajabhat တက္ကသိုလ် | website = | next = [[၂၀၂၄ အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲ|၂၀၂၄]] | previous = [[၂၀၁၈ အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲ|၂၀၁၈]] }} '''၂၀၂၂ အာဆီယံတက္ကသိုလ်များအားကစားပြိုင်ပွဲ''' ({{lang-en|2022 ASEAN University Games}}) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အူဘွန်ရချာဌာနီမြို့ (Ubon Ratchathani)တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် အကြိမ် (၂၀) မြောက် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=အကြိမ်(၂၀)မြောက် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲအောင်နိုင်ရေးညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးကျင်းပ|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%25A1%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25AD%25E1%2580%2599%25E1%2580%25BA-%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580-%25E1%2580%2599%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BA-%25E1%2580%25A1%25E1%2580%25AC%25-2|access-date=20 June 2022|archive-date=31 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220731111658/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%25A1%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25AD%25E1%2580%2599%25E1%2580%25BA-%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580-%25E1%2580%2599%25E1%2580%25BC%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BA-%25E1%2580%25A1%25E1%2580%25AC%25-2|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၂၆) ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ (၆)အထိ ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ မူလက ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာ (၁၃)ရက်နေ့မှ (၂၂)ရက်နေ့အထိ ကျင်းပရန် လျာထားခဲ့သော်လည်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လ (၁၈) ရက်မှ (၂၇)ရက်အထိလည်းကောင်း၊ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇွန်လ (၂၂)ရက်နေ့မှ (၃၀)ရက်နေ့အထိလည်းကောင်း ပြောင်းလဲကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |title=အာဆီယံတက္ကသိုလ်ပေါင်းစုံ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ အားကစားနည်းငါးမျိုး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် လျာထား|url=https://myawady.net.mm/node/6282}}</ref> နောက်ဆုံးတွင်မှ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင်ကျင်းပရန် အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ ==လက်ခံကျင်းပခြင်း== ထိုင်းနိုင်ငံသည် အကြိမ် (၂၀)မြောက် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် လက်ခံကျင်းပခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ၂၀၂၁ခုနှစ်သို့ ပြောင်းလဲကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင်မှ လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးကျင်းပခဲ့သည့် ၂၀၁၈ နေပြည်တော်ပွဲတော် ကျင်းပအပြီး လေးနှစ်အကြာမှသာ လက်ခံကျင်းပနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=၂၀၂၂ အာဆီယံတက္ကသိုလ် အားကစားပြိုင်ပွဲ ကျင်းပမည့်ရက် ထုတ်ပြန်|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/2022-aaachiiynttkksiul-aaakcaapiungpai-kngpmnnyrk-thuttpn|access-date=20 June 2022|archive-date=6 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206075539/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/2022-aaachiiynttkksiul-aaakcaapiungpai-kngpmnnyrk-thuttpn}}</ref> ===အားကစားကွင်းများ=== ၂၀၂၂အာဆီယံတက္ကသိုလ်များအားကစားပြိုင်ပွဲကို ​နေရာ (၁၃)​နေရာ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://aug20th2022-ubru-ac-th.translate.goog/?_x_tr_sl=th&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=sc|title=Venues|access-date=|archive-date=21 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921061253/https://aug20th2022-ubru-ac-th.translate.goog/?_x_tr_sl=th&_x_tr_tl=id&_x_tr_hl=id&_x_tr_pto=sc}}</ref> {| class="wikitable" |- ! အားကစားကွင်း ! အားကစားနည်း |- |Ubon Rachathani Rajabhat တက္ကသိုလ်||ဖွင့်ပွဲ၊ ပိတ်ပွဲ |- |Ban Yang Noi Campus||​ရေကူး၊ ကရာ​တေး၊ ​​ပြေးခုန်ပစ်၊ ​ဘော်လီ​ဘော၊ ​တောင်တက်၊ တိုက်ကွမ်ဒို |- |Badminton Stadium, UBRU Main Campus||ကြက်​တောင် |- |Faculty of Nursing, UBRU Main Campus||စားပွဲတင်တင်းနစ် |- |UBRU Main Campus <br> [[UMT Stadium]]||​ဘောလုံး |- |Main Stadium, Provincial Administrative Organization (PAO)||မြားပစ် |- |Sisaket City||တင်းနစ်၊ ​လှေ​လှော် |- |Sunee Tower||ဓားသိုင်း၊ ပန်ကြပ်ဆီလတ်၊ ဝူရှူး |- |Faculty of Public Health, UBRU Main Campus||စစ်တုရင် |- |Boxing Gym, UBRU Main Campus||​မွေထိုင်း |- |Indoor Stadium, UBRU Main Campus||ဖူဆယ် |- |Petanque Suannok, UBRU Main Campus|| ပီတန်း |- |Gymnasium, UBRU Main Campus||ဘတ်စကက်​ဘော |- |Faculty of Computer Science, UBRU Main Campus||အီလက်ထ​ရောနစ်အားကစား |- |Stadium, UBRU Main Campus||ကမ်း​ခြေ​ဘောလီ​ဘော |- |Benjamamaharaj School||ပိုက်​ကျော်ခြင်း |} ==ပွဲများနှင့်အားကစား== ===ပါဝင်သောအားကစားနည်းများ=== အားကစားနည်း ၂၃မျိုး လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ * [[File:Archery_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] မြားပစ် *[[File:Athletics_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ပြေးခုန်ပစ် *[[File:Badminton_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ကြက်တောင် *[[File:Basketball_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ဘက်စကတ်ဘော *[[File:Chess_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] စစ်တုရင် *[[File:Electronic_sports_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] အီလက်ထ​ရောနစ်အားကစား *[[File:Fencing_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ဓားသိုင်း *​ဘောလုံး **[[File:Football_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ဘောလုံး **[[File:Futsal_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ဖူဆယ် *[[File:Karate_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ကရာတေးဒို *[[File:Muay_Thai_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ​မွေထိုင်း *[[File:Pencak_silat_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ပန်ကြပ်ဆီလတ် *[[File:Petanque_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ပီတန်း *[[File:Rowing_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] လှေလှော် *[[File:Sepaktakraw_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ပိုက်ကျော်ခြင်း/ခြင်းလုံး *[[File:Climbing_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ​​တောင်တက် *[[File:Swimming_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]ရေကူး *[[File:Table tennis_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] စားပွဲတင်တင်းနစ် *[[File:Taekwondo_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] တိုက်ကွမ်ဒို *[[File:Tennis_pictogram.svg|20px|alt=|link=]]တင်းနစ် *[[File:Volleyball_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ဘော်လီဘော **ကမ်း​ခြေ **ရုံတွင်း *[[File:Wushu_pictogram.svg|20px|alt=|link=]] ဝူရှုး ===ပါဝင်​သောနိုင်ငံများ=== * {{flag|BRU}} * {{flag|CAM}} * {{flag|INA}} * {{flag|LAO}} * {{flag|MAS}} * {{flag|MYA}} * {{flag|PHI}} * {{flag|SGP}} * {{flag|THA}} {{small|(အိမ်ရှင်)}} * {{flag|TLS}} * {{flag|VIE}} === ဆုတံဆိပ်ဇယား === ;Key {{Color box|#ccccff|&nbsp;<nowiki>*</nowiki>&nbsp;|border=darkgray}} အိမ်ရှင်နိုင်ငံ {| {{RankedMedalTable|team=NPC|class=wikitable sortable plainrowheaders|caption=၂၀၂၂ အာဆီယံတက္ကသိုလ်များအားကစားပြိုင်ပွဲ ဆုတံဆိပ်ဇယား}} |-style="background:#ccccff" |၁ ||align=left| {{flag|THA}}* || ၁၀၉ || ၆၁ || ၄၂ || ၂၁၂ |- |၂ ||align=left| {{flag|MAS}} || ၄၉ || ၈၃ || ၅၀ || ၁၈၂ |- |၃ ||align=left| {{flag|INA}} || ၄၃ || ၃၈ || ၃၈ || ၁၁၃ |- |၄ ||align=left| {{flag|VIE}} || ၁၃|| ၆ || ၉ || ၂၈ |- |၅ ||align=left| {{flag|SIN}} || ၈ || ၁၉ || ၂၆ || ၅၃ |- |၆ ||align=left| {{flag|LAO}} || ၅ || ၈ || ၂၀ || ၃၃ |- |၇ ||align=left| {{flag|PHI}} || ၅ || ၄ || ၄ || ၁၃ |- |၈ ||align=left| {{flag|CAM}} || ၂ || ၇ || ၈ || ၁၇ |- |၉ ||align=left| {{flag|MYA}} || ၂ || ၂ || ၂ || ၆ |- |၁၀||align=left| {{flag|TLS}} || ၀ || ၁ || ၃ || ၄ |- |၁၁||align=left| {{flag|BRU}} || ၀ || ၀ || ၀ || ၀ |- !colspan=2|Total (၁၁သင်း)!! ၂၃၆ !! ၂၂၉ !! ၂၀၂ !! ၆၆၇ |- |} ရင်းမြစ်:<ref>{{cite web|url=https://aug20th2022report.ubru.ac.th/report|title=Report|access-date=21 September 2022|archive-date=21 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921060959/https://aug20th2022report.ubru.ac.th/report}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော နိုင်ငံတကာ အားကစားပြိုင်ပွဲများ]] jib8cwl7nif44jeor6qpfsbcp65knwi 0 230692 1040884 877902 2026-06-26T02:49:58Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040884 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic building |name = ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတအိမ်တော်<br>Presidential Residence of South Korea |logo = Provisional emblem of the Office of the President of South Korea (Gold).svg |logo_caption = သမ္မတအိမ်​တော် အမှတ်တံဆိပ် |logo_size = 200px |image = |caption = |map_type = |coordinates = |location_town = |location_country = ​ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ |address = |architect = |engineer = |construction_start_date = |completion_date = |cost = |structural_system = |owner = |landlord = |style = |size = }} '''ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတအိမ်တော်''' သည် [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] ရုံးထိုင်ရာ အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။ ယခင်က အမျိုးသားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ရုံးအဆောက်အဦးဖြစ်ကာ ၂၀၂၂ခုနှစ် မေလ (၁၀)ရက်နေ့မှစ၍ သမ္မတရုံးထိုင်ရာ နေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ==တည်နေရာနှင့် သမိုင်းကြောင်း== ဤအဆောက်အဦးသည် မြို့တော်[[ဆိုးလ်မြို့]]၊ 22 Itaewon-ro, Yongsan ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၃ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး (၂၇၆,၀၀၀) စတုရန်းမီတာကျယ်ဝန်းကာ အထပ်မြင့်အ​ဆောက်အဦးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=대통령 집무실 이전에···국방부·합참 ‘릴레이 이사’|url=https://www.khan.co.kr/article/202203201636001|access-date=|date=2022-03-20|last=수정: 2022.03.20 19:54|first=입력: 2022 03 20 16:36|work=www.khan.co.kr|language=ko}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-05-08 |title=Goodbye, Blue House: A New Center of Political Power Is Rising in Seoul |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2022-05-08/south-korea-president-yoon-s-blue-house-move-to-reshape-seoul |access-date=}}</ref> ယခင်က သမ္မတများရုံးထိုင်ရာ [[အိမ်ပြာတော်]]မှာ အများပြည်သူနှင့် အလှမ်းဝေးသည်ဟုဆိုကာ ၂၀၂၂ခုနှစ် မေလ (၁၀)ရက်နေ့တွင် အသစ်တက်လာသော သမ္မတ [[ယွန်းဆော့ယော]] က ဤအဆောက်အဦးသို့ နေရာပြောင်းရွှေ့ ရုံးထိုင်ခဲ့သည်။<ref name="blue">{{cite web|title=တောင်ကိုရီးယား ရွေးကောက်ခံ သမ္မတသစ် ယခင်အိမ်တော် အသုံးပြုမည်မဟုတ်|url=https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/south-korea-new-president-blue-house/6493102.html?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=16480286750822&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsouth-korea-new-president-blue-house%2F6493102.html|access-date=11 August 2022|archive-date=26 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230326160709/https://burmese-voanews-com.cdn.ampproject.org/v/s/burmese.voanews.com/amp/south-korea-new-president-blue-house/6493102.html?amp_gsa=1&amp_js_v=a9&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw==#amp_tf=From%20%251%24s&aoh=16480286750822&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&ampshare=https%3A%2F%2Fburmese.voanews.com%2Fa%2Fsouth-korea-new-president-blue-house%2F6493102.html|url-status=dead}}</ref> ထို့ကြောင့် ဤအဆောက်အဦးသည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသမ္မတ၏ ရုံးထိုင်ရာအဆောက်အဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သမ္မတသည် ပြည်ပမှဧည့်သည်တော်များကိုလည်း ဤအဆောက်အဦး၌ပင် လက်ခံတွေ့ဆုံသည်။<ref name="red">{{cite web|title=Jokowi reaps $13b in investment deals from East Asian tour|url=https://www.thejakartapost.com/indonesia/2022/07/28/jokowi-wraps-up-successful-east-asian-tour-in-seoul.html}}</ref> ==အမည်နာမ== ပြောင်းလဲရုံးထိုင်သည့် အဆောက်အဦးအတွက် အမည်ပေးရန် သမ္မတယွန်းဆော့ယော၏ အစိုးရက ကော်မတီတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ လက်ခံရရှိသည့်အမည်ပေါင်း (၃၀,၀၀၀)ကျော်မှ ဇကာတင်အမည်အဖြစ် People's House၊ Gukmin Cheongsa, Mineum Cheongsa၊ Bareunnuri နှင့် Itaewon-ro 22 တို့ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ပြည်သူ့အိမ်တော် (People's House) သည် သမ္မတယွန်း၏ ကနဦးရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ သမ္မတရုံးသည် ပြည်သူအားလုံးအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး ပြည်သူများကသာ ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။Gukmin Cheongsa သည် ပြည်သူ့အစိုးရရုံးဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အထက်ပါအမည်များအနက် မည်သည်ကိုမှ အတည်မပြုခဲ့ဘဲ အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ သင့်လျော်သောအမည်အသစ်ကို ရှာဖွေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref name="green">{{cite web|title=New presidential office doesn't get a new name after all|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2022/06/14/national/politics/Korea-Yongsan-Presidential-Office-Yoon-Sukyeol/20220614192139079.html}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:သမ္မတ အိမ်တော်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဆိုးလ်မြို့ရှိ အဆောက်အဦးများ]] 2vopf5n2s87ypwp4926cr6np6pgt82p 0 232904 1040857 784215 2026-06-25T21:44:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040857 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|company_name=ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်<br /><small> Yangon City Bank (YCB)</small>|company_logo= |logo_size=|company_type=ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီပိုင်|slogan=|image=|foundation=၂ ဧပြီ ၁၉၉၃|location=[[ရန်ကုန်]]၊ {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|industry=[[ဘဏ်]]|products=|operating_income=}} ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်သည် [[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]]မှ ရာခိုင်နှုန်းပြည့် မတည်ရင်းနှီးငွေ ထည့်ဝင်ထားသော ဘဏ်ဖြစ်ကာ ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်ရုံးချုပ်အား [[ရန်ကုန်မြို့]] ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ မြို့တော် ခန်းမအနီးတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။<ref name="ycdc">{{Cite web|url=https://www.ycdc.gov.mm/content.php?page=%E1%81%80%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BA|title=ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်လိမိတက် ရန်ကုန်မြို့|access-date=29 January 2023|archive-date=28 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928054541/https://www.ycdc.gov.mm/content.php?page=%E1%81%80%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BA}}</ref> စတင်တည်ထောင်စဉ်က  စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီမှ မတည်ရင်းနှီးငွေ ကျပ် ၃၂ သန်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref name="irrawaddy">{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/business/2018/06/08/160658.html|title=ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်လုပ်ငန်းတိုးချဲ့ရေး တိုင်းအစိုးရနှင့် လွှတ်တော် အငြင်းပွားနေ}}</ref> == ဘဏ်သမိုင်းကြောင်း == ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ၏ လုပ်ငန်းများအား ငွေရေးကြေးရေးဆိုင်ရာ အကူအညီအထောက်အပံ့ရနိုင်ရန်၊ မြို့တော်နေပြည်သူများ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို အထောက်အပံ့ပြုနိုင်ရန် နှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းများ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် အတွက် ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်အား ရန်ကုန်မြို့တွင် ၂ ဧပြီ ၁၉၉၃ ရက်နေ့၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ စာရင်းများအရ ဘဏ်ရုံးချုပ် အပါအဝင် ဗိုလ်တထောင်ဘဏ်ခွဲ၊ဘုရင့်နောင်ဘဏ်ခွဲ၊မင်္ဂလာဈေးဘဏ်ခွဲ၊အောင်မင်္ဂလာဘဏ်ခွဲငယ် တို့ဖွင့်လှစ်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ycdc.gov.mm/mobile_pages.php?pagename=AddressAndPhone(Bank) |access-date=28 September 2022 |archive-date=28 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928054539/https://www.ycdc.gov.mm/mobile_pages.php?pagename=AddressAndPhone(Bank) }}</ref> == ဘဏ်ဖွဲ့စည်းပုံ == ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်လီမိတက်ကို (က) စီမံရေးရာဌာန (ခ) စာရင်းဌာန (ဂ) ငွေစုဘဏ်ဌာန (ဃ) သတင်းနှင့် နည်းပညာဌာန (င) ငွေကြေးဌာန (စ) ချေးငွေဌာန (ဆ) အတွင်းစာရင်းစစ်ဌာန (ဇ) နိုင်ငံခြားငွေ ဝယ်ယူ/ ရောင်းချ/ လဲလှယ်ရေးဌာန (ဈ ) လေ့ကျင့်ရေးနှင့် သုတေသနဌာန စသည်ဖြင့် ဌာန (၉) ခုနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ == ဘဏ်၏ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ == ငွေစုဘဏ်အပ်ငွေလက်ခံခြင်း၊<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.bizsouthasia.com/MM/%E1%80%9B%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E2%80%8B%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%80%E1%80%BA-01-636-349 |access-date=28 September 2022 |archive-date=28 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928054542/https://www.bizsouthasia.com/MM/%E1%80%9B%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E2%80%8B%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%80%E1%80%BA-01-636-349 }}</ref> စာရင်းရှင်အပ်ငွေလက်ခံခြင်း၊စာရင်းသေအပ်ငွေလက်ခံခြင်း၊ငွေပေးအမိန့်လွှာနှင့် အာမခံလက်မှတ်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ချေးငွေထုတ်ချေးပေးခြင်း၊ငွေလွှဲလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခြင်း၊ATM ကတ်စာရင်းဖွင့်လှစ်ပေးခြင်း၊<ref name="eleven">{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/170975|title=ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီမှ အငြိမ်းစား ဝန်ထမ်းများအား မေလပင်စင်လစာမှ စတင်ကာ ငွေသားဖြင့် မထုတ်ပေးတော့ဘဲ ဘဏ်စာရင်းဖွင့်လှစ်ပေးပြီး ATM ကတ်ဖြင့် ထုတ်ပေးမည်}}</ref> Bank Guarantee ဆောင်ရွက်ခြင်း၊Electronic ချလံ ဖြင့် ဝင်ငွေပေးသွင်းခြင်း၊[[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ|ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ]]သို့ အခွန်အခ ပေးသွင်းငွေများအား e-ချလံ ဖြင့်လက်ခံခြင်း / Online မှတဆင့် My City application ဖြင့် လက်ခံဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊စာရင်းဌာန လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဖြစ်သည်။<ref name="myanmargov">{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/my/city-development1/manual-services/-/asset_publisher/SW3NSP3cppj3/content/---563?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_SW3NSP3cppj3_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fmy%2Fcity-development1%2Fmanual-services%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_SW3NSP3cppj3%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_SW3NSP3cppj3_cur%3D6%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_SW3NSP3cppj3_delta%3D10%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_SW3NSP3cppj3_assetEntryId%3D135132|title=ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်၏ဝန်ဆောင်မှုများ}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> == အခြားဘဏ်များနှင့်ပူးပေါင်းခြင်း == ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်နှင့် အကျိုးတူ ငွေလွှဲလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သော ဘဏ်များမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်ပါသည်- (က) [[ဧရာဝတီဘဏ်]] (ခ) [[ကမ္ဘာ့ရတနာဘဏ်]] (ဂ) မြဝတီဘဏ် (ဃ) [[ရိုးမဘဏ်]] (င) ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (စ) ရတနာပုံဘဏ် ငွေလွှဲလုပ်ငန်းများကို CBM Net မှတဆင့် အခြားဘဏ်များအားလုံးသို့ ငွေလွှဲလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘဏ်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ]] n8pq0edxv7awuqpy4m5s2aarfs2g0th 0 235159 1040844 1022441 2026-06-25T19:30:20Z ~2026-36789-02 144862 /* မိသားစုဘဝ */ 1040844 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]၊ ဒေါက်တာ |name = ပွင့်ဆန်း |native_name = |native_name_lang = |honorific-suffix = |alt = |caption = |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |term_start1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = ခင်မောင်မြင့် <small>(၂၀၁၅-၂၀၂၁) </small> |successor1= |office2 = [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer2 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |term_start2 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |term_end2 = ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |predecessor2 = [[မြင့်ကြိုင် ]] |successor2 = [[မြင့်နောင်|မြင့်နောင်]] |2blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] |2namedata2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |office3 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer3 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader3 = မင်းအောင်လှိုင် |term_start3 = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end3 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |predecessor3 = [[သန်းမြင့် (ဝန်ကြီး)| သန်းမြင့်]] |successor3= [[အောင်နိုင်ဦး ]] |office4 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ဒုတိယဝန်ကြီး |term_start4 = ၂၀၁၀ |term_end4 = ၃၁ မတ်၂၀၁၆ |leader4= [[ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း)|ဝင်းမြင့်]] |birth_date = {{birth date and age|1961|7|13|df=y}} |birth_place = [[ရန်ကုန်]] |death_date = |death_place = |nationality = မြန်မာ |party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |spouse = |relations = |children = ၄ |alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်]]<br> [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် ]] |occupation = |profession = |signature = |website = |footnotes = |awards=သီရိပျံချီဘွဲ့ (၂၀၂၂)}} '''ဒေါက်တာ ပွင့်ဆန်း''' <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 }}</ref>(၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၆၁ မွေးဖွား) သည် [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]လက်ထက်တွင် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125104612/https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ }}</ref> နှင့် [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == နိုင်ငံရေးသမားဘဝ == ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းသည် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်|ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)]] ကျောင်းဆင်းဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသို]]လ်မှ နေ၍လည်း ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 }}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ၎င်းသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု၍ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ရင်း အနိုင်ရပြီးနောက် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200941/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 }}</ref> သမ္မတ ဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]]၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html }}</ref> ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတွင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဖြစ်လာသည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀]] တွင် [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်|မရမ်းကုန်း]]မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) တိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြု၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.bbc.com/burmese/53752725 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135734/https://www.bbc.com/burmese/53752725 }}</ref> အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအား မဲ အပြတ်အသတ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200531/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf |access-date=24 November 2022 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232753/https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf }}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း === [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း]] နောက်ပိုင်း ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်တွင် ၎င်းအား စစ်ကောင်စီက စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135002/https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html }}</ref>ထိုရာထူး လက်ခံခဲ့၍ ဘီဘီစီမှတဆင့် ၎င်း၏သားဖြစ်သူ ဩစတြေးလျနိုင်ငံနေ ဒေါက်တာ ဘရိုင်ယန်၏ ဝေဖန်ချက်ကလည်း ထင်ရှားလှသည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ဖြင့် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီး]]အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်းခံရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/19139?d=1|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၈ ရက် (၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန်ပြောင်းရွှ့ခန့်အပ်တာဝန်ခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=9 August 2025}}</ref> ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၂ရက်တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ်မှ အနားပေးခံရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/4115|title=စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အချို့နှင့်ဝန်ကြီးအချို့ ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရ|work=New Day Myanmar|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802145420/https://newdaymyanmar.com/archives/4115}}</ref> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၄၂,၃၇၁ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၅၃.၆၉ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79159 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၆) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းက ဦးခင်ရီကို ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဇေယျာသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးခင်ရီ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တပ်ကုန်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမောင်မောင်အုန်းတို့အား ရွေးကောက်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80861 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81082 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ပိတ်ဆို့အရေးယူခံရမှု == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံရပ်ခြားပိုင်ဆိုင်မှုများထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ရက်နေ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းလည်းပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134951/https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html }}</ref> ၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၀ရက်တွင် ဥရောပသမဂ္ဂက ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု စာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar%2fBurma%3a+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity|title=Myanmar/Burma: EU imposes seventh round of sanctions against six individuals and one entity|work=Council of the EU|access-date=22 July 2023|date=20 July 2023|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022752/https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar/Burma:+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/3743|title=စစ်ကောင်စီရဲ့စစ်ထောက်ချုပ်အပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ် ၆ဦးနှင့်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို EUအရေးယူပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်|work=New Day Myanmar|access-date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022746/https://newdaymyanmar.com/archives/3743}}</ref> == မိသားစုဘဝ == အိမ်ထောင်ရှိကာ သား၊ သမီး နှစ် ဦးရှိပြီး တစ်ဦးမှာ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်နေသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ }}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ၎င်းကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ဥက္ကဋ္ဌက အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့်  [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/32491|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} {{Lifetime|၁၉၆၁|}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] md43dwxzzfd64pixiaetizmbi7fw152 1040852 1040844 2026-06-25T20:46:49Z ~2026-36789-02 144862 1040852 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]၊ ဒေါက်တာ |name = ပွင့်ဆန်း |native_name = |native_name_lang = |honorific-suffix = |alt = |caption = |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |term_start1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = ခင်မောင်မြင့် <small>(၂၀၁၅-၂၀၂၁) </small> |successor1= |office2 = [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer2 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |term_start2 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |term_end2 = ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |predecessor2 = [[မြင့်ကြိုင် ]] |successor2 = [[မြင့်နောင်|မြင့်နောင်]] |2blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] |2namedata2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |office3 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer3 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader3 = မင်းအောင်လှိုင် |term_start3 = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end3 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |predecessor3 = [[သန်းမြင့် (ဝန်ကြီး)| သန်းမြင့်]] |successor3= [[အောင်နိုင်ဦး ]] |office4 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ဒုတိယဝန်ကြီး |term_start4 = ၂၀၁၀ |term_end4 = ၃၁ မတ်၂၀၁၆ |leader4= [[ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း)|ဝင်းမြင့်]] |birth_date = {{birth date and age|1961|7|13|df=y}} |birth_place = [[ရန်ကုန်]] |death_date = |death_place = |nationality = မြန်မာ |party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |spouse = |relations = |children = နှစ် |alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်]]<br> [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် ]] |occupation = |profession = |signature = |website = |footnotes = |awards=သီရိပျံချီဘွဲ့ (၂၀၂၂)}} '''ဒေါက်တာ ပွင့်ဆန်း''' <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 }}</ref>(၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၆၁ မွေးဖွား) သည် [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]လက်ထက်တွင် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125104612/https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ }}</ref> နှင့် [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == နိုင်ငံရေးသမားဘဝ == ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းသည် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်|ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)]] ကျောင်းဆင်းဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသို]]လ်မှ နေ၍လည်း ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 }}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ၎င်းသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု၍ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ရင်း အနိုင်ရပြီးနောက် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200941/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 }}</ref> သမ္မတ ဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]]၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html }}</ref> ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတွင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဖြစ်လာသည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀]] တွင် [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်|မရမ်းကုန်း]]မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) တိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြု၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.bbc.com/burmese/53752725 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135734/https://www.bbc.com/burmese/53752725 }}</ref> အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအား မဲ အပြတ်အသတ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200531/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf |access-date=24 November 2022 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232753/https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf }}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း === [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း]] နောက်ပိုင်း ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်တွင် ၎င်းအား စစ်ကောင်စီက စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135002/https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html }}</ref>ထိုရာထူး လက်ခံခဲ့၍ ဘီဘီစီမှတဆင့် ၎င်း၏သားဖြစ်သူ ဩစတြေးလျနိုင်ငံနေ ဒေါက်တာ ဘရိုင်ယန်၏ ဝေဖန်ချက်ကလည်း ထင်ရှားလှသည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ဖြင့် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီး]]အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်းခံရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/19139?d=1|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၈ ရက် (၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန်ပြောင်းရွှ့ခန့်အပ်တာဝန်ခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=9 August 2025}}</ref> ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၂ရက်တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ်မှ အနားပေးခံရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/4115|title=စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အချို့နှင့်ဝန်ကြီးအချို့ ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရ|work=New Day Myanmar|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802145420/https://newdaymyanmar.com/archives/4115}}</ref> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၄၂,၃၇၁ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၅၃.၆၉ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79159 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၆) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းက ဦးခင်ရီကို ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဇေယျာသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးခင်ရီ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တပ်ကုန်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမောင်မောင်အုန်းတို့အား ရွေးကောက်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80861 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81082 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ပိတ်ဆို့အရေးယူခံရမှု == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံရပ်ခြားပိုင်ဆိုင်မှုများထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ရက်နေ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းလည်းပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134951/https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html }}</ref> ၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၀ရက်တွင် ဥရောပသမဂ္ဂက ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု စာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar%2fBurma%3a+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity|title=Myanmar/Burma: EU imposes seventh round of sanctions against six individuals and one entity|work=Council of the EU|access-date=22 July 2023|date=20 July 2023|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022752/https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar/Burma:+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/3743|title=စစ်ကောင်စီရဲ့စစ်ထောက်ချုပ်အပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ် ၆ဦးနှင့်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို EUအရေးယူပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်|work=New Day Myanmar|access-date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022746/https://newdaymyanmar.com/archives/3743}}</ref> == မိသားစုဘဝ == အိမ်ထောင်ရှိကာ သား၊ သမီး နှစ် ဦးရှိပြီး တစ်ဦးမှာ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်နေသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ }}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ၎င်းကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ဥက္ကဋ္ဌက အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့်  [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/32491|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} {{Lifetime|၁၉၆၁|}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] jv4errj2csynh0holafsp1gqq2ckjrs 1040902 1040852 2026-06-26T04:54:11Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-36789-02|~2026-36789-02]] ([[User talk:~2026-36789-02|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1040852|1040852]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1040902 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]၊ ဒေါက်တာ |name = ပွင့်ဆန်း |native_name = |native_name_lang = |honorific-suffix = |alt = |caption = |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |term_start1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = ခင်မောင်မြင့် <small>(၂၀၁၅-၂၀၂၁) </small> |successor1= |office2 = [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer2 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |term_start2 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |term_end2 = ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |predecessor2 = [[မြင့်ကြိုင် ]] |successor2 = [[မြင့်နောင်|မြင့်နောင်]] |2blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] |2namedata2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |office3 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer3 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader3 = မင်းအောင်လှိုင် |term_start3 = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end3 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |predecessor3 = [[သန်းမြင့် (ဝန်ကြီး)| သန်းမြင့်]] |successor3= [[အောင်နိုင်ဦး ]] |office4 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ဒုတိယဝန်ကြီး |term_start4 = ၂၀၁၀ |term_end4 = ၃၁ မတ်၂၀၁၆ |leader4= [[ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း)|ဝင်းမြင့်]] |birth_date = {{birth date and age|1961|7|13|df=y}} |birth_place = [[ရန်ကုန်]] |death_date = |death_place = |nationality = မြန်မာ |party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |spouse = |relations = |children = ၄ |alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်]]<br> [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် ]] |occupation = |profession = |signature = |website = |footnotes = |awards=သီရိပျံချီဘွဲ့ (၂၀၂၂)}} '''ဒေါက်တာ ပွင့်ဆန်း''' <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 }}</ref>(၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၆၁ မွေးဖွား) သည် [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]လက်ထက်တွင် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125104612/https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ }}</ref> နှင့် [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == နိုင်ငံရေးသမားဘဝ == ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းသည် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်|ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)]] ကျောင်းဆင်းဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသို]]လ်မှ နေ၍လည်း ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 }}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ၎င်းသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု၍ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ရင်း အနိုင်ရပြီးနောက် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200941/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 }}</ref> သမ္မတ ဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]]၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html }}</ref> ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတွင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဖြစ်လာသည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀]] တွင် [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်|မရမ်းကုန်း]]မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) တိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြု၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.bbc.com/burmese/53752725 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135734/https://www.bbc.com/burmese/53752725 }}</ref> အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအား မဲ အပြတ်အသတ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200531/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf |access-date=24 November 2022 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232753/https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf }}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း === [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း]] နောက်ပိုင်း ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်တွင် ၎င်းအား စစ်ကောင်စီက စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135002/https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html }}</ref>ထိုရာထူး လက်ခံခဲ့၍ ဘီဘီစီမှတဆင့် ၎င်း၏သားဖြစ်သူ ဩစတြေးလျနိုင်ငံနေ ဒေါက်တာ ဘရိုင်ယန်၏ ဝေဖန်ချက်ကလည်း ထင်ရှားလှသည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ဖြင့် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီး]]အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်းခံရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/19139?d=1|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၈ ရက် (၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန်ပြောင်းရွှ့ခန့်အပ်တာဝန်ခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=9 August 2025}}</ref> ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၂ရက်တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ်မှ အနားပေးခံရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/4115|title=စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အချို့နှင့်ဝန်ကြီးအချို့ ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရ|work=New Day Myanmar|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802145420/https://newdaymyanmar.com/archives/4115}}</ref> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၄၂,၃၇၁ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၅၃.၆၉ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79159 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၆) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းက ဦးခင်ရီကို ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဇေယျာသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးခင်ရီ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တပ်ကုန်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမောင်မောင်အုန်းတို့အား ရွေးကောက်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80861 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81082 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ပိတ်ဆို့အရေးယူခံရမှု == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံရပ်ခြားပိုင်ဆိုင်မှုများထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ရက်နေ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းလည်းပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134951/https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html }}</ref> ၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၀ရက်တွင် ဥရောပသမဂ္ဂက ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု စာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar%2fBurma%3a+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity|title=Myanmar/Burma: EU imposes seventh round of sanctions against six individuals and one entity|work=Council of the EU|access-date=22 July 2023|date=20 July 2023|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022752/https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar/Burma:+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/3743|title=စစ်ကောင်စီရဲ့စစ်ထောက်ချုပ်အပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ် ၆ဦးနှင့်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို EUအရေးယူပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်|work=New Day Myanmar|access-date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022746/https://newdaymyanmar.com/archives/3743}}</ref> == မိသားစုဘဝ == အိမ်ထောင်ရှိကာ သား၊ သမီး နှစ် ဦးရှိပြီး တစ်ဦးမှာ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်နေသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ }}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ၎င်းကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ဥက္ကဋ္ဌက အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့်  [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/32491|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} {{Lifetime|၁၉၆၁|}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] md43dwxzzfd64pixiaetizmbi7fw152 1040903 1040902 2026-06-26T04:55:07Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/~2026-36789-02|~2026-36789-02]] ([[User talk:~2026-36789-02|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1040844|1040844]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1040903 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]၊ ဒေါက်တာ |name = ပွင့်ဆန်း |native_name = |native_name_lang = |honorific-suffix = |alt = |caption = |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |term_start1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = ခင်မောင်မြင့် <small>(၂၀၁၅-၂၀၂၁) </small> |successor1= |office2 = [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer2 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |term_start2 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |term_end2 = ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |predecessor2 = [[မြင့်ကြိုင် ]] |successor2 = [[မြင့်နောင်|မြင့်နောင်]] |2blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] |2namedata2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |office3 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer3 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader3 = မင်းအောင်လှိုင် |term_start3 = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end3 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |predecessor3 = [[သန်းမြင့် (ဝန်ကြီး)| သန်းမြင့်]] |successor3= [[အောင်နိုင်ဦး ]] |office4 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ဒုတိယဝန်ကြီး |term_start4 = ၂၀၁၀ |term_end4 = ၃၁ မတ်၂၀၁၆ |leader4= [[ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း)|ဝင်းမြင့်]] |birth_date = {{birth date and age|1961|7|13|df=y}} |birth_place = [[ရန်ကုန်]] |death_date = |death_place = |nationality = မြန်မာ |party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |spouse = |relations = |children = ၂ |alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်]]<br> [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် ]] |occupation = |profession = |signature = |website = |footnotes = |awards=သီရိပျံချီဘွဲ့ (၂၀၂၂)}} '''ဒေါက်တာ ပွင့်ဆန်း''' <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 }}</ref>(၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၆၁ မွေးဖွား) သည် [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]လက်ထက်တွင် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125104612/https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ }}</ref> နှင့် [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == နိုင်ငံရေးသမားဘဝ == ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းသည် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်|ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)]] ကျောင်းဆင်းဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသို]]လ်မှ နေ၍လည်း ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 }}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ၎င်းသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု၍ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ရင်း အနိုင်ရပြီးနောက် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200941/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 }}</ref> သမ္မတ ဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]]၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html }}</ref> ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတွင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဖြစ်လာသည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀]] တွင် [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်|မရမ်းကုန်း]]မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) တိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြု၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.bbc.com/burmese/53752725 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135734/https://www.bbc.com/burmese/53752725 }}</ref> အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအား မဲ အပြတ်အသတ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200531/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf |access-date=24 November 2022 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232753/https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf }}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း === [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း]] နောက်ပိုင်း ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်တွင် ၎င်းအား စစ်ကောင်စီက စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135002/https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html }}</ref>ထိုရာထူး လက်ခံခဲ့၍ ဘီဘီစီမှတဆင့် ၎င်း၏သားဖြစ်သူ ဩစတြေးလျနိုင်ငံနေ ဒေါက်တာ ဘရိုင်ယန်၏ ဝေဖန်ချက်ကလည်း ထင်ရှားလှသည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ဖြင့် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီး]]အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်းခံရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/19139?d=1|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၈ ရက် (၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန်ပြောင်းရွှ့ခန့်အပ်တာဝန်ခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=9 August 2025}}</ref> ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၂ရက်တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ်မှ အနားပေးခံရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/4115|title=စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အချို့နှင့်ဝန်ကြီးအချို့ ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရ|work=New Day Myanmar|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802145420/https://newdaymyanmar.com/archives/4115}}</ref> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၄၂,၃၇၁ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၅၃.၆၉ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79159 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၆) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းက ဦးခင်ရီကို ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဇေယျာသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးခင်ရီ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တပ်ကုန်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမောင်မောင်အုန်းတို့အား ရွေးကောက်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80861 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81082 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ပိတ်ဆို့အရေးယူခံရမှု == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံရပ်ခြားပိုင်ဆိုင်မှုများထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ရက်နေ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းလည်းပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134951/https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html }}</ref> ၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၀ရက်တွင် ဥရောပသမဂ္ဂက ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု စာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar%2fBurma%3a+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity|title=Myanmar/Burma: EU imposes seventh round of sanctions against six individuals and one entity|work=Council of the EU|access-date=22 July 2023|date=20 July 2023|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022752/https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar/Burma:+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/3743|title=စစ်ကောင်စီရဲ့စစ်ထောက်ချုပ်အပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ် ၆ဦးနှင့်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို EUအရေးယူပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်|work=New Day Myanmar|access-date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022746/https://newdaymyanmar.com/archives/3743}}</ref> == မိသားစုဘဝ == အိမ်ထောင်ရှိကာ သား၊ သမီး ၄ ဦးရှိပြီး တစ်ဦးမှာ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်နေသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ }}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ၎င်းကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ဥက္ကဋ္ဌက အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့်  [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/32491|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} {{Lifetime|၁၉၆၁|}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] jis5qs9z67jj24rs1yx8rqg86112btm 1040904 1040903 2026-06-26T04:55:31Z Zawzawaungthwin 100038 မိသားစုဘဝ 1040904 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]၊ ဒေါက်တာ |name = ပွင့်ဆန်း |native_name = |native_name_lang = |honorific-suffix = |alt = |caption = |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |term_start1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = ခင်မောင်မြင့် <small>(၂၀၁၅-၂၀၂၁) </small> |successor1= |office2 = [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer2 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |term_start2 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |term_end2 = ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |predecessor2 = [[မြင့်ကြိုင် ]] |successor2 = [[မြင့်နောင်|မြင့်နောင်]] |2blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] |2namedata2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |office3 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer3 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader3 = မင်းအောင်လှိုင် |term_start3 = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end3 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |predecessor3 = [[သန်းမြင့် (ဝန်ကြီး)| သန်းမြင့်]] |successor3= [[အောင်နိုင်ဦး ]] |office4 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ဒုတိယဝန်ကြီး |term_start4 = ၂၀၁၀ |term_end4 = ၃၁ မတ်၂၀၁၆ |leader4= [[ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း)|ဝင်းမြင့်]] |birth_date = {{birth date and age|1961|7|13|df=y}} |birth_place = [[ရန်ကုန်]] |death_date = |death_place = |nationality = မြန်မာ |party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |spouse = |relations = |children = ၂ |alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်]]<br> [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် ]] |occupation = |profession = |signature = |website = |footnotes = |awards=သီရိပျံချီဘွဲ့ (၂၀၂၂)}} '''ဒေါက်တာ ပွင့်ဆန်း''' <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 }}</ref>(၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၆၁ မွေးဖွား) သည် [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]လက်ထက်တွင် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125104612/https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ }}</ref> နှင့် [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == နိုင်ငံရေးသမားဘဝ == ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းသည် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်|ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)]] ကျောင်းဆင်းဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသို]]လ်မှ နေ၍လည်း ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 }}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ၎င်းသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု၍ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ရင်း အနိုင်ရပြီးနောက် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200941/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 }}</ref> သမ္မတ ဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]]၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html }}</ref> ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတွင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဖြစ်လာသည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀]] တွင် [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်|မရမ်းကုန်း]]မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) တိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြု၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.bbc.com/burmese/53752725 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135734/https://www.bbc.com/burmese/53752725 }}</ref> အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအား မဲ အပြတ်အသတ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200531/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf |access-date=24 November 2022 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232753/https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf }}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း === [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း]] နောက်ပိုင်း ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်တွင် ၎င်းအား စစ်ကောင်စီက စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135002/https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html }}</ref>ထိုရာထူး လက်ခံခဲ့၍ ဘီဘီစီမှတဆင့် ၎င်း၏သားဖြစ်သူ ဩစတြေးလျနိုင်ငံနေ ဒေါက်တာ ဘရိုင်ယန်၏ ဝေဖန်ချက်ကလည်း ထင်ရှားလှသည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ဖြင့် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီး]]အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်းခံရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/19139?d=1|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၈ ရက် (၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန်ပြောင်းရွှ့ခန့်အပ်တာဝန်ခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=9 August 2025}}</ref> ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၂ရက်တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ်မှ အနားပေးခံရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/4115|title=စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အချို့နှင့်ဝန်ကြီးအချို့ ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရ|work=New Day Myanmar|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802145420/https://newdaymyanmar.com/archives/4115}}</ref> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၄၂,၃၇၁ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၅၃.၆၉ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79159 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၆) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းက ဦးခင်ရီကို ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဇေယျာသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးခင်ရီ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တပ်ကုန်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမောင်မောင်အုန်းတို့အား ရွေးကောက်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80861 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81082 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ပိတ်ဆို့အရေးယူခံရမှု == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံရပ်ခြားပိုင်ဆိုင်မှုများထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ရက်နေ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းလည်းပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134951/https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html }}</ref> ၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၀ရက်တွင် ဥရောပသမဂ္ဂက ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု စာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar%2fBurma%3a+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity|title=Myanmar/Burma: EU imposes seventh round of sanctions against six individuals and one entity|work=Council of the EU|access-date=22 July 2023|date=20 July 2023|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022752/https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar/Burma:+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/3743|title=စစ်ကောင်စီရဲ့စစ်ထောက်ချုပ်အပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ် ၆ဦးနှင့်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို EUအရေးယူပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်|work=New Day Myanmar|access-date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022746/https://newdaymyanmar.com/archives/3743}}</ref> == မိသားစုဘဝ == အိမ်ထောင်ရှိကာ သား၊ သမီး ၂ ဦးရှိပြီး တစ်ဦးမှာ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်နေသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ }}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ၎င်းကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ဥက္ကဋ္ဌက အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့်  [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/32491|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} {{Lifetime|၁၉၆၁|}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] h1kutm2uzoezrgyz1cqgaootnxv4jtr 1040905 1040904 2026-06-26T04:56:39Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] 1040905 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]၊ ဒေါက်တာ |name = ပွင့်ဆန်း |native_name = |native_name_lang = |honorific-suffix = |alt = |caption = |office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] |term_start1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ |term_end1 = |predecessor1 = ခင်မောင်မြင့် <small>(၂၀၁၅-၂၀၂၁) </small> |successor1= |office2 = [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer2 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |term_start2 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |term_end2 = ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |predecessor2 = [[မြင့်ကြိုင် ]] |successor2 = [[မြင့်နောင်|မြင့်နောင်]] |2blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] |2namedata2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |office3 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |appointer3 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |leader3 = မင်းအောင်လှိုင် |term_start3 = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end3 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |predecessor3 = [[သန်းမြင့် (ဝန်ကြီး)| သန်းမြင့်]] |successor3= [[အောင်နိုင်ဦး ]] |office4 = [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ဒုတိယဝန်ကြီး |term_start4 = ၂၀၁၀ |term_end4 = ၃၁ မတ်၂၀၁၆ |leader4= [[ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း)|ဝင်းမြင့်]] |birth_date = {{birth date and age|1961|7|13|df=y}} |birth_place = [[ရန်ကုန်]] |death_date = |death_place = |nationality = မြန်မာ |party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |spouse = |relations = |children = ၂ |alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်]]<br> [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် ]] |occupation = |profession = |signature = |website = |footnotes = |awards=သီရိပျံချီဘွဲ့ (၂၀၂၂)}} '''ဒေါက်တာ ပွင့်ဆန်း''' <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-sanctions/recent-actions/20210517 }}</ref>(၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၆၁ မွေးဖွား) သည် [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]လက်ထက်တွင် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125104612/https://www.mol.gov.mm/%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A/ }}</ref> နှင့် [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == နိုင်ငံရေးသမားဘဝ == ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းသည် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်|ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)]] ကျောင်းဆင်းဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသို]]လ်မှ နေ၍လည်း ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/4553 }}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ၎င်းသည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု၍ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ရင်း အနိုင်ရပြီးနောက် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200941/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=140.pdf&type=law&code=x&sno=4938&token=ee2edccb225aeeed8586de8451e67b701dd700d6cbcb681068901576e2c2faf84e6fa39bdc8c21e283e97a992ceab2e128839c653c53b7271a0e07f31497fa36 }}</ref> သမ္မတ ဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]]၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-utheinsein-us-trip/1666588.html }}</ref> ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီတွင် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဖြစ်လာသည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅]] တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀]] တွင် [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်|မရမ်းကုန်း]]မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) တိုင်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် လည်းကောင်း ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြု၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.bbc.com/burmese/53752725 |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135734/https://www.bbc.com/burmese/53752725 }}</ref> အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအား မဲ အပြတ်အသတ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad |access-date=24 November 2022 |archive-date=8 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708200531/https://uec.gov.mm/show_data_content.php?name=01PyithuHluttaw1.pdf&type=page_multiple_photo&code=17&sno=3799&token=1bbff23522a45e97467bdd86f736fcb7e0617f1dc16a0ec49141f582277afc55f030c36948f4f631f4a207b59a7e301f60ec0574502dde4d2e02f7012ea3a7ad }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf |access-date=24 November 2022 |archive-date=18 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220618232753/https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/3.%20S%20%26%20R%20Result%20%28%20Percentage%20%29/S%26R%20Each%20Candidate%20Result.pdf }}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း === [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း]] နောက်ပိုင်း ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်တွင် ၎င်းအား စစ်ကောင်စီက စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124135002/https://burma.irrawaddy.com/news/2021/08/01/244744.html }}</ref>ထိုရာထူး လက်ခံခဲ့၍ ဘီဘီစီမှတဆင့် ၎င်း၏သားဖြစ်သူ ဩစတြေးလျနိုင်ငံနေ ဒေါက်တာ ဘရိုင်ယန်၏ ဝေဖန်ချက်ကလည်း ထင်ရှားလှသည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ဖြင့် [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီး]]အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်းခံရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/19139?d=1|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၄၈ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၈ ရက် (၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန်ပြောင်းရွှ့ခန့်အပ်တာဝန်ခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=9 August 2025}}</ref> ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၂ရက်တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ်မှ အနားပေးခံရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/4115|title=စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အချို့နှင့်ဝန်ကြီးအချို့ ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရ|work=New Day Myanmar|access-date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|archive-date=2 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802145420/https://newdaymyanmar.com/archives/4115}}</ref> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံသောမဲ အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၄၂,၃၇၁ မဲ (စုစုပေါင်းမဲ၏ ၅၃.၆၉ ရာခိုင်နှုန်း) ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79159 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၆) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းက ဦးခင်ရီကို ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတင်ကျင်းပ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဇေယျာသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးခင်ရီ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တပ်ကုန်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဦးမောင်မောင်အုန်းတို့အား ရွေးကောက်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80861 |access-date=2026-03-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့ကျင်းပ ဥပဒေကြမ်းကော်မတီနှင့် ပြည်သူ့ငွေစာရင်းကော်မတီ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81082 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ပိတ်ဆို့အရေးယူခံရမှု == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံရပ်ခြားပိုင်ဆိုင်မှုများထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ရက်နေ့ ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွင် ဒေါက်တာပွင့်ဆန်းလည်းပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134954/https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/ }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221124134951/https://www.irrawaddy.com/news/burma/us-slaps-sanctions-on-more-myanmar-junta-members-ruling-body.html }}</ref> ၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၀ရက်တွင် ဥရောပသမဂ္ဂက ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု စာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar%2fBurma%3a+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity|title=Myanmar/Burma: EU imposes seventh round of sanctions against six individuals and one entity|work=Council of the EU|access-date=22 July 2023|date=20 July 2023|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022752/https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/07/20/myanmar-burma-eu-imposes-seventh-round-of-sanctions-against-six-individuals-and-one-entity/?utm_source=dsmsauto&utm_medium=email&utm_campaign=Myanmar/Burma:+EU+imposes+seventh+round+of+sanctions+against+six+individuals+and+one+entity}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newdaymyanmar.com/archives/3743|title=စစ်ကောင်စီရဲ့စစ်ထောက်ချုပ်အပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ် ၆ဦးနှင့်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို EUအရေးယူပိတ်ဆို့ဒဏ်ခတ်|work=New Day Myanmar|access-date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃|archive-date=22 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722022746/https://newdaymyanmar.com/archives/3743}}</ref> == မိသားစုဘဝ == အိမ်ထောင်ရှိကာ သား၊ သမီး ၂ ဦးရှိပြီး တစ်ဦးမှာ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်နေသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ |access-date=24 November 2022 |archive-date=24 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221124134950/https://nwayoomyanmar.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ }}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ၎င်းကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ဥက္ကဋ္ဌက အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့်  [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/32491|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} {{Lifetime|၁၉၆၁|}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] pmakcdnfqwzl89qe1rfmw6iuwli7eb7 0 237451 1040848 775518 2026-06-25T19:53:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040848 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေး'''သည် မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်အခါမှစ၍ သရေခေတ္တရာ၊ ပုဂံ၊ အင်းဝ၊ ပင်းယ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် စသည့်ခေတ် အဆက်ဆက် ထွန်းကားလာခဲ့သော ထီးသုံးနန်းသုံးတော်ဝင်ဆေးပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းဆေးသည်အပင်ထွက်၊ တိရစ္ဆာန်ထွက်၊ ရေထွက်၊ မြေထွက်၊ တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ၊ ပရဆေးပင်များဖြင့် စနစ်တကျ ဖော်စပ်ထားသောသဘာဝ ဆေးစွမ်းကောင်းတစ်လက်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.dtm.gov.mm/ |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=19 January 2023 |archive-date=19 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230119123155/https://www.dtm.gov.mm/ |url-status=dead }}</ref> [[Category:မြန်မာ့ဆေးပညာ]] [[Category:မြန်မာ့တိုင်းရင်းေဆး]] {{stub}} s3tbntg2y9jnmkjtdkux1263wemgw9s 0 240019 1040883 1024962 2026-06-26T02:36:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040883 wikitext text/x-wiki {{Infobox minister |honorific-prefix = H.E |name = သန်းဆွေ |image = Than Swe 2023.jpg | office = [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင် | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end = | appointer = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | president = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | leader = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | alongside = [[ကိုကိုလှိုင်]]၊[[မိုးအောင်]]၊ဒေါက်တာရင်ရင်နွယ်၊ချိုချိုကျော်ငြိမ်း၊[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]]၊[[မန်းငြိမ်းမောင်]]၊[[ဒွဲဘူ]]၊[[ဇော်အေးမောင်]] တို့နှင့်အတူ | predecessor = ရာထူးစတင် | successor = |office1 = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] အဖွဲ့ဝင် |appointer1 = အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ |term_start1 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor1 = ကော်မရှင်စတင် |successor1 = ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း |office2 = [[နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး| ၂၂ ဦးမြောက် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး]] |appointer2= နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |term_start2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor2 = ''ကိုယ်တိုင်'' |successor2 = [[တင်မောင်ဆွေ]] |president2 = မင်းအောင်လှိုင် (ယာယီတာဝန်) |1blankname2 = ဝန်ကြီးချုပ် |1namedata2 = ညိုစော |appointer3= နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |term_start3 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |term_end3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |predecessor3 = [[ဝဏ္ဏမောင်လွင်]] |successor3 = ''ကိုယ်တိုင်'' |1blankname3 = ဝန်ကြီးချုပ် |1namedata3 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | office4 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်]] |appointer4= နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ | 1blankname4 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata4 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] |alongside4 = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]၊ [[တင်အောင်စန်း]]၊ [[မြထွန်းဦး|မြထွန်းဦး]]၊ [[ဝင်းရှိန်]]၊ [[မောင်မောင်အေး]] တို့နှင့်အတူ | term_start4 = ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ | term_end4 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | predecessor4 = တာဝန်ပြီးဆုံး |office5 = [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start5 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |term_end5 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |appointer5= နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |predecessor5 = [[တင်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|တင်ဦး]] |successor5 = ဒေါက်တာ[[ဌေးအောင်]] |office6 = [[ ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start6 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end6 = ၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |predecessor6 = ဒေါက်တာဝင်းသိမ်း |successor6 = ဒေါက်တာမောင်မောင်နိုင် |appointer6= တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |office7 = အမေရိကန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး |appointer7= [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]] |term_start7 = ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ |term_end7 = ၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၃ |predecessor7 = လင်းမြိုင် |successor7 = [[ကျော်မျိုးထွဋ်]] |birth_date = {{birth date and age|df=yes|၁၉၅၃|၆|၁၉}} |birth_place = |death_date = |death_place = |restingplace = |restingplacecoordinates = |birthname = |nationality = မြန်မာ |party = |spouse = ဒေါ်ခင်ဝင်းရီ |relations = |children = သမီး ၂ ဦး |residence = |alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ်]] |religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |signature = |signature_alt = |website = |footnotes = <!--Military service--> |nickname = |allegiance = {{flag|Myanmar}} |branch = {{army|Myanmar}} |serviceyears = ၁၉၇၅ -၂၀၀၀ |rank = ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |unit = |commands = |battles = |awards = |honorific prefix=ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) <br> [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]]၊ ဦး}} '''ဦးသန်းဆွေ'''( ၁၉ ဇွန် ၁၉၅၃ဖွား)<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/14017|title=ရုန်းကန်ရဦးမည့် စစ်ကောင်စီ၏ အသက် ၇၀ အရွယ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသစ်|work=Myanmar Now|access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|archive-date=17 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217152633/https://myanmar-now.org/mm/news/14017}}</ref> သည် လက်ရှိ [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]၏ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။သူသည် <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/42345|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၆၁ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်) ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃|date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံ [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ ၂၂ဦးမြောက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ အဖွဲ့ဝင် (၁၀)ဦးပါ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ၏ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးအဖြစ်လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73053|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref>ယင်းမတိုင်မီက [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ၎င်းအား ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌ<ref>{{cite web|url=https://www.ucsb.gov.mm/u-than-swe|title=ဦးသန်းဆွေ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်|work=UCSB Myanmar|access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|archive-date=17 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217154139/https://www.ucsb.gov.mm/u-than-swe}}</ref> နှင့် [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ<ref>{{cite web|url=https://www.accm.gov.mm/acc/index.php?route=cms/article&article_id=836|title=ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခြင်း (၅၁/၂၀၂၂)|work=ACCM Myanmar|access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂|archive-date=17 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217152657/https://www.accm.gov.mm/acc/index.php?route=cms/article&article_id=836}}</ref> တို့အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်အသီးသီးပေးအပ်ခဲ့သည်။ == ပညာရေး == ဦးသန်းဆွေသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ်(၁၆)ကို တက်ရောက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗိုလ်လောင်းအဖြစ် စစ်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းပြီးဆုံးသည်။ == အလုပ်အကိုင် == ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ၂၀၀၀ ခုနှစ် မေလအထိ တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးဖြင့် နောက်ဆုံး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မိခင်တပ်ရင်းမှာ ကချင်ပြည်နယ် ဟိုပင်အခြေစိုက် ခလရ-၄၀ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ပြည့်နှစ် မေလတွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]လက်ထက် [[နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဦးစီးဌာန|နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ၂၀၀၈ မတ်လ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ယင်းနောက် ၎င်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်မြို့ရှိ [[ကုလသမဂ္ဂ]]တွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဒုတိယသံအမတ်ရာထူးဖြင့်၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လမှ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လအထိ ကုလသမဂ္ဂ၏ လက်ထောက်အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်လည်းကောင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင်ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://washdiplomat.com/his-excellency-than-swe/|title=His Excellency Than Swe|work=The Washington Diplomat|access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၀}}</ref>သမ္မတ ဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]] လက်ထက်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး သံတမန်လောကမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/en/mizzima-news/item/13807-than-swe-burmas-new-us-ambassador-.html|title=Than Swe: Burma’s new US ambassador|work=Mizzima|access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၂}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/new-burmese-ambassador-meets-obama.html|title=New Burmese Ambassador Meets Obama|work=The Irrawaddy|access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၃၀ ဇွန် ၂၀၁၂}}</ref> == နိုင်ငံရေး == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၁ ဖြင့် ၎င်းအား [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]] ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcuraathuuwnaphaiukktttth-khnapttaawnpekhng|title=ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myanmar Digitial News|accessdate=12 August 2025}}</ref> ၂၀၂၂ ဩဂုတ် ၁၉ တွင် ထိုရာထူးမှနေ၍ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခဲ့ကာ ၂၀၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် အစိုးရအလှည့်အပြောင်းတွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွေ့ခန့်အပ်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/244543|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေနှင့် ဦးကိုကိုလှိုင် အာရှဇုန်ရှိ မြန်မာသံရုံး၊ မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးနှင့် မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရုံးတို့မှ တာဝန်ရှိသူများ၊ လော့အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်တို့ကို ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်စနစ်ဖြင့် တွေ့ဆုံပွဲပြုလုပ်|work=Eleven Media|access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် အရေးပေါ်ကာလအခြေအနေ သက်တမ်းတိုးမြှင့်အပြီး ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသည့် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့်အတူ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/aminamtt-61-2023-pnnytheaangcuaciuraphai-pngchngphaicnnykhng|title=အမိန့်အမှတ်၊ ၆၁ / ၂၀၂၃ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=17 August 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီး အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရာထူးကို ဆက်လက် ခန့်အပ်ခံရသော်လည်း၊ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73050|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=MOI|accessdate=2 August 2025}}</ref>ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးအစား အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက ခန့်အပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73052|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် ထိုတာဝန်များမှနေ၍ အနားယူကာ ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/81606 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == မိသားစုဘဝ == သမီး ၂ဦးရှိကာ သမက်ဖြစ်သူမှာ [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာ]]န နိုင်ငံရေးရာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဦးအောင်ကို ဖြစ်သည်။ == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၇/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ဖြစ်သော “[[စည်သူဘွဲ့]]” ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ချီးမြှင့်အပ်နှံခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://mrtv.gov.mm/mm/news-291423|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၇/၂၀၂၅ ကို ယနေ့ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်|publisher=MRTV|accessdate=7 August 2025|archive-date=12 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260212221414/https://mrtv.gov.mm/mm/news-291423|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{lifetime|၁၉၅၃|}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်များ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်မှုထမ်းဟောင်း သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] 4vmmiotux8pkcf01j7uduck4j5g6r9k 0 241526 1040834 831915 2026-06-25T17:35:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040834 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix=H.E. |name=မျိုးသန့်ဖေ |image= |imagesize= |order= |office=[[တရုတ်နိုင်ငံ]] ဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်ကြီး |term_start=၂ဩဂုတ်၂၀၁၉ |term_end=၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |predecessor=[[သစ်လင်းအုန်း|သစ်လင်းအုန်း]]<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/sino-myanmar/economy-sino-myanmar/ခေတ်သစ်-ပိုးလမ်းမကြီး/|title=“ခေတ်သစ် ပိုးလမ်းမကြီး” စီမံကိန်း သည် လမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်ရှိ နိုင်ငံများကို အကျိုးပြု သွားနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာ သံအမတ်ကြီး ပြောကြား|work=ဆင်ဟွာသတင်း |access-date=၁၈မတ်၂၀၂၃|date=၁၂အောက်တိုဘာ၂၀၁၈}}</ref> |successor=တင်မောင်ဆွေ<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/240264|title=တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံအမတ်အဖြစ် သံအမတ်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေအား ခန့်အပ်|work=Eleven Media Group|access-date=၁၈မတ်၂၀၂၃|date=၁၂နိုဝင်ဘာ၂၀၂၂}}</ref> |order2=[[ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာသံအမတ်ကြီး |office2= |term_start2=၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end2=၇ဩဂုတ်၂၀၂၂ |predecessor2= [[သစ်လင်းအုန်း]] |successor2= တင်မောင်ဆွေ |order3= ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်<br> ကောင်စစ်ရေးရာနှင့်ဥပဒေရေးရာဦးစီးဌာန <br> [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |office3= |term_start3=၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ |term_end3=၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |predecessor3= |successor3=အောင်ကျော်ဇံ<ref>{{cite web|url=https://mizzimaburmese.com/article/71390|title=လုပ်ငန်းများအတွက် အရေးကြီးကိစ္စဖြင့် လာရောက်လိုသည့် တရုတ်နိုင်ငံသားများကို ပြည်ဝင်ခွင့်ပေးမည်|work=Mizzima Burmese News |access-date=၁၈မတ်၂၀၂၃|date=၉ဇူလိုင်၂၀၂၀}}</ref> |birth_date=၁၉၆၃ |birth_place=[[ရန်ကုန်]] |death_date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |death_place=[[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊[[ကူမင်းမြို့]] |nationality=မြန်မာ |alma_mater= |occupation= |profession=သံတမန် }} '''''ဦးမျိုးသန့်ဖေ(၁၉၆၃-၂၀၂၂)''''' သည် မြန်မာလူမျိုး သံအမတ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသည့် မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်ခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/ဦးမျိုးသန့်ဖေ-တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာသံအမတ်-ကူမင်းမြို့/6692742.html|title=တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးကွယ်လွန်|work=VOA Burmese|access-date=၁၈မတ်၂၀၂၃|date=၈ဩဂုတ်၂၀၂၂}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == ဦးမျိုးသန့်ဖေသည် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]တွင် တာဝန်အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်ရင်း ကောင်စစ်ရေးရာနှင့်ဥပဒေရေးရာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/KM_4.12.2018.pdf|title=ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ပြန်တမ်း ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူးများ အတည်ပြုခန့်အပ်ခြင်း|work=၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာ၄ရက်နေ့ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ စာမျက်နှာ၇|access-date=၁၈မတ်၂၀၂၃|date=၄ဒီဇင်ဘာ၂၀၁၈}}</ref>ယင်းနောက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊[[ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်များ အသီးသီးပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=http://203.195.168.100/index.php?m=article&f=view&id=3487|title=ဦးမျိုးသန့်ဖေအား ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်|work=ကွန်ရက်ပေါက်ဖော်|access-date=၁၈မတ်၂၀၂၃|date=၁၀ဇန်နဝါရီ၂၀၂၁}}{{Dead link|date=January 2024 }}</ref> == သံအမတ်ကြီးဘဝ == ဦးမျိုးသန့်ဖေသည် ၂၀၁၉ ဩဂုတ် ၂ရက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] သံအမတ်ကြီးအဖြစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]၏ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းကို ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/u-myo-thant-pe-appointed-as-ambassador-of-myanmar-to-the-people-s-republic-of-china|title=ဦးမျိုးသန့်ဖေအား တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၁၈မတ်၂၀၂၃|date=၂ဩဂုတ်၂၀၁၉|archive-date=18 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230318103013/https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/u-myo-thant-pe-appointed-as-ambassador-of-myanmar-to-the-people-s-republic-of-china|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၂ရက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတမစ္စတာ[[ရှီကျင့်ဖျင်]] ထံ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာပေးကာ တရားဝင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://203.195.168.100/index.php?m=article&f=view&id=1689|title=သံအမတ်ကြီး ဦးမျိုးသန့်ဖေ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတထံ ခန့်အပ်လွှာပေးအပ်|work=ကွန်ရက်ပေါက်ဖော်|access-date=၁၈မတ်၂၀၂၃|date=၃၀နိုဝင်ဘာ၂၀၁၉}}{{Dead link|date=January 2024 }}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၈ရက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သံအမတ်ကြီးတာဝန်အပြင် [[ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က ၎င်းကို ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၂၀၂၂ ဩဂုတ် ၇ ရက် ဒေသစံတော်ချိန် ၁၂နာရီခွဲအချိန်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ [[ကူမင်းမြို့]]တွင် ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-ambassador-china-died-sunday-sources-2022-08-08/|title=Myanmar ambassador to China died on Sunday|work=Reuters|access-date=18March2023|date=9August2022}}</ref> ၎င်းသည် ထိုရက်မတိုင်ခင် ဩဂုတ်လ ၆ရက်က ယူနန်ပြည်နယ်မှ ဒေသခံတာဝန်ရှိသူများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သေးသည်။ရုပ်အလောင်းကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်သယ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရေဝေးသုဿန်တွင် ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်သည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အဖဦးစိန်ဖေ၊အမိဒေါ်တင်တင်နွယ် တို့က [[ရန်ကုန်မြို့]][[အင်းစိန်မြို့နယ်]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်း(၅)ဦးအနက် အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။အိမ်ထောင်မရှိ လူပျိုကြီးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၃ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ]] adlw48totojziwjyrroxtw14zslm56c 0 247684 1040941 1038110 2026-06-26T08:21:54Z Mkant00 135890 1040941 wikitext text/x-wiki [[File:Example of a set.svg|thumb|အွိုင်လာ ပုံကြမ်း (Euler diagram) တစ်ခုအတွင်းရှိ ဗဟုဂံများ (polygons) ၏ အစု (set) တစ်ခု။]] [[File:Example of a set rearranged.svg|thumb| တူညီသော [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (elements) ပါဝင်သောကြောင့် ဤအစုသည် အထက်ပါအစုနှင့် ညီမျှသည်။]] သင်္ချာတွင် '''အစု (set)''' ဆိုသည်မှာ ကွဲပြားခြားနားသော အရာများကို စုစည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="Cantor">{{cite book |quote=By an 'aggregate' (Menge) we are to understand any collection into a whole (Zusammenfassung zu einem Ganzen) ''M'' of definite and separate objects ''m'' of our intuition or our thought.|last1=Cantor |first1=Georg |last2=Jourdain |first2=((Philip E.B. (Translator))) |date=1915 |title=Contributions to the founding of the theory of transfinite numbers |url=https://archive.org/details/contributionstof00cant|publisher=New York Dover Publications (1954 English translation) }} Here: p.85</ref><ref name="JainAhmad1995">{{cite book |author1=P. K. Jain |author2=Khalil Ahmad |author3=Om P. Ahuja |title=Functional Analysis |url=https://books.google.com/books?id=yZ68h97pnAkC&pg=PA1 |year=1995 |publisher=New Age International |isbn=978-81-224-0801-0|page=1}}</ref><ref name="Goldberg1986">{{cite book |author=Samuel Goldberg |title=Probability: An Introduction |url=https://books.google.com/books?id=CmzFx9rB_FcC&pg=PA2 |date=1 January 1986 |publisher=Courier Corporation |isbn=978-0-486-65252-8 |page=2 }}</ref><ref name="CormenCormen2001">{{cite book |author1=Thomas H. Cormen |author2=Charles E Leiserson |author3=Ronald L Rivest |author4=Clifford Stein |title=Introduction To Algorithms |url=https://books.google.com/books?id=NLngYyWFl_YC&pg=PA1070 |year=2001 |publisher=MIT Press |isbn=978-0-262-03293-3 |page=1070 }}</ref> ထိုအရာများကို အစု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] သို့မဟုတ် အဖွဲ့ဝင်များ (members) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ပုံမှန်အားဖြင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ (mathematical objects) ဖြစ်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုဝင်များသည် ကိန်းများ (numbers) ၊ သင်္ကေတများ (symbols) ၊ ရပ်ဝန်း (space) အတွင်းရှိ အမှတ်များ (points) ၊ မျဉ်းများ (lines) ၊ အခြားသော ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဌာန်များ (geometric shapes) ၊ ကိန်းရှင်များ (variables) ၊ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (functions) ၊ အခြားသော အစုများပင် ဖြစ်နိုင်သည်။{{sfn|Halmos|1960|p=[https://archive.org/details/naivesettheory00halm/page/n11/mode/2up 1]}}<ref>{{cite book |last=Maddocks |first=J. R. |title=The Gale Encyclopedia of Science |publisher=Gale |year=2004 |isbn=0-7876-7559-8 |editor-last=Lerner |editor-first=K. Lee |pages=3587–3589 |language=en |editor-last2=Lerner |editor-first2=Brenda Wilmoth }}</ref> သင်္ချာပညာရပ်တွင် အစု သို့မဟုတ် စုစည်းမှု (collection) ဆိုသည်မှာ မည်သည့်အရာဖြစ်ကြောင်းကို တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်လေ့မရှိပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အရာတစ်ခုကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် ယခင်က ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားပြီးသား အခြားအရာများကို အခြေခံရန် လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အစား အစုများကို အခြေခံ အရာဝတ္ထုများ (foundational objects) အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ပြုမူပုံများကို စုစည်းမှုများနှင့်ပတ်သက်သော ပင်ကိုသိစိတ် (intuition) အပေါ် အခြေခံထားသည့် နဂိုမှန်အဆိုများ (axioms) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ဤသည်မှာ ယူကလစ်ဒ် ဂျီဩမေတြီ (Euclidean geometry) ရှိ အမှတ်များနှင့် မျဉ်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် ဆင်တူသည်။ ယူကလစ်ဒ်သည် အမှတ် ဆိုသည်ကို အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝစွာ မသတ်မှတ်ခဲ့ပေ။ ထို့အစား ယူကလစ်ဒ်သည် အမှတ်များနှင့် မျဉ်းများ မည်သို့ပြုမူသည်ဟူသော ကျွန်ုပ်တို့၏ ပင်ကိုသိစိတ်အပေါ် အခြေခံထားသည့် နဂိုမှန်အဆိုများကို ပေးခဲ့သည်။ အခြားသော သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများအားလုံးနီးပါးကို အစုများ အသုံးပြု၍ တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pair) <math>(x, y)</math> ကို အစု <math>\{\{x\}, \{x, y\}\}</math> အဖြစ် ပုံစံတကျ (formal) သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့ကို အစီအစဉ်အတိုင်း ပြန်လည်ရယူနိုင်သည်။ [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) သည် ကွဲပြားခြားနားသော နဂိုမှန်အဆို စနစ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အကျိုးဆက်များကို လေ့လာသည်။ ၂၀ ရာစု၏ ပထမတစ်ဝက်မှစတင်၍ ZFC ကို နဂိုမှန်အဆို စနစ်အဖြစ် အများဆုံးအသုံးပြုလာကြသည်။ ZFC ဆိုသည်မှာ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို (axiom of choice) ပါဝင်သော ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo–Fraenkel set theory) ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း (History) == ၁၉ ရာစု မကုန်ဆုံးမီအချိန်အထိ အစုများကို သီးခြားခွဲ၍ လေ့လာခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ၎င်းတို့ကို ကိန်းစဉ်များ (sequences) နှင့်လည်း ရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သင်္ချာပညာရှင်အများစုသည် အနန္တ (infinity) ကို ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်စွမ်းရှိသော အခြေအနေ (potential) အဖြစ်သာ ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်။ အဆုံးသတ်မရှိသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခု၏ ရလဒ်အဖြစ် ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အနန္တအစုများ (infinite sets) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် တွန့်ဆုတ်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မျဉ်းတစ်ကြောင်းကို အမှတ်များ၏ အစုတစ်ခုအဖြစ် မရှုမြင်ခဲ့ပေ။ ၎င်းကို အမှတ်တစ်ခု တည်ရှိနိုင်သော နေရာ (locus) အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ အနန္တအစုများကို ဂျော့ ကန်တာ (Georg Cantor) က သင်္ချာနည်းကျ စတင်လေ့လာခဲ့သည်။ ကန်တာသည် ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားပြီး ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဤလေ့လာမှုက ပင်ကိုသိစိတ်နှင့် ဆန့်ကျင်နေသော (counterintuitive) အဆိုများနှင့် ဝိရောဓိများ (paradoxes) ကို ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကိန်းမျဉ်း (number line) ပေါ်ရှိ အမှတ်များ၏ အနန္တအရေအတွက်သည် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) ၏ အနန္တအရေအတွက်ထက် တိကျစွာ ပိုမိုကြီးမားသည် (strictly larger)။ ထို့ပြင် မည်သည့် မျဉ်းပိုင်း (line segment) မဆိုတွင် ပါဝင်သော အစုဝင်အရေအတွက်သည် မျဉ်းတစ်ကြောင်းလုံးတွင် ပါဝင်သော အစုဝင်အရေအတွက်နှင့် တူညီနေသည်။ အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုတစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ယူဆခြင်းက ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) ဟုခေါ်သော ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (contradiction) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဤအချက်က သင်္ချာပညာရပ်ကို အခြေခံဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်း (foundational crisis) ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ၎င်းကိုဖြေရှင်းချက်အဆိုပြုမှုများ ပေါ်ထွက်လာစေခဲ့သည်။ ထိုဖြေရှင်းချက်များအနက်မှ ယေဘုယျအားဖြင့် ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် [[အစုသီအိုရီ]]ကို အစုသီအိုရီနှင့် သင်္ချာပညာရပ်တစ်ခုလုံး၏ အခြေခံအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးလာခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း သင်္ချာပညာရပ်၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် ထိုသီအိုရီကို အပြည့်အဝ အသုံးပြုရန် မလိုအပ်ပေ။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အစုများကို သင်္ချာပညာရပ်နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စတင်အသုံးပြုလာကြသည်။ အထူးသဖြင့် ပုံမှန်အားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (algebraic structures) နှင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ ရပ်ဝန်းများ (mathematical spaces) ကို အစုများ အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ရှေးက သင်္ချာဆိုင်ရာ ရလဒ်များစွာကိုလည်း အစုများ အသုံးပြု၍ ပြန်လည်ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ယူကလစ်ဒ် သီအိုရမ် (Euclid's theorem) ကို [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] (prime numbers) ၏ အစုသည်အနန္တ ဟူ၍ မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ သင်္ချာပညာရပ်တွင် အစုများကို ဤကဲ့သို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာမည်ကို ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (David Hilbert) က ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သည်။ ကန်တာ ဖန်တီးပေးခဲ့သော နိဗ္ဗာန်ဘုံမှ ကျွန်ုပ်တို့ကို မည်သူမျှ နှင်ထုတ်နိုင်မည်မဟုတ်ပါ ဟု ၎င်းက ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{citation | last = Hilbert | first = David | author-link = David Hilbert | title = Über das Unendliche | year = 1926 | periodical = Mathematische Annalen | volume = 95 | pages = 161&ndash;190 |doi=10.1007/BF01206605 |jfm=51.0044.02 |s2cid = 121888793 }} : "''Aus dem Paradies, das Cantor uns geschaffen, soll uns niemand vertreiben können.''" : Translated in {{citation | first = Jean | last = Van Heijenoort | author-link = Jean Van Heijenoort | title = On the infinite | publisher = Harvard University Press }}</ref> == အခြေခံ သဘောတရားများ (Basic Concepts) == သင်္ချာတွင် အစုဆိုသည်မှာ ကွဲပြားခြားနားသော အရာများကို စုစည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအရာများကို အစု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] သို့မဟုတ် အဖွဲ့ဝင်များဟု ခေါ်သည်။ အစုတစ်ခုကို စုစည်းမှု သို့မဟုတ် မိသားစု (family) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်း၏ အစုဝင်များသည် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် အစုများဖြစ်နေသောအခါတွင် ထိုသို့ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ ဤသို့ခေါ်ဆိုခြင်းက အစုနှင့် ၎င်း၏ အဖွဲ့ဝင်များအကြား ရောထွေးမှုကို ရှောင်ရှားနိုင်စေသည်။ အစုတစ်ခုကို ၎င်း၏ အစုဝင်များကို စာရင်းပြုစုဖော်ပြခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ၎င်း၏ အစုဝင်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးသော ဂုဏ်သတ္တိ (property) တစ်ခုခုကို ပေးခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]] ပါဝင်သော အစု သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော အတန်းတစ်ခုရှိ ကျောင်းသားအားလုံးပါဝင်သော အစု တို့သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref name=":0">{{cite book |last=Devlin |first=Keith J. |title=Sets, Functions and Logic: Basic concepts of university mathematics |publisher=Springer |year=1981 |isbn=978-0-412-22660-1 |pages= |language=en |chapter=Sets and functions}}</ref><ref>{{cite web |title=Set - Encyclopedia of Mathematics |url=https://encyclopediaofmath.org/wiki/Set |access-date=2025-02-06 |website=encyclopediaofmath.org }}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{cite web |last=Publishers |first=HarperCollins |title=The American Heritage Dictionary entry: set |url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=set |access-date=2025-02-06 |website=www.ahdictionary.com }}</ref> အကယ်၍ <math>x</math> သည် အစု <math>S</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>x</math> သည် <math>S</math> တွင် ပါဝင်သည် ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>x\in S</math> ဟု ရေးသားသည်။{{sfn|Halmos|1960|p=[https://archive.org/details/naivesettheory00halm/page/2/mode/2up 2]}} <math>y</math> သည် <math>S</math> တွင် မပါဝင်ပါ ဟူသော အဆိုကို <math>y\not\in S</math> အဖြစ် ရေးသားသည်။<ref name="CapinskiKopp2004">{{cite book |author1=Marek Capinski|author2=Peter E. Kopp |title=Measure, Integral and Probability |url=https://books.google.com/books?id=jdnGYuh58YUC&pg=PA2 |year=2004 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=978-1-85233-781-0 |page=2 }}</ref><ref>{{cite web |title=Set Symbols |url=https://www.mathsisfun.com/sets/symbols.html |access-date=2020-08-19 |website=www.mathsisfun.com }}</ref> ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbb{Z}</math> သည် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) အားလုံး၏ အစုဖြစ်ပါက <math>-3\in\mathbb{Z}</math> ဖြစ်ပြီး <math>1.5 \not\in \mathbb{Z}</math> ဖြစ်သည်။ အစုကျယ်ပြန့်မှု နဂိုမှန်အဆို (axiom of extensionality) အရ အစုနှစ်ခု ညီမျှရန်မှာ တူညီသော အစုဝင်များ ပါဝင်ခြင်းသည် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Stoll">{{cite book |last=Stoll |first=Robert |title=Sets, Logic and Axiomatic Theories |year=1974 |publisher=W. H. Freeman and Company |pages=[https://archive.org/details/setslogicaxiomat0000stol/page/5 5] |isbn=9780716704577 |url=https://archive.org/details/setslogicaxiomat0000stol |url-access=registration }}</ref> အစုဝင် တစ်ခုမျှမပါဝင်သော အစုတစ်ခု ရှိသည်။ အစုကျယ်ပြန့်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ ထိုကဲ့သို့သော အစုသည် တစ်ခုတည်းသာ ရှိသည်။ ၎င်းကို ဗလာအစု (empty set) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းကို <math>\varnothing</math> သို့မဟုတ် <math>\emptyset</math> သို့မဟုတ် <math>\{ \}</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြု ဖော်ပြသည်။ အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆိုသည်မှာ အစုဝင် တစ်ခုတိတိသာ ပါဝင်သော အစုဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>x</math> သည် ထိုအစုဝင်ဖြစ်ပါက အဆိုပါ အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုကို <math>\{x\}</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အစု <math>\{\emptyset\}</math> နှင့် <math>\emptyset</math> တို့သည် ကွဲပြားသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပထမအစုတွင် အစုဝင် တစ်ခု ပါဝင်ပြီး ဒုတိယအစုတွင် မည်သည့် အစုဝင်မှ မပါဝင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပထမအစုတွင်ပါဝင်သော အစုဝင်မှာ <math>\emptyset</math> ပင်ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး သဘာဝကိန်း <math>n</math> ခုကို အစုတစ်ခု၏ အစုဝင်များနှင့် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) ပြုလုပ်နိုင်သော သဘာဝကိန်း <math>n</math> တစ်ခု တည်ရှိနေပါက ထိုအစုကို အဆုံးရှိအစု (finite set) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>n</math> သည် အစု၏ အစုဝင် အရေအတွက်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုကဲ့သို့သော <math>n</math> မတည်ရှိပါက ထိုအစုကို အနန္တအစု ဟု ခေါ်သည်။ ဗလာအစုသည် အစုဝင် အရေအတွက် <math>0</math> ခု ပါဝင်သော အဆုံးရှိအစု ဖြစ်သည်။ [[File:NumberSetinC.svg|thumb|<math>\mathbb{N}</math> ဟူသော အစုမှာ သဘာဝကိန်းများ အားလုံးကို စုစည်းပြထားသည်။ <math>\mathbb{Z}</math> ဟူသော အစုမှာ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) အစု ဖြစ်၍ အနုတ်ကိန်းများပါ ပါဝင်၍ သဘာဝကိန်းများအစုထက် ကြီးမားသွားသည်။ အစု <math>\mathbb{Q}</math> မှာ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (rational numbers) အစု ဖြစ်ပြီး အစု <math>\mathbb{R}</math> မှာ ကိန်းစစ်များ (real numbers) အစု ဖြစ်သည်။ <math>\mathbb{C}</math> အစုမှာ ကိန်းထွေးများ အစု ဖြစ်သည်။]] သဘာဝကိန်းများသည် အနန္တအစု တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။ ၎င်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် <math>\mathbb{N}</math> ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ အခြားသောအနန္တအစုများ၏ ဥပမာများတွင် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] <math>\mathbb{Z}</math> ၊ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> ၊ ကိန်းစစ်များ <math>\mathbb{R}</math> နှင့် ကိန်းထွေးများ <math>\mathbb{C}</math> တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် သုညမဟုတ်သော ကိန်းစစ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (real vector spaces) ၊ မျဉ်းကွေးများ (curves) နှင့် အခြားသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ရပ်ဝန်း အများစုသည်လည်း အနန္တအစုများ ဖြစ်ကြသည်။ == အစုတစ်ခုအား သတ်မှတ်ခြင်း (Defining a Set) == အစုကျယ်ပြန့်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ အစုတစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန်အတွက် ၎င်း၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များကို]] စာရင်းပြုစုခြင်း သို့မဟုတ် ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုကို ဖော်ပြခြင်းတို့ဖြင့် လုံလောက်သည်။ ထိုဂုဏ်သတ္တိသည် ပိုမိုကြီးမားနိုင်သော အစုတစ်ခု၏ အစုဝင်များထဲမှ သက်ဆိုင်ရာ အစုဝင်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ === စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Roster notation) === စာရင်းချ သို့မဟုတ် ရေတွက်ဖော်ပြခြင်း သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (enumeration notation) ဆိုသည်မှာ ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် အန်းစ် ဇာမီလို (Ernst Zermelo) က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အစုတစ်ခုကို သတ်မှတ်ရာတွင် ၎င်း၏ အစုဝင်များကို တွန့်ကွင်းများ (braces) ကြားတွင် ကော်မာများဖြင့် ခြား၍ စာရင်းပြုစုဖော်ပြသည်။<ref>A. Kanamori, "[https://math.bu.edu/people/aki/8.pdf The Empty Set, the Singleton, and the Ordered Pair]", p.278. Bulletin of Symbolic Logic vol. 9, no. 3, (2003). Accessed 21 August 2023.</ref><ref name="Roberts2009">{{cite book |author=Charles Roberts |title=Introduction to Mathematical Proofs: A Transition |url=https://books.google.com/books?id=NjBLnLyE4jAC&pg=PA45 |date=24 June 2009 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4200-6956-3 |page=45 }}</ref><ref name="JohnsonJohnson2004">{{cite book |first1=David |last1=Johnson |first2=David B. |last2=Johnson |first3=Thomas A. |last3=Mowry |title=Finite Mathematics: Practical Applications |edition=Docutech |url=https://books.google.com/books?id=ZQAqzxLFXhoC&pg=PA220 |date=June 2004 |publisher=W. H. Freeman |isbn=978-0-7167-6297-3 |page=220 }}</ref><ref name="BelloKaul2013">{{cite book |first1=Ignacio |last1=Bello |first2=Anton |last2=Kaul |first3=Jack R. |last3=Britton |title=Topics in Contemporary Mathematics |url=https://books.google.com/books?id=d8Se_8DWTQ4C&pg=PA47 |date=29 January 2013 |publisher=Cengage |isbn=978-1-133-10742-2 |page=47 }}</ref><ref name="Epp2010">{{cite book |first=Susanna S. |last=Epp |title=Discrete Mathematics with Applications |url=https://books.google.com/books?id=PPc_2qUhXrAC&pg=PA13 |date=4 August 2010 |publisher=Cengage |isbn=978-0-495-39132-6 |page=13 }}</ref> ဥပမာအားဖြင့် <math>\{4, 2, 1, 3\}</math> နှင့် <math>\{\text{blue, white, red}\}</math> တို့ကို တွန့်ကွင်းများဖြင့် ပိတ်ထားသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အစီအစဉ်များ (tuples) အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ အစုများဖြစ်ကြောင်း တွေ့နိုင်သည်။ ဗလာအစုအတွက် သုံးသော <math>\{\}</math> နှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုအတွက် သုံးသော <math>\{x\}</math> သင်္ကေတများသည် စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း၏ ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ အစုတစ်ခုကို သတ်မှတ်ရာတွင် အစုဝင်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသောအရာတစ်ခုစီသည် ထိုအစုထဲတွင် ပါဝင်ခြင်း ရှိမရှိဆိုသည့်အချက်ကသာ အရေးကြီးသည်။ ထို့ကြောင့် အစုဝင်များကို ထပ်ခါတလဲလဲ ရေးသားခြင်း သို့မဟုတ် အစီအစဉ်ပြောင်း၍ ရေးသားခြင်းတို့ကြောင့် အစုတစ်ခု၏ သဘောသဘာဝ ပြောင်းလဲသွားမည်မဟုတ်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |first1=Stephen B. |last1=Maurer |first2=Anthony |last2=Ralston |title=Discrete Algorithmic Mathematics |url=https://books.google.com/books?id=_0vNBQAAQBAJ&pg=PA11 |date=21 January 2005 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-6375-6 |page=11 }}</ref><ref name=":1">{{cite web |title=Introduction to Sets |url=https://www.mathsisfun.com/sets/sets-introduction.html |access-date=2020-08-19 |website=www.mathsisfun.com }}</ref><ref name="DalenDoets2014">{{cite book |first1=D. |last1=Van Dalen |first2=H. C. |last2=Doets |first3=H. |last3=De Swart |title=Sets: Naïve, Axiomatic and Applied: A Basic Compendium with Exercises for Use in Set Theory for Non Logicians, Working and Teaching Mathematicians and Students |url=https://books.google.com/books?id=PfbiBQAAQBAJ&pg=PA1 |date=9 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4831-5039-0 |page=1 }}</ref> <math display="block">\{1,2,3,4\}=\{4, 2, 1, 3\} = \{4, 2, 4, 3, 1, 3\}</math> အစုဝင်များအားလုံးကို ထုတ်လုပ်ပေးသော ထင်ရှားသည့် ပုံစံတစ်ခု ရှိနေပါက ထိုသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းကို အတိုချုံးရန်အတွက် အစက်များ (ellipsis) ကိုအသုံးပြုနိုင်သည်။<ref name="BastaDeLong2013">{{cite book |first1=Alfred |last1=Basta |first2=Stephan |last2=DeLong |first3=Nadine |last3=Basta |title=Mathematics for Information Technology |url=https://books.google.com/books?id=VUYLAAAAQBAJ&pg=PA3 |date=1 January 2013 |publisher=Cengage |isbn=978-1-285-60843-3 |page=3 }}</ref><ref name="BrackenMiller2013">{{cite book |first1=Laura |last1=Bracken |first2=Ed |last2=Miller |title=Elementary Algebra |url=https://books.google.com/books?id=nFkrl_kDiTAC&pg=PA36 |date=15 February 2013 |publisher=Cengage |isbn=978-0-618-95134-5 |page=36 }}</ref> ဥပမာအားဖြင့် <math>\{1,2,3,\ldots,10\}</math> သည် <math>\{1,2,3,4,5,6,7,8,9,10\}</math> အတွက် အတိုကောက်ရေးသားချက် ဖြစ်သည်။ စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းရှိ အစက်များကို အချို့သော အနန္တအစုများကို ဖော်ပြရာတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များအားလုံး]]ပါဝင်သော အစုကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math display="block">\{\ldots, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, \ldots\}</math> သို့မဟုတ် <math display="block">\{0, 1, -1, 2, -2, 3, -3, \ldots\}</math> === အစုတည်ဆောက်မှု သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Set-builder notation) === အစုတည်ဆောက်မှု သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အစုတစ်ခုကို ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ပုံသေနည်း (logical formula) တစ်ခုခုနှင့် ကိုက်ညီသော [[အစုဝင်|အစုဝင်များအားလုံး]] ပါဝင်သည့် အစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။<ref name="Ruda2011">{{cite book |author=Frank Ruda |title=Hegel's Rabble: An Investigation into Hegel's Philosophy of Right |url=https://books.google.com/books?id=VV0SBwAAQBAJ&pg=PA151 |date=6 October 2011 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4411-7413-0 |page=151 }}</ref><ref name="Lucas1990">{{cite book |author=John F. Lucas |title=Introduction to Abstract Mathematics |url=https://books.google.com/books?id=jklsb5JUgoQC&pg=PA108 |year=1990 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-912675-73-2 |page=108 }}</ref><ref>{{cite web |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Set |url=https://mathworld.wolfram.com/Set.html |access-date=2020-08-19 |website=Wolfram MathWorld |language=en }}</ref> ပိုမိုတိကျစွာဆိုရသော် <math>P(x)</math> သည် ကိန်းရှင် <math>x</math> အပေါ်မူတည်သော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ပုံသေနည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုပုံသေနည်းသည် <math>x</math> ၏ တန်ဖိုးအပေါ်မူတည်၍ မှန်ခြင်း သို့မဟုတ် မှားခြင်းကို အကဲဖြတ်ပေးသည်။ ထိုအခါ အောက်ပါဖော်ပြချက်သည် <math>P(x)</math> မှန်ကန်စေမည့် <math>x</math> အားလုံး၏ အစုကို ညွှန်းဆိုသည်။ <math display="block">\{x \mid P(x)\}</math> သို့မဟုတ်<ref name="Steinlage1987">{{cite book |author=Ralph C. Steinlage |title=College Algebra |url=https://books.google.com/books?id=lcg3gY3444IC |year=1987 |publisher=West Publishing Company |isbn=978-0-314-29531-6 }}</ref> <math display="block">\{x : P(x)\}</math> ဥပမာအားဖြင့် အစု <math>F</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref name=":0" /> <math display="block">F = \{n \mid n \text{ is an integer, and } 0 \leq n \leq 19\}</math> ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် ဒေါင်လိုက်မျဉ်း <math>\mid</math> ကို "ဖြစ်စေသော (such that)" ဟု ဖတ်သည်။ ပုံသေနည်းတစ်ခုလုံးကို "<math>F</math> သည် သုညမှ ၁၉ အထိတွင် [[ကိန်းပြည့်]]ဖြစ်စေသော <math>n</math> များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်" ဟု ဖတ်နိုင်သည်။ အချို့သော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ပုံသေနည်းများကို အစုတည်ဆောက်မှု သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းတွင် အသုံးပြု၍မရနိုင်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>S \text{ is a set }</math> သို့မဟုတ် <math>S \text{ is a set and } S\not\in S </math> ဖြစ်သည် ကဲ့သို့သော အဆိုများဖြစ်သည်။ == အစုပိုင်းများ (Subsets) == အစု <math>B</math> ၏ [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းတစ်ခု]] ဆိုသည်မှာ <math>A</math> ၏ [[အစုဝင်]]တိုင်းသည် <math>B</math> ၏ အစုဝင်လည်း ဖြစ်နေသော အစု <math>A</math> ကို ဆိုလိုသည်။<ref name="Hausdorff2005">{{cite book |author=Felix Hausdorff |title=Set Theory |url=https://books.google.com/books?id=yvVIdH16k0YC&pg=PA30 |year=2005 |publisher=American Mathematical Soc. |isbn=978-0-8218-3835-8 |page=30 }}</ref> အောက်ဖော်ပြပါတို့သည် တူညီသောအရာကို ကွဲပြားစွာ ဖော်ပြထားသည်။ *<math>A</math> သည် <math>B</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>\forall x; (x\in A \implies x\in B)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>A</math> သည် <math>B</math> တွင် ပါဝင်သည် (is contained)။ *<math>A\subseteq B</math> ဖြစ်သည်။ *<math>B</math> သည် <math>A</math> ၏ မူလအစု (superset) ဖြစ်သည်။ *<math>B</math> သည် <math>A</math> ကို ငုံထားသည် (contains)။ *<math>B\supseteq A</math> ဖြစ်သည်။ <math>\subseteq</math> ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အစုများအကြား ဆက်သွယ်ချက်ကို ပါဝင်ခြင်း (inclusion) သို့မဟုတ် ငုံထားခြင်း (containment) ဟု ခေါ်သည်။ <math>A \subseteq B</math> နှင့် <math>A\neq B</math> ဖြစ်ပါက အစု <math>A</math> ကို အစု <math>B</math> ၏ [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းအစစ်]] (proper subset) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းကို ညွှန်းဆိုရန် <math>A\subsetneq B</math> သို့မဟုတ် <math>A\subsetneqq B</math> ဟု ရေးသားကြသည်။ ထိုနည်းတူစွာ <math>B\supsetneq A</math> သို့မဟုတ် <math>B\supsetneqq A</math> ဟုလည်း ရေးသားနိုင်သည်။ သင်္ကေတ <math>A\subset B</math> သည် များသောအားဖြင့် <math>A\subseteq B</math> ကို ဆိုလိုသော်လည်း အချို့သော စာရေးသူများက <math>A\subset B</math> ကို <math>A\subsetneq B</math> ၏ အဓိပ္ပာယ်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ အဓိပ္ပာယ် ရောထွေးမှုကို ရှောင်ရှားရန် မိမိဆိုလိုသည့်အချက်အပေါ် မူတည်၍ <math>A\subseteq B</math> သို့မဟုတ် <math>A\subsetneq B</math> ဟု ရှင်းလင်းစွာ ရေးသားနိုင်သည်။{{sfn|Halmos|1960|p=[https://archive.org/details/naivesettheory00halm/page/2/mode/2up 3]}} === ဥပမာများ (Examples) === *လူသားအားလုံး၏ အစုသည် နို့တိုက်သတ္တဝါအားလုံး၏ အစု၏ [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းအစစ်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ *<math>\{ 1, 3 \} \subset \{ 1, 2, 3, 4 \}</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\{ 1, 2, 3, 4 \} \subseteq \{ 1, 2, 3, 4 \}</math> ဖြစ်သည်။ === ငုံထားခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of Containment) === *အစုနှစ်ခု ညီမျှရန်မှာ တစ်ခုကိုတစ်ခု အပြန်အလှန် ငုံထားခြင်းသည် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>A = B</math> သည် <math>A \subseteq B</math> နှင့် <math>B \subseteq A</math> ဖြစ်ခြင်းတို့နှင့် ထပ်တူညီသည် (equivalent)။<ref name="Lucas1990"/><ref name=":0" /> *ဗလာအစုသည် မည်သည့်အစု၏ မဆို [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းတစ်ခု]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို <math>\varnothing \subseteq A</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။{{sfn|Halmos|1960|p=[https://archive.org/details/naivesettheory00halm/page/8/mode/2up 8]}} == ကိုးကား (References) == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ အယူအဆများ]] [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] jdrn6gz2zfxsxg21q6c2rkrycoqusnh 0 248143 1040875 1025397 2026-06-26T01:53:34Z Zawzawaungthwin 100038 ရာထူးမှ အငြိမ်းစားယူခြင်း 1040875 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name=ပိုက်ပိုက်အေး |image =Chief Justice Pike Pike Aye.png | honorific prefix = |native_name_lang=my |office1=[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် |term_start1= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end1= ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ | predecessor1= ''ကိုယ်တိုင်'' |successor1 = [[အေးအေးသန်း]] |appointer1= မင်းအောင်လှိုင် |president1= [[မင်းအောင်လှိုင်]] |term_start2=၁၈ မေ ၂၀၂၀ |term_end2= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor2=တင်အောင် (၂၀၁၆-၂၀၂၀) |appointer2= [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] |president2= * [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} *[[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီ-တာဝန်)}} | 1blankname2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata2 = * မင်းအောင်လှိုင် * [[ညိုစော]] |office3= [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]]တရားသူကြီး |term_start3=၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ |term_end3= ၁၇ မေ ၂၀၂၀ |appointer3= [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] |president3= [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] |birth_date=၁၉၆၁ |birth_place=[[မြန်မာနိုင်ငံ]] |death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> |nationality=မြန်မာ |spouse= |education=[[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] |occupation=တရားသူကြီး }} '''ဒေါ်ပိုက်ပိုက်အေး'''(၁၉၆၁ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး တရားသူကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည် ။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttnngsaariittiungdeskiittraaltttteaa-ttraasuukiikhup-khnapttaawnpe|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၉ မေ ၂၀၂၀|archive-date=2 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230902015631/https://www.mdn.gov.mm/my/ttnngsaariittiungdeskiittraaltttteaa-ttraasuukiikhup-khnapttaawnpe}}</ref>တရားလွှတ်တော်များထဲ ဒုတိယမြောက် အမျိုးသမီးတရားသူကြီးချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူလည်းဖြစ်သည်။ == ပညာရေး == သူသည် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] မှနေ၍ ဥပဒေပညာအထူးပြု LL.B ဘွဲ့ ကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ == ဝန်ထမ်းဘဝ == ၁၉၈၄ ခုနှစ်က စပြီး မြန်မာ့တရားစီရင်ရေးတွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အဆင့်(၄) တရားရေးအရာရှိ အဖြစ် ဝန်ထမ်းဘ၀ စတင်ခဲ့ကာ တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်အဆင့်အသီးသီးတွင် [[တရားသူကြီး]]အဖြစ် ၃၆ နှစ်ကြာ အမှုထမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://tanintharyi.hc.gov.mm/judges/1|title=တရားသူကြီးချုပ် ဒေါ်ပိုက်ပိုက်အေး|work=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|archive-date=2 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230902015632/https://tanintharyi.hc.gov.mm/judges/1}}</ref> == တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးတာဝန် == နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်က]] သူမကို ၂၀၁၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၉ ရက်တွင် တနင်္သာရီတိုင်းတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/250955|title=တိုင်းအစိုးရ ဝန်ကြီးသစ် ၃ ဦးသမ္မတအတည်ပြုခန့်အပ်|work=DVB|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈}}</ref>၂၀၂၀ မေလ ၁၈ရက်တွင် ယင်းတရားလွှတ်တော်၏ တရားသူကြီးချုပ်တာဝန် ကို တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE/|title=တိုင်းဒေသဝန်ကြီးများနှင့် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးခန့်အပ်|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈}}</ref>ထိုတာဝန်ကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] လက်ထက် နှင့် [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]လက်ထက်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ၁၀ ရက်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်ကလည်း ထိုရာထူးအတိုင်းပင် ဆက်လက်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/81624 |access-date=2026-04-13 |website=www.moi.gov.mm}}</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန် ၂၅ ရက် တွင် ထိုတာဝန်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ထိုနေရာကို [[အေးအေးသန်း|ဒေါ်အေးအေးသန်း]] က ဆက်ခံခဲ့သည်။ == မိသားစုဘဝ == သူသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၁၉၆၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ တရားသူကြီးများ]] [[Category:တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ]] fly1lwy4tcie5sgyvnf89mvmgp9et1m 0 248149 1040872 948352 2026-06-26T01:39:06Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040872 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name=ဝါဝါထွန်း |image = | honorific prefix = |native_name_lang=my |office=[[ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် |term_start= ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ |term_end= ၁၆ ဇွန် ၂၀၂၃ | predecessor=ဦးကျောက် |successor = [[မြအေး (တရားသူကြီး)|ဒေါ် မြအေး]] <ref>{{cite web|url=https://mrtv.gov.mm/mm/news-199499?language=en|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် အမိန့်အမှတ်၊ ၃၇/၂၀၂၃ ကို ယနေ့ ရက်စွဲဖြင့်ထုတ်ပြန် (ဒေါ်မြအေးအား ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း)|work=MRTV News|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃|archive-date=8 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908043532/https://mrtv.gov.mm/mm/news-199499?language=en|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/648ea27f9d6c16563a9dee80|title=ဒေါ်မြအေးကို ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် စစ်ကောင်စီက ရာထူးတိုးမြှင့် ခန့်အပ်|work=narinjara|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၈ ဇွန် ၂၀၂၃}}</ref> |appointer=[[ဦးဝင်းမြင့်]] |president= *[[ဦးဝင်းမြင့်]] *[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} | 1blankname = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | 1namedata = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် |office2=[[ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး |term_start2=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ |term_end2= ၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ |appointer2=[[ဦးဝင်းမြင့်]] |president2= *[[ဦးဝင်းမြင့်]] |birth_date=၁၉၅၈ |birth_place=[[မြန်မာနိုင်ငံ]] |death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> |nationality=မြန်မာ |spouse= |education=ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ် |occupation=တရားသူကြီး }} '''ဒေါ်ဝါဝါထွန်း'''(၁၉၅၈ဖွား) သည် <ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/5de0bbaf7138e7041e261d2d|title=ဒေါ်ဝါဝါထွန်းကို ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် အတည်ပြု|work=narinjara|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉}}</ref>တရားလွှတ်တော်များထဲ ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးတရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူဖြစ်သည်။ သူမသည် [[ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အသက်၆၅နှစ်ပြည့်သည့် ၂၀၂၃ တွင် သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူသည်။ == ငယ်ဘဝ == သူမသည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[သံတွဲမြို့]] တွင် မွေးဖွားသည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ ရရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/147470|title=ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ဒေါ်ဝါဝါထွန်းအား ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ရန် ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်သဘောတူအတည်ပြု|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == တရားရေးအရာရှိအဆင့်(၄)ဖြင့် တရားရေးဌာနတွင် ၁၉၈၅ ခုနှစ်ကစ၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ စစ်တွေခရိုင်တရားသူကြီးအဆင့်အထိ တရားရေးဌာနတွင် စုစုပေါင်းလုပ်သက်(၃၂)နှစ်ကျော်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးတာဝန် == ဒေါ်ဝါဝါထွန်း သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ၂၀၁၈ နိုဝင်ဘာ၂၉ တွင် ခန့်အပ်ခံရသည်။ထိုတာဝန်ကို စစ်တွေခရိုင်တရားသူကြီးအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးသည့်နောက် ၅လအကြာတွင် သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က သူမအား ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီး အဖြစ် ရွေးချယ် ခန့်အပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.myanmaplatform.com/a/35436.html|title=သမ္မတရုံးမှအမည်စာရင်းတင်သွင်းသည့် ဒေါ်ဝါဝါထွန်းအား ပြည်နယ်တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်|work=myanmaplatform|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ }}</ref>ယင်းနောက် ၂၀၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၈ တွင် ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/en/node/54533|title=ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေး|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉|archive-date=8 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908043530/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/en/node/54533}}</ref>အမျိုးသမီးတစ်ဦးအနေဖြင့် ပထမဦးဆုံး တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ထိုတာဝန်ကို အသက်၆၅ နှစ် ပြည့်မြောက်သည်အထိ တစ်ဆက်တည်း ထမ်းဆောင်ကာ ၂၀၂၃ တွင်အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/rkhiungpnnynyttraaltttteaa-ttraasuukiikhup-dewwthn-bhuusiitteaang-aknytheaangaaa|title=ရခိုင်ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဒေါ်ဝါဝါထွန်း ဘူးသီးတောင် အကျဉ်းထောင်အား လှည့်လည်ကြည့်ရှုစစ်ဆေး|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃|date=၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂|archive-date=8 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908042427/https://www.mdn.gov.mm/my/rkhiungpnnynyttraaltttteaa-ttraasuukiikhup-dewwthn-bhuusiitteaang-aknytheaangaaa}}</ref> == မိသားစုဘဝ == သူမသည် အိမ်ထောင်မရှိသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၁၉၅၈ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ တရားသူကြီးများ]] [[Category:တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ]] 73fphq4tt0wwndr7hsudzm3cx1f2ts8 0 252454 1040880 1024937 2026-06-26T02:16:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040880 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = သစ်လင်းအုန်း |honorific_prefix = [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]] ဦး |image = |caption = |order = |office = [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end = |appointer = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |president = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |predecessor = [[ပေါ်လွင်စိန်]] |successor = |office1 = [[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး |term_start1 = ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ |term_end1 = ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |appointer1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |predecessor1 = |successor1 = မျိုးမိုးအောင် |office2 = [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး |term_start2 = ၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ |term_end2 = ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |appointer2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |predecessor2 = |successor2 = မျိုးမိုးအောင် |office3 = [[ရုရှားနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး |term_start3 = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ |term_end3 = ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |appointer3 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] |predecessor3 = [[လွင်ဦး]] |successor3 = မျိုးမိုးအောင် |office4 = [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး |term_start4 = ၂၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၉ |term_end4 = ၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ |appointer4 = [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] |predecessor4 = |successor4 = ကျော်စိုးမင်း<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/50456|title=ဦးကျော်စိုးမင်းအား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|work=MOI Myanmar|access-date=၅ မတ် ၂၀၂၄|date=၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> |office5 = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး |term_start5 = ၂၄ မေ ၂၀၁၄ |term_end5 = ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉ |appointer5 = [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]] |predecessor5 = [[တင်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|တင်ဦး]] |successor5 = [[မျိုးသန့်ဖေ|မျိုးသန့်ဖေ]] |birth_date = {{Birth date and age|1962|5|17|df=y}}<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/book/2523|title=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာ (၃၁၂/၂၀၂၄) လက်ရှိရာထူးနေရာတွင် တစ်နှစ်ဆက်လက်ခန့်ထားခြင်း |work=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက်ထုတ် အတွဲ (၇၇)၊ အမှတ် (၂၁) ပြန်တမ်းစာစောင် |access-date=၂၈ မေ ၂၀၂၄|date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၄ }}</ref> |birth_place = |nationality = မြန်မာ |alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ်(၂၅) |allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |serviceyears = ၁၉၈၂–၂၀၁၄ |rank = ဗိုလ်မှူးချုပ် }} '''ဦးသစ်လင်းအုန်း'''(၁၉၆၂ ဖွား) သည် အငြိမ်းစားမြန်မာသံအမတ်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.china.org.cn/china/2017-05/31/content_40931910.htm|title=Myanmar ambassador: Youth exchange carries on Myanmar-China friendship|work=China.org.cn|access-date=18 December 2023|date=31 May 2017 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.mfaic.gov.kh/posts/post-36591|title=H.E. Deputy Prime Minister Prak Sokhonn received a courtesy call from H.E. U Thit Linn Ohn, newly-appointed Ambassador of Myanmar to Cambodia|work=Kingdom of Cambodia Ministry of Foreign Affairs& International Cooperation|access-date=18 December 2023|date=3 Octomber 2019 }}</ref> သူသည် စစ်မှုထမ်းအဖြစ်မှ သံအမတ်ကြီး အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာသူလည်းဖြစ်ပြီး ယင်းမတိုင်မီက [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် နောက်ဆုံး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == တပ်မတော်သားဘဝ == သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပါတ်စဉ်(၂၅) ဆင်း ဖြစ်သည်။[[တပ်မတော်]] တွင် နှစ် ၃၀ နီးပါး စစ်မှုထမ်းသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းတွင် [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် မှ အငြိမ်းယူပြီး [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] သို့ ကူးပြောင်းလာသည်။ == သံအမတ်ကြီးဘဝ == သူ့ကို [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သမ္မတဦးသိန်းစိန်]] က ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာအထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော မြန်မာသံအမတ်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ ၂၀၁၄ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၀ ရက်နေ့ အထိ တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.china.org.cn/china/2017-05/31/content_40931339.htm|title=Myanmar Ambassador Thit Linn Ohn|work=China.org.cn|access-date=18 December 2023|date=31 May 2017 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.myanmarembassy.com/Myanmar%20Ambassador%20in%20Beijing.html|title=The Myanmar Ambassador in Beijing|work=Embassy of the Repulic of the Union of Myanmar Beijing,China|access-date=18 December 2023 }}</ref> ယင်းနောက် သူသည် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့သည်။[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သမ္မတဦးဝင်းမြင့်]]က ထိုတာဝန်ကို အပ်နှင်းသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့တွင် [[ဖနွမ်းပင်မြို့|ဖနောင်ပင်မြို့]]ရှိ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဘုရင်မင်းမြတ် ပရယ်ဘတ် ဆမ်ဒက် ပရယ် ဘိုရိုနစ် နိုရိုဒွန် သီဟာမိုနီထံ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး သံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/my/-/h-e-u-thit-linn-ohn-presents-credentials-to-king-of-cambodia|title=သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်း ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ခန့်အပ်လွှာပေးအပ်|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၉|archive-date=18 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218090755/https://myanmar.gov.mm/my/-/h-e-u-thit-linn-ohn-presents-credentials-to-king-of-cambodia|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် ကမ္ဘာဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်း အား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/49181|title=ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ ခန့်အပ်|work=MOI Myanmar|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ac/|title=ဦးသစ်လင်းအုန်း အား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ|ဘယ်လာရုစ်]]သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%94/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၁၄-၉-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌသည် [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]ဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ|ကာဇက်စတန်]]သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%af-2/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၂-၂-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> == လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရက [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]] ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/81641 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> === ထင်ရှားဖြစ်ရပ် === ၂၀၁၅ကိုးကန့်တိုက်ပွဲ အတွင်း တပ်မတော်ဘက်က ပစ်ခတ်လိုက်သော လက်နက်ကြီးကျည် တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲကာ ၄ဦးသေ၊၉ ဦးဒဏ်ရာရခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်အား တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် သံတမန်အရ ဖြေရှင်းပေးခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/china-condemns-myanmar-air-strike/2679414.html|title=တရုတ်ဘက် ကျတဲ့ ဗုံးကိစ္စ မြန်မာသံအမတ်ကို ဆင့်ခေါ်ပြောကြား|work=VOA Burmese|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၁၄ မတ် ၂၀၁၅ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-31885318|title=China protests over 'deadly Myanmar border raid'|work=BBC News|access-date=18 December 2023|date=12 March 2015 }}</ref> == ရရှိခဲ့သော ဘွဲ့ထူး == ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ က ၎င်းအား [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]] အပ်နှင်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/32971|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း၊အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|work=MWD Webportal|access-date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃|date=၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ }}</ref> == ကိုးကား == {{Lifetime|၁၉၆၂| }} [[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်မှုထမ်းဟောင်း သံအမတ်ကြီးများ]] grfkh3s15sqjqmo508z6hqway5a7ced 0 258897 1040932 1039027 2026-06-26T07:22:48Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040932 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations|အိန္ဒိယ–မြန်မာ|India|Myanmar|map=India Burma locator.svg|mission1=[[ရန်ကုန်မြို့]]|mission2=[[နယူးဒေလီမြို့|နယူးဒေလီ]]|envoytitle1=|envoytitle2=|envoy1=[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ]]<br> အိန္ဒိယနိုင်ငံသံအမတ်ကြီး<br> မစ္စတာဗီနေးကူးမား |envoy2=[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ]]<br> မြန်မာသံအမတ်ကြီး<br> [[ဇော်ဦး၊ ဦး| ဦးဇော်ဦး]]}} '''အိန္ဒိယ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး''' သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] တို့အကြား နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ဖြစ်သည်။နှစ်နိုင်ငံအကြား ဘာသာရေးအရလည်းကောင်း၊ယဉ်ကျေးမှုအရလည်းကောင်း၊ကုန်သွယ်မှုအရပါ ရှေးပဝေသဏီ ကတည်းက ဆက်နွယ်ခဲ့ကြသည့်အပြင် ကိုလိုနီစနစ်၏ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုးကို အတူထမ်းပိုးခဲ့ရသည့် နိုင်ငံများလည်း ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည့် ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ရက်နေ့တွင် မျက်မှောက်ခေတ် နှစ်နိုင်ငံတရားဝင် သံတမန် ထူထောင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/#pll_switcher|title=List of Countries having Diplomatic Relations with the Republic of the Union of Myanmar|work=Ministry of Foreign Affairs|access-date=24 June 2024}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထွန်းကားနေသည့် [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒမြတ်ဗုဒ္ဓသာသနာ]] မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[ဂါယာမြို့|ဂါယာဒေသ]] မှဆင်းသက်လာသည်ဖြစ်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြားဆက်သွယ်မှုသည် နှစ်ထောင်ချီကြာမြင့်ခဲ့သည်။မြန်မာအက္ခရာ သည် အေဒီ ၃၀၀ ဝန်းကျင် အိန္ဒိယ တွင် ထွန်းကားခဲ့သည့် ဗြာဟ္မီအရေးအသား၌ မြစ်ဖျားခံသည်ဟု လက်ခံထားကြသည်။ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ကြရာမှတဆင့် [[ဗုဒ္ဓ]]အား ပထမဦးဆုံးဖူးမြော်ခဲ့ရသူ [[တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက]]၂ဦးသည် မြန်မာများဖြစ်သည်ဆိုသော ခိုင်မာသည့်ယုံကြည်ချက်လည်းရှိခဲ့ကြ၍ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသည် ယနေ့အထိပင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ဗုဒ္ဓပွင့်တော်မူရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂါယာဒေသတွင် ပုဂံမင်းဆက်များဖြစ်ကြသည့် [[ကျန်စစ်သား]] နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]]၊ နောက်ဆုံးမြန်မာမင်းဆက် [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[မင်းတုန်းမင်း|ဘုရင်မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)|ဘကြီးတော်မင်း]] တို့၏ ကျောက်စာနှင့် စေတီများက နှစ်နိုင်ငံဆက်သွယ်မှု၏ ကြာရှည်သမိုင်း ပြယုဂ် များဖြစ်ခဲ့သည်။ [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်မင်းဆက်များ]] နှင့် ဘင်္ဂလားမင်းဆက်များ၏ အားပြိုင်မှုများမှသည် နောက်ဆုံး အိန္ဒိယ မင်းဆက် မဂိုဘုရင် လက်ထက်အထိ ရှည်ကြာခဲ့သည်။ယင်းအပြင် [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]လက်အောက် နှစ်နိုင်ငံလုံးရောက်ကာ မြန်မာဘုရင် [[သီပေါမင်း]] အိန္ဒိယတွင် နတ်ရွာစံ၍ အိန္ဒိယ မဂိုဘုရင် [[ဇဖား ရှား ဘုရင်|ဇဖား ရှား]] ရန်ကုန်တွင် ကံကုန်ခဲ့ကြသည်<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-41942488|title=မြန်မာပြည်ရောက် အိန္ဒိယ ဘုရင်|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇}}</ref> အထိ မြန်မာ-အိန္ဒိယ ဆက်သွယ်မှုက ကြီးမားခဲ့သည်။ == ကိုလိုနီခေတ် ဆက်နွယ်မှု == ဗြိတိသျှလက်အောက် သို့ မြန်မာနိုင်ငံ လုံးလုံးလျားလျား ကျရောက်ပြီးသည့်နောက် မြန်မာပြည်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးအား အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်က ၁၉၃၇ခုနှစ် အထိ တဆင့်စီမံခန့်ခွဲခဲ့ဖူးသည်။၁၈၇၈ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့်  ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ ရန်ကုန်ကောလိပ် သည် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရသည့် ကနဦးခြေလှမ်းဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်ထဲ ဝံသာနုလှုပ်ရှားမှု များ၏ အစသည် ဗြိတိသျှက အိန္ဒိယအားအုပ်ချုပ်ရေးတိုးပြီး မြန်မာပြည်အားချန်လှပ်ထားရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာပြည် ဂျပန်လက်အောက်ရောက်ခိုက် ဘုရင်ခံ ဆာဒေါ်မန်စမစ် နှင့် စစ်ပြေး [[ပေါ်ထွန်း၊ ဆာ|ဆာပေါ်ထွန်း]] အစိုးရ တို့  အိန္ဒိယ ဆင်းမလား တွင် ရွှေ့ပြောင်း ရုံးစိုက်ပြီး စစ်ပြီးခေတ် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် ရေးဆွဲပြီး ၁၉၄၅ခုနှစ် မေလ ၁၇ရက်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် [[ဆင်းမလားစီမံကိန်း|စက္ကူဖြူ စာတမ်း]] သည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး အတွက် အရေးပါခဲ့သည်။ မြန်မာပြည် ဥပဒေပြု လွှတ်တော် နှင့် အိန္ဒိယ လွှတ်တော်တို့အကြား အပြန်အလှန်ကိုယ်စားလှယ်စေလွှတ်ကြမှုများဖြင့်လည်း ကိုလိုခေတ် တစ်လျှောက်လုံး အိန္ဒိယ-မြန်မာကြား နိုင်ငံရေး အရဆက်နွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ထိုမျှမကသေး ၁၈၆၉  ခုနှစ် နောက်ပိုင်း [[ဆူးအက် တူးမြောင်း|ဆူးအက်တူးမြောင်း]]ဖောက်ပြီး  ဆန်စပါး ဈေးကွက်အတွက် အိန္ဒိယ လယ်လုပ်သားများအား မြန်မာပြည် အောက်ပိုင်းသို့ စပါးစိုက်ပျိုးရန်  စေလွှတ်ခြင်းက ပြည်သူများကြား ဆက်နွယ်မှုနှင့်အတူ တဘက်တွင်လည်း ရွှေ့ပြောင်းဝင်လာသည့်  အိန္ဒိယသားများ နှင့် မြန်မာများကြား [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|ပဋိပက္ခ အဓိကရုဏ်းများ]] ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-41142711|title=အိန္ဒိယ မြန်မာ ဆက်ဆံရေး နှစ်ထောင်ချီခရီး|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇}}</ref>ရန်ကုန် သင်္ဘောကျင်းက အိန္ဒိယ ဝန်ထမ်းများအပါအဝင် ကဏ္ဍစုံ တွင် အိန္ဒိယလုပ်သားများ ပါဝင်မှုမှာ ကိုလိုနီခေတ်၌ အကြီးထွားဆုံး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်စစ်မျက်နှာပေါ် မဟာမိတ်တပ်များနှင့်အတူ  ဂျပန်ကို တိုက်ထုတ်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် [[သိန်းဖေမြင့်]] ခေါင်းဆောင်သည့် လူငယ် တော်လှန်ရေးသမားများ [[ကာလကတ္တားမြို့|ကာလကတ္တား]] တွင် ဗြိတိသျှ အကူအညီဖြင့် လေထီးသင်တန်း လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။အလားတူ ဆူဘတ်ချန်ဒရာဘို့စ် ခေါင်းဆောင်သည့် အိန္ဒိယ အမျိုးသား တပ်မတော်က မြန်မာပြည် တွင် ခြေကုပ်ယူကာ ဂျပန် အကူအညီ ဖြင့် ဗြိတိသျှလက်အောက်ခံ အိန္ဒိယအား ပြန်လည်သိမ်းယူရန် ကြိုးစားခဲ့ဖူးသည့် သမိုင်းမှတ်တိုင်လည်း ရှိခဲ့သည်။ [[အောင်ဆန်း|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]] နှင့် အိန္ဒိယကွန်ဂရက် ခေါင်းဆောင် [[ဂျဝါဟာလာ နေရူး|နေရူး]]တို့သည် နှစ်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုအပေါ် အပြန်အလှန် အားပေး ကူညီခဲ့ကြသည်။မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယတို့၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်များဖြစ်ကြသော [[ဦးနု]]နှင့် [[ဂျဝါဟာလာ နေရူး|ဂျဝါဟာလာနေရူး]]တို့ နှစ်ဦးစလုံးသည် ဒီမိုကရေစီနှင့် နိုင်ငံရေးအပေါ် တူညီသော အမြင်၊ လောကအမြင်နှင့် သမိုင်းအမြင် တူညီကြသည်။ == သံတမန်ဆက်ဆံရေး == နှစ်နိုင်ငံ မျက်မှောက်ခေတ်တရားဝင်သံတမန်ဆက်ရေး အား ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ရက်နေ့ တွင်ဆောင်ရွက်ကြသည်။မြန်မာ-အိန္ဒိယ သံတမန်ဆက်ဆံရေးသည် [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး]]ရသည့် နေ့နှင့် တိုက်ဆိုင်သည်။မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် “ငြိမ်းချမ်းရေး နှင့် ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်” (Treaty of Peace and Friendship) ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီ လတွင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည့် ကိုလံဘိုညီလာခံတွင် မြန်မာဝန်ကြီးချုပ် [[ဦးနု]]နှင့် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[ဂျဝါဟာလာ နေရူး|နေရူး]]တို့သည် သီရိလင်္ကာ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ပါကစ္စတန် တို့နှင့်အတူ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ကက်ရှ်မီးယား အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်တို့၏ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားမှုကို မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု၏ ကြိုးပမ်း မှုနှင့် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင်အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဘန်ဒေါင်းမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည့် ဘန်ဒေါင်း ညီလာခံတွင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သည် “ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေ ထိုင်ရေးမူကြီး (၅)ချက် (Five Principles of Peaceful Coexistence) ” ချမှတ်ရာတွင် အတူတကွ ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ထိုကာလနောက်ပိုင်း နှစ်နိုင်ငံရေးဆက်လက်ကောင်းမွန်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၂ခုနှစ် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရေးအစိုးရ|ဦးနေဝင်းအစိုးရ]] အာဏာသိမ်းမှုနှင့်အတူ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်စီးပွားရေးအရဟုဆိုပြီး  အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများအပါအဝင် နိုင်ငံခြားသားများ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအား ပြည်သူပိုင် သိမ်းယူပြီးနောက် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် အေးစက်သွားသည်။၁၉၆၈ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ် အိန္ဒိယသမ္မတ [[အင်ဒီရာ ပရိယာဒါရှီနီ ဂန္ဒီ|အင်ဒီရာဂန္ဒီ]] ၏ ခရီးစဉ်အပြီး ၁၈နှစ်ကြာသည်အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏အကြီးအကဲများလာရောက်မှု မရှိကြတော့ပေ။၁၉၈၇ ခုနှစ် အရောက်တွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[ရာဂျစ် ဂန္ဒီ|ရာဂျစ်ဂန္ဒီ]] မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ခဲ့သည်။ထိုနောက်ပိုင်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် တိုးတက်လာသည်။၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် အထူးတိုးတက်ကောင်းမွန်သွားခဲ့သည်။ == ပထဝီနိုင်ငံရေး == ပထဝီအနေအထားအရ မြန်မာသည် အင်အားကြီးနှစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ကြား တွင် တည်ရှိသည်။ယင်းအပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် ကုန်းတွင်းပိုင်းအပါအဝင် ရေပိုင်နက်နှင့်ပါ ထိစပ်နေသည့် တစ်ခုတည်းသော [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံ]] ဖြစ်သည်။မျက်မှောက်ခေတ် အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနေဖြင့်  မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ဆက်ဆံရေးသည် စီးပွားရေးအရလည်းကောင်း၊နိုင်ငံရေးအရအရလည်းကောင်း၊ပထဝီနိုင်ငံရေးအရပါ အထူးအရေးပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်းက [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တို့သည်  အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ဒေသ ပြည်နယ် ၄ ခု ဖြစ်သော [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်|မီဇိုရမ်]]၊ [[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]၊ [[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်]] နှင့် အရူနာချယ်ပရာဒက်ရှ် ပြည်နယ်များနှင့် နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသည်။ နှစ်နိုင်ငံကုန်းတွင်း နယ်နိမိတ် ထိစပ်မှုသည်  ၁၆၄၃ ကီလိုမီတာရှည်လျားပြီး ၇၂၅ ကီလိုမီတာရှည်လျားသည့် ပင်လယ်ရေကြောင်းနယ်နိမိတ်ထိစပ်မှုလည်းရှိသည်။ အိန္ဒိယ၏ ကပ္ပလီကျွန်းများတစ်လျှောက် ရေကြောင်းနယ်နိမိတ်ကို အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာတို့က မျှဝေထားကြသည်။မြန်မာနိုင်ငံသည် ဒေသတွင်းပြည်တွင်းတိုက်ပွဲများနှင့် ရုန်းကန်နေရချိန် အိန္ဒိယ၏ အထောက်အပံ့များ ရယူခဲ့ရသည်။တစ်ဖက်တွင်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးချိန်မှစ၍ အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ် နေရာအချို့တွင် အရှေ့မြောက်ပြည်နယ်များမှ ခွဲထွက်ရေးလက်နက်ကိုင်တို့ အခြေချခဲ့မှုများရှိခဲ့၍ ၁၉၉၅ ခုနှစ် ရွှေငှက်စစ်ဆင်ရေး (Operation Golden Bird) အပါအဝင်  ၂၀၁၉ ခုနှစ် Operation Sunrise  ပူးတွဲစစ်ဆင်ရေးစသည်ဖြင့်  နှစ်နိုင်ငံပူးတွဲစစ်ဆင်ရေးများဖြင့် လုံခြုံရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.inyaeconomics.org/blogs/the-challenge-and-the-potential-between-india-myanmar-relations/#_ftn1|title=မျက်မှောက်ခေတ် အိန္ဒိယ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး ကောက်ကြောင်းအကျဉ်း (စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အလားအလာကို လေ့လာကြည့်ခြင်း)|work=Inya Economics|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄}}</ref>နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသ အချို့ တွင် မူးယစ်ဆေး နှင့် ကုန်ပစ္စည်း အမျိုးမျိုး မှောင်ခို သယ်ယူမှုပြဿနာ အပါအဝင် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်မှုများ နှင့် လှုပ်ရှားမှု ပြဿနာများလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/clex0307qd3o|title=စစ်ကောင်စီဘက်က နှုတ်ဆိတ်နေတဲ့ အိန္ဒိယကာကွယ်ရေး အတွင်းဝန်ရဲ့ နေပြည်တော် ခရီး|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> == စီးပွားရေးဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းကစပြီး  အိန္ဒိယအစိုးရ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ကျဆုံးနိုင်ငံများအတွက် ကုန်သွယ်ခွန်ကင်းလွတ်ခံစားခွင့် အစီအစဉ်၌ မြန်မာပါဝင်လာခြင်း နှင့်အတူ  အာဆီယံ-အိန္ဒိယ လွတ်လပ်စွာကုန်သွယ်ရေးဒေသ အကောင်အထည်ပေါ်လာခြင်းတို့ကြောင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုသည် တစ်ရှိန်ထိုး တိုးတက်လာသည်။ယင်းမတိုင်မီ အစိုးရနှစ်ရပ်ကြား ၂၀၀၈ ခုနှစ် က သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံအစိုးရ၏ အကူအညီအထောက်အပံ့ဖြင့်ဆောင်ရွက်သော “[[ကစ္ဆပနဒီ|ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း]] ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်း” သည် ကြီးမားသည့် စီမံကိန်းတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိခဲ့သည်။ယင်းစီမံကိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် စစ်တွေကုလားတန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆိပ်ကမ်းသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ ၉ ရက် နေ့တွင် လုပ်ငန်းစတင်လည်ပတ်နေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://mcgkolkata.org/ကုလားတန်ဘက်စုံ-သယ်ယူပို/|title=ကုလားတန်ဘက်စုံ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် ကော်လ်ကတ္တားဆိပ်ကမ်းမှ စစ်တွေဆိပ်ကမ်းသို့ အိန္ဒိယကုန်တင်သင်္ဘော ပထမဆုံးပြေးဆွဲခြင်း အထိမ်းအမှတ်အခမ်းအနားသို့ ကောင်စစ်ဝန်ချုပ် တက်ရောက်ခဲ့ခြင်း|work=CONSULATE GENERAL OF THE REPUBLIC OF THE UNION OF MYANMAR, KOLKATAp|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၄ မေ ၂၀၂၃}}</ref>ယင်းအပြင်  ၃ နိုင်ငံ ကူးလူးဆက်သွယ်နိုင်သည့် ကီလိုမီတာ ၁၃၆၀ ရှည်လျားသော  [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]-[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]-[[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]အဝေးပြေးလမ်းမကြီးစီမံကိန်း ကိုလည်း အကောင်အထည်ဖော်နေသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/49642|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာ-ထိုင်း သုံးနိုင်ငံဆက် နှစ်လမ်းသွား အဝေးပြေးလမ်းပိုင်း တည်ဆောက်မည့် စီမံကိန်းအတွက် လုပ်ကိုင်ခွင့်ရ ကုမ္ပဏီများနှင့် အိန္ဒိယအစိုးရ သဘောတူညီမှု လက်မှတ်ရေးထိုး|work=Eleven Media Group|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၈ ဧပြီ ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ သက်သာသောချေးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာသန်း (၅၀၀) နှင့် စပ်လျဉ်း၍ နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံပို့ကုန် သွင်းကုန်ဘဏ် နှင့် [[မြန်မာ့နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်မှုဘဏ်]] တို့ အကြား လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://mifer.gov.mm/mm/bilateral/details/myanmar-india-bilateral-cooperation|title=မြန်မာ- အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ|work=ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့်နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625095608/https://mifer.gov.mm/mm/bilateral/details/myanmar-india-bilateral-cooperation}}</ref>အမေရိကန်ဒေါ်လာ (၂၂၈.၁၄) သန်းတန်ဖိုးရှိ စီမံကိန်း (၃) ခုကို [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]တို့မှ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။အိန္ဒိယ သည် ၂၀၂၀ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလကုန်အထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း၌ စုစုပေါင်း ‌‌အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၇၁သန်း တန်‌ကြေးရှိသော ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုလုပ်ငန်း ၃၃ ခုရှိသည်။အိန္ဒိယသည် မြန်မာ၏ ကုန်တင်ပို့မှု ပဉ္စမမြောက် အများဆုံးနိုင်ငံ၊ ကုန်တင်သွင်းမှုတွင် ဆဌမမြောက်အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ခုနှစ် စာရင်းဇယားများအရ အိန္ဒိယ-မြန်မာကုန်သွယ်မှုပမာဏမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃၆၀.၃၅ မီလျံ (၁ ဘီလျံကျော်) ရှိသည်။၁၉၉၄ ခုနှစ် နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်ကုန်သွယ်မှု သဘောတူညီချက်တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးကို သတ်မှတ်ထားသော နယ်စပ်မှတ်တိုင် ၃ ခု ရှိပြီး မဏိပူရ၊ မီဇိုရမ်နှင့် နာဂလန်းတို့တွင် တစ်ခုစီ ဆောင်ရွက်ပေးထားသည်။ == ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == မြန်မာနိုင်ငံတွင် အိန္ဒိယ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီ အစုစုသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇၅ ဘီလီယံကျော်ရှိသည်။ ဤအကူအညီအများစုသည် ထောက်ပံ့ငွေဖြစ်သည်။အိန္ဒိယနိုင်ငံ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အား သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် လူမှုရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ်အသီးသီး တို့အတွက် နှစ်စဉ်  ပညာသင်ဆုများအား အိန္ဒိယတစ်ဝှမ်းရှိ အကောင်းဆုံး တက္ကသိုလ် တို့မှတဆင့် ပေးအပ်လျှက်ရှိသည်။ === အိန္ဒိယနိုင်ငံအစိုးရ၏ ထင်ရှားသည့် အကူအညီများ === * အဆင့်မြင့် စိုက်ပျိုးရေးသုတေသနနှင့် ပညာရေးဗဟိုဌာန နှင့် စပါးဇီဝဥယျာဉ် ([[ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်|ရေဆင်း စိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်]] ဝင်းအတွင်း) * စပါးဇီဝဥယျာဉ် (နေပြည်တော်) * [[မြန်မာသတင်းအချက်အလက်နည်းပညာတက္ကသိုလ်|မြန်မာသတင်းအချက်အလက် နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] (မန္တလေး) * ပုဂံရှိ [[အာနန္ဒာဘုရား]]အား ပြန်လည်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း အပါအဝင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသော ဘုရားပုထိုး ၉၂ ဆူ  ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းပေးခြင်း။ == နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ၏ခရီးစဉ်များ == အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသည့် အိန္ဒိယစာဆိုတော် [[ရာဘင်ဒြာနတ် တဂိုး]] သည် ၁၉၁၆ခုနှစ် နှင့် ၁၉၂၄ခုနှစ် တို့တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။  [[မဟတ္တမ ဂန္ဒီ|မဟတ္တမဂန္ဒီ]]သည် ၁၉၀၂ခုနှစ်၊ ၁၉၁၅ခုနှစ် နှင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၃ ကြိမ် လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း]]သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၄ ခုနှစ်အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် ၁၁ ကြိမ် သွားရောက်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယသမ္မတ [[အင်ဒီရာ ပရိယာဒါရှီနီ ဂန္ဒီ|အင်ဒီရာဂန္ဒီ]] သည် ၁၉၆၈ခုနှစ် နှင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mdn.gov.mm/my/aindiy-mnmaa-rngniikhcknnyre|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာ ရင်းနှီးချစ်ကြည်ရေး|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625102614/https://mdn.gov.mm/my/aindiy-mnmaa-rngniikhcknnyre}}</ref> ဆယ့်ရှစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[ရာဂျစ် ဂန္ဒီ|ရာဂျစ်ဂန္ဒီ]]သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင်လာရောက်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ၂၀၀၆ခုနှစ်၊၂၀၁၂ခုနှစ်၊၂၀၁၃ခုနှစ်၊၂၀၁၄ခုနှစ်၊၂၀၁၇ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၈ခုနှစ်များတွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်များ နှင့် အိန္ဒိယသမ္မတ တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင် ခရီးစဉ်များလာရောက်ကြသကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကလည်း ၂၀၀၄ခုနှစ်၊၂၀၀၈ခုနှစ်၊၂၀၁၀ပြည့်နှစ်၊၂၀၁၁ ခုနှစ်၊၂၀၁၂ခုနှစ်၊၂၀၁၅ခုနှစ်၊၂၀၁၆ခုနှစ်၊၂၀၁၈ခုနှစ်၊၂၀၂၀ပြည့်နှစ် များတွင် [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း|သမ္မတများ]]ဖြစ်ကြသည့် [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]]၊[[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးထင်ကျော်]] နှင့် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]]၊[[နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်|နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်]] [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] တို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်များ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://mcgkolkata.org/india-myanmar-relations/|title=India – Myanmar Relations|work=CONSULATE GENERAL OF THE REPUBLIC OF THE UNION OF MYANMAR, KOLKATA|access-date=25 June 2024}}</ref> == နှစ်နိုင်ငံ ဗီဇာဖြေလျော့မှု == ၂၀၁၇ ခုနှစ် နေပြည်တော် ခရီးစဉ်အတွင်း အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်သော မြန်မာနိုင်ငံသားအားလုံးကို အခမဲ့ဗီဇာ ထုတ်ပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.ndtv.com/india-news/india-to-grant-gratis-visa-to-myanmarese-citizens-pm-narendra-modi-1746810|quote="I am pleased to announce that we have decided to grant gratis (no-cost) visa to all the citizens of Myanmar who want to visit India," Prime Minister Modi said.|publisher=[[NDTV]]|title=India To Grant Gratis Visa To Myanmarese Citizens: PM Narendra Modi|author=Press Trust of India|author-link=Press Trust of India|date=6 September 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/international/india-to-grant-free-visa-to-myanmar-citizens-modi/article19630531.ece|newspaper=[[The Hindu]]|title=India to grant free visa to Myanmar citizens: Modi|date=6 September 2017}}</ref>မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကလည်း နိုင်ငံအတွင်းသို့ လာရောက်မည့် အိန္ဒိယကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများအား ၂ဝ၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှစတင်၍ ဆိုက်ရောက်ဗီဇာ လျှောက်ထားခွင့်ပြုကြောင်း  ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/--1634|title=အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ ရှရီရမ်နက်သ်ကိုဗင့်ဒ် ပြည်ထောင်စု သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်သည့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အတွင်း ထုတ်ပြန်သည့် မြန်မာ-အိန္ဒိယ ပူးတွဲကြေညာချက်|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈|archive-date=25 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240625101114/https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/--1634|url-status=dead}}</ref> == ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု == မြန်မာတပ်မတော် နှင့် အိန္ဒိယတပ်မတော် တို့အကြား ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် မြောက်မြားစွာရှိသည်။ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် က မြန်မာ တပ်မတော် ပထမဦးဆုံးပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည့် [[ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ]] သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မှ ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းဆက်ဆံမှု == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပေါ် အိန္ဒိယသည် လူသိထင်ရှားဝေဖန်မှု နည်းပါးခဲ့သည်။[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယအစိုးရ]] နှင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] တို့၏ ဆက်ဆံရေးသည် အာဏာသိမ်းပြီး တစ်လအကြာတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် [[တပ်မတော်နေ့]]အခမ်းအနားသို့ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီး တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းဖြင့် နီးကပ်စွာ ရှိနေခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ၂၀၂၁ခုနှစ် ဧပြီလ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ က ဆန္ဒပြသူများအား အကြမ်းဖက်နိုမ်နင်းခဲ့မှုအပေါ်  အိန္ဒိယအစိုးရက ရှုတ်ချကြောင်းကြေညာခဲ့သည့်အပြင် ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထောင်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်သည့်အပေါ်ကိုလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံက စိတ်အနှောက်အယှက်ဖြစ်ရကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးခွင့်ရှိသူ Arindam Bagchi က ထွက်ပြောခဲ့သည်။၂၀၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အတွင်းဝန် Harsh Vardhan Shringla သည် မြန်မာနိုင်ငံ သို့ (၂)ရက်ကြာ ခရီးစဉ်အဖြစ် လာရောက်ခဲ့သည်။ယင်းနောက်ပိုင်းကစပြီး မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီး သည်  စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးများနှင့် ဆက်တိုက် တွေ့ဆုံခြင်းများရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5ezx754rqo|title=မြန်မာ-အိန္ဒိယဆက်ဆံရေးက မြန်မာနယ်စပ်စစ်ရေးကို သက်ရောက်မှုရှိမလား|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၈ မတ် ၂၀၂၃}}</ref>၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၁ရက်နေ့တွင်အိန္ဒိယပြည်ပရေးရာဝန်ကြီးဌာန  နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Mr Vinay Mohan Kwatra လာရောက်သည်။<ref>{{cite web|url=https://cdn.myanmarseo.com/file/client-cdn/gnlm/wp-content/uploads/2022/11/22_Nov_22_gnlm.pdf|title=SAC Chairman Prime Minister Senior General Min Aung Hlaing receives Foreign Secretary of Ministry of External Affairs of India Mr Vinay Mohan Kwatra|work=The Global New Light of Myanmar|access-date=25 June 2024|date=22 November 2022}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် တွင်ကျရောက်သည့် မြန်မာ-အိန္ဒိယ ဆက်ဆံရေး (၇၅)နှစ်မြောက်နေ့အား ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/content/နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ-နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်-ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး-94|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်မြန်မာ-အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံခြင်း(၇၅)နှစ်ပြည့် စိန်ရတုအထိမ်းအမှတ်အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့်|work=MWD Webportal|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၁၄ မေ ၂၀၂၃}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၆ရက်နေ့တွင် အကြိမ်   (၂၀)  မြောက်    မြန်မာ-အိန္ဒိယ  နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနများအကြား  မူဝါဒ ရေးရာ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲအား အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe/mnmaa-aindiy-ncniungngnchkchnrenng-puupengcheaangrkmuttiumngre-ncniungngnnynimittchiungraa|title=မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတိုးမြှင့်ရေး၊ နှစ်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် နယ်စပ်ဒေသ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကိစ္စရပ်များကို နှစ်ဖက်ဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄|date=၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref>၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၁၁ရက်နေ့တွင်   မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသံအမတ်ကြီးအသစ်အဖြစ် ခန့်အပ်ရန်  ဘောတူညီပြီးဖြစ်သော သံအမတ်ကြီး  H.E. Mr. Abhay Thakur သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] ထံ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာ ပေးအပ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.gnlm.com.mm/myanmar-india-enhance-existing-long-standing-friendly-relations-cooperation/#:~:text=They%20cordially%20discussed%20cooperation%20in,scholar%20students%20for%20further%20studies.|title=Myanmar, India enhance existing long-standing friendly relations, cooperation|work=The Global New Light of Myanmar|access-date=25 June 2024|date=11 May 2024}}</ref>တစ်ဖက်တွင်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံက [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်ရုံး အား နိုင်ငံထဲ ဖွင့်လှစ်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ရှရီနာရန်ဒရာမိုဒီ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တရားဝင်ခရီးစဉ်အတွင်း မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲကြေညာချက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/83449 |access-date=2026-06-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Indian PM Hosts Head of Myanmar’s Military Government in New Delhi |url=https://thediplomat.com/2026/06/indian-pm-hosts-head-of-myanmars-military-government-in-new-delhi/ |access-date=2026-06-02 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref>၅ ရက် ကြာမြင့်သည့် ယင်းခရီးစဉ်ကို မဟာဗျူဟာညှိနှိုင်းဖော်ဆောင်ရေးအင်အားစု၊အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ အစရှိသည့် အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများက ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်ကို အိန္ဒိယ ကြိုဆိုမှုအပေါ် မဟာဗျူဟာညှိနှိုင်းဖော်ဆောင်ရေး အင်အားစု (SIF) ကန့်ကွက် |url=https://burmese.dvb.no/post/904876 |access-date=2026-06-02 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; margin:1em auto; line-height:1.6; font-size: 90%;" |- ! colspan="3" style="background:#4682b4; color:white; text-align:center; font-size:1.15em; padding:0.5em;" |{{flagicon|Myanmar}} {{flagicon|India}} ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တရားဝင်ခရီးစဉ် အနှစ်ချုပ်မှတ်တမ်း <span style="font-size: 85%; font-weight: normal;">(၃၀ မေ-၃ ဇွန်၂၀၂၆)</span> |- style="background:#b0c4de; text-align:center; font-weight:bold;" | style="width:25%;" |ရက်စွဲနှင့် တည်နေရာ | style="width:30%;" |တွေ့ဆုံမှုနှင့် လေ့လာမှုများ | style="width:45%;" |နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ဆွေးနွေးချက်နှင့် ရလဒ်များ |- |'''မေ ၃၀''' {{flagicon|India}} [[ဗုဒ္ဓဂါယာ]] |မဟာဗောဓိစေတီတော်နှင့် မြန်မာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ သွားရောက်ဖူးမြော်။ |နှစ်နိုင်ငံအကြား ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိခဲ့သည့် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုနှင့် ပြည်သူအချင်းချင်း ဘာသာရေးအရ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုကို ပိုမိုခိုင်မာစေခဲ့သည်။ |- |'''မေ ၃၁''' {{flagicon|India}} [[နယူးဒေလီမြို့|နယူးဒေလီ]]နှင့် နွိုင်ဒါ |* မြန်မာ-အိန္ဒိယ စီးပွားရေးဖိုရမ်သို့ တက်ရောက်။ <nowiki>*</nowiki> NETRA စွမ်းအင်နည်းပညာအဖွဲ့သို့ သွားရောက်။ |နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများ တိုးချဲ့ရန် အမှာစကားပြောကြားပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်သုတေသနများကို လေ့လာခဲ့သည်။ |- | rowspan="3" |'''ဇွန် ၁''' {{flagicon|India}} နယူးဒေလီ (သံတမန်ရေးရာ) |{{flagicon|India}} အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ]] နှင့် သီးခြားတွေ့ဆုံဆွေးနွေး။ |အိန္ဒိယ၏ "အိမ်နီးချင်းဦးစားပေးမူဝါဒ" အောက်တွင် ကုန်သွယ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေးနှင့် နယ်စပ်စီမံခန့်ခွဲမှုများ တိုးမြှင့်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ မိမိတို့နယ်မြေအား အိန္ဒိယလုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေရန် အသုံးပြုခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ကြောင်း အာမခံခဲ့ပြီး ကုလားတန်စီမံကိန်းနှင့် သုံးနိုင်ငံအဝေးပြေးလမ်းမကြီး အမြန်အပြီးသတ်ရန် နှစ်ဖက် သဘောတူခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ မြန်မာကျောင်းသားများအတွက် မဲခေါင်-ဂင်္ဂါ ICCR ပညာသင်ဆုများကို လက်ရှိပေးအပ်လျက်ရှိသော ပညာသင်ဆု (၃၆) ခုမှ ပညာသင်ဆု (၁၀၀) အထိ တိုးမြှင့်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ကြီးချုပ်က အသိပေးပြောကြားခဲ့သည်။ |- |{{flagicon|India}} အိန္ဒိယနိုင်ငံ သမ္မတ [[ဒရူပါဒီ မာမူ|ရှရီမတီ ဒရောပါတီ မာမူ]] နှင့် တွေ့ဆုံ။ |နှစ်နိုင်ငံ ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိခဲ့သည့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ဘုံကတိကဝတ်များကို ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့သည်။ |- |နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်တို့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ။ |ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးနှင့် နယ်စပ်ဒေသ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေရန် အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ |- |'''ဇွန် ၂ - ၃''' {{flagicon|India}} မဟာရက်ရှ်ထရာ |ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်တို့နှင့် မွမ်ဘိုင်းမြို့၌ တွေ့ဆုံ။ |မွမ်ဘိုင်းမြို့ ခရီးစဉ်အတွင်း ရှိရင်းစွဲ နှစ်နိုင်ငံ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်မှုများကို ပိုမိုခိုင်မာအောင် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ |} == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|အိန္ဒိယ]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] 0r2dm1majitx6ta83fkapff2s1ixfq7 0 259529 1040862 937472 2026-06-25T23:09:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040862 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ | native name ={{lang-zh|s=上海合作组织}}<br />{{lang-ru|Шанхайская Организация Сотрудничества}} | image = | caption = | logo = | logo_size = | map = Map of Shanghai Cooperation Organisation.png | msize = | map_caption = {{midsize|{{legend2|#1b7837|Members}} {{legend2|#33a02c|Observers}} {{legend2|#ffff33|Dialogue partners}}}} | abbreviation = SCO (Shanghai Cooperation Organisation) | motto = | predecessor = ရှန်ဟိုင်း ၅နိုင်ငံ | formation = {{start date and age|2001|06|15|df=yes}} | extinction = | type = လုံခြုံရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု | status = ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖိုရမ် <ref>{{cite web |author1=Lars Erslev Andersen |title=Shanghai Cooperation Organisation |date=4 November 2022 |url=https://www.diis.dk/en/research/shanghai-cooperation-organisation#:~:text=The%20Shanghai%20Cooperation%20Organisation%20has%20been%20described%20in,forum%20for%20cooperation%20that%20includes%20security%20policy%20issues. |publisher=Danish Institute for International Studies |access-date=4 November 2022 |quote=However, it is not a defence alliance but rather a forum for cooperation that includes security policy issues.}}</ref> | purpose = | headquarters =[[ပေကျင်းမြို့|ဘေကျင်းမြို့]]၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]။ | location = | membership = {{ubl |{{flag|Belarus}} |{{flag|China}} |{{flag|India}} |{{flag|Iran}} |{{flag|Kazakhstan}} |{{flag|Kyrgyzstan}} |{{flag|Pakistan}} |{{flag|Russia}} |{{flag|Tajikistan}} |{{flag|Uzbekistan}} }} '''Observers:''' {{ubl |{{flag|Mongolia}} }} '''Dialogue partners:'''<!-- IMPORTANT NOTE: On September 17th 2021, the SCO members have agreed to let Egypt, Qatar, and Saudi Arabia obtain the dialogue partner status. However, these countries are not de jure dialogue partners yet, as they haven't yet signed memorandums with the SCO Secretary General that would officially grant them this status. Historically, such memorandums were signed within 2.5 to 11 months from the SCO members' decision. Until these memorandums are signed, we shouldn't list these countries as dialogue partners. See the official list of dialogue partners at the SCO website: http://eng.sectsco.org/about_sco/ --> {{ubl |{{flag|Armenia}} |{{flag|Azerbaijan}} |{{flag|Bahrain}} |{{flag|Cambodia}} |{{flag|Egypt}} |{{flag|Kuwait}} |{{flag|Maldives}} |{{flag|Myanmar}} |{{flag|Nepal}} |{{flag|Qatar}} |{{flag|Saudi Arabia}} |{{flag|Sri Lanka}} |{{flag|Turkey}} |{{flag|United Arab Emirates}} }} '''Guest attendees:''' {{ubl |{{flag|ASEAN}} |{{flag|CIS}} |{{flag|Turkmenistan}} |{{flag|UN}} }} }} '''ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့''' (Shanghai Cooperation Organisation) အတိုကောက် အက်စီအို (SCO) သည်  [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] နှင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ]] အပါအဝင် အာရှအလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများ ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံတကာ လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn09g31vywpo|title=ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (SCO) ဆိုတာ ဘာလဲ|work=BBC Burmese|access-date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄}}</ref> ရှန်ဟိုင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၄၀ရာခိုင်နှုန်း အထိ ရှိကာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်စာရင်းအရ ၎င်း၏စုစုပေါင်း [[စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်|GDP]] သည် ကမ္ဘာ့ GDP ၏ ၃၂ ရာခိုင်နှုန်း ဝန်းကျင်ရှိသည်။ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ၁၀ နိုင်ငံ၊ လေ့လာသူအဆင့် ၁ နိုင်ငံနှင့် ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံ ၁၄ နိုင်ငံပါဝင်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အနေဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဆွေးနွေးဖက် နိုင်ငံအဖြစ် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ ၏ မူလအစသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ရှန်ဟိုင်း ၅ နိုင်ငံ ဖြစ်သော  [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ [[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ|ကာဇက်စတန်]]၊ [[ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ|ကာဂျစ္စတန်]]၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]နှင့် [[တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|တာဂျစ်ကစ္စတန်]]တို့မှ မြစ်ဖျားခံသည်။၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ရက် တွင် ထိုနိုင်ငံများနှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]] ခေါင်းဆောင်များသည် နက်ရှိုင်းသော နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် အဖွဲ့အစည်းသစ်တစ်ခုကို ကြေညာရန် [[ရှန်ဟိုင်းမြို့|ရှန်ဟိုင်း]]တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ကြပြီး အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။SCO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများတို့သည် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် တွေ့ဆုံကာ ၎င်း၏ အမြင့်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်အား ချမှတ်သည်။ယင်းအပြင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများအကြား အိမ်နီးချင်းဆက်ဆံရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်ရေး နှင့် ကုန်သွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးကိစ္စရပ်များ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက်ပါ စည်းဝေးကြသည်။ == အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများစာရင်း == {| class="wikitable" |- ! နိုင်ငံ !! ဝင်ရောက်သည့်နှစ် !! တင်းပြည့်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည့်နှစ် |- | {{flag|China}} || rowspan="6" | စတင်တည်ထောင်စဉ်ကအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ   || rowspan="6" | ၁၅ ဇွန် ၂၀၀၁ |- | {{flag|Kazakhstan}} |- | {{flag|Kyrgyzstan}} |- | {{flag|Russia}} |- | {{flag|Tajikistan}} |- | {{flag|Uzbekistan}} |- | {{flag|India}} || rowspan="2" | ၁၀ ဇွန် ၂၀၁၅ || rowspan="2" | ၉ ဇွန် ၂၀၁၇ |- | {{flag|Pakistan}} |- |{{flag|Iran}} <ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/30316|title=ရှန်ဟိုင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ ပိုမိုကြီးထွား လာတော့မည်ဟုဆို|work=MWD Webportal|access-date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> |၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ |၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ <ref>{{cite web|url=http://ftp.dvb.no/post/602454|title=ရှန်ဟိုင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့တွင် အီရန် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာ|work=DVB|access-date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃}}</ref> |- |{{flag|Belarus}} |၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | ၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |} === လေ့လာသူနိုင်ငံများ === {| class="wikitable" ! နိုင်ငံ !! ဝင်ရောက်သည့်နှစ် |- | {{flag|Mongolia}} | ၂၀၀၄ |- | colspan="2" | <br /> လေ့လာသူဖြစ်ခဲ့သည့်နိုင်ငံများ |- | {{flag|India}} || rowspan="3" | ၅ ဇူလိုင် ၂၀၀၅ |- | {{flag|Pakistan}} |- | {{flag|Iran}} |- | [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]] || ၇ ဇွန် ၂၀၁၂ |- | {{flag|Belarus}} || ၂၀၁၅ |} === ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံများ === {| class="wikitable" ! နိုင်ငံ !! သဘောတူလက်ခံသည့်နှစ် !! ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံဖြစ်လာသည့်နှစ် |- | {{flag|Sri Lanka}} || ၁၅-၁၆ ဇွန် ၂၀၀၉ || ၆ မေ ၂၀၁၀<ref>{{cite news |url=https://www.mid.ru/en/foreign_policy/news/-/asset_publisher/cKNonkJE02Bw/content/id/250874 |title=Russian MFA Spokesman Andrei Nesterenko Response to Media Question about the Signing of a Memorandum Granting the Status of SCO Dialogue Partner to Sri Lanka |date=12 May 2010 |work=Ministry of Foreign Affairs (Russia)}}</ref> |- | {{flag|Turkey}} || ၇ ဇွန် ၂၀၁၂ || ၂၆ ဧပြီ ၂၀၁၃<ref>{{cite web |url=https://www.mfa.gov.tr/no_-123_-26-april_-2013_-press-release-concerning-the-signing-of-a-memorandum-with-the-shanghai-cooperation-organization.en.mfa |title=No: 123, 26 April 2013, Press Release Concerning the Signing of a Memorandum with the Shanghai Cooperation Organization |date=26 April 2013 |work=Ministry of Foreign Affairs (Turkey)}}</ref> |- | {{flag|Cambodia}} || rowspan="4" | ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၁၅|| ၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၅<ref>{{cite news |url=https://tass.com/economy/823294 |title=Cambodia becomes dialogue partner in SCO |date=24 September 2015 |work=TASS}}</ref> |- | {{flag|Azerbaijan}} ||၁၄ မတ် ၂၀၁၆<ref>{{cite news |url=https://mfa.gov.az/en/news/xarici-isler-naziri-elmar-memmedyarov-cin-xalq-respublikasina-isguzar-seferi-cercivesinde-sanxay-emekdasliq-teskilatinin-bas-katibi-resid-alimov-ile-gorusub |title=Foreign Minister Elmar Mammadyarov met with Rashid Alimov, Secretary General of the Shanghai Cooperation Organization within his working visit to the People's Republic of China |date=14 March 2016 |work=Ministry of Foreign Affairs (Azerbaijan)}}</ref> |- | {{flag|Nepal}} ||၂၂ မတ် ၂၀၁၆<ref>{{cite web |url=https://mofa.gov.np/press-release-issued-embassy-nepal-beijing/ |title=Press Release issued by Embassy of Nepal, Beijing on Nepal officially joined the Shanghai Cooperation Organization (SCO) as a dialogue partner. |date=22 March 2016 |publisher=Government of Nepal – Ministry of Foreign Affairs |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804103547/https://mofa.gov.np/press-release-issued-embassy-nepal-beijing/ |archive-date=4 August 2018 |url-status=live |access-date=4 August 2018 |ref=44}}</ref> |- | {{flag|Armenia}} || ၁၆ ဧပြီ ၂၀၁၆<ref>{{cite web |url=https://www.mfa.am/en/press-releases/2016/04/16/sco-dial-part/6038 |title=Armenia was granted a status of dialogue partner in the Shanghai Cooperation Organisation |date=16 April 2016 |work=Ministry of Foreign Affairs (Armenia)}}</ref> |- | {{flag|Egypt}} || rowspan="3" | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ || rowspan="3" | ၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |- | {{flag|Qatar}} |- | {{flag|Saudi Arabia}} |- | {{flag|Kuwait}}|| rowspan="5" | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂<ref name="Xi2022Meeting">{{cite web |title=President Xi Jinping Attends the 22nd Meeting of the SCO Council of Heads of State and Delivers Important Remarks|url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/zxxx_662805/202209/t20220916_10767162.html |website=Ministry of Foreign Affairs, PRC|access-date=16 September 2022}}</ref>|| rowspan="4" | ၅ မေ ၂၀၂၃ |- | {{flag|Maldives}} |- | {{flag|Myanmar}} <ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259E%25E1%2580%2599%25E1%2580%25B9%25E1%2580%2599%25E1%2580%2590%25E-368|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံအား ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့ (SCO)၏ ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံအဖြစ်ခွင့်ပြုကြောင်း စာချွန်လွှာလက်မှတ်ရေးထိုး|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၆ မေ ၂၀၂၃|archive-date=11 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250811054712/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%25E-368|url-status=dead}}</ref> |- | {{nowrap|{{flag|United Arab Emirates}}}} |- | {{flag|Bahrain}} ||၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |- | colspan="3" | <br /> ဆွေးနွေးဖက်ဖြစ်ခဲ့သည့်နိုင်ငံ |- | {{flag|Belarus}} || ၁၅-၁၆ ဇွန် ၂၀၀၉ || ၂၈ ဧပြီ ၂၀၁၀ |} == ကိုးကား == <references /> [[Category:စီးပွားရေး]][[Category:နိုင်ငံရေး]] [[Category:နိုင်ငံများ ပေါင်းစုထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများ]] koqodshvvrhrs6uq0q7km5235qv4vl7 0 266106 1040819 1040600 2026-06-25T16:47:29Z Naingli 144794 1040819 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 320px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; font-size: 90%;" |+ style="font-size: 1.2em; font-weight: bold; background-color: #cedff2; padding: 5px;" | ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်း |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 10px;" | (ဓာတ်ပုံနေရာ) |- ! colspan="2" style="background-color: #e0e0e0; text-align: center;" | ကိုယ်ရေးအကျဉ်း |- ! မွေးဖွား | ၁၉၄၁၊ လင်းကတော၊ မြိုင် |- ! အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း | ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ အငြိမ့်မင်းသမီး |- ! တက်ကြွလှုပ်ရှားမှု | အမေများအဖွဲ့ (တည်ထောင်သူ) |- ! တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု | ရုပ်ရှင်/သဘင်အစည်းအရုံး (အမှုဆောင်) |- ! colspan="2" style="background-color: #e0e0e0; text-align: center;" | ဂုဏ်ပြုဆုတံဆိပ်များ |- ! ဘွဲ့တံဆိပ် | [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူဘွဲ့၊]] လူမှုထူးချွန်တံဆိပ်(ပထမအဆင့်) |- ! ရုပ်ရှင်ဆု | မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (ဇာတ်ပို့ - ၁၉၉၄)<br>[[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာ]]ဆု (၂၀၂၃) |} === အနုပညာမှတ်တမ်း ဇယား === {| class="wikitable" style="width: 100%; text-align: center;" ! ကာလ !! နယ်ပယ် !! မှတ်ချက် |- | ၁၉၄၈ - ၁၉၆၀ || သဘင်/ပန်တျာ || မန္တလေးပန်တျာကျောင်းထွက်၊ ဆိုဗီယက်/တရုတ်ခရီးစဉ် |- | ၁၉၆၀ နောက်ပိုင်း || ရုပ်ရှင် || 'မုန်း' ဇာတ်ကားဖြင့် စတင်၊ ဇာတ်ကားပေါင်း ၁၅၀ ကျော် |- | ၁၉၉၃ - လက်ရှိ || ပရဟိတ || 'အမေများအဖွဲ့' တည်ထောင်၍ သက်ကြီးပညာရှင်များကို ကူညီ |} ဆိုဗီယက်ပြန် '''ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်း''' (၁၉၄၁ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့ဇာတ်,အငြိမ့်သဘင်လောကတွင်သာမက မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင်ပါ ထင်ရှားသော မင်းသမီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ "'''အမေများအဖွဲ့'''" ကိုတည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်နှင့်သဘင်လောကမှ သက်ကြီးသရုပ်ဆောင်အမျိုးသမီးများအတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးသူဖြစ်သည်။ သူမ၏ ပြောင်မြောက်လှစွာသော သရုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် နိုင်ငံတော်အကျိုးအတွက်သဘင်ပညာဖြင့်အကျိုးပြုမှုများအတွက် လူမှုထူးချွန်တံဆိပ်(ပထမအဆင့်)။ [[စည်သူဘွဲ့]]၊ [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာထူးချွန်ဆုများ ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာဆုကို နွဲ့နွဲ့စန်း အပါအဝင် ၃ ဦး ရရှိ |url=https://cnimyanmar.com/index.php/local-news-2/local-entertainment/20184-2024-02-03-13-32-26 |access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ |work=cnimyanmar.com |language=en-gb}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်းကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ [[လင်းကတောရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်|လင်းကတော ကျေးရွာ]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းငါးယောက်ရှိသည့်အနက် သုံးယောက်မြောက်ဖြစ်သည်။ သူမငယ်စဉ်အချိန်ကပင် ဖခင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ ခုနှစ်နှစ်အရွယ်တွင် မန္တလေးမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး မန္တလေးပန်တျာကျောင်းတွင် ပန်တျာပညာများကို သင်ယူခဲ့သည်။ သူမ၏ အကနည်းပြဆရာမှာ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်[[ဩဘာသောင်း]] ဖြစ်ပြီး အဆိုနည်းပြဆရာမှာ ဂီတမယ်ဒေါ်လှကလေးစိန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သူမနှင့်အတူ ပညာသင်ကြားခဲ့ကြသူများမှာ - ယိုးဒယားပြန်ဒေါ်အမာစိန်၊ပန်တျာကျင်ကျင်မြိုင်၊လှထိပ်တင်၊ယုဝတီမြင့်မြင့်၊ မရှပ်တေး၊ညိုညိုစန်း စသူတို့ဖြစ်သည်။ သူမအသက်ရှစ်နှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဦးခင်မောင်လေး၏ တရုတ်နိုင်ငံခရီးစဉ်တွင် လိုက်ပါကပြခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ ခရီးစဉ်သည် သူမ၏ ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားခရီးစဉ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ == အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝ == ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်းသည် အသက်တစ်ဆယ့်တစ်နှစ်တိုင်အောင် မန္တလေးပန်တျာကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ သူမသည် မန္တလေးမှအငြိမ့်တည်ထောင်သူ ဦးမန်းရီ တည်ထောင်သော မင်္ဂလာအငြိမ့်တွင် အငြိမ့်မင်းသမီးအဖြစ် စတင်ကပြခဲ့သည်။ သူမနှင့်အတူကပြခဲ့သူများမှာ လူရွှင်တော်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဦးရွှေဒေါင်း၊ ဦးငွေမောင်း စသူတို့ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်အဆင့်အခမ်းအနားများတွင်လည်း ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။ သူမ အသက်တစ်ဆယ့်လေးနှစ်အရွယ်တွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်နေရူးနှင့်ဇနီးတို့လာရောက်စဉ် ယိုးဒယားအကဖြင့်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့ရာ ထဘီတစ်ထည်ဆုချခြင်းခံရသည်။ သူမအသက်တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် သူမ၏ ဆိုဗီယက်ပြန်နွဲ့နွဲ့စန်း ဟုနာမည်ကျော်စေမည့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသို့ အနုပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသော [[ရွှေမန်းတင်မောင်]]၊ ဦး[[ကက်နက်စိန်]]၊ ဦးစိန်အောင်မင်း၊ ဦးဟန်ပ၊ ဦးဘသန်းစသော အနုပညာရှင်များပါဝင်သော ချစ်ကြည်ရေးအဖွဲ့ကြီးဖြင့်သွားရောက်ဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် အသက်နှစ်ဆယ်ခန့်တွင် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်နယ်နမိတ်ရေးဆွဲရေးကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အဖြစ် တရုတ်နိုင်ငံသို့ထပ်မံသွား ရောက်ဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်း ၏ တစ်ပုဒ်တည်းသော ဓာတ်ပြားသီချင်းမှာ မြို့မငြိမ်း ရေးသားသော ပျို့မှတ်တမ်း သီချင်းဖြစ်သည်။ == ရုပ်ရှင်မင်းသမီးဘဝ == ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်းသည် အသက်နှစ်ဆယ်ခန့်အရွယ်တွင် မန္တလေးမှ စက်သူဌေး ဦးမောင်မောင်ခင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ ''မုန်း'' ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်ဖက်၏ ချုပ်ချယ်မှုကြောင့် အနှောင့်အယှက်များစွာဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ''ထားသခင်'' ၊ ''မိုးညအိပ်မက်မြူ'' စသော ရုပ်ရှင်ကားများကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်သက် ၁၁ နှစ်အရတွင် ဦးမောင်မောင်ခင်နှင့် ကွာရှင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျော်ဟိန်း၊ ကိုအောင်ဆွေတို့ပါဝင်သော ''မဟာဗောဓိ''ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဒုတိယအကြိမ်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ''သရဖူ'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]](ဇာတ်ပို့ဆု) ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု(တသက်တာဆု) ရရှိခဲ့သည်။စုစုပေါင်း မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နှစ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။<ref>မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ စာရင်း - [https://www.wikiwand.com/my/articles/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC_%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8_%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 Wikiwand]</ref> ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၁၅၀)ခန့် နှင့် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားပေါင်းများစွာရိုက်ကူးခဲ့သည်။ == ပရဟိတလုပ်ငန်းများ == ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမေများအဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ယခင်ပါဝင်သူများသည် ‌‌ရှေး‌ ခေတ်နာမည်ကြီး မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသာ တင်တင်မူ၊မေနွဲ့၊ခင်လေးဆွေ၊တင်တင်လှ၊မအေးကြည်၊သင်းသင်းလဲ့၊စမ်းစမ်းဝင်း အစရှိသော မင်းသမီးကြီးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ယခင်၊ယခု ပါဝင်‌သော ဇာတ်ပို့၊ ဇာတ်ရံအလွှာအသီးသီးမှ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော သက်ကြီးပညာရှင်များဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အမေများအဖွဲ့ဝင်များနေထိုင်ရန် အမေများအဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်၍ သက်ကြီးပညာရှင်များ နေထိုင်နိုင်ရန်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုများ == ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်းသည် [[မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး]]၊ (ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံအလွှာ ဥက္ကဋ္ဌ) နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံသဘင်အစည်းအရုံး]]၊ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဆို၊က၊ရေး၊တီးပြိုင်ပွဲကြီးတွင်လည်း အကပညာပြိုင်ပွဲ ဒိုင်လူကြီးအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ရရှိခဲ့သောဘွဲ့တံဆိပ်နှင့်ဆုတံဆိပ်များ == ဒေါ်နွဲ့နွဲ့စန်းသည် သဘင်ပညာဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အကျိုးပြုမှုများကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် [[စည်သူဘွဲ့]] ဖြင့်ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် သူမသည် ပရဟိတလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့် လူမှုထူးချွန်တံဆိပ်(ပထမအဆင့်) ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သူမ၏ ရုပ်ရှင်လောကဖွံ့ဖြိုးရေးဆောင်ရွက်မှု၊ ရုပ်ရှင်လောကတိုးတက်ရေးဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာဆု ကိုချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၄၁| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်များ]] mwelygj821a1qtz8txy527iacej53oa 0 267227 1040867 1029901 2026-06-26T00:32:58Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040867 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = လူရည်ချွန် | image = | caption = | awarded_for = ကာယ၊ ဉာဏ၊ စာရိတ္တ ဘက်စုံထူးချွန်သည့် ကျောင်းသားလူငယ်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | year = [[၁၉၆၄]] | first_awarded = ၁၉၆၄ | website = }} '''လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စီမံကိန်း'''({{lang-en|'''Outstanding Student Selection Scheme''' }})သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့သော ပညာရေးစီမံကိန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစီမံကိန်းသည် အခြေခံပညာနှင့် အဆင့်မြင့်ပညာကဏ္ဍများမှ ကျောင်းသားလူငယ်များအား ကာယ၊ ဉာဏ၊ စာရိတ္တ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဖော်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ အစဉ်တစိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် စီမံကိန်း ခေတ္တရပ်နားခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် "ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း" အမည်ဖြင့် ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် '''“လူရည်ချွန်စီမံကိန်း”''' အမည်နှင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၃-၂၀၂၄ ပညာသင်နှစ် ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်မှ လူရည်ချွန် မောင်/မယ်များ၏ ရင်တွင်းစကားသံများ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2583-%25E1%2581%2582%25E1%2581%2580%25E1%2581%2582%25E1%2581%2584-%25E1%2580%2595%25E1%2580%258A%25E1%2580%25AC%25E1%2580%259E%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BE%25-60 |access-date=2026-04-27 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US |archive-date=27 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427132952/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%2525E1%252581%252582%2525E1%252581%252580%2525E1%252581%252582%2525E1%252581%252583-%2525E1%252581%252582%2525E1%252581%252580%2525E1%252581%252582%2525E1%252581%252584-%2525E1%252580%252595%2525E1%252580%25258A%2525E1%252580%2525AC%2525E1%252580%25259E%2525E1%252580%252584%2525E1%252580%2525BA%2525E1%252580%252594%2525E1%252580%2525BE%2525-60 |url-status=dead }}</ref> == သမိုင်း == === စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် အစောပိုင်းကာလ (၁၉၆၄~၁၉၈၈) === "လူရည်ချွန် စီမံကိန်း"ကို [[၁၉၆၃]]-[[၁၉၆၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စတင်ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လူရည်ချွန် မောင်မယ်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ စတင်နှစ်တွင် သတ္တမတန်းမှ ဒသမတန်းအထိ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်များတွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများကိုပါ တိုးမြှင့်ရွေးချယ်သည်။ [[၁၉၈၈|၁၉၈၈ ခုနှစ်]] ''(၂၅) ကြိမ်မြောက် ငွေရတု လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'' အထိ နှစ်စဉ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂ဝ၂၅-၂ဝ၂၆ ပညာသင်နှစ် လူရည်ချွန်စီမံကိန်းဗဟိုကော်မတီ လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေး ကျင်းပ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/2w25-2w26-pnnyaasngnc-luurnnykhnciimnkinbhiukeaamttii-lupngnnnyiniungacnnyawe-kngp |access-date=2026-04-27 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> === စီမံကိန်း ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းနှင့် အမည်ပြောင်းလဲမှုများ (၂၀၁၃~၂၀၂၀) === ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစပြီး ခေတ္တရပ်နားခဲ့သည့် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း'''ကို [[၂၀၁၃|၂၀၁၃ ခုနှစ်]]တွင် '''ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း'''အဖြစ် ပြန်လည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/03/01/34728.html|title=လူရည်ချွန် စီမံကိန်း ပြန်စ|work=The Irrawaddy|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၅|date=၁ မတ် ၂၀၁၃}}</ref> ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ လူရည်ချွန် စီမံကိန်းစတင်သည့် နှစ် (၅၀) မြောက် ရွှေရတုနှစ် ဖြစ်သည့် [[၂၀၁၄|၂၀၁၄ ခုနှစ်]]တွင် နိုင်ငံတစ်လွှားမှ လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသူများကို စုစည်း၍ လူရည်ချွန် (၁၉၆၄-၁၉၈၈) အဖွဲ့ တစ်ခုကို ထူထောင်သည်။ [[၂၀၁၈|၂ဝ၁၈ ခုနှစ်]]တွင် '''လူရည်ချွန် စီမံကိန်း''' အမည်နှင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ === ကိုဗစ်-၁၉ အလွန်နှင့် စနစ်သစ်ပညာရေးကာလ (၂၀၂၂~ ) === [[၂၀၁၉]] - [[၂၀၂၀]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ [[ကိုဗစ် ၁၉]] ရောဂါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရသည့် အခြေအနေကြောင့် လူရည်ချွန် စီမံကိန်းကို ခေတ္တရပ်နားခဲ့ရာမှ [[၂၀၂၂]] - [[၂၀၂၃]] ပညာသင်နှစ်တွင် ပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ စနစ်သစ်ပညာရေးအရ ၂၀၂၃-[[၂၀၂၄]] ပညာသင်နှစ်မှ စ၍ နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိ ပြန်လည်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄-[[၂၀၂၅]] ပညာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် လူရည်ချွန်ကိုပါ ထည့်သွင်း ရွေးချယ်ခဲ့သည်။၂၀၂၄-၂၀၂၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ‌‌ဗဟိုအဆင့် လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး၍ ရွေးချယ်လိုက်သော လူရည်ချွန် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် တရားဝင် ကြေညာပြီးဖြစ်သော်လည်း လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်ကြီး]]၏ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကြောင့် နှစ်စဉ် ဧပြီလအကုန်တွင် ကျရောက်သည့် လူရည်ချွန် မောင်မယ်များအား အပန်းဖြေစခန်း အသီးသီးသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။ ၂၀၂၅-[[၂၀၂၆]] ပညာသင်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအဆင့်တွင် နဝမတန်းမှ ဒွါဒသမတန်းအထိလည်းကောင်း၊ အဆင့်မြင့်အဆင့်တွင် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်တို့တွင်လည်းကောင်း လူရည်ချွန် ရွေးချယ်ခြင်းလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=moeadmin |date=2023-04-26 |title=လူရည်ချွန်မောင်မယ်များအနေဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်၊ မိမိကျောင်း၊ မိမိပတ်ဝန်းကျင်နှင့် မိမိနိုင်ငံ‌တော်၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ကိုယ်စွမ်း၊ ဉာဏ်စွမ်းရှိသမျှ သစ္စာရှိစွာ ပခုံးပြောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးကြိုးပမ်း |url=http://www.moe.gov.mm/ |access-date=2026-04-27 |website=ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |language=en}}</ref> == နှစ်အလိုက် လူရည်ချွန် စာရင်း == {{expand section}} === လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၁၉၆၄~၁၉၈၈) === ==== ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များ ==== ==== ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များ ==== ==== ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ ==== === ဘက်စုံပညာ ထူးချွန်လူငယ် စီမံကိန်း (၂၀၁၄~၂၀၁၇) === ==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ==== === လူရည်ချွန် စီမံကိန်း (၂၀၁၈~ ) === ==== ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ ==== ==== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်များ ==== ==အခြား ဖတ်ရှုရန်== * [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]] * [[ကင်းထောက်ခြင်း]] == ကိုးကား == <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး]] [[Category:လူငယ်အဖွဲ့အစည်းများ]] hdjydvzqicfuh1e6kkv2tzxbvfpyvk4 0 271932 1040878 950826 2026-06-26T01:59:59Z Zawzawaungthwin 100038 ရာထူးအပြောင်းအလဲ 1040878 wikitext text/x-wiki {{About|[[တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါး|အခြား [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်]]|ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်}} '''တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Chief Justice of the High Court of the Region or State) သည် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်များ]]တွင် အကြီးအမှူး တာဝန်အရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။[[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]] ပုဒ်မ ၃၀၈ (က)(၂) အရ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံးတရားရုံးများဖြစ်သော ပြည်နယ် သို့မဟုတ် တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော် (၁၄)ခု တွင် ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ် သို့မဟုတ် တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ် တစ်ဦးစီ ထားရှိသည်။၂၀၀၈ ခုနှစ် အခြေခံဥပဒေအရ တရားလွှတ်တော် တစ်ခုစီတွင် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် အပါအဝင် တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီး အနည်းဆုံး (၃)ဦးမှ အများဆုံး (၇)ဦး အထိ ခန့်အပ်နိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.unionsupremecourt.gov.mm/uploads/projects/1746420959Myanmar%20Correct.pdf|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ၂၀၂၄ ခုနှစ် တရားရုံးနှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာ|work=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ရုံး|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date= ၂၀၂၅}}</ref> == တရားလွှတ်တော်များ နှင့် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ စာရင်း == {| class="wikitable" ! rowspan="2" | တရားလွှတ်တော်များ ! rowspan="2" | အမည် ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! ကြာမြင့်ချိန် |- |rowspan="2"|[[ကချင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |[[တူးဂျာ|ဦးတူးဂျာ]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | {{Age in years and days|2011|3|30|2024|12|19}} |- |[[အေးအေးမော်|ဒေါ်အေးအေးမော်]] |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2024|12|20|2026|6|26}} |- |rowspan="4"|[[ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးတင်ဝင်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ | {{Age in years and days|2011|3|30|2012|2|28}} |- |ဦးကျော်လင်းမောင် |၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ |၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2012|2|29|2021|7|14}} |- |[[သန်းသန်းအေး|ဒေါ်သန်းသန်းအေး]] |၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |၁၂ မတ် ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2021|7|14|2023|3|12}} |- |[[ထွန်းထွန်းဦး (တရားသူကြီး)|ဦးထွန်းထွန်းဦး]] |၁၂ မတ် ၂၀၂၃ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2023|3|12|2026|6|26}} |- |rowspan="4"|[[ကရင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးစောစံလင်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{Age in years and days|2011|3|30|2021|2|28}} |- |ဦးသိန်းကိုကို |၁ မတ် ၂၀၂၁ |၁၄ မတ် ၂၀၂၂ |{{Age in years and days|2021|3|1|2022|3|14}} |- |[[ခင်​ဆွေထွန်း|ဒေါ်ခင်​ဆွေထွန်း]] |၂၃ မတ် ၂၀၂၂ |၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |{{Age in years and days|2022|3|23|2024|12|28}} |- |[[ညွန့်လင်း|ဦးညွန့်လင်း]] |၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2024|12|29|2026|6|26}} |- |rowspan="2"|[[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးဝင်းမြင့်ကျော် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ | {{Age in years and days|2011|3|30|2021|10|31}} |- |[[နေစိုး|ဦးနေစိုး]] |၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2021|11|1|2026|6|26}} |- |rowspan="5"|[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးစန်းကို |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၄ | {{Age in years and days|2011|3|30|2014|11|14}} |- |ဦးဝင်းမြင့် |၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၄ |၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |{{Age in years and days|2014|12|9|2019|7|4}} |- |ဦးမျိုးမောင် |၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2019|7|23|2021|2|5}} |- |ဦးဖြိုးဖြိုး |၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2021|2|8|2021|7|6}} |- |[[ဇော်ထူး|ဦးဇော်ထူး]] |၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2021|7|15|2026|6|26}} |- |rowspan="4"|[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးမြင့်ဝင်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၆ | {{Age in years and days|2011|3|30|2016|7|21}} |- |ဦးတင်အောင် |၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၆ |၁၅ မေ ၂၀၂၀ |{{Age in years and days|2016|7|22|2020|5|15}} |- |[[ပိုက်ပိုက်အေး|ဒေါ်ပိုက်ပိုက်အေး]] |၁၈ မေ ၂၀၂၀ |၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2020|5|18|2026|6|24}} |- |[[အေးအေးသန်း|ဒေါ်အေးအေးသန်း]] |၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|6|25|2026|6|26}} |- |rowspan="3"|[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးမောင်မောင်ရွှေ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ | {{Age in years and days|2011|3|30|2019|10|13}} |- |ဦးမောင်မောင်အေး |၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ |၁၀ ဇွန် ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2019|10|31|2021|6|10}} |- |[[လွင်လွင်အေးကျော်|ဒေါ်လွင်လွင်အေးကျော်]] |၁၀ ဇွန် ၂၀၂၁ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2021|6|10|2026|6|26}} |- |rowspan="3"|[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |[[စိန်ထွန်း (တရားသူကြီး)|ဦးစိန်ထွန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၅ ဇွန် ၂၀၂၃ | {{Age in years and days|2011|3|30|2023|6|15}} |- |[[မြင့်သိန်း (တရားသူကြီး)|ဦးမြင့်သိန်း]] |၁၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2023|6|16|2023|10|10}} |- |[[မိမိမော်|ဒေါ်မိမိမော်]] |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2023|10|10|2026|6|26}} |- |rowspan="4"|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးစိုးသိန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ | {{Age in years and days|2011|3|30|2020|11|21}} |- |ဦးကြည်သိန်း |၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ |၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2020|12|2|2021|2|5}} |- |[[ခင်သင်းဝေ|ဒေါ်ခင်သင်းဝေ]] |၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|2|8|2025|9|9}} |- |[[လှမြင့် (တရားသူကြီး)|ဒေါ်လှမြင့်]] |၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2025|9|12|2026|6|26}} |- |rowspan="2"|[[မွန်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးခင်မောင်ကြီး |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{Age in years and days|2011|3|30|2021|2|8}} |- |[[ညီညီစိုး|ဦးညီညီစိုး]] |၃ မတ် ၂၀၂၁ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2021|3|3|2026|6|26}} |- |rowspan="3"|[[ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးကျောက် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ |{{Age in years and days|2011|3|30|2019|11|10}} |- |[[ဝါဝါထွန်း|ဒေါ်ဝါဝါထွန်း]] |၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ |၁၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2019|11|28|2023|6|16}} |- |[[မြအေး (တရားသူကြီး)|ဒေါ်မြအေး]] |၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2023|6|17|2026|6|26}} |- |rowspan="4"|[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးဝင်းဆွေ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ | {{Age in years and days|2011|3|30|2018|11|27}} |- |ဦးလှအေး |၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈ |၁၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ |{{Age in years and days|2018|12|12|2020|10|16}} |- |[[သင်းသင်းနွဲ့|ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့]] |၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁၅ မတ် ၂၀၂၂ |{{Age in years and days|2021|2|7|2022|3|15}} |- |[[စန္ဒာသွယ်|ဒေါ်စန္ဒာသွယ်]] |၂၃ မတ် ၂၀၂၂ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2022|3|23|2026|6|26}} |- |rowspan="2"|[[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးကြွယ်ကြွယ် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ | {{Age in years and days|2011|3|30|2022|12|5}} |- |[[သန်းဦးလွင်|ဦးသန်းဦးလွင်]] |၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2022|12|5|2026|6|26}} |- |rowspan="5"|[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးမြင့်သိန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | {{Age in years and days|2011|3|30|2012|8|16}} |- |ဦးသိန်းထွန်း |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ |{{Age in years and days|2012|8|17|2020|11|3}} |- |ဦးမျိုးညွန့် |၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ |၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |{{Age in years and days|2020|12|3|2022|1|12}} |- |[[ဝင်းမြင့် (တရားသူကြီး)|ဦးဝင်းမြင့်]] |၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2022|1|11|2025|10|7}} |- |[[မိုးမိုးအေး|ဒေါ်မိုးမိုးအေး]] |၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2025|10|8|2026|6|26}} |} == အခြားလေ့လာရန် == * [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်]] * [[တရားသူကြီးချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေး]] [[Category:တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ]] dfc3qnuxruy230pzvy0323c5che12mp 1040901 1040878 2026-06-26T04:51:58Z Zawzawaungthwin 100038 ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် ထည့်သွင်းခြင်း 1040901 wikitext text/x-wiki {{About|[[တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါး|အခြား [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်]]|ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်}} '''တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Chief Justice of the High Court of the Region or State) သည် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်များ]]တွင် အကြီးအမှူး တာဝန်အရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။[[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)]] ပုဒ်မ ၃၀၈ (က)(၂) အရ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံးတရားရုံးများဖြစ်သော ပြည်နယ် သို့မဟုတ် တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော် (၁၄)ခု တွင် ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ် သို့မဟုတ် တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ် တစ်ဦးစီ ထားရှိသည်။၂၀၀၈ ခုနှစ် အခြေခံဥပဒေအရ တရားလွှတ်တော် တစ်ခုစီတွင် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် အပါအဝင် တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီး အနည်းဆုံး (၃)ဦးမှ အများဆုံး (၇)ဦး အထိ ခန့်အပ်နိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.unionsupremecourt.gov.mm/uploads/projects/1746420959Myanmar%20Correct.pdf|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ၂၀၂၄ ခုနှစ် တရားရုံးနှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာ|work=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ရုံး|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date= ၂၀၂၅}}</ref> == တရားလွှတ်တော်များ နှင့် တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ စာရင်း == {| class="wikitable" ! rowspan="2" | တရားလွှတ်တော်များ ! rowspan="2" | အမည် ! colspan="3" | တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း |- ! စတင်ရက် ! ပြီးဆုံးရက် ! ကြာမြင့်ချိန် |- |rowspan="2"|[[ကချင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |[[တူးဂျာ|ဦးတူးဂျာ]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | {{Age in years and days|2011|3|30|2024|12|19}} |- |[[အေးအေးမော်|ဒေါ်အေးအေးမော်]] |၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2024|12|20}} |- |rowspan="4"|[[ကယားပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးတင်ဝင်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ | {{Age in years and days|2011|3|30|2012|2|28}} |- |ဦးကျော်လင်းမောင် |၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ |၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2012|2|29|2021|7|14}} |- |[[သန်းသန်းအေး|ဒေါ်သန်းသန်းအေး]] |၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |၁၂ မတ် ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2021|7|14|2023|3|12}} |- |[[ထွန်းထွန်းဦး (တရားသူကြီး)|ဦးထွန်းထွန်းဦး]] |၁၂ မတ် ၂၀၂၃ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2023|3|12}} |- |rowspan="4"|[[ကရင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးစောစံလင်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{Age in years and days|2011|3|30|2021|2|28}} |- |ဦးသိန်းကိုကို |၁ မတ် ၂၀၂၁ |၁၄ မတ် ၂၀၂၂ |{{Age in years and days|2021|3|1|2022|3|14}} |- |[[ခင်​ဆွေထွန်း|ဒေါ်ခင်​ဆွေထွန်း]] |၂၃ မတ် ၂၀၂၂ |၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |{{Age in years and days|2022|3|23|2024|12|28}} |- |[[ညွန့်လင်း|ဦးညွန့်လင်း]] |၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2024|12|29}} |- |rowspan="3"|[[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးဝင်းမြင့်ကျော် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ | {{Age in years and days|2011|3|30|2021|10|31}} |- |[[နေစိုး|ဦးနေစိုး]] |၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၁ |၁ မတ် ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2021|11|1|2026|3|1}} |- |[[မြတ်စံ|ဦးမြတ်စံ]] |၁၀ မတ် ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|3|10}} |- |rowspan="5"|[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးစန်းကို |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၄ | {{Age in years and days|2011|3|30|2014|11|14}} |- |ဦးဝင်းမြင့် |၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၄ |၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |{{Age in years and days|2014|12|9|2019|7|4}} |- |ဦးမျိုးမောင် |၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2019|7|23|2021|2|5}} |- |ဦးဖြိုးဖြိုး |၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2021|2|8|2021|7|6}} |- |[[ဇော်ထူး|ဦးဇော်ထူး]] |၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2021|7|15}} |- |rowspan="4"|[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးမြင့်ဝင်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၆ | {{Age in years and days|2011|3|30|2016|7|21}} |- |ဦးတင်အောင် |၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၆ |၁၅ မေ ၂၀၂၀ |{{Age in years and days|2016|7|22|2020|5|15}} |- |[[ပိုက်ပိုက်အေး|ဒေါ်ပိုက်ပိုက်အေး]] |၁၈ မေ ၂၀၂၀ |၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ |{{Age in years and days|2020|5|18|2026|6|24}} |- |[[အေးအေးသန်း|ဒေါ်အေးအေးသန်း]] |၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2026|6|25}} |- |rowspan="3"|[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးမောင်မောင်ရွှေ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ | {{Age in years and days|2011|3|30|2019|10|13}} |- |ဦးမောင်မောင်အေး |၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၉ |၁၀ ဇွန် ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2019|10|31|2021|6|10}} |- |[[လွင်လွင်အေးကျော်|ဒေါ်လွင်လွင်အေးကျော်]] |၁၀ ဇွန် ၂၀၂၁ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2021|6|10}} |- |rowspan="3"|[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |[[စိန်ထွန်း (တရားသူကြီး)|ဦးစိန်ထွန်း]] |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၅ ဇွန် ၂၀၂၃ | {{Age in years and days|2011|3|30|2023|6|15}} |- |[[မြင့်သိန်း (တရားသူကြီး)|ဦးမြင့်သိန်း]] |၁၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2023|6|16|2023|10|10}} |- |[[မိမိမော်|ဒေါ်မိမိမော်]] |၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2023|10|10}} |- |rowspan="4"|[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးစိုးသိန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ | {{Age in years and days|2011|3|30|2020|11|21}} |- |ဦးကြည်သိန်း |၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ |၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |{{Age in years and days|2020|12|2|2021|2|5}} |- |[[ခင်သင်းဝေ|ဒေါ်ခင်သင်းဝေ]] |၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2021|2|8|2025|9|9}} |- |[[လှမြင့် (တရားသူကြီး)|ဒေါ်လှမြင့်]] |၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2025|9|12}} |- |rowspan="2"|[[မွန်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးခင်မောင်ကြီး |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | {{Age in years and days|2011|3|30|2021|2|8}} |- |[[ညီညီစိုး|ဦးညီညီစိုး]] |၃ မတ် ၂၀၂၁ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2021|3|3}} |- |rowspan="3"|[[ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးကျောက် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ |{{Age in years and days|2011|3|30|2019|11|10}} |- |[[ဝါဝါထွန်း|ဒေါ်ဝါဝါထွန်း]] |၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ |၁၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |{{Age in years and days|2019|11|28|2023|6|16}} |- |[[မြအေး (တရားသူကြီး)|ဒေါ်မြအေး]] |၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2023|6|17}} |- |rowspan="4"|[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်|ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးဝင်းဆွေ |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ | {{Age in years and days|2011|3|30|2018|11|27}} |- |ဦးလှအေး |၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈ |၁၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ |{{Age in years and days|2018|12|12|2020|10|16}} |- |[[သင်းသင်းနွဲ့|ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့]] |၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၁၅ မတ် ၂၀၂၂ |{{Age in years and days|2021|2|7|2022|3|15}} |- |[[စန္ဒာသွယ်|ဒေါ်စန္ဒာသွယ်]] |၂၃ မတ် ၂၀၂၂ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2022|3|23}} |- |rowspan="2"|[[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] |ဦးကြွယ်ကြွယ် |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ | {{Age in years and days|2011|3|30|2022|12|5}} |- |[[သန်းဦးလွင်|ဦးသန်းဦးလွင်]] |၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2022|12|5}} |- |rowspan="5"|[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] |ဦးမြင့်သိန်း |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ | {{Age in years and days|2011|3|30|2012|8|16}} |- |ဦးသိန်းထွန်း |၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ |၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ |{{Age in years and days|2012|8|17|2020|11|3}} |- |ဦးမျိုးညွန့် |၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ |၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |{{Age in years and days|2020|12|3|2022|1|12}} |- |[[ဝင်းမြင့် (တရားသူကြီး)|ဦးဝင်းမြင့်]] |၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |{{Age in years and days|2022|1|11|2025|10|7}} |- |[[မိုးမိုးအေး|ဒေါ်မိုးမိုးအေး]] |၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ |လက်ရှိ |{{Age in years and days|2025|10|8}} |} == အခြားလေ့လာရန် == * [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်]] * [[တရားသူကြီးချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေး]] [[Category:တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ]] 7yppvj2d2pmv5n6ai7mppr2yelvh7kw 0 272557 1040894 1017665 2026-06-26T04:24:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040894 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း|name=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့|agency_name=|logo=Revenue_Appellate_Tribunal_Seal.png|native_name=Revenue Appellate Tribunal|formed={{start date and age|2018|8|1}} <br> (ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း)|headquarters=ရုံးအမှတ်(၄၆)၊ [[နေပြည်တော်]]|chief1_name=ဦးမြင့်ဦး|chief1_position=ဥက္ကဋ္ဌ|motto=ယုံကြည် မျှတ မှန်ကန် အခွန်အယူခံ|parent_agency=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန|keydocument1=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေ (၂၀၁၈)}} မြန်မာနိုင်ငံရှိ '''အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်:]] Revenue Appellate Tribunal of Myanmar) သည် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုအစိုးရ]]မှ ကောက်ခံသော အမျိုးမျိုးသော အခွန်အခများ၊ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ တာဝန်များနှင့် အခကြေးငွေများနှင့် ပတ်သက်သည့် အယူခံဝင်မှုများကို ကြားနာစစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ရန် တာဝန်ရှိသည့် လွတ်လပ်သော တရားစီရင်ရေးဆန်ဆန် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ အခွန်ထမ်းများနှင့် အခွန်အာဏာပိုင်များအကြား အငြင်းပွားမှုများကို တရားမျှတမှန်ကန်စွာ ဖြေရှင်းပေးရန်ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web|url=https://ratb.gov.mm/my/about-us|title=ခုံအဖွဲ့အကြောင်း|accessdate=2025-7-25|publisher=RATB|archive-date=29 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250729033501/https://ratb.gov.mm/my/about-us|url-status=dead}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခွန်အယူခံစနစ်သည် အုပ်ချုပ်မှုနှင့် ဥပဒေရေးရာ မူဘောင်များ ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ အဓိကကာလများစွာဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခဲ့သည်။ === ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (၁၈၈၆-၁၉၄၈) === ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အမြတ်ခွန်အက်ဥပဒေ (ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အက်ဥပဒေအမှတ် ၁၁) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဤဥပဒေအရ အမြတ်ခွန်ဝန်ထောက်၏ စည်းကြပ်ကောက်ခံမှုကို ကျေနပ်မှုမရှိပါက ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း လက်ထောက်အမြတ်ခွန်မင်းကြီးထံသို့ အယူခံဝင်ရောက်နိုင်ပြီး လက်ထောက်အမြတ်ခွန်မင်းကြီး၏ အမိန့်ကို ကျေနပ်မှုမရှိပါက အမြတ်ခွန်မင်းကြီးထံသို့ ထပ်မံအယူခံဝင်ခွင့် ပြုထားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> === လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် (၁၉၄၈-၁၉၇၁) === မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ၁၉၅၃ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အမြတ်ခွန် (ပြင်ဆင်ချက်) အက်ဥပဒေ (၁၉၅၃ ခုနှစ် ပါလီမန်အက်ဥပဒေအမှတ် ၇၇) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဤဥပဒေပုဒ်မ ၇ ဖြင့် ၁၉၂၂ ခုနှစ် အမြတ်ခွန်အက်ဥပဒေတွင် "အခန်း ၂-က၊ အယူခံခုံအဖွဲ့" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ပုဒ်မ ၅-က နှင့် ပုဒ်မ ၅-ခ တို့ကို ဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အမြတ်တော်ခွန်အယူခံခုံရုံးကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာန၊ ယစ်မျိုးနှင့် အခွန်တော်ဌာနခွဲ၏ (၅-၂-၁၉၅၄) ရက်စွဲပါ ပြန်တမ်းအမှတ် (၆၃) ဖြင့် အဖွဲ့ဝင်သုံးဦးပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name=":0" /> === ဆိုရှယ်လစ်ခေတ် (၁၉၇၂-၁၉၈၈) === ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၃-၁၀-၁၉၇၂) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၉ အရ အမြတ်တော်ခွန်အယူခံခုံရုံးကို အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်လေးဦးဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်ကို အမြတ်ခွန်အယူခံမှုများအပြင် အခြားသော အခွန်အကောက်များဖြစ်သည့်- * ရောင်းခွန် * ရောင်းဝယ်လုပ်ကိုင်မှု ဥပစာခွန် * ဟော်တယ်နှင့် ပျော်ပွဲစားရုံခွန် * ပွဲခွန် * ပင်လယ်နှင့် ကုန်းဘက်ဆိုင်ရာ အကောက်ခွန် * ယစ်မျိုးခွန် * တံဆိပ်ခေါင်းခွန် * ရုံးခွန် စသည်တို့အထိ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအခွန်များနှင့် ပတ်သက်သည့် အယူခံမှု၊ ပြင်ဆင်မှု၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုနှင့် လွှဲအပ်မှုများကို ဆုံးဖြတ်ရန် ၎င်းအား လုပ်ပိုင်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးအဖွဲ့၏ (၁၁-၁၂-၁၉၇၆) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂ အရ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ကို ပိုမိုမြင့်မားသည့် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးတို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤအဆင့်မြှင့်တင်ထားသော အဖွဲ့သည် အမြတ်ခွန်၊ ဝင်ငွေခွန်၊ ရောင်းဝယ်လုပ်ကိုင်မှု ဥပစာခွန်၊ ဟော်တယ်နှင့် ပျော်ပွဲစားရုံခွန်၊ ပွဲခွန်၊ ပင်လယ်ကြောင်းနှင့် ကုန်းလမ်းဆိုင်ရာ အကောက်ခွန်၊ ယစ်မျိုးခွန်၊ တံဆိပ်ခေါင်းခွန်နှင့် ရုံးခွန်ဆိုင်ရာ အယူခံမှု၊ ပြင်ဆင်မှု၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုနှင့် လွှဲအပ်မှုများကို ဆက်လက်ကြားနာ စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> == နဝတ/ နအဖခေတ် (၁၉၈၉-၂၀၁၀) == ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့၏ (၂၈-၇-၁၉၈၉) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆/၈၉ အရ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး တရားသူကြီးချုပ်နှင့် စာရင်းစစ်ချုပ်တို့က ရွေးချယ်ပေးသော ဝန်ထမ်းတစ်ဦးစီတို့မှ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံသည် အမြတ်ခွန်၊ ဝင်ငွေခွန်၊ ရောင်းခွန်၊ ရောင်းဝယ်လုပ်ကိုင်မှု ဥပစာခွန်၊ ဟော်တယ်နှင့် ပျော်ပွဲစားရုံခွန်၊ ပွဲခွန်၊ ပင်လယ်ကြောင်းနှင့် ကုန်းလမ်းအကောက်ခွန်၊ ယစ်မျိုးခွန်၊ တံဆိပ်ခေါင်းခွန်နှင့် ရုံးခွန်ဆိုင်ရာ အယူခံမှု၊ ပြင်ဆင်မှု၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုနှင့် လွှဲအပ်မှုများကို ဆက်လက်ကြားနာ စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> == ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ခေတ် (၂၀၁၁-၂၀၂၁) == ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ထူထောင်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ထပ်မံပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ (၃၁-၅-၂၀၁၇) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၅၄/၂၀၁၇ ဖြင့် အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၊ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ရုံးက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ရုံးမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးတစ်ဦးနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ပေးအပ်သည့် ညွှန်ကြားရေးမှူး ([[ပြည်တွင်းအခွန်များ ဦးစီးဌာန|ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန]]နှင့် [[အကောက်ခွန် ဦးစီးဌာန|အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာနမှ]] မဟုတ်) တစ်ဦးတို့က အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤအဖွဲ့သည် ဝင်ငွေခွန်၊ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်၊ အထူးကုန်စည်ခွန်၊ ပင်လယ်ကြောင်းနှင့် ကုန်းလမ်းအကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ အယူခံမှု၊ ပြင်ဆင်မှု၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုနှင့် လွှဲအပ်မှုများကို ကြားနာစစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ရန် လုပ်ပိုင်ခွင့် အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/revenue|title=ခုံအဖွဲ့အကြောင်း|publisher=Myanmar National Portal|accessdate=2025-7-27|archive-date=22 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250622211446/https://myanmar.gov.mm/revenue}}</ref> === ဥပဒေမူဘောင်နှင့် လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ === [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] သည် အခွန်အယူခံဝင်ခွင့်ကို သွယ်ဝိုက်၍ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ပုဒ်မ ၉၆၊ ဇယား (၁)၊ ပြည်ထောင်စုဥပဒေပြုစာရင်း၊ အပိုဒ် ၃၊ အပိုဒ်ခွဲ (ဍ) တွင် "အခွန်အယူခံခြင်း" ဟု တိတိကျကျ ဖော်ပြထားသည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေ (မူကြမ်း) ကို (၉-၁-၂၀၁၃) ရက်နေ့တွင် စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ဤမူကြမ်းကို ဒုတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နဝမ ပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် (၃၁-၇-၂၀၁၈) ရက်နေ့၌ အဆုံးအဖြတ်ရယူ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ဥပဒေအမှတ် ၂၃ ဖြင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ (၂၇-၂-၂၀၁၉) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃၂/၂၀၁၉ အရ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စွာ အသွင်ကူးပြောင်းနိုင်ရန် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလကို ၁-၈-၂၀၁၈ ရက်နေ့မှ ၃၁-၇-၂၀၂၀ ရက်နေ့အထိ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ ကုန်ဆုံးချိန်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေပုဒ်မ ၄၊ ပုဒ်မခွဲ(က)ပါ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ကျင့်သုံး၍ ဥက္ကဋ္ဌအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦးပါဝင်သော အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၂ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၀ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mopf.gov.mm/my/page/finance/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9A%E1%80%B0%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7/317|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ရုံး တည်နေရာနှင့် နောက်ခံသမိုင်းအကျဉ်း|publisher=MOFP|accessdate=2025-7-26|archive-date=8 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220808150030/https://www.mopf.gov.mm/my/page/finance/%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9A%E1%80%B0%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%B7/317}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ (၂၆) ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အခွန်အယူခံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80422 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီခေတ် (၂၀၂၁ - လက်ရှိ) == အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးတို့ နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက်၊ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၆/၂၀၂၁ ဖြင့် အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့၊ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄/၂၀၂၄ ဖြင့် အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးကိုလည်းကောင်း ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁၂/၂၀၂၅) အရ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == အဖွဲ့ဝင်များ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁၂/၂၀၂၅) အရ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ကို အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသည် <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/book/3324|title=၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်ထုတ် အတွဲ (၇၈)၊ အမှတ် (၂၈) ပြန်တမ်းစာစောင်ကို စာပေဗိမာန် စာအုပ်အရောင်းဆိုင်များမှတစ်ဆင့် စတင်ဖြန့်ချိ e-book|publisher=မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်း|accessdate=2025-7-27}}</ref>- {| class="wikitable" |+အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဝင်များ !စဉ် !အမည် ! !တာဝန်ကာလ |- |၁။ |ဦးမြင့်ဦး |ဥက္ကဋ္ဌ | rowspan="8" |{{Age in years and days|2025|6|10}} |- |၂။ |ဦးကျော်ကျော် | rowspan="7" |အဖွဲ့ဝင် |- |၃။ |ဦးဇေယျကြည်ညွန့် |- |၄။ |ဒေါ်ရီရီမြင့် |- |၅။ |ဦးဝင်းနိုင် |- |၆။ |ဦးဝင်းတင် |- |၇။ |ဦးကြည် |- |၈။ |ဦးမျိုးအောင် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] 2twa5kh0vf1nzvk8c5z44qqqsonca8i 0 273128 1040837 1038912 2026-06-25T18:51:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040837 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်'''သည် [[လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့်|လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်]]၊ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်၊ သတင်းအချက်အလက်ရပိုင်ခွင့်၊ နှင့် အထူးသဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ|စာနယ်ဇင်းမီဒီယာ]]တို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီဒီယာကဏ္ဍကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော '''သတင်းမီဒီယာဥပဒေ''' ဖြင့် ထိန်းကျောင်းထားပြီး၊ အဆိုပါဥပဒေသည် မီဒီယာများ၌ ဘက်လိုက်တင်ပြမှုများ ပြန့်နှံ့ခြင်းကို တားဆီးရန်နှင့် သတင်းမီဒီယာသမားများအတွက် လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်ကို အာမခံချက်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။ယင်းဥပဒေသည် နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံရေးအခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပဋိညာဉ်စာချုပ် (ICCPR) နှင့်အညီ အမည်ခံအားဖြင့် ပြုစုထားခြင်းဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်သည် နိုင်ငံရေးစနစ် အကူးအပြောင်းကာလများပေါ် မူတည်၍ သိသာထင်ရှားသော ဆုတ်ယုတ်မှုနှင့် အပြောင်းအလဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.article19.org/data/files/medialibrary/37623/News-Media-Law-Myanmar-EN.pdf |title=Myanmar: News Media Law |website=article19.org}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေများသည် အွန်လိုင်းနှင့် အော့ဖ်လိုင်းတွင် သတင်းတု (Fake news) များ ထုတ်ဝေခြင်းကို တားမြစ်ထားပြီး၊ ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ငွေရိုက်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ အရ မီဒီယာများသည် ၎င်းတို့၏ အမြင်များကို လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခွင့်နှင့် အစိုးရ၏ မူဝါဒများကို ဝေဖန်ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။သို့ရာတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် အစိုးရများလက်ထက်၌ သတင်းမီဒီယာဥပဒေထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော '''ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)'''၊ '''ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅ (က)၊ (ခ)'''၊ '''နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေ''' နှင့် '''မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှုဥပဒေ''' ကဲ့သို့သော ဥပဒေများကို အသုံးပြု၍ သတင်းမီဒီယာသမားများနှင့် သတင်းဌာနများအပေါ် တရားစွဲဆိုခြင်း၊ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းနှင့် လိုင်စင်ရုပ်သိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက် စာပေအမှောင်ခေတ်ကို ပြန်ရောက်တော့မှာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-61739948 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> အထူးသဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်သည် အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အဓိကသတင်းဌာနပေါင်း ၂၀ ကျော်၏ လိုင်စင်များ ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုသို့သော ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် မြန်မာ့သတင်းမီဒီယာအများစုသည် ပြည်ပ (Exile) သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ အွန်လိုင်းအခြေပြု သတင်းထုတ်လွှင့်မှုများကို ခက်ခဲစွာ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရသည်။<ref>{{Cite web |url=https://www.ilo.org/dyn/natlex/docs/ELECTRONIC/100519/120607/F1667796442/MMR100519%2520Eng.pdf |title=The following is the unofficial translation of Myanmar’s newly enacted Media Law |website=ilo.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ifex.org/an-analysis-of-burmas-news-media-law-and-its-compliance-with-free-expression-standards/|title=An analysis of Burma's News Media Law, and its compliance with free expression standards|date=August 14, 2014|website=IFEX}}</ref> == ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် == ခေတ်အဆက်ဆက် တင်းကျပ်သော ဆင်ဆာစနစ်အောက်တွင် ရှိခဲ့သည့် မြန်မာ့မီဒီယာလောကသည် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]လက်ထက်တွင် သိသာသော အပြောင်းအလဲများ ရှိလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် "စာပေကင်ပေတိုင်" ဟု လူသိများသည့် [[စာပေစိစစ်နှင့် မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲ]]ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ပုဂ္ဂလိကနေ့စဉ်သတင်းစာများ ပြန်လည်ထုတ်ဝေခွင့်ပြုခြင်း၊ သတင်းမီဒီယာ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်း၍ [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာ ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခွင့်ပြုခြင်းတို့ကြောင့် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည် ပွင့်လင်းလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တစ်ဖက်တွင် ဆက်သွယ်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) <ref>{{Cite web |last=မေခ |date=2016-11-20 |title=အငြင်းပွားစရာ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) |url=https://burmese.voanews.com/a/3602844.html |access-date=2026-04-26 |language=my}}</ref>ကဲ့သို့သော ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အသုံးပြု၍ ကန့်သတ်တားဆီးခြင်းနှင့် ခြိမ်းခြောက်အရေးယူခြင်းများဖြင့်လည်း ဆက်လက်စည်းနှောင်ထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စာနယ်ဇင်းကောင်စီ ဇွန်လတွင် ဖွဲ့မည်ဟုဆို |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-10415.html |access-date=2026-04-26 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=သန့်ဇင်ဦး |date=2020-12-10 |title=၆၆(ဃ) အပါအဝင် အသရေဖျက်မှု ဥပဒေတွေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲဖို့ FEM တောင်းဆို |url=https://www.rfa.org/burmese/news/fem-and-cso-demand-to-reform-section-66d-12102020060019.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><div class="thumb tright"> <div class="thumbinner" style="width:452px;"> <div style="text-align:center; font-weight:bold; padding:5px; font-size:105%;">၂၀၂၅ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် အညွှန်းကိန်း</div> [[File:Press freedom 2025.svg|450px|thumb|none|]] <div class="thumbcaption"> {{legend|#005F9A|အခြေအနေ ကောင်းမွန်ခြင်း}} {{legend|#8EB0D6|ကျေနပ်ဖွယ်ရှိခြင်း}} {{legend|#FFB035|ပြဿနာရှိနိုင်ခြင်း}} {{legend|#FF3022|ခက်ခဲဆိုးရွားခြင်း}} {{legend|#83000B|အလွန်ဆိုးရွားခြင်း (မြန်မာအပါအဝင်)}} </div> </div> </div> [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]]အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းသည် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း၊စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အညွှန်းကိန်းတွင် နိုင်ငံ၏အဆင့်သည် ၁၃၁ သို့တိုင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း၊ အင်းဒင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့သည့်အတွက် [[ရိုက်တာ]]သတင်းဌာနမှ [[ဝလုံး (သတင်းထောက်)|ဝလုံး]]နှင့် [[ကျော်စိုးဦး (ရိုက်တာ)|ကျော်စိုးဦး]]ကဲ့သို့သော သတင်းထောက်များ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် အဆင့်သည် ပြန်လည်ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သော ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အညွှန်းကိန်းအရ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏အဆင့်သည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ တွင် အဆင့် ၁၃၉ သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။<ref name="rsf">{{Cite web|url=https://rsf.org/en/myanmar|title=Myanmar : Aung San Suu Kyi’s broken promises &#124; Reporters without borders|website=RSF}}</ref> စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်အဆင့် ကျဆင်းရခြင်းတွင် သတင်းထောက်များကို မကြာခဏ ဖမ်းဆီးခြင်း၊ အင်တာနက်လိုင်းများ ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ သတင်းဌာနများ သို့မဟုတ် လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်သူများနှင့် ဆက်စပ်သော ဝဘ်ဆိုဒ်များကို ပိတ်ပင်ခြင်းစသည့်အချက်များလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/press-freedom-in-myanmar-regresses/a-53612233|title=Press freedom in Myanmar regresses &#124; DW &#124; 29.05.2020|website=DW.COM}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီသည် မီဒီယာများအပေါ် ဖိနှိပ်ကန့်သတ်မှုများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (စစ်ကောင်စီ) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းမီဒီယာ ကောင်စီ]]မှတစ်ဆင့် ပြည်တွင်းထုတ်သတင်းစာများတွင် "အာဏာသိမ်းစစ်အစိုးရ" ဟု ရေးသားခြင်းမပြုရန် စတင်တားမြစ်ခဲ့သည်။ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]]၌ သတင်းယူနေသည့် သတင်းထောက် ၅ ဦး ပထမဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ဝေဖန်မှုများကြောင့် စစ်တပ်က နောက်ရက်တွင် ထိုသတင်းထောက်များကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ကျင်းပသော စစ်ကောင်စီ၏ ပထမဆုံး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲကို လွတ်လပ်သည့် မီဒီယာအများအပြားက သပိတ်မှောက်သည့်အနေဖြင့် တက်ရောက်ခြင်း မပြုခဲ့ကြဘဲ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news |title=စစ်ကောင်စီ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲက မရလိုက်တဲ့ အဖြေများ |url=https://www.bbc.com/burmese/56090776 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[ဒီဗွီဘီ]] (DVB) အပါအဝင် ပြည်တွင်းလွတ်လပ်သော မီဒီယာများက စစ်ကောင်စီ၏ ကန့်သတ်ချက်များသည် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိပါးစေကြောင်းနှင့် ကျင့်ဝတ်စံနှုန်းများအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်မည်ဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နှင့် ၂၇ ရက်နေ့များတွင် ရန်ကုန်မြို့ [[မြေနီကုန်း]]ဆန္ဒပြပွဲ၌ ဂျပန်နိုင်ငံသား သတင်းထောက် '''Mr Yuki Kitazumi''' အပါအဝင် မြေနီကုန်း၊ လှည်းတန်း နှင့် မြို့နယ်အချို့ရှိ ဆန္ဒပြပွဲများတွင် သတင်းယူနေသည့် မြန်မာနောင်းသတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် မကေဇွန်နွေး၊ ဆဲဗင်းဒေး သတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် အောင်ရဲကို၊ MPA ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုရဲမျိုးခန့်၊ အေပီသတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် ကိုသိန်းဇော်၊ ဇီးကွက်သတင်းဌာနမှ သတင်းထောက် ကိုဟိန်းပြည့်ဇော်နှင့် အလွတ်တန်းသတင်းထောက် ကိုဗညားဦးတို့ဆက်တိုက်ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ထို သတင်းထောက်(၆)ဦးသည် အဆိုပါ နိုင်ငံတော် အကြည်ညိုပျက်စေမှု ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် စစ်တပ်၏ တရားစွဲဆိုခြင်းကိုခံခဲ့ရ သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆန္ဒပြပွဲသတင်းယူရင်း ဖမ်းဆီးခံရသည့် ရန်ကုန်မြို့ရှိ သတင်းထောက်ခြောက်ဦး ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရ |url=https://news-eleven.com/article/205441 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>စစ်တပ်သည် မတ်လ ၈ ရက်နေ့ တွင် [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန|Mizzima]]၊ DVB၊ [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|7Day News]]၊ [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|Khit Thit Media]] နှင့် [[မြန်မာနောင်း|Myanmar Now]] သတင်းဌာန ၅ ခုကို လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင်များ ပိတ်သိမ်းခြင်းဖြင့် မီဒီယာလောကအပေါ် ပြင်းထန်သော ဖိနှိပ်မှုများကို စတင်ခဲ့သည်။မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ လှည်းတန်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ကမာရွတ်မီဒီယာရုံးခန်းအား စစ်ကောင်စီ က ဝင်စီးပြီး အယ်ဒီတာချုပ် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ကိုနေသန်မောင် နှင့် အယ်ဒီတာကိုဟန်သာငြိမ်းတို့ကို ဖမ်းဆီးခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို ပိုမိုပြင်းထန်သော ဖိအားဖြင့် ဆက်လက် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ {| class="wikitable" style="font-size:95%; width:100%; margin-top:10px;" |+ style="font-weight:bold; font-size:110%; padding:10px;" | မြန်မာ့စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် ခေတ်အလိုက်ပြောင်းလဲမှု ဇယား |- style="background:#f2f2f2; text-align:center;" ! style="width:18%;" | ကာလ !! အစိုးရ/ခေါင်းဆောင် !! ကျင့်သုံးသည့်စနစ် !! အခြေအနေနှင့် အဆင့် (RSF) !! style="width:12%;" | အဆင့်အတန်း |- | style="text-align:center;" | ၁၉၆၂ – ၁၉၈၈ || style="text-align:center;" | ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း || style="text-align:center;" | တစ်ပါတီစနစ် || စာနယ်ဇင်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီး တင်းကျပ်သော ဆင်ဆာစနစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ || style="background:#fff5f5; text-align:center;" | အလွန်တင်းကျပ် |- | style="text-align:center;" | ၁၉၈၈ – ၂၀၁၁ || style="text-align:center;" | စစ်အစိုးရ (နဝတ/နအဖ) || style="text-align:center;" | စစ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် || ၂၀၁၁ တွင် အဆင့် '''၁၆၉''' ရှိခဲ့ပြီး ကြိုတင်ဆင်ဆာစနစ်ဖြင့် အပြင်းထန်ဆုံး ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ || style="background:#fff5f5; text-align:center;" | အလွန်တင်းကျပ် |- | style="text-align:center;" | ၂၀၁၁ – ၂၀၁၆ || style="text-align:center;" | ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ || style="text-align:center;" | ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ || ၂၀၁၃ တွင် အဆင့် '''၁၅၁''' ထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ဆင်ဆာစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ || style="background:#f0fff4; text-align:center;" | ပွင့်လင်းလာခြင်း |- | style="text-align:center;" | ၂၀၁၆ – ၂၀၂၁ || style="text-align:center;" | ဦးထင်ကျော်/ဦးဝင်းမြင့် အစိုးရများ || style="text-align:center;" | ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ || ၂၀၁၇ တွင် အဆင့် '''၁၃၁''' (အမြင့်ဆုံး) ရောက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၀ တွင် '''၁၃၉''' သို့ ပြန်ကျခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=မြန်မာ့သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် စိုးရိမ်နေရဆဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-39720975 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| style="background:#fffdf0; text-align:center;" | ကန့်သတ်ချက်ရှိ |- | style="text-align:center;" | ၂၀၂၁ – ၂၀၂၆ || style="text-align:center;" | ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် || style="text-align:center;" | စစ်အုပ်ချုပ်ရေး || ၂၀၂၂ တွင် အဆင့် '''၁၇၆''' သို့ ထိုးဆင်းသွားပြီး သတင်းဌာနများ လိုင်စင်ရုပ်သိမ်းခံရသည်။ || style="background:#fff5f5; text-align:center;" | အလွန်ဆိုးရွား |- | style="text-align:center;" | ၂၀၂၆ ဧပြီ – လက်ရှိ || style="text-align:center;" | ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ || style="text-align:center;" | အစိုးရသစ်ကာလ || ၂၀၂၅ အညွှန်းကိန်းအရ အဆင့် '''၁၇၅''' ဝန်းကျင်တွင်ရှိပြီး ထိန်းချုပ်မှုများ ဆက်ရှိနေသည်။ || style="background:#fff5f5; text-align:center;" | အလွန်ဆိုးရွား |} == ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း == {{Main|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း|မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး}} [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ အစိုးရသည် ကိုယ်တိုင်ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည်။ အထူးသဖြင့် [[ရိုဟင်ဂျာ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဟူသော အကြောင်းအရာသုံးခုအပေါ်တွင် ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။စာနယ်ဇင်းများက ၎င်းတို့ကို ချိုးဖောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝေဖန်ခြင်းပြုပါက မကြာခဏဆိုသလို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း၊ [[မြန်မာနောင်း]]၊ [[ဒီဗွီဘီ]]၊ [[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန]]၊ နှင့် BBC Burmese ကဲ့သို့သော အချို့မီဒီယာလုပ်ငန်းများသည် စုံစမ်းဖော်ထုတ်သည့် သတင်းဆောင်းပါးများ ထုတ်ဝေခြင်းကို ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂ္ဂလိက သတင်းထောက်များသည် အွန်လိုင်းအသရေဖျက်မှုကို တားဆီးရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) ဖြင့် မကြာခဏ တရားစွဲဆိုခံကြရသည်။ နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာသည် အစိုးရကို မျက်နှာသာပေးသော သတင်းများကို အများပြည်သူသို့ ထုတ်ပြန်သည့် ဝါဒဖြန့်မှုများတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အနောက်ဘက်ကဲ့သို့ အချို့သောဒေသများတွင် စစ်တပ်က လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်များဖြင့် ခရိုင်အများအပြားတွင် အင်တာနက်ကို ဖြတ်တောက်ထားသောကြောင့် သတင်းနှင့် အခြားအချက်အလက်များကို အွန်လိုင်းတွင် ရရှိနိုင်မှုမှာ အနည်းငယ်သာရှိသည်။<ref name="rsf"/> သတင်းထောက်များအား ထိန်းသိမ်းခြင်းကို မြန်မာသမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦး[[သန့်မြင့်ဦး]]က "မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် ဝမ်းနည်းဖွယ်နေ့တစ်နေ့ဖြစ်ပြီး နောင်ဖြစ်လာမည့်အရာများအတွက် အရိပ်အယောင်တစ်ခု" ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2018/09/06/crushing-free-press-myanmar|title=The Crushing of the Free Press in Myanmar|date=September 6, 2018|website=Human Rights Watch}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရ|မြန်မာအစိုးရ]]သည် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ (ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)) ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အာဏာတည်သည့်အချိန်မှစ၍ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မည်သူမဆို ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) အရ အများဆုံး ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ ချမှတ်ခံရနိုင်သည်။ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် PEN Myanmar ၏ အဆိုအရ၊ ဤဥပဒေ အာဏာတည်ချိန်မှစ၍ အမှုပေါင်း ၈၀ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အစိုးရ အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လူပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် မီဒီယာအုပ်စု ၇၃ ခုမှာ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ အချို့အမှုများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပေါ် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်များပေးခဲ့မှုအတွက် တိုင်ကြားခံခဲ့ရပြီး နောက်ဆက်တွဲ တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-lazar-myanmar-commentary-idUSKCN1AV1PG|title=Commentary: Aung San Suu Kyi’s free press dilemma|first=Alex|last=Lazar|date=August 15, 2017|via=www.reuters.com}}</ref> ယခင်က မြန်မာမီဒီယာသည် မူလက [[ကိုလိုနီခေတ်|ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးကာလ]]အတွင်း ဖန်တီးခဲ့သော မြန်မာအစိုးရ၏ ဆင်ဆာအဖွဲ့ထံမှ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ သတင်းထုတ်ဝေခွင့်ကို ကန့်သတ်ခံခဲ့ရသည်။ အစောပိုင်းကာလတွင် မြန်မာအစိုးရသည် တိုက်ရိုက်ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက ထိုပိတ်ပင်မှုကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ယခုအခါ မီဒီယာများအား ဆင်ဆာအဖွဲ့သို့ မတင်ပြဘဲ သတင်းထုတ်ဝေခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ယခင်က သတင်းတိုင်း၊ သီချင်း၊ စာအုပ်နှင့် ကာတွန်းတိုင်းသည် "ဝေဖန်မှု" များကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်သည့် အဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ရယူရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-censorship-idUSBRE87J06N20120820|title=Myanmar government abolishes direct media censorship|first=Aung Hla|last=Tun|date=August 20, 2012|via=www.reuters.com}}</ref> == ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များနှင့်ဖမ်းဆီးခံရမှုများ == '''ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လွတ်မြောက်မှုသတင်းနှင့် ဂျာနယ် ၉ စောင် ယာယီပိတ်ပင်ခံရမှု (၂၀၁၀):''' ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီး နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းသတင်းကို ဖော်ပြရာ၌ စာပေစိစစ်ရေး၏ စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာခြင်းမရှိဟုဆိုကာ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်တွင်းထုတ် ဂျာနယ် ၉ စောင် အရေးယူခံရသည်။ First Eleven အားကစားဂျာနယ် နှင့် Hot News ဂျာနယ်တို့ကို ထုတ်ဝေခွင့် ၂ ပတ် ရပ်နားခဲ့ပြီး၊ လျှပ်တစ်ပြက်၊ မြန်မာပို့စ်၊ ပြည်သူ့ခေတ်၊ The Voice ၊ 7 Days၊ Venus နှင့် Myanmar Newsweek ဂျာနယ်တို့ကို ထုတ်ဝေခွင့် ၁ ပတ်စီ ရပ်နားခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ဂျာနယ် ၉ စောင်အား တပြိုင်တည်း ထုတ်ဝေခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့ခြင်းမှာ မြန်မာ့မီဒီယာသမိုင်းတွင် စံချိန်တင် အရေအတွက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲအပြီး သတင်းလွတ်လပ်ခွင့် ပွင့်လင်းလာနိုင်မည့် မျှော်လင့်ချက်များအပေါ် အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအဖြစ် ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=မသင်းသီရိ |date=2010-11-22 |title=ဒေါ်စုသတင်း ကန့်သတ်မှုကြောင့် ဂျာနယ် ၉ စောင် ယာယီပိတ်ခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-journals-109870104/1241590.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> === ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် ထင်ရှားဖြစ်စဉ်များ (၂၀၁၁–၂၀၁၆) === ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက်တွင် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့်အတူ တစ်ဖက်တွင်လည်း သတင်းသမားများအပေါ် တရားစွဲဆိုမှုများ နှစ်အလိုက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် -<ref>{{Cite web |title=မီးစတစ်ဖက် ရေမှုတ်တစ်ဖက်ကြားက မီဒီယာသမားတွေရဲ့ အကျပ်အတည်း |url=https://news-eleven.com/features/8951 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my |archive-date=27 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260427143621/https://news-eleven.com/features/8951 |url-status=dead }}</ref> ==== ၂၀၁၁ ခုနှစ် ==== * '''Hot News ဂျာနယ်နှင့် SSC ဆေးရုံ အသရေဖျက်မှု:''' ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ပထမပတ်ထုတ် Hot News ဂျာနယ်ပါ ရွှေဂုံတိုင်အထူးကုဆေးရုံ (SSC) ၏ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ဝေဖန်ချက်ဆောင်းပါးကြောင့် ဆေးရုံဘက်မှ နစ်နာကြေး ကျပ်သိန်း ၂၀,၀၀၀ တောင်းဆိုကာ အသရေဖျက်မှုဖြင့် ဗဟန်းမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုတွင် အယ်ဒီတာချုပ် ဒေါ်မမ (ခ) ဒေါ်ဟေမာနှင့် ရှေ့နေဦးသိန်းညွန့်တို့က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ခွင့်ကို ကိုင်စွဲ၍ တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအပြင် Hot News သည် မြန်မာနိုင်ငံ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဘုတ်အဖွဲ့နှင့်လည်း ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကြောင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တရားစွဲဆိုရန် သတိပေးခံခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်များ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Hot News အမှု SSC မရုပ်သိမ်းသေး |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-7690.html |access-date=2026-04-26 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> * '''The Myanmar Times(မြန်မာတိုင်းမ်) အယ်ဒီတာချုပ် Ross Dunkley အမှု:''' ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်တရားရုံးက မြန်မာတိုင်းမ်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် သြစတြေးလျနိုင်ငံသား မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေအား အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် နာကျင်စေမှုနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ ချိုးဖောက်မှုတို့ဖြင့် အပြစ်ရှိကြောင်း စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းအား နာကျင်စေမှုအတွက် ထောင်ဒဏ် (၁) လ ချမှတ်ခဲ့သော်လည်း ချုပ်ရက်နှင့် ခုနှိမ်ကာ လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေ ချိုးဖောက်မှုအတွက် ဒဏ်ငွေကျပ် (၁) သိန်း ပေးဆောင်စေခဲ့သည်။ မစ္စတာ ဒန်ကလေသည် ဂျာနယ်ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာအစုစပ်လုပ်ကိုင်သူများနှင့် အငြင်းပွားမှုဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2011-06-30 |title=ရော့စ် ဒန်ကလေကို တရားရုံးက စီရင်ချက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/06/110630_dunkley_trial |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ေရာ့စ္ဒန္ကေလကို ေထာင္ဒဏ္ ၁ လ နွင့္ က်ပ္ ၁ သိန္း ျပစ္ဒဏ္ခ် |url=https://burmese.dvb.no/post/11874 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * '''မော်နီတာဂျာနယ် (The Monitor) နှင့် ဦးအောင်ဆန်းဦးတို့ တရားစွဲဆိုခံရမှု:''' ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် က အစ်ကိုဖြစ်သူ ဦးအောင်ဆန်းဦး၊ မော်နီတာဂျာနယ် ထုတ်ဝေသူ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးလှမြင့်ဆွေနှင့် အယ်ဒီတာချုပ် [[မြတ်ခိုင်|ဦးမြတ်ခိုင်]] တို့ကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တရားရုံး၌ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လထုတ် မော်နီတာဂျာနယ်ပါ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ဦးအောင်ဆန်းဦးက ၎င်းတို့မောင်နှမနှစ်ဦး ရင်ဆိုင်နေရသည့် အိမ်ခြံမြေ တရားမမှုနှင့် ပတ်သက်၍ တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်ချက် မချရသေးမီ "၎င်းအားလုံး နိုင်ပြီးပြီ" ဟု ပြောကြားခဲ့မှုအပေါ် "တရားရုံးကို မထေမဲ့မြင်ပြုမှု" (Contempt of Court) ဖြင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ရှေ့နေများဖြစ်သော ဦးကြည်ဝင်းနှင့် ဦးဉာဏ်ဝင်းတို့က ကိုယ်စားလှယ်လွှဲစာဖြင့် ဦးတိုက်လျှောက်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ယင်းပြောကြားချက်သည် တရားရုံးက မဆုံးဖြတ်ရသေးသော ကိစ္စကို ဆုံးဖြတ်ပြီးသကဲ့သို့ ပြောဆိုခြင်းဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရားရုံးကို မထေမဲ့မြင်ပြုမှု ဥပဒေနှင့် ငြိစွန်းသည်ဟု ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဘက်က တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2011-08-10 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ဦးအောင်ဆန်းဦးနဲ့ မော်နီတာဂျာနယ်ကို တရားစွဲ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/assk2-08102011092849.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-08-11 |title=ဦးအောင်ဆန်းဦး ပြောစကား တည်းဖြတ်ခွင့် မရှိလို့ အယ်ဒီတာက ပြောကြား |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myatkhine-assk-08112011140009.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * '''မော်ဒန်ဂျာနယ် (Modern Journal) အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း (၂၀၁၂):''' ၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့ထုတ် မော်ဒန်ဂျာနယ်ပါ “လမ်းလွှဲလေးတော့ ကောင်းစေချင်” သတင်းဆောင်းပါးတွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်အင်ဂျင်နီယာက တံတားဖြတ်သန်းခ ကောက်ခိုင်းသည်ဟု ရေးသားခဲ့မှုအပေါ် မြို့နယ်အင်ဂျင်နီယာ ဒေါ်နွဲ့နွဲ့ရီက အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် အစိုးရဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုက ပုဂ္ဂလိကမီဒီယာတစ်ခုကို '''ပထမဆုံးအကြိမ်''' တရားစွဲဆိုခဲ့သည့် အမှုဖြစ်ပြီး၊ ဂျာနယ်တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ဦးဝေလျှံနှင့် သတင်းထောက် မသက်စုအောင်တို့သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်တရားရုံး၌ အာမခံယူခဲ့ရသည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် နှစ်ဖက်ကျေအေးရန် သဘောတူညီခဲ့ကြပြီး၊ မော်ဒန်ဂျာနယ်ဘက်မှလည်း မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့ထုတ် ဂျာနယ်တွင် အမှားပြင်ဆင်ချက် ပြန်လည်ဖော်ပြပေးခဲ့ခြင်းဖြင့် အမှုပြီးဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ျပည္တြင္းသတင္းသမားနွစ္ဦးကို ႐ုံးတင္စစ္မယ္ |url=https://burmese.dvb.no/post/22384 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=သန့်စင်ငြိမ်းချမ်း |date=2012-03-23 |title=မော်ဒန်ဂျာနယ်အမှု ကျေအေးရန် နှစ်ဖက်သဘောတူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/03/23/7588.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ==== ၂၀၁၂ ခုနှစ် ==== * '''The Voice Weekly ဂျာနယ် အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း (၂၀၁၂):''' ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့ထုတ် The Voice Weekly ဂျာနယ်တွင် မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမီတက်က လုပ်ကိုင်ခွင့်ရထားသည့် မုံရွာကြေးနီစီမံကိန်း၏ အစုရှယ်ယာရောင်းချမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ငွေရေးကြေးရေးကိစ္စများတွင် သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာန၏ မရိုးသားမှုများရှိခဲ့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၏ အစီရင်ခံစာကို ကိုးကား၍ သတင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ယင်းသတင်းသည် မှန်ကန်မှုမရှိဘဲ ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ကာ ဝန်ကြီးဌာန၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနက ဂျာနယ်ထုတ်ဝေသူ၊ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာနှင့် သတင်းရေးသားသူ သတင်းထောက်တို့ကို အသရေဖျက်မှုဖြင့် ဒဂုံမြို့နယ်တရားရုံးတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လအတွင်း၌ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုအတွက် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စတင်စစ်ဆေးရန် တရားရုံးက ဆင့်ခေါ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ကာ အမှုပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2012-03-20 |title=The Voice ဂျာနယ်ကို သတ္ထုတွင်းဝန်ကြီးဌာန တရားစွဲပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/03/20/7387.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ - The Voice Weekly အမှုကို ကြားနာတော့မယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/09/120920_the-voice-weekly-trial |access-date=2026-04-26 |website=www.bbc.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-03-20 |title=The Voice Weekly ဂျာနယ်ကို တရားစွဲဆို |url=https://www.rfa.org/burmese/news/the-voice-weekly-03202012114329.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2012-05-12 |title=The Voice နှင့် သတ္တုတွင်း အမှု အပြီးသတ် ကြားနာမည် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/05/12/9727.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> * '''သတင်းထောက် မအေးသူစံ နှင့် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ထက်ထက်မိုးဦး အမှု:'''၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကင်းမြို့နယ်တရားရုံးက [[၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ|7Day News]] မှ သတင်းထောက် မအေးသူစံကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ထက်ထက်မိုးဦးကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၃၂၃ အရ ဒဏ်ငွေကျပ် ၁,၀၀၀ စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဤအမှုသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းက ပါတီပွဲတစ်ခုတွင် သတင်းထောက်က ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စ မေးမြန်းရာမှ အစပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁ နှစ်နှင့် ၁၀ လကျော်ကြာအောင် တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤအမှုသည် သတင်းထောက်တစ်ဦး သတင်းရယူစဉ် ဂုဏ်သိက္ခာပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားခံရမှုအတွက် ၁ နှစ်နှင့် ၁၀ လကျော်ကြာအောင် တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ထက္ထက္မိုး​ဦး​ကို ဒဏ္​ေငြက်ပ္ ၁ ​ေထာင္ ျပစ္ဒဏ္ခ် |url=https://burmese.dvb.no/post/23359 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * '''လျှပ်တပြက်ဂျာနယ် အမှု နှင့် တရားစွဲဆိုခံရမှု:''' ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခနှင့် ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများက "မွတ်ဆလင်ကုလား ၁၀ ဦး အသတ်ခံရသည်" ဟု မှားယွင်းဖော်ပြခဲ့မှုအပေါ် '''"နိုင်ငံပိုင် သတင်းစာအမှား မည်သူ တာဝန်ယူမည်နည်း"''' ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မျက်နှာဖုံးသတင်း ရေးသားခဲ့ခြင်းနှင့် မသီတာထွေး၏ ဓာတ်ပုံကို ဖော်ပြခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် လျှပ်တပြက်ဂျာနယ်ကို စာပေစိစစ်ရေးက အကန့်အသတ်မရှိ ထုတ်ဝေခွင့် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ထို့နောက် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရက ဆူပူမှုဖြစ်ပွားအောင် လှုံ့ဆော်ရေးသားမှုဖြင့် အယ်ဒီတာချုပ် '''ဦးမြတ်ခိုင်''' ကို ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ)၊ (ဂ) တို့ဖြင့် ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းအမှုကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=အောင်သက်ဝိုင်း |date=2012-06-21 |title=လျှပ်တပြက်ဂျာနယ်ကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရ တရားစွဲပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/06/21/12833.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> * '''လျှပ်တစ်ပြက်ဂျာနယ် အသရေဖျက်မှုနှင့် တရားမမှုဖြင့် စွဲဆိုခံရခြင်း:''' ကသာမြို့ရှိ "ဗယ်လဲင်တိုင်း" (Valentine) ကာရာအိုကေလုပ်ငန်းရှင် ဦးမြင့်မောင်က လျှပ်တစ်ပြက်ဂျာနယ် (အတွဲ ၃၊ အမှတ် ၈၄ နှင့် ၈၈) ပါ ရေးသားချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ အသရေဖျက်မှုဖြင့် ကသာမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မြို့နယ်တရားသူကြီးက အဆိုပါအမှုကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာအမှုကြီး ၄၈၇/၁၂၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၅၀၀ အရ လက်ခံခဲ့ပြီး ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စတင်ကြားနာရန် ချိန်းဆိုခဲ့သည်။၎င်းအမှုတွင် ဆောင်းပါးရှင် '''ဟာဂျူလီ (ကသာ)''' ကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာပုဒ်မ ၅၀၀ ဖြင့် ဦးတိုက်လျှောက်ထားခဲ့ပြီး၊ အယ်ဒီတာချုပ် '''ဦးမြတ်ခိုင်''' နှင့် ဆောင်းပါးရှင် ဟာဂျူလီ တို့ နှစ်ဦးအား "နစ်နာကြေး ငွေသိန်း ၅,၀၀၀ ရလိုမှု" ဖြင့် ကသာခရိုင်တရားရုံးတွင် တရားမမှုဖြင့် ထပ်မံစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါ တရားမမှုကို ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2012-07-29 |title=လျှပ်တစ်ပြက် ဂျာနယ်ကို အသရေဖျက်မှုနဲ့ စွဲဆိုမှု မြို့နယ်တရားရုံး လက်ခံ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/lightening-journal-sued-07292012103016.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * '''ဆင်ဆာစနစ်ဖြေလျှော့မှု:''' ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခြင်းမပြုမီ စာပေစိစစ်ရေးသို့ တင်ပြရသည့် စနစ်ကို စတင်ဖြေလျှော့ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စာေပစိစစ္ေရးဌာန ဖ်က္သိမ္း |url=https://burmese.dvb.no/post/35733 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * '''ဒီဗွီဘီ (DVB) သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ အမှု (၂၀၁၂):''' ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ် ပညာရေးမှူးရုံးသို့ ဂျပန်ပညာသင်ဆုကိစ္စ သတင်းသွားရောက်မေးမြန်းခဲ့ရာမှ စတင်၍ ဒီဗွီဘီသတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ (ခ) ကိုသူရသက်တင်နှင့် ကျောင်းသားမိဘ ကိုဝင်းမြင့်လှိုင်တို့ကို မကွေးမြို့နယ် ပညာရေးဌာနက ဝတ္တရားနှောင့်ယှက်မှု (ပုဒ်မ ၃၅၃)၊ ပိုင်နက်ကျူးလွန်မှု (ပုဒ်မ ၄၄၈) တို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-07 |title=DVB သတင်းထောက် ထောင်တစ်နှစ် စီရင်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/dvb-reporter-jail-04072014113403.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ယင်းတရားစွဲဆိုမှုအပေါ် ဒီဗွီဘီသတင်းဌာနက သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ကန့်ကွက်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့နှစ်ဦးကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် မကွေးမြို့နယ်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်စီ ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-07 |title=DVB သတင်းထောက်နဲ့ သတင်းပေး ထောင် ၁ နှစ်စီချ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140407_dvb_reporter_jailed |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ကိုဇော်ဖေသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့ ကမ္ဘာ့ သတင်း လွတ်လပ်ခွင့်နေ့ မတိုင်ခင် RSF နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့က သူရဲကောင်း သတင်းသမား ၁၀၀ စာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့မှုထဲ ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသော သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေလည်း ပါ၀င်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-30 |title=RSF ရဲ့ သူရဲကောင်း သတင်းသမား ၁၀၀ မှာ ကိုဇော်ဖေပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140430_rsf_100heros |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ယင်းအပြင် ဒီဗွီဘီသတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ (ခ) ကိုသူရသက်တင်နှင့် အတူပါရှိသူ ကျောင်းသားမိဘတစ်ဦးကို ဝတ္တရားနှောင့်ယှက်မှု၊ ပိုင်နက်ကျူးလွန်မှုတို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်စီ ချမှတ်စီရင်ချက်အပေါ် ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလထုတ် ပြည်တွင်းရှိ ပုဂ္ဂလိကသတင်းစာနှင့် ဂျာနယ်အချို့သည် ၎င်းတို့၏ မျက်နှာဖုံးစာမျက်နှာများကို အနက်ရောင်များဖြင့် ဖော်ပြသည့် "အနက်ရောင်လှုပ်ရှားမှု" (Black Campaign) ကို ပြုလုပ်၍ သတင်းမီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံရမှုအပေါ် စုပေါင်းဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2014-04-11 |title=ပြည်တွင်းစာစောင်အချို့ အနက်ရောင် အဖုံးနဲ့ ထုတ်ဝေ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/04/140411_black_campaign |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ထောင် ၁နှစ် ပြစ်ဒဏ်ကို ၃ လဟု လျော့ချ ပြင်ဆင် သတ်မှတ်လိုက်ပြီးနောက် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2014-07-05 |title=DVB သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ ပြန်လွတ် |url=https://burmese.voanews.com/a/dvb-journalist-zaw-pe-released/1951327.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2014-04-07 |title=သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေကို ခြွင်းချက်မရှိ လွှတ်ပေးရန် DVB တောင်းဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/04/07/57278.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ==== ၂၀၁၃ ခုနှစ် ==== * '''ပုဂ္ဂလိကသတင်းစာများ:''' ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပုဂ္ဂလိကနေ့စဉ်သတင်းစာများကို နှစ်ပေါင်း ၅၀ အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ထုတ်ဝေခွင့်ပြုခဲ့သည်။ * '''Eleven Media သတင်းထောက် မခိုင် (ခ) နော်ခိုင်ခိုင်အေးချို အမှု:'''၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် လွိုင်ကော်မြို့ရှိ ရှေ့နေ ဒေါ်အေးအေးဖြိုး၏ နေအိမ်သို့ သတင်းသွားရောက်မေးမြန်းမှုနှင့်စပ်လျဥ်းပြီး Eleven Media သတင်းထောက် မခိုင် (ခ) နော်ခိုင်ခိုင်အေးချို တရားစွဲဆိုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်တရားရုံးက Daily Eleven သတင်းစာ၏ နယ်သတင်းထောက် မခိုင် (ခ) နော်ခိုင်ခိုင်အေးချို ကို ပိုင်နက်ကျူးလွန်မှု (ပုဒ်မ ၄၅၁)၊ အသရေဖျက်မှု (ပုဒ်မ ၅၀၀) နှင့် ဆဲဆိုခြိမ်းခြောက်မှု (ပုဒ်မ ၂၉၇-ခ) တို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၃ လ တပေါင်းတည်းကျခံစေရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ငွေဒဏ်သာချမှတ်နိုင်သည့် ပြစ်မှုမျိုးကို ထောင်ဒဏ်အထိ စီရင်ခဲ့ခြင်းမှာ တရားရေးမဏ္ဍိုင်ကို အသုံးချ၍ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု သတင်းလောကက ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ပြင်သစ်အခြေစိုက် နယ်ခြားမဲ့သတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) နှင့် CPJ တို့ကလည်း ယင်းစီရင်ချက်အပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2013-12-24 |title=အမျိုးသမီး နယ်သတင်းထောက် ထောင်ချခံရမှု RSF နှင့် CPJ ရှုတ်ချ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-female-journalist-jailed-cpj-/1816375.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=စနေလင်း |date=2013-12-20 |title=နယ်သတင်းထောက် အပေါ် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ချက်အား မီဒီယာများ ရှုတ်ချ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/12/20/52498.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> * '''ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)ပါ ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပြဌာန်းခြင်း:''' ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက် တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် သည် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေကို ပြဌာန်းခဲ့သည်။ထိုထဲ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)သည် နောင်တွင် သတင်းမီဒီယာအပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှုသဖွယ် အသုံးချခံဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2017-06-11 |title=ပုဒ်မ ၆၆(ဃ) သတင်းမီဒီယာကို ဖိနှိပ်ဖို့ ပြဌာန်းထားတဲ့ ဥပဒေလား |url=https://burmese.voanews.com/a/3895547.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ==== ၂၀၁၄ ခုနှစ် (ဖိနှိပ်မှုအများဆုံးနှစ်) ==== * '''ယူနတီဂျာနယ် (Unity Journal) အမှု:''' ဇန်နဝါရီလ ၂၅ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ယူနတီဂျာနယ် တွင် လျှို့ဝှက်ဓါတုလက်နက်စက်ရုံဆိုသည့် သတင်းဆောင်းပါး ကြောင့် ဂျာနယ်၏ မကွေးတိုင်း ပေါက်မြို့နယ် ဌာနေသတင်းထောက် ကိုလူမော်နိုင်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် လျှို့ဝှက်ချက်ပေါက်ကြားမှုဖြင့် စွဲချက်တင်ခဲ့ပြီး၊ ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျာနယ်၏ အမူဆောင်အရာရှိချုပ် ဦးတင့်ဆန်း နှင့် သတင်းထောက်များဖြစ်ကြသော ကိုရာဇာဦး၊ ကိုပိုင်သက်ကျော် နှင့် ကိုစည်သူစိုးတို့ကို သတင်းရဲတပ်ဖွဲ့က ဆက်လက်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၁၀ ရက်နေ့တွင် ထိုသူတို့ အလုပ်ကြမ်း နှင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ်ချမှတ်ခံရပြီး၊နောက်တွင် တိုင်းတရားလွှတ်တော် သို့ အယူခံခဲ့ရာမှ ၃နှစ် လျှော့ပြီး ၇နှစ် သို့ ပြောင်းလဲ ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဆုမွန် |date=2014-03-18 |title=ယူနတီဂျာနယ်အမှု စတင်ကြားနာ |url=https://burmese.voanews.com/a/unity-journal-update/1873789.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-02-04 |title=ယူနတီဂျာနယ်ကိစ္စ စိုးရိမ်ကြောင်း စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့များ ကြေညာချက်ထုတ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/worry-unity-journal-cause-02032014210047.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယူနတီ ဂျာနယ် သတင်းထောက်တွေကို တရားစွဲပြီ - BBC Burmese - မြန်မာ့ရေးရာ |url=http://www.bbc.co.uk/burmese/burma/2014/05/140521_unity_charged.shtml |access-date=2026-04-26 |website=www.bbc.co.uk |language=my}}</ref> * '''Tomorrowဂျာနယ် သတင်းထောက် ဦးတင်ရွှေအား ပုဒ်မ ၁၈ ဖြင့် အမိန့်ချမှတ်မှု :''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် မကွေးမြို့၌ မီဒီယာဖိနှိပ်မှုရပ်တန့်ရေးနှင့် ဖမ်းဆီးခံသတင်းထောက်များ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ဆန္ဒပြရာတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည့် Tomorrow ဂျာနယ်၏ နယ်သတင်းထောက် ဦးတင်ရွှေ တရားစွဲခံရသည်။ မကွေးမြို့နယ်တရားရုံးက ၎င်းအား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခြင်းနှင့် စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၁၈ ဖြင့် ဒဏ်ငွေကျပ် ၂၀,၀၀၀ (သို့မဟုတ်) ထောင်ဒဏ် (၁) လ စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဆန္ဒပြပွဲသည် DVB သတင်းထောက် ကိုဇော်ဖေ (ခ) ကိုသူရသက်တင်နှင့် Unity သတင်းဂျာနယ်မှ သတင်းထောက်များ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ခွင့်ပြုမိန့်တင်ပြခဲ့သော်လည်း ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ လပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပြီးမှ တရားစွဲဆိုခံရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Tomorrow ဂျာနယ်သတင်းထောက် ပုဒ်မ ၁၈ ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရမှု ဒဏ်ငွေကျပ်နှစ်သောင်းပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချ |url=https://news-eleven.com/article/260332 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * '''ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် Eleven Media Group အမှု:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့ထုတ် Weekly Eleven သတင်းဂျာနယ်ပါ "အများပြည်သူ ဝန်ဆောင်မှု မီဒီယာ ဥပဒေက နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာတွေကို သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာငွေ အလွဲသုံးစားမှုပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြုနေသလား"ဆိုသည့် သတင်းဆောင်းပါးတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သော ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပုံနှိပ်စက်တင်ဒါအောင်ထားမှုများသည် သတ်မှတ်ဈေးနှုန်းများထက် ပိုနေသည်ဆိုသော အချက်နှင့်စပ်လျဥ်းပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ဦးဆောင်ညွန်ကြားရေးမှူး ဦးကျော်စိုးက တရားလိုလုပ်ပြီး ပုဒ်မ ၅ဝဝ အသရေဖျက်မှုဖြင့် Eleven Media Group က အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဒေါက်တာသန်းထွဋ်အောင်၊ မန်နေးဂျင်းအယ်ဒီတာ ဒေါက်တာသိန်းမြင့်၊ အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုး၊ ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ် ဦးမြတ်သစ် နှင့် အမှုဆောင် အယ်ဒီတာ ကိုနေထွန်းနိုင်တို့ကို ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်တရားရုံးတွင် ပုဒ်မ ၅၀၀ (အသရေဖျက်မှု) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-11-19 |title=ပြန်ကြားရေးနဲ့ Eleven Media အမှု စတင်စစ်ဆေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ministry-of-information-sue-eleven-media-11192014172354.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * '''Tomorrow ဂျာနယ် အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့ထုတ် Tomorrow ဂျာနယ်ပါ “လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓမြတ်စွယ်တော် သာသနာ့နယ်မြေများ ကျူးကျော်ခံနေရ” ဟူသော သတင်းနှင့် ပတ်သက်၍ လက်ပံတန်းမြို့နယ်နေ ဦးအောင်ပွင့် (ခ) ဦးအောင်မြင့်က ဂျာနယ်အယ်ဒီတာချုပ်၊ သတင်းထောက်နှင့် ဒေသခံဖြစ်သူ ဦးစန်းမောင် (ဗုဒ္ဓမြတ်စွယ်တော် ဂေါပကအဖွဲ့ ဒုဥက္ကဋ္ဌ) တို့ကို အသရေဖျက်မှု ပုဒ်မ ၅၀၀ ဖြင့် တာမွေမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါအမှုအတွက် ဂျာနယ်အယ်ဒီတာချုပ် ဒေါ်သဲစုလှိုင်နှင့် သတင်းထောက်တို့သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အာမခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ပူးတွဲတရားစွဲဆိုခံထားရသည့် ဒေသခံ ဦးစန်းမောင်အား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျပ်သိန်း ၁၀၀ ဖြင့် တရားရုံးက အာမခံခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် သတင်းဖော်ပြမှုကြောင့် သတင်းမီဒီယာသာမက သတင်းအရင်းအမြစ်ဖြစ်သည့် ဒေသခံကိုပါ ပစ်မှတ်ထားတရားစွဲဆိုခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Tomorrow ဂ်ာနယ္အမႈတြင္ ပူးတဲြတရားစဲြဆိုခံထားရသည့္ေဒသခံ အာမခံ ရရွိ |url=https://burmese.dvb.no/post/76824 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * '''မွန်းတည့်နေဂျာနယ် (Bi-Midday Sun) အမှု:''' ဇူလိုင်လတွင် ကြားဖြတ်အစိုးရဖွဲ့စည်းမည့် သတင်းဖော်ပြမှုကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်တရားရုံးက မွန်းတည့်နေဂျာနယ်မှ ဂျာနယ်တိုက် ပိုင်ရှင် ဦးကျော်မင်းခိုင် ၊ ဦးနေမင်းထွန်း၊ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ကိုအောင်သန်း၊ အမှုဆောင် အယ်ဒီတာ ကိုဝင်းထင်၊ သတင်းထောက် မင်းဝသန် အစရှိသည့် ၅ ဦးကို နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှု ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် အမြင့်ဆုံးထောင်ဒဏ် ၂ နှစ်စီ ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-10-16 |title=ဘိုင်မွန်းတည့်နေ သတင်း သမားတွေကို ထောင်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/10/141016_bimoontenay_sentenced |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၎င်းတို့သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တိုင်းရင်းသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုများကို ကြားဖြတ်အစိုးရအဖြစ် တင်မြှောက်ကြောင်း "ဒီမိုကရေစီရေး စဉ်ဆက်မပြတ် လှုပ်ရှားသူများအဖွဲ့" (MDCF) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ဂျာနယ်၌ ဖော်ပြခဲ့ခြင်းကြောင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းစီရင်ချက်ချမှတ်ရာတွင် ထိုစဉ်က ပြဋ္ဌာန်းထားပြီးဖြစ်သည့် မီဒီယာဥပဒေဖြင့် အရေးမယူဘဲ ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မဖြင့် အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ် စီရင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် သတင်းသမားများနှင့် ရှေ့နေများ၏ ဝေဖန်မှုများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-10-16 |title=မွန်းတည့်နေ ဂျာနယ် သတင်းသမား ၅ ဦး ထောင် ၂နှစ်စီ ချမှတ်ခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/journalists-sentences/2485985.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |last=နန်းဆိုင်နွမ် |date=2014-07-22 |title=Bi မွန်းတည့်နေ ဂျာနယ် အမှု ရမန် ထပ်ယူ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/07/22/62224.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-10-17 |title=မွန်းတည့်နေဂျာနယ်အမှု စီရင်ချက် |url=https://www.rfa.org/burmese/multimedia/mid-day-sun-reporters-10172014033827.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * '''အလွတ်သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သေဆုံးမှု:''' အောက်တိုဘာလတွင် မွန်ပြည်နယ်၌ သတင်းယူနေသည့် အလွတ်သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းမှုအောက်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။တပ်မတော် ဘက်ကမူ ကိုပါကြီး (ခ) ဗိုလ်ကြီး အောင်နိုင်သည် လက်နက်ကိုင် KKO အဖွဲ့၏ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်ကြီးအောင်နိုင် ဖြစ်ကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် စခန်းချနေစဉ် အစောင့်ထံမှ သေနတ်ကို လုယူ၍ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးစားခဲ့သောကြောင့် ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးရာမှ သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၎င်း၏ရုပ်အလောင်းအား စခန်းချရာနေရာအနီးတွင်ပင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-10-24 |title=တပ်ကဖမ်းထားတဲ့ သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သေဆုံးပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/10/141024_pargyi_dead |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-11-16 |title=သတင်းထောက် ကိုပါကြီး သေ ဆုံးမှု လူ ၅ဝ ကျော် စစ်ဆေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kopargyi-dead-investigate-soldiers-11162014121817.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * '''မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် ၁၁ ဦး တရားစွဲခံရမှု:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်မှ ထုတ်ဝေသူနှင့် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးကျော်စွာဝင်း အပါအဝင် ဝန်ထမ်း ၁၁ ဦးကို သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ (ခ) (ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည့် ရေးသားမှု) ဖြင့် နေပြည်တော်၊ ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်တရားရုံးတွင် အမှုဖွင့်တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-11-05 |title=တရားစွဲခံရမည့် မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် |url=https://www.rfa.org/burmese/multimedia/myanmar-herald-journal-11052014015907.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ယင်းသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ၉ ရက်နေ့ထုတ် ဂျာနယ်၌ ဖော်ပြခဲ့သည့် ဦးမျိုးရန်နောင်သိမ်းနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအပေါ် သုံးနှုန်းထားသည့် အသုံးအနှုန်းများသည် သမ္မတ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ တရားစွဲဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အမှုတွင် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးကျော်စွာဝင်း၊ ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည့် ဦးအောင်ကျော်မင်း၊ ဦးဆန်းထူးဝင်း၊ ဦးအံ့ခေါင်မင်း နှင့် ဖြန့်ချိရေးဝန်ထမ်း ဦးဇေယျာမိုး အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၁ ဦးကို တရားရုံးက နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2014-11-04 |title=မြန်မာ သံတော်ဆင့်ကို အစိုးရ တရားစွဲမယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/11/141104_myanmar_thandawsint |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2014-11-07 |title=မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်က ၁၁ ဦးကို အမှုဖွင့် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-herald-charged-11072014100123.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တရားလိုပြုလုပ်၍ သတင်းမီဒီယာဥပဒေပုဒ်မ ၂၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲခံထားရသည့် မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် ထုတ်ဝေသူမှ ဖြန့်ချိရေးအထိ ၁၁ ဦးအနက် နှစ်ဦးအား နေပြည်တော်၊ ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ် တရားသူကြီးဦးခင်ဝင်းက အမြင့်ဆုံးပြစ်ဒဏ်ဖြစ်သည့် ငွေဒဏ်ကျပ် ၁၀ သိန်းစီပေးဆောင်ရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းမီဒီယာဥပဒေဖြင့် တရားစွဲခံထားရသည့် မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်မှ အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ်တို့အား ငွေဒဏ် ကျပ် ၁၀ သိန်းပေးဆောင်ရန်နှင့် ပေးဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိပါက ဥပဒေတွင်မပါဝင်သော ထောင်ဒဏ်ခြောက်လကျခံစေရန် ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်တရားသူကြီးဦးခင်ဝင်း အမိန် |url=https://news-eleven.com/article/262735 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=စနေလင်း |date=2014-09-24 |title=ရွေးချယ်စရာ မရှိတော့၍ ဂျာနယ် နှစ်စောင်ကို တရားစွဲဟု ဝန်ကြီး ဦးရဲထွဋ် ပြော |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2014/09/24/65070.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> * '''မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ် လက်ပံတန်းမြို့နယ်၌ ထပ်မံတရားစွဲဆိုခံရမှု:''' ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ် ရဲတပ်ဖွဲ့က မြန်မာသံတော်ဆင့်ဂျာနယ်မှ သတင်းထောက်တစ်ဦးကို သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ (ခ) ဖြင့် ထပ်မံတရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဒေသခံရဲတပ်ဖွဲ့၏ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုအကြောင်း ရေးသားခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ နေပြည်တော်တွင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး တရားရင်ဆိုင်နေရဆဲကာလအတွင်း နောက်ထပ်အမှုတစ်ခု တိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2014-12-07 |title=သံတော်ဆင့်က သတင်းထောက် နောက်တစ်ဦး တရားစွဲခံရပြန်ပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2014/12/141207_thantawsint_journalist_charged |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ==== ၂၀၁၅ ခုနှစ် ==== * '''The Myanmar Post (မြန်မာပို့စ်) ဂျာနယ်အမှု (၂၀၁၅):''' ၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ် တရားရုံးက ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြန်မာပို့စ်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် ကိုသန်းထိုက်သူနှင့် ဒုသတင်းထောက်ချုပ် ကိုဆန်းမိုးထွန်းတို့ကို အသရေဖျက်မှု (ပုဒ်မ ၅၀၀) ဖြင့် အလုပ်မဲ့ထောင်ဒဏ် ၂ လစီ ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော်နှင့် ကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးရေးအစီအစဉ် (UNDP) တို့ ပူးပေါင်းသည့် ဖိုရမ်နှင့် ပတ်သက်၍ "ပညာရည်နိမ့်ပါးမှုကြောင့် တပ်မတော်သားများ လွှတ်တော်တွင် ပါဝင်နေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးမှဆို" ဟူသော သတင်းခေါင်းစဉ်ဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့ထုတ် ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းသတင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော် တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ် ဗိုလ်မှူးသိန်းဇော်က ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ရက်နေ့တွင် တရားလိုပြုလုပ်၍ တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အယ်ဒီတာ နှင့် ဒု-သတင်းထောက်ချုပ် ၂ဦးကို မော်လမြိုင်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ်စီရင် |url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-20831.html |access-date=2026-04-26 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြန်မာပို့စ်မှ ဂျာနယ်လစ် ၂ ဦးကို ထောင် ၂ လချ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2015/03/18/72754.html/attachment/myanmar-post/ |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဆုမွန် |date=2015-03-18 |title=မြန်မာသတင်းသမား ၂ ဦး ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/journalists-sentenced/2685452.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> * '''Eleven Media Group အယ်ဒီတာ ၁၇ ဦး တရားစွဲခံရမှု''' ''':''' ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးကျော်စိုးက တရားလိုပြုလုပ်၍ '''The Daily Eleven''' သတင်းစာမှ အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုး အပါအဝင် တာဝန်ရှိသူ ၁၇ ဦးကို "တရားရုံးကို မထေမဲ့မြင်ပြုမှု" ဖြင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်တွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာမျက်နှာဖုံး၌ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပုံနှိပ်စက်ဝယ်ယူမှုနှင့် ပတ်သက်၍ "တရားလိုပြသက်သေက ယူရို ၇ သိန်းဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်မှာ မှန်ကန်ကြောင်း ထွက်ဆိုသည်" ဟူသော သတင်းခေါင်းစဉ် ဖော်ပြချက်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအမှုတွင် ထုတ်ဝေသူ ဒေါက်တာသိန်းမြင့်၊ အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုး၊ ဆရာဦးမြတ်သစ်၊ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာများဖြစ်သည့် ကိုအောင်မျိုးသူ၊ ကိုသန်းဇော်ထွန်း၊ ကိုကျော်ဇောလင်း၊ ကိုနေထွန်းနိုင်၊ ကိုဦး(သင်္ချာ)၊ ကိုနရီမင်း၊ သတင်းထောက်ချုပ် ကိုမာန်သူရှိန်၊ အကြီးတန်းအယ်ဒီတာများဖြစ်သည့် ကိုဇော်ဇော်အောင်၊ မအငယ်ထွေး၊ ကိုဟိန်းမင်းလတ်၊ ကိုစိုးထက်ခိုင်၊ ကိုနေ(မန်း)၊ မလင်းလင်းခိုင် နှင့် မနွဲ့ယဉ်အေးတို့ စုစုပေါင်း ၁၇ ဦးအထိ စံချိန်တင် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=The Daily Eleven သတင်းစာမှ အယ်ဒီတာ ၁၇ ဦးအား ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထပ်ဆင့်တရားစွဲဆိုထားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အယ်ဒီတာချုပ်ကိုဝေဖြိုး၏ ရှင်းလင်းပြောကြားချက် |url=https://news-eleven.com/article/261682 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-07-04 |title=Daily Eleven အယ်ဒီတာများ အမှုတစ်ကြိမ်တည်းစစ်ပြီး ဆုံးဖြတ်မည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/daily-eleven-lawsuit-once-decide-07032015230455.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မေစစ်ပိုင် |date=2015-06-20 |title=အလဲဗင်း အယ်ဒီတာ ၁၇ ဦးကို တရားရုံး မထီမြင်ပြုမှုဖြင့် ပြန်ကြားရေးက တရားစွဲ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2015/06/20/76736.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> * '''သမဂ္ဂဂျာနယ်''' '''သတင်းထောက်ချုပ် မရွှေမှုံ အမှု (၂၀၁၅):''' ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ် တရားရုံးက သမဂ္ဂဂျာနယ် သတင်းထောက်ချုပ် မရွှေမှုံ (ခ) မဆွေဇင်ဦးကို ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခြင်းနှင့် စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် ဒဏ်ငွေ တစ်သောင်းကျပ် (သို့မဟုတ်) ထောင်ဒဏ် ၁၅ ရက် ကျခံရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအမှုသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့က ကျရောက်သည့် "သတင်းသမားများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများအား အရေးမယူ ပစ်ထားခြင်းများ အဆုံးသတ်ရေးဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာနေ့" တွင် ဆူးလေဘုရားပေါ်၌ သတင်းမီဒီယာသမားများအပေါ် ဖိနှိပ်မှုရပ်တန့်ရန် ဆုတောင်းပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် ကျောက်တံတားမြို့နယ်တရားရုံးတွင်၂၀၁၅ ဇွန် ၁ ရက်က တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2015-12-18 |title=မီဒီယာဖိနှိပ်မှု ရပ်တန့်ဖို့ ဆုတောင်းသူ ကျပ် ၁၀၀၀၀ ဒဏ်ရိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/court-sentenced-shwehmon-12182015102159.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဘုရားပေါ်တွင် ဆုတောင်းသည်ဟုဆိုကာ‘သမဂ္ဂဂျာနယ် သတင်းထောက်ချုပ် မရွှေမှုန်အား ပုဒ်မ ၁၉ ဖြင့် တရားစွဲထားမှု ကျောက်တံတားမြို့နယ်တရားရုံး၌ ယနေ့ အမိန့်ချမည် |url=https://news-eleven.com/article/268002 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဦးထင်ကျော် နှင့် ဦးဝင်းမြင့် အစိုးရလက်ထက် ထင်ရှားဖြစ်စဉ်များ (၂၀၁၆–၂၀၂၁) === အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အစိုးရလက်ထက်တွင် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆(ဃ)၊ မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှု အက်ဥပဒေနှင့် နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေတို့ကို အသုံးပြု၍ မီဒီယာသမားများအပေါ် တရားစွဲဆိုမှုများ ဆက်တိုက်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် -<ref>{{Cite web |last=ထက်အောင်ခန့် |date=2019-06-24 |title=၆၆ (ဃ) နဲ့ တရားစွဲအမှုပေါင်း ၂၀၀ ရှိပြီ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-arrest-200-people-for-66-d-/4971395.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |first=I. S. P. |date=2018-03-28 |title=ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆို အရေးယူခံရသူများ {{!}} ISP-Myanmar |url=https://ispmyanmar.com/burmese/%e1%80%86%e1%80%80%e1%80%b9%e1%80%9e%e1%80%bc%e1%80%9a%e1%80%b9%e1%80%b1%e1%80%9b%e1%80%b8%e1%80%a5%e1%80%95%e1%80%b1%e1%80%92-%e1%80%95%e1%80%af%e1%80%92%e1%80%b9%e1%80%99-%e1%81%86%e1%81%86/ |access-date=2026-04-26 |language=en-GB}}</ref> ==== ၂၀၁၆ ခုနှစ် ==== * '''7Day Daily သတင်းစာကို တပ်မတော်က ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၃၁ အရ တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့ထုတ် 7Day Daily သတင်းစာတွင် သတင်းထောက် မင်းဟိန်းကျော် ရေးသားသည့် “စစ်တက္ကသိုလ်ဆင်း ညီနောင်များအား လက်ရှိအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် သူရဦးရွှေမန်း တိုက်တွန်း” ဟူသော သတင်းဆောင်းပါးနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်တပ်တွင်း ပုန်ကန်မှုဖြစ်အောင် သွေးထိုးလှုံ့ဆော်သည်ဟုဆိုကာ တပ်မတော်မှ ဒုဗိုလ်မှူးကြီးလင်းထွန်းက တရားလိုပြုလုပ်၍ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါအမှုတွင် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးသောင်းစုငြိမ်းနှင့် သတင်းထောက် ကိုမင်းဟိန်းကျော်တို့အား ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၁ ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သက်ဆိုင်ရာရဲစခန်းက သတင်းစာတိုက်သို့ တရားဝင်လာရောက်အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသတင်းမီဒီယာကောင်စီ၏ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းမှုနှင့် တရားရုံးပြင်ပ နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းချက်များအရ ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင်ပင် အမှုကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းကျေအေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့ထုတ် အစိုးရပိုင်သတင်းစာများတွင် 7Day Daily သတင်းစာက တပ်မတော်ကို တောင်းပန်ကြောင်း "ပန်ကြားလွှာ" ကို ထုတ်ပြန်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2016-06-27 |title=7Day သတင်းစာကို စစ်တပ် တရားစွဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2016/06/160627_7day_army_case |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-06-29 |title=7 Day Daily တပ်မတော်ကို တောင်းပန်လွှာထုတ်ပြန် |url=https://burmese.voanews.com/a/3396585.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဆုမွန် |date=2016-06-27 |title=တပ်မတော် စွဲချက် 7 Day ညှိနှိုင်းဖို့ မျှော်လင့် |url=https://burmese.voanews.com/a/news-7days-issue-/3393684.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> * '''BBC သတင်းထောက် ကိုနေလင်းအား ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း နာကျင်စေမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း:''' ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဘီဘီစီသတင်းထောက် ကိုနေလင်း သည် အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် (၃) လ ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကျောင်းသားများ၏ ဒီမိုကရေစီပညာရေး ဆန္ဒပြပွဲသတင်းကို ဆိုင်ကယ်ဖြင့် လိုက်လံရယူနေစဉ် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးနှင့် အခြေအတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ မန္တလေးတိုင်း၊ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်တရားရုံးက အမှုလက်ခံစစ်ဆေးပြီးနောက် ထိုပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။၎င်းအား ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ဒုတပ်ကြပ်ဘမော်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် နာကျင်စေခဲ့သည်ဟုဆိုကာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၃၃၂ (ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းအား ဝတ္တရားဆောင်ရွက်စဉ် နာကျင်စေမှု) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအမှုသည် သတင်းထောက်တစ်ဦး သတင်းရယူစဉ် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ အင်အားသုံးတားဆီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပဋိပက္ခအပေါ် ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဝေဖန်မှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2016-06-06 |title=ရဲကို နာကျင်စေမှု BBC သတင်းထောက် ထောင် ၃ လ ကျ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/bbc-reporter-naylin-sentenced-3months-jail-06062016110155.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * '''မကွေးအခြေစိုက် MGY ဂျာနယ် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်များ လားရှိုးတွင် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်နေ့ထုတ် MGY ဂျာနယ် (အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၉) ပါ "ပြည်သူ့ဟစ်တိုင်" ကဏ္ဍတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် "တပ်မတော်မိသားစု နေထိုင်ပိုင်ဆိုင်သည့် ခြံဝင်းအား တရုတ်လူမျိုး ဧည့်နိုင်ငံသားက မတရားသိမ်းယူ ဖယ်ရှားခိုင်းခြင်းအား တိုင်တန်းခြင်း" ဟူသော သမ္မတထံ လိပ်မူတိုင်ကြားစာနှင့် ပတ်သက်၍ အသရေဖျက်မှု ပုဒ်မ ၅၀၀ ဖြင့် လားရှိုးမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါအမှုတွင် တိုင်တန်းခံရသူ ဦးညွန့်မောင်က MGY ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးနေခြည် အပါအဝင် အယ်ဒီတာ (၄) ဦးနှင့် တိုင်ကြားစာပေးပို့သူ (၂) ဦး၊ စုစုပေါင်း (၆) ဦးကို တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ဂျာနယ်မှ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ခြင်းမရှိဘဲ ပေးပို့သူ၏ အာဘော်အတိုင်း ဖော်ပြပေးခဲ့သည့် ပြည်သူ့အသံကဏ္ဍအပေါ် တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မကွေးအခြေစိုက် သတင်းသမားများမှာ လားရှိုးမြို့အထိ သွားရောက်တရားရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2016-11-15 |title=MGY ဂျာနယ် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ အသရေဖျက်မှုနဲ့ တရားစွဲခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/mgy-journal-11152016071413.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * '''Daily Eleven သတင်းစာပါ အယ်ဒီတာ့အာဘော်ကြောင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ထုတ် Daily Eleven သတင်းစာတွင် '''“တစ်နှစ်ကြာပြီးနောက် ”''' အမည်ရှိ အယ်ဒီတာ့အာဘော် ဆောင်းပါး၌ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးထံမှ ဒေါ်လာတစ်သိန်းဝန်းကျင်တန် '''Patek Philippe''' နာရီတစ်လုံးကို လက်ဆောင်ရရှိခဲ့သည်ဟု ရည်ညွှန်းရေးသားခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူး '''ဦးမိုးဟိန်း''' က တရားလိုပြုလုပ်ကာ ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ '''နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်'''နေ့တွင် တာမွေမြို့နယ်ရဲစခန်း၌ အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ယင်းအမှုတွင် Eleven Media Group မှ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဒေါက်တာသန်းထွဋ်အောင်နှင့် အယ်ဒီတာချုပ် ကိုဝေဖြိုးတို့အား နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး အင်းစိန်ထောင်တွင် ချုပ်နှောင်ကာ အမှုရင်ဆိုင်စေခဲ့သည်။ အမှုစစ်ဆေးနေစဉ်အတွင်း ဒေါက်တာသန်းထွဋ်အောင်ဘက်က အဆိုပါရေးသားချက်မှာ အခြေအမြစ်မရှိကြောင်း ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ထံ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့မှစ၍ Eleven သတင်းစာနှင့် နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် အနူးအညွတ် ပြန်လည်တောင်းပန်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် Eleven Media Group ဘက်ကလည်း အခြားသူများအပေါ် ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် တန်ပြန်တရားစွဲဆိုထားသည့် အမှုများကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သဖြင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ညှိနှိုင်းမှုများဖြင့် အမှုပြေလည်သွားခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |title=အလဲဗင်း ဒေါက်တာ သန်းထွဋ်အောင်နဲ့ ထောင်ဝင်စာ တွေ့ခွင့်ရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-37968290 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-12-30 |title=တောင်းပန်ရတဲ့အကြောင်း ကို ဒေါက်တာ သန်းထွဋ်အောင် ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/eleven-explain-apology-12302016042209.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထက်အောင်ခန့် |date=2016-11-14 |title=Eleven က စွဲထားတဲ့ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) အမှုတွေ စရုပ်သိမ်းနေ |url=https://burmese.voanews.com/a/eleven-start-to-revoke-their-sue-/3594966.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-11-09 |title=ဒေါက်တာ သန်းထွဋ်အောင်နဲ့ Eleven Media Group ကို အမှုဖွင့် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/dr-thanhtutaung-eleven-media-sue-11092016064743.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ==== ၂၀၁၇ ခုနှစ် ==== * '''The Voice Daily အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် သရော်စာရေးသူအား တပ်မတော်က တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ဗဟန်းမြို့နယ်ရဲစခန်းမှတစ်ဆင့် The Voice Daily သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် ဦးကျော်မင်းဆွေနှင့် သရော်စာရေးသူ ဗြိတိသျှကိုကိုမောင် (ခ) ဦးကျော်စွာနိုင် တို့အား ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုကြောင်း သမ္မန်စာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ တရားစွဲဆိုရခြင်းမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့ထုတ် The Voice သတင်းစာတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် "ကျည်ထောင်စုသစ္စာ" အမည်ရှိ သရော်စာဆောင်းပါးသည် တပ်မတော်၏ အထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ခြေကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုဖြစ်စေပြီး တပ်မတော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟု တပ်မတော်ဘက်က ယူဆသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအမှုနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာနိုင်ငံစာနယ်ဇင်းကောင်စီက ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ပြီး The Voice ဘက်မှ စိတ်မကောင်းဖြစ်ရပါကြောင်း ရှင်းလင်းချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း တပ်မတော်ဘက်မှ မလုံလောက်ဟု ယူဆကာ တရားရုံးသို့ တိုက်ရိုက်တရားစွဲဆိုခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မေခ |date=2017-05-17 |title=The Voice အယ်ဒီတာချုပ် ၆၆(ဃ)နဲ့ တရားစွဲခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/the-voice-news-paper-66-d-/3854265.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Frontier |first=Mratt Kyaw Thu |date=2017-05-16 |title=The Voice အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် သရော်စာရေးသူတဦးကို ဆက်သွယ်ရေးပုဒ်မဖြင့် တပ်မတော်က တရားစွဲ |url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/the-voice-%e1%80%a1%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%92%e1%80%ae%e1%80%90%e1%80%ac%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba-%e1%80%9e%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%ac/ |access-date=2026-04-26 |website=Frontier Myanmar |language=mm-MM}}</ref> * '''DVB နှင့် ဧရာဝတီ သတင်းထောက်များအား မတရားအသင်းနှင့် ဆက်သွယ်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် အမှုပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်း:'''၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၌ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအောင်းလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) ၏ သတင်းသွားရောက်ယူခဲ့သည့် DVB သတင်းထောက် ကိုအေးနိုင်၊ ကိုပြည့်ဘုန်းအောင် နှင့် ဧရာဝတီသတင်းဌာန သတင်းထောက် ဦးသိန်းဇော် အပါအဝင် (၆) ဦးကို တပ်မတော်က ဖမ်းဆီးပြီး မတရားအသင်းများအက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၇(၁) ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် အဆိုပါအမှုကို '''၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်'''နေ့တွင် သီပေါမြို့နယ်တရားရုံး၌ တရားလိုဖြစ်သူ တပ်မတော်ဘက်က အမှုရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သဖြင့် သတင်းထောက်များအပါအဝင် ဖမ်းဆီးခံထားရသူများအားလုံး ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် သတင်းသမားများအား မတရားအသင်းဆက်သွယ်မှုပုဒ်မဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးအရေးယူခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အမှုရုပ်သိမ်းပေးခဲ့သည့် ထင်ရှားသောဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2017-06-27 |title=ထိန်းသိမ်းခံ ဧရာဝတီနှင့် DVB မှ သတင်းသမား ၃ဦး အမြန်ဆုံး လွှတ်ပေးရန် AI တောင်းဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2017/06/27/137455.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုဒ္မ ၁၇(၁) ျဖင့္ တရားစြဲခံရသည့္ ဒီဗြီဘီႏွင့္ ဧရာဝတီသတင္းေထာက္အပါအဝင္ ၆ ဦး လြတ္ေျမာက္ |url=https://burmese.dvb.no/post/228967 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဉာဏ်ဝင်းအောင် |date=2017-06-29 |title=အဖမ်းခံ သတင်းထောက်သုံးဦး ပုဒ်မ ၁၇/၁နဲ့ အရေးယူခံရမှု ဝေဖန်မှုထွက်ပေါ် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-journalists-to-be-charged-unlawful-association-act/3920768.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> * '''မြန်မာဓာတ်ပုံသတင်းထောက်နှစ်ဦး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံအခြေစိုက် GEO မဂ္ဂဇင်း၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ထွက်ပြေးလာသူများ၏ သတင်းဓာတ်ပုံများရယူရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည့် မြန်မာဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုမင်းဇေယျာဦးနှင့် ကိုခွန်လတ်တို့အား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အာဏာပိုင်များက ကော့ဘ်ဇက်ဘဇားမြို့တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် သတင်းထောက်ဗီဇာ (Journalist Visa) အစား ခရီးသွားဗီဇာ (Tourist Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဗီဇာစည်းကမ်းချိုးဖောက်မှုအပြင် ကနဦးတွင် သူလျှိုလုပ်မှုဖြင့်ပါ စွပ်စွဲတရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါအမှုအတွက် တရားရုံးက အာမခံပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အား ကာလအတန်ကြာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သဖြင့် မိခင်သတင်းဌာနများနှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းမီဒီယာအဖွဲ့အစည်းများက စိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ထိုအမှုသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်အရေးအခင်းကာလအတွင်း နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် သတင်းယူရင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အရေးကြီးသည့် မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=မြန်မာ ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် နှစ်ဦး ဘာလို့ အဖမ်း ခံထားရတာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-41279922 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite news |title=မြန်မာ ဓါတ်ပုံ သတင်းထောက် ၂ ဦး ဖမ်းဆီး ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-41284435 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * '''နေပြည်တော် လွှတ်တော်အနီး ဒရုန်းရိုက်ကူးမှုဖြင့် သတင်းထောက်များ ဖမ်းဆီးခံရခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် လွှတ်တော်အဆောက်အအုံအနီး ဒရုန်းဖြင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးရန် ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် တူရကီအခြေစိုက် TRT သတင်းဌာနမှ စင်ကာပူနိုင်ငံသား Lau Hon Meng၊ မလေးရှားနိုင်ငံသူ Mok Choy Lin၊ စကားပြန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် သတင်းထောက် ကိုအောင်နိုင်စိုးနှင့် ယာဉ်မောင်း ဦးလှတင်တို့ (၄) ဦးကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်တရားရုံးက ၎င်းတို့ (၄) ဦးလုံးကို ၁၉၃၄ ခုနှစ် လေယာဉ်အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၀ အရ ထောင်ဒဏ် (၂) လစီ ချမှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်တွင် ဒရုန်းအတွင်း၌ လွှတ်တော်နှင့် ပတ်သက်သည့် ရိုက်ကူးချက်များ မတွေ့ရှိရဘဲ အင်းဝဒေသမှ ဗီဒီယိုဖိုင်များသာ တွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း တရားရုံးက ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အား သွင်းကုန်ထုတ်ကုန်ဥပဒေဖြင့်လည်း ထပ်မံအမှုဖွင့် တရားစွဲဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ထက်နိုင်ဇော် |date=2017-11-10 |title=လႊတ္ေတာ္အား Drone ႏွင့္ ဓာတ္ပုံ႐ိုက္ရန္ ႀကိဳးပမ္းမႈျဖင့္ လူ ၄ ဦး ေထာင္ ၂ လစီ ခ်မွတ္ခံရ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2017/11/10/145964.html |access-date=2026-04-26 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> * '''တနင်္သာရီဂျာနယ်အား သတင်းမီဒီယာဥပဒေဖြင့် တိုင်းအစိုးရက တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ထုတ် တနင်္သာရီဂျာနယ် (အတွဲ ၅၊ အမှတ် ၁၇) တွင် ကလောင်အမည် မူးဆေးအိုး ရေးသားသည့် "မဲဆွယ်အပြုံး" အမည်ရှိ သရော်စာဆောင်းပါး ဖော်ပြခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က သတင်းမီဒီယာဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါဆောင်းပါးသည် တိုင်းဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးက ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်တွင် ထားဝယ်မြို့နယ်တရားရုံးသို့ ဦးတိုက်လျှောက်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအမှုတွင် သတင်းမီဒီယာဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ (ဆ) ကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟုဆိုကာ ပုဒ်မ ၂၅ (ခ) ဖြင့် စွဲဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သရော်စာသည် ရသစာပေအမျိုးအစားသာ ဖြစ်သော်လည်း အစိုးရအဖွဲ့က ဥပဒေကြောင်းအရ အရေးယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |title=တနင်္သာရီဂျာနယ်ကို စွဲချက်တင်သင့်မတင်သင့် ကြားနာမယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-45408448 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * '''ရိုက်တာသတင်းထောက် ကိုဝလုံးနှင့် ကိုကျော်စိုးဦးတို့အား နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေဖြင့် ဖမ်းဆီးထောင်ချခြင်း:'''၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ်၊ အင်းဒင်ကျေးရွာတွင် ရွာသား (၁၀) ဦး သတ်ဖြတ်ခံရသည့်ဖြစ်စဉ်ကို စုံစမ်းဖော်ထုတ်နေသည့် ရိုက်တာ (Reuters) သတင်းထောက် ကိုဝလုံးနှင့် ကိုကျော်စိုးဦးတို့အား ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အား ၁၉၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေ (Official Secrets Act) ချိုးဖောက်မှုဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ် (၇) နှစ်စီ အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ သတင်းထောက်နှစ်ဦးသည် သတင်းအချက်အလက်ရယူရန် ချိန်းဆိုစဉ် ရဲအရာရှိများ၏ ထောင်ချောက်ဆင် ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့ကြသော်လည်း ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရကာ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အင်းဒင်လူသတ်မှု စုံစမ်းဖော်ထုတ်ချက်ကြောင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပူလစ်ဇာဆု (Pulitzer Prize)<ref>{{Cite web |date=2019-04-16 |title=ရိုက်တာ သတင်းထောက် ကိုဝလုံးနဲ့ ကျော်စိုးဦးတို့ လွတ်မြောက်ဖို့ ပူလစ်ဇာဆုက အကျိုးရှိမလား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47945825 |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၊ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ - ယူနက်စကို (UNESCO) က ပေးအပ်သော UNESCO/Guillermo Cano Press Freedom Prize 2019 ဆု<ref>{{Cite web |date=2019-04-11 |title=ရိုက်တာသတင်းထောက် ကိုဝလုံးနဲ့ ကိုကျော်စိုးဦးတို့ကို UNESCO သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု ချီးမြှင့် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47891672 |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> နှင့် Time မဂ္ဂဇင်း၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် အထင်ရှားဆုံးပုဂ္ဂိုလ် (Person of the Year) စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2018-12-11 |title=ရိုက်တာ သတင်းထောက် ကိုဝလုံးနဲ့ ကိုကျော်စိုးဦးတို့ TIME မဂ္ဂဇင်းရဲ့ Person of the Year ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-46532133 |access-date=2026-04-26 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ==== ၂၀၁၈ ခုနှစ် ==== * '''မြန်မာတိုင်းမ်စ် အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေ မူးယစ်ဆေးဝါးအမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း:''' ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြန်မာတိုင်းမ်စ် (The Myanmar Times) သတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း သြစတြေးလျနိုင်ငံသား မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေ (Mr. Ross Dunkley) နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသား မစ္စတာ ဂျွန် မက်ကမ်ဇီး (Mr. John McKenzie) တို့အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံသား (၇) ဦးကို ဗဟန်းမြို့နယ်ရှိ ၎င်းတို့ငှားရမ်းနေထိုင်သည့် နေအိမ်တွင် မူးယစ်ဆေးဝါးများနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ဗဟန်းမြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် မူးယစ်တပ်ဖွဲ့စုတို့ ပူးပေါင်း၍ ရှောင်တခင်ဝင်ရောက်စစ်ဆေးရာမှ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲ၊ ရောင်းဝယ်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင်ပင် ဗဟန်းမြို့နယ်တရားရုံး၌ ရမန်နှစ်ပတ်ယူကာ ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မစ္စတာ ရော့စ် ဒန်ကလေသည် မြန်မာတိုင်းမ်စ်နှင့် ဖနွမ်းပင်ပို့စ် သတင်းစာတို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ယခင်အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကလည်း အမှုရင်ဆိုင်ခဲ့ရဖူးသည့် ထင်ရှားသော မီဒီယာလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |title=ရော့စ် ဒန်ကလေကို မူးယစ်မှုနဲ့ ဖမ်းဆီး |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44413979 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * '''Weekly Eleven ဂျာနယ် အယ်ဒီတာ (၃) ဦးအား ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရခြင်း:''' ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့ထုတ် Weekly Eleven ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် “အမြဲရှုံးနေသည့် စက်သုံးဆီဆိုင်တွေ ပိတ်ရေး၊ ငွေချေးသူ ဘယ်သူမှန်း မသိသည့် ကျောင်းကား နှင့် လူအမည်ပေါက် ပြည်သူ့ရှယ်ယာ” ဟူသော ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်ဆောင်းပါးနှင့် ပတ်သက်၍ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးအောင်ကျော်ခိုင်က တရားလိုပြုလုပ်ကာ တာမွေမြို့နယ်တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ အဆိုပါဆောင်းပါးသည် အများပြည်သူက အစိုးရအပေါ် အကြည်ညိုပျက်စေရန် ပြုလုပ်သည်ဟုဆိုကာ နိုင်ငံတော်အကြည်ညိုပျက်စေမှု ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ Eleven Media Group မှ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာ ကိုကျော်ဇောလင်း၊ အယ်ဒီတာ ကိုနရီမင်းနှင့် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ကိုဖြိုးဝေဝင်း တို့ (၃) ဦးမှာ အင်းစိန်ထောင်တွင် ရက်သတ္တပတ်အချို့ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Weekly Eleven ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် အပါအဝင် သုံးဦးအား ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် တရားစွဲထားသည့် အမှုတွင် တရားလိုအား စတင်စစ်ဆေးပြီး အာမခံလျှောက်ထားမှုကို လာမည့်ရုံးချိန်း၌ အမိန့်ချမည် |url=https://news-eleven.com/news/1848 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=Weekly Eleven ဂျာနယ်မှ အယ်ဒီတာချုပ် အပါအဝင် သုံးဦးအား တရားစွဲဆိုထားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က သတင်းမီဒီယာကောင်စီသို့ လာရောက်တိုင်ကြား |url=https://news-eleven.com/news/1979 |access-date=2026-04-26 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ==== ၂၀၁၉ ခုနှစ် ==== * '''ဧရာဝတီသတင်းဌာန တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအား ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၉ ခုနှစ် '''ဧပြီလ'''အတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်၌ ဖြစ်ပွားနေသော ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) နှင့် တပ်မတော်တို့၏ တိုက်ပွဲသတင်းများကို မေးမြန်းဖော်ပြခဲ့သည့်အတွက် ဧရာဝတီသတင်းဌာန (မြန်မာပိုင်း) တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ '''ကိုရဲနည်''' ကို တပ်မတော်က ဆက်သွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၆ (ဃ) ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအမှုကို ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်ရဲစခန်းတွင် တပ်မတော်ဘက်က တရားလိုပြုလုပ်၍ အမှုဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၂၀၁၉ ခုနှစ် '''ဧပြီလ ၁၉ ရက်'''နေ့တွင် သတင်းဌာနဘက်က အတည်ပြုခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် သတင်းမီဒီယာများ၏ ပဋိပက္ခသတင်းတင်ပြမှုအပေါ် တရားဥပဒေဖြင့် ကန့်သတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |title=အေအေ ရက္ခိုင့် တပ်မတော် နဲ့ တိုက်ပွဲ အကြောင်း သတင်းရေးတဲ့ ဧရာဝတီသတင်းဌာန ကို တပ်မတော် က ၆၆ ဃ နဲ့ တရားစွဲထား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-47990667 |access-date=2026-04-26 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * '''Channel Mandalay ဗီဒီယိုသတင်းထောက် ကိုနန္ဒ (ခ) ကိုအောင်ကြည်မြင့်အား ပုဒ်မ ၅ ခုဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်း:''' ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ အောင်သပြေကျေးရွာရှိ ကျောက်မီးသွေးစွမ်းအင်သုံး ဘိလပ်မြေစက်ရုံစီမံကိန်းကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသည့် ဒေသခံများအား ရဲတပ်ဖွဲ့က နှိမ်နင်းမှုကို Channel Mandalay TV ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့် (Live) ပြသခဲ့သည့် သတင်းထောက် ကိုနန္ဒကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ထို့နောက် ၎င်းအား ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၃၃၃၊ ၃၀၇၊ ၄၄၀၊ ၁၁၄ နှင့် ၄၃၅ စသည့် ပုဒ်မ ၅ ခုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် နယ်စည်းမထားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) က ကိုနန္ဒသည် သတင်းယူနေစဉ် လက်တစ်ဖက်တွင် ကင်မရာ၊ အခြားတစ်ဖက်တွင် ဖုန်းကိုင်ဆောင်ထားပြီး ရန်လိုသည့်အပြုအမူမရှိကြောင်း ဗီဒီယိုအထောက်အထားများဖြင့် ရှင်းလင်းခဲ့ကာ ကုလသမဂ္ဂအလုပ်အဖွဲ့ (UN Working Group) ထံသို့ တိုင်ကြား၍ နိုင်ငံတကာဖိအားပေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ဒေသတွင်း သတင်းယူနေသည့် သတင်းထောက်တစ်ဦးအား ပြင်းထန်သော ပုဒ်မများဖြင့် နှစ်ရှည်ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2019-08-15 |title=Channel Mandalay TV သတင်းထောက် ဖမ်းဆီးခံရမှု RSF ကုလကို တိုင်ကြား |url=https://burmese.voanews.com/a/rsf-refers-myanmar-journalist-arbitrary-detention-to-un/5042918.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=The Irrawaddy News |date=2019-06-21 |title=Channel Mandalay သတင္းေထာက္ကိုု၄ႀကိမ္ေျမာက္ရံုုးထုုတ္ |url=https://www.youtube.com/watch?v=yO-zDGSy9xw |access-date=2026-04-26}}</ref> ==== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ==== * '''သတင်းဌာနအယ်ဒီတာချုပ် (၃) ဦးအား အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေဖြင့် အမှုဖွင့်ခြင်း:''' ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လအတွင်း ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) ကို အစိုးရက အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာပြီးနောက်၊ AA နှင့် ဆက်သွယ်မေးမြန်းမှုပြုလုပ်ခဲ့သည့် မန္တလေးအခြေစိုက် Voice of Myanmar (VOM) အယ်ဒီတာချုပ် ကိုနေမျိုးလင်းကို ၂၀၂၀ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရဲတပ်ဖွဲ့က အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀ (က)၊ ၅၂ (က) တို့ဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စစ်တွေအခြေစိုက် နေရဉ္စရာသတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် ကိုခိုင်မြတ်ကျော်နှင့် ရန်ကုန်ခေတ်သစ်သတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် ကိုသာလွန်ဇောင်းထက်တို့ကိုလည်း အလားတူဥပဒေဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကိုနေမျိုးလင်း၏ လုပ်ရပ်မှာ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေနှင့် အကျုံးဝင်ခြင်းမရှိကြောင်း ဥပဒေအရာရှိ၏ အကြံပြုချက်အရ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရာမှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို အသုံးပြု၍ သတင်းမီဒီယာသမားများအား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးအရေးယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဇော်ဝင်းလှိုင် |date=2020-03-31 |title=VOM အယ်ဒီတာချုပ် ထိန်းသိမ်းခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/voa-chief-editor-attested-/5352570.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=စည်သူအောင်မြင့် |date=2020-04-13 |title=သတင်းသမားတွေကို ဘာကြောင့် အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေနဲ့ ဖမ်းဆီး တရားစွဲဖို့ကြိုးစားသလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/sithu-aung-myint-why-myanmar-charges-journalists-under-terrorism-law/5369474.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=Voice of Myanmar သတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ် ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://burmese.dvb.no/post/379433 |access-date=2026-04-26 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * '''Justice for Myanmar ဝက်ဘ်ဆိုက်အား ပိတ်ပင်ခြင်း:''' မြန်မာစစ်တပ်၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ခြစားမှုများကို ဖော်ထုတ်ရေးသားနေသည့် Justice for Myanmar ဝက်ဘ်ဆိုက်ကို မမှန်သတင်းများ ထုတ်လွှင့်နေသည်ဟုဆိုကာ ပိတ်ပင်ရန် '''ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန'''က အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် ကုမ္ပဏီများကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပိတ်ပင်မှုကို စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အဖွဲ့တစ်ခု၏ တိုင်ကြားချက်အရ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဗြိတိန်အခြေစိုက် '''ARTICLE 19''' အဖွဲ့က ၎င်းလုပ်ရပ်သည် လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်ကို ဖိနှိပ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကန့်ကွက်ခံရသည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2020-09-03 |title=မြန်မာက လူ့အခွင့်အရေး Website ကို ပိတ်ခိုင်းခြင်း Article 19 ရှုတ်ချ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-government-block-the-humanright-website-block-/5568343.html |access-date=2026-04-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> === စစ်အာဏာသိမ်းကာလ ထင်ရှားဖြစ်စဥ်များ (၂၀၂၁ -၂၀၂၆) === ==== ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း အခြေအနေ==== {{main|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖမ်းဆီးခံရသည့် သတင်းထောက်များ စာရင်း}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အရပ်သားအစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီးချိန်မှစ၍ သတင်းထောက်များစွာသည် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|date=2021-03-22|title=Myanmar coup: Detained BBC journalist Aung Thura released|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56480098|access-date=2021-03-24}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည်လည်း ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း အဆိုးရွားဆုံး အခြေအနေသို့ ထိုးစိုက်ဆင်းသွားခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အညွှန်းကိန်းများတွင် အောက်ဆုံးအဆင့်များ၌သာ ရပ်တည်နေရသည်။ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ အနက် အဆင့် ၁၇၀ ကျော်တွင် တည်ရှိနေပြီး အာရှဒေသတွင်း၌ မြောက်ကိုရီးယားနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ကဲ့သို့ ဖိနှိပ်မှုအရှိဆုံးနိုင်ငံများစာရင်းထဲ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ဤသည်မှာ လွတ်လပ်သော မီဒီယာအဖွဲ့အစည်းများစွာ၏ ထုတ်ဝေခွင့်လိုင်စင်များ ရုပ်သိမ်းခံရခြင်း၊ ရုံးခန်းများ စီးနင်းခံရခြင်းနှင့် သတင်းထောက်များကို ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅-က ကဲ့သို့သော ဥပဒေများဖြင့် ဖမ်းဆီးအရေးယူခြင်းတို့ကြောင့် ပြည်တွင်းသတင်းစီးဆင်းမှုမှာ သိသိသာသာ ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတင်းထောက်များကို အများဆုံး ဖမ်းဆီးထားသည့် နိုင်ငံများစာရင်းတွင် ထိပ်ဆုံးမှ ပါဝင်နေသကဲ့သို့၊ အချို့သော သတင်းသမားများမှာ စစ်ဆေးမေးမြန်းစဉ်အတွင်း သေဆုံးမှုများပင် ရှိခဲ့သည်။ထို့ပြင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာဒေသများတွင် အင်တာနက် ဖြတ်တောက်မှုများနှင့် VPN အသုံးပြုမှုအပေါ် ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုများကြောင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ပါ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။အကျိုးဆက်ရလဒ်အနေဖြင့် လွတ်လပ်သော မီဒီယာအများစုမှာ ပြည်ပသို့ တိမ်းရှောင်၍ ခက်ခဲစွာ ရပ်တည်နေကြရပြီး၊ပြည်တွင်း အခြေဆိုက် သတင်းမီဒီယာများသည်လည်း သတင်းအချက်အလက်များကို လွတ်လပ်စွာ တင်ပြခွင့်ထက် အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်သာ ရှိနေသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် သတင်းသမားများအတွက် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အန္တရာယ်အရှိဆုံးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် စစ်ကောင်စီသည် သတင်းဌာနများနှင့် ထုတ်ဝေသူများအား "အာဏာသိမ်းစစ်တပ်၊ စစ်အစိုးရ၊ စစ်ကောင်စီ" စသည့် ဝေါဟာရများ အသုံးမပြုရန် စတင်ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် သတင်းဌာန ၃၀ ခုက ထိုညွှန်ကြားချက်သည် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိပါးခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ၎င်းတို့၏ တည်းဖြတ်မှုစံနှုန်းများအတိုင်း ဆက်လက်ရေးသားသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း တညီတညွတ်တည်း ပြန်လည်တုန့်ပြန်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=စုစု |date=2021-02-23 |title=အာဏာသိမ်းအစိုးရမသုံးဖို့ စစ်ကောင်စီသတိပေးချက် သတင်းမီဒီယာတွေ လက်မခံ |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-coup-media/5789453.html |access-date=2026-04-29 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |last=ခင်ခင်အိ |date=2021-07-02 |title=စစ်ကောင်စီလို့ မသုံးဖို့ ထပ်မံခြိမ်းခြောက်တဲ့အပေါ် သတင်းသမားတွေ လက်မခံ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/information-department-statement-07022021044725.html |access-date=2026-04-29 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့ပြင် စစ်ကောင်စီက အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေမူကြမ်းကိုလည်း သတင်းအဖွဲ့အစည်း ၂၈ ခုက စုပေါင်းရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ မတ်လအတွင်းတွင် မြန်မာဂျာနယ်လစ်ကွန်ယက်အပါအဝင် ဒေသအသီးသီးရှိ သတင်းထောက်အသင်းအဖွဲ့များက ပူးပေါင်းထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး သတင်းထောက်များကို ဖမ်းဆီးခြင်း၊ နေအိမ်များကို ညဖက်ဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်းနှင့် ဖုန်း၊ ကင်မရာစသည့် သတင်းရယူရာတွင် အသုံးပြုသည့် ပစ္စည်းများကို အဓမ္မသိမ်းယူခြင်းများအား ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-01-25 |title=စစ်ကောင်စီရဲ့ ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေကို ချက်ချင်းရုပ်သိမ်းဖို့ APHR တောင်းဆို |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aphr-cyberlaw-freedom-01252025112220.html |access-date=2026-04-29 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> <ref>{{Cite news |title=VPN သုံးရင် ထောင် ၃ နှစ်ချနိုင်တဲ့ ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းဖို့ စစ်ကောင်စီ ပြင်လာ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-60102459 |access-date=2026-04-29 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ဥပဒေကြောင်းအရ ဖိနှိပ်မှုများအနေဖြင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅(က) ကို အဓိကအသုံးပြုကာ သတင်းထောက်များအား ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်အထိ ချမှတ်ခဲ့သည့်အပြင် အခြားသောရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေများဖြင့်လည်း ထောင်နှစ်ရှည်ချမှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်မျိုးသက် |date=2021-02-13 |title=ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေးဥပဒေကို ဘာကြောင့် ကန့်ကွက်နေကြသလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/cyber-law-myanmar-draft-/5776891.html |access-date=2026-04-29 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ထုတ်ဝေခွင့်လိုင်စင် ရုပ်သိမ်းခံရသည့် သတင်းဌာနများ |- ! စဉ် !! သတင်းဌာနအမည် !! လိုင်စင်ရုပ်သိမ်းသည့် ရက်စွဲ !! အခြေစိုက်ဒေသ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || [[Mizzima News|မဇ္ဈိမ]] || ၂၀၂၁၊ မတ် ၈ || ရန်ကုန်/ပြည်ပ || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၂ || [[ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံ|ဒီဗွီဘီ]] (DVB) || ၂၀၂၁၊ မတ် ၈ || ရန်ကုန်/ပြည်ပ || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၃ || [[ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ|ခေတ်သစ်မီဒီယာ]]|| ၂၀၂၁၊ မတ် ၈ || ရန်ကုန် || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၄ || [[Myanmar Now|မြန်မာနောင်း]] || ၂၀၂၁၊ မတ် ၈ || ရန်ကုန် || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၅ || [[7Day News]] || ၂၀၂၁၊ မတ် ၈ || ရန်ကုန် || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၆ || မြစ်ကြီးနားသတင်းဂျာနယ် || ၂၀၂၁၊ ဧပြီ ၂၉ || မြစ်ကြီးနား (ကချင်) || ဒေသအခြေစိုက် |- | ၇ || The 74 Media<ref>{{Cite web |date=2021-05-04 |title=ကချင်ပြည်နယ် အခြေစိုက် The 74 Media သတင်းဌာန ပိတ်သိမ်းခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/the74media-closed-05042021064742.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ၂၀၂၁၊ မေ ၃ || မြစ်ကြီးနား (ကချင်) || ပုဒ်မ ၈ ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၈ || တာချီလိတ်သတင်းအေဂျင်စီ || ၂၀၂၁၊ မေ ၄ || တာချီလိတ် (ရှမ်း) || ဒေသအခြေစိုက် |- | ၉ || [[ဇေယျာတိုင်း(မ်)]] (Zayar Times)<ref>{{Cite web |date=2021-12-30 |title=စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် ဇေယျာတိုင်း(စ်)သတင်းဌာနကို စစ်ကောင်စီပိတ်သိမ်း |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-council-closes-sagaing-zeyar-times-news-agency-12302021013410.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ၂၀၂၁၊ ဇူလိုင် ၁ || စစ်ကိုင်းမြို့ (စစ်ကိုင်း) || အမိန့်စာပါရက်စွဲ |- | ၁၀ || Delta News Agency<ref>{{Cite web |last=Editor |date=2021-10-24 |title=နစက လက်ထက်မှာ Delta News Agency သတင်းဌာနကို သတင်းထုတ်ဝေဖြန့်ချိခွင့် ပိတ်သိမ်းပြန် |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2021/10/24/%e1%80%94%e1%80%85%e1%80%80-%e1%80%9c%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%91%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-delta-news-agency-%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94/ |access-date=2026-04-26 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref>|| ၂၀၂၁၊ အောက်တိုဘာ ၄ || ပုသိမ် (ဧရာဝတီ) || အမိန့်စာပါရက်စွဲ |- | ၁၁ || [[The Irrawaddy|ဧရာဝတီသတင်းအေဂျင်စီ]] <ref>{{Cite web |title=သတင်းအေဂျင်စီနှင့် ထုတ်ဝေခြင်းလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်းအသိပေးကြေညာချက် |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/31753 |access-date=2026-04-26 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| ၂၀၂၂၊ အောက်တိုဘာ ၂၆ || ရန်ကုန်/ပြည်ပ || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၁၂ || ဧရာဝတီတိုင်းမ်<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-06-12 |title=Ayeyarwaddy Times သတင်းဌာနကို စစ်ကောင်စီ လုပ်ငန်းလိုင်စင်ပိတ်သိမ်း |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ayeyarwaddy-times-junta-06122023034233.html |access-date=2026-04-26 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ၂၀၂၃၊ ဇွန် ၁၀ || ပုသိမ် (ဧရာဝတီ) || မြန်မာ့အလင်းတွင် ကြေညာသည့်ရက် |- | ၁၃ || မဲခေါင်သတင်းဌာန (Mekong News) || ၂၀၂၃၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၄ || တောင်ကြီး (ရှမ်း) || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၁၄ || Chin World သတင်းအေဂျင်စီ<ref>{{Cite web |title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် |url=https://myanmar.gov.mm/my/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/%25E1%2580%259E%25E1%2580%2590%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%25B8%25E1%2580%25A1%25E1%2580%25B1%25E1%2580%2582%25E1%2580%25BB%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AE%25E1%2580%259C%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2595%25E1%25-4 |access-date=2026-04-26 |website=myanmar.gov.mm |language=my-MM }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref>|| ၂၀၂၆၊ ဧပြီ ၉ || ချင်းပြည်နယ် || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၁၅ || KHONUMTHUNG MEDIA GROUP || ၂၀၂၆၊ ဧပြီ ၉ || ချင်းပြည်နယ် || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၁၆ || မျက်မှောက်ခေတ် (Nowadays News) || ၂၀၂၆၊ ဧပြီ ၉ || ရန်ကုန် || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၁၇ || [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan) || ၂၀၂၆၊ ဧပြီ ၂၃<ref>{{Cite web |title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82656 |access-date=2026-05-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| - || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၁၈ || Red News Agency || ၂၀၂၆၊ ဧပြီ ၂၃ || - || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |- | ၁၉ || Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ)<ref>{{Cite web |title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း |url=https://burmese.dvb.no/post/566989 |access-date=2026-05-12 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>|| ၂၀၂၆၊ ဧပြီ ၂၃ || ရန်ကုန် || ပုဒ်မ ၈(ခ) ဖြင့် ပိတ်သိမ်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မီဒီယာ]] 2vmtbp883go6awhphe4batq3jxyoiaw 0 276250 1040807 1028170 2026-06-25T15:44:27Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 3 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040807 wikitext text/x-wiki {{Infobox television channel|name=မဟာ ရုပ်သံလိုင်း|owner=ABC Content Solutions Co., Ltd|slogan=|country=|language=မြန်မာ|picture format=1080i HDTV|headquarters=[[ရန်ကုန်]]|website={{URL|www.mahar.app}}|logofile=Mahar TV logo.npg.png|broadcast area=[[မြန်မာ]]|sister names=Mahar Esports HD|launch={{start date and age|df=yes|2016|10|30}}|terr serv 1=[[MRTV]] <br> (မြန်မာ)|terr chan 1=Channel 20 (HD) <br> RF Channel 31 554 MHz|online serv 1=မဟာ မိုဘိုင်း|online chan 1=channel 1 (HD)|terr serv 2=MRTV DTH <br> (မြန်မာ)|terr chan 2=Ch 15 HD ([[Intelsat 39|62°E]]) [https://www.lyngsat.com/muxes/Intelsat-39_Myanmar_11140-V.html] <br> Ch 10 HD ([[Thaicom 6|78.5°E]]) [https://www.lyngsat.com/muxes/Thaicom-6_SE-Asia-Ku_12728-V.html]}}'''မဟာ ရုပ်သံလိုင်း''' သည် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြား (MRTV) မှ ထုတ်လွှင့်သော ရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပထမဦးဆုံး လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ မဟာရုပ်သံလိုင်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ နိုင်ငံအနှံ့အပြားရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် ကျန်းမာရေး၊ အသိပညာနှင့် ပညာပေးအမျိုးအစားအစီအစဉ်များကို တစ်နေရာတည်းတွင် အခမဲ့ကြည့်ရှုနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.myanmartvchannels.com/mahar.html|title=About Mahar}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mahar.app/channel/|title=Mahar TV Channel|access-date=11 October 2025|archive-date=20 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520070224/https://www.mahar.app/channel/}}</ref> မဟာ ရုပ်သံလိုင်းသည် မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား (MRTV) ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်ပြီး MRTV ၏ multi–playout စနစ်ဖြင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်အလွတ်ရုပ်သံလိုင်းများအတွက် အကြောင်းအရာပံ့ပိုးပေးသူအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ စတင်ဆောင်ရွက်လာသည်။<ref>{{Cite news|title=MRTV DTH Platform (Direct to Home) တွင် DTH Free to Air ရုပ်သံလိုင်းထည့်သွင်းထုတ်လွှင့်ခြင်း လုပ်ငန်းအတွက် Request for Proposal (RFP) အောင်မြင်သည့် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်ရရှိသူများ (Content Providers) စာရင်းထုတ်ပြန်ခြင်း|url=https://mrtv.gov.mm/en/page/mnmaaasnnngrupmngsnkaae-mrtv-dth-platform-direct-home-ttng-dth-free-air|date=6 September 2023|archive-date=16 March 2026|access-date=11 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20260316173729/https://www.mrtv.gov.mm/en/page/mnmaaasnnngrupmngsnkaae-mrtv-dth-platform-direct-home-ttng-dth-free-air|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|title=ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးမောင်မောင်အုန်း MRTV DTH စနစ်တွင် ရုပ်သံလိုင်းများ ထည့်သွင်းထုတ်လွှင့်နိုင်ရန် Request For Proposal တင်သွင်းသည့် ကုမ္ပဏီများက အဆိုပြုလွှာများ လာရောက်ရှင်းလင်းတင်ပြပွဲသို့ တက်ရောက်|url=https://mrtv.gov.mm/en/news-204728|date=27 July 2023|archive-date=4 March 2026|access-date=11 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20260304023049/https://mrtv.gov.mm/en/news-204728|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|title=MoI announces debut of three new TV channels|url=https://mrtv.gov.mm/mm/news-204817|date=28 July 2023|archive-date=20 February 2026|access-date=11 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20260220035001/https://mrtv.gov.mm/mm/news-204817|url-status=dead}}</ref> == အစီအစဉ် == {| class="wikitable" !ခုနှစ် !အမည် (အင်္ဂလိပ်) !အမည် (မြန်မာ) !သရုပ်ဆောင် |- |၂၀၂၂ |Bad Daughter |သမီးဆိုး |[[တိုင်ရွန်ဘီဂျေ]]၊ အေးချမ်းမောင်၊ ညီနန္ဒ၊ [[ရတနာဗိုလ်]]၊ [[ထက်ထက်ထွန်း]]၊ မျိုးစန္ဒီကျော်၊ ဩဂတ်မိုး၊ ဝါဝါအောင် |- | rowspan="3" |၂၀၂၃ |The Marriage |[[အိမ်ထောင် (ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|အိမ်ထောင်]] |[[ကျော်ထက်အောင်]]၊ ညီထွဋ်ခေါင်၊ ဗညားဘုန်းပြည့်၊ [[ချောရတနာ]]၊ [[ရတနာဗိုလ်]]၊ [[ထက်ထက်ထွန်း]]၊ မေတိုးခိုင်၊ သင်းသဲဗိုလ် |- |Ah Mone |[[အမုန်း (ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|အမုန်း]] |ချမ်းမင်းရဲထွဋ်၊ [[မိုးဟေကို]]၊ [[ခင်ဝင့်ဝါ]]၊ မင်းဦး၊ ညီနန္ဒ၊ ခင်ဇာခြည်ကျော်၊ မိုးပွင့်ဖြူ၊ သုဏ်ဋေဦး |- |Laung |လောင် |[[တိုင်ရွန်ဘီဂျေ]]၊ [[ထက်ထက်ထွန်း]]၊ [[ချောရတနာ]]၊ ညီထွဋ်ခေါင်၊ ဖူးစုံ၊ ဆုအိမ့်စံ၊ ရှိန်တင်ထူး၊ ဩဂတ်မိုး |- |၂၀၂၄ |Ku Htone Mae Chit Chin |ကုထုံးမဲ့ချစ်ခြင်း |[[အောင်မင်းခန့်]]၊ [[ရတနာဗိုလ်]]၊ တေဇလင်း‌ရောင်၊ မေမီကျော်ကျော်၊ စနိုးကြည်ဖြူ၊ ဖြူသဲဦး၊ ဇော်ဦး |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ သတင်းမီဒီယာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ မီဒီယာများ]] sd72tsmh8gg6dtkwkb2qofn2pk5zktc 0 278162 1040863 1025483 2026-06-25T23:45:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040863 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-prefix = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] (ငြိမ်း) <br> [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]]<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/201395|title=၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ရရှိသူများအား ဘွဲ့ပေးအပ်ချီးမြှင့်သည့် အခမ်းအနား သမ္မတအိမ်တော်တွင် ပြုလုပ်|work=Eleven Media Group|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> <br> [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]]<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/32968|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း |work=[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> |name = လင်းအောင် |native_name = |native_name_lang = |pronunciation = | allegiance = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |serial = |image = |image_size = |caption = | office = [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] <br> ဒုတိယဝန်ကြီး | term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |term_end = |appointer = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] |president= [[မင်းအောင်လှိုင်]] |minister = [[တင်ဦးလွင်]] |predecessor= |successor = | office1 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]<br>ကိုယ်စားလှယ် |constituency1 = [[မြိတ်မြို့နယ်]] | term_start1 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | majority1 = ၂၉၈၉၃ မဲ <br/>(၃၁ ဒသမ ၀၀ ရာခိုင်နှုန်း) | predecessor1 = စိုးပိုင်ဌေး (NLD)<br/>{{small|[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊၂၀၁၅]]}} | successor1 = လစ်လပ် |office2 = [[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်|စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] |appointer2= တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် |term_start2 = ၂၀၂၁ |term_end2 = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |predecessor2 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး လူအေး <ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/6019|title=တပ်မတော်(ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း(မှော်ဘီ) ဘွဲ့ရအမျိုးသမီး ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အမှတ်စဉ်(၇) ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိခန့်အပ်ခြင်း အခမ်း အနား ကျင်းပ|work=|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> |successor2 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cddmrl0j83ro|title=ထိပ်တန်းစစ်ဘက်ရာထူးတွေ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC |access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | order3 = [[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | office3 = | term_start3 = ဧပြီ ၂၀၁၈ | term_end3 = ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | predecessor3 = ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမင်းထွန်း |successor3 = ဗိုလ်မှူးချုပ် [[နီလင်းအောင်]] <ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/sites/default/files/2025-02/70-2021.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်အမှတ် (၅၀/၂၀၂၁)။အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကော်မတီဖွဲ့စည်းခြင်း|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> | order4 = [[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | office4 = | term_start4 = ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ | term_end4 = ဧပြီ ၂၀၁၈ | predecessor4 = ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်စိုး<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/maungmaungsoe-06252018222741.html|title=ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်စိုးကို တပ်မတော်ကနေ ထုတ်ပယ်|work=RFA|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၅ ဇွန် ၂၀၁၈}}</ref> |successor4 = ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမင်းထွန်း |birth_date = {{birth date and age|1964|3|11}} |birth_place = |party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |spouse = |children = |occupation = |alma_mater = [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] | allegiance = {{flag|Myanmar}} | branch = {{army|Myanmar}} | serviceyears = ၁၉၈၄ - ၂၀၂၅ | rank = [[File:Tatmadaw_Lieutenant General_Insignia_01.png|15px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ|ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] | nationality = | ethnicity = |awarded = }} '''ဦးလင်းအောင်''' (၁၁ မတ် ၁၉၆၄ မွေးဖွား) သည် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ၏ သာသာနာရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/81614 |access-date=2026-04-13 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> ၎င်းသည် [[မြိတ်မြို့နယ်]]၊ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် မှ သာသာနာရေးဒုဝန်ကြီး ဖြစ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ယင်းမတိုင်မီက [[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] အပြင်<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/cittdhaatt-cnnykmkeaangmnr-arnnyasethkmttkeaangmnsnny-anaagtt-khengcheaangkeaangmaakiu|title= စိတ်ဓာတ်၊ စည်းကမ်းကောင်းမွန်၍ အရည်အသွေးထက်မြတ်ကောင်းမွန်သည့် အနာဂတ် ခေါင်းဆောင်ကောင်းများကို လေ့ကျင့်မွေးထုတ်ပေးနိုင်ရမည်ဖြစ် |work=Myanmar Digital News|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁}}</ref> [[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နှင့် [[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တို့၏ စစ်တိုင်းမှူးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ၁၉၈၄ ခုနှစ် တွင် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] မှကျောင်းဆင်းပြီးနောက် ဒုဗိုလ်ဘဝ နှင့် ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် '''ကြည်း ၁၉၆၆၂''' ဖြင့် စစ်မှုစထမ်းသည်။ နှစ် ၃၀ ကျော် စစ်မှုထမ်းအပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၂၆ ရက် တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/news-5671.html|title=တပ်မတော် ထိပ်တန်း ရာထူးအချို့ အပြောင်းအလဲပြုလုပ်|work=Mizzima Burmese|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၆}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ဧပြီလတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နှင့် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တို့၏ စစ်တိုင်းမှူးများအား အချိန်းအပြောင်းပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမင်းထွန်း နေရာသို့ ၎င်းရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2018/04/23/156824.html|title=တပ်မတော် စစ်တိုင်းမှူးများ အပြောင်းအရွှေ့ပြုလုပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဧပြီ ၂၀၁၈}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/iprd/index.php/news/16413|title=အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် လင်းအောင်မှ ကျောက်တလုံးကြီး တိုက်နယ်ဆေးရုံအတွက် ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ကုသရေးပစ္စည်းများ ပေးအပ်လှူဒါန်း |work=MOI Myanmar|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀}}</ref> အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးအဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက်၊ဖေဖော်ဝါရီအတွင်းတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်တိုးဖြင့် စစ်ရာထူးခန့်ချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://mrtv.gov.mm/en/news-177536|title=စစ်ရာထူးခန့်ချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးလင်းအောင် တပ်မတော်(ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (မှော်ဘီ)ဘွဲ့ရအမျိုးသမီး ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အမှတ်စဉ်(၉) ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ခန့်အပ်ခြင်း အခမ်းအနား တက်ရောက်|work=မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား|access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂|archive-date=6 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260206170409/https://mrtv.gov.mm/en/news-177536|url-status=dead}}</ref>ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာလအထိ ထမ်းဆောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု == ဦးလင်းအောင် သည် စစ်ဘက်တာဝန်များမှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |title=ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ၆ ဦးနဲ့ ဗိုလ်ချုပ် ၁၀ ဦးကို အနားပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c708wpeen59o |access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ |work=BBC}}</ref> <ref>{{cite web |date=၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ ယူနီဖောင်းချွတ်ပြီး USDP ကို ပြောင်းကြပြန်ပြီ |url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/viewpoint/2025/09/16/405784.html |access-date=၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ |work=The Irrawaddy}}</ref> မြိတ်မြို့နယ်၊ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အဖြစ် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် အပိုင်း(၁) ရွေးကောက်ပွဲ တွင် ဦးလင်းအောင် သည် ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြသူ (၉၆၄၂၂)မဲ အရေအတွက် တွင် ၂၉၈၉၃ မဲ (စုစုပေါင်း မဲရလဒ်၏ ၃၁ ဒသမ ၀၀ ရာခိုင်နှုန်း)ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် ၎င်းအား [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရကြောင်း အမည်စာရင်းကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၁) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ |url=https://www.moi.gov.mm/news/78736 |access-date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |work=MOI Myanmar}}</ref>၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ၁၀ရက်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရက သာသနာရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ == ရရှိခဲ့သောဆုများ == ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် တွင် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] နှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် တွင် [[စည်သူဘွဲ့]] များ ချီးမြှင့်ခံရသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} {{Lifetime|၁၉၆၄|}} [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] tlqrh1qai87flvg6u8eeskd76hh8p7a 0 280044 1040925 1040221 2026-06-26T06:38:26Z Salai Rungtoi 22844 /* ကွယ်လွန်သူများ */ 1040925 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> **[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]] * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> *[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] === ဇွန် === *၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] *၁၅ ဇွန် - သမ္မတ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၂၁ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် အစား ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84248 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> * ၂၅ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါ်[[အေးအေးသန်း]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84447 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ဒေါ်ထွေးထွေးအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84450 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref><br /> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား) * [[၁၁ ဇွန်]] - [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ([[၁၉၇၈]] မွေးဖွား) * [[၁၈ ဇွန်]] - [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု]]ရ ဆရာကြီး (၁၉၃၆ မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] ratiq9syyj2tkmbn6n2n7qnmhl192aa 0 280739 1040873 1020847 2026-06-26T01:43:35Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040873 wikitext text/x-wiki {{About|(၁၈) ပါးမြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ| တိပိဋကဓရတိပိဋကကောဝိဒ ၏ ပထမဆုံး သာသနာ့အာဇာနည် ဆရာတော်|မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော်|}} {{Infobox religious biography |background = #FFD068 |color = black |name = အရှင်ဝိစိတ္တသာရ |image = |caption = |birth name = |alias = ဒီပဲယင်း တိပိဋကဆရာတော် |dharma name = | monastic name = ဝိစိတ္တသာရာ |temple = တိပိဋကမဟာဂန္ထဝင်နိကာယ်ကျောင်းတိုက်၊<br /> [[ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်|ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်း မြို့နယ်]]၊<br /> [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |birth_date = {{Birth date and age|1974|5|15|df=y}} |birth_place = |death_date = |death_place = |nationality = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ / ဗမာ]] |religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |school = [[ထေရဝါဒ]] |title = |location = |honors = {{plainlist| *[[တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ]] }} | education = [[တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ]] |teacher = |predecessor = |successor = |students = |website = }} '''အရှင်ဝိစိတ္တသာရ''' ([[၁၅ မေ]] [[၁၉၇၄]] ဖွားမြင်) သည် (၁၈) ပါးမြောက် [[တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ]] သာသနာ့အာဇာနည် အရှင်မြတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://mrtv.gov.mm/en/news-345467|title=(၇၈)ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲ (၁၈)ပါးမြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ သာသနာ့အာဇာနည် အရှင်မြတ်(၁)ပါး ပေါ်ထွန်းတော်မူ|work=မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား|access-date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|archive-date=22 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260122141624/https://mrtv.gov.mm/en/news-345467|url-status=dead}}</ref>ဒီပဲယင်း တိပိဋကဆရာတော် အဖြစ်လည်း ထင်ရှားသည်။ (၇၈) ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲ တွင် အဘိဓမ္မပိဋက အဘိဓမ္မာ (ဒုတိယပိုင်း) နှစ်ကျမ်း ကို သဘောရေးဖြေဆို၍ အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/309361|title=တိပိဋကဓရ တိပိဋက​ကောဝိဒ ၁၈ ပါး​မြောက် ဆရာ​တော်တစ်ပါးထပ်မံ​ပေါ်ထွက်လာ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> == ငယ်ဘဝ == အရှင်ဝိစိတ္တသာရသည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဝင်းရံရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|ဝန်းရံ]]ရွာ တွင် ခမည်းတော် ဦးဌေး+ မယ်တော် ဒေါ်ကြင်နီတို့မှ ၁၃၃၆ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော်(၁၀)ရက်၊ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ည်။ == ရဟန်းဘဝ == ၁၃၅၆ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၈)ရက်တွင် ရေဦးမြို့နယ်၊ တင်းတိန်ရံဈေး၊ ဓမ္မိကာရုံကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကေသရိန္ဒာဘိဝံသကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။ == ပညာသင်ကြားမှုများ == ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ ဝန်းရံကျောင်း ငယ်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဇောတိက၊ အနန္တဂုဏ်ရည်ကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တစန္ဒိမာ၊ တောင်ငူမြို့ ဝိသုဒ္ဓါရုံ မြို့ထောင့်ကျောင်းဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တဥတ္တမဝံသ၊မန္တလေးမြို့ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် စည်ရှင်မဟာနာယကဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဩမာဝီရာဘိဝံသ၊ ရွှေကျင်နိကာယ ဥပဥက္ကဋ္ဌ မဟာနာယက စည်ရှင်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တအဂ္ဂဉာနာဘိဝံသ၊ မန္တလေးမြို့ ဓမ္မမာနိတာရုံကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တမာနိတာဘိဝံသ၊ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် အတုလဂုဏ်ရည်ကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဩဒါတသိရီဘိဝံသ၊ နောင်ချိုမြို့ ကတီပင်ကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဥတ္တမ၊ ရွှေပြည်သာမြို့နယ် သာဓုကန်ကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တတေဇိန္ဒ၊ မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ်တိုက်သစ် ဓမ္မဝိနယရံသီကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တပညိန္ဒာဘိဝံသ၊ ရန်ကုန်မြို့ တိပိဋကမဟာဂန္ထဝင် နိကာယ် ကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝါယာမိန္ဒာဘိဝံသနှင့် ပိဋကတ်နှစ်ပုံခွဲဆောင် ဘဒ္ဒန္တဩဘာသာဘိဝံသတို့ထံမှ ဗုဒ္ဓစာပေများအား သင်ကြားလေ့လာခဲ့သည်။ == အောင်မြင်ခဲ့သည့် စာမေးပွဲများ == သာသနဓဇဓမ္မာစရိယဘွဲ့၊ ဝိနယဝိဒူဘွဲ့၊ ဒီဃနိကာယဝိဒူဘွဲ့၊ မဇ္ဈိမနိကာယဝိဒူဘွဲ့၊ အဘိဓမ္မဝိဒူ ဘွဲ့ (၁) အဘိဓမ္မ ဝိဒူဘွဲ့ (၂) နိကာယ ဝုဓိ သမိတိ ဝိနယကောဝိဒဘွဲ့၊ နိကာယုဇ္ဇောတက ဓမ္မတ္ထဝိသာရဒ ဒီဃဘာဏကဘွဲ့၊ နိကာယုဇ္ဇောတက ဒီဃနိကာယ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့၊ နိကာယုဇ္ဇောတကအတ္ထဝိသာရဒ မူလအာဘိဓမ္မိကဘွဲ့၊ နိကာ ယုဇ္ဇောတကမဇ္ဈိမဘာဂဓမ္မာစရိယဘွဲ့ နှင့် နိကာယုဇ္ဇောတက မဇ္ဈိမ အာဘိဓမ္မိက ဘာဏကဘွဲ့တို့ကို ဖြေဆိုအောင်မြင် ရရှိခဲ့သည်။ တိပိဋကဓရ ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲတွင် နှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ရရှိခဲ့သည့် ဘွဲ့များမှာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ # ဥဘတောဝိဘင်္ဂဓရဘွဲ့ (၁၃၆၃ ခုနှစ် ) # ဝိနယဓရဘွဲ့(၁၃၆၅ ခုနှစ် ) # ဥဘတောဝိဘင်္ဂကောဝိဒဘွဲ့(၁၃၆၇ ခုနှစ် ) # ဝိနယကောဝိဒဘွဲ့(၁၃၆၈ ခုနှစ် ) # ဒီဃဘာဏကဘွဲ့(၁၃၆၉ ခုနှစ် ) # ဒီဃ နိကာယကောဝိဒဘွဲ့(၁၃၇၁ ခုနှစ် ) # မူလအာဘိဓမ္မိကဘွဲ့(၁၃၇၂ ခုနှစ် ) # မူလအဘိဓမ္မကောဝိဒဘွဲ့(၁၃၇၄ ခုနှစ် ) # အာဘိဓမ္မိကဘွဲ့၊ တိပိဋကဓရ (၁၃၇၆ ခုနှစ် ) # အဘိဓမ္မကောဝိဒဘွဲ့တံဆိပ်တော် (၁၃၈၇ ခုနှစ်) တို့ ဖြစ်သည်။ == (၁၈) ပါးမြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ သာသနာ့အာဇာနည် == [[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သာသနာရေး ဦးစီးဌာန|သာသနာရေးဦးစီးဌာန]]သည် (၇၈) ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒရွေးချယ်ရေး အာဂုံ/ ရေးဖြေစာမေးပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၂ ရက်အထိ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]]၊ သီရိမင်္ဂလာကမ္ဘာအေးကုန်းမြေရှိ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ မဟာပါသာဏ လိုဏ်ဂူသိမ်တော်ကြီး၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25-5401?refererPlid=20137&_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fweb%2Fguest%2Fhome%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26refererPlid%3D20137%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_assetEntryId%3D537603727%26p_p_auth%3D5eAfESAA&p_p_auth=5eAfESAA|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးတင်ဦးလွင် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ဩဝါဒါစရိယဆရာတော်ကြီးများအား ဖူးမြော်ကြည်ညို|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> အာဂုံပြန်ဆိုပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက် မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၃ ရက်အထိ ၃ ရက်ပြန် ၁ ရက်နား စနစ်ဖြင့် (၁၈)ရက်တိုင်တိုင် ကျင်းပပြုလုပ် ခဲ့ပြီး၊တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ရေးဖြေစာမေးပွဲ ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်မှ ၁၉ ရက်အထိ ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤတွင် အရှင်ဝိစိတ္တသာရသည် ( ၇၈ ) ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲကြီးတွင် အဘိဓမ္မပိဋက၊ အဘိဓမ္မာ (ဒုတိယ ပိုင်း)နှစ်ကျမ်း သဘောရေးဖြေကို ဖြေဆိုအောင်မြင်တော်မူသော ကြောင့် အဘိဓမ္မကောဝိဒဘွဲ့တံဆိပ်တော်နှင့် အောင်လက်မှတ်တို့ကို ခံယူရရှိတော်မူခဲ့ပြီး (၁၈) ပါးမြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ သာသနာ့အာဇာနည် တစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/78kimmeaakttipittkdhrttipittkkeaawidrekhyrecaamepai18pmeaakttipittkdhrttipittkkeaawid|title=(၇၈)ကြိမ်မြောက်တိပိဋကဓရတိပိဋကကောဝိဒရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲ(၁၈)ပါးမြောက်တိပိဋကဓရတိပိဋကကောဝိဒ သာသနာ့အာဇာနည်အရှင်မြတ်(၁)ပါး ပေါ်ထွန်းတော်မူခြင်း|work=MWD Webportal|access-date=၂၃​ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၇၄|}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ]] jyz16ojf3yfrl1bwadlv5njba1a3gn8 0 280759 1040889 1020849 2026-06-26T03:33:40Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040889 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | background = #FFD068 | color = black | name = ဘဒ္ဒန္တ သေဋ္ဌဉာဏာလင်္ကာရ | image = | caption = | birth name = | alias = ရေဦးဆရာတော် | pali name = သေဋ္ဌဉာဏာလင်္ကာရ | temple = တိပိဋက မဟာဂန္ထဝင်နိကာယ်ကျောင်းတိုက်၊ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) မြို့နယ်၊ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး | order = {{plainlist| * [[တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ]] }} | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ | birthname = | birth_date = {{Birth date and age|1979|03|16}} | birth_place = ရွာဗုကြီးရွာ၊[[ရေဦးမြို့နယ်]]၊[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | death_date = | parents = ဦးတင်စောနှင့် ဒေါ်အုံးခ }} '''ဘဒ္ဒန္တ သေဋ္ဌဉာဏာလင်္ကာရ''' (၁၆ မတ် ၁၉၇၉ ဖွားမြင်) သည် (၁၇) ပါးမြောက် [[တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ]] သာသနာ့အာဇာနည် အရှင်မြတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ရေဦး တိပိဋကဆရာတော် အဖြစ်လည်း ထင်ရှားသည်။ (၇၇) ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ရွေးချယ်ရေး စာမေးပွဲ တွင် အဘိဓမ္မပိဋက အဘိဓမ္မာ (ဒုတိယပိုင်း) နှစ်ကျမ်း ကို သဘောရေးဖြေဆို၍ အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/299703|title=တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ၁၇ ပါးမြောက် ဆရာတော် ထွက်ပေါ်လာ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref> == ရှင်ရဟန်းဘဝ == အရှင် သေဋ္ဌဉာဏာလင်္ကာရ​လောင်းလျာကို [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေဦးမြို့နယ်]]၊ ရွာဗုကြီးရွာတွင် ခမည်းတော် ဦးတင်စောနှင့် မယ်တော် ဒေါ်အုံးခတို့က ၁၃၄၀ ပြည့်နှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၄)ရက် သောကြာ​နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/77kimmeaak-ttipittkdhr-ttipittkkeaawidrekhyrecaamepaittng-ttipittkdhr-ttipittkkeaawid|title= (၇၇)ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲတွင် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်မြတ် အလှူခံရရှိတော်မူမည့် ဘဒ္ဒန္တသေဋ္ဌဉာဏာလင်္ကာရဆရာတော်ထံသို့ ပေးပို့ဆက်ကပ်သည့် ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်ကြောင်း သဝဏ်လွှာ |work=Myanmar Digital News|access-date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref> ၁၃၆၁ ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်ကျော် (၁၁)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် (၇)မိုင် စော်ဘွားလေးကျောင်းတိုက် ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစာရကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ​တော်မူခဲ့​သည်။ == အောင်မြင်ခဲ့သော စာမေးပွဲများ == ဘဒ္ဒန္တ သေဋ္ဌဉာဏာလင်္ကာရ​ အမြင့်ဆုံးအောင်မြင်ခဲ့သော စာမေးပွဲများနှင့် ဘွဲ့တံဆိပ်​တော်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/gunnpupuujeaa-17pmeaak-ttipittkchraatteaa|title=ဂုဏ်ပြုပူဇော် (၁၇)ပါးမြောက် တိပိဋကဆရာတော်|work=မြဝတီနေ့စဉ်|access-date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2593%25E1%2580%2599%25E1%2580%25B9%25E1%2580%2599%25E1%2580%2585%25E1%2580%25B1%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2591%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259E%25E1%2580%258A%25E1%2580%25B7%25E1%2580?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fhome%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_assetEntryId%3D417533947%26p_p_auth%3DwOso0lQc&p_p_auth=wOso0lQc|title=ဓမ္မစေတီထိုက်သည့် သာသနာ့အာဇာနည် နှစ်နှစ်ဆက်တိုက် ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီ|work=Myanmar National Post|access-date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref>{{columns-list| # ဂဏဝါစကသာမဏေကျော် (၁၃၅၈ ခုနှစ်) # ပရိယတ္တိသာသနာ လင်္ကာရသာမဏေကျော်(၁၃၅၈) ခုနှစ်၊ # ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မရက္ခိတသာမဏေကျော်(၁၃၅၉) ခုနှစ်၊ # မင်္ဂလာဗျူဟာသာမဏေကျော် (၁၃၆၀) ပြည့်နှစ်၊ # ပရိယတ္တိသာသနဟိတသာမဏေကျော်ဘွဲ့များ (၁၃၆၀) ပြည့်နှစ်၊ # (၁၃၆၁)ခုနှစ်တွင် ပထမကြီးတန်း (ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ပထမ၊ တစ်နိုင်ငံလုံး ဒုတိယ)၊ # သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ (၁၃၆၂) ခုနှစ်၊ # နိကာ ယုဇ္ဇောတက ဝိနယဓရဓမ္မာစရိယ (၁၃၆၉) ခုနှစ်၊ # နိကာယုဇ္ဇောတက အတ္ထဝိသာရဒဒီဃဘာဏက(၁၃၇၁) ခုနှစ်၊  # နိကာယဝုဎ္ဍိသမိတိ ဝိနယကောဝိဒ (၁၃၇၀) ပြည့်နှစ်၊  # နိကာယဝုဎ္ဍိသမိတိ ဒီဃနိကာယကောဝိဒ (၁၃၇၃) ခုနှစ်၊ # ပရိယတ္တိသာသနဟိတဝိနယဓရ (၁၃၆၉) ခုနှစ်၊ # ပရိယတ္တိ သာသနဟိတဒီဃဘာဏက(၁၃၇၁)ခုနှစ်၊ # ကျောင်းတိုက်စာမေးပွဲ မဟာဂန္ထဝံသဒီဃာဂမ(၁၃၇၃)ခုနှစ်၊ # မဟာဂန္ထဝံသ မူလအဘိဓမ္မာဂမ (၁၃၇၇) ခုနှစ်၊ # ဝိနယဝိဒူ (၁၃၆၁)ခုနှစ်၊ ဒီဃနိကာယဝိဒူ(၁၃၇၁)ခုနှစ်၊ # အဘိဓမ္မဝိဒူ-၁ (၁၃၈၃) ခုနှစ်၊ # အဘိဓမ္မဝိဒူ-၂ (၁၃၈၅) ခုနှစ်၊ # ဥဘတော ဝိဘင်္ဂဓရ (၁၃၆၃) ခုနှစ်၊ # ဥဘတောဝိဘင်္ဂကောဝိဒ (၁၃၆၇) ခုနှစ်၊ # ဝိနယဓရ (၁၃၆၉) ခုနှစ်၊ # ဝိနယကောဝိဒ (၁၃၇၀) ပြည့်နှစ်၊ # ဒီဃဘာ ဏက (၁၃၇၁) ခုနှစ်၊ # ဒီဃနိကာယကောဝိဒ (၁၃၇၃) ခုနှစ်၊ # မူလအာဘိ ဓမ္မိက (၁၃၇၄) ခုနှစ်၊ # မူလအဘိဓမ္မကောဝိဒ(၁၃၇၇)ခုနှစ်နှင့် # တိပိဋက ဓရဘွဲ့ (၁၃၇၉) ခုနှစ်တို့ဖြစ်သည်။ }} == တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော (၇၇)ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲတွင် နိုင်ငံတော်မှဆက်ကပ်သော တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရရှိတော်မူ (၁၇) ပါးမြောက် [[တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ]] သာသနာ့အာဇာနည်အဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mrtv.gov.mm/en/news-285732|title=တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ သာသနာ့အာဇာနည်ဆရာတော်တစ်ပါး ပေါ်ထွန်းတော်မူခြင်း (အရှင်သေဋ္ဌဉာဏာလင်္ကာရ၊ တိပိဋကမဟာဂန္ထဝင်နိကာယ်ကျောင်းတိုက်၊ ဒဂုံမြို့သစ်(အရှေ့ပိုင်း)မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး)|work=မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား|access-date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅|archive-date=11 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260311113858/https://www.mrtv.gov.mm/en/news-285732|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/niungngntteaaciimnaupkhuprekeaangcii-duttiyukktttth-duttiywnkiikhup-duttiybiulkhupmuukii-ciuwng-40|title= နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း (၇၇)ကြိမ်မြောက် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒစာအောင် သာသနာ့အာဇာနည် အရှင်သူမြတ်တို့အား အောင်လက်မှတ်နှင့် ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ ဆက်ကပ်လှူဒါန်း |work=Myanmar Digital News|access-date=၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၃ မေ ၂၀၂၅}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၇၉|}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ]] e1lejm3spyyrknvs05zbgsvr5ucrnz5 0 281440 1040838 1014801 2026-06-25T18:58:12Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040838 wikitext text/x-wiki [[File:AH2 in Kalaw.jpg|thumb|ကလောမြို့ရှိ အမှတ် ၂ အာရှလမ်းမကြီး]] '''မြန်မာနိုင်ငံရှိ လမ်းမကြီးများကွန်ရက်''' တွင် လမ်းအမျိုးအစား ငါးခု ပါဝင်ပြီး ယင်းတို့မှာ<ref>{{cite web |author=Ministry of Construction |title=Road Numbering System |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/road-numbering-system |website=MYANMAR NATIONAL PORTAL |access-date=7 February 2026 |archive-date=4 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251004185111/https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/road-numbering-system |url-status=dead }}</ref> * အမြန်လမ်းမကြီးများ (Expressways) * ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးများ (National Highways) * အဓိကလမ်းမကြီးများ (Main Arterials) * လမ်းခွဲငယ်များ (Sub Arterials) နှင့် * အာရှ (အာဆီယံ) လမ်းမကြီးများ (Asian (ASEAN) Highways) တို့ ဖြစ်သည်။ == အမြန်လမ်းမကြီးများ == မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမြန်လမ်းမကြီးများကွန်ရက်သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း|ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး]] (E 1) ကို အဓိက မဏ္ဍိုင်အဖြစ်ထားရှိကာ တစ်စတစ်စ ခေတ်မီတိုးတက်ပြောင်းလဲလျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သော ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီးသည် နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည့် [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အဓိကဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[မန္တလေးမြို့]]တို့ကို မြို့တော်[[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]မှတဆင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ၅၉၀ ကီလိုမီတာရှည်လျားသော လေးလမ်းသွား အဝေးပြေးလမ်းမကြီး တစ်ခုဖြစ်သည်။ E 1 အမြန်လမ်းမကြီးအပြင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် နောက်ထပ် အမြန်လမ်းမကြီး ၅ ခု ဖောက်လုပ်ရန် စီမံကိန်းများလည်း ရေးဆွဲထားရှိသည်။<ref>{{cite web |author1=Ministry of Construction |title=Expressway (အမြန်လမ်းမကြီးများ) |url=https://www.facebook.com/MinistryofConstruction/posts/pfbid02Enpei4U7APixUV3RwyCPWwx3GnNJEtnsftfX9M7V52z9t3wnyUi7yrJEVRT2XQ1Ml |website=Facebook |language=my |access-date=1 September 2025 |date=6 July 2021}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ အမြန်လမ်းမကြီးများ ! လမ်းနံပါတ် !! လမ်း !! အလျား (ကီလိုမီတာ) !! အခြေအနေ |- | [[အမှတ် ၁ အမြန်လမ်းမကြီး|E 1]] || [[ရန်ကုန်]] - [[နေပြည်တော်]] - [[မန္တလေး]] || ၅၈၉.၆၂ || အသုံးပြုနေဆဲ |- | [[အမှတ် ၂ အမြန်လမ်းမကြီး|E 2]] || [[မန္တလေး]] - [[မြစ်ကြီးနား]] || ၄၆၀ || စီမံကိန်းရေးဆွဲထား |- | [[အမှတ် ၃ အမြန်လမ်းမကြီး|E 3]] || [[ပုသိမ်]] - [[မုံရွာ]] - [[ရွှေဘို]] || ၈၁၁ || စီမံကိန်းရေးဆွဲထား |- | [[အမှတ် ၄ အမြန်လမ်းမကြီး|E 4]] || [[မင်းဘူး]] - [[အမ်းမြို့|အမ်း]] - [[ကျောက်ဖြူ]] || ၃၅၀ || စီမံကိန်းရေးဆွဲထား |- | [[အမှတ် ၅ အမြန်လမ်းမကြီး|E 5]] || [[ရန်ကုန်]] - [[ပုသိမ်]] - [[ငရုတ်ကောင်း]] || ၃၀၄ || စီမံကိန်းရေးဆွဲထား |- | [[အမှတ် ၆ အမြန်လမ်းမကြီး|E 6]] || သီလဝါ - [[သနပ္ပင်မြို့|သနပ္ပင်]] - [[ကျိုက်ထို]] || ၁၃၅ || စီမံကိန်းရေးဆွဲထား |} == ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]သည် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး ၅၀ ပါဝင်သော စာရင်းတစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=Ministry of Construction |title=National Highway (ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးများ) |url=https://www.facebook.com/MinistryofConstruction/posts/pfbid0LGGrVjqg2bJvr9xy1Gkbukeh739rgAaFchFCcbct4KVaRG1uBepB4G6zxHimggs7l |website=Facebook |language=my |access-date=1 September 2025 |date=7 July 2021}}</ref> ဤလမ်းအမှတ်စဉ် သတ်မှတ်သည့်စနစ်ကို ကွက်စိတ်ပုံစံ (grid) ရေးဆွဲထားပြီး၊ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ လမ်းအမှတ်စဉ်များ ကြီးမြင့်သွားသည့် ပုံစံဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤကွက်စိတ်ပုံစံအတွင်း၌ တိကျရှင်းလင်းသော စနစ်တစ်ခု မရှိသော်လည်း၊ လမ်းအမှတ်စဉ်များကို ဒေသအလိုက် (ဇုန်အလိုက်) ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ သို့ရာတွင် အချို့သော လမ်းအမှတ်စဉ်များသည် အရှေ့-အနောက် သို့မဟုတ် တောင်-မြောက် တည်ရှိနေခြင်း မရှိပေ။ ထို့ပြင် အချို့သော လမ်းကြောင်းများသည် မော်တော်ယာဉ်များ မောင်းနှင်သွားလာနိုင်သည့် လမ်းအဆက်အသွယ်များအဖြစ် လက်တွေ့မြေပြင်တွင် အမှန်တကယ် တည်ရှိခြင်း မရှိသေးပေ။ {{maplink|frame=yes|text=မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီးများ|raw={ "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#ff0000", "stroke-width": 1 }, "query": " SELECT ?id ?idLabel (concat('[[', ?idLabel, ' (Myanmar)|', ?idLabel, ']]') as ?title) WHERE{ ?id wdt:P31 wd:Q34442 . ?id wdt:P17 wd:Q836 . ?id wdt:P16 wd:Q136066275 . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'} }" }|frame-width=300|frame-height=600|frame-lat=19|frame-long=96|zoom=5|thumb }} {| class="wikitable sortable" |+ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးများ ! လမးနပါတ !! လမ်းအမည် !! လမ်းအရှည် (ကီလိုမီတာ) |- | [[အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁]] || [[ဘုရားကြီး]]-[[သထုံ]]-[[မော်လမြိုင်]]-[[ထားဝယ်]]-[[မြိတ်]]-[[တနင်္သာရီမြို့|တနင်္သာရီ]]-[[ဘုတ်ပြင်း]]-[[ကော့သောင်း]] || ၁၁၉၃.၀၃ |- | [[အမှတ် (၂) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂]] || [[ထုံခါ]]-[[သဲဖြူ]]-[[မောတောင်မြို့]] ([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || ၇၇.၆၅ |- | [[အမှတ် (၃) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃]] || [[ထားဝယ်]](SEZ)-[[မေတ္တာ]]-[[ထီးခီး]](ဖူနမ်ရွမ်)([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 156.11 |- | [[အမှတ် (၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄]] || [[သံဖြူဇရပ်]]-[[ဘုရားသုံးဆူမြို့|ဘုရားသုံးဆူ]] ([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 101.79 |- | [[အမှတ် (၅) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၅]] || [[ပုသိမ်]]-[[အိမ်မဲ]]-[[ဝါးခယ်မ]]-[[မော်လမြိုင်ကျွန်း]]-[[ဘိုကလေး]]-[[ဖျာပုံ]]-[[ဒေးဒရဲ]]-[[ကွမ်းခြံကုန်း]]-[[ရန်ကုန်]] || 279.08 |- | [[အမှတ် (၆) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၆]] || [[သထုံ]]-[[ဘားအံ]]-[[ကော့ကရိတ်]]-[[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]]([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 178.44 |- | [[အမှတ် (၇) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၇]] || [[ပုသိမ်]]-[[ချောင်းသာကမ်းခြေ|ချောင်းသာ]]-[[ဂွ]] || 158.33 |- | [[အမှတ် (၈) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၈]] || [[ရန်ကုန်]]-[[ပုသိမ်]] || 182.25 |- | [[အမှတ် (၉) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၉]] || [[ငသိုင်းချောင်းမြို့|ငါးသိုင်းချောင်း]](ရေနံ့သာ)-[[ဂွ]]-[[သံတွဲ]]-[[တောင်ကုတ်]] || 279.42 |- | [[အမှတ် (၁၀) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁၀]] || [[ပုသိမ်]]-[[မုံရွာ]] || 670.69 |- | [[အမှတ် (၁၁) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁၁]] || [[ရန်ကုန်]]-[[ပြည်]]-[[မကွေးမြို့|မကွေး]]-[[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့]]-[[မြင်းခြံ]]-[[မန္တလေး]] || 768.06 |- | [[အမှတ် (၁၂) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁၂]] || [[ရန်ကုန်]]-[[တောင်ငူ]]-[[မိတ္ထီလာ]]-[[မန္တလေး]] || 631.66 |- | [[အမှတ် (၁၃) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁၃]] || [[ပြည်]]-[[ပန်းတောင်း]]-[[တောင်ကုတ်]]-[[မအီမြို့]]-[[ကျောက်ဖြူ]] || 354.45 |- | [[အမှတ် (၁၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁၄]] || [[ပြည်]]-[[ပေါက်ခေါင်း]]-[[တောင်ငူ]]([[အုတ်တွင်း]]) || 201.37 |- | [[အမှတ် (၁၅) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁၅]] || [[တောင်ငူ]]-[[မော်ချီး]]-[[ဘော်လခဲ]]-[[ဒီးမော့ဆို]] || 279.13 |- | [[အမှတ် (၁၆) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁၆]] || [[ဘော်လခဲ]]-[[ရွာသစ်]]-စွပ်ပိုင်-BP10 ([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 83.18 |- | [[အမှတ် (၁၇) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁၇]] || [[လွိုင်ကော်]]-ပွန်ချောင်း-ရှားတော-[[တာတမော့]] || 79.70 |- | [[အမှတ် (၁၈) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁၈]] || [[မင်းဘူး]]-[[အမ်းမြို့]]-[[စစ်တွေ]] || 486.83 |- | [[အမှတ် (၁၉) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၁၉]] || [[နေပြည်တော်]]-ကံပြား-[[မကွေးမြို့|မကွေး]] || 159.33 |- | [[အမှတ် (၂၀) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂၀]] || [[ပျဉ်းမနား]](ကင်းသာ)-[[ပင်လောင်း]]-[[လွိုင်ကော်]] || 182.66 |- | [[အမှတ် (၂၁) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂၁]] || [[တောင်ငူ]]-[[လိပ်သိုမြို့]]-ယာဒို-[[လွိုင်ကော်]]-[[ဟိုပုံးလမ်း]] || 349.17 |- | [[အမှတ် (၂၂) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂၂]] || BP 1 ([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်ခား)-[[မိုင်းတုံ]]-[[မိုင်းပန်]]-[[ကွန်ဟိန်း]]-[[မိုင်းနောင်မြို့]]-[[ကျေးသီး]]-[[မိုင်းရယ်]]-[[လားရှိုး]] ([[မူဆယ်]]) || 631.42 |- | [[အမှတ် (၂၃) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂၃]] || [[နမ့်စန်မြို့]]-[[မိုးနဲ]]-[[မိုင်းတုံ]]-[[မိုင်းဆတ်]]-[[မိုင်းခုတ်မြို့]]-[[မိုင်းဖြတ်]] || 451.12 |- | [[အမှတ် (၂၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂၄]] || [[စစ်တွေ]]-[[ပုဏ္ဏားကျွန်း]]-[[ရသေ့တောင်]]-[[ဘူးသီးတောင်]]-[[မောင်တော]]-[[ကြိမ်ချောင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်|ကြိမ်ချောင်း]]-[[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့]] ([[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]နယ်ခြား) || 207.001 |- | [[အမှတ် (၂၅) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂၅]] || [[ကျောက်တော်]]-[[ပလက်ဝ]]-စက်ပစ်ပြင်-မြိတ်ဝ(ဇိုရင်ပွီ)([[အိန္ဒိယ]]နယ်ခြား) || 163.35 |- | [[အမှတ် (၂၆) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂၆]] || [[မိတ္ထီလာ]]-[[ကျောက်ပန်းတောင်း]]-[[ညောင်ဦး]]-[[မြင်းခြံ]] || 214.65 |- | [[အမှတ် (၂၇) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂၇]] || [[မိတ္ထီလာ]]-[[တောင်ကြီး]]-[[ကျိုင်းတုံ]]-[[တာချီလိတ်]] ([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 790.19 |- | [[အမှတ် (၂၈) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂၈]] || [[တာချီလိတ်]](ထိုင်းနိုင်ငံနယ်ခြား)-[[ကျိုင်းတုံ]]-[[မိုင်းခတ်]]-[[မိုင်းပေါက်]]-[[ပန်ဆန်းမြို့]]-[[မိုင်းမော]]-[[ဟိုပန်]]-[[ချင်းရွှေဟော်]]([[တရုတ်နိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 724.61 |- | [[အမှတ် (၂၉) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၂၉]] || [[တာလေမြို့]]-ပါလျှိုး-[[ကျိုင်းလပ်မြို့]] ([[လာအိုနိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 56.33 |- | [[အမှတ် (၃၀) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃၀]] || [[ပခုက္ကူ]]-[[ပေါက်မြို့|ပေါက်]]-[[ကျောက်ထုမြို့]]-ကံကြီး-[[မင်းတပ်]]-[[မတူပီ]] || 321.67 |- | [[အမှတ် (၃၁) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃၁]] || [[ရွှေညောင်မြို့]]-[[ရပ်စောက်]]-[[အင်တောမြို့]]-ကျောက်ဂူ-[[နောင်ချို]] || 231.64 |- | [[အမှတ် (၃၂) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃၂]] || [[လွိုင်လင်]]-ပန်ကေတု-[[သီပေါ]] (ခိုလန်) || 240.19 |- | [[အမှတ် (၃၃) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃၃]] || [[ကျိုင်းတုံ]]-မိုင်းမ-[[မိုင်းလား]] ([[တရုတ်နိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 87.51 |- | [[အမှတ် (၃၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃၄]] || [[ဟားခါး]]-[[မတူပီ]]-[[ပလက်ဝမြို့]] || 492.26 |- | [[အမှတ် (၃၅) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃၅]] || [[မုံရွာ]]-[[ပုလဲ]]-[[ဂန့်ဂေါ]]-[[ဟားခါး]] || 315.03 |- | [[အမှတ် (၃၆) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃၆]] || [[မန္တလေး]]-[[စစ်ကိုင်း]]-[[မုံရွာ]]-[[ရေဦး]] || 204.58 |- | [[အမှတ် (၃၇) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃၇]] || [[မန္တလေး]]-[[လားရှိုး]]-[[မူဆယ်]]-[[နမ့်ခမ်း]]-[[ဗန်းမော်]]-[[လွယ်ဂျယ်]] ([[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]နယ်ခြား) || 673.31 |- | [[အမှတ် (၃၈) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃၈]] || [[စစ်ကိုင်း]](အုန်းတော)-[[ရွှေဘို]] || 68.8 |- | [[အမှတ် (၃၉) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၃၉]] || [[ဟားခါး]]-[[ထန်တလန်]]-ဆာဆီချောက် ([[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 103.4 |- | [[အမှတ် (၄၀) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄၀]] || [[ကလေး]]-သိုင်းငင်း-[[ဖလမ်း]]-[[ဟားခါး]] || 199.56 |- | [[အမှတ် (၄၁) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄၁]] || [[ဂန့်ဂေါ]]-[[ကလေး]]-ကျီကုန်း || 143.43 |- | [[အမှတ် (၄၂) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄၂]] || [[မုံရွာ]]-ယာကြီး-[[ကလေးဝ]] || 186.08 |- | [[အမှတ် (၄၃) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄၃]] || [[မန္တလေး]]-[[တကောင်း]]-[[ဗန်းမော်]]-[[မြစ်ကြီးနား]] || 294.11 |- | [[အမှတ် (၄၄) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄၄]] || [[သိန္နီ]]-[[ကွမ်းလုံ]]-[[ချင်းရွှေဟော်]] ([[တရုတ်နိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 106.22 |- | [[အမှတ် (၄၅) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄၅]] || သိုင်းငင်း-[[တီးတိန်]]-[[တွန်းဇံ]]-[[ကျီခါး]] ([[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 182.46 |- | [[အမှတ် (၄၆) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄၆]] || [[ရွှေဘို]]-[[ရေဦး]]-[[ကလေးဝ]]-ကျီကုန်း-[[တမူး]] ([[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]နယ်ခြား) || 358.98 |- | [[အမှတ် (၄၇) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄၇]] || [[ရွှေဘို]]-[[မြစ်ကြီးနား]] || 483.81 |- | [[အမှတ် (၄၈) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄၈]] || [[သက္ကယ်ကျင်း]]-[[ဖောင်းပြင်]]-[[ဟုမ္မလင်း]]-[[ခန္တီး]]-[[ဆင်သေ]]-[[လဟယ်]]-[[ဒုံဟီး]]-[[နန်းယွန်း]] || 793.61 |- | [[အမှတ် (၄၉) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၄၉]] || [[ကန်ပိုက်တီ]]([[တရုတ်နိုင်ငံ]]နယ်ခြား)-[[ဝိုင်းမော်]]-[[မြစ်ကြီးနား]]-[[တနိုင်း]]-ပန်ဆောင် (အိန္ဒိယနိုင်ငံနယ်ခြား) || 499.10 |- | [[အမှတ် (၅၀) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး|၅၀]] || [[မြစ်ကြီးနား]]-[[ဆွမ်ပရာဘွမ်]]-[[ပူတာအို]]-[[နောင်မွန်း]] || 467.92 |} === နံပါတ်စနစ်ဟောင်း === ယခင်ကာလများ၌ ဂဏန်းတစ်လုံးတည်းပါရှိသော လမ်းများကို အဓိကလမ်းမကြီးများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရှိသည့် ကွဲပြားခြားနားသော စနစ်တစ်ရပ် ကျင့်သုံးခဲ့ဖူးသည်။ ယင်းစနစ်တွင် လမ်းအမှတ် ၁ နှင့် ၂ တို့သည် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့တို့အကြား တည်ရှိပြီး၊ အခြားသော ဂဏန်းတစ်လုံးတည်းပါရှိသည့် လမ်းများသည် ၎င်းတို့မှတဆင့် ခွဲထွက်သွားကာ၊ ဂဏန်းနှစ်လုံးတွဲ လမ်းများသည် ဂဏန်းတစ်လုံးတည်းပါရှိသည့် လမ်းမများမှတဆင့် ထပ်မံခွဲထွက်သွားသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဂဏန်းသုံးလုံးတွဲ နံပါတ်များပါဝင်သည့် ဇုန်အလိုက် သတ်မှတ်ထားသော စနစ်တစ်ရပ်ကို ဖန်တီးဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ * ၁ - [[ရန်ကုန်မြို့]] မှ [[မန္တလေးမြို့]] သို့ ([[ပဲခူးမြို့]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]၊ [[ပျဉ်းမနားမြို့]]နှင့် [[မိတ္ထီလာမြို့]] များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။) * ၂ - [[ရန်ကုန်မြို့]] မှ [[မန္တလေးမြို့]] သို့ ([[ပြည်မြို့]]၊ [[မကွေးမြို့]]၊ [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့]]၊ [[မြင်းခြံမြို့]]များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။) * ၃ - [[မန္တလေးမြို့]] မှ [[မူဆယ်မြို့]] သို့ ([[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] နယ်စပ်အထိ၊ [[လားရှိုးမြို့]]ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။) * ၄ - [[မိတ္ထီလာမြို့]] မှ [[တာချီလိတ်မြို့]] သို့ ([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်စပ်အထိ၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]နှင့် [[ကျိုင်းတုံမြို့]]များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။) * ၅ - [[တောင်ငူမြို့]] မှ [[ဟိုပုံးမြို့]] သို့ ([[လွိုင်ကော်မြို့]]ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။) * ၆ - [[ရန်ကုန်မြို့]] မှ [[ပုသိမ်မြို့]] သို့ * ၇ - [[မန္တလေးမြို့]] မှ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] [[မိုရေးမြို့]] သို့ ([[ရွှေဘိုမြို့]]နှင့် [[ကလေးမြို့]]များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။) * ၈ - ဘုရားကြီး မှ [[မြိတ်မြို့]] သို့ ([[မော်လမြိုင်မြို့]]၊ [[ရေးမြို့]]နှင့် [[ထားဝယ်မြို့]]များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။) * ၁၇ - [[တံတားဦးမြို့]] မှ [[မြင်းခြံမြို့]] သို့ * ၃၁ - [[မန္တလေးမြို့]] မှ [[မြစ်ကြီးနားမြို့]] သို့ ([[မိုးကုတ်မြို့]]နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့]]များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။) == အဓိကလမ်းမကြီးများ == အဓိကလမ်းမကြီးများကို ဂဏန်း တစ်လုံး သို့မဟုတ် နှစ်လုံးပါရှိသော နံပါတ်များဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြသည်။ ယင်းလမ်းမကြီးများ၏ နံပါတ်စဉ်သတ်မှတ်ခြင်းကို လမ်းကြောင်း ဦးတည်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ဆောင်ရွက်ထားရာ၊ တောင်-မြောက် တည်ရှိသော လမ်းများကို မဂဏန်းများ သတ်မှတ်ပေးပြီး အနောက်ဘက်မှ အရှေ့ဘက်သို့ ဂဏန်းတန်ဖိုး ကြီးမြင့်သွားမည့် ပုံစံဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ အလားတူပင် အရှေ့-အနောက် တည်ရှိသော လမ်းများကိုမူ စုံဂဏန်းများ သတ်မှတ်ပေးကာ၊ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ ဂဏန်းတန်ဖိုး ကြီးမြင့်သွားမည့် ပုံစံဖြင့် သတ်မှတ်ထားရှိသည်။<ref>{{cite web |author1=Ministry of Construction |title=Main Arterial Road (အဓိကလမ်းမကြီးများ) |url=https://www.facebook.com/MinistryofConstruction/posts/pfbid0tfUZLykDf4B4dRHMGbgGv9LfaGppMs5PcH36CDjMpFbvKuEjyfqvb1VeDy4rQJAxl |website=Facebook |access-date=1 September 2025 |language=my |date=9 July 2021}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ အဓိကလမ်းမကြီးများ ! လမ်းနံပါတ် !! လမ်းကြောင်း !! အလျား (ကီလိုမီတာ) |- | [[အမှတ် (၁) အဓိကလမ်းမကြီး|A 1]] || [[ပုသိမ်]] - [[ရွှေမြင်တင်ရွာ၊ ပုသိမ်မြို့နယ်|ရွှေမြင်တင်]] -[[ချောင်းသာ]] - [[ဂွမြို့|ဂွ]] - [[ကျိန္တလီ]] - [[သံတွဲ]] - [[တောင်ကုတ်]] - [[မအီ]] - [[အမ်းမြို့|အမ်း]] - နရမ်းလမ်းဆုံ - [[မင်းပြား]] - [[ပေါက်တော]] - [[ရသေ့တောင်]] - [[ဘူးသီးတောင်]] - [[မောင်တော]] - ကြိမ်ချောင်း - ဗန္ဓုလလမ်း ([[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]နယ်စပ်) || ၈၈၉.၃၀၁ |- | [[အမှတ် (၂) အဓိကလမ်းမကြီး|A 2]] || [[တနင်္သာရီမြို့|တနင်္သာရီ]] - တုံခါ - [[သဲဖြူရွာ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်|သဲဖြူ]] - [[မောတောင်မြို့|မောတောင်]] ([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်စပ်) || ၇၇.၆၅၁ |- | [[အမှတ် (၃) အဓိကလမ်းမကြီး|A 3]] || [[လပွတ္တာ]] - [[မြောင်းမြ]] - [[အိမ်မဲ]] - [[ကျောင်းကုန်း]] - ကံကလေး - [[ရေကြည်မြို့|ရေကြည်]] - ကွင်းကောက် - [[ဘက်ရဲမြို့|ဘက်ရဲ]] - ဥသျှစ်ပင် - [[ပဒါန်းရွာ၊ ငဖဲမြို့နယ်|ပဒါန်း]] - ကံပြား - ကဇွန်းမ - [[ဆောမြို့|ဆော]] - [[ကျောက်ထုမြို့|ကျောက်ထု]] - [[ထီးလင်းမြို့|ထီးလင်း]] - [[ဂန့်ဂေါမြို့|ဂန့်ဂေါ]] - [[ဟံသာဝတီရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|ဟံသာဝတီ]] - [[ကလေးမြို့|ကလေး]] - ကျီကုန်း - [[တမူး]] (အိန္ဒိယနယ်စပ်) || ၁၀၇၁.၂၂၆ |- | [[အမှတ် (၄) အဓိကလမ်းမကြီး|A 4]] || [[ထားဝယ်]] - [[ပကာရီရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်|ပကာရီ]] - [[မေတ္တာမြို့|မေတ္တာ]] - [[ဆင်ဖြူတိုင်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်|ဆင်ဖြူတိုင်]] - [[ထီးခီး]] ([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်စပ်) || ၁၄၀.၈၁၈ |- | [[အမှတ် (၅) အဓိကလမ်းမကြီး|A 5]] || [[ရန်ကုန်]] - [[မှော်ဘီမြို့|မှော်ဘီ]] - [[တိုက်ကြီးမြို့|တိုက်ကြီး]] - [[သာယာဝတီမြို့|သာယာဝတီ]] - [[မင်းလှမြို့၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှ]] - [[ပြည်မြို့|ပြည်]] - [[ကံမမြို့|ကံမ]] - [[သရက်မြို့|သရက်]] - [[မင်းလှမြို့၊ သရက်ခရိုင်|မင်းလှ]] - [[မင်းဘူး]] - [[မကွေးမြို့|မကွေး]] - [[ရေနံချောင်း]] - [[ကျောက်ပန်းတောင်း]] - [[ညောင်ဦး]] - [[လက်ပံချည်ပေါ်ရွာ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်|လက်ပံချီပေါ်]] -[[ပခုက္ကူ]]- [[မြိုင်မြို့|မြိုင်]] - [[လင်းကတောရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်|လင်းကတော]] - [[ကျားတက်ရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ကျားတက်]] - [[ဆားလင်းကြီး]] - [[မုံရွာ]] - [[ရေဦး]] - [[တန့်ဆည်]] - [[ကန့်ဘလူ]] - [[ကျွန်းလှ]] - [[ကောလင်း]] - ဝင်းကြီး - [[ဝန်းသို]] - [[နန့်သဲရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|နန့်သဲ]] - [[နန့်စီးအောင်ရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်|နန့်စီးအောင်]] - [[နမ္မတီး]] || ၁၃၂၈.၈၂၇ |- | [[အမှတ် (၆) အဓိကလမ်းမကြီး|A 6]] || [[သံဖြူဇရပ်]] - [[ချောင်းဆုံ]] - [[ဘုရားသုံးဆူ]] || ၁၀၁.၇၉၁ |- | [[အမှတ် (၇) အဓိကလမ်းမကြီး|A 7]] || [[ရန်ကုန်]] - [[ပဲခူး]] - [[တောင်ငူ]] - [[ပျဉ်းမနား]] - [[ပျော်ဘွယ်]] -[[မိတ္ထီလာ]] - [[ကျောက်ဆည်]] - [[မန္တလေး]] - [[မတ္တရာ]] - လက်ပံလှ - ဖော့တော - တွင်းငယ် - [[တကောင်း]] - မြတောင် - [[ငါးအိုးရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်|ငါးအိုး]] - သာယာကုန်း - [[ရွှေကူမြို့|ရွှေကူ]] - [[ငါးဘတ်ကြီးရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်|ငါးဘတ်ကြီး]] - မန်ဝိန်းလေး - ဆဝမ်ကထောင်- [[ဗန်းမော်]] - [[ဝိုင်းမော်]] - [[မြစ်ကြီးနား]] - [[ဆွမ်ပရာဘွမ်]] - [[ပူတာအို]] || 1597.933 |- | [[အမှတ် (၈) အဓိကလမ်းမကြီး|A 8]] || [[ငရုတ်ကောင်းမြို့|ငရုတ်ကောင်း]] - ငရုတ်ကောင်းတောင် - ဥသျှစ်ကွင်း - [[ငပုတောမြို့|ငပုတော]] - ပမ္မဝတီ - [[မြန်အောင်မြို့|မြန်အောင်]] - [[ဝါးခယ်မ]] - [[မော်လမြိုင်ကျွန်း]] - ဘိုကလေး - [[ဖျာပုံ]] - [[ဒေးဒရဲ]] - [[ကွမ်းခြံကုန်း]] - [[ကော့မှူး]] - ကံဘဲ့ - [[ဒလမြို့နယ်|ဒလ]] - [[သန်လျင်]] - [[သုံးခွမြို့|သုံးခွ]] - [[ထန်းတပင်မြို့ (ရန်ကုန်တိုင်း)|ထန်းတပင်]] - ဘီးလင်း || ၅၈၃.၈၄၇ |- | [[အမှတ် (၉) အဓိကလမ်းမကြီး|A 9]] || [[ကော့သောင်း]] - [[ဘုတ်ပြင်း]] - [[တနင်္သာရီမြို့|တနင်္သာရီ]] - ကျောက်ဖြူတောင် ([[မြိတ်မြို့|မြိတ်]]) - [[ရေးမြို့|ရေး]] - [[သံဖြူဇရပ်]] - [[မုဒုံ]] - [[မော်လမြိုင်]] - [[သထုံ]] - [[ဘီးလင်း]] - [[ဖာပွန်]] - [[ခဲမဖြူရွာ၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်|ခဲမဖြူ]] - [[ဖားဆောင်း]] - [[ဘော်လခဲ]] - [[လွိုင်ကော်]] - [[ဟိုပုံး]] - [[လွိုင်လင်]] - ပန်ကေတု - ခိုလုံ - မယ်ဟန် - [[လားရှိုး]] - [[သိန္နီ]] - [[ကွတ်ခိုင်]] - နမ့်ဖတ်ကာ - [[မူဆယ်]] (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၂၂၀၆.၂၅၈ |- | [[အမှတ် (၁၀) အဓိကလမ်းမကြီး|A 10]] || [[ပုသိမ်]] - ကံကလေး - ကျောင်းကုန်း - [[ပန်းတနော်]] - ဆားမလောက် - ထန်းတပင် - [[မှော်ဘီမြို့|မှော်ဘီ]] - [[ထောက်ကြံ့မြို့|ထောက်ကြန့်]] - ဇရပ်ကွင်း - [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] - [[စစ်တောင်းရွာ၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်|စစ်တောင်း]] - [[ဘီးလင်း]] - [[သထုံ]] - [[ဘားအံ]] - နောင်လုံ - [[ဂျိုင်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်|ဂျိုင်း]] - [[ကျုံဒိုးမြို့|ကျုံဒိုး]] - [[လှိုင်ကွယ်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်|လှိုင်းကွယ်]] - [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] ([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်စပ်) || ၅၉၇.၆၆၈ |- | [[အမှတ် (၁၁) အဓိကလမ်းမကြီး|A 11]] || [[တာချီလိတ်]]/[[ကျိုင်းလပ်မြို့|ကျိုင်းလပ်]] - [[တာလေမြို့|တာလေ]] - [[မိုင်းဖြတ်]] - [[ကျိုင်းတုံ]] - [[မိုင်းခတ်]] - မိုင်းနှုန်း - [[မိုင်းပေါက်]] - နောင်ခတ် - [[မိုင်းမောမြို့|မိုင်းမော]] - မန်မိန်းဟုန် - နမ့်ဟူး (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၆၇၉.၁၄၃ |- | [[အမှတ် (၁၂) အဓိကလမ်းမကြီး|A 12]] || [[တောင်ကုတ်]] - [[ပန်းတောင်း]] - [[ပြည်မြို့|ပြည်]] - [[ပေါက်ခေါင်း]] - အုတ်တွင်း - [[တောင်ငူ]] - [[သံတောင်]] - [[မော်ချီး]] - [[ဖားဆောင်း]] - [[မယ်စဲ့]] - BP-13 ([[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နယ်စပ်) || ၆၄၀.၆၀၁ |- | [[အမှတ် (၁၃) အဓိကလမ်းမကြီး|A 14]] || [[ကျောက်ဖြူ]] - [[မအီ]] - အမ်း - [[ပဒါန်းရွာ၊ ငဖဲမြို့နယ်|ပဒါန်း]] - [[မင်းဘူး]] - [[မကွေးမြို့|မကွေး]] - [[တောင်တွင်းကြီး]] - ချောင်းနက် - တောင်ညို - [[ပျဉ်းမနား]] - [[ပင်လောင်း]] - [[ဖယ်ခုံ]] - [[လွိုင်ကော်]] || ၇၂၅.၆၁၄ |- | [[အမှတ် (၁၆) အဓိကလမ်းမကြီး|A 16]] || [[စစ်တွေ]] - [[ပုဏ္ဏားကျွန်း]] - [[ကျောက်တော်]] - [[ပလက်ဝ]] - [[မတူပီ]] - [[မင်းတပ်]] - [[ကန်ပက်လက်]] - [[ကဇွန်းမရွာမရွာ၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်|ကဇွန်းမ]] - [[ချောက်မြို့|ချောက်]] - [[ဂွေးချိုရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်|ဂွေးချို]] - [[ကျောက်ပန်းတောင်း]] - [[မိတ္ထီလာ]] - [[သာစည်]] - [[ဘုရားငါးဆူ (တောင်)ရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်|ဘုရားငါးဆူ]] - [[ကလော]] - [[တောင်ကြီး]] - [[ဟိုပုံး]] - [[လွိုင်လင်]] - [[နမ့်စန်မြို့|နမ့်စန်]] - [[ကွန်ဟိန်း]] - တာကော် - [[မိုင်းပြင်း]] - [[ကျိုင်းတုံ]] - မိုင်းမ - [[မိုင်းလား]] (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၁၅၁၂.၈၈၃ |- | [[အမှတ် (၁၈) အဓိကလမ်းမကြီး|A 18]] || [[ဟားခါး]] - [[ဂန့်ဂေါ]] - [[ပုလဲမြို့|ပုလဲ]] - [[မုံရွာ]] - [[မြင်းမူ]] - [[အုန်းတော (တောင်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတော]] - [[စစ်ကိုင်း]] - [[မြစ်ငယ်]] - [[ထုံးဘိုရွာ၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်|ထုံးဘို]] - [[ပြင်ဦးလွင်]] - [[ကျောက်မဲ]] - [[သီပေါ]] - [[လားရှိုး]] - [[သိန္နီ]] - [[ကွမ်းလုံ]] - နမ့်ဟူး - [[ချင်းရွှေဟော်]] (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၈၇၃.၇၀၄ |- | [[အမှတ် (၂၀) အဓိကလမ်းမကြီး|A 20]] || [[ကလေးမြို့|ကလေး]] - [[ကျီကုန်းရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်|ကျီကုန်း]] - [[ကလေးဝ]] - [[သက္ကယ်ကျင်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|သက္ကယ်ကျင်း]] - [[တန့်ဆည်]] - [[ရေဦး]] - [[ရွှေဘို]] - [[ကျောက်မြောင်း]] - [[စဉ့်ကူး]]- လက်ပံလှ - ဖော့တော - [[သပိတ်ကျင်း]] - [[တွင်းငယ်ရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်|တွင်းငယ်]] - [[မိုးမိတ်]] - [[မန်တုံ]] - မုံးဝီး - [[နမ့်ခမ်း]] - [[မူဆယ်]] (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၆၉၅.၉၄၂ |- | [[အမှတ် (၂၂) အဓိကလမ်းမကြီး|A 22]] || [[တမူး]] (အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယ်စပ်) - [[စစ်သောင်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်|စစ်သောင်]] - ရောင်ဟီး - [[ပင်လည်ဘူး]] - [[ဝင်းကြီးရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်|ဝင်းကြီး]] - [[ဝန်းသို]] - [[ကျောက်တန်းရွာ၊ ကောလင်းမြို့နယ်|ကျောက်တန်း]] - ဆင်ကုန်း - [[မရသိမ်ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်|မရသိမ်]] - [[ထီးချိုင့်]] - [[မြတောင်ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်|မြတောင်]] - [[ငါးအိုးရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်|ငါးအိုး]] - သာယာကုန်း - [[ကျေးတောရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ကျေးတော]]- [[ငါးဘတ်ကြီးရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်|ငါးဘတ်ကြီး]] - [[စင်းခန်းရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်|စင်းခန်း]] - [[ဟန်ထက်ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်|ဟံထက်]] - မန်ဝိန်လေး -ဆဝမ်ကထောင် - [[မံစီမြို့|မံစီ]] - [[ကိုက်ထိပ်ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်|ကိုက်ထိပ်]] - မန်ဝန်ကြီး - [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] || ၆၂၂.၅၀၆ |- | [[အမှတ် (၂၄) အဓိကလမ်းမကြီး|A 24]] || [[ပန်ဆောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|ပန်ဆောင်]] (အိန္ဒိယနယ်စပ်) - [[နန်းယွန်းမြို့|နန်းယွန်း]] - [[ရှင်ဗွေယန်မြို့|ရှင်ဗွေယန်]] - [[တနိုင်းမြို့|တနိုင်း]] - လဝ - [[နမ္မတီးမြို့|နမ္မတီး]] - [[မြစ်ကြီးနား]] - [[ဝိုင်းမော်]] - ဆဒုံး - [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီး]] (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၄၉၁.၁၉၆ |} == လမ်းခွဲငယ်များ == လမ်းခွဲငယ်များ၏ လမ်းနံပါတ်များတွင်မူ အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပထမအပိုင်းသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ကုဒ်အမှတ်အသား ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအပိုင်းသည် လမ်းကုဒ်နံပါတ် ဖြစ်သည်။ ဤလမ်းများ၏ နံပါတ်သတ်မှတ်ပုံမှာလည်း ဦးတည်ချက်အပေါ် မူတည်နေပြီး၊ တောင်-မြောက် လမ်းများကို မဂဏန်းများဖြင့် အနောက်မှ အရှေ့သို့ အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်ကာ၊ အရှေ့-အနောက် လမ်းများကို စုံဂဏန်းများဖြင့် တောင်မှ မြောက်သို့ အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်သည်။ အမှတ်စဉ် ၁ မှ ၉၉ အထိ သတ်မှတ်ထားသော လမ်းများသည် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် တစ်ခုတည်းအတွင်း တည်ရှိသော လမ်းများဖြစ်ကြပြီး၊ အမှတ်စဉ် ၂၀၁ မှ ၂၉၉ အထိ သတ်မှတ်ထားသော လမ်းများသည် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် နှစ်ခုကို ချိတ်ဆက်ပေးသော လမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |author1=Ministry of Construction |title=Sub Arterial Road (လမ်းခွဲငယ်များ) |url=https://www.facebook.com/MinistryofConstruction/posts/pfbid02yHobRiEKEPwKyRVgd37j4qH2Ff5aeKb8Y7AVkmL1bPUPhDKzL6sAaqY7HzwBMWscl |website=Facebook |language=my |access-date=1 September 2025 |date=12 July 2021}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် ကုဒ် ! တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !! ကုဒ် !! တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !! ကုဒ် !! တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !! ကုဒ် |- | [[ကချင်ပြည်နယ်]] || ၁ || [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၇ || [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (အရှေ့) || ၁၃ |- | [[ကယားပြည်နယ်]] || ၂ || [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၈ || [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်) || ၁၄ |- | [[ကရင်ပြည်နယ်]] || ၃ || [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၉ || [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြောက်) || ၁၅ |- | [[ချင်းပြည်နယ်]] || ၄ || [[မွန်ပြည်နယ်]] || ၁၀ || [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] || ၁၆ |- | [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] || ၅ || [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || ၁၁ || [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] || ၁၇ |- | [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] || ၆ || [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] || ၁၂ |} == အာရှလမ်းမကြီးများ == မြန်မာနိုင်ငံတွင်းတွင် အာရှလမ်းမကြီး ခုနစ်ခုတည်ရှိပြီး သုံးခုမှာ အာဆီယံလမ်းမကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |author1=Ministry of Construction |title=Asia/ASEAN Highway |url=https://www.facebook.com/MinistryofConstruction/posts/pfbid0agxPf5QXbwsdJhK9jrL2t6XAKYMYePtFQVG114JJbXPwqu4QyANo62x3Wt3ptuZUl |website=Facebook |language=my |access-date=1 September 2025 |date=8 August 2021}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ အာရှ (အာဆီယံ) လမ်းမကြီးများ ! လမ်းအမှတ် !! လမ်းကြောင်း !! အလျား (ကီလိုမီတာ) !! ကွန်ရက် |- | [[AH1]] || [[ဘုရားကြီးမြို့|ဘုရားကြီး]] - [[သထုံ]] - [[မြဝတီမြို့|မြဝတီ]] (ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်)<br/>[[ရန်ကုန်]] - ဘုရားကြီး - [[တောင်ငူ]] - [[မိတ္ထီလာ]] - [[မန္တလေး]] - [[မုံရွာ]] - [[ကလေးဝ]] - [[ကလေးမြို့|ကလေး]] - [[တမူး]] (အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၁၅၄၂.၇၀၆ || အာရှလမ်းမကြီး |- | [[AH2]] || [[မိတ္ထီလာ]] - [[လွိုင်လင်]] - [[ကျိုင်းတုံ]] - [[တာချီလိတ်]] (ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၇၉၀.၀၈၄ || အာရှလမ်းမကြီး |- | [[AH3]] || [[ကျိုင်းတုံ]] - [[မိုင်းလား]] (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၈၇.၅၀၈ || အာရှလမ်းမကြီး |- | [[AH14]] || [[မန္တလေး]] - [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] - [[မူဆယ်]] (တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၄၄၆.၃၇၀ || အာရှလမ်းမကြီး |- | [[AH111]] || [[လွိုင်လင်]] - [[သီပေါ]] || ၂၄၀.၁၉၃ || အာဆီယံလမ်းမကြီး |- | [[AH112]] || [[သထုံ]] - [[မော်လမြိုင်]] - [[ထားဝယ်]] - [[ကော့သောင်း]] || ၁၁၁၁.၉၆၃ || အာဆီယံလမ်းမကြီး |- | [[AH123]] || [[ထားဝယ်]] - မေတ္တာ - ထီးခီး (ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်) || ၁၄၀.၈၁၇ || အာဆီယံလမ်းမကြီး |} == ကျေးလက်ဒေသ == [[မြန်မာနိုင်ငံ]]သည် ကျေးလက်ဒေသ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လက်လှမ်းမီမှုတွင် ကြီးမားသော စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး၊ ကျေးလက်လူဦးရေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်သည် တစ်နှစ်တာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်နှစ်ပတ်လုံး လူသူကင်းကွာ၍ သီးခြားဖြစ်နေကြရသည်။ နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ကျေးရွာပေါင်း ၆၄,၀၀၀ ခန့် ရှိသော်လည်း ရာသီမရွေးသွားလာနိုင်သော လမ်းအရှည်မှာ ၇၅,၀၀၀ ကီလိုမီတာသာ ရှိရာ၊ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကျေးရွာတစ်ရွာလျှင် လမ်းတစ်ကီလိုမီတာခန့်သာ ရှိနေပြီး၊ နေရာဒေသမရွေး လက်လှမ်းမီနိုင်ရေးအတွက် လိုအပ်ချက်အောက် များစွာ လျော့နည်းနေသည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ သန်း ၂၀ သို့မဟုတ် လူဦးရေစုစုပေါင်း၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ရာသီမရွေးသွားလာနိုင်သော လမ်းမရှိသည့် ကျေးရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုအထဲမှ ကျေးရွာပေါင်း ၂၅,၀၀၀ ရှိ လူဦးရေ ၉.၂ သန်းမှာ လမ်းအဆက်အသွယ် လုံးဝမရှိဘဲ၊ ကျေးရွာပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ရှိ အခြားသော လူဦးရေ ၁၁.၃ သန်းမှာမူ မိုးရာသီတွင် သွားလာ၍မရသော လမ်းများဖြင့်သာ ဆက်သွယ်ထားရှိသည်။ ရာသီမရွေးသွားလာနိုင်သော လမ်းနှင့် ၂ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးအတွင်း နေထိုင်သည့် ကျေးလက်လူဦးရေ အချိုးအစားကို တိုင်းတာသည့် ကျေးလက်ဒေသ လက်လှမ်းမီမှု ညွှန်းကိန်းအရ၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရရှိထားပြီး အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံပြီးလျှင် အာရှတိုက်၌ ဒုတိယအနိမ့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကျေးလက်နေပြည်သူ ၆၄ ရာခိုင်နှုန်း သို့မဟုတ် လူဦးရေ ၂၄ သန်းခန့်သည် ရာသီမရွေးသွားလာနိုင်သော လမ်းမကြီးသို့ ရောက်ရှိရန် ၂ ကီလိုမီတာကျော် ခရီးနှင်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဒေသအလိုက် လက်လှမ်းမီနိုင်မှုမှာလည်း ကွာခြားမှု ကြီးမားလျက်ရှိရာ၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]တွင် လက်လှမ်းမီမှု ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အတော်အသင့် မြင့်မားသော်လည်း [[ချင်းပြည်နယ်]] (၁၁ ရာခိုင်နှုန်း)၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (၁၅-၁၈ ရာခိုင်နှုန်း) တို့သည် [[အာဖရိကတိုက်]]ရှိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်ခဲဆုံး နိုင်ငံအချို့နှင့်သာ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည့် အလွန်နိမ့်ပါးသော ချိတ်ဆက်မှုအခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။<ref>{{cite book |author1=Asian Development Bank |title=Myanmar Transport Sector Policy Note: Rural Roads and Access |date=2016 |location=Mandaluyong City, Philippines |isbn=978-92-9257-455-0 |url=https://www.adb.org/sites/default/files/publication/189079/mya-rural-roads.pdf |language=en}}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ လမ်းမကြီးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လမ်းမကြီးများ|*]] aut7pn8pqpm4syfd3slcp167b3x190s 2 282473 1040950 1040502 2026-06-26T09:04:54Z Mkant00 135890 /* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */ 1040950 wikitext text/x-wiki '''A mathematician is a device for turning coffee into theorems'''<ref>{{cite book | title=A History of Mathematics | first=Jeff | last=Suzuki | year=2002 | pages=731 | publisher=Prentice Hall | quote=The first main result was by the Hungarian mathematician Alfred Renyi (March 20, 1921-February 1, 1970), who is best known for a saying of his: a mathematician is a machine for turning coffee into theorems. | isbn=9780130190741}}</ref><ref>{{cite book | title=Preface to ''Ars Mathematica'', Collected writings of Alfréd Rényi | publisher=TypoTeX | location=Budapest | author=Gyula O. H. Katona | author-link=Gyula O. H. Katona | page=8 | year=2005}}</ref> <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[အစုဝင်]] (Element of a set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) # [[၂၀၀၇-၂၀၀၈_ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး_အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008) </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> 0yed0sy9c1as2q4tbzmeg0jxqxvdx88 1040957 1040950 2026-06-26T09:48:27Z Mkant00 135890 /* ရေးလက်စ (သင်္ချာ) */ 1040957 wikitext text/x-wiki '''A mathematician is a device for turning coffee into theorems'''<ref>{{cite book | title=A History of Mathematics | first=Jeff | last=Suzuki | year=2002 | pages=731 | publisher=Prentice Hall | quote=The first main result was by the Hungarian mathematician Alfred Renyi (March 20, 1921-February 1, 1970), who is best known for a saying of his: a mathematician is a machine for turning coffee into theorems. | isbn=9780130190741}}</ref><ref>{{cite book | title=Preface to ''Ars Mathematica'', Collected writings of Alfréd Rényi | publisher=TypoTeX | location=Budapest | author=Gyula O. H. Katona | author-link=Gyula O. H. Katona | page=8 | year=2005}}</ref> <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[အစုဝင်]] (Element of a set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဗက်တာ]] (Vector) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) # [[၂၀၀၇-၂၀၀၈_ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး_အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008) </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> # [[ကိန်းပြည့်ရင်း]] (algebraic integer) # [[ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု]] (Grothendieck group) # tbd # tbd # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (homeomorphism) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> hacj508frezg8ri1doex45qu6kxjkln 1040964 1040957 2026-06-26T10:09:41Z Mkant00 135890 /* ရေးရန် (သင်္ချာ) */ 1040964 wikitext text/x-wiki '''A mathematician is a device for turning coffee into theorems'''<ref>{{cite book | title=A History of Mathematics | first=Jeff | last=Suzuki | year=2002 | pages=731 | publisher=Prentice Hall | quote=The first main result was by the Hungarian mathematician Alfred Renyi (March 20, 1921-February 1, 1970), who is best known for a saying of his: a mathematician is a machine for turning coffee into theorems. | isbn=9780130190741}}</ref><ref>{{cite book | title=Preface to ''Ars Mathematica'', Collected writings of Alfréd Rényi | publisher=TypoTeX | location=Budapest | author=Gyula O. H. Katona | author-link=Gyula O. H. Katona | page=8 | year=2005}}</ref> <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[အစုဝင်]] (Element of a set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဗက်တာ]] (Vector) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) # [[၂၀၀၇-၂၀၀၈_ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး_အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008) </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> #[[အိုင်ဒီးလ်]] (Ideal) #[[စားလဒ်အုပ်စု]] (Quotient group) #[[စားလဒ်ကွင်း]] (Quotient ring) #[[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (Tensor product) #[[ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု]] (Galois group) #[[လီအက္ခရာသင်္ချာ]] (Lie algebra) #[[ဟော့ဖ် အက္ခရာသင်္ချာ]] (Hopf algebra) #[[ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း]] (Principal ideal domain) #[[လွတ်လပ်သည့် အုပ်စု]] (Free group) #[[အချိုးညီအုပ်စု]] (Symmetric group) #[[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homeomorphism) #[[ကျစ်လျစ်မှု]] (Compactness) #[[ဆက်စပ်နေမှု]] (Connectedness) #[[အခြေခံအုပ်စု]] (Fundamental Group) #[[ဖုံးအုပ်ရပ်ဝန်း]] (Covering space) #[[မန်နီဖိုး]] (Manifold) #[[ဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Homology) #[[ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Cohomology) #[[အစည်း ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Sheaf cohomology) #[[ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (Complex analysis) #[[ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်]] (Holomorphic function) #[[စုဆုံခြင်း]] (Convergence) #[[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) #[[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) #[[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (Cyclic group) #[[ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု]] (Permutation group) #[[အလှည့်ကျ အုပ်စု]] (Alternating group) #[[မူမှန်အုပ်စု]] (Normal group) #[[ကိုဆက်]] (Coset) #[[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) #[[ကေးလီ၏ သီအိုရမ်]] (Cayley's theorem) #[[အုပ်စု၏ ဗဟို]] (Center of a group) #[[ကွင်း၏ ဗဟို]] (Center of a ring) #[[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (Integral domain) #[[သုညစားကိန်း]] (Zero-divisor) #[[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (Maximal ideal) #[[ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း]] (Polynomial ring) #[[ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း]] (Field extension) #[[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်]] (Algebraic closure) #[[မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Linear transformation) #[[အခြေအစု]] (Basis) #[[အတိုင်းအတာ_(သင်္ချာ)]] (Dimension) #[[ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး]] (Eigenvalue) #[[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (Determinant) #[[စုဆုံ ကိန်းစဉ်]] (Convergent sequence) #[[ကိန်းစဉ်]] (Sequence) #[[အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Mean Value Theorem) #[[အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Extreme Value Theorem) #[[တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) #[[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (Complex plane) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> 4e2gjcspdz12g7rtf8zgb3et5ls6kmt 1040966 1040964 2026-06-26T10:16:16Z Mkant00 135890 /* ရေးရန် (သင်္ချာ) */ 1040966 wikitext text/x-wiki '''A mathematician is a device for turning coffee into theorems'''<ref>{{cite book | title=A History of Mathematics | first=Jeff | last=Suzuki | year=2002 | pages=731 | publisher=Prentice Hall | quote=The first main result was by the Hungarian mathematician Alfred Renyi (March 20, 1921-February 1, 1970), who is best known for a saying of his: a mathematician is a machine for turning coffee into theorems. | isbn=9780130190741}}</ref><ref>{{cite book | title=Preface to ''Ars Mathematica'', Collected writings of Alfréd Rényi | publisher=TypoTeX | location=Budapest | author=Gyula O. H. Katona | author-link=Gyula O. H. Katona | page=8 | year=2005}}</ref> <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[အစုဝင်]] (Element of a set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဗက်တာ]] (Vector) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) # [[၂၀၀၇-၂၀၀၈_ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး_အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008) </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အိုင်ဒီးလ်]] (Ideal) # [[စားလဒ်အုပ်စု]] (Quotient group) # [[စားလဒ်ကွင်း]] (Quotient ring) # [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (Tensor product) # [[ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု]] (Galois group) # [[လီအက္ခရာသင်္ချာ]] (Lie algebra) # [[ဟော့ဖ် အက္ခရာသင်္ချာ]] (Hopf algebra) # [[ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း]] (Principal ideal domain) # [[လွတ်လပ်သည့် အုပ်စု]] (Free group) # [[အချိုးညီအုပ်စု]] (Symmetric group) # [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (Cyclic group) # [[ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု]] (Permutation group) # [[အလှည့်ကျ အုပ်စု]] (Alternating group) # [[မူမှန်အုပ်စု]] (Normal group) # [[ကိုဆက်]] (Coset) # [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) # [[ကေးလီ၏ သီအိုရမ်]] (Cayley's theorem) # [[အုပ်စု၏ ဗဟို]] (Center of a group) # [[ကွင်း၏ ဗဟို]] (Center of a ring) # [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (Integral domain) # [[သုညစားကိန်း]] (Zero-divisor) # [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (Maximal ideal) # [[ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း]] (Polynomial ring) # [[ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း]] (Field extension) # [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်]] (Algebraic closure) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homeomorphism) # [[ကျစ်လျစ်မှု]] (Compactness) # [[ဆက်စပ်နေမှု]] (Connectedness) # [[အခြေခံအုပ်စု]] (Fundamental Group) # [[ဖုံးအုပ်ရပ်ဝန်း]] (Covering space) # [[မန်နီဖိုး]] (Manifold) # [[ဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Homology) # [[ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Cohomology) # [[အစည်း ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Sheaf cohomology) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Linear transformation) # [[အခြေအစု]] (Basis) # [[အတိုင်းအတာ_(သင်္ချာ)]] (Dimension) # [[ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး]] (Eigenvalue) # [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (Determinant) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (Complex analysis) # [[ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်]] (Holomorphic function) # [[စုဆုံခြင်း]] (Convergence) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[စုဆုံ ကိန်းစဉ်]] (Convergent sequence) # [[ကိန်းစဉ်]] (Sequence) # [[အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Mean Value Theorem) # [[အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Extreme Value Theorem) # [[တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) # [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (Complex plane) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ *Arithmetic progression = ဂဏန်းသင်္ချာ ကိန်းစဉ်တန်း *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Bijective function = ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် ကြားပိုင်း *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ်စု *Codomain (category theory) = ပစ်မှတ် *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Cube = ကုဗတုံး *Curve = မျဉ်းကွေး *Decimal system = ဒသမကိန်းစနစ် *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ်စု *Domain (category theory) = အရင်းအမြစ် *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Even number = စုံကိန်း *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometric shapes = ဂျီဩမေတြီပုံသဏ္ဍာန်များ *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphic = ဟိုမီယိုမောဖစ် *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphic = ဟိုမိုမောဖစ် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Injective = အင်ဂျက်တစ် *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုယ်သိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂရန်းချ်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Non-repeating decimal = ပြန်မထပ်ဒသမကိန်း *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numbers = ကိန်းများ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Odd number = မကိန်း *One-to-one function = တစ်-တစ် ဖန်ရှင် *Onto function = လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် ကြားပိုင်း *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polygon = ဗဟုဂံ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Rectangle = ထောင့်မှန်စတုဂံ *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Terminating decimal number = အဆုံးသတ်သည့် ဒသမကိန်း *Theorem = သီအိုရမ် *Theoretical computer science = သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ *Theoretical physics = သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> cjb2ejnkioxrdm5af3e0hvmw7d7pk7v 0 282752 1040971 1037751 2026-06-26T10:27:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040971 wikitext text/x-wiki {{Infobox event|title=၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း|partof=[[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]]|image=Straße von Hormuz.jpg|alt=|caption= ရေလက်ကြားကို ဝေဟင်မှ လှမ်းမြင်ရပုံ |date={{Start date|2026|02|28|df=y}} &ndash; လက်ရှိ|place=[[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]]|coordinates=|also known as= |cause=[[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အီရန်အပေါ် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှု]]နှင့် အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်မှု။ |participants=[[အီရန်နိုင်ငံ]], [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]], [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]], သင်္ဘောလိုင်း ကုမ္ပဏီများ |outcome=ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ဈေးနှုန်းများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြင့်တက်လာခြင်း |casualties1=သင်္ဘောသား ၈ ဦး သေဆုံးပြီး အနည်းဆုံး ရေနံတင်သင်္ဘော ၄ စင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/world/crew-member-killed-after-projectile-hits-tanker-oman-manager-says-5962176 |title=Crew member killed after projectile hits tanker off Oman, manager says|website=CNA|access-date=2 March 2026|archive-date=1 March 2026|archive-url= https://web.archive.org/web/20260301210512/https://www.channelnewsasia.com/world/crew-member-killed-after-projectile-hits-tanker-oman-manager-says-5962176 |url-status=live}}</ref><br>One port worker killed in Bahrain ဘရိန်းနိုင်ငံတွင် ဆိပ်ကမ်းလုပ်သားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ <br>ဘရိန်းနိုင်ငံတွင် ဆိပ်ကမ်းလုပ်သား နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ |casualties2=|notes=}} ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ကုန်သွယ်မှုအတွက် အဓိကကျသော ရေကြောင်းဗျူဟာမြောက်နေရာဖြစ်သည့် [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား|ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား]] (Strait of Hormuz) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ပထဝီနိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်များနှင့် ဆက်တိုက်ကြုံတွေ့နေရသည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့ ပူးပေါင်း၍ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အီရန်နိုင်ငံအပေါ် စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်မှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီခါမေနီ]] (Ali Khamenei) သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်သည် အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်းများ၊ အစ္စရေးပိုင်နက်များနှင့် အခြားသော [[ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ|ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများ]]အပေါ် ဒုံးကျည်နှင့် ဒရုန်းများဖြင့် လက်တုံ့ပြန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အပြင်၊ အီရန်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့ (IRGC) ကလည်း ရေလက်ကြားအတွင်း သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ကြောင်း သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သဖြင့် ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ ထိရောက်စွာ ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။ ထိုသတိပေးချက်များနှင့် သင်္ဘောများအပေါ် နောက်ဆက်တွဲ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ရေကြောင်းဖြတ်သန်းမှု သိသိသာသာ လျော့ကျသွားခဲ့ပြီး ရေနံတင်သင်္ဘော သွားလာမှုသည် ကနဦးတွင် ၇၀% ခန့်အထိ ကျဆင်းသွားကာ ဘေးအန္တရာယ်ကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် သင်္ဘောအစင်းရေ ၁၅၀ ကျော်မှာ ရေလက်ကြားအပြင်ဘက်တွင် ကျောက်ချရပ်နားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |date=28 February 2026 |title=After Iran Attacks, Ship Traffic Plummets in Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/strait-of-hormuz-ship-traffic.html |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref><ref>{{cite news |date=2 March 2026 |title=Oil prices rise as Iran war threatens shipping through strait of Hormuz |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/02/oil-prices-iran-war-strait-of-hormuz-shipping |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> မကြာမီအချိန်အတွင်းမှာပင် ရေကြောင်းသွားလာမှုသည် သုညအထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ဤပြတ်တောက်မှုသည် ကမ္ဘာ့နေ့စဉ် ရေနံထောက်ပံ့မှု၏ ၂၀% ခန့်နှင့် [[အယ်လ်အန်ဂျီ (LNG)|သဘာဝဓာတ်ငွေ့ရည်]] (LNG) အမြောက်အမြားအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သဖြင့် အဓိက သင်္ဘောလိုင်းကြီးများက ထိုဒေသအတွင်း လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ကြသည်။ ရေရှည်ထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်မည်ကို စိုးရိမ်ခြင်းကြောင့် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး <ref>{{cite news |date=1 March 2026 |title=How US-Israel attacks on Iran threaten the Strait of Hormuz, oil markets |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/how-us-israel-attacks-on-iran-threaten-the-strait-of-hormuz-oil-markets |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref><ref>{{cite news |date=28 February 2026 |title=Oil and gas majors and traders suspend shipments via Hormuz, sources say |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-gas-majors-traders-suspend-shipments-via-hormuz-us-attacks-iran-sources-say-2026-02-28 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref>ဘရန့် (Brent) ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် လေးနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ အထက်သို့ ကျော်လွန်သွားကာ အမြင့်ဆုံးအနေဖြင့် ၁၂၆ ဒေါ်လာအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |date=2 March 2026 |title=Oil prices rise as Iran war threatens shipping through strait of Hormuz |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/02/oil-prices-iran-war-strait-of-hormuz-shipping |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news |date=1 March 2026 |title=Oil jumps 10% on Iran conflict and could spike to $100 a barrel, analysts say |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-jumps-10-iran-conflict-could-spike-100-barrel-analysts-say-2026-03-01 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref><ref>{{cite news |date=1 March 2026 |title=Oil surges and stock futures sink after war in Iran disrupts crude supply |url=https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302025634/https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=CNN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kimball |first=Spencer |date=8 March 2026 |title=Oil surges above $100 a barrel; Trump says 'small price to pay' for defeating Iran |url=https://www.cnbc.com/2026/03/08/crude-oil-prices-today-iran-war.html |access-date=8 March 2026 |work=CNBC}}</ref>ဤရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုကို ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက ရေနံအကျပ်အတည်းနောက်ပိုင်း အကြီးမားဆုံးသော စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှု ပြတ်တောက်မှုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burke |first=Jason |date=11 March 2026 |title=Iran escalates attacks on infrastructure and transport networks across the Gulf |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/11/iran-escalates-attacks-on-infrastructure-and-transport-networks-across-the-gulf |access-date=11 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> အကျပ်အတည်းကြောင့် ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရသည့် အခြားသောကုန်စည်ဈေးကွက်များတွင် [[အလူမီနီယမ်|အလူမီနီယံ]]<ref>{{Cite web |last=Burton |first=Mark |date=15 March 2026 |title=Bahrain starts output cuts at world's top aluminum smelter |url=https://fortune.com/2026/03/15/bahrain-output-cuts-world-top-aluminum-smelter-alba-iran-war/ |access-date=21 March 2026 |work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]}}</ref>၊ [[မြေဩဇာ]]နှင့် [[ဟီလီယမ်|ဟီလီယံဓာတ်ငွေ့]]တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last=Buchanan |first=Naomi |date=21 March 2026 |title=It's not just oil: 3 critical supply chains being upended by the war in Iran |url=https://www.businessinsider.com/oil-prices-supply-chains-iran-war-ai-helium-food-inflation-2026-3 |access-date=21 March 2026 |work=[[Business Insider]]}}</ref> ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံက လေဘနွန်နိုင်ငံရှိ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလအတွင်း ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား မှတစ်ဆင့် ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာမှုကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Kimball |first=Spencer |date=2026-04-17 |title=Iran declares Strait of Hormuz open to shipping but Trump says U.S. blockade still active |url=https://www.cnbc.com/2026/04/17/iran-war-hormuz-strait-israel-lebanon-ceasefire.html |access-date=2026-04-18 |website=CNBC |language=en}}</ref>ယင်းကဲ့သို့ တိုးတက်မှုများ ရှိနေသော်လည်း အီရန်ဆိပ်ကမ်းများသို့ ဆိုက်ကပ်မည့် သို့မဟုတ် အီရန်ဆိပ်ကမ်းများမှ ထွက်ခွာမည့် သင်္ဘောများကို အမေရိကန်က ဆက်လက်ပိတ်ဆို့ထားဆဲဖြစ်ကြောင်း သမ္မတ ထရန့်က နောက်ပိုင်းတွင် ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=17 April 2026 |title=Trump says blockade on Iran 'in full force' until deal is reached |url=https://www.reuters.com/world/trump-says-blockade-iran-in-full-force-until-deal-is-reached-2026-04-17/ |work=[[Reuters]]}}</ref>အမေရိကန်၏ ထိုသို့ ဆက်လက်ပိတ်ဆို့ထားမှုကြောင့် အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးမည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ သင်္ဘောများ ရေလက်ကြားမှ ပြန်လှည့်သွားကြသည့် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |last1=Loria |first1=Michael |date=April 17, 2026 |title=Strait of Hormuz won't reopen, Iranian leader tells Trump |url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2026/04/17/iran-war-ceasefire-lebanon-trump-updates--live/89652291007/ |accessdate=April 18, 2026 |work=USA Today |first2=Christopher |last2=Cann |first3=Andrea |last3=Riquier}}</ref><ref>{{cite news |last=Kendall |first=Spencer |date=April 17, 2026 |title=Video shows ships turning away from the Strait of Hormuz as confusion persists over whether sea lane is really open |url=https://www.cnbc.com/2026/04/17/iran-trump-strait-hormuz-oil-tanker-traffic.html |accessdate=April 18, 2026 |work=CNBC}}</ref>ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင်မူ အမေရိကန်က ရေတပ်ပိတ်ဆို့ထားမှုကို ရုပ်သိမ်းရန် ငြင်းဆန်ခြင်းကြောင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို တစ်ကျော့ပြန် ပိတ်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း အီရန်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{#invoke:Cite|web|date=18 April 2026 |title=Iran reimposes restrictions on Hormuz, accuses US of violating deal|url=https://www.business-standard.com/world-news/iran-reimposes-restrictions-on-hormuz-accuses-us-of-violating-deal-126041800390_1.html |access-date=18 April 2026 |agency=[[Associated Press]]|website=Business Standard}}</ref> မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းရှိ ကုန်သည်သင်္ဘောများကို လုံခြုံရေးအရ လိုက်ပါစောင့်ရှောက်ပေးမည့် အမေရိကန်ရေတပ်၏ စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုဖြစ်သော "Operation Project Freedom" ကို စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာနေသည့် ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ပြင်းထန်စွာ ကန့်သတ်ပိတ်ပင်ခံနေရပြီး ကုန်သွယ်ရေးသင်္ဘောအများအပြား ကြန့်ကြာမှုများဖြစ်ပေါ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ထိုလမ်းကြောင်းမှ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်ခြင်း မရှိတော့သည့် အခြေအနေတွင် ယခုကဲ့သို့ ကြေညာချက် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news |last=Borger |first=Julian |date=2026-05-04 |title=Donald Trump sends warships to break Iran’s strait of Hormuz blockade |url=https://www.theguardian.com/world/2026/may/04/shipping-bosses-nervous-trump-plan-to-guide-vessels-strait-of-hormuz-iran |access-date=2026-05-07 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adler |first=Nils |last2=Varshalomidze |first2=Tamila |title=Iran war updates: Trump announces plan to escort ships in Hormuz Strait |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/5/3/iran-war-live-trump-says-reviewing-14-point-plan-israel-pounds-lebanon |access-date=2026-05-07 |website=Al Jazeera |language=en |last3=Mohamed |first3=Edna |last4=Sabah |first4=Zaid |last5=Habib |first5=Heba |last6=Kupemba |first6=Danai Nesta}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-05-03 |title=Trump says the U.S. will 'guide' stranded ships from the Strait of Hormuz |url=https://www.npr.org/2026/05/03/nx-s1-5809536/trump-strait-hormuz |access-date=2026-05-07 |work=NPR |language=en |agency=The Associated Press}}</ref><ref>{{Cite web |title=U.A.E. says Iran has resumed attacks as U.S. moves to reopen Strait of Hormuz |url=https://www.cbc.ca/news/world/strait-hormuz-ships-us-iran-9.7186404}}</ref>ဤလုပ်ဆောင်ချက်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်ရာရောက်လိမ့်မည်ဟု အီရန်စစ်တပ်က သတိပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် သဘောတူညီချက်တစ်ခု ရရှိနိုင်ရေးအတွက် "ကြီးမားသော တိုးတက်မှု" ရှိလာခြင်းကြောင့် "Project Freedom" စစ်ဆင်ရေးကို ခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း ထရမ့်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=6 May 2026 |title=Iran war live: Trump says Hormuz operation paused amid US, Tehran talks |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/5/6/iran-war-live-trump-says-hormuz-operation-paused-amid-us-tehran-talks |access-date=6 May 2026 |website=Al Jazeera}}</ref> ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင်၊ ဒေါ်နယ်ထရမ့်သည် အီရန်နှင့် ဆွေးနွေးမှုများ ရပ်တန့်သွားခြင်းကြောင့် ပြင်းထန်သော စစ်ရေးတုံ့ပြန်မှုများ ပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ရာမှ အမေရိကန်တို့က အီရန်ပစ်မှတ်များကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{#invoke:cite|web|url=https://edition.cnn.com/2026/06/09/world/live-news/iran-war-trump-israel|title=Trump vows to attack Iran again today|website=CNN|date=10 June 2026}}</ref> တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်စစ်ဌာနချုပ်က ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ကို ပိတ်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် ကြိုးပမ်းသည့် မည်သည့်သင်္ဘောကိုမဆို တိုက်ခိုက်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2026-06-11 |title=အမေရိကန်တိုက်ခိုက်မှုအပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ကြောင်း အီရန်ကြေညာ - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%A1/ |access-date=2026-06-12 |work=New Day Myanmar |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံ == [[ဖိုင်:Strait_of_Hormuz_daily_average_of_LNG_(2024).svg|thumb|၂၀၂၄ ခုနှစ် ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် နေ့စဉ်ပျမ်းမျှ LNG သယ်ယူပို့ဆောင်မှုကို ပြသထားသော ပုံ]] ရေလက်ကြားသည် ၎င်း၏ အကျဉ်းဆုံးနေရာတွင် မိုင် ၂၁ (၃၄ ကီလိုမီတာ) အကျယ်ရှိပြီး အီရန်နှင့် [[အိုမန်နိုင်ငံ|အိုမန်]]နိုင်ငံအကြား ပင်လယ်လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ ၎င်း၏ တစ်ဖက်သတ် ပင်လယ်လမ်းကြောင်း နှစ်ခုသည် တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည်ပေါင်း ၂၀ သန်းခန့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို လွယ်ကူချောမွေ့စေပြီး အဓိကအားဖြင့် [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျ]] ၊ [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]] ၊ [[အီရတ်နိုင်ငံ|အီရတ်]] နှင့် [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]] ကဲ့သို့သော ထုတ်လုပ်သူများထံမှ ကမ္ဘာ့ရေနံကုန်သွယ်မှု၏ ၂၀% ခန့်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=What is the strait of Hormuz and why is it crucial for oil supplies? |url=https://www.theguardian.com/business/2026/mar/01/us-israel-strikes-iran-oil-price |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=After Iran Attacks, Ship Traffic Plummets in Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/strait-of-hormuz-ship-traffic.html |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ထိုရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရေနံစိမ်းနှင့် အငွေ့ရည်ပို့ဆောင်မှု ၈၄% သည် အာရှဈေးကွက်များသို့ ဦးတည်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=How US-Israel attacks on Iran threaten the Strait of Hormuz, oil markets |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/how-us-israel-attacks-on-iran-threaten-the-strait-of-hormuz-oil-markets |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref> ဥရောပသည် ၎င်း၏ LNG ၏ ၁၂% မှ ၁၄% ကို [[ကာတာနိုင်ငံ]]မှ ထိုရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ရရှိသည်။ <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=European gas prices surge by up to 45% as Qatar stops LNG production |url=https://www.euronews.com/business/2026/03/02/european-gas-prices-jump-by-as-much-as-45-as-qatar-stops-lng-production |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303043332/https://www.euronews.com/business/2026/03/02/european-gas-prices-jump-by-as-much-as-45-as-qatar-stops-lng-production |archive-date=3 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=[[euronews]] |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်မတိုင်မီတွင် အီရန်၊ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့အကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာ]]မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော နျူကလီးယားဆွေးနွေးပွဲများ မအောင်မြင်ခြင်း နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ယခင် [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ|၁၂ ရက်ကြာ လေကြောင်းပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားခြင်း]] တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news |date=22 February 2026 |title=Iran-US tensions: What would blocking Strait of Hormuz mean for oil, LNG? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/22/iran-us-tensions-what-would-blocking-strait-of-hormuz-mean-for-oil-lng |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref> အီရန်သည် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်သည့် အလားအလာကို အချက်ပြခဲ့ပြီး၊ ထိုအထဲတွင် လအစောပိုင်းတွင် ယာယီတစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပိတ်ပစ်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ <ref name="Iran" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မှ ၂၀ ရက်အတွင်း အီရန်သည် ၎င်း၏ ရေနံတင်ပို့မှုကို ပုံမှန်နှုန်းထား သုံးဆတိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး အနှောင့်အယှက်များဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် ရေနံသိုလှောင်မှုကို လျှော့ချခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံသည်လည်း အလားတူလုပ်ဆောင်မှုများကို ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Paraskova |first=Tsvetana |date=26 February 2026 |title=Iran Rushes to Ship Oil Ahead of Possible U.S. Strike |url=https://oilprice.com/Latest-Energy-News/World-News/Iran-Rushes-to-Ship-Oil-Ahead-of-Possible-US-Strike.html |website=OilPrice.com |language=en|url-status=live}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုများမတိုင်မီရက်များတွင် ရေလက်ကြားအတွက် စစ်ပွဲအန္တရာယ်ရှိသော သင်္ဘော[[အာမခံလုပ်ငန်း|အာမခံပရီမီယံများ]]သည် တစ်ကြိမ်လျှင် သင်္ဘောအာမခံတန်ဖိုး၏ ၀.၁၂၅% မှ ၀.၂% မှ ၀.၄% အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အလွန်ကြီးမားသော ရေနံတင်သင်္ဘောများအတွက် ၎င်းသည် ဒေါ်လာ နှစ်သိန်းခွဲ တိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=AIS Ship Tracking in the Strait of Hormuz: Inside the Crisis Shutting Down Global Oil |url=https://www.worldwideais.org/post/strait-of-hormuz-ais-tracking-iran-crisis |website=Worldwide AIS Network |language=en}}</ref> == တင်းမာမှုမြင့်တက်ခြင်း == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|Operation Epic Fury]] အောက်တွင် အီရန်အပေါ် ညှိနှိုင်းထားသော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို စတင်ခဲ့ပြီး စစ်ဘက်အဆောက်အအုံများ၊ နျူကလီးယားနေရာများနှင့် ခေါင်းဆောင်များကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီခါမေနီ]] သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil surges and stock futures sink after war in Iran disrupts crude supply |url=https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302025634/https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=CNN}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Crude oil on edge as Middle East conflict deepens, will crude prices surge toward $100 per barrel? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/crude-oil-on-edge-as-middle-east-conflict-deepens-will-crude-prices-surge-toward-100-per-barrel/articleshow/128922970.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302034124/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/crude-oil-on-edge-as-middle-east-conflict-deepens-will-crude-prices-surge-toward-100-per-barrel/articleshow/128922970.cms |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |work=The Times of India}}</ref> အီရန်သည် ယူအေအီး၊ [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]] နှင့် [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ|ဘာရိန်း]] အပါအဝင် ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အစ္စရေးမြို့များနှင့် အမေရိကန်အခြေစိုက်စခန်းများကို ဒုံးကျည်များဖြင့် တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိခိုက်သေဆုံးမှုများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=After Iran's salvo hit their skylines, will Gulf states enter the war? |url=https://www.aljazeera.com/features/2026/3/2/after-irans-salvo-hit-their-skylines-will-the-gulf-states-enter-the-war |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref> <ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=US-Israel war on Iran live updates: conflict spreads to Lebanon as IDF strikes Hezbollah after attack on Israel |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> ပဋိပက္ခသည် လက်ဘနွန်သို့ ကျယ်ပြန့်သွားပြီး အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရော့ကက်များ ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အစ္စရေး၏ တန်ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Live Updates: Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် အီရန်က အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးသံအမတ်များကို နှင်ထုတ်သော နိုင်ငံများသို့ လုံခြုံရေးလမ်းကြောင်းများ ပိုမိုယူဆောင်လာမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Iran signals Hormuz safe passage to countries expelling U.S. and Israeli diplomats {{!}} investingLive |url=https://investinglive.com/commodities/iran-signals-hormuz-safe-passage-to-countries-expelling-us-and-israeli-diplomats-20260309/ |access-date=2026-03-10 |website=News & Analysis for Stocks, Crypto & Forex {{!}} investingLive |language=en}}</ref> မတ်လ ၉ ရက်နေ့အထိ၊ ရေလက်ကြားအတွက် သင်္ဘောအာမခံနှုန်းထားများသည် ယခင်အပတ်ထက် လေးဆမှ ခြောက်ဆအထိ မြင့်တက်လာကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ပြီး အမေရိကန်အစိုးရသည် အကြမ်းဖက်မှုအန္တရာယ်အာမခံဥပဒေအရ အာမခံကုမ္ပဏီများကို ကူညီရန် စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Brewer |first=Contessa |date=9 March 2026 |title=There's another big reason why shipping companies and insurers aren't willing to risk the Strait of Hormuz |url=https://www.cnbc.com/2026/03/09/one-big-reason-ships-and-insurers-are-unwilling-to-risk-strait-of-hormuz.html |access-date=11 March 2026 |publisher=CNBC News}}</ref> == ရေလက်ကြားပိတ်ခြင်း == === အချိန်ဇယား === တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားပြီး နာရီပိုင်းအတွင်း IRGC သည် VHF ရေဒီယိုမှတစ်ဆင့် ရေလက်ကြားရှိ သင်္ဘောများထံ သတိပေးချက်များ ပေးပို့ခဲ့ပြီး မည်သည့်သင်္ဘောကိုမျှ ဖြတ်သန်းခွင့်မပြုကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=How US-Israel attacks on Iran threaten the Strait of Hormuz, oil markets |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/1/how-us-israel-attacks-on-iran-threaten-the-strait-of-hormuz-oil-markets |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref> <ref name="The Guardian">{{Cite news |date=2 March 2026 |title=Oil prices rise as Iran war threatens shipping through strait of Hormuz |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/02/oil-prices-iran-war-strait-of-hormuz-shipping |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Iran's revolutionary guards tell ships passage through Strait of Hormuz 'not allowed', EU naval mission official says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/irans-revolutionary-guards-tell-ships-passage-through-strait-hormuz-not-allowed-2026-02-28/ |access-date=28 February 2026 |work=Reuters}}</ref> အီရန်သည် တရားဝင်ပိတ်ဆို့မှု မကြေညာထားသောကြောင့် ပိတ်သိမ်းမှုသည် တရားဝင်စည်းနှောင်မှု မရှိသော်လည်း၊ ဘေးကင်းရေးကို အာမမခံနိုင်ကြောင်း စစ်ဘက်နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့ပြီး သင်္ဘောအများအပြားသည် ဆိပ်ကမ်းတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည် သို့မဟုတ် နောက်ပြန်ဆုတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Iran closes Strait of Hormuz after US-Israel strikes, reports say |url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-strait-of-hormuz-closed-oil-shipments-suspended-us-attack-b2929506.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302084927/https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-strait-of-hormuz-closed-oil-shipments-suspended-us-attack-b2929506.html |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref> ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပိတ်သိမ်းခဲ့ရပြီး သင်္ဘောခြေရာခံဒေတာများအရ ယာဉ်အသွားအလာ ၇၀% လျော့ကျသွားကြောင်း ပထမဆုံးပြသခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=After Iran Attacks, Ship Traffic Plummets in Strait of Hormuz |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/world/middleeast/strait-of-hormuz-ship-traffic.html |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref> မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အိုမန်နိုင်ငံ၊ ခါဆက် မြောက်ဘက်ရှိ ''Skylight'' ရေနံတင်သင်္ဘောသည် ဒုံးကျည်တစ်စင်းဖြင့် ထိမှန်ခံခဲ့ရပြီး အိန္ဒိယသင်္ဘောသားနှစ်ဦး သေဆုံးပြီး သုံးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ကျန်သင်္ဘောသား ၂၀ ဦးကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ အီရန်၏ အရိပ်သင်္ဘောအုပ်စု နှင့် ဆက်စပ်မှုဖြင့် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဌာနက ပိတ်ဆို့အရေးယူခဲ့သည်။ ''MKD VYOM'' သည် ဒရုန်းသင်္ဘော တစ်စင်း၏ ထိမှန်မှုကြောင့် မီးလောင်မှုနှင့် အင်ဂျင်ခန်းတွင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယရေတပ်သားတစ်ဦး သေဆုံးပြီး ပနားမားအလံလွှင့်ထူထားသော MV ''SAND'' သင်္ဘောပေါ်ရှိ သင်္ဘောသား ၂၁ ဦးကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Another oil tanker hit by drone boat as Strait of Hormuz tensions rise |url=https://www.euronews.com/business/2026/03/02/another-oil-tanker-hit-by-drone-boat-as-strait-of-hormuz-tensions-rise |access-date=4 March 2026 |website=Euronews}}</ref> ''LCT Ayeh'' သင်္ဘောပေါ်တွင် အိန္ဒိယသင်္ဘောသားတစ်ဦး ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=3 Indians killed in Iranian attacks off Oman; 20 injured across West Asia |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/3-indians-killed-in-iranian-attacks-off-oman-20-injured-across-west-asia-101772473983914.html |access-date=4 March 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Epstein |first=Jake |last2=Baker |first2=Sinéad |title=Fighting with Iran has spread to tankers at sea. Ships are coming under fire around the busy Strait of Hormuz. |url=https://www.businessinsider.com/fight-iran-spread-oil-tankers-vessels-strait-of-hormuz-2026-3 |access-date=4 March 2026 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် IRGC မှ အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက ထိုရေလက်ကြားကို ပိတ်ထားကြောင်း တရားဝင်အတည်ပြုခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းသွားသော သင်္ဘောတိုင်းကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=Iran threatens to set ships on fire if they enter Strait of Hormuz |url=https://globalnews.ca/news/11713355/iran-strait-of-hormuz-ships-threat/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302220910/https://globalnews.ca/news/11713355/iran-strait-of-hormuz-ships-threat/ |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |work=Global News}}</ref> အမေရိကန်အလံလွှင့်ထူထားသော ''Stena Imperative သည်'' ဘာရိန်းဆိပ်ကမ်းတွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=US flagged products tanker hit by unknown projectiles in Bahrain port, sources say |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-flagged-products-tanker-hit-by-unknown-projectiles-bahrain-port-sources-say-2026-03-02/ |access-date=4 March 2026 |work=Reuters}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုတွင် ဆိပ်ကမ်းဝန်ထမ်းတစ်ဦး သေဆုံးပြီး အခြားနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သော်လည်း သင်္ဘောအမှုထမ်းများမှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခြင်း မရှိပေ။ <ref>{{Cite web |last=Mongilio |first=Heather |date=2 March 2026 |title=Shipyard Worker Dead, Fire Breaks Out on U.S.-Flagged Tanker After Iranian Attack on Bahrain Port |url=https://news.usni.org/2026/03/02/shipyard-worker-dead-fire-breaks-out-on-u-s-flagged-tanker-after-iranian-attack-on-bahrain-port |access-date=4 March 2026 |website=USNI News |language=en-US}}</ref> အီရန်နှင့် ဆက်စပ်နေသော ''Athe Nova'' သည် Hormuz ရေလက်ကြားကို တရားမဝင်ဖြတ်ကျော်ရန် ကြိုးစားပြီးနောက် ဒရုန်းနှစ်စင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရကြောင်း IRGC နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော Tasnim သတင်းဌာန၏ အဆိုအရ သိရသည်။ <ref>{{Cite web |title=Iran Claims Strike on Iran-Linked Bitumen Tanker |url=https://maritime-executive.com/article/iran-claims-strike-on-iran-linked-bitumen-tanker |access-date=4 March 2026 |website=The Maritime Executive |language=en}}</ref> မတ်လ ၂ ရက်နေ့ သန်းခေါင်ယံကျော်ပြီးချိန်တွင် ရေလက်ကြားရှိ ရေနံတင်သင်္ဘောများသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုနည်းပါးခြင်း သို့မဟုတ် မရှိခြင်းကို ညွှန်ပြ သည့် အလိုအလျောက် ခွဲခြားသတ်မှတ်သည့်စနစ် အချက်ပြမှုများကို မထုတ်လွှင့်ခဲ့ကြပါ။ <ref> သို့သော် မယုံကြည်ရသော အချက်အလက်နှင့် ဂြိုဟ်တုလမ်းကြောင်းပြကိရိယာကို အခြေခံ၍သာ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=AIS Ship Tracking in the Strait of Hormuz: Inside the Crisis Shutting Down Global Oil |url=https://www.worldwideais.org/post/strait-of-hormuz-ais-tracking-iran-crisis |website=Worldwide AIS Network |language=en}}</ref> မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အကာအကွယ်နှင့် လျော်ကြေးအာမခံကို ဖယ်ရှားလိုက်သောကြောင့် သင်္ဘောပိုင်ရှင်များအတွက် ရေလက်ကြားကို အသုံးပြုရန် စီးပွားရေးအန္တရာယ် အလွန်မြင့်မားခဲ့သည်။ ရေလက်ကြားကို အန္တရာယ်များသောဇုန်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး သင်္ဘောသားများအတွက် အပိုလုပ်ခနှင့် ငြင်းဆိုခွင့်ကို ရရှိစေခဲ့သည်။ ရေလက်ကြားသည် နည်းပညာအရ ပွင့်လင်းနေသော်လည်း ထိရောက်စွာ ပိတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Tanker Traffic in Hormuz Drops to Zero as P&I Clubs Pull War Risk Cover |url=https://maritime-executive.com/article/tanker-traffic-in-hormuz-drops-to-zero-as-p-i-clubs-pull-war-risk-cover |website=The Maritime Executive |language=en |quote=The Strait is technically open, but commercial tanker passage has effectively ceased}}</ref> မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် IRGC မှ ၎င်းတို့သည် ရေလက်ကြားကို လုံးဝထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=Iran’s IRGC say they have ‘complete control’ over Strait of Hormuz |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/irans-irgc-say-they-have-complete-control-over-strait-of-hormuz/ |access-date=4 March 2026 |work=The Times of Israel |language=en-US |issn=0040-7909 |agency=Agence France-Presse}}</ref> ထိုအချိန်တွင် အနည်းဆုံး သင်္ဘော ရှစ်စင်း ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။ မော်လ်တာအလံလွှင့်ထူထားသော ''Safeen Prestige'' သင်္ဘောတစ်စင်းသည် ထိမှန်ခဲ့ပြီး သင်္ဘောသားများကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ အစောပိုင်းက ၎င်း၏ AIS transponder ကို ပိတ်ထားသော ''Pola'' သင်္ဘောသည် ပိတ်ဆို့ထားသော်လည်း ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းကာ UAE သို့ ၎င်း၏ကုန်ပစ္စည်းများကို ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=Gulf shipping crisis deepens as tankers stranded for fifth day, US sinks Iranian warship |url=https://www.reuters.com/business/energy/hormuz-shutdown-worsens-after-us-hits-iranian-warship-tankers-stranded-fifth-day-2026-03-04/ |access-date=4 March 2026 |work=Reuters}}</ref> ညဉ့်နက်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်ဒရုန်းတစ်စင်းကြောင့် ကြီးမားသောပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု <ref>{{Cite news |date=11 March 2026 |title=Sea drones target oil tankers in the Middle East as conflict risks widen |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/sea-drones-target-oil-tankers-middle-east-conflict-risks-widen-2026-03-11/ |access-date=11 March 2026 |work=Reuters}}</ref> ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊ Mubarak Al Kabeer ဆိပ်ကမ်း အနီးတွင် ကျောက်ချထားသော ရေနံတင်သင်္ဘော ''Sonangol Namibe'' ကို ထိမှန်ခဲ့ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် ရေနံယိုဖိတ် မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် သင်္ဘောငယ်တစ်စင်း ထွက်ခွာသွားသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=Explosion reported off tanker near Kuwait, crew safe, UKMTO says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/explosion-reported-near-tanker-off-kuwait-crew-safe-ukmto-says-2026-03-05/ |access-date=5 March 2026 |work=Reuters}}</ref> <ref>{{Cite web |date=5 March 2026 |title=Explosion Hits Tanker Off Kuwait, Causing Oil Spill as Regional War Expands Across Middle East |url=https://www.kurdistan24.net/en/story/898093/slug |access-date=5 March 2026 |website=Kurdistan24 |language=en}}</ref> IRGC မှ အမေရိကန် ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို ထိမှန်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=5 March 2026 |title=Suezmax tanker attacked in Middle East Gulf |url=https://www.lloydslist.com/LL1156523/Suezmax-tanker-attacked-in-Middle-East-Gulf |access-date=5 March 2026 |website=Lloyd's List}}</ref> မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ''Safeen Prestige ကို'' ကူညီရန် စေလွှတ်ထားသော tugboat တစ်စင်းသည် ဒုံးကျည်နှစ်စင်း ထိမှန်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နစ်မြုပ်သွားခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး သင်္ဘောသား သုံးဦး ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Salvage Tug Reported Attacked Near Straits of Hormuz with Crew Feared Dead |url=https://maritime-executive.com/article/salvage-tug-reported-attacked-near-straits-of-hormuz-with-crew-feared-dead |access-date=7 March 2026 |website=The Maritime Executive |language=en}}</ref> <ref>{{Cite news |date=8 March 2026 |title=Three Indonesian crew missing after UAE tugboat sinks in Strait of Hormuz |url=https://www.newarab.com/news/three-indonesian-crew-missing-after-uae-tugboat-sinks-strait-hormuz?amp |access-date=8 March 2026 |work=The New Arab}}</ref> မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် IRGC သည် [[ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့]] တွင် ဒရုန်းတစ်စင်းဖြင့် ရေနံတင်သင်္ဘော ''Prima ကို'' ထိမှန်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့ပြီး <ref>{{Cite news |date=7 March 2026 |title=Iran attacks Malta-flagged tanker in Gulf near Strait of Hormuz |url=https://aje.news/ozn6u2?update=4374269 |access-date=7 March 2026 |work=Al Jazeera}}</ref> အမေရိကန် ရေနံတင်သင်္ဘော "Louise P" ကို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ဒရုန်းတစ်စင်းဖြင့် ထိမှန်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web |title=Iran says it hit tanker in Strait of Hormuz |url=https://www.dw.com/en/iran-says-it-hit-tanker-in-strait-of-hormuz/liveblog-post-76260521 |access-date=7 March 2026 |website=DW |language=en}}</ref> မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းသည် အနီးအနားတွင် ရေပက်ဖျန်းမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် {{Convert|36|nmi}} အကွာတွင် ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။ သည် [[အဘူဒါဘီမြို့|အဘူဒါဘီ]] ကမ်းလွန်တွင် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပထမဆုံး သတင်းပို့ထားသော ရေကြောင်းမတော်တဆမှုဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |last=Guerry |first=Yannick |date=2026-03-10 |title=Ship master reports 'loud bang and splash' north of Abu Dhabi |url=https://www.tradewindsnews.com/bulkers/ship-master-reports-loud-bang-and-splash-north-of-abu-dhabi/2-1-1957481 |access-date=2026-03-10 |website=Tradewinds |language=en}}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် အမေရိကန်စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေးသတင်းရင်းမြစ်များက အီရန်သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတွင် ရေတပ်မိုင်းများ ထောင်ရန် စတင်နေပြီဟု သတင်းပို့ခဲ့သည်။ သတင်းများအပြီးတွင် အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်က]] အီရန်သည် ၎င်းတို့ထောင်ထားသော မိုင်းများကို ချက်ချင်းဖယ်ရှားရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး အမေရိကန်စစ်တပ်က အီရန် မိုင်းခွဲသမား ၁၆ ဦးကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Bertrand |first=Natasha |date=2026-03-10 |title=Iran begins laying mines in Strait of Hormuz, sources say |url=https://www.cnn.com/2026/03/10/politics/iran-begins-laying-mines-in-strait-of-hormuz |access-date=2026-03-11 |website=CNN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=US says 16 Iranian mine-laying ships 'eliminated', as Iran launches attacks across region |url=https://www.bbc.com/news/live/cd70wzw9vqlt |access-date=2026-03-11 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သင်္ဘောများကို ကြီးမားသောတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး သင်္ဘောသုံးစင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=11 March 2026 |title=Three vessels hit by projectiles in Strait of Hormuz |url=https://www.reuters.com/world/cargo-ship-hit-by-projectile-strait-hormuz-crew-evacuates-2026-03-11/ |access-date=11 March 2026 |work=Reuters}}</ref> ထိုင်းအလံလွှင့်ထူထားသော ''Mayuree Naree'' သင်္ဘောမှ သင်္ဘောသား ၂၀ ကို သင်္ဘောမီးလောင်ပြီးနောက် အိုမန်တော်ဝင်ရေတပ်မှ ကယ်တင်ခဲ့ပြီး အခြားသုံးဦးမှာ ပျောက်ဆုံးနေသည်။ <ref>{{Cite news |date=11 March 2026 |title=Thailand says 3 crew missing after ship hit by projectiles in Strait of Hormuz |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/thailand-says-3-crew-missing-after-ship-hit-by-projectiles-strait-hormuz-2026-03-11/ |access-date=11 March 2026 |work=Reuters}}</ref> အတည်မပြုနိုင်သော တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုကိုလည်း IRGC မှ ''Express Rome'' တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Three crew believed trapped on Thai ship hit in Strait of Hormuz |url=https://www.seatrade-maritime.com/security/three-crew-believed-trapped-on-precious-ship-hit-in-strait-of-hormuz |access-date=2026-03-12 |website=Seatrade Maritime News |language=en}}</ref> ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် အီရတ်နိုင်ငံ၊ ဘာဆရာဆိပ်ကမ်း အနီးတွင် အီရန်ဒရုန်းလှေတစ်စင်းမှ ရေနံတင်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မီးရှို့ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး သင်္ဘောသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အီရတ်ဆိပ်ကမ်းများအတွက် နိုင်ငံတော်ကုမ္ပဏီသည် သင်္ဘောနှစ်စင်းလုံးပေါ်ရှိ သင်္ဘောသား ၃၈ ဦးကို ကယ်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=1 dead and 38 rescued from oil tankers ablaze in Gulf as Iran claims responsibility |url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-war-us-israel-trump-03-11-26?post-id=cmmmlkxrp000c3b6r2xbe7vsa |access-date=2026-03-12 |website=CNN |language=en}}</ref> === ပိတ်ဆို့မှုအတွက် ခြွင်းချက်များ === မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အီရန်သည် တရုတ်သင်္ဘောများကို သာ ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းခွင့်ပြုမည်ဟု သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ပဋိပက္ခပြင်းထန်လာပြီးနောက် အီရန်အပေါ် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်၏]] ထောက်ခံမှုရပ်တည်ချက်ကို ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် အီရန်ရေနံ ၏ အကြီးဆုံးဝယ်ယူသူဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=Iran to allow only Chinese vessels through Strait of Hormuz amid escalating conflict |url=https://www.businesstoday.in/world/middle-east/story/iran-to-allow-only-chinese-vessels-through-strait-of-hormuz-amid-escalating-conflict-519114-2026-03-04 |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[Business Today (India)|Business Today]]}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Kaul |first=Aditya Raj |date=4 March 2026 |title=Iran To Allow Only Chinese Vessels Through Strait Of Hormuz: Sources |url=https://www.ndtv.com/world-news/iran-to-allow-only-chinese-vessels-through-strait-of-hormuz-sources-11167611 |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[NDTV]]}}</ref> ထို့နောက် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် Cetus Maritime Shanghai Ltd. မှ လည်ပတ်သော ''Iron Maiden'' ကုန်တင်သင်္ဘောသည် "တရုတ်ပိုင်ရှင်" ဟု အချက်ပြခြင်းဖြင့် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ အစောပိုင်းတွင် [[အယ်လ်ပီဂျီ (LPG)|LPG]] ရေနံတင်သင်္ဘော ''Bogazici သည်'' [[မွတ်စလင်မ်|မွတ်စလင်]] ပိုင်နှင့် [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]] ပိုင် သင်္ဘောတစ်စင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး အောင်မြင်စွာ ဖြတ်သန်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Gemmell |first=Katherine |date=5 March 2026 |title=Bulk carrier claiming to be Chinese passes through Hormuz Strait |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/bulk-carrier-claiming-to-be-chinese-passes-through-hormuz-strait/articleshow/129069362.cms?from=mdr |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[The Economic Times]]}}</ref> မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် လိုက်ဘေးရီးယားအလံလွှင့်ထူထားသော ''Sino Ocean သည်'' UAE ၏ Mina Saqr ဆိပ်ကမ်းမှ ၎င်း၏ကုန်ပစ္စည်းများကို ကောက်ယူပြီးနောက် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် တရုတ်ပိုင်နှင့် လည်ပတ်သည့် အဆင့်အတန်းကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Cheong |first=Serene ([[Bloomberg]]) |date=8 March 2026 |title=Second Bulk Carrier Claiming To Be Chinese Passes Through Strait Of Hormuz |url=https://www.ndtv.com/world-news/us-iran-israel-war-second-bulk-carrier-claiming-to-be-chinese-passes-through-strait-of-hormuz-11184752 |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[NDTV]]}}</ref> မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် IRGC သည် အီရန်သည် အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနှင့် ၎င်းတို့၏ အနောက်တိုင်းမဟာမိတ်များမှ သင်္ဘောများကိုသာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ပိတ်ထားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ၎င်းကို ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Mishra |first=Samiran |date=5 March 2026 |title=Oil Hope For India? Iran Says Hormuz Strait Only Closed To US, Israel, Europe |url=https://www.ndtv.com/world-news/iran-israel-war-strait-of-hormuz-oil-hope-for-india-iran-says-hormuz-strait-only-closed-to-us-israel-europe-11172257 |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[NDTV]]}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Shankar |first=Priyanka |date=8 March 2026 |title=Iran war: What is happening on day nine of US-Israel attacks? |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/8/iran-war-what-is-happening-on-day-nine-of-us-israel-attacks |url-status=live |access-date=8 March 2026 |work=[[Al Jazeera]]}}</ref> === ကျော်လွှားခြင်းနှင့် လိုက်ပါပို့ဆောင်ခြင်း === ရေလက်ကြားရှိ အီရန်ဧရိယာကို တောင်ဘက်ရှိ အိုမန်နှင့် UAE တို့၏ နယ်မြေရေပိုင်နက်များ မှတစ်ဆင့် သီအိုရီအရ ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ရေလက်ကြားအပြင်ဘက်ရှိ အာရေဗျပင်လယ်ရှိ Duqm ၊ Salalah နှင့် Sohar ရေနက်ဆိပ်ကမ်းများသည် ရေနံတင်သင်္ဘောများအား choke point ကို ကျော်လွှားနိုင်စေပါသည်။ <ref >{{Cite web |date=9 March 2026 |title=Drone attacks test Oman's bid as Hormuz bypass |url=https://www.argusmedia.com/en/news-and-insights/latest-market-news/2798301-drone-attacks-test-oman-s-bid-as-hormuz-bypass |access-date=11 March 2026 |publisher=[[Argus Media]]}}</ref> သို့သော် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဒရုန်းများစွာသည် Duqm နှင့် Salalah တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး Duqm ရှိ လောင်စာဆီသိုလှောင်ကန် အနည်းဆုံး တစ်ခု ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref/> Sohar သည် အာမခံကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ စစ်ပွဲအန္တရာယ်ဧရိယာအတွင်း ကျရောက်ခဲ့ပြီး သင်္ဘောများအတွက် စင်းလုံးငှားခနှင့် အာမခံကုန်ကျစရိတ်များကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ <ref/> လန်ဒန်အာမခံဈေးကွက်၏ ပူးတွဲစစ်ပွဲကော်မတီသည် အိုမန်တစ်ဝိုက်ရှိ ရေပြင်များကို အန္တရာယ်များသော ရေကြောင်းဧရိယာများစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ <ref/> သင်္ဘောကုမ္ပဏီအများစုသည် အာဖရိက၏ တောင်ဘက်အစွန်ဆုံး မှတစ်ဆင့် ပိုမိုရှည်လျားသော ရှောင်ကွင်းလမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=10 March 2026 |title=What are the challenges in securing shipping through the Strait of Hormuz? |url=https://www.reuters.com/business/energy/what-are-challenges-securing-shipping-through-strait-hormuz-2026-03-10/ |access-date=11 March 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> Maersk ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစ၍ [[ဆူးအက် တူးမြောင်း|Suez တူးမြောင်း]] ကို အသုံးပြုမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ <ref/> ရေတိုအတွင်း အီရန်၏ အသေးစားရေငုပ်သင်္ဘောများမှ အန္တရာယ်ပေါ် မူတည်၍ [[ဖျက်သင်္ဘော]] ၇ စင်းမှ ၈ စင်းဖြင့် လေကြောင်းအကာအကွယ်ပေးကာ တစ်နေ့လျှင် စီးပွားဖြစ်သင်္ဘော ၃-၄ စင်းကို လိုက်ပါစောင့်ရှောက် ရန် ဖြစ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite web |date=10 March 2026 |title=What are the challenges in securing shipping through the Strait of Hormuz? |url=https://www.reuters.com/business/energy/what-are-challenges-securing-shipping-through-strait-hormuz-2026-03-10/ |access-date=11 March 2026 |publisher=[[Reuters]]}}</ref> သို့သော် လပေါင်းများစွာ ရေရှည်တည်တံ့စွာ လုပ်ဆောင်ရန်မှာ အရင်းအမြစ်များ ပိုမိုလိုအပ်ပါသည်။ == သက်ရောက်မှုများ == === ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းခြင်း === ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့ နှောင်းပိုင်းတွင် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှ ထွက်ခွာသွားလာမှုများ များပြားပြီး ဝင်ရောက်သွားလာမှုများမှာ နည်းပါးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Iranian Naval Response to "Operation Epic Fury" Unclear |url=https://maritime-executive.com/article/iranian-naval-response-to-operation-epic-fury-unclear |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301024821/https://maritime-executive.com/article/iranian-naval-response-to-operation-epic-fury-unclear |archive-date=1 March 2026 |access-date=2 March 2026 |website=The Maritime Executive |language=en}}</ref> အိုမန်ကမ်းလွန်တွင် မီးရှို့ခံခဲ့ရသော တစ်စင်းအပါအဝင် အနည်းဆုံး ရေနံတင်သင်္ဘော သုံးစင်းသည် ရေလက်ကြားအနီးတွင် ထိမှန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Black smoke pours from oil tanker near Strait of Hormuz |url=https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/3/1/black-smoke-pours-from-oil-tanker-near-strait-of-hormuz |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301190519/https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/3/1/black-smoke-pours-from-oil-tanker-near-strait-of-hormuz |archive-date=1 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=Al Jazeera}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil jumps 10% on Iran conflict and could spike to $100 a barrel, analysts say |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-jumps-10-iran-conflict-could-spike-100-barrel-analysts-say-2026-03-01 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref> အနည်းဆုံး ရေနံတင်သင်္ဘော ၁၇ စင်းသည် ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် ဆက်လက်သွားလာနေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Oil Tankers Avoiding Vital Hormuz Strait After U.S. Bombs Iran {{!}} SupplyChainBrain |url=https://www.supplychainbrain.com/articles/43560-oil-tankers-avoiding-vital-hormuz-strait-after-us-bombs-iran |website=www.supplychainbrain.com |language=en}}</ref> မတ်လ ၁ ရက်နှင့် ၂ ရက်နေ့တွင် ရေလက်ကြားတွင် သင်္ဘောများ မပေါ်ထွက်ခဲ့ပါ။ <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Tanker Traffic in Hormuz Drops to Zero as P&I Clubs Pull War Risk Cover |url=https://maritime-executive.com/article/tanker-traffic-in-hormuz-drops-to-zero-as-p-i-clubs-pull-war-risk-cover |website=The Maritime Executive |language=en |quote=The Strait is technically open, but commercial tanker passage has effectively ceased}}</ref> Maersk ၊ CMA CGM နှင့် Hapag-Lloyd အပါအဝင် အဓိက ကွန်တိန်နာ သင်္ဘောကုမ္ပဏီများသည် ထိုရေလက်ကြားနှင့် [[ပင်လယ်နီ]] ကဲ့သို့သော ဆက်စပ်လမ်းကြောင်းများကို ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Maersk to Halt Some Red Sea Shipping in Sign of War's Disruption to Global Supply Chain |url=https://www.nytimes.com/2026/03/01/world/middleeast/maersk-red-sea-iran-war.html |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Japan shippers halt Hormuz operations after US, Israel strikes on Iran |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/japan-shippers-halt-hormuz-operations-after-us-israel-strikes-iran-2026-03-01 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref> ဟူသီထိန်းချုပ်ထားသော ယီမင်နိုင်ငံက ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အစ္စရေးနှင့် ပင်လယ်နီရှိ စီးပွားဖြစ်သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်စတင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Boycotts and arrests: Houthi rebels focus inward after halting attacks on Israel |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-backed-houthis-say-theyll-resume-attacks-on-israel-and-on-shipping-routes/ |access-date=1 March 2026 |website=The Times of Israel |agency=Associated Press}}</ref> ဆူးအက်တူးမြောင်း လမ်းကြောင်းကို အာဖရိကရှိ [[ဂွတ်ဟုပ်အငူ]] တစ်ဝိုက်တွင် ပြန်လည်လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ချိန်များကို ရက်သတ္တပတ်များစွာ တိုးစေပြီး သင်္ဘောကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာစေခဲ့သည်။ အကျပ်အတည်းသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ ရေနံတင်သင်္ဘောများ သောင်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=2 March 2026 |title=The Whole World Is Watching This Critical Energy Chokepoint As Iran Conflict Enters More Dangerous Phase |url=https://www.realnewshub.com/whole-world-watching-critical-energy |access-date=2 March 2026 |work=Real News Hub }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> [[အပျော်စီးသင်္ဘော|အပျော်စီးသင်္ဘောများသည်]] ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ လှုပ်ရှားမှုများကို လျှော့ချပြီး ရေလက်ကြားကို အသုံးပြုခြင်းကို ရပ်တန့်လိုက်သောကြောင့် <ref>{{Cite web |date=1 March 2026 |title=Cruise Lines Navigate Gulf Conflict Amidst Continued Iranian Strikes |url=https://maritime-executive.com/article/cruise-lines-navigate-gulf-conflict-amidst-continued-iranian-strikes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302160713/https://maritime-executive.com/article/cruise-lines-navigate-gulf-conflict-amidst-continued-iranian-strikes |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |website=The Maritime Executive |language=en}}</ref> အဓိက အပျော်စီးသင်္ဘောခြောက်စင်းပေါ်တွင် ခရီးသည် ၁၅၀၀၀ သောင်တင်နေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Yeğinsu |first=Ceylan |date=6 March 2026 |title=MSC Steps Up to Return Cruise Passengers Stranded in Dubai |url=https://www.nytimes.com/2026/03/06/travel/stranded-cruise-passengers-gulf-war.html |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> === ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး === အကျပ်အတည်းသည် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်ဈေးကွက်များတွင် တုန်လှုပ်ချောက်ချားမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့၏ ၂၀% ခန့်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာလေ့ရှိပြီး အနှောင့်အယှက်များကြောင့် Brent ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းများသည် အစောပိုင်းကုန်သွယ်မှုတွင် ၁၀-၁၃% မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အနှောင့်အယှက်များ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက တစ်စည်လျှင် ဒေါ်လာ ၁၀၀ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ရောက်ရှိနိုင်ကြောင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများက သတိပေးခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil price expected to surge after Iran strikes and strait of Hormuz closure |url=https://www.theguardian.com/business/2026/mar/01/oil-price-surge-iran-us-israel-strikes-markets |access-date=2 March 2026 |work=The Guardian}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil jumps 10% on Iran conflict and could spike to $100 a barrel, analysts say |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-jumps-10-iran-conflict-could-spike-100-barrel-analysts-say-2026-03-01 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil Prices Climb After Iran Attack, Pointing to Economic Risks |url=https://www.nytimes.com/2026/03/01/business/energy-environment/iran-war-oil-prices.html |access-date=2 March 2026 |work=The New York Times}}</ref> ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းသည် အထူးသဖြင့် အာရှတွင် ပြဿနာရှိပြီး တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယကဲ့သို့သော အဓိကတင်သွင်းသူများသည် ထောက်ပံ့မှုပြတ်လပ်မှုနှင့် ဈေးနှုန်းမတည်ငြိမ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=War with Iran chokes flows of oil and natural gas, highlighting energy security risks for Asia |url=https://apnews.com/article/8041a26142b8b7ce122c8b548f375924 |access-date=5 March 2026 |agency=Associated Press}}</ref> ဥရောပရှိ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဈေးနှုန်းများသည်လည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ပြီးခဲ့သည့်အပတ်က €30/MWh မှ မတ်လ ၂ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် €46/MWh အထိ၊ <ref name="q45">{{Cite web |date=2 March 2026 |title=European gas prices surge by up to 45% as Qatar stops LNG production |url=https://www.euronews.com/business/2026/03/02/european-gas-prices-jump-by-as-much-as-45-as-qatar-stops-lng-production |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303043332/https://www.euronews.com/business/2026/03/02/european-gas-prices-jump-by-as-much-as-45-as-qatar-stops-lng-production |archive-date=3 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=[[euronews]] |language=en}}</ref> မတ်လ ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် €60/MWh အထက်သို့ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး (ယခင်အပတ်ထက် နှစ်ဆနီးပါး)၊ <ref>{{Cite web |date=3 March 2026 |title=Passage denied: Oil and gas prices swing wildly as Hormuz crisis drags on |url=https://www.euronews.com/business/2026/03/03/gas-prices-nearly-double-as-europe-braces-for-iran-war-energy-shocks |publisher=[[euronews]] |language=en}}</ref> မတ်လ ၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် €48/MWh အထိ ပြန်လည်ကျဆင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=4 March 2026 |title=Passage denied: Oil and gas swing wildly as Hormuz crisis drags on |url=https://www.euronews.com/business/2026/03/04/passage-denied-hormuz-shutdown-keeps-oil-prices-on-an-upward-trajectory |publisher=[[euronews]] |language=en}}</ref> သင်္ဘောလိုင်းပြတ်တောက်မှုသည် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] စွမ်းအင်ဈေးကွက်များတွင် မတည်ငြိမ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လက်ကားဓာတ်ငွေ့ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာခြင်းသည် အိမ်ထောင်စု စွမ်းအင်ဘေလ်များကို မြင့်တက်စေပြီး ကမ္ဘာ့လောင်စာဆီဈေးကွက်အပေါ် နိုင်ငံ၏ မှီခိုမှုကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည်ဟု ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများက သတိပေးထားသည်။ <ref>{{Cite news |last=Ambrose |first=Jillian |date=4 March 2026 |title=Energy bills could rise by £160 after Iran conflict pushes gas prices higher |url=https://www.theguardian.com/money/2026/mar/04/iran-conflict-energy-bills-gas-prices |access-date=9 March 2026 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ၎င်းသည် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ရေနံအကျပ်အတည်း နောက်ပိုင်း စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုအတွက် အကြီးမားဆုံး ပြတ်တောက်မှုအဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web |last=Burke |first=Jason |date=11 March 2026 |title=Iran escalates attacks on infrastructure and transport networks across the Gulf |url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/11/iran-escalates-attacks-on-infrastructure-and-transport-networks-across-the-gulf |access-date=11 March 2026 |website=The Guardian}}</ref> [[အိုပက်|OPEC+ သည်]] ရေနံပြတ်လပ်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက် တစ်နေ့လျှင် ရေနံစည် ၂၀၆,၀၀၀ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်ရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil jumps 10% on Iran conflict and could spike to $100 a barrel, analysts say |url=https://www.reuters.com/business/energy/oil-jumps-10-iran-conflict-could-spike-100-barrel-analysts-say-2026-03-01 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref> အနှောင့်အယှက်များကြောင့် ရေနံတင်သွင်းသည့်နိုင်ငံများတွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှင့် စီးပွားရေးကျဆင်းမှုအလားအလာများအပေါ် စိုးရိမ်မှုများလည်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Iran war throws oil market into biggest crisis in decades |url=https://www.reuters.com/markets/commodities/iran-war-throws-oil-market-into-biggest-crisis-decades-2026-02-28 |access-date=2 March 2026 |work=Reuters}}</ref> Barclays နှင့် Goldman Sachs ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများမှ လေ့လာသုံးသပ်သူများက ရေလက်ကြားကို ပိုမိုကြာရှည်စွာ ကန့်သတ်ထားပါက ရေနံဈေးနှုန်းများ မြင့်မားနေနိုင်သည့် အန္တရာယ်များကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Crude oil on edge as Middle East conflict deepens, will crude prices surge toward $100 per barrel? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/crude-oil-on-edge-as-middle-east-conflict-deepens-will-crude-prices-surge-toward-100-per-barrel/articleshow/128922970.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302034124/https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/crude-oil-on-edge-as-middle-east-conflict-deepens-will-crude-prices-surge-toward-100-per-barrel/articleshow/128922970.cms |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |work=The Times of India}}</ref> <ref>{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oil surges and stock futures sink after war in Iran disrupts crude supply |url=https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302025634/https://www.cnn.com/2026/03/01/business/oil-prices-us-attack-iran-vis |archive-date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026 |publisher=CNN}}</ref> မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ''Bloomberg သတင်းဌာန'' က အီရတ်နိုင်ငံသည် သိုလှောင်ရန်နေရာ မလုံလောက်မှုကြောင့် Rumaila ရေနံမြေ ရှိ လုပ်ငန်းများကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ရေနံတင်သင်္ဘောများသည် ရေလက်ကြားမှ ထွက်ခွာနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ <ref>{{Cite web |last=El Wardany |first=Salma |last2=Smith |first2=Grant |date=3 March 2026 |title=Iraq Starts Shutting Oil Output at Rumaila as Storage Fills Up |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-03/iraq-starts-shutting-oil-output-at-rumaila-as-storage-fills-up?embedded-checkout=true |publisher=Bloomberg L.P.}}</ref> မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် တင်သွင်းလာသော ရေနံအပေါ် မှီခိုနေရပြီး ပိတ်သိမ်းမှုကြောင့် အခြားတင်ပို့မှုလမ်းကြောင်းများကို ရှာဖွေနေသော [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]] သည် ဆော်ဒီအာရေဗျအား ယန်ဘူ၏ ပင်လယ်နီဆိပ်ကမ်း မှတစ်ဆင့် ရေနံထောက်ပံ့မှုများကို ပြန်လည်လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် တရားဝင်တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျက အာမခံချက်များပေးကာ ပိတ်သိမ်းထားသော ရေလက်ကြားကို ရှောင်ကွင်းရန် အနည်းဆုံး ရေနံစိမ်းတင်ပို့မှုတစ်ခု စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအာဏာပိုင်များသည်လည်း အနှောင့်အယှက်၏ သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ ရေနံစိမ်းတင်ပို့မှုအချို့ကို ယန်ဘူ မှတစ်ဆင့် လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် စဉ်းစားနေကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=4 March 2026 |title=Pakistan seeks Saudi oil supplies via Yanbu port after Hormuz disruption |url=https://www.reuters.com/business/energy/pakistan-seeks-saudi-oil-supplies-via-yanbu-port-after-hormuz-disruption-2026-03-04/ |access-date=5 March 2026 |work=Reuters}}</ref> အမေရိကန်၊ အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့ပါဝင်သည့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဂျပန်ရေနံချက်စက်ရုံများသည် အစိုးရအား ၎င်းတို့၏ သိုလှောင်ထားသော ရေနံအချို့ကို ထုတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ရေနံချက်စက်ရုံများသည် ၎င်းတို့၏ ရေနံစိမ်း ၉၅% ခန့်ကို ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ကူဝိတ်၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနှင့် ကာတာတို့မှ ရရှိကြသည်။ ရေနံချက်စက်ရုံများ ချောမွေ့စွာလည်ပတ်နိုင်စေရန်နှင့် လုံလောက်သော ရေနံစိမ်းထောက်ပံ့မှုကို သေချာစေရန်အတွက် ဤရေနံသိုလှောင်မှုကို ရယူရန် ၎င်းတို့သည် ကြိုးပမ်းကြသည်။ ဤအရှေ့အလယ်ပိုင်းရေနံ၏ ၇၀% ခန့်ကို ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားသော သင်္ဘောများဖြင့် ဂျပန်သို့ ပို့ဆောင်ပေးပါသည်။ <ref>{{Cite news |date=5 March 2026 |title=Japan Oil Refiners Ask Government to Tap Strategic Reserves |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-05/japanese-oil-refiners-ask-government-to-tap-strategic-reserves?srnd=homepage-asia |access-date=6 March 2026 |publisher=Bloomberg L.P.}}</ref> မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ကာတာစွမ်းအင်ဝန်ကြီး Saad Sherida al-Kaabi က စစ်ပွဲဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါက အခြားပင်လယ်ကွေ့စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သူများသည် ပို့ကုန်များကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် ''force majeure'' (ကာတာသည် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်တန့်ပြီး မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဓာတ်ငွေ့စာချုပ်များအပေါ် Force Majeure ကြေညာခဲ့သည်) ကြေညာရနိုင်ကြောင်းနှင့် "၎င်းသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးများကို ကျဆင်းစေလိမ့်မည်" ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=England |first=Andrew |date=6 March 2026 |title=Qatar warns war will force Gulf to stop energy exports ‘within days’ |url=https://www.ft.com/content/be122b17-e667-478d-be19-89d605e978ea |access-date=6 March 2026 |work=Financial Times}}</ref> ဤကြေညာချက်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံဈေးနှုန်းများ ခုန်တက်သွားစေခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=6 March 2026 |title=Oil price jumps after Qatar minister warns all Gulf production could stop |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cy031ylgepro |access-date=6 March 2026 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> အိန္ဒိယအစိုးရသည် ရရှိသော ရေနံထောက်ပံ့မှုများကို ကာကွယ်ရန် အိန္ဒိယရေတပ်ကို ချထားရန်လည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Ghosh |first=M. Kalyanaraman & Saptaparno |date=7 March 2026 |title=Govt. mulling deploying Indian Navy to escort ships stranded in Persian Gulf, says source |url=https://www.thehindu.com/news/national/govt-mulling-deploying-indian-navy-to-escort-ships-stranded-in-persian-gulf-govt-source/article70716105.ece |access-date=8 March 2026 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ကူဝိတ်နိုင်ငံသည် ''force majeure'' ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ရေနံထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=7 March 2026 |title=Kuwait declares force majeure, cuts crude oil output due to Middle East conflict |url=https://www.reuters.com/business/energy/kuwait-cuts-oil-production-precaution-amid-iran-tensions-kpc-says-2026-03-07 |access-date=8 March 2026 |publisher=Reuters}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုသည်လည်း ၎င်း၏ ရေနံထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Kimball |first=Spencer |date=8 March 2026 |title=Oil surges above $100 a barrel; Trump says 'small price to pay' for defeating Iran |url=https://www.cnbc.com/2026/03/08/crude-oil-prices-today-iran-war.html |access-date=8 March 2026 |website=CNBC}}</ref> မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ရုရှားက ယူကရိန်းကို ကျူးကျော် ပြီးနောက်ပိုင်း လေးနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းများသည် တစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကျော်သွားခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှစ၍ အီရတ်တောင်ပိုင်းရှိ အဓိက ရေနံမြေသုံးခု၏ ထုတ်လုပ်မှုသည် စစ်ပွဲစတင်ချိန်မှစ၍ ၇၀% ကျဆင်းခဲ့ပြီး တစ်နေ့လျှင် စည်ပေါင်း ၄.၃ သန်းမှ ၁.၃ သန်းအထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Kimball |first=Spencer |date=8 March 2026 |title=Oil surges above $100 a barrel; Trump says 'small price to pay' for defeating Iran |url=https://www.cnbc.com/2026/03/08/crude-oil-prices-today-iran-war.html |access-date=8 March 2026 |website=CNBC}}</ref> မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စွမ်းအင်အေဂျင်စီ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၃၂ နိုင်ငံသည် ၎င်းတို့၏ အရေးပေါ်အရန်ငွေမှ လေးရက်စာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သုံးစွဲမှုပမာဏကို ကိုယ်စားပြုသည့် ရေနံစည်ပေါင်း ၄၀၀ သန်းကို ထုတ်လွှတ်ရန် တညီတညွတ်တည်း သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news |last=Elliott |first=Rebecca F. |date=2026-03-11 |title=World Leaders Will Release 400 Million Barrels of Oil to Stabilize Prices |url=https://www.nytimes.com/2026/03/11/business/energy-environment/iran-oil-reserves-release.html |access-date=2026-03-11 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ဒုတိယအပတ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်တို့၏ ပဋိပက္ခကြောင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား၏ ဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းများသည် တစ်ဂါလံလျှင် ၅ ဒေါ်လာ ကျော်သွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=9 March 2026 |title=California gas prices rise above $5 a gallon amid US war with Iran |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/09/california-gas-prices-iran-war |website=The Guardian}}</ref>မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဒူဘိုင်းရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းသည် တစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆၆ အထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် အမြင့်ဆုံးစံချိန်တင်ခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |last=Harring |first=Alex |date=19 March 2026 |title=$166 a barrel? Middle East oil gives clue to where all prices could be headed if Iran war drags on |url=https://www.cnbc.com/2026/03/19/166-a-barrel-middle-east-oil-gives-clue-to-where-all-prices-could-be-headed-if-iran-war-drags-on.html |access-date=20 March 2026 |work=CNBC}}</ref> === နိုင်ငံတကာတုံ့ပြန်မှုများ === မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်သမ္မတ [[အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်]] က ပြင်သစ်နှင့် အခြားနိုင်ငံအများအပြားသည် Operation Aspides ၏ မူဘောင်အတွင်း ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသော ကုန်သည်သင်္ဘောများအတွက် "သက်သက် ခုခံကာကွယ်ရန်၊ သက်သက် ထောက်ပံ့ရန်" လိုက်ပါပို့ဆောင်ရေးမစ်ရှင်တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းနေကြောင်းနှင့် ပြင်သစ်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ သင်္ဘောတစ်ဒါဇင် စေလွှတ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ပြင်သစ်ရေတပ်က ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသော သင်္ဘောများကို လိုက်ပါပို့ဆောင်ရန် ဖရီးဂိတ်နှစ်စင်း စေလွှတ်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Mahadzir |first=Dzirhan |date=9 March 2026 |title=French Navy Pledges 10 Additional Warships to Middle East, Escorts for Strait of Hormuz |url=https://news.usni.org/2026/03/09/french-navy-pledges-10-additional-warships-to-middle-east-escorts-for-strait-of-hormuz |access-date=10 March 2026 |website=[[USNI News]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Porter |first=Catherine |last2=Castelain |first2=Ana |date=9 March 2026 |title=France Is Sending a Large Naval Force to the Middle East |url=https://www.nytimes.com/2026/03/09/world/middleeast/france-warships-middle-east.html |access-date=10 March 2026 |website=The New York Times}}</ref> မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့အထိ ဗြိတိန်သည် ဂျာမနီနှင့် အီတလီတို့နှင့်အတူ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် စီးပွားဖြစ်သင်္ဘောများကို ပံ့ပိုးရန် လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ <ref>{{Cite news |last=Smout |first=Alistair |date=10 March 2026 |editor-last=Young |editor-first=Sarah |title=Britain working with allies to support shipping through Strait of Hormuz |url=https://www.reuters.com/world/britain-working-with-allies-support-shipping-through-strait-hormuz-2026-03-10 |access-date=10 March 2026 |work=[[Reuters]] |location=London, England}}</ref> မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် G7 နိုင်ငံများသည် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းသွားလာသော သင်္ဘောများကို လိုက်ပါပို့ဆောင်ရန် ဖြစ်နိုင်ခြေကို လေ့လာရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Hafezi |first=Parisa |last2=Cornwell |first2=Alexander |date=11 March 2026 |title=Trump and Iran signal no quick end to war as tankers burn in Iraqi waters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-iran-signal-no-quick-end-war-tankers-burn-iraqi-waters-2026-03-12/ |access-date=11 March 2026 |website=Reuters}}</ref> မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]] [[အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ်]] (António Guterres) ကဟော်မုဇ် ရေလက်ကြားအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ ယင်းရေလက်ကြား လုံခြုံစိတ်ချရစေရန်အတွက် ကုလသမဂ္ဂအနေဖြင့် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ကြောင်း အကြံပြုပြောကြားခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=UN chief urges end to Hormuz closure, offers UN role |url=https://www.iranintl.com/en/202603214139 |access-date=2026-03-22 |website=[[Iran International]] |language=en}}</ref> === မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် သက်ရောက်မှု === ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃) ရက်နေ့တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့် လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80530|access-date=2026-03-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]]နှင့် [[တောင်ကြီးမြို့]]တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို စမ်းသပ်အသုံးပြုသည်။ ဤစနစ်အရ မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင်များအနေဖြင့် သီးခြား Registration ပြုလုပ်ရန်မလိုဘဲ ယာဉ်၏ Wheel Tax ပါ Barcode သို့မဟုတ် ဆိုင်ကယ်များအတွက် အသစ်ထုတ်ပေးသည့် QR Code ကို အသုံးပြုကာ တစ်ရက်လျှင် တစ်ကြိမ်သာ ဝယ်ယူခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသော ယာဉ်အသုံးပြုခွင့်ရက်များအတိုင်းသာ စနစ်မှ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချပေးသည်။ [[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]၏ Online Monitoring Center မှတစ်ဆင့် ဆီတင်သွင်းမှုနှင့် ဖြန့်ဖြူးမှုအဆင့်ဆင့်ကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ စောင့်ကြည့်ကြပ်မတ်နေပြီး စနစ်သစ်အား စစ်ဆေးပြုပြင်မှုများ ပြီးစီးပါက ကျန်မြို့ကြီးများတွင်လည်း ဆက်လက်တိုးချဲ့ အကောင်အထည်ဖော်သွားရန် စီစဉ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-20 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt |access-date=2026-03-20 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web|title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-23|language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] 0pnewewyqrz4qjm9hmj3bvyq41kmg8f 0 283023 1040970 1040472 2026-06-26T10:21:29Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040970 wikitext text/x-wiki {{About|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တပ်မတော် ထံမှ TNLA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခများ | date = ၁၄ မတ် ၂၀၂၆ – ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအုပ်စု နှင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] | image = Kutkai district in Shan state.svg | image_size = 300 | alt = | caption = ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် မြေပုံ | coordinates = {{Coord|23|27|0|N|97|55|0|E|region:MM|display=inline,title}} | image_map = Myanmar | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့၏ တည်နေရာ | map_size = 250 | result = MNDAA အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း | territory = * ကွတ်ခိုင်မြို့ MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိ * ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းမကြီးအား MNDAA ထိန်းချုပ် * TNLA တပ်ဖွဲ့များ မြို့နယ်အတွင်းမှ ဆုတ်ခွာသွားရ | combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] | commander1 = [[တာအိုက်ဘုန်း|တားအိုက်ဘုန်း]] | commander2 = [[ဖုန်တာရွှင်]] | strategy = ဒရုန်းဗုံးအသုံးပြု၍ ဝေဟင်မှ အဓိကတိုက်ခိုက်ခြင်း | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = မသိရှိရ | casualties3 = မသိရှိရ | notes = * ၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ }} '''၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]အား ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA ထိန်းချုပ်လိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy57xwxr3r4o |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းရင်း == အဆိုပါအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့အကြား ပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ကပင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ ကိုးကန့်တပ်က စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို တအာင်းတပ်က အင်အားသုံး ကန့်ကွက်ခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ ထိုးကြိတ်ခံရပြီး နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ်၏ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများသို့ အင်အားသုံးဝင်ရောက်ခြင်း၊ သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ရိုက်နှက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-02-20 |title=TNLA နှင့် MNDAA တင်းမာမှု ပိုမြင့်လာ၊ နှစ်ဖက်တပ် စစ်အင်အားဖြည့်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=7 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307002101/https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |url-status=dead }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင်လည်း တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်အတွင်းသို့ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်တပ်က စွပ်စွဲထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ထိုနေ့ညပိုင်း၌ သိန္နီမြို့နယ် မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် တပ်စွဲထားသည့် TNLA စစ်အင်အား ၅၀ ခန့်ကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ဘက်မှ အင်အားသုံး ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး လားရှိုးမြို့နယ် အီနိုင်းကျေးရွာဘက်သို့ ကားတင်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကိုးကန့်တပ်က တအာင်းတပ်ထံသို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ရပ်တည်ချက်နှင့် သဘောထားများ အကြောင်းကြားခြင်း စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်နှင့် နီးစပ်သည့် သတင်းရင်းမြစ်များ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါစာတွင် ပဋိပက္ခမဖြစ်ပွားမီက ကွတ်ခိုင်မြို့၌ နယ်မြေအပိုင်းလိုက် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့်ပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်ရန် ဆွေးနွေးလိုကြောင်း၊ ထို့အပြင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်၊ မိုင်းပါးမြို့နယ်အတွင်းရှိ တရုတ်စီမံကိန်း ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးနေရာအား သိမ်းပိုက်ရန် လူအင်အား ၂၀၀ ကျော်ဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွက်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အုပ်ချုပ်ရေးရုံးခန်းများအား TNLA က အင်အားသုံးဖယ်ရှားခဲ့ရာမှစခဲ့သည့် နှစ်ဖက်တင်းမာမှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပိုင်းများ ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ရိက္ခာဖြတ်တောက်ခြင်းများ အပြန်အလှန် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီးနောက် တိုက်ပွဲအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]]နှင့် [[နမ့်ခမ်းမြို့]]များသို့ သွားရာလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စတင်ပြီးနောက် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်များ]]က ကွတ်ခိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.thepeoplevoicepaoh.com/news/1745/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA က(၈ )ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးအလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့|work=thepeoplevoicepaoh|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော် ဘက်မှ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ ဗျူဟာကုန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2024/01/15/12080|title=TNLA ထိန်းချုပ်မှုအောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့အားTNLA သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီအတွက် ရှမ်းမြောက်ဒေသရှိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီးတွင် TNLA က မြို့အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-kutkai-airstrikes-10312024224534.html|title=TNLA သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ကွတ်ခိုင်မြို့ ထပ်မံဗုံးကြဲခံရ|work=RFA|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄}}</ref> တစ်ဖက်တွင် ကိုးကန့်တပ်ကလည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၎င်း၏ အထူးဒေသ ၁ ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့လည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ပြင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၌ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) စစ်ကြောင်း (၄) ခုဖြင့် ဝေဟင်မှ ဒရုန်းဗုံးများကို အဓိကအသုံးပြု၍ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) အား စတင်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။မတ်လ ၁၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ကိုးကန့်တပ်က စစ်ကြောင်း ၄ ကြောင်းဖြင့် တအာင်းတပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာတွင် ရှုခင်းသာနှင့် ပန်းခြံဘက်မှလည်းကောင်း၊ လွယ်ခန်ရွာဘက်မှလည်းကောင်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့တွင်းရှိ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အငိုက်မိသလို ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ပိတ်မိသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့အစွန်ဘက်ရှိ ယခင်စစ်တပ်လက်ထက်က ဗျူဟာကုန်းတစ်ခုကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရန် ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA က လျှပ်တပြက်ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် TNLA တို့ မြို့ကို လက်လွှတ်ရဖွယ်ဖြစ်နေ |url=https://npnewsmm.com/news/69b526b201efc1054a269ab9 |access-date=2026-03-17 |website=npnewsmm.com}}</ref> တိုက်ပွဲသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းရှိ ရပ်ကွက် ၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈ တို့တွင် ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ TNLA တပ်စခန်းများနှင့် ရုံးများအားလုံးကို MNDAA က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ နံနက်တွင် ကွက်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အလုံးစုံ နေရာယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/16/ld1-310/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ ကိုးကန့်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး‌ နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဟုဆိုကာ ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက်တာတွေ ဆက်လုပ်နေ|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်၌ ကိုးကန့်သတင်းကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး တအာင်းတပ်က ၎င်းတို့၏ ပုံမှန်ကင်းလှည့်နေသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ တန်ပြန်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအတွက် တအာင်းအဖွဲ့အစည်းက တာဝန်ယူရမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားမီ ရက်ပိုင်းအလိုကတည်းက နှစ်ဖက်စလုံးက ကွတ်ခိုင်တစ်ဝိုက်တွင် စစ်အင်အား ဖြန့်ကြက်ထားခဲ့ကြသည်။ တအာင်းတပ်က မြို့တွင်း၌ အင်အားတိုးမြှင့်ထားပြီး ကိုးကန့်တပ်က မြို့ပြင်တွင် အင်အားဖြည့်တင်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကိုးကန့်တပ်သည် မူဆယ် ၁၀၅ မိုင်နားတစ်ဝိုက်ရှိ တအာင်းတပ်၏ စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ဖမ်းဆီးထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=မတ်လ ၁၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် -TNLA နဲ့ MNDAA ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲဆက်ပြင်းထန် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c36394rpxlpo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သက်ရောက်မှုများ == ဤတိုက်ပွဲကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် TNLA လက်အောက်မှ MNDAA လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတွင် အခြေစိုက်သော [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် ဒေသခံများအကြား စစ်ရေးအရ စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ နမ့်ခမ်းမြို့ဘက်သို့လည်း စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ကူးစက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/14/ld1-307/|title=ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေပြီး TNLA စခန်းတချို့ ကိုးကန့်တပ်ဝင်စီးထား|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == နယ်မြေစိုးမိုးမှု အပြောင်းအလဲ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ နယ်မြေစိုးမိုးမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည် - ကွက်ခိုင်မြို့တွင်း: ယခင်က TNLA အခြေစိုက်ခဲ့သော ရပ်ကွက် (၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈) များ၊ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ယခင်ဗျူဟာကုန်းအပါအဝင် မြို့တစ်မြို့လုံးကို MNDAA က အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး: ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တစ်ခုလုံးကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA ဘက်မှ အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီးနောက် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့မှ စစ်ကော်မရှင် ထိန်းချုပ်ထားသည့် လားရှိုးမြို့အထိ တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်: နမ့်ဖက်ကာဒေသရှိ TNLA တပ်စခန်းများအားလုံးကို MNDAA က တိုက်ထုတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နမ့်ဖက်ကာမြို့အတွင်း KIA အခြေစိုက်ထားသည့် နေရာများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသည်။ ၁၀၅ မိုင်နှင့် ကျင်စန်းကျော့: မူဆယ်နယ်စပ်ရှိ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ပူးပေါင်းအထိုင်ချထားသော စခန်းများတွင် TNLA တပ်သားများကို MNDAA က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အဆိုပါနေရာများသည်လည်း MNDAA ၏ တစ်ဦးတည်းသော ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။အေအေ ထိန်းချုပ်နေရာများသည် သတင်းမထုတ်ပြန်သေးပေ။ ကျေးလက်ဒေသများ: မြို့ပြင်ရှိ တအာင်း(ပလောင်)ကျေးရွာများအထိ MNDAA က ဒရုန်းများဖြင့် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် TNLA တပ်ဖွဲ့များမှာ မြို့နယ်ပြင်ပ သို့မဟုတ် တောတောင်များအတွင်းသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။ == ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုများ == နမ့်ဖတ်ကာရှိ တအာင်းတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကိုလည်း ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနီးရှိ အရပ်သားနေအိမ်တစ်ခုပေါ် ဗုံးကျရောက်ကာ အရပ်သားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ယင်းအပြင် တိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ နေအိမ်အချို့ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ကွတ်ခိုင်တိုက်ပွဲ ၂ ရက်အတွင်း TNLA ဘက်မှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ (၁၈) ဦးနှင့် လက်နက်ချ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၀၀ နီးပါးရှိကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက်သတင်းဌာနများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကြားဝင် ဖျန်ဖြေမှုများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]က မဟာမိတ်တပ်နှစ်ဖွဲ့အား တိုက်ပွဲများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေးဖြေရှင်းရန် မေတ္တာရပ်ခံ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=MNDAA နှင့် TNLA ညီနောင်အဖွဲ့ကြား ငြိမ်းချမ်းစွာတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်နှင့် လိုအပ်ပါက ကူညီပံ့ပိုးမည်ဟု NUCC ကမ်းလှမ်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/15/85048 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[လောက်ကိုင်မြို့]]တွင် MNDAA နှင့် TNLA နှစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြေပြင်တွင် လားရှိုးမြို့နယ်၊ [[အီနိုင်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|အီနိုင်းကျေးရွာ]]အနီးရှိ TNLA တပ်စခန်းအချို့ကို ထပ်မံတပ်ဆုတ်ပေးရန် MNDAA ဘက်မှ တောင်းဆိုခဲ့သည်။မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့က လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ဘီဘီစီသတင်းဌာနသို့ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == စွပ်စွဲခံရမှုများ == ကွတ်ခိုင်ကို ကိုးကန့်တပ်သိမ်းပိုက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလမ်းပိုင်းတချို့ပြန်ဖွင့်ခြင်း၏နောက်ကွယ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံပါဝင်နေသည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းဌာနက စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo|title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ|work=ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>တရုတ်နိုင်ငံ၏ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရွှီကျွင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ စစ်ကောင်စီနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေချိန်နှင့် ဤတိုက်ပွဲများ ထပ်တူကျနေခြင်းမှာ မီးစိမ်းပြမှုရှိ/မရှိအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရှီးကျွင်းအား လက်ခံတွေ့ဆုံ­ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25-5541 |access-date=2026-03-17 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] h8vaah6fc5xrwvi6r2cukhdf6r0gxra 0 283041 1040820 1037922 2026-06-25T16:56:38Z Mkant00 135890 1040820 wikitext text/x-wiki ဖန်ရှင် (function) <math>f</math> တစ်ခု၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ရှိ [[အစုဝင်]] (element) တစ်ခုစီတိုင်းသည် <math>f</math> အရ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (preimage) အများဆုံး တစ်ခုသာရှိလျှင် ထိုဖန်ရှင်ကို '''အင်ဂျက်တစ်''' (injective) သို့မဟုတ် '''အင်ဂျက်ရှင်း''' (injection) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းမှာ <math>f</math> ဖြင့် အရင်းအမြစ်စု (domain) ရှိ မတူညီသော အစုဝင်နှစ်ခုကို ပုံဖော်ရာတွင် တူညီသော [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) မရရှိနိုင်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အင်ဂျက်တစ် [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်ပါက ၎င်းကို [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == [[ဖိုင်:Representation_Injection.svg|alt=Représentation graphique de la notion d'injection|thumb|368x368px|အင်ဂျက်ရှင်း သဘောတရား၏ ဂရပ်ဖစ်ကိုယ်စားပြုမှု - <math>Y</math> ၏ မည်သည့် <math>y</math> အတွက်မဆို <math>y=f(x)</math> ဖြစ်စေမည့် <math>X</math> ၏ <math>x</math> သည် အများဆုံး တစ်ခုသာ ရှိသည်။]] <math>Y</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>y \in Y</math> အတွက်မဆို <math>f(x)=y</math> ဖြစ်စေမည့် <math>X</math> အတွင်းရှိ <math>x \in X</math> အများဆုံး တစ်ခုသာ ရှိပါက [[ဖန်ရှင်]] <math>f:X\rightarrow Y</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားနိုင်သည်။ <center><math>\forall (x,x')\in X^2,(f(x) = f(x')\Rightarrow x =x')</math></center> အထက်ပါ အဆိုသည် ၎င်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို (contrapositive) နှင့် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည် (equivalent)။ <center><math>\forall (x,x')\in X^2,(x\ne x'\Rightarrow f(x)\ne f(x'))</math></center> == ဥပမာများ (Examples) == === လက်တွေ့ဥပမာ (Practical Example) === ခရီးသွားဧည့်သည်အုပ်စုတစ်စု တည်းခိုရမည့် အပန်းဖြေစခန်းဟိုတယ်တစ်ခု၏ အခြေအနေကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤခရီးသွားများကို ဟိုတယ်အခန်းများထဲသို့ ခွဲဝေနေရာချသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုစီတိုင်းကို ခရီးသွားများပါဝင်သော [[အစု]] (set) <math>X</math> မှ အခန်းများပါဝင်သော အစု <math>Y</math> သို့သွားသည့် [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုအနေဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ ခရီးသွားတစ်ဦးစီတိုင်းအတွက် အခန်းတစ်ခန်းစီ သတ်မှတ်ပေးထားသည်ဟု ယူဆပါ။ * ဟိုတယ်ပိုင်ရှင်က ယင်းဖန်ရှင်ကို '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်စေချင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အခန်းတိုင်းတွင် လူပြည့်နေစေချင်သည်။ ခရီးသွားအရေအတွက်သည် အခန်းအရေအတွက်နှင့် အနည်းဆုံးတူညီနေမှသာလျှင် ဤအခြေအနေ ဖြစ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ * ခရီးသွားများကမူ ယင်းဖန်ရှင်ကို '''အင်ဂျက်တစ်''' ဖြစ်စေချင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သူတို့တစ်ဦးစီတိုင်းသည် သီးသန့်အခန်းတစ်ခန်းစီ ရရှိလိုကြသည်။ ခရီးသွားအရေအတွက်သည် အခန်းအရေအတွက်ထက် မပိုမှသာလျှင် ဤအခြေအနေ ဖြစ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ * ခရီးသွားအရေအတွက်နှင့် အခန်းအရေအတွက် တူညီနေမှသာ ဤကန့်သတ်ချက်နှစ်ခုလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ပြည့်မီစေမည်။ ထိုအခြေအနေတွင် အခန်းတစ်ခန်း၌ ခရီးသွားတစ်ဦးတည်းသာရှိပြီး အခန်းအားလုံးလည်း ပြည့်နေမည်။ ထိုအခါ ဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ်လည်းဖြစ် ဆာဂျက်တစ်လည်းဖြစ်သွားပြီး ၎င်းကို '''[[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်သည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အနန္တအစု (infinite set) များတွင်မူ အခြေအနေမှာ သိသိသာသာ ကွဲပြားသွားပြီး ၎င်းကို ဟီလ်ဘတ်၏ ဟိုတယ် (Hilbert's hotel) က ကောင်းစွာ သရုပ်ဖော်ပြသသည်။ === အခြား ဥပမာများ (Other Examples) === * မည်သည့် [[အစု]] <math>X</math> နှင့် ၎င်း၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) <math>S \subseteq X</math> တိုင်းအတွက်မဆို [[အစုဝင်]] <math>s \in S</math> တိုင်းကို <math>X</math> အတွင်းရှိ ၎င်းကိုယ်တိုင်ထံသို့သာ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>S \to X</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ထပ်တူရ [[ဖန်ရှင်]] (identity function) <math>X \to X</math> သည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်သည် ဗလာအစု (empty set) ဖြစ်နေပါက ယင်းဖန်ရှင်သည် ဗလာအစု ဖန်ရှင် (empty function) ဖြစ်ပြီး အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်တွင် အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်ပါက ၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>f(x) = 2x + 1</math> ဖြင့် ဖန်ရှင် <math>f : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်ထားသော မည်သည့် ကိန်းစစ်များ (real numbers) <math>x</math> နှင့် <math>x'</math> အတွက်မဆို <math>2x+1 = 2x'+1</math> ဖြစ်လျှင် <math>2x = 2x'</math> ဖြစ်ပြီး <math>x = x'</math> ဖြစ်သောကြောင့် ဤဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>g(x) = x^2</math> ဖြင့် ဖန်ရှင် <math>g : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥပမာအားဖြင့် <math>g(1) = 1 = g(-1)</math> ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ * ဖန်ရှင် <math>h : \mathbb{R}_+ \to \mathbb{R}</math> ကို <math>g</math> ၏ ဖန်ရှင်ဖြင့် တူညီစွာသတ်မှတ်ပါ။ သို့သော် ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်ကို အပေါင်း ကိန်းစစ်များအစု (positive real numbers) ထံသို့သာ ကန့်သတ်လိုက်မည်ဆိုပါက ထိုဖန်ရှင် <math>h</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပေးထားသော မည်သည့် အပေါင်းကိန်းစစ် <math>x</math> နှင့် <math>x'</math> အတွက်မဆို <math>x^2 = x'^2</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းတို့၏ ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) များအရ <math>|x| = |x'|</math> ဖြစ်သွားပြီး <math>x = x'</math> ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ * <math>\exp(x) = e^x</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) <math>\exp : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မည်သည့်ကိန်းစစ်ကိုမျှ အနုတ်ကိန်းသို့ ပုံမဖော်နိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဆာဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ * <math>x \mapsto \ln x</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် (natural logarithm) ဖန်ရှင် <math>\ln : (0, \infty) \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>g(x) = x^n - x </math> အား <math> n \geq 1 </math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>g : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥပမာအားဖြင့် <math> g(0) = g(1) = 0</math> ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == <math>X</math> သည် ဗလာမဟုတ်သော [[အစု]]တစ်ခုဖြစ်မည်ဆိုပါက [[ဖန်ရှင်]] <math>f : X \to Y</math> တစ်ခု အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ <math>g \circ f</math> သည် <math>X</math> ၏ ထပ်တူရ ဖန်ရှင်နှင့် ထပ်တူကျစေမည့် ဖန်ရှင် <math>g : Y \to X</math> တစ်ခု တည်ရှိနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f</math> အတွက် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left-invertible) ရှိသည်။ ထိုဖန်ရှင် <math>g</math> ကို ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) ဟုခေါ်ပြီး ၎င်းသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖန်ရှင် <math>f</math> တစ်ခု အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်းသည် ဘယ်ဘက်မှ ချေဖျက်နိုင်သော (left-cancellative) ဖန်ရှင် ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် မည်သည့် ဖန်ရှင်များ <math>g, h : Z \to X</math> အတွက်မဆို <math>f \circ g = f \circ h</math> ဖြစ်လျှင် <math>g = h</math> ဖြစ်သွားစေသည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များသည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) ၏ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ (monomorphisms) ပင် ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>h : Z \to Y</math> ကိုမဆို သင့်လျော်သော အင်ဂျက်ရှင်း <math>f</math> နှင့် ဆာဂျက်ရှင်း <math>g</math> တို့ဖြင့် <math>h = f \circ g</math> အဖြစ် ခွဲခြမ်းဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤသို့ ခွဲခြမ်းဖော်ပြခြင်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည် (unique up to isomorphism)။ ထို့ပြင် <math>f</math> ကို <math>h</math> ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] <math>h(Z)</math> မှ ၎င်း၏ ပစ်မှတ်အစု <math>Y</math> ထံသို့ ဆက်သွယ်ပေးသော ပုံမှန်အင်ဂျက်ရှင်း (canonical injection) တစ်ခုအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ရွေးချယ်နိုင်သည်။ <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>f</math> နှင့် <math>Y</math> မှ <math>Z</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>g</math> အတွက်မဆို အောက်ပါတို့ မှန်ကန်သည် ။ * ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် (composite function) <math>g \circ f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>g \circ f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>f</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး <math>g \circ f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]] i6kjl59zfyxdiphzl41oznn3wx1a56j 1040823 1040820 2026-06-25T17:03:46Z Mkant00 135890 /* အခြား ဥပမာများ (Other Examples) */ 1040823 wikitext text/x-wiki ဖန်ရှင် (function) <math>f</math> တစ်ခု၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ရှိ [[အစုဝင်]] (element) တစ်ခုစီတိုင်းသည် <math>f</math> အရ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (preimage) အများဆုံး တစ်ခုသာရှိလျှင် ထိုဖန်ရှင်ကို '''အင်ဂျက်တစ်''' (injective) သို့မဟုတ် '''အင်ဂျက်ရှင်း''' (injection) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းမှာ <math>f</math> ဖြင့် အရင်းအမြစ်စု (domain) ရှိ မတူညီသော အစုဝင်နှစ်ခုကို ပုံဖော်ရာတွင် တူညီသော [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) မရရှိနိုင်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အင်ဂျက်တစ် [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်ပါက ၎င်းကို [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == [[ဖိုင်:Representation_Injection.svg|alt=Représentation graphique de la notion d'injection|thumb|368x368px|အင်ဂျက်ရှင်း သဘောတရား၏ ဂရပ်ဖစ်ကိုယ်စားပြုမှု - <math>Y</math> ၏ မည်သည့် <math>y</math> အတွက်မဆို <math>y=f(x)</math> ဖြစ်စေမည့် <math>X</math> ၏ <math>x</math> သည် အများဆုံး တစ်ခုသာ ရှိသည်။]] <math>Y</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>y \in Y</math> အတွက်မဆို <math>f(x)=y</math> ဖြစ်စေမည့် <math>X</math> အတွင်းရှိ <math>x \in X</math> အများဆုံး တစ်ခုသာ ရှိပါက [[ဖန်ရှင်]] <math>f:X\rightarrow Y</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားနိုင်သည်။ <center><math>\forall (x,x')\in X^2,(f(x) = f(x')\Rightarrow x =x')</math></center> အထက်ပါ အဆိုသည် ၎င်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို (contrapositive) နှင့် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည် (equivalent)။ <center><math>\forall (x,x')\in X^2,(x\ne x'\Rightarrow f(x)\ne f(x'))</math></center> == ဥပမာများ (Examples) == === လက်တွေ့ဥပမာ (Practical Example) === ခရီးသွားဧည့်သည်အုပ်စုတစ်စု တည်းခိုရမည့် အပန်းဖြေစခန်းဟိုတယ်တစ်ခု၏ အခြေအနေကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤခရီးသွားများကို ဟိုတယ်အခန်းများထဲသို့ ခွဲဝေနေရာချသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုစီတိုင်းကို ခရီးသွားများပါဝင်သော [[အစု]] (set) <math>X</math> မှ အခန်းများပါဝင်သော အစု <math>Y</math> သို့သွားသည့် [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုအနေဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ ခရီးသွားတစ်ဦးစီတိုင်းအတွက် အခန်းတစ်ခန်းစီ သတ်မှတ်ပေးထားသည်ဟု ယူဆပါ။ * ဟိုတယ်ပိုင်ရှင်က ယင်းဖန်ရှင်ကို '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်စေချင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အခန်းတိုင်းတွင် လူပြည့်နေစေချင်သည်။ ခရီးသွားအရေအတွက်သည် အခန်းအရေအတွက်နှင့် အနည်းဆုံးတူညီနေမှသာလျှင် ဤအခြေအနေ ဖြစ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ * ခရီးသွားများကမူ ယင်းဖန်ရှင်ကို '''အင်ဂျက်တစ်''' ဖြစ်စေချင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သူတို့တစ်ဦးစီတိုင်းသည် သီးသန့်အခန်းတစ်ခန်းစီ ရရှိလိုကြသည်။ ခရီးသွားအရေအတွက်သည် အခန်းအရေအတွက်ထက် မပိုမှသာလျှင် ဤအခြေအနေ ဖြစ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ * ခရီးသွားအရေအတွက်နှင့် အခန်းအရေအတွက် တူညီနေမှသာ ဤကန့်သတ်ချက်နှစ်ခုလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ပြည့်မီစေမည်။ ထိုအခြေအနေတွင် အခန်းတစ်ခန်း၌ ခရီးသွားတစ်ဦးတည်းသာရှိပြီး အခန်းအားလုံးလည်း ပြည့်နေမည်။ ထိုအခါ ဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ်လည်းဖြစ် ဆာဂျက်တစ်လည်းဖြစ်သွားပြီး ၎င်းကို '''[[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်သည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အနန္တအစု (infinite set) များတွင်မူ အခြေအနေမှာ သိသိသာသာ ကွဲပြားသွားပြီး ၎င်းကို ဟီလ်ဘတ်၏ ဟိုတယ် (Hilbert's hotel) က ကောင်းစွာ သရုပ်ဖော်ပြသသည်။ === အခြား ဥပမာများ (Other Examples) === * မည်သည့် [[အစု]] <math>X</math> နှင့် ၎င်း၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) <math>S \subseteq X</math> တိုင်းအတွက်မဆို [[အစုဝင်]] <math>s \in S</math> တိုင်းကို <math>X</math> အတွင်းရှိ ၎င်းကိုယ်တိုင်ထံသို့သာ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>S \to X</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ထပ်တူရ [[ဖန်ရှင်]] (identity function) <math>X \to X</math> သည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုသည် ဗလာအစု (empty set) ဖြစ်နေပါက ယင်းဖန်ရှင်သည် ဗလာအစု ဖန်ရှင် (empty function) ဖြစ်ပြီး အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုတွင် အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်ပါက ၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>f(x) = 2x + 1</math> ဖြင့် ဖန်ရှင် <math>f : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်ထားသော မည်သည့် ကိန်းစစ်များ (real numbers) <math>x</math> နှင့် <math>x'</math> အတွက်မဆို <math>2x+1 = 2x'+1</math> ဖြစ်လျှင် <math>2x = 2x'</math> ဖြစ်ပြီး <math>x = x'</math> ဖြစ်သောကြောင့် ဤဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>g(x) = x^2</math> ဖြင့် ဖန်ရှင် <math>g : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥပမာအားဖြင့် <math>g(1) = 1 = g(-1)</math> ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ * ဖန်ရှင် <math>h : \mathbb{R}_+ \to \mathbb{R}</math> ကို <math>g</math> ၏ ဖန်ရှင်ဖြင့် တူညီစွာသတ်မှတ်ပါ။ သို့သော် ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုကို အပေါင်း ကိန်းစစ်များအစု (positive real numbers) ထံသို့သာ ကန့်သတ်လိုက်မည်ဆိုပါက ထိုဖန်ရှင် <math>h</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပေးထားသော မည်သည့် အပေါင်းကိန်းစစ် <math>x</math> နှင့် <math>x'</math> အတွက်မဆို <math>x^2 = x'^2</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းတို့၏ ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) များအရ <math>|x| = |x'|</math> ဖြစ်သွားပြီး <math>x = x'</math> ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ * <math>\exp(x) = e^x</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) <math>\exp : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မည်သည့်ကိန်းစစ်ကိုမျှ အနုတ်ကိန်းသို့ ပုံမဖော်နိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဆာဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ * <math>x \mapsto \ln x</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် (natural logarithm) ဖန်ရှင် <math>\ln : (0, \infty) \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>g(x) = x^n - x </math> အား <math> n \geq 1 </math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>g : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥပမာအားဖြင့် <math> g(0) = g(1) = 0</math> ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == <math>X</math> သည် ဗလာမဟုတ်သော [[အစု]]တစ်ခုဖြစ်မည်ဆိုပါက [[ဖန်ရှင်]] <math>f : X \to Y</math> တစ်ခု အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ <math>g \circ f</math> သည် <math>X</math> ၏ ထပ်တူရ ဖန်ရှင်နှင့် ထပ်တူကျစေမည့် ဖန်ရှင် <math>g : Y \to X</math> တစ်ခု တည်ရှိနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f</math> အတွက် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left-invertible) ရှိသည်။ ထိုဖန်ရှင် <math>g</math> ကို ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) ဟုခေါ်ပြီး ၎င်းသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖန်ရှင် <math>f</math> တစ်ခု အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်းသည် ဘယ်ဘက်မှ ချေဖျက်နိုင်သော (left-cancellative) ဖန်ရှင် ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် မည်သည့် ဖန်ရှင်များ <math>g, h : Z \to X</math> အတွက်မဆို <math>f \circ g = f \circ h</math> ဖြစ်လျှင် <math>g = h</math> ဖြစ်သွားစေသည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များသည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) ၏ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ (monomorphisms) ပင် ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>h : Z \to Y</math> ကိုမဆို သင့်လျော်သော အင်ဂျက်ရှင်း <math>f</math> နှင့် ဆာဂျက်ရှင်း <math>g</math> တို့ဖြင့် <math>h = f \circ g</math> အဖြစ် ခွဲခြမ်းဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤသို့ ခွဲခြမ်းဖော်ပြခြင်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည် (unique up to isomorphism)။ ထို့ပြင် <math>f</math> ကို <math>h</math> ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] <math>h(Z)</math> မှ ၎င်း၏ ပစ်မှတ်အစု <math>Y</math> ထံသို့ ဆက်သွယ်ပေးသော ပုံမှန်အင်ဂျက်ရှင်း (canonical injection) တစ်ခုအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ရွေးချယ်နိုင်သည်။ <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>f</math> နှင့် <math>Y</math> မှ <math>Z</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>g</math> အတွက်မဆို အောက်ပါတို့ မှန်ကန်သည် ။ * ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် (composite function) <math>g \circ f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>g \circ f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>f</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး <math>g \circ f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]] m8bwkzajrho313pun9ih6evmqu5ahri 1040824 1040823 2026-06-25T17:04:00Z Mkant00 135890 /* ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) */ 1040824 wikitext text/x-wiki ဖန်ရှင် (function) <math>f</math> တစ်ခု၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ရှိ [[အစုဝင်]] (element) တစ်ခုစီတိုင်းသည် <math>f</math> အရ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (preimage) အများဆုံး တစ်ခုသာရှိလျှင် ထိုဖန်ရှင်ကို '''အင်ဂျက်တစ်''' (injective) သို့မဟုတ် '''အင်ဂျက်ရှင်း''' (injection) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းမှာ <math>f</math> ဖြင့် အရင်းအမြစ်စု (domain) ရှိ မတူညီသော အစုဝင်နှစ်ခုကို ပုံဖော်ရာတွင် တူညီသော [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) မရရှိနိုင်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အင်ဂျက်တစ် [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်ပါက ၎င်းကို [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == [[ဖိုင်:Representation_Injection.svg|alt=Représentation graphique de la notion d'injection|thumb|368x368px|အင်ဂျက်ရှင်း သဘောတရား၏ ဂရပ်ဖစ်ကိုယ်စားပြုမှု - <math>Y</math> ၏ မည်သည့် <math>y</math> အတွက်မဆို <math>y=f(x)</math> ဖြစ်စေမည့် <math>X</math> ၏ <math>x</math> သည် အများဆုံး တစ်ခုသာ ရှိသည်။]] <math>Y</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>y \in Y</math> အတွက်မဆို <math>f(x)=y</math> ဖြစ်စေမည့် <math>X</math> အတွင်းရှိ <math>x \in X</math> အများဆုံး တစ်ခုသာ ရှိပါက [[ဖန်ရှင်]] <math>f:X\rightarrow Y</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားနိုင်သည်။ <center><math>\forall (x,x')\in X^2,(f(x) = f(x')\Rightarrow x =x')</math></center> အထက်ပါ အဆိုသည် ၎င်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို (contrapositive) နှင့် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည် (equivalent)။ <center><math>\forall (x,x')\in X^2,(x\ne x'\Rightarrow f(x)\ne f(x'))</math></center> == ဥပမာများ (Examples) == === လက်တွေ့ဥပမာ (Practical Example) === ခရီးသွားဧည့်သည်အုပ်စုတစ်စု တည်းခိုရမည့် အပန်းဖြေစခန်းဟိုတယ်တစ်ခု၏ အခြေအနေကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤခရီးသွားများကို ဟိုတယ်အခန်းများထဲသို့ ခွဲဝေနေရာချသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုစီတိုင်းကို ခရီးသွားများပါဝင်သော [[အစု]] (set) <math>X</math> မှ အခန်းများပါဝင်သော အစု <math>Y</math> သို့သွားသည့် [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုအနေဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ ခရီးသွားတစ်ဦးစီတိုင်းအတွက် အခန်းတစ်ခန်းစီ သတ်မှတ်ပေးထားသည်ဟု ယူဆပါ။ * ဟိုတယ်ပိုင်ရှင်က ယင်းဖန်ရှင်ကို '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်စေချင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အခန်းတိုင်းတွင် လူပြည့်နေစေချင်သည်။ ခရီးသွားအရေအတွက်သည် အခန်းအရေအတွက်နှင့် အနည်းဆုံးတူညီနေမှသာလျှင် ဤအခြေအနေ ဖြစ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ * ခရီးသွားများကမူ ယင်းဖန်ရှင်ကို '''အင်ဂျက်တစ်''' ဖြစ်စေချင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သူတို့တစ်ဦးစီတိုင်းသည် သီးသန့်အခန်းတစ်ခန်းစီ ရရှိလိုကြသည်။ ခရီးသွားအရေအတွက်သည် အခန်းအရေအတွက်ထက် မပိုမှသာလျှင် ဤအခြေအနေ ဖြစ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ * ခရီးသွားအရေအတွက်နှင့် အခန်းအရေအတွက် တူညီနေမှသာ ဤကန့်သတ်ချက်နှစ်ခုလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ပြည့်မီစေမည်။ ထိုအခြေအနေတွင် အခန်းတစ်ခန်း၌ ခရီးသွားတစ်ဦးတည်းသာရှိပြီး အခန်းအားလုံးလည်း ပြည့်နေမည်။ ထိုအခါ ဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ်လည်းဖြစ် ဆာဂျက်တစ်လည်းဖြစ်သွားပြီး ၎င်းကို '''[[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်သည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အနန္တအစု (infinite set) များတွင်မူ အခြေအနေမှာ သိသိသာသာ ကွဲပြားသွားပြီး ၎င်းကို ဟီလ်ဘတ်၏ ဟိုတယ် (Hilbert's hotel) က ကောင်းစွာ သရုပ်ဖော်ပြသသည်။ === အခြား ဥပမာများ (Other Examples) === * မည်သည့် [[အစု]] <math>X</math> နှင့် ၎င်း၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) <math>S \subseteq X</math> တိုင်းအတွက်မဆို [[အစုဝင်]] <math>s \in S</math> တိုင်းကို <math>X</math> အတွင်းရှိ ၎င်းကိုယ်တိုင်ထံသို့သာ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>S \to X</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ထပ်တူရ [[ဖန်ရှင်]] (identity function) <math>X \to X</math> သည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုသည် ဗလာအစု (empty set) ဖြစ်နေပါက ယင်းဖန်ရှင်သည် ဗလာအစု ဖန်ရှင် (empty function) ဖြစ်ပြီး အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုတွင် အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်ပါက ၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>f(x) = 2x + 1</math> ဖြင့် ဖန်ရှင် <math>f : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်ထားသော မည်သည့် ကိန်းစစ်များ (real numbers) <math>x</math> နှင့် <math>x'</math> အတွက်မဆို <math>2x+1 = 2x'+1</math> ဖြစ်လျှင် <math>2x = 2x'</math> ဖြစ်ပြီး <math>x = x'</math> ဖြစ်သောကြောင့် ဤဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>g(x) = x^2</math> ဖြင့် ဖန်ရှင် <math>g : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥပမာအားဖြင့် <math>g(1) = 1 = g(-1)</math> ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ * ဖန်ရှင် <math>h : \mathbb{R}_+ \to \mathbb{R}</math> ကို <math>g</math> ၏ ဖန်ရှင်ဖြင့် တူညီစွာသတ်မှတ်ပါ။ သို့သော် ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုကို အပေါင်း ကိန်းစစ်များအစု (positive real numbers) ထံသို့သာ ကန့်သတ်လိုက်မည်ဆိုပါက ထိုဖန်ရှင် <math>h</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပေးထားသော မည်သည့် အပေါင်းကိန်းစစ် <math>x</math> နှင့် <math>x'</math> အတွက်မဆို <math>x^2 = x'^2</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းတို့၏ ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) များအရ <math>|x| = |x'|</math> ဖြစ်သွားပြီး <math>x = x'</math> ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ * <math>\exp(x) = e^x</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) <math>\exp : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မည်သည့်ကိန်းစစ်ကိုမျှ အနုတ်ကိန်းသို့ ပုံမဖော်နိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဆာဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ * <math>x \mapsto \ln x</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် (natural logarithm) ဖန်ရှင် <math>\ln : (0, \infty) \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>g(x) = x^n - x </math> အား <math> n \geq 1 </math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>g : \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> သည် အင်ဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥပမာအားဖြင့် <math> g(0) = g(1) = 0</math> ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == <math>X</math> သည် ဗလာမဟုတ်သော [[အစု]]တစ်ခုဖြစ်မည်ဆိုပါက [[ဖန်ရှင်]] <math>f : X \to Y</math> တစ်ခု အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ <math>g \circ f</math> သည် <math>X</math> ၏ ထပ်တူရ ဖန်ရှင်နှင့် ထပ်တူကျစေမည့် ဖန်ရှင် <math>g : Y \to X</math> တစ်ခု တည်ရှိနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f</math> အတွက် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left-invertible) ရှိသည်။ ထိုဖန်ရှင် <math>g</math> ကို ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) ဟုခေါ်ပြီး ၎င်းသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖန်ရှင် <math>f</math> တစ်ခု အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်းသည် ဘယ်ဘက်မှ ချေဖျက်နိုင်သော (left-cancellative) ဖန်ရှင် ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် မည်သည့် ဖန်ရှင်များ <math>g, h : Z \to X</math> အတွက်မဆို <math>f \circ g = f \circ h</math> ဖြစ်လျှင် <math>g = h</math> ဖြစ်သွားစေသည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များသည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) ၏ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ (monomorphisms) ပင် ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>h : Z \to Y</math> ကိုမဆို သင့်လျော်သော အင်ဂျက်ရှင်း <math>f</math> နှင့် ဆာဂျက်ရှင်း <math>g</math> တို့ဖြင့် <math>h = f \circ g</math> အဖြစ် ခွဲခြမ်းဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤသို့ ခွဲခြမ်းဖော်ပြခြင်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည် (unique up to isomorphism)။ ထို့ပြင် <math>f</math> ကို <math>h</math> ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] <math>h(Z)</math> မှ ၎င်း၏ ပစ်မှတ်စု <math>Y</math> ထံသို့ ဆက်သွယ်ပေးသော ပုံမှန်အင်ဂျက်ရှင်း (canonical injection) တစ်ခုအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ရွေးချယ်နိုင်သည်။ <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>f</math> နှင့် <math>Y</math> မှ <math>Z</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်ရှင် <math>g</math> အတွက်မဆို အောက်ပါတို့ မှန်ကန်သည် ။ * ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် (composite function) <math>g \circ f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>g \circ f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>f</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး <math>g \circ f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]] 9v87ffuedlpgc0vi7wk9fm6n7t277uf 0 283462 1040822 1035282 2026-06-25T17:02:56Z Mkant00 135890 1040822 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်''' (surjective function) ဆိုသည်မှာ [[ဖန်ရှင်]] <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ရှိ [[အစုဝင်]] (element) <math>y</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>f(x) = y</math> ဖြစ်စေမည့် အရင်းအမြစ်စု (domain) ရှိ အစုဝင် <math>x</math> အနည်းဆုံး တစ်ခု တည်ရှိနေသော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ '''ဆာဂျက်ရှင်း''' (surjection) သို့မဟုတ် '''လွှမ်းခြုံဖန်ရှင်''' (onto function) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် ဖန်ရှင် <math>f: X \rightarrow Y</math> အတွက် ပစ်မှတ် <math>Y</math> သည် ဖန်ရှင်၏ အရင်းအမြစ်စု <math>X</math> ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) ပင်ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mathsisfun.com/sets/injective-surjective-bijective.html|title=Injective, Surjective and Bijective|website=www.mathsisfun.com|access-date=2019-12-07}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://brilliant.org/wiki/bijection-injection-and-surjection/|title=Bijection, Injection, And Surjection {{!}} Brilliant Math & Science Wiki|website=brilliant.org|language=en-us|access-date=2019-12-07}}</ref> ဤတွင် <math>x</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) အစုဝင်ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပေ။ ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် <math>X</math> ရှိ အစုဝင်တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော အစုဝင်များကို <math>Y</math> ရှိ တူညီသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းထံသို့ ပုံဖော်နိုင်သည်။ ဆာဂျက်တစ်ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) နှင့် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဟူသော ဝေါဟာရများကို နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ (Nicolas Bourbaki) က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Citation | url = http://jeff560.tripod.com/i.html | title = Earliest Uses of Some of the Words of Mathematics | contribution = Injection, Surjection and Bijection | publisher = Tripod | first = Jeff | last = Miller | access-date = 27 March 2026 | archive-date = 17 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170817162925/http://jeff560.tripod.com/i.html | url-status = dead }}.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-CXn6y_1nJ8C&q=injection+surjection+bijection+bourbaki&pg=PA106|title=Bourbaki|last=Mashaal|first=Maurice|date=2006|publisher=American Mathematical Soc.|isbn=978-0-8218-3967-6|pages=106|language=en}}</ref> နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အမည်မဟုတ်ဘဲ ၁၉၃၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ ခေတ်သစ် အဆင့်မြင့်သင်္ချာဆိုင်ရာ စာအုပ်တွဲများကို ဤကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြသည့် ပြင်သစ်လူမျိုးများ အဓိကပါဝင်သော ၂၀ ရာစု သင်္ချာပညာရှင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၏ အမည်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်စကားလုံး sur သည် အပေါ် သို့မဟုတ် အထက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်ပုံရိပ်သည် ဖန်ရှင်၏ ပစ်မှတ်တစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ဖုံးလွှမ်းသွားသည်ဟူသော အချက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။ မည်သည့်ဖန်ရှင်မဆို ၎င်း၏ ပစ်မှတ်စုကို အရင်းအမြစ်စု၏ ပုံရိပ်အထိသာ ကန့်သတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဆာဂျက်ရှင်း တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ရွေးချယ်မှု နဂိုမှန်အဆို (axiom of choice) အရ ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တိုင်းတွင် ညာပြောင်းပြန် (right inverse) တစ်ခုရှိပြီး ညာပြောင်းပြန်ရှိသော မည်သည့်ဖန်ရှင်မဆိုသည် မလွဲမသွေ ဆာဂျက်ရှင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များကို ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) သည် အမြဲတမ်း ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ဖန်ရှင်ကိုမဆို ဆာဂျက်ရှင်းတစ်ခုနှင့် အင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြမ်းမှု (decomposition) ပြုလုပ်နိုင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်''' သည် ၎င်း၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]]နှင့် ၎င်း၏ ပစ်မှတ်စုတို့ ထပ်တူညီသော [[ဖန်ရှင်]]ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ်စု <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ်စု <math>Y</math> ပါရှိသော ဖန်ရှင် <math>f</math> တစ်ခုသည် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ရန်အတွက် <math>Y</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>y</math> အတွက်မဆို <math>f(x)=y</math> ဖြစ်စေမည့် အနည်းဆုံး <math>x</math> တစ်ခုသည် <math>X</math> အတွင်း၌ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> ဆာဂျက်ရှင်းများကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် <math>f\colon X\twoheadrightarrow Y</math> တွင်ကဲ့သို့ ခေါင်းနှစ်ခုပါသော ညာဘက်လှည့်မြားဖြင့် သင်္ကေတပြု ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ သင်္ကေတအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည် ။ <math>\forall y \in Y,\quad\exists x \in X,\quad y = f(x)</math> == ဥပမာများ (Examples) == [[ဖိုင်:Codomain2.SVG|right|thumb|250x250px|'''ဆာဂျက်တစ် မဟုတ်သော ဖန်ရှင်''' - <math>Y</math> အတွင်းရှိ အဝါရောင် ဘဲဥပုံသည် <math>f</math> ၏ ပုံရိပ် ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်စုတစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ မလွှမ်းခြုံနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>Y</math> ကို အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် အရောင်ချယ်နိုင်သည်။ ပထမအဆင့်အနေဖြင့် <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>x</math> အတွက်မဆို အမှတ် <math>f(x)</math> ကို အဝါရောင်ချယ်သည်။ ဒုတိယအဆင့်အနေဖြင့် အဝါရောင်မဟုတ်သော <math>Y</math> အတွင်းရှိ ကျန်အမှတ်များအားလုံးကို အပြာရောင်ချယ်သည်။ အပြာရောင်အမှတ်များ အကယ်၍ မရှိမှသာလျှင် ဖန်ရှင် <math>f</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်မည်။]] * မည်သည့် [[အစု]] (set) <math>X</math> အတွက်မဆို <math>X</math> ပေါ်ရှိ ထပ်တူရ [[ဖန်ရှင်]] (identity function) <math>\text{id}_{X}</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * <math>f(n) = n \bmod 2</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>f : \mathbb{Z} \to \{0, 1\}</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် ဤဖန်ရှင်မှာ စုံကိန်းပြည့်များ (even integers) ကို 0 သို့ ပုံဖော်ပြီး မကိန်းပြည့်များ (odd integers) ကို 1 သို့ ပုံဖော်သည်။ * <math>f(x) = 2x + 1</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် <math>f : \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R}</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်တွင် မည်သည့် ကိန်းစစ် (real number) <math>y</math> အတွက်မဆို <math>f(x) = y</math> ဖြစ်စေမည့် <math>x</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>x</math> ၏ တန်ဖိုးမှာ <math>(y - 1)/2</math> ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]] 0nbe80205nkmsod3587f4m5bvexkadh 0 283709 1040843 1024242 2026-06-25T19:29:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040843 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပူဆုံးမြို့များ | settlement_type = မိုးလေဝသဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = တိုင်းဒေသကြီးများ | subdivision_name1 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] }} '''မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပူဆုံးမြို့များ''' သည် များသောအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းဒေသ (Dry Zone) အတွင်း တည်ရှိကြသည်။ အဆိုပါမြို့များသည် မုတ်သုံမဝင်မီကာလ (မတ်လမှ မေလအထိ) အတွင်း အလွန်ပြင်းထန်သော အပူရှိန်ကို ခံစားရလေ့ရှိပြီး ကမ္ဘာ့အပူဆုံး လူနေထိုင်ရာဒေသများစာရင်းတွင် မကြာခဏ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မိုးလေဝသစောင့်ကြည့်ရေး ဝဘ်ဆိုက်တစ်ခုဖြစ်သည့် '''Eldorado Weather''' ၏ မှတ်တမ်းများအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လနှောင်းပိုင်းနှင့် ဧပြီလအစောပိုင်းတို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့အချို့သည် ကမ္ဘာ့အပူဆုံးမြို့ ၁၅ မြို့စာရင်းတွင် ထိပ်ဆုံးမှ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="eldorado1">{{cite web |url=https://www.eldoradoweather.com/climate/world-extremes/world-temp-rainfall-extremes.php |title=World Temperature and Rainfall Extremes |publisher=Eldorado Weather |accessdate=2026-04-01}}</ref> == ပထဝီဝင်အနေအထား == မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသည် အနောက်ဘက်ရှိ [[ရခိုင်ရိုးမ]]တောင်တန်းများက မုတ်သုံလေကို ကာဆီးထားခြင်းကြောင့် မိုးနည်းပါးပြီး ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတု (Rain Shadow Effect) ရှိသည်။ ဧပြီလအတွင်း၌ အဆိုပါဒေသများသည် နေရောင်ခြည်တိုက်ရိုက်ကျရောက်မှုနှင့်အတူ မုတ်သုံမဝင်မီ အပူရှိန်ပြင်းထန်မှုကြောင့် နေ့အပူချိန် ၄၀ ဒီဂရီစဲလ်စီးယပ်စ်အထက်သို့ ပုံမှန်ရောက်ရှိလေ့ရှိသည်။<ref name="xinhua1">{{cite web |url=https://english.news.cn/asiapacific/20240429/a57f0d5fe21a493ab16e3f34113a3ffe/c.html |title=Myanmar experiences record-breaking heat |publisher=Xinhua |date=2024-04-29}}</ref> == နောက်ခံအခြေအနေနှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု == မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု (Global Climate Change) အကျိုးဆက်များကြောင့် ထိခိုက်နိုင်ခြေအမြင့်မားဆုံးနိုင်ငံများစာရင်းတွင် အစဉ်တစိုက် ပါဝင်နေသည်။ အထူးသဖြင့် အလယ်ပိုင်းအပူပိုင်းဒေသသည် နွေရာသီကာလများတွင် ပြင်းထန်သောအပူလှိုင်း (Heatwaves) ဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း အဆိုပါဒေသရှိ မြို့အချို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အမြင့်ဆုံးအပူချိန်စံချိန်သစ်များကို မကြာခဏ တင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့နေ့စဉ်အပူဆုံးမြို့များစာရင်းတွင် ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref name="gov_mm">{{cite web |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news |title=Climate Change and Extreme Temperatures in Myanmar |publisher=Government of Myanmar |accessdate=2026-04-01 |archive-date=13 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260413200729/https://myanmar.gov.mm/news-media/news |url-status=dead }}</ref> == သမိုင်းဝင် အပူချိန်မှတ်တမ်းများ == === ၂၀၂၄: အမျိုးသားအဆင့် စံချိန်သစ် === ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလအတွင်း၌ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း စံချိန်တင်အပူလှိုင်း ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ '''၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၈ ရက်'''နေ့တွင် [[ချောက်မြို့]]၏ နေ့အပူချိန်သည် '''၄၈.၂ ဒီဂရီစဲလ်စီးယပ်စ် (၁၁၈.၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်)''' အထိ ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် ထိုနေ့အတွက် ကမ္ဘာ့အပူဆုံးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုးလေဝသမှတ်တမ်းများ စတင်တင်ခဲ့သည့် လွန်ခဲ့သော ၅၆ နှစ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးအပူချိန်စံချိန်လည်း ဖြစ်သည်။<ref name="m-now1">{{cite web |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-records-hottest-ever-april-temperature-of-48-2c/ |title=Myanmar records hottest ever April temperature |publisher=Myanmar Now |date=2024-04-29}}</ref> ယင်းအပူလှိုင်းကာလအတွင်း [[မကွေးမြို့]]၊ [[မင်းဘူးမြို့]]၊ [[ညောင်ဦးမြို့]] နှင့် [[စစ်ကိုင်းမြို့]] တို့သည်လည်း ကမ္ဘာ့အပူဆုံး ၁၅ မြို့စာရင်းတွင် မကြာခဏ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="gov_mm"/> == ၂၀၂၆ ခုနှစ် နေ့စဉ်အပူချိန်မှတ်တမ်းများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် အပူလှိုင်းဖြတ်သန်းမှုအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့အများအပြားသည် ကမ္ဘာ့အပူဆုံး ၁၅ မြို့စာရင်း၏ တစ်ဝက်ကျော်ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! ရက်စွဲ (၂၀၂၆) !! အပူဆုံးမြို့ !! အမြင့်ဆုံးအပူချိန် !! ကမ္ဘာ့အဆင့် !! ထိပ်ဆုံး ၁၅ မြို့တွင် ပါဝင်သော အခြားမြို့များ |- | မတ် ၃၁ || [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] || ၄၂.၂°C || #၂ || [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] (#၉)၊ [[မကွေးမြို့|မကွေး]] (#၁၁)၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] (#၁၃) <ref name="cj_heat2026">{{cite web |url=https://cjplatform.com/31320264-2/ |title=Myanmar cities in world hottest list |publisher=CJ Platform |date=2026-03-31}}</ref> |- | ဧပြီ ၁ || [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] || ၄၃.၀°C || #၁ || မကွေး (#၃)၊ [[ချောက်မြို့|ချောက်]] (#၄)၊ တောင်ငူ (#၅)၊ [[ပြည်မြို့|ပြည်]] (#၈)၊ [[ဟင်္သာတမြို့|ဟင်္သာတ]] (#၁၄)၊ [[ဘားအံမြို့|ဘားအံ]] (#၁၅)<ref name="gov_minbu_relief">{{cite web |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/မင်းဘူးမြို့၌-အပူရှောင်စခန်းများဖွင့်လှစ်နိုင်ရေး-ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး |title=Coordination meeting on opening heat-relief centers in Minbu |publisher=Government of Myanmar |date=2026-04-03 }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> |- | ဧပြီ ၂ || [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] || ၄၃.၂°C || #၂ || မကွေး (#၅)၊ တောင်ငူ (#၇)၊ ဟင်္သာတ (#၈)၊ ပြည် (#၁၀)၊ ချောက် (#၁၄) |- | ဧပြီ ၃ || [[ချောက်မြို့|ချောက်]] || ၄၄.၀°C || #၁ || [[မုံရွာမြို့|မုံရွာ]] (#၂)၊ မကွေး (#၃)၊ မင်းဘူး (#၆)၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]] (#၇)၊ [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] (#၉)၊ တောင်ငူ (#၁၁)၊ ပြည် (#၁၂) <ref name="eleven_heat_2026">{{cite news |url=https://www.facebook.com/share/1Cb4S5pF7g/ |title=ကမ္ဘာ့အပူဆုံးမြို့များတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ မြို့ကြီးများ သုံးရက်ဆက်တိုက် ထိပ်ပိုင်းတွင်ရပ်တည် |work=[[Eleven Media Group]] |date=2026-04-03}}</ref> |} == ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနှင့် အစိုးရ၏ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ == === သမိုင်းဝင် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်း (၂၀၁၉) === ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဒေသအချို့တွင် နှစ်ပေါင်း ၅၀ အတွင်း အမြင့်ဆုံးအပူချိန်များအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလမှ မေလအတွင်း အပူရှိန်လွန်ကဲမှု ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၉ ဦး ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပဲခူးတိုင်းနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းအပါအဝင် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ၉ ခုတွင် သေဆုံးသူ ၃၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။<ref name="bbc_heat_2019">{{cite news |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-48291587 |title=တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ သေဆုံးသူ ၃၀ဦးရှိတဲ့အနက် အမျိုးသားကအများစုဖြစ် |work=[[BBC Burmese]] |date=2019-05-16}}</ref> သေဆုံးသူအများစုမှာ အမျိုးသားများဖြစ်ပြီး ပြင်ပတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများနှင့် ရောဂါအခံရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="bbc_heat_2019"/> === ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ === အစွန်းရောက်အပူချိန်များသည် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအတွက် ကြီးမားသော ဘေးအန္တရာယ်များကို ဖြစ်စေနိုင်သည် - * '''အပူဒဏ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါများ:''' အပူဒဏ်ကို ကြာရှည်စွာ ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် ရေဓာတ်ကုန်ခမ်းခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် အသက်အန္တရာယ်ရှိသော Heatstroke များ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ * '''ရောဂါအခံရှိသူများ:''' အပူချိန်မြင့်မားခြင်းသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာနှင့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါအခံရှိသူများအတွက် အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။ * '''ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV):''' အပူချိန်မြင့်တက်ချိန်တွင် [[ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်]] အညွှန်းကိန်းများ မြင့်မားလာခြင်းက မျက်စိနှင့် အရေပြားကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ * '''ထိခိုက်လွယ်သောအုပ်စုများ:''' ကလေးငယ်များ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် အပြင်ထွက် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရသူများသည် အပူဒဏ်ကြောင့် ကျန်းမာရေးထိခိုက်နိုင်ခြေ အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကြသည်။<ref name="gnlm_heat">{{cite web |url=https://www.gnlm.com.mm/five-cities-in-myanmar-listed-in-15-world-hottest-cities/ |title=Five cities in Myanmar listed in 15 world hottest cities |publisher=The Global New Light of Myanmar |date=2024-04-01}}</ref> === တားဆီးကာကွယ်ရေးနှင့် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများ === ၂၀၂၆ အပူလှိုင်းအတွင်း အစိုးရနှင့် လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့များက အရေးပေါ်တုံ့ပြန်မှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည် - * '''အပူရှောင်စခန်းများ:''' ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မင်းဘူးမြို့၌ အပူရှောင်စခန်းများကို ပညာလင်းရောင် ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းနှင့် သာသနာ့ဗိမာန်များတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="eleven_relief2026">{{cite web |url=https://news-eleven.com/article/310968 |title=အဆင့်(၁) ဝင်ခဲ့သည့် မင်းဘူးမြို့နယ်တွင် အပူရှောင်စခန်း ဖွင့်လှစ်မည် |publisher=[[Eleven Media Group]] |date=2026-04-01}}</ref> ထို့အပြင် ချောက်၊ ပြည်နှင့် အခြားမြို့များတွင်လည်း အပူရှောင်စခန်းများနှင့် ရေချိုးစခန်းများကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://www.eldoradoweather.com/climate/world-extremes/world-temp-rainfall-extremes.php ကမ္ဘာ့အပူချိန်နှင့် မိုးရေချိန်မှတ်တမ်းများ] – Eldorado Weather မှ နေ့စဉ်ထုတ်ပြန်ချက်။ * [https://www.moezala.gov.mm/ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260314064416/https://www.moezala.gov.mm/ |date=14 March 2026 }} – မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ တရားဝင်ဝဘ်ဆိုက်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] scidael3vo30515660he1bfnpenfbx1 0 284299 1040943 1035305 2026-06-26T08:29:43Z Mkant00 135890 1040943 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Cartesian_Product_qtl1.svg|thumb|<math>A=\{x,y,z\}</math> နှင့် <math>B=\{1,2,3\}</math> တို့၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>A \times B</math> အား ဖော်ပြထားသောပုံ။]] '''ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်''' (cartesian product) သို့မဟုတ် '''အစုမြှောက်လဒ်''' (set product) သည် အစုသီအိုရီတွင် ပေးထားသော အစုများမှနေ၍ အစုအသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးသည့် အခြေခံကျသော တည်ဆောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အစုနှစ်ခု၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် အဆိုပါ အစုနှစ်ခု၏ အစုဝင် (element) များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အစီအစဉ်ကျအတွဲများ (ordered pairs) အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ ၎င်းအစီအစဉ်ကျအတွဲများတွင် ပထမ အစိတ်အပိုင်းသည် ပထမ အစု၏ အစုဝင်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အစိတ်အပိုင်းသည် ဒုတိယ အစု၏ အစုဝင်ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အစုများစွာ၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ထိုအစုများ၏ အစုဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အစီအစဉ်များ အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင် ရီနေး ဒေးကား (René Descartes) ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေးကားသည် ၎င်းကို ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် စနစ် (cartesian coordinate system) အား ဖော်ပြရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဂျီဩမေတြီ (analytic geometry) ကို စတင်အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။ == အစုနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ် (Product of Two Sets) == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) === အစု <math>A</math> နှင့် အစု <math>B</math> နှစ်ခု၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>A \times B</math> ကို အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(a,b)</math> များအားလုံး ပါဝင်သော အစုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ဤအတွဲများတွင် <math>a</math> သည် အစု <math>A</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>b</math> သည် အစု <math>B</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်ရာတွင် အစု <math>A</math> မှ အစုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းကို အစု <math>B</math> မှ အစုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းနှင့် တွဲဖက်ထားသည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ <math>A \times B:= \left\{ (a, b) \mid a \in A, b \in B \right\}</math> ထူးခြားချက်အနေဖြင့် အစုတစ်ခုတည်းကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် ပြုလုပ်၍ ရရှိနိုင်သည်။ ထိုအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math>A^2 = A \times A = \left\{ (a, a') \mid a, a' \in A \right\}</math> === ဥပမာများ (Examples) === ==== အဆုံးရှိအစုများ (Finite Sets) ==== အစုနှစ်ခုဖြစ်သော <math> A = \{a,b,c\}</math> နှင့် <math> B =\{x,y\}</math> တို့၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်တွင် အဆိုပါ အစုများ၏ အစုဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲများ အားလုံး ပါဝင်သည်။ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>A \times B</math> သည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times B = \left\{ (a,x), (a,y), (b,x), (b,y), (c,x), (c,y) \right\}</math> သို့ရာတွင် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>B \times A</math> သည် အခြားကွဲပြားသော အစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>B \times A = \left\{ (x,a), (x,b), (x,c), (y,a), (y,b), (y,c) \right\}</math> အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အစီအစဉ်ကျအတွဲများတွင် အစုဝင်များ၏ အစီအစဉ် (order) သည် အရေးပါသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အစု <math>A</math> ကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် ပြုလုပ်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>A \times A = \left\{ (a,a), (a,b), (a,c), (b,a), (b,b), (b,c), (c,a), (c,b), (c,c) \right\}</math> ==== ကိန်းစစ်များ (Real Numbers) ==== ကိန်းစစ်ပြင်ညီ (real plane) သည် ကိန်းစစ်များ <math>\R</math> ကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် ပြုလုပ်ခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ <math>\mathbb{R} \times \mathbb{R} = \mathbb{R}^2 = \{ (x,y) \mid x, y \in \mathbb{R} \}</math> ==== အပိုင်းအခြားများ (Intervals) ==== အစီအစဉ်များဖြစ်သော <math>(x,y)</math> ကို ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ်များ (cartesian coordinate) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ကိန်းစစ်အပိုင်းအခြားနှစ်ခုဖြစ်သော <math>[a,b]</math> နှင့် <math>[c,d]</math> တို့၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ထောင့်မှန်စတုဂံ (rectangle) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <math>[a, b] \times [c, d] = \{ (x,y) \in \R^2 \mid a \leq x \leq b, c \leq y \leq d \}</math> ==== ဖဲချပ်များ (Playing Cards) ==== ဖဲချပ်များသည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ပထမအစုသည် ဖဲချပ်တန်ဖိုးများ ပါဝင်သော အစု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းကို '''<math>V = \{A, K, Q, J, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2\}</math>''' ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဒုတိယအစုသည် ဖဲချပ်သင်္ကေတများ ပါဝင်သော အစု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းကို '''S = {<big>♣</big>, <big>♠</big>, <big>♥</big>, <big>♦</big>}''' ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထိုအခါ ဖဲချပ်များ အားလုံးပါဝင်သည့် အစုသည် အဆိုပါ အစုနှစ်ခု၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ '''V × S = {(A, <big>♣</big>), (A, <big>♠</big>), (A, <big>♥</big>), (A, <big>♦</big>), (K, <big>♣</big>), ..., (3, <big>♦</big>), (2, <big>♣</big>), (2, <big>♠</big>), (2, <big>♥</big>), (2, <big>♦</big>)}''' ဖြစ်သည်။ ဤဥပမာတွင် ဖဲချပ်တန်ဖိုးများ အစုဖြစ်သော <math>V</math> ၌ အစုဝင် ၁၃ ခု ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို <math>|V| = 13</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဒုတိယအစုဖြစ်သော ဖဲချပ်သင်္ကေတများ အစု <math>S</math> ၌ အစုဝင် ၄ ခု ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို <math>|S| = 4</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအချက်များမှတစ်ဆင့် ဖဲချပ်များ အစုဖြစ်သော <math>V \times S</math> ၏ အစုဝင် အရေအတွက်ကို တွက်ချက်နိုင်သည်။ ၎င်းတွင် အစုဝင်အရေအတွက် <math>|V \times S| = |V| \cdot |S| = 13 \cdot 4 = 52</math> ခု ပါဝင်သည်။ ဤကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို ဇယားတစ်ခုဖြင့်လည်း အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ {| class="wikitable" style="text-align:right" ! colspan="5" |ဖဲချပ်တန်ဖိုးများနှင့် ဖဲချပ်သင်္ကေတများ၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် |- !<math>V \times S</math> !'''<big>♣</big>''' !'''<big>♠</big>''' !'''<big>♥</big>''' !'''<big>♦</big>''' |- !A |'''(A, <big>♣</big>)''' |'''(A, <big>♠</big>)''' |'''(A, <big>♥</big>)''' |'''(A, <big>♦</big>)''' |- !K |'''(K, <big>♣</big>)''' |'''(K, <big>♠</big>)''' |'''(K, <big>♥</big>)''' |'''(K, <big>♦</big>)''' |- !Q |'''(Q, <big>♣</big>)''' |'''(Q, <big>♠</big>)''' |'''(Q, <big>♥</big>)''' |'''(Q, <big>♦</big>)''' |- !J |'''(J, <big>♣</big>)''' |'''(J, <big>♠</big>)''' |'''(J, <big>♥</big>)''' |'''(J, <big>♦</big>)''' |- !10 |'''(10, <big>♣</big>)''' |'''(10, <big>♠</big>)''' |'''(10, <big>♥</big>)''' |'''(10, <big>♦</big>)''' |- !... |'''...''' |'''...''' |'''...''' |'''...''' |- !3 |'''(3, <big>♣</big>)''' |'''(3, <big>♠</big>)''' |'''(3, <big>♥</big>)''' |'''(3, <big>♦</big>)''' |- !2 |'''(2, <big>♣</big>)''' |'''(2, <big>♠</big>)''' |'''(2, <big>♥</big>)''' |'''(2, <big>♦</big>)''' |} === ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) === ==== အစုဝင်များ၏ အရေအတွက် (Number of Elements) ==== အကယ်၍ အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> တို့သည် အဆုံးရှိအစုများ ဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>A \times B</math> သည်လည်း အစီအစဉ်ကျအတွဲများ ပါဝင်သော အဆုံးရှိအစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ အတွဲများ၏ အရေအတွက်သည် မူလအစုများရှိ အစုဝင်အရေအတွက်များ၏ မြှောက်လဒ်နှင့် ညီမျှသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>|A \times B| = |A| \cdot |B|</math> အထူးအခြေအနေဖြစ်သော <math>A = B</math> ဖြစ်သည့်အခါ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>|A^2| = |A|^2</math> အကယ်၍ အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအနက် အနည်းဆုံး တစ်ခုတွင် အနန္တဖြစ်သော အစုဝင်များ ပါဝင်နေပြီး အခြားအစုသည် ဗလာအစု မဟုတ်ပါက ၎င်းတို့၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>A \times B</math> တွင် အနန္တဖြစ်သော အတွဲများ ပါဝင်သည်။ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) အစု နှစ်ခု၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည်လည်း ရေတွက်နိုင်သော (countable) အစုဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကို ကန်တာ၏ ထောင့်ဖြတ်နည်းဖြင့် သက်သေပြချက် (Cantor's diagonal argument) အရ သိနိုင်သည်။ အကယ်၍ အစုနှစ်ခုအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုသည် ရေတွက်၍မရသော (uncountable) အစုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ်အစုသည်လည်း ရေတွက်၍မရသော အစု ဖြစ်သည်။ ==== ဗလာအစု (Empty Set) ==== ဗလာအစုထဲမှ မည်သည့်အစုဝင်ကိုမျှ ရွေးချယ်၍မရသောကြောင့် ဗလာအစုနှင့် အခြားမည်သည့်အစုကိုမဆို ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် ပြုလုပ်ပါက ဗလာအစုကိုသာ ပြန်လည်ရရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times B = \emptyset ~\Longleftrightarrow~ A = \emptyset ~\text{or}~ B = \emptyset</math> ဆိုလိုသည်မှာ အစုနှစ်ခု၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် အစုနှစ်ခုအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခု ဗလာအစုဖြစ်နေမှသာလျှင် ဗလာအစု ဖြစ်သည်။ ==== ဖလှယ်၍မရသော ဂုဏ်သတ္တိ (Noncommutativity) ==== ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ဖြင့် ပြည့်စုံခြင်းမရှိပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>A \neq B</math> ဖြစ်သည့် ဗလာအစုမဟုတ်သော အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> တို့အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times B \neq B \times A</math> အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အစု <math>A \times B</math> ၏ အတွဲများတွင် ပထမ အစုဝင်သည် <math>A</math> မှဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အစုဝင်သည် <math>B</math> မှ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် အစု <math>B \times A</math> ၏ အတွဲများတွင်မူ ပထမ အစုဝင်သည် <math>B</math> မှဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အစုဝင်သည် <math>A</math> မှ ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အဆိုပါ အစုနှစ်ခုကြား၌ ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (canonical bijection) တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times B \to B \times A, \quad (a, b) \mapsto (b,a)</math> ==== ဖက်စပ်၍မရသော ဂုဏ်သတ္တိ (Non-associativity) ==== ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ဖက်စပ်၍မရသော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဗလာအစုမဟုတ်သော အစု <math>A</math> , <math>B</math> နှင့် <math>C</math> တို့အတွက် ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times \left( B \times C \right) \neq \left( A \times B \right) \times C</math> အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ အစုတွင် ပထမ အစုဝင်သည် <math>A</math> မှဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အစုဝင်သည် <math>B \times C</math> မှ အတွဲတစ်ခုဖြစ်သော အတွဲများ ပါဝင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ညာဘက်ခြမ်းရှိ အစုတွင်မူ ပထမ အစုဝင်သည် <math>A \times B</math> မှ အတွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အစုဝင်သည် <math>C</math> မှဖြစ်သော အတွဲများ ပါဝင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင်လည်း အဆိုပါ အစုနှစ်ခုကြား၌ ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times \left( B \times C \right) \to \left( A \times B \right) \times C, \quad (a, (b,c)) \mapsto ((a,b),c)</math> အချို့သော စာရေးသူများသည် အတွဲများဖြစ်သော <math>(a, (b,c))</math> နှင့် <math>((a,b),c)</math> တို့ကို အစီအစဉ်ကျသုံးခုတွဲ (ordered triple) <math>(a,b,c)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ဤသို့သတ်မှတ်ခြင်းအားဖြင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity) နှင့် ပြည့်စုံသွားသည်။ <math>A \times \left( B \times C \right) \to \left( A \times B \right) \times C, \quad (a, (b,c)) \mapsto ((a,b),c)</math> အချို့သော စာရေးသူများသည် အတွဲများဖြစ်သော <math>(a, (b,c))</math> နှင့် <math>((a,b),c)</math> တို့ကို အစီအစဉ်ကျသုံးခုတွဲ (ordered triple) <math>(a,b,c)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည် ။ ဤသို့သတ်မှတ်ခြင်းအားဖြင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity) နှင့် ပြည့်စုံသွားသည် ။ ==== ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ (Distributivity) ==== [[ဖိုင်:Cartesianproductdistributivity.svg|thumb|ပထမ ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမအား သရုပ်ဖော်ပြချက်။]] ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်အတွက် အစုများ၏ ပေါင်းစပ်စု (union) ၊ ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) နှင့် ခြားနားခြင်း (difference) တို့နှင့် သက်ဆိုင်သော အောက်ပါ ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ (distributive laws) ပြည့်စုံသည်။ <math> \begin{align} \left(A \cup B\right) \times C & = \left(A \times C\right) \cup \left(B \times C\right) \\ \left(A \cap B\right) \times C & = \left(A \times C\right) \cap \left(B \times C\right) \\ \left(A \setminus B\right) \times C & = \left(A \times C\right) \setminus \left(B \times C\right) \\ A \times \left(B \cup C\right) & = \left(A \times B\right) \cup \left(A \times C\right) \\ A \times \left(B \cap C\right) & = \left(A \times B\right) \cap \left(A \times C\right) \\ A \times \left(B \setminus C\right) & = \left(A \times B\right) \setminus \left(A \times C\right) \end{align} </math> စတုတ္ထမြောက် နိယာမကို အသုံးပြု၍ သဘာဝကိန်းများ၏ ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိကို သက်သေပြနိုင်သည်။ ဤသို့သက်သေပြရာတွင် သဘာဝကိန်းများကို ကာဒီနယ်ကိန်းများ (cardinal numbers) မှတစ်ဆင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားရန် လိုအပ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] efdc2w9qm5r3is0ewgh4staz5su0rjm 1040944 1040943 2026-06-26T08:32:18Z Mkant00 135890 1040944 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Cartesian_Product_qtl1.svg|thumb|<math>A=\{x,y,z\}</math> နှင့် <math>B=\{1,2,3\}</math> တို့၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>A \times B</math> အား ဖော်ပြထားသောပုံ။]] '''ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်''' (cartesian product) သို့မဟုတ် '''အစုမြှောက်လဒ်''' (set product) သည် [[အစုသီအိုရီ]]တွင် ပေးထားသော [[အစု|အစုများ]]မှနေ၍ အစုအသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးသည့် အခြေခံကျသော တည်ဆောက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အစုနှစ်ခု၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် အဆိုပါ အစုနှစ်ခု၏ [[အစုဝင်]] (element) များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အစီအစဉ်ကျအတွဲများ (ordered pairs) အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ ၎င်းအစီအစဉ်ကျအတွဲများတွင် ပထမ အစိတ်အပိုင်းသည် ပထမ အစု၏ အစုဝင်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အစိတ်အပိုင်းသည် ဒုတိယ အစု၏ အစုဝင်ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အစုများစွာ၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ထိုအစုများ၏ အစုဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အစီအစဉ်များ အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင် ရီနေး ဒေးကား (René Descartes) ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေးကားသည် ၎င်းကို ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် စနစ် (cartesian coordinate system) အား ဖော်ပြရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဂျီဩမေတြီ (analytic geometry) ကို စတင်အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။ == အစုနှစ်ခု၏ မြှောက်လဒ် (Product of Two Sets) == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) === [[အစု]] <math>A</math> နှင့် အစု <math>B</math> နှစ်ခု၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>A \times B</math> ကို အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(a,b)</math> များအားလုံး ပါဝင်သော အစုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ဤအတွဲများတွင် <math>a</math> သည် အစု <math>A</math> ၏ [[အစုဝင်]]တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>b</math> သည် အစု <math>B</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်ရာတွင် အစု <math>A</math> မှ အစုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းကို အစု <math>B</math> မှ အစုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းနှင့် တွဲဖက်ထားသည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ <math>A \times B:= \left\{ (a, b) \mid a \in A, b \in B \right\}</math> ထူးခြားချက်အနေဖြင့် အစုတစ်ခုတည်းကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် ပြုလုပ်၍ ရရှိနိုင်သည်။ ထိုအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားသည်။ <math>A^2 = A \times A = \left\{ (a, a') \mid a, a' \in A \right\}</math> === ဥပမာများ (Examples) === ==== အဆုံးရှိအစုများ (Finite Sets) ==== [[အစု|အစုနှစ်ခု]]ဖြစ်သော <math> A = \{a,b,c\}</math> နှင့် <math> B =\{x,y\}</math> တို့၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်တွင် အဆိုပါ အစုများ၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲများ အားလုံး ပါဝင်သည်။ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>A \times B</math> သည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times B = \left\{ (a,x), (a,y), (b,x), (b,y), (c,x), (c,y) \right\}</math> သို့ရာတွင် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>B \times A</math> သည် အခြားကွဲပြားသော အစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>B \times A = \left\{ (x,a), (x,b), (x,c), (y,a), (y,b), (y,c) \right\}</math> အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အစီအစဉ်ကျအတွဲများတွင် အစုဝင်များ၏ အစီအစဉ် (order) သည် အရေးပါသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အစု <math>A</math> ကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် ပြုလုပ်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>A \times A = \left\{ (a,a), (a,b), (a,c), (b,a), (b,b), (b,c), (c,a), (c,b), (c,c) \right\}</math> ==== ကိန်းစစ်များ (Real Numbers) ==== ကိန်းစစ်ပြင်ညီ (real plane) သည် ကိန်းစစ်များ <math>\R</math> ကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် ပြုလုပ်ခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ <math>\mathbb{R} \times \mathbb{R} = \mathbb{R}^2 = \{ (x,y) \mid x, y \in \mathbb{R} \}</math> ==== အပိုင်းအခြားများ (Intervals) ==== အစီအစဉ်များဖြစ်သော <math>(x,y)</math> ကို ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ်များ (cartesian coordinate) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ကိန်းစစ်အပိုင်းအခြားနှစ်ခုဖြစ်သော <math>[a,b]</math> နှင့် <math>[c,d]</math> တို့၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ထောင့်မှန်စတုဂံ (rectangle) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <math>[a, b] \times [c, d] = \{ (x,y) \in \R^2 \mid a \leq x \leq b, c \leq y \leq d \}</math> ==== ဖဲချပ်များ (Playing Cards) ==== ဖဲချပ်များသည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ပထမ[[အစု]]သည် ဖဲချပ်တန်ဖိုးများ ပါဝင်သော အစု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းကို '''<math>V = \{A, K, Q, J, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2\}</math>''' ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဒုတိယအစုသည် ဖဲချပ်သင်္ကေတများ ပါဝင်သော အစု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းကို '''S = {<big>♣</big>, <big>♠</big>, <big>♥</big>, <big>♦</big>}''' ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထိုအခါ ဖဲချပ်များ အားလုံးပါဝင်သည့် အစုသည် အဆိုပါ အစုနှစ်ခု၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ '''V × S = {(A, <big>♣</big>), (A, <big>♠</big>), (A, <big>♥</big>), (A, <big>♦</big>), (K, <big>♣</big>), ..., (3, <big>♦</big>), (2, <big>♣</big>), (2, <big>♠</big>), (2, <big>♥</big>), (2, <big>♦</big>)}''' ဖြစ်သည်။ ဤဥပမာတွင် ဖဲချပ်တန်ဖိုးများ အစုဖြစ်သော <math>V</math> ၌ [[အစုဝင်]] ၁၃ ခု ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို <math>|V| = 13</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဒုတိယအစုဖြစ်သော ဖဲချပ်သင်္ကေတများ အစု <math>S</math> ၌ အစုဝင် ၄ ခု ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို <math>|S| = 4</math> ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအချက်များမှတစ်ဆင့် ဖဲချပ်များ အစုဖြစ်သော <math>V \times S</math> ၏ အစုဝင် အရေအတွက်ကို တွက်ချက်နိုင်သည်။ ၎င်းတွင် အစုဝင်အရေအတွက် <math>|V \times S| = |V| \cdot |S| = 13 \cdot 4 = 52</math> ခု ပါဝင်သည်။ ဤကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်ကို ဇယားတစ်ခုဖြင့်လည်း အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ {| class="wikitable" style="text-align:right" ! colspan="5" |ဖဲချပ်တန်ဖိုးများနှင့် ဖဲချပ်သင်္ကေတများ၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် |- !<math>V \times S</math> !'''<big>♣</big>''' !'''<big>♠</big>''' !'''<big>♥</big>''' !'''<big>♦</big>''' |- !A |'''(A, <big>♣</big>)''' |'''(A, <big>♠</big>)''' |'''(A, <big>♥</big>)''' |'''(A, <big>♦</big>)''' |- !K |'''(K, <big>♣</big>)''' |'''(K, <big>♠</big>)''' |'''(K, <big>♥</big>)''' |'''(K, <big>♦</big>)''' |- !Q |'''(Q, <big>♣</big>)''' |'''(Q, <big>♠</big>)''' |'''(Q, <big>♥</big>)''' |'''(Q, <big>♦</big>)''' |- !J |'''(J, <big>♣</big>)''' |'''(J, <big>♠</big>)''' |'''(J, <big>♥</big>)''' |'''(J, <big>♦</big>)''' |- !10 |'''(10, <big>♣</big>)''' |'''(10, <big>♠</big>)''' |'''(10, <big>♥</big>)''' |'''(10, <big>♦</big>)''' |- !... |'''...''' |'''...''' |'''...''' |'''...''' |- !3 |'''(3, <big>♣</big>)''' |'''(3, <big>♠</big>)''' |'''(3, <big>♥</big>)''' |'''(3, <big>♦</big>)''' |- !2 |'''(2, <big>♣</big>)''' |'''(2, <big>♠</big>)''' |'''(2, <big>♥</big>)''' |'''(2, <big>♦</big>)''' |} === ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) === ==== အစုဝင်များ၏ အရေအတွက် (Number of Elements) ==== အကယ်၍ [[အစု]] <math>A</math> နှင့် <math>B</math> တို့သည် အဆုံးရှိအစုများ ဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>A \times B</math> သည်လည်း အစီအစဉ်ကျအတွဲများ ပါဝင်သော အဆုံးရှိအစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ အတွဲများ၏ အရေအတွက်သည် မူလအစုများရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်အရေအတွက်များ]]၏ မြှောက်လဒ်နှင့် ညီမျှသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>|A \times B| = |A| \cdot |B|</math> အထူးအခြေအနေဖြစ်သော <math>A = B</math> ဖြစ်သည့်အခါ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>|A^2| = |A|^2</math> အကယ်၍ အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအနက် အနည်းဆုံး တစ်ခုတွင် အနန္တဖြစ်သော အစုဝင်များ ပါဝင်နေပြီး အခြားအစုသည် ဗလာအစု မဟုတ်ပါက ၎င်းတို့၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>A \times B</math> တွင် အနန္တဖြစ်သော အတွဲများ ပါဝင်သည်။ ရေတွက်နိုင်သော အနန္တ (countably infinite) အစု နှစ်ခု၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည်လည်း ရေတွက်နိုင်သော (countable) အစုဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကို ကန်တာ၏ ထောင့်ဖြတ်နည်းဖြင့် သက်သေပြချက် (Cantor's diagonal argument) အရ သိနိုင်သည်။ အကယ်၍ အစုနှစ်ခုအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုသည် ရေတွက်၍မရသော (uncountable) အစုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ်အစုသည်လည်း ရေတွက်၍မရသော အစု ဖြစ်သည်။ ==== ဗလာအစု (Empty Set) ==== ဗလာအစုထဲမှ မည်သည့်[[အစုဝင်]]ကိုမျှ ရွေးချယ်၍မရသောကြောင့် ဗလာအစုနှင့် အခြားမည်သည့်[[အစု]]ကိုမဆို ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် ပြုလုပ်ပါက ဗလာအစုကိုသာ ပြန်လည်ရရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times B = \emptyset ~\Longleftrightarrow~ A = \emptyset ~\text{or}~ B = \emptyset</math> ဆိုလိုသည်မှာ အစုနှစ်ခု၏ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် အစုနှစ်ခုအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခု ဗလာအစုဖြစ်နေမှသာလျှင် ဗလာအစု ဖြစ်သည်။ ==== ဖလှယ်၍မရသော ဂုဏ်သတ္တိ (Noncommutativity) ==== ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ဖြင့် ပြည့်စုံခြင်းမရှိပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>A \neq B</math> ဖြစ်သည့် ဗလာအစုမဟုတ်သော [[အစု]] <math>A</math> နှင့် <math>B</math> တို့အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times B \neq B \times A</math> အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အစု <math>A \times B</math> ၏ အတွဲများတွင် ပထမ [[အစုဝင်]]သည် <math>A</math> မှဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အစုဝင်သည် <math>B</math> မှ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် အစု <math>B \times A</math> ၏ အတွဲများတွင်မူ ပထမ အစုဝင်သည် <math>B</math> မှဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အစုဝင်သည် <math>A</math> မှ ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အဆိုပါ အစုနှစ်ခုကြား၌ ပုံမှန် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (canonical bijection) တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times B \to B \times A, \quad (a, b) \mapsto (b,a)</math> ==== ဖက်စပ်၍မရသော ဂုဏ်သတ္တိ (Non-associativity) ==== ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ဖက်စပ်၍မရသော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဗလာအစုမဟုတ်သော [[အစု]] <math>A</math> , <math>B</math> နှင့် <math>C</math> တို့အတွက် ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times \left( B \times C \right) \neq \left( A \times B \right) \times C</math> အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ အစုတွင် ပထမ [[အစုဝင်]]သည် <math>A</math> မှဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အစုဝင်သည် <math>B \times C</math> မှ အတွဲတစ်ခုဖြစ်သော အတွဲများ ပါဝင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ညာဘက်ခြမ်းရှိ အစုတွင်မူ ပထမ အစုဝင်သည် <math>A \times B</math> မှ အတွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အစုဝင်သည် <math>C</math> မှဖြစ်သော အတွဲများ ပါဝင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင်လည်း အဆိုပါ အစုနှစ်ခုကြား၌ ပုံမှန် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math>A \times \left( B \times C \right) \to \left( A \times B \right) \times C, \quad (a, (b,c)) \mapsto ((a,b),c)</math> အချို့သော စာရေးသူများသည် အတွဲများဖြစ်သော <math>(a, (b,c))</math> နှင့် <math>((a,b),c)</math> တို့ကို အစီအစဉ်ကျသုံးခုတွဲ (ordered triple) <math>(a,b,c)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ဤသို့သတ်မှတ်ခြင်းအားဖြင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity) နှင့် ပြည့်စုံသွားသည်။ <math>A \times \left( B \times C \right) \to \left( A \times B \right) \times C, \quad (a, (b,c)) \mapsto ((a,b),c)</math> အချို့သော စာရေးသူများသည် အတွဲများဖြစ်သော <math>(a, (b,c))</math> နှင့် <math>((a,b),c)</math> တို့ကို အစီအစဉ်ကျသုံးခုတွဲ (ordered triple) <math>(a,b,c)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည် ။ ဤသို့သတ်မှတ်ခြင်းအားဖြင့် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်သည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity) နှင့် ပြည့်စုံသွားသည် ။ ==== ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ (Distributivity) ==== [[ဖိုင်:Cartesianproductdistributivity.svg|thumb|ပထမ ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမအား သရုပ်ဖော်ပြချက်။]] ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်အတွက် [[အစု|အစုများ]]၏ ပေါင်းစပ်စု (union) ၊ ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) နှင့် ခြားနားခြင်း (difference) တို့နှင့် သက်ဆိုင်သော အောက်ပါ ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ (distributive laws) ပြည့်စုံသည်။ <math> \begin{align} \left(A \cup B\right) \times C & = \left(A \times C\right) \cup \left(B \times C\right) \\ \left(A \cap B\right) \times C & = \left(A \times C\right) \cap \left(B \times C\right) \\ \left(A \setminus B\right) \times C & = \left(A \times C\right) \setminus \left(B \times C\right) \\ A \times \left(B \cup C\right) & = \left(A \times B\right) \cup \left(A \times C\right) \\ A \times \left(B \cap C\right) & = \left(A \times B\right) \cap \left(A \times C\right) \\ A \times \left(B \setminus C\right) & = \left(A \times B\right) \setminus \left(A \times C\right) \end{align} </math> စတုတ္ထမြောက် နိယာမကို အသုံးပြု၍ သဘာဝကိန်းများ၏ ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိကို သက်သေပြနိုင်သည်။ ဤသို့သက်သေပြရာတွင် သဘာဝကိန်းများကို ကာဒီနယ်ကိန်းများ (cardinal numbers) မှတစ်ဆင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားရန် လိုအပ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] 1905sjqyfr69e5lgdtaccbfy34rnso0 0 284444 1040825 1035287 2026-06-25T17:11:58Z Mkant00 135890 1040825 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Bijection.svg|class=skin-invert-image|thumb|ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် တစ်ခု]] '''ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု''' (bijectivity) သည် [[အစုသီအိုရီ|အစုသီအိုရီ]] (set theory) နယ်ပယ်မှ သင်္ချာဆိုင်ရာ သဘောတရားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံဖော်မှုများ (mappings) နှင့် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (functions) ၏ အထူး ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဘိုင်ဂျက်တစ် (bijective) ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများနှင့် ဖန်ရှင်များကို '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ''' (bijections) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (mathematical structure) တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပေါ်သော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism)၊ ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် (diffeomorphism)၊ ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် (homeomorphism) နှင့် အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection) စသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အမည်များ ရှိတတ်ကြသည်။ ဤသို့ခေါ်ဆိုရာတွင် သက်ဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန်အတွက် အခြားထပ်ဆောင်း ကန့်သတ်ချက်များ ပြည့်မီရန်လည်း များသောအားဖြင့် လိုအပ်သည်။ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုသည် အရင်းအမြစ်စု (domain) နှင့် ပစ်မှတ်စု (codomain) တို့၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (elements) ကြား၌ ပြီးပြည့်စုံသော အစုံလိုက်တွဲဖက်မှု (complete pairing) တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများသည် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ်စုနှင့် ပစ်မှတ်စုတို့ကို အချိုးညီစွာ ဆက်စပ်ပေးသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တစ်ခုတွင် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) တစ်ခု အမြဲတမ်း ရှိသည်။ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုတွင် အရင်းအမြစ်စုနှင့် ပစ်မှတ်စုတို့သည် အစုအရွယ်အစား (cardinality) တူညီကြပြီး အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) ဖြစ်ပါက အစုဝင် အရေအတွက် တူညီကြသည်။ [[အစု|အစုတစ်ခု]]မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့ သွားသော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို ပါမြူတေးရှင်း (permutation) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဤနေရာတွင်လည်း သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံအပေါ်မူတည်၍ ကိုယ်ပိုင်အမည်များ ရှိတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ထိုဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းသော ဂုဏ်သတ္တိများပါ ပိုင်ဆိုင်ပါက ၎င်းကို [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (automorphism) ဟု ခေါ်သည်။ အစုနှစ်ခုကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် '''ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု''' (bijective correspondence) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။<ref>{{cite book |author=[[Don Zagier]] |title=Zetafunktionen und quadratische Körper: Eine Einführung in die höhere Zahlentheorie |publisher=Springer |date=1981 |isbn=3-540-10603-0 |page=94 |url=https://books.google.com/books?id=KrfzBgAAQBAJ&pg=PA94 |access-date=2017-06-07}}</ref><ref>{{cite book |author=[[Gernot Stroth]] |title=Algebra: Einführung in die Galoistheorie |publisher=de Gruyter |location=Berlin |date=1998 |isbn=3-11-015534-6 |page=100 |url=https://books.google.com/books?id=1gdlDe4pdWEC&pg=PA100 |access-date=2017-06-07}}</ref> == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့သည် [[အစု|အစုများ]]ဖြစ်ပြီး <math>f</math> သည် <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော ပုံဖော်မှု သို့မဟုတ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု]] <math>f \colon X \to Y</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် <math>y \in Y</math> အတွက်မဆို <math>f(x) = y</math> ဖြစ်စေမည့် <math>x \in X</math> တစ်ခုတည်းသာ တိကျစွာ တည်ရှိပါက <math>f</math> ကို ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သည်ဟု ခေါ်သည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>\forall y \in Y: \exists ! x \in X: \quad f(x) = y</math> ဆိုလိုသည်မှာ <math>f</math> သည် အောက်ပါအချက်နှစ်ချက်လုံးကို ပြည့်စုံစေခြင်းသည် ၎င်းဖန်ရှင် ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေပင် ဖြစ်သည်။ * '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်ခြင်း :<math>Y</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>y \in Y</math> အတွက်မဆို <math>f(x)=y</math> ဖြစ်စေမည့် <math>X</math> အတွင်းရှိ <math>x \in X</math> အများဆုံး တစ်ခုသာ ရှိပါက ဖန်ရှင် <math>f:X\rightarrow Y</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ *'''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်ခြင်း :ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်သည် ၎င်း၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) နှင့် ၎င်း၏ ပစ်မှတ်စုတို့ ထပ်တူညီသော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ်စု <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ်စု <math>Y</math> ပါရှိသော ဖန်ရှင် <math>f</math> တစ်ခုသည် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ရန်အတွက် <math>Y</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>y</math> အတွက်မဆို <math>f(x)=y</math> ဖြစ်စေမည့် အနည်းဆုံး <math>x</math> တစ်ခုသည် <math>X</math> အတွင်း၌ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ == ဂရပ်ဖစ်ကိုယ်စားပြုမှုများ (Graphic representations) == <gallery widths="151" class="skin-invert-image"> Bijektivität Mengenwolke.png|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု၏ သဘောတရား။ ပစ်မှတ်စု <math>Y</math> အတွင်းရှိ အမှတ်တိုင်းသည် တစ်ကြိမ်သာ တိကျစွာ ပုံဖော်ခံရသည်။ Bijektivität Mengenkasten 01.png|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော တိကျစွာ အစဉ်လိုက် တိုးသော [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်]] ကိန်းစစ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်လေးခု]]။ Bijektivität Mengenkasten 02.png|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော တိကျစွာ အစဉ်လိုက် လျော့သော အဆက်မပြတ် ကိန်းစစ် ဖန်ရှင်လေးခု။ </gallery> == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == ဤတွင် ကိန်းစစ်များ (real numbers) ၏ [[အစု|အစုကို]] <math>\mathbb{R}</math> ဖြင့် ဖော်ပြပြီး အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ၏ အစုကို <math>\mathbb{R}_{\ge 0}</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ * [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်]] <math>f \colon \mathbb{R}\to\mathbb{R}, x\mapsto x+a</math> သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်မှာ <math>f^{-1} \colon \mathbb{R}\to\mathbb{R}, x\mapsto x-a</math> ဖြစ်သည်။ * ထိုနည်းတူစွာ <math>a\ne 0</math> အတွက် ဖန်ရှင် <math>g \colon \mathbb{R}\to\mathbb{R}, x\mapsto ax</math> သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်မှာ <math>g^{-1} \colon \mathbb{R}\to\mathbb{R}, x\mapsto \frac{x}{a}</math> ဖြစ်သည်။ * တစ်လင်တစ်မယားစနစ်ဖြင့် အိမ်ထောင်ကျပြီးသူတိုင်းအား ၎င်းတို့၏ အိမ်ထောင်ဖက်နှင့် တွဲဖက်ပေးမည်ဆိုပါက ၎င်းသည် အိမ်ထောင်ကျပြီးသူများအားလုံး ပါဝင်သော အစုမှ ၎င်းအစုကိုယ်တိုင်သို့ သွားသော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မိမိကိုယ်တိုင် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ပုံဖော်မှု (self-inverse mapping) ၏ ဥပမာတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ * အောက်ဖော်ပြပါ နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ (quadratic functions) လေးခုသည် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ်စုနှင့် ပစ်မှတ်စုများ၌သာ ကွာခြားကြသည်။ :<math>f_1\colon\mathbb{R} \to \mathbb{R},\ x \mapsto x^2</math> :<math>f_2\colon\mathbb{R}_{\ge 0} \to \mathbb{R},\ x \mapsto x^2</math> :<math>f_3\colon\mathbb{R} \to \mathbb{R}_{\ge 0},\ x \mapsto x^2</math> :<math>f_4\colon\mathbb{R}_{\ge 0} \to \mathbb{R}_{\ge 0},\ x \mapsto x^2</math> :ဤသတ်မှတ်ချက်များအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>f_1</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] မဖြစ်ပါ၊ [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] မဖြစ်ပါ၊ ဘိုင်ဂျက်တစ် မဖြစ်ပါ။ :<math>f_2</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်၊ ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်ပါ၊ ဘိုင်ဂျက်တစ် မဖြစ်ပါ။ :<math>f_3</math> သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်ပါ၊ ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်၊ ဘိုင်ဂျက်တစ် မဖြစ်ပါ။ :<math>f_4</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်၊ ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်၊ ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == * <math>A</math> နှင့် <math>B</math> တို့သည် [[အစုဝင်|အစုဝင်အရေအတွက်]] တူညီသော အဆုံးရှိ[[အစု|အစုများ]] ဖြစ်ကြပြီး <math>f \colon A \to B</math> သည် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု]] ဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ :<math>f</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] ဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် လည်း ဖြစ်သည်။ :<math>f</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] ဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် လည်း ဖြစ်သည်။ * အထူးသဖြင့် အဆုံးရှိအစု <math>A</math> တစ်ခုမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့ သွားသော ဖန်ရှင်များ <math>f \colon A \to A</math> အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ : <math>f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည် ⇔ <math>f</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည် ⇔ <math>f</math> သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ :အနန္တအစုများ (infinite sets) အတွက်မူ ယေဘုယျအားဖြင့် ဤအချက် မှားယွင်းသည်။ ၎င်းတို့ကို [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းအစစ်များ]] (proper subsets) ထံသို့ အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်စွာ ပုံဖော်နိုင်သည်။ ထို့အတူ အနန္တအစုတစ်ခုမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့ သွားသော ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သည့် ပုံဖော်မှုများ ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့သည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ မဟုတ်ကြပေ။ * ဖန်ရှင် <math>f \colon A \to B</math> နှင့် <math>g \colon B \to C</math> တို့သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ကြပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် (composite function) <math>g\circ f \colon A \to C</math> သည်လည်း ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ <math>g\circ f</math> ၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်မှာ <math>f^{-1}\circ g^{-1}</math> ဖြစ်သည်။ * <math>g\circ f</math> သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး <math>g</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ * အကယ်၍ <math>f \colon A \to B</math> သည် ဖန်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အောက်ပါ ညီမျှခြင်း နှစ်ခုလုံးကို ပြည့်စုံစေမည့် ဖန်ရှင် <math>g \colon B \to A</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက <math>f</math> သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး <math>g</math> သည် <math>f</math> ၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>\operatorname{id}_A</math> သည် အစု <math>A</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရ ဖန်ရှင် (identity function) ဖြစ်ပြီး <math>\operatorname{id}_B</math> သည် အစု <math>B</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရ ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။ :<math>g \circ f = \operatorname{id}_A</math> :<math>f \circ g = \operatorname{id}_B</math> :ဆိုလိုသည်မှာ <math>g=f^{-1}</math> ဖြစ်သည်။ * အခြေခံအစု <math>A</math> တစ်ခု၏ ပါမြူတေးရှင်းများ (permutations) အစုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) တွက်ချက်မှုနှင့်အတူ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်သည်။ ၎င်းကို <math>A</math> ၏ အချိုးညီအုပ်စု (symmetric group) ဟု ခေါ်သည်။ == ဝေါဟာရဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း (Etymology) == ကာလရှည်ကြာစွာ တစ်-တစ် နှင့် လွှမ်းခြုံဖြစ်ခြင်း (one-to-one and onto) ကဲ့သို့သော စကားလုံးများဖြင့် လုံလောက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲ အားလုံးကို [[အစုသီအိုရီ|အစုသီအိုရီ]] နည်းလမ်းကျကျ တင်ပြလာမှုနှင့်အတူ ပိုမိုတိကျသော ဝေါဟာရတစ်ခု လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘိုင်ဂျက်တစ်၊ [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] ဟူသော ဝေါဟာရများကို ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် စာရေးဆရာအဖွဲ့ဖြစ်သော နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ (Nicolas Bourbaki) က စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="EarliestKnown">[https://jeff560.tripod.com/i.html ''Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics.'']{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == ကိုးကား == * {{cite book |author=[[Heinz-Dieter Ebbinghaus]] |title=Einführung in die Mengenlehre |edition=4 |publisher=Spektrum Akademischer Verlag |location=Heidelberg |date=2003 |isbn=3-8274-1411-3}} * {{cite book |author=[[Gerd Fischer (Mathematiker)|Gerd Fischer]] |title=Lineare Algebra |edition=17 |publisher=Vieweg+Teubner |location=Wiesbaden |date=2010 |isbn=978-3-8348-0996-4}} * {{cite book |editor=Walter Gellert, [[Herbert Kästner]], Siegfried Neuber |title=Fachlexikon ABC Mathematik |url=https://archive.org/details/fachlexikonabcma0000unse |publisher=Verlag Harri Deutsch |location=Thun und Frankfurt/Main |date=1978 |isbn=3-87144-336-0}} == အညွှန်း == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]] krcj7e64v0s9k55mv86urtkodkwboyn 0 284525 1040882 1026462 2026-06-26T02:29:49Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040882 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician | name = ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် | image = Thant Zaw Lwin.jpg | image_size = | caption = ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် (၂၀၂၆) | office1 = [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး | president1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | appointed1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | minister1 = [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] | alongside1 = ဒေါက်တာ သန်းစိုး နှင့်အတူ | predecessor1 = စိုးကြည် | successor1 = | term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end1 = | office2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | constituency2 = [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | majority2= ၂၃၀၂၁ <br> (၄၁.၇၉%) | term_start2 = ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor2 = ဒေါက်တာမြင့်သိန်း <br>{{small|([[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|NLD]])}} <br>{{small|([[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ]])}} | successor2 = လစ်လပ် | birth_date = {{Birth date and age|1982|4|2}} | nationality = [[မြန်မာ]] | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | spouse = အေးအေးခိုင် | children = သမီး (၁) ဦး | alma_mater = [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] (DSMA-7)<br>[[ချူလာလောင်ကွန်းတက္ကသိုလ်]] (Ph.D) | occupation = နိုင်ငံရေးသမား | rank = ဗိုလ်ကြီး | serviceyears = ၂၀၀၅–၂၀၁၈ | unit = [[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့]] }} '''ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင်''' (၂ ဧပြီ ၁၉၈၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဆေးဝန်ထမ်းအရာရှိဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လက်ရှိတွင် [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဒေါက်တာ သန်းစိုး နှင့်အတူ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81614 |access-date=2026-04-19 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ၎င်းသည် [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] အမှတ်စဉ် (၇) သင်တန်းဆင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် စတင်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ စစ်ဘက်တွင် ဗိုလ်၊ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်များဖြင့် မဆရ (၁)၊ တဆရ ၂/၇၀၀၊ ကကဆေး နှင့် တဆတ စသည့် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်ရန်အတွက် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2020-08-13 |title= ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုဘ်စားလှယ်လောင်း ဒေါက်တာသန့်ဇော်လွင်နဲ့ မေးမြန်းခန်း |url=https://www.rfa.org/burmese/interview/usdp-candidate-dr-thantzawlwin-interview-08132020070711.html |access-date=2026-04-19 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ၎င်းသည် ဆေးပညာဘွဲ့ (M.B, B.S) ကို တပ်မတော် ဆေးတက္ကသိုလ် မှရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဆေးပညာမဟာသိပ္ပံ (M.Med.Sc - Public Health)၊ [[မဟီဒေါတက္ကသိုလ်]] (ထိုင်းနိုင်ငံ)မှ မဟာဘွဲ့ (MPHM) နှင့် [[ချူလာလောင်ကွန်းတက္ကသိုလ်]] (ထိုင်းနိုင်ငံ)မှ ပါရဂူဘွဲ့ (Ph.D - Public Health)တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေး လုပ်ဆောင်ခြင်း == တပ်မတော်မှ ထွက်ခွင့်ရရှိပြီးနောက် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ပါတီ၏ ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[မင်းအောင်လှိုင်]] ၏ အမိန့်ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၌ မြို့နယ်ဂုဏ်ဆောင် လူရည်ချွန်မောင်မယ်များအား ဂုဏ်ပြုဆုချီးမြှင့် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/nnyeaanglepngmiunyn-miunygunncheaang-luurnnykhnmeaangmymaaaaa-gunnpuchukhiimng |access-date=2026-04-19 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ၄၆ ဦး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး​ကြောင်း နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/311195 |access-date=2026-04-19 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ == ဒေါက်တာသန့်ဇော်လွင်သည် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကို ကိုယ်စားပြု၍ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] ပြည်သူ့လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/sites/default/files/2026-01/pyithuhtuttaw%20representatives.pdf|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများ၏အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်|access-date=၁၉ ဧပြီ ၂၀၂၆|date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> {{Bar box | title = ၂၀၂၅ ခုနှစ် ညောင်လေးပင်မြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် | titlebar = #ddd | float = none | width = 500px | barwidth = 200px | bars = {{bar percent|ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် ([[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]])|green|41.79|၄၁.၇၉%}} {{bar percent|ဦးဇော်မင်းထွေး ([[ပြည်သူ့ပါတီ|PP]])|yellow|20.75|၂၀.၇၅%}} {{bar percent|ဦးမြင့်လွင် ([[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]])|red|18.83|၁၈.၈၃%}} {{bar percent|ဦးကောင်းသာရှိန် ([[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]])|blue|10.48|၁၀.၄၈%}} {{bar percent|ဒေါ်စိုးသီတာ ([[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]])|#F0F0F0|8.15|၈.၁၅%}} | caption = စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ - ၅၅,၀၈၄ မဲ }} == မိသားစုဘဝ == ၎င်းသည် ဒေါ်အေးအေးခိုင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၈၂| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] 3fq2mv2ua0ag7iy5ecblhgrg1ribbt1 0 286895 1040919 1038180 2026-06-26T06:16:13Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040919 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | agency_name = အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့<br><small>(National Security Bureau - NSB)</small> | logo = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg | logo_width = 150px | logo_caption = ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တံဆိပ်တော် | form_date = ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်<br>(၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၆ ရက်) | jurisdiction = {{flag|Myanmar}} | headquarters = နေပြည်တော် | budget = ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဘဏ္ဍာရေးအသုံးစရိတ် | parent_agency = ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ | coordinates = {{Infobox | subbox = yes | headerstyle = background-color:#efefef; font-weight:bold; text-align:center; | header1 = ခေါင်းဆောင်မှုအဖွဲ့ဝင်များ | label2 = ဥက္ကဋ္ဌ | data2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] <br><small>(နိုင်ငံတော်သမ္မတ)</small> | label3 = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) | data3 = ဒုတိယသမ္မတ (၁)<br> [[ညိုစော]] | label4 = ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၂) | data4 = တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် <br> [[ရဲဝင်းဦး]] | label5 = အတွင်းရေးမှူး | data5 = တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် <br> [[ကျော်ကိုထိုက်]] }} }} '''အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့''' ('''National Security Bureau - NSB''') သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကဏ္ဍအား ဆောင်ရွက်ရန် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက် တွင် အမိန့်အမှတ် (၄၆/၂၀၂၆) ဖြင့် အသစ်ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် အဆင့်မြင့်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။အဆိုပါအဖွဲ့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) က ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၂) အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်ကွပ်ကဲကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-30 |title=မေ ၃၀ ရက်သတင်းအနှစ်ချုပ်-စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနဲ့ သံတမန်ရေး တိုက်ခံနေရတယ်လို့ အေအေပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g76mp373eo |access-date=2026-05-31 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) အရ နိုင်ငံတော်၏ အဆင့်မြင့်ဆုံး ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ချမှတ်ရန်အတွက် "[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] (ကာလုံ - NDSC)" ကို အခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၂၀၁ အရ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်၏ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာများနှင့် ပတ်သက်၍ အကြံပေးနိုင်ရန်အတွက် "[[အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] (National Security Advisor - NSA)" ရာထူးကိုလည်း ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း စစ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး ပဋိပက္ခများ ပိုမိုပြောင်းလဲလာသည့် ခေတ်ကာလအခြေအနေများအရ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနများအကြား နေ့စဉ်လုံခြုံရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ပိုမိုထိရောက် လျင်မြန်စွာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ "အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့ (National Security Bureau - NSB)" ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အသစ်ထပ်မံ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေးကျင်းပ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/qzf6zC5YZloQ/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259E%25E1%2580%2599%25E1%2580%25B9%25E1%2580%2599%25E1%2580%2590%25E-853 |access-date=2026-05-31 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်ခန့်အပ်ခြင်း |url=http://moi.gov.mm/index.php/news/81981 |access-date=2026-05-31 |website=moi.gov.mm |language=en}}</ref> ယင်းမတိုင်မီ ယခင် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့ဟူ၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၉ ရက်တွင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ဖူးပြီး ထိုစဉ်က အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအပါအဝင် စုစု​ပေါင်း အဖွဲ့ဝင် ဦးရေမှာ ၁၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို တပ်မ​တော်ကာကွယ်​ရေးဦးချုပ် က လည်း​ကောင်း၊ အတွင်း​ရေးမှူးအဖြစ် ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးနှင့် တွဲဖက်အတွင်း​ရေးမှူးအဖြစ် တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ကလည်း​​​ကောင်း တာဝန်ယူ​ဆောင်ရွက်ပြီး ကျန်အဖွဲ့ဝင်ခုနစ်ဦးမှာ ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးများဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့ (National Security Bureau - NSB)ကို နိုင်ငံ​တော်သမ္မတကဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းထား |url=https://news-eleven.com/article/312284 |access-date=2026-05-31 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> လက်ရှိ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့ (NSB) ၏ ပင်မလုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရေးနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးဟူသည့် ဒို့တာဝန်အရေး (၃) ပါးကို ဦးထိပ်ထား၍ နိုင်ငံတော်၏ အခြေအနေအရပ်ရပ်အား ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနများအားလုံး အတူတကွ ပေါင်းစပ်၍ အမျိုးသားလုံခြုံရေးတာဝန်များကို ထိရောက်စွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားရန် ရည်ရွယ်ချက်ထားရှိသည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့၏ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းတာဝန်များကို အနီးကပ် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနများမှ ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် "ရုံးအဖွဲ့" အား သီးသန့်တည်ထောင်ထားရှိမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းရုံးအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းစဉ်အရပ်ရပ်ကိုမူ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးမှ အဓိက ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲ၍ ဝန်ကြီးဌာနများအကြား ညှိနှိုင်းပေါင်းစပ် ဆောင်ရွက်ပေးရမည် ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့ (NSB) ၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုနှင့် ဘဏ္ဍာငွေခွဲဝေသုံးစွဲမှုအရပ်ရပ်အတွက်မူ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး၏ ဘဏ္ဍာရေးအသုံးစရိတ် (Budget) မှ တိုက်ရိုက်ကျခံသုံးစွဲသွားရန် ပြဋ္ဌာန်းထားရှိပြီး၊ ယင်းအမိန့်ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၂ ရက် ထုတ် အတွဲ (၇၉)၊ အမှတ် (၂၁) ပြန်တမ်းစာစောင်ကို စာပေဗိမာန်စာအုပ်အရောင်းဆိုင် များမှတစ်ဆင့် စတင်ဖြန့်ချိ e-book {{!}} Printing and Publishing Department |url=https://www.moi.gov.mm/ppd/book/3711 |access-date=2026-05-31 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == အဖွဲ့ဝင်များ == အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတို့ ပါဝင်ကြပြီး၊ တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်က အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်သည်။<ref>{{Cite web |last=MPATV |date=2026-05-30 |title=MPA 7 AM News Update {{!}} May 31, 2026 |url=https://www.youtube.com/watch?v=iVUYQKJP-KY |access-date=2026-05-31}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |- style="background-color:#efefef; text-align:center;" ! style="width:8%;" | စဉ် ! style="width:52%;" | ရာထူး / တာဝန် (မူရင်းဌာန) ! style="width:40%;" | အမျိုးသားလုံခြုံရေးအဖွဲ့ (NSB) ပါ တာဝန် |- | style="text-align:center;" | (က) | နိုင်ငံတော်သမ္မတ | style="text-align:center; font-weight:bold;" | ဥက္ကဋ္ဌ |- | style="text-align:center;" | (ခ) | ဒုတိယသမ္မတ (၁) | style="text-align:center; font-weight:bold;" | ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) |- | style="text-align:center;" | (ဂ) | တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် | style="text-align:center; font-weight:bold;" | ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၂) |- | style="text-align:center;" | (ဃ) | ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် | style="text-align:center;" | အဖွဲ့ဝင် |- | style="text-align:center;" | (င) | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး | style="text-align:center;" | အဖွဲ့ဝင် |- | style="text-align:center;" | (စ) | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | style="text-align:center;" | အဖွဲ့ဝင် |- | style="text-align:center;" | (ဆ) | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန | style="text-align:center;" | အဖွဲ့ဝင် |- | style="text-align:center;" | (ဇ) | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန | style="text-align:center;" | အဖွဲ့ဝင် |- | style="text-align:center;" | (ဈ) | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန | style="text-align:center;" | အဖွဲ့ဝင် |- | style="text-align:center;" | (ည) | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန | style="text-align:center;" | အဖွဲ့ဝင် |- | style="text-align:center;" | (ဋ) | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန | style="text-align:center;" | အဖွဲ့ဝင် |- | style="text-align:center;" | (ဌ) | ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန | style="text-align:center;" | အဖွဲ့ဝင် |- | style="text-align:center;" | (ဍ) | တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် | style="text-align:center; font-weight:bold;" | အတွင်းရေးမှူး |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ‎]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] gya7s9rt0nbhmkg27qxwale1pwqfye5 0 286996 1040938 1038957 2026-06-26T08:02:21Z Mkant00 135890 /* သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) */ 1040938 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] သင်္ချာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) တွင် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) သည် [[ဖန်တာ]] (functor) တစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲပေးသည့် နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပြောင်းလဲရာတွင် သက်ဆိုင်ရာ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီများ ]](categories) ၏ အတွင်းပိုင်း တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားပေးသည်။ ၎င်းတည်ဆောက်ပုံဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) ကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းကို ဖန်တာများ၏ မော်ဖစ်ဇင်အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ အမှန်တကယ်တွင် ဤအခြေခံသဘောတရားကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပြီး [[ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ]]များ (functor categories) ဟုခေါ်သော အရာများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ကတ်တဂိုရီများနှင့် ဖန်တာများပြီးလျှင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သဘောတရားများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ကို ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အသုံးချမှု အများစုတွင် တွေ့မြင်ရသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ <div style="text-align: center;"> <math> \begin{array}{ccc} Fc & \xrightarrow{\alpha_c} & Gc \\ Ff \downarrow & & \downarrow Gf \\ Fc' & \xrightarrow{\alpha_{c'}} & Gc' \end{array} </math> </div> တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): [[အုပ်စု (သင်္ချာ) |အုပ်စု]] <math>G</math> ၏ [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]]နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝ[[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ [[မိုနွိုက်]] (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] သို့မဟုတ် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော[[ဖန်တာ]]များအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} [[ကဏ္ဍ:ဖန်တာများ]] 73gg2eszq49i52jlpypvdml1vr0gglm 0 287008 1040936 1040031 2026-06-26T07:55:03Z Mkant00 135890 1040936 wikitext text/x-wiki {{အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ}} အက္ခရာသင်္ချာ (algebra) တွင် '''ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်''' (homomorphism) ဆိုသည်မှာ အမျိုးအစားတူညီသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (algebraic structures) နှစ်ခုကြားရှိ တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းပေးသော ပုံဖော်မှု (map) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤအက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများဆိုရာ၌ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (groups) နှစ်ခု၊ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings) နှစ်ခု သို့မဟုတ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (vector spaces) နှစ်ခု စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ '''ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဟူသော စကားလုံးသည် ရှေးဟောင်းဂရိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် တူညီသောဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ὁμός ခေါ် homos နှင့် ပုံစံ သို့မဟုတ် ပုံသဏ္ဌာန်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် μορφή ခေါ် morphe ဟူသော စကားလုံးတို့ ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း ဤစကားလုံးကို သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် စတင်အသုံးပြုလာခြင်းမှာ ဆင်တူသောဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ဂျာမန်စကားလုံး ähnlich ကို တူညီသောဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ဂရိစကားလုံး ὁμός သို့ အဓိပ္ပာယ်လွဲမှားစွာ ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပုံရသည်။<ref>{{Cite book|last=Fricke|first=Robert|url=https://archive.org/details/vorlesungenber01fricuoft/page/n5/mode/2up|title=Vorlesungen über die Theorie der automorphen Functionen|language=de|date=1897–1912|publisher=B. G. Teubner|oclc=29857037}}</ref> ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ်ခန့်ကပင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ၎င်းဝေါဟာရကို ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင် ဖဲလစ် ကလိုင်း (Felix Klein) က စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။<ref>See: {{cite journal |last1=Ritter |first1=Ernst |title=Die eindeutigen automorphen Formen vom Geschlecht Null, eine Revision und Erweiterung der Poincaré'schen Sätze |language=de |journal=Mathematische Annalen |date=1892 |volume=41 |pages=1–82 |doi=10.1007/BF01443449 |s2cid=121524108 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044102918109&view=1up&seq=15 |trans-title=The unique automorphic forms of genus zero, a revision and extension of Poincaré's theorem |quote=[footnote p. 22:] Ich will nach einem Vorschlage von Hrn. Prof. Klein statt der umständlichen und nicht immer ausreichenden Bezeichnungen: 'holoedrisch, bezw. hemiedrisch u.s.w. isomorph' die Benennung 'isomorph' auf den Fall des ''holoedrischen'' Isomorphismus zweier Gruppen einschränken, sonst aber von 'Homomorphismus' sprechen, ...|trans-quote=Following a suggestion of Prof. Klein, instead of the cumbersome and not always satisfactory designations "holohedric, or hemihedric, etc. isomorphic", I will limit the denomination "isomorphic" to the case of a ''holohedric'' isomorphism of two groups; otherwise, however, [I will] speak of a "homomorphism", ...}} {{cite journal |last1=Fricke |first1=Robert |title=Ueber den arithmetischen Charakter der zu den Verzweigungen (2,3,7) und (2,4,7) gehörenden Dreiecksfunctionen |language=de |journal=Mathematische Annalen |date=1892 |volume=41 |issue=3 |pages=443–468 |doi=10.1007/BF01443421 |s2cid=120022176 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=hvd.32044102918109&view=1up&seq=471 |trans-title=On the arithmetic character of the triangle functions belonging to the branch points (2,3,7) and (2,4,7) |quote=[p. 466] Hierdurch ist, wie man sofort überblickt, eine homomorphe*) Beziehung der Gruppe Γ(63) auf die Gruppe der mod. n incongruenten Substitutionen mit rationalen ganzen Coefficienten der Determinante 1 begründet. ... *) Im Anschluss an einen von Hrn. Klein bei seinen neueren Vorlesungen eingeführten Brauch schreibe ich an Stelle der bisherigen Bezeichnung 'meroedrischer Isomorphismus' die sinngemässere 'Homomorphismus'.|trans-quote=Thus, as one immediately sees, a homomorphic relation of the group Γ(63) is based on the group of modulo n incongruent substitutions with rational whole coefficients of the determinant 1. ... Following a usage that has been introduced by Mr. Klein during his more recent lectures, I write in place of the earlier designation 'merohedral isomorphism' the more logical 'homomorphism'.|url-access=subscription }}</ref> ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုများ]] (linear maps) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်မှာ မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (linear algebra) ဖြစ်သည်။ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ဟူသော သဘောတရားကို မော်ဖစ်ဇင် (morphism) ဟူသော အမည်ဖြင့် အခြားသော တည်ဆောက်ပုံများစွာသို့ ယေဘုယျပြုထားခြင်း ရှိသည်။ ဤတည်ဆောက်ပုံများသည် အခြေခံအစုများ (underlying sets) မရှိသော သို့မဟုတ် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ မဟုတ်သော တည်ဆောက်ပုံများ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤသို့ ယေဘုယျပြုခြင်းသည် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) ၏ အစပြုရာနေရာ ဖြစ်သည်။ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism)၊ [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (endomorphism) သို့မဟုတ် [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (automorphism) စသည်တို့လည်း ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ အမျိုးအစားတူညီသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ နှစ်ခုကြားရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] နှစ်ခု၊ [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်များ]] (fields) နှစ်ခု သို့မဟုတ် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] နှစ်ခုကြားရှိ ပုံဖော်မှုမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယင်းတည်ဆောက်ပုံများ၏ သင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ (operations) ကို ထိန်းသိမ်းထားပေးသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တူညီသော တည်ဆောက်ပုံပါရှိသည့် [[အစု|အစုများ]] (sets) <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုကြားရှိ ပုံဖော်မှု <math>f: A \to B</math> ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>\cdot</math> သည် ယင်းတည်ဆောက်ပုံ၏ တွက်ချက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံရမည်ဖြစ်သည်။ လွယ်ကူစေရန်အတွက် ဤနေရာတွင် ၎င်းတွက်ချက်မှုကို နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) အဖြစ် ယူဆထားသည်။ *<math>f(x\cdot y)=f(x)\cdot f(y)</math> ဤညီမျှခြင်းသည် အစု <math>A</math> ၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (elements) ဖြစ်ကြသော <math>x</math> နှင့် <math>y</math> အတွဲတိုင်းအတွက် မှန်ကန်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုလုံး၏ တွက်ချက်မှုအတွက် တူညီသောသင်္ကေတကို အသုံးပြုထားသော်လည်း အမြဲတမ်းထိုကဲ့သို့ဖြစ်လေ့မရှိပါ။ ပုံဖော်မှု <math>f</math> သည် တွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားသည် (preserving the operation) သို့မဟုတ် တွက်ချက်မှုနှင့် ကိုက်ညီမှု (compatible with the operation) ရှိသည်ဟု မကြာခဏ ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ == ကိုးကား (References) == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]] anjyz6aitmf0ccvgvbt0q7je1dzkesc 0 287058 1040974 1037914 2026-06-26T10:43:50Z Mkant00 135890 1040974 wikitext text/x-wiki '''အစည်း (Sheaf)''' သည် [[အက္ခရာသင်္ချာ ဂျီဩမေတြီ]] (Algebraic geometry) နှင့် [[ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (Complex analysis) ကဲ့သို့သော သင်္ချာနယ်ပယ်အသီးသီးတွင် အသုံးပြုသည့် သဘောတရားတစ်ခုဖြစ်သည် ။ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်း (Topological space) တစ်ခုအပေါ်ရှိ အဘီလီယန်[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (Abelian groups) ၏ အစည်းတစ်ခုတွင် အခြေခံရပ်ဝန်း (Base space) ၏ အဖွင့်စုပိုင်း (Open subset) တစ်ခုစီအတွက် အဘီလီယန်အုပ်စု တစ်ခုစီ ပါဝင်သည် ။ ထို့အပြင် ၎င်းအဘီလီယန်အုပ်စုများကြားတွင် ကိုက်ညီမှု (Compatible) ရှိသော ကန့်သတ်[[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]များ (Restriction homomorphisms) လည်း ပါဝင်သည် ။ ထိုနည်းတူစွာပင် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (Rings) ၏ အစည်းတစ်ခုတွင် အဖွင့်စုပိုင်းတစ်ခုစီအတွက် ကွင်းတစ်ခုစီနှင့် ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (Ring homomorphisms) ပါဝင်သည် ။ အစည်းတစ်ခု၏ အရှင်းလင်းဆုံး ဥပမာတစ်ခုမှာ တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ အဖွင့်စုပိုင်းများပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ် ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင်များ (Continuous real-valued functions) ၏ အစည်းပင်ဖြစ်သည် ။ ယင်းတွင် ဖန်ရှင်များကို ပိုငယ်သော အဖွင့်စုပိုင်းများဆီသို့ ကန့်သတ်ခြင်းများလည်း ပါဝင်သည် ။ ဤသင်္ချာဆိုင်ရာ သဘောတရားအမည်ကို ဂျုံစပါးစည်းများ (Sheaf of grain) မှ တင်စား၍ ခေါ်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည် ။ '''အကြိုစည်းများ''' (Presheaves)ကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီများ]] (Arbitrary categories) ပေါ်တွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည် ။ အစည်းများကိုမူ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တည်နေရာ (Site) တစ်ခုပေါ်တွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည် ။ တည်နေရာဆိုသည်မှာ ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Grothendieck topology) ကို ဖွင့်ဆိုထားသည့် ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည် ။ [[File:Abhyankar Grothendieck.jpg|right|thumb|250px| ညာဘက်မှ ရှရီရမ် အဘယန်ကာ (Shreeram Abhyankar) နှင့် ဘယ်ဘက်မှ အလက်ဇန္ဒား ဂရိုသန်ဒိခ် (Alexander Grothendieck) တို့ကို ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် [[မွန်းထရီးအောမြို့]]၌ အတူတကွ တွေ့ရစဉ်။ နောက်ခံတွင် မိုက်ကယ် အာတင် (Michael Artin) ပါဝင်သည် ။ ]] == အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ == အစည်း၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို နားလည်စေရန် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (Continuous functions) ၏ အစည်း ဥပမာကို မှတ်သားထားသင့်သည် ။ ထိုဥပမာတွင် <math>F(U)</math> သည် <math>U\to\mathbb{R}</math> သို့သွားသော အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ အစု (Set) ဖြစ်သည် ။ ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများ (Restriction maps) ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များကို ပိုမိုငယ်ရွယ်သော နယ်ပယ်များဆီသို့ ကန့်သတ်လိုက်ခြင်းများသာ ဖြစ်သည် ။ ဤကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများသည် [[ဖန်တာ]] (Functor) <math>F</math> အောက်ရှိ ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်းများ၏ (Inclusion maps) ပုံရိပ်များ (Images) ဖြစ်သည် ။ === တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခုပေါ်ရှိ အကြိုစည်း (Presheaf on a topological space) === တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း <math>X</math> ပေါ်ရှိ အကြိုစည်း <math>\mathcal{F}</math> သည် အဖွင့်စုပိုင်း <math>U\subseteq X</math> တစ်ခုစီကို အစုတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ ယင်းအစုသည် အဘီလီယန်အုပ်စု၊ [[မော်ဂျူး]] (Module)၊ သို့မဟုတ် ကွင်း အစရှိသည်တို့လည်း ဖြစ်နိုင်သည် ။ ယင်းအစုကို <math>\mathcal{F}(U)</math> ဟု သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အပြင် <math>V\subseteq U</math> ဖြစ်သော အဖွင့်စုပိုင်း ပါဝင်ခြင်းများ အားလုံးအတွက် <math>\rho^U_V\colon\mathcal{F}(U)\to\mathcal{F}(V)</math> ဟူသော ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများကိုလည်း သတ်မှတ်ပေးသည် ။ အဘီလီယန်အုပ်စုများ၊ မော်ဂျူးများ သို့မဟုတ် ကွင်းများဖြစ်ပါက ၎င်းကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများသည် သက်ဆိုင်ရာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ရမည် ။ ဤကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများသည် အောက်ပါအတိုင်း ထင်ရှားသော နည်းလမ်းဖြင့် ကိုက်ညီမှု ရှိရမည် ။ *<math>\rho^U_U=\mathrm{id}_{\mathcal{F}(U)}</math> ဖြစ်သည် ။ *အဖွင့်စုပိုင်းများ <math>W\subseteq V\subseteq U</math> အတွက် <math>\rho^V_W\circ\rho^U_V=\rho^U_W</math> ဖြစ်သည် ။ <math>\mathcal{F}(U)</math> ၏ အစုဝင်များ (Elements) ကို <math>U</math> အပေါ်ရှိ <math>\mathcal{F}</math> ၏ '''ဒေသအလိုက် အပိုင်းများ''' (Local sections) ဟုခေါ်သည် ။ <math>\mathcal{F}(X)</math> ၏ အစုဝင်များကိုမူ '''အလုံးစုံ အပိုင်းများ''' (Global sections) ဟုခေါ်သည် ။ <math>\mathcal{F}(U)</math> အစား <math>\Gamma(U,\mathcal{F})</math> ဟုလည်း ရေးသားနိုင်သည် ။ အပိုင်း <math>f\in\mathcal{F}(U)</math> တစ်ခုကို အဖွင့်စုပိုင်း <math>V\subseteq U</math> ဆီသို့ ကန့်သတ်လိုက်သော <math>\rho^U_V(f)</math> ကို <math>f|_V</math> ဟုလည်း ရေးသားသည် ။ === တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခုပေါ်ရှိ အစည်း (Sheaf on a topological space) === အစည်းတစ်ခုသည် ဒေသအလိုက် အချက်အလက်များ (local data) အပေါ် အခြေခံထားသည့် အကြိုစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည် ။ ၎င်းသည် အောက်ပါ အခြေအနေ နှစ်ခုကို ပြည့်စုံစေရမည် ။ #'''ဒေသအလိုက် တူညီမှု'''သည် '''အလုံးစုံ တူညီမှု'''ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် ။ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် <math>U</math> အပေါ်ရှိ <math>\mathcal{F}</math> ၏ အပိုင်းများဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့ ။ ထို့အပြင် <math>\{V_i\}</math> သည် <math>U</math> ၏ အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု (Open cover) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>f|_{V_i}=g|_{V_i}</math> ဟု မှတ်ယူကြပါစို့ ။ သို့ဆိုလျှင် <math>f=g</math> ဖြစ်ရမည် ။ #ကိုက်ညီမှုရှိသော ဒေသအလိုက် အချက်အလက်များကို ကပ်ခြင်း (Gluing) ပြုလုပ်နိုင်သည် ။ <math>V_i\cap V_j</math> အပေါ်ရှိ <math>f_i</math> နှင့် <math>f_j</math> တို့၏ ကန့်သတ်ချက်များ အချင်းချင်း တူညီနေစေမည့် အပိုင်းများ <math>f_i\in\mathcal{F}(V_i)</math> ရှိသည်ဟု ဆိုကြပါစို့ ။ ထိုအခါ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>f_i=f|_{V_i}</math> ဖြစ်စေမည့် အပိုင်း <math>f\in\mathcal{F}(U)</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိရမည် ။ ပထမအခြေအနေအရ ဒုတိယအခြေအနေရှိ <math>f</math> ကို <math>f_i</math> များမှတစ်ဆင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့် (Unique) အနေဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ === တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခုပေါ်ရှိ အစည်း၏ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် (Categorical definition of a sheaf on a topological space) === <math>X</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့ ။ ကတ်တဂိုရီ (Category) <math>\mathbf{Op}(X)</math> တွင် <math>X</math> ၏ အဖွင့်စုပိုင်းများကို အရာဝတ္ထုများ (Objects) အဖြစ် ထားရှိသည် ။ ထို့အပြင် အဖွင့်စုပိုင်းများ ပါဝင်ခြင်း <math>U\subseteq V</math> တစ်ခုစီအတွက် မော်ဖစ်ဇင် (Morphism) <math>U\to V</math> တစ်ခုစီ ရှိသည် ။ <math>X</math> ပေါ်ရှိ အကြိုစည်း <math>\mathcal{F}</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင် တန်ဖိုးများရှိသော [[ ဖန်တာ|ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ]] (Contravariant functor) <math>\mathcal{F}\colon\mathbf{Op}(X)\to C</math> တစ်ခုဖြစ်သည် ။ ဤနေရာတွင် <math>C</math> ၌ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ (Products) ရှိသည်ဟု ယူဆရမည် ။ အကယ်၍ အောက်ဖော်ပြပါ ပုံကြမ်း (Diagram) သည် <math>X</math> ၏ အဖွင့်စုပိုင်း <math>U</math> တစ်ခုစီတိုင်းနှင့် <math>U</math> ၏ အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု <math>\{V_i\}</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် [[တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့လျှင် အကြိုစည်း <math>\mathcal{F}</math> ကို အစည်းတစ်ခုဟု ခေါ်သည် ။ *<math>\mathcal{F}(U)\rightarrow\prod\mathcal{F}(V_i)\rightrightarrows\prod\mathcal{F}(V_i\cap V_j)</math> <math>\mathcal{F}(U)</math> သည် ညာဘက်ရှိ မြား (Arrows) နှစ်ခု၏ ညီမျှပိုင်း (Equalizer) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည် ။ ၎င်းမြားများကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းနိုင်သည် ။ အညွှန်းစုံတွဲ (Index pair) <math>(i,j)</math> တစ်ခုစီအတွက် <math>\iota^{(i,j)}_1:V_i\cap V_j \rightarrow V_i</math> နှင့် <math>\iota^{(i,j)}_2:V_i\cap V_j \rightarrow V_j</math> ဟူ၍ ပါဝင်မှု နှစ်ခုရှိသည် ။ မြားတစ်ခုသည် <math>\mathcal{F}(\iota^{(i,j)}_1): \mathcal{F}(V_i) \rightarrow \mathcal{F}(V_i\cap V_j)</math> ၏ မြှောက်လဒ်ဖြစ်သည် ။ အခြားမြားတစ်ခုမှာ <math>\mathcal{F}(\iota^{(i,j)}_2)</math> ၏ မြှောက်လဒ်ဖြစ်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီတစ်ခုပေါ်ရှိ အကြိုစည်း (Presheaf on a category) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ပေါ်ရှိ အကြိုစည်းတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>A</math> ထဲသို့ ဝင်ရောက်သော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\mathcal{F}\colon C\to A</math> တစ်ခုဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>A</math> သည် အစုများ၏ ကတ်တဂိုရီ သို့မဟုတ် အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်နိုင်သည် ။ အကယ်၍ <math>C</math> တွင် ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တစ်ခုရှိပါက အကြိုစည်းကို အစည်းတစ်ခုဟု သတ်မှတ်သည် ။ ၎င်းသတ်မှတ်ချက်သည် ဖုံးအုပ် မိသားစု (Covering family) <math>\{\varphi_i\colon V_i\to U\}_{i\in I}</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါ ကိန်းစဉ်တန်း [[တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း| တိကျ]]မှသာ မှန်ကန်မည်ဖြစ်သည် ။ *<math>\mathcal{F}(U)\rightarrow\prod\mathcal{F}(V_i)\rightrightarrows\prod\mathcal{F}(V_i\times_U V_j)</math> ဤနေရာတွင် <math>V_i\times_U V_j</math> သည် <math>U</math> အပေါ်ရှိ ဖိုက်ဘာ မြှောက်လဒ် (Fiber product) ဖြစ်သည် ။ ယင်းသည် <math>\mathcal{F}(U)</math> သည် ညာဘက်ရှိ မြားနှစ်ခု၏ ညီမျှပိုင်း (equalizer) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည် ။ တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ အခြေအနေတွင်ကဲ့သို့ပင် အကြိုစည်းများကို '''အစည်းအသွင်ပြောင်းခြင်း (Sheafification)''' ပြုလုပ်နိုင်သည် ။ ထို့အတူ '''ချက် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ''' (Čech cohomology) ကဲ့သို့သော မတူညီသည့် ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီများကိုလည်း တည်ဆောက်နိုင်သည် ။ '''တည်နေရာ''' (site) တစ်ခုပေါ်ရှိ အစည်းများ အားလုံး စုပေါင်း၍ '''တိုပို့စ်''' (Topos) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) == အစည်းတစ်ခုသည် အရာဝတ္ထုများ၏ စုစည်းမှု (Collection) ဖြစ်သကဲ့သို့ အစည်းများအကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ထိုအရာဝတ္ထုများ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုပင် ဖြစ်သည် ။ ယင်းသည် ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိရမည် ။ <math>\mathcal{F}</math> နှင့် <math>\mathcal{G}</math> တို့သည် တူညီသော ကတ်တဂိုရီအတွင်း တန်ဖိုးများရှိသည့် <math>X</math> ပေါ်ရှိ အစည်းများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါ ။ မော်ဖစ်ဇင် <math>\varphi\colon\mathcal{F}\to\mathcal{G}</math> တစ်ခုတွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>\varphi(U)\colon\mathcal{F}(U)\to\mathcal{G}(U)</math> များ၏ စုစည်းမှုပါဝင်သည် ။ ယင်းကို <math>X</math> ၏ အဖွင့်စုပိုင်း <math>U</math> တစ်ခုစီအတွက် သတ်မှတ်ထားသည် ။ ထို့ကြောင့် အဖွင့်စုပိုင်းများ ပါဝင်ခြင်း <math>V\subseteq U</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\tilde{\rho}^U_V\circ\varphi(U)=\varphi(V)\circ\rho^U_V</math> အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည် ။ ဤနေရာတွင် <math>\rho^U_V</math> သည် <math>\mathcal{F}</math> ၏ ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုကို ရည်ညွှန်းပြီး <math>\tilde{\rho}^U_V</math> သည် <math>\mathcal{G}</math> ၏ ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုကို ရည်ညွှန်းသည် ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း အစည်းများကို [[ဖန်တာ]]များအဖြစ် မှတ်ယူမည်ဆိုလျှင် အစည်းများအကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဖန်တာများ၏ [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural transformation) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုစီအတွက် <math>C</math>-တန်ဖိုးရှိ အစည်းများသည် ဤမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားနှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်သည် ။ == ရိုးတံများ နှင့် မျိုးစေ့များ (stalks and germs) == <math>C</math> သည် အဆုံးရှိ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Finite inverse limits) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ (Algebraic structures) ၏ ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့ ။ ဥပမာအားဖြင့် အဘီလီယန်အုပ်စုများ၊ ကွင်းများ နှင့် မော်ဂျူးများကို ဆိုလိုသည် ။ အထူးသဖြင့် <math>C</math> တွင် [[စစ်ထုတ်ထားသော ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]]များ (Filtered colimits) တည်ရှိသည် ။ ၎င်းတို့၏ အခြေခံအစုများ (Underlying sets) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုစီ၏ အခြေခံအစုများမှ ရရှိသော ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များနှင့် ထပ်တူညီသည် ။ အမှတ် <math>x\in X</math> တစ်ခုစီအတွက် အမှတ် <math>x</math> ရှိ အကြိုစည်း <math>\mathcal{F}</math> ၏ ရိုးတံ (Stalk) <math>\mathcal{F}_x</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည် ။ <math>\mathcal{F}_x=\operatorname{colim}_{V\ni x}\mathcal{F}(V)</math> ရိုးတံရှိ အစုဝင်များကို မျိုးစေ့များ (Germs) ဟု ခေါ်သည် ။ ထို့ကြောင့် မျိုးစေ့များဆိုသည်မှာ <math>x</math> ၏ အဖွင့်ပတ်ဝန်းကျင်များ (Open neighborhoods) အပေါ်ရှိ ဒေသအလိုက် အပိုင်းများ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (Equivalence classes) ပင်ဖြစ်သည် ။ အပိုင်းများကို ပိုမိုငယ်ရွယ်သော ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုဆီသို့ ကန့်သတ်လိုက်သည့်အခါ တူညီသွားပါက ၎င်းအပိုင်းများကို ထပ်တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်သည် ။ == အစည်းအသွင်ပြောင်းခြင်း (Sheafification) == <math>\mathcal{F}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း <math>X</math> ပေါ်ရှိ အကြိုစည်းတစ်ခုဖြစ်လျှင် အစည်း <math>\mathcal{F}^+</math> တစ်ခု အမြဲတည်ရှိသည် ။ ယင်းကို <math>\mathcal{F}</math> ၏ အစည်းအသွင်ပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာအစည်း (Associated sheaf) ဟုခေါ်သည် ။ ထို့ကြောင့် အစည်း <math>\mathcal{G}</math> တိုင်းအတွက် အောက်ပါ ညီမျှခြင်း မှန်ကန်သည် ။ <math>\mathrm{Hom}_{\mathrm{(Sheaves)}}(\mathcal{F}^+,\mathcal{G})=\mathrm{Hom}_{\mathrm{(Presheaves)}}(\mathcal{F},\mathcal{G})</math> ထို့ကြောင့် ဤအစည်းအသွင်ပြောင်းခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်သည် မေ့လျော့ ဖန်တာ (Forgetful functor)<math>\mathrm{(Sheaves)}\to\mathrm{(Presheaves)}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက် (Left adjoint) ဖြစ်သည် ။ အစည်းအသွင်ပြောင်းခြင်း ဖန်တာအတွက် တညီတညွတ်တည်း သတ်မှတ်ထားသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း မရှိသော်လည်း ရော်ဘင် ဟတ်စ်ရွန်း (Robin Hartshorne) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များက အဆိုပါ သက်ဆိုင်ရာအစည်းကို <math>\mathcal{F}^+</math>ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည် ။ == အစည်းပိုင်းများ၊ စားလဒ်များ နှင့် တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများ (Subsheaves, Quotients, and Exact Sequences) == ===အစည်းပိုင်း (Subsheaf)=== <math>X</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathcal{F}</math> သည် <math>X</math> ပေါ်ရှိ အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့ ။ အစည်း <math>\mathcal{G}</math> သည် <math>\mathcal{F}</math> ၏ အစည်းပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ အဖွင့်စု <math>U</math> တိုင်းအတွက် <math>\mathcal{G}(U)</math> သည် <math>\mathcal{F}(U)</math> ၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဖြစ်နေပြီး၊ <math>\mathcal{G}</math> ၏ ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများသည် <math>\mathcal{F}</math> ၏ ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများမှ ဆင်းသက်လာခြင်း (induced) ဖြစ်ရမည် ။ ===ကာနယ်၊ ဒွန်တွဲကာနယ် နှင့် ပုံရိပ် (Kernel, cokernel, image)=== <math>X</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathcal{F}</math> နှင့် <math>\mathcal{G}</math> တို့သည် <math>X</math> ပေါ်ရှိ အစည်းများဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါ ။ <math>\varphi \colon \mathcal{F} \to \mathcal{G}</math> သည် အစည်းများ၏ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုဖြစ်ပါက အောက်ပါတို့ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်- # <math>\varphi</math> ၏ '''ကာနယ် (kernel)''' <math>\ker(\varphi)</math> သည် <math>\varphi</math> ၏ အကြိုစည်း ကာနယ်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကိုယ်တိုင်သည်လည်း အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည် ။ ထို့ကြောင့် <math>\ker(\varphi)</math> သည် <math>\mathcal{F}</math> ၏ အစည်းပိုင်းဖြစ်သည် ။ # <math>\varphi</math> ၏ '''ပုံရိပ် (image)''' <math>\mathrm{im}(\varphi)</math> သည် <math>\varphi</math> ၏ အကြိုစည်း ပုံရိပ်ကို အစည်းအသွင်ပြောင်းခြင်း (sheafification) ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည် ။ # <math>\varphi</math> ၏ '''ဒွန်တွဲကာနယ် (cokernel)''' <math>\mathrm{coker}(\varphi)</math> သည် <math>\varphi</math> ၏ အကြိုစည်း ဒွန်တွဲကာနယ်ကို အစည်းအသွင်ပြောင်းခြင်း ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည် ။ သတိပြုရန်မှာ ဆာဂျက်တစ် (surjective) မဖြစ်မှုအတွက် ဖြစ်သည် ။ အကယ်၍ <math>\varphi: \mathcal{F} \to \mathcal{G}</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ခဲ့လျှင် <math>\varphi(U): \mathcal{F}(U) \to \mathcal{G}(U)</math> များသည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်ဟု မဆိုလိုပါ။ အမှန်တကယ် မှန်ကန်သည်မှာ <math>\varphi: \mathcal{F} \to \mathcal{G}</math> သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ ရိုးတံများအပေါ်ရှိ လှုံ့ဆော်ခံ ပုံဖော်မှုများ (induced maps on the stalks) <math>\varphi_x: \mathcal{F}_x \to \mathcal{G}_x</math> များသည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရပါမည်။ ===စားလဒ်အစည်း (Quotient Sheaf)=== <math>\mathcal{F}</math> သည် <math>X</math> ပေါ်ရှိ အဘီလီယန်အုပ်စုများ၏ အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathcal{G} \subseteq \mathcal{F}</math> သည် အစည်းပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါ ။ အဖွင့်စု <math>U \in \tau</math> များအတွက် <math>U \longmapsto \mathcal{F}(U)/\mathcal{G}(U)</math> ဟူသော သတ်မှတ်ချက်သည် ၎င်း၏ သက်ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများနှင့်တကွ <math>X</math> ပေါ်ရှိ အဘီလီယန်အုပ်စုများ၏ အကြိုစည်းတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် ။ ၎င်းကို <math>\mathcal{G}</math> ဖြင့်စားထားသော <math>\mathcal{F}</math> ၏ စားလဒ်အကြိုစည်း (quotient presheaf) ဟုခေါ်သည် ။ ယင်းကို အစည်းအသွင်ပြောင်းခြင်း ပြုလုပ်လိုက်သောအခါ <math>\mathcal{F}</math> နှင့် <math>\mathcal{G}</math> တို့၏ စားလဒ်အစည်းကို ရရှိပြီး ၎င်းကို <math>\mathcal{F}/\mathcal{G}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည် ။ ===တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများ (Exact sequences)=== တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း <math>X</math> ပေါ်ရှိ အစည်းများ၏ အနန္တ ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခု (infinite sequence of sheaves) ကို အောက်ပါ ပုံကြမ်းဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်- * <math>\cdots \longrightarrow \mathcal{F}_{i-1} \xrightarrow{\varphi_{i-1}} \mathcal{F}_i \xrightarrow{\varphi_i} \mathcal{F}_{i+1} \longrightarrow \cdots</math> ဤနေရာတွင် <math>\mathcal{F}_i</math> တစ်ခုစီသည် <math>X</math> ပေါ်ရှိ အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\varphi_i \colon \mathcal{F}_i \to \mathcal{F}_{i+1}</math> တစ်ခုစီသည် အစည်းများ၏ မော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည် ။ အကယ်၍ နေရာတိုင်းအတွက် <math>\mathrm{im}(\varphi_{i-1}) = \ker(\varphi_i)</math> ဖြစ်နေပါက ၎င်းကိန်းစဉ်တန်းကို [[တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း]] (exact sequence) ဟု ခေါ်သည် ။ == တိုက်ရိုက်ပုံရိပ်များ နှင့် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် အစည်းများ == <math>\mathcal{F}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း <math>X</math> ပေါ်ရှိ အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f\colon X\to Y</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့ ။ *<math>U\mapsto\mathcal{F}(f^{-1}(U)), </math> အဖွင့်စုပိုင်း<math> \ U\subseteq Y</math> သည် <math>Y</math> ပေါ်ရှိ အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည် ။ ၎င်းကို <math>f_*\mathcal{F}</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး <math>f</math> အောက်ရှိ <math>\mathcal{F}</math> ၏ တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် (Direct image) သို့မဟုတ် ပုံရိပ်အစည်း (Image sheaf) ဟုခေါ်သည် ။ အကယ်၍ <math>\mathcal{G}</math> သည် <math>Y</math> ပေါ်ရှိ အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပါက အောက်ပါနှင့် ဆက်စပ်နေသော သက်ဆိုင်ရာအစည်းကို ဖန်တီးနိုင်သည် ။ *<math>U\mapsto\operatorname{colim}_{V\supseteq f(U)}\mathcal{G}(V)</math> သည် <math>X</math> ပေါ်ရှိ အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည် ။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် အစည်း (Inverse image sheaf) ဟုခေါ်ပြီး <math>f^{-1}\mathcal{G}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည် ။ <math>g\colon Y\to Z</math> သည် အခြားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါ ။ ထိုအခါ အောက်ပါ ဖန်တာများသည် သဘာဝကျစွာ ထပ်တူညီသော ဖန်တာများ (Naturally equivalent functors) ဖြစ်ကြသည် ။ *<math>(gf)_* </math> နှင့် <math> g_*f_*</math> ထို့အတူ အောက်ပါ ဖန်တာများသည်လည်း သဘာဝကျစွာ ထပ်တူညီသည် ။ *<math>(gf)^{-1} </math> နှင့် <math> f^{-1}g^{-1}</math> ဖန်တာများဖြစ်သော <math>f_*</math> နှင့် <math>f^{-1}</math> တို့သည် [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) ပြုလုပ်ထားသည် ။ <math>\mathcal{F}</math> သည် <math>X</math> ပေါ်ရှိ အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathcal{G}</math> သည် <math>Y</math> ပေါ်ရှိ အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည် ။ *<math>\operatorname{Hom}(f^{-1}\mathcal{G},\mathcal{F})=\operatorname{Hom}(\mathcal{G},f_*\mathcal{F})</math> ရိုးတံများသည် အထူး ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် အစည်းများ ဖြစ်ကြသည် ။ <math>i_y</math> သည် အမှတ်တစ်ခု၏ ပါဝင်ခြင်း <math>\{y\}\to Y</math> ကို ရည်ညွှန်းသည်ဆိုပါက အောက်ပါညီမျှခြင်းကို ရရှိသည် ။ *<math>\mathcal{G}_y=i_y^{-1}\mathcal{G}</math> ဤနေရာတွင် အမှတ်တစ်မှတ်တည်းပါသော အစု (One-point set) ရပ်ဝန်း <math>\{y\}</math> ပေါ်ရှိ အစည်း <math>i_y^{-1}\mathcal{G}</math> ကို ၎င်း၏ အလုံးစုံ အပိုင်းများနှင့် ထပ်တူသတ်မှတ်ထားသည် ။ ရလဒ်အနေဖြင့် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် အစည်းသည် ရိုးတံများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည် ။ *<math>(f^{-1}\mathcal{G})_x=\mathcal{G}_{f(x)}</math> ဤဆက်သွယ်ချက်ကြောင့် <math>f^{-1}</math> သည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ရှိနေလင့်ကစား နားလည်ရန် ပိုမိုလွယ်ကူသော ဖန်တာဖြစ်လာသည် ။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် အစည်း ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ (Sheaf cohomology) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>f_*</math> ၏ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]]များကို (Derived functors) လေ့လာခြင်းပင် ဖြစ်သည် ။ ဖန်တာ <math>f_*</math> ကိုယ်တိုင်သည် သုညအကြိမ်မြောက် ဆင်းသက်ဖန်တာ (zeroth derived functor) အဖြစ်သာ တည်ရှိသည် ။ == အစည်းတစ်ခု၏ ဖြန့်ကျက် ရပ်ဝန်း (The etale space of a sheaf) == အစုများ၏ အစည်း <math>\mathcal{F}</math> တစ်ခုအတွက် <math>X</math> အပေါ်ရှိ တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း <math>E</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည် ။ အခြေခံအစု (Underlying set) သည် <math>\mathcal{F}</math> ၏ ရိုးတံများအားလုံး၏ ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စု (Disjoint union) ဖြစ်သည် ။ <math>E\to X</math> ပုံဖော်မှုသည် <math>\mathcal{F}_x</math> ကို <math>x\in X</math> အပေါ်သို့ ပုံဖော်ပေးသည် ။ <math>E</math> ပေါ်ရှိ တိုပေါ်လော်ဂျီသည် အားအကောင်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Strongest topology) ဖြစ်သည် ။ ယင်းတိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အဖွင့်စု <math>U\subseteq X</math> တစ်ခုအပေါ်ရှိ အပိုင်း <math>f\in\mathcal{F}(U)</math> တစ်ခုစီတိုင်းမှ ပုံဖော်မှု <math>U\to E,\quad x\mapsto f_x</math> များသည် အဆက်မပြတ် ဖြစ်ကြသည် ။ ထိုအခါ အဖွင့်စု <math>U\subseteq X</math> ပေါ်ရှိ <math>\mathcal{F}</math> ၏ အပိုင်းများနှင့် <math>U</math> ပေါ်ရှိ <math>\pi\colon E\to X</math> ၏ အပိုင်းများအကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (Bijection) တစ်ခု ရှိလာသည် ။ ယင်းကို <math>s\colon U\to E</math> ဟူသော အဆက်မပြတ်ဖြစ်သည့် ပုံဖော်မှုများဟုလည်း ဆိုနိုင်သည် ။ ယင်းပုံဖော်မှုများအတွက် <math>\pi\circ s</math> သည် ပါဝင်မှု <math>U\subseteq X</math> နှင့် ညီမျှသည် ။ ဤရပ်ဝန်း <math>E</math> ကို ဖြန့်ကျက် ရပ်ဝန်း (etale space) ဟုခေါ်သည် ။ === ထပ်တူညီမှု မူဝါဒ (Equivalence Principle) === <math>\Gamma</math> ဟူသော လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) သည် <math>X</math> အပေါ်ရှိ အုပ်စုများ သို့မဟုတ် ကွင်းများ ၏ အစည်းများဆိုင်ရာ အိုင်ဆိုမောဖစ် ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (isomorphy classes) ကတ်တဂိုရီမှ <math>X</math> အပေါ်ရှိ အုပ်စုများ သို့မဟုတ် ကွင်းများ ၏ ဖြန့်ကျက် ရပ်ဝန်းများ (etale spaces) ကတ်တဂိုရီသို့ ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ကွင်းများ၏ အစည်းနှင့် မော်ဂျူးများ (Sheaves of Rings and Modules) == ===ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း (Ringed Space)=== ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းတစ်ခုဆိုသည်မှာ တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း <math>X</math> နှင့် <math>X</math> ပေါ်ရှိ ကွင်းများ၏ အစည်း (sheaf of rings) <math>\mathcal{R} = \mathcal{R}_X</math> တို့ကို ပူးတွဲဖော်ပြထားသော စုံတွဲ <math>(X, \mathcal{R})</math> ဖြစ်သည် ။ <math>\mathcal{R}</math> ကို <math>X</math> ၏ တည်ဆောက်ပုံ အစည်း (structure sheaf) ဟုခေါ်သည် ။ တည်ဆောက်ပုံအစည်းကို ရှင်းလင်းစွာ သိရှိနိုင်သော အခြေအနေများတွင် <math>(X, \mathcal{R}_X)</math> အစား <math>X</math> ဟုသာ အတိုချုံး ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ===ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ၏ မော်ဖစ်ဇင် (Morphism of Ringed Spaces)=== ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>(f, \tilde{f}) \colon (X, \mathcal{R}_X) \to (Y, \mathcal{R}_Y)</math> တစ်ခုတွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု (continuous map) <math>f \colon X \to Y</math> နှင့်အတူ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (ring homomorphism) <math>\tilde{f} \colon \mathcal{R}_Y \to f_*(\mathcal{R}_X)</math> တို့ ပူးတွဲပါဝင်သည် ။ ===အိုင်ဒီးလ်အစည်း (Ideal Sheaf)=== <math>\mathcal{R}</math> သည် <math>X</math> ပေါ်ရှိ ကွင်းများ၏ အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့ ။ <math>\mathcal{R}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဒီးလ်အစည်း <math>\mathcal{I}</math> သည် <math>\mathcal{R}</math> ၏ <math>\mathcal{R}</math>-[[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးပိုင်း]] (submodule) တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ တစ်နည်းအားဖြင့် အဘီလီယန်အုပ်စုများ၏ အစည်းပိုင်း <math>\mathcal{I} \subseteq \mathcal{R}</math> ဖြစ်ပြီး <math>x \in X</math> တိုင်းအတွက် ရိုးတံ <math>\mathcal{I}_x</math> သည် ကွင်း <math>\mathcal{R}_x</math> ၏ [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) တစ်ခုဖြစ်သည် ။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\mathcal{I}_x</math> သည် <math>\mathcal{R}_x</math> ၏ ပေါင်းခြင်းဆိုင်ရာ အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အောက်ပါအခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည် ။ * <math>r_x \cdot s_x \in \mathcal{I}_x \quad (\forall r_x \in \mathcal{R}_x,\; s_x \in \mathcal{I}_x)</math> ===အစည်းတစ်ခု၏ အထောက်အပံ့ (Support of a sheaf)=== <math>X</math> ပေါ်ရှိ <math>\mathcal{R}</math>-မော်ဂျူး <math>\mathcal{F}</math> တိုင်းအတွက် <math>\mathcal{F}</math> ၏ အထောက်အပံ့ (support) ကို အောက်ပါ အစုအနေဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည် ။ * <math>\mathrm{supp}\;\mathcal{F} := \{ x \in X : \mathcal{F}_x \neq 0 \}</math> ===အစည်းများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် (Direct sum)=== အစည်းများ၏ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်ကို အပိုင်းများ (sections) အဆင့်တွင် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည် ။ * <math>U \longmapsto \mathcal{F}(U) \oplus \mathcal{G}(U), \quad U \in \tau</math> ဤသတ်မှတ်ချက်သည် သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများနှင့်အတူ အစည်းတစ်ခုဖြစ်နေပြီးဖြစ်ရာ ထပ်မံ၍ အစည်းအသွင်ပြောင်းခြင်း (sheafification) ပြုလုပ်ရန် မလိုအပ်ပါ ။ ===တန်ဆာ မြှောက်လဒ် (Tensor product)=== <math>\mathcal{F}</math> နှင့် <math>\mathcal{G}</math> တို့သည် <math>\mathcal{R}</math>-[[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးများ]] ဖြစ်ကြသည်ဆိုပါစို့ ။ ၎င်းတို့၏ တန်ဆာ မြှောက်လဒ် <math>\mathcal{F} \otimes_{\mathcal{R}} \mathcal{G}</math> ကို <math>\{\mathcal{F}(U) \otimes_{\mathcal{R}(U)} \mathcal{G}(U) \mid U \in \tau\}</math> ဟူသော အကြိုစည်းမှတစ်ဆင့် အစည်းအသွင်ပြောင်းခြင်းဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည် ။ * <math>\mathcal{F} \otimes_{\mathcal{R}} \mathcal{G} := \left( U \mapsto \mathcal{F}(U) \otimes_{\mathcal{R}(U)} \mathcal{G}(U) \right)^+</math> === ပြင်ပထပ်ကိန်း (Exterior power)=== <math>\mathcal{F}</math> ၏ <math>p</math> ကြိမ်မြောက် ပြင်ပထပ်ကိန်း (p-th exterior power) သည် အောက်ပါ စားလဒ်အစည်း ဖြစ်သည် ။ * <math>\Lambda^p \mathcal{F} := \bigotimes^p \mathcal{F} / \mathcal{N}</math> ဤနေရာတွင် <math>\mathcal{N} \subseteq \bigotimes^p \mathcal{F}</math> သည် <math>\mathcal{R}</math>-မော်ဂျူးပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ ရိုးတံ (stalk) <math>\mathcal{N}_x</math> သည် <math>s_\mu = s_\nu</math> (<math>\mu \neq \nu</math>) အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေသော အစုဝင် <math>s_i \in \mathcal{F}_x</math> များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် <math>s_1 \otimes \dots \otimes s_p</math> များမှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ပေးသော (generated by) <math>\left(\bigotimes^p \mathcal{F}\right)_x</math> ၏ <math>\mathcal{R}_x</math>-မော်ဂျူးပိုင်း ဖြစ်သည် ။ ===အချိုးညီ ထပ်ကိန်း (Symmetric power)=== <math>\mathcal{F}</math> ၏ <math>p</math> ကြိမ်မြောက် အချိုးညီ ထပ်ကိန်း (p-th symmetric power) သည် အောက်ပါ စားလဒ်အစည်း ဖြစ်သည် ။ * <math>\mathrm{Sym}^p \mathcal{F} := \bigotimes^p \mathcal{F} / \mathcal{M}</math> ဤနေရာတွင် <math>\mathcal{M} \subseteq \bigotimes^p \mathcal{F}</math> သည် <math>\mathcal{R}</math>-မော်ဂျူးပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ ရိုးတံ (stalk) <math>\mathcal{M}_x</math> သည် <math>s_1 \otimes \dots \otimes s_p - s_{\sigma(1)} \otimes \dots \otimes s_{\sigma(p)}</math> များမှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ပေးသော (generated by) <math>\left(\bigotimes^p \mathcal{F}\right)_x</math> ၏ <math>\mathcal{R}_x</math>-မော်ဂျူးပိုင်း ဖြစ်သည် ။ ===<math>\mathcal{H}om</math>-အစည်း (<math>\mathcal{H}om</math>-Sheaf)=== <math>\mathcal{F}</math> နှင့် <math>\mathcal{G}</math> တို့သည် <math>X</math> ပေါ်ရှိ <math>\mathcal{R}</math>-မော်ဂျူးများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆပါ ။ အဖွင့်စု <math>U \in \tau</math> တစ်ခုစီအတွက် <math>U</math> ပေါ်ရှိ ကန့်သတ်အစည်းများ (restriction sheaves) ကို <math>\mathcal{R}|_U, \mathcal{F}|_U, \mathcal{G}|_U</math> ဟု သင်္ကေတပြုပါစို့ ။ ထိုအခါ * <math>\mathrm{Hom}_{\mathcal{R}|_U}(\mathcal{F}|_U, \mathcal{G}|_U)</math> သည် <math>\mathcal{F}|_U \to \mathcal{G}|_U</math> သို့သွားသော <math>\mathcal{R}|_U</math>-မော်ဖစ်ဇင်များ၏ <math>\mathcal{R}(U)</math>-မော်ဂျူး ဖြစ်သည် ။ <math>U \mapsto \mathrm{Hom}_{\mathcal{R}|_U}(\mathcal{F}|_U, \mathcal{G}|_U)</math> ဟူသော အကြိုစည်းသည် <math>X</math> ပေါ်ရှိ <math>\mathcal{R}</math>-မော်ဂျူး အစည်းတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် ။ ၎င်းကို <math>\mathcal{F}</math> မှ <math>\mathcal{G}</math> သို့သွားသော <math>\mathcal{H}om</math>-အစည်း ဟုခေါ်ပြီး <math>\mathcal{H}om_{\mathcal{R}}(\mathcal{F}, \mathcal{G})</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည် ။ အပိုင်းများ (sections) မှတစ်ဆင့် <math>\mathcal{R}</math>-မော်ဂျူး တစ်ခုကို ဖော်ပြခြင်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါက၊ အဖွင့်စု <math>U \subseteq X</math> တိုင်းအတွက် <math>H_0(U) := \mathrm{Hom}_{\mathcal{R}(U)}(\mathcal{F}(U), \mathcal{G}(U))</math> အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန်မှာ အတိုက်ရိုက်ဆုံး ကြိုးပမ်းမှုဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် <math>\mathcal{R}(U)</math>-မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>\varphi: \mathcal{F}(U) \to \mathcal{G}(U)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက၊ ကန့်သတ်ပုံဖော်မှု <math>\varphi|_V: \mathcal{F}(V) \to \mathcal{G}(V)</math> ကို ထုတ်လုပ်ရန် ပုံမှန် (canonical) နည်းလမ်း မရှိပါ။ တစ်ခုတည်းသော ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သည့် နည်းလမ်းမှာ <math>t \in \mathcal{F}(V)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>s|_V = t</math> ဖြစ်မည့် <math>s \in \mathcal{F}(U)</math> တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပြီး <math>\varphi|_V(t) := \varphi(s)|_V</math> ဟု သတ်မှတ်ရန်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အောက်ပါ အချက်နှစ်ချက် လွဲချော်နေသည် ။ # '''အထက်သို့ပင့်တင်မှုများ (Lifts) မတည်ရှိနိုင်ပါ။''' ယေဘုယျအားဖြင့် ကန့်သတ်ပုံဖော်မှု <math>\rho^U_V: \mathcal{F}(U) \to \mathcal{F}(V)</math> သည် ဆာဂျက်တစ် (surjective) မဖြစ်သောကြောင့် အဆိုပါ <math>s</math> မျိုး မတည်ရှိနိုင်ပါ။ # '''အထက်သို့ပင့်တင်မှုများသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (unique) မရှိနိုင်ပါ။''' ၎င်းတို့ တည်ရှိနေလျှင်ပင် ပင့်တင်မှုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>s</math> နှင့် <math>s'</math> တို့သည် ကွဲပြားနိုင်ပြီး ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် ရွေးချယ်မှုအပေါ် မူတည်သွားမည်ဖြစ်ကာ မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း (well-defined) မဖြစ်နိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် <math>\mathcal{H}om</math>-အစည်းကို ဖန်တီးရာတွင် ကန့်သတ်အစည်းများ (restriction sheaves) ကို သုံး၍ အထက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆိုရခြင်းဖြစ်သည်။ ===တန်ဆာ မြှောက်လဒ်များ၏ ရိုးတံများ (Stalks of Tensor products)=== <math>\mathcal{F}</math> နှင့် <math>\mathcal{G}</math> တို့သည် <math>\mathcal{R}</math>-မော်ဂျူးများ ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့ ။ ထိုအခါ <math>x \in X</math> တိုင်းအတွက် အောက်ပါ ပုံမှန် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (canonical isomorphism) ရှိသည်- * <math>(\mathcal{F} \otimes_{\mathcal{R}} \mathcal{G})_x \cong \mathcal{F}_x \otimes_{\mathcal{R}_x} \mathcal{G}_x</math> ===တန်ဆာ မြှောက်လဒ်များ၏ ညာတိကျမှု (Right-Exactness of Tensor Products)=== တန်ဆာ မြှောက်လဒ်သည် ညာတိကျသော (right-exact) ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည် ။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့် <math>\mathcal{R}</math>-တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (exact sequence) မဆို * <math>\mathcal{F}' \to \mathcal{F} \to \mathcal{F}'' \to 0</math> သည် အောက်ပါ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် ။ * <math>\mathcal{F}' \otimes_{\mathcal{R}} \mathcal{G} \to \mathcal{F} \otimes_{\mathcal{R}} \mathcal{G} \to \mathcal{F}'' \otimes_{\mathcal{R}} \mathcal{G} \to 0</math> ===<math>\mathcal{H}om</math>-အစည်း၏ ဘယ်တိကျမှု (Left-Exactness of <math>\mathcal{H}om</math>)=== <math>\mathcal{R}</math> သည် <math>X</math> ပေါ်ရှိ ကွင်းများ၏ အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ <math>\mathcal{F}, \mathcal{F}', \mathcal{F}''</math> နှင့် <math>\mathcal{G}, \mathcal{G}', \mathcal{G}''</math> တို့သည် <math>\mathcal{R}</math>-မော်ဂျူးများ ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့ ။ ====လားရာတူ ဘယ်တိကျမှု (Covariant left-exactness)==== မည်သည့် <math>\mathcal{R}</math>-တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းမဆို * <math>0 \to \mathcal{G}' \to \mathcal{G} \to \mathcal{G}''</math> သည် အောက်ပါ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် ။ * <math>0 \to \mathcal{H}om_{\mathcal{R}}(\mathcal{F}, \mathcal{G}') \to \mathcal{H}om_{\mathcal{R}}(\mathcal{F}, \mathcal{G}) \to \mathcal{H}om_{\mathcal{R}}(\mathcal{F}, \mathcal{G}'')</math> ====ဆန့်ကျင်ဘက် ဘယ်တိကျမှု (Contravariant left-exactness)==== မည်သည့် <math>\mathcal{R}</math>-တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းမဆို * <math>\mathcal{F}' \to \mathcal{F} \to \mathcal{F}'' \to 0</math> သည် အောက်ပါ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် ။ * <math>0 \to \mathcal{H}om_{\mathcal{R}}(\mathcal{F}'', \mathcal{G}) \to \mathcal{H}om_{\mathcal{R}}(\mathcal{F}, \mathcal{G}) \to \mathcal{H}om_{\mathcal{R}}(\mathcal{F}', \mathcal{G})</math> ===တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် ဖန်တာ၏ ဘယ်တိကျမှု (Left-exactness of the Image Functor <math>f_*</math>)=== <math>X</math> ပေါ်ရှိ အဘီလီယန်အုပ်စုများ၏ အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (short exact sequence) တိုင်းသည်- * <math>0 \to \mathcal{F}' \to \mathcal{F} \to \mathcal{F}'' \to 0</math> <math>Y</math> ပေါ်တွင် အောက်ပါ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် ။ * <math>0 \to f_*(\mathcal{F}') \to f_*(\mathcal{F}) \to f_*(\mathcal{F}'')</math> == ဥပမာများ == ကျစ်လျစ်သော အထောက်အပံ့ (Compact support) ပါရှိသည့် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များသည် အကြိုစည်းတစ်ခုကို မဖြစ်ပေါ်စေပါ ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကျစ်လျစ်သော အထောက်အပံ့ပါသည့် ဖန်ရှင်တစ်ခုကို အဖွင့်စုပိုင်းတစ်ခုဆီသို့ ကန့်သတ်လိုက်သောအခါ ယေဘုယျအားဖြင့် ထိုကျစ်လျစ်သော အထောက်အပံ့ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မည် မဟုတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည် ။ <math>\mathbb{R}</math> ၏ ဗလာမဟုတ်သောအစု (Non-empty set) ဖြစ်သည့် အဖွင့်စုပိုင်းတိုင်းကို အဘီလီယန်အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသော အကြိုစည်းသည် အစည်းတစ်ခု မဟုတ်ပါ ။ ယင်းအကြိုစည်းသည် ဗလာအစု (Empty set) ကိုမူ အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း (Trivial subgroup) <math>\{0\}</math> နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>U_1=(1,2)</math> နှင့် <math>U_2=(3,4)</math> ဖြစ်ပြီး <math>U=U_1\cup U_2</math> ဟု ဆိုပါစို့ ။ ထိုအခါ <math>U_1</math> အပေါ်ရှိ အပိုင်း <math>5</math> နှင့် <math>U_2</math> အပေါ်ရှိ အပိုင်း <math>7</math> တို့ကို <math>U</math> အပေါ်ရှိ အပိုင်းတစ်ခုတည်းဖြစ်လာစေရန် ကပ်ခြင်း ပြုလုပ်၍ မရနိုင်ပါ ။ အခြားထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အကန့်အသတ်ရှိသော ဖန်ရှင်များ (bounded functions) ၏ အကြိုစည်း ဖြစ်သည်။ <math>X</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{K} \in \{\mathbb{R}, \mathbb{C}\}</math> ကို သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ အဖွင့်စု <math>U \subseteq X</math> တိုင်းအတွက် <math>\mathcal{B}(U) := \{ f: U \to \mathbb{K} \mid \sup_{x \in U} |f(x)| < \infty \}</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ <math>\mathcal{B} = \{\mathcal{B}(U), \rho^U_V\}</math> သည် <math>X</math> အပေါ်ရှိ <math>\mathbb{K}</math>-အက္ခရာသင်္ချာများ၏ အကြိုစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို <math>X</math> အပေါ်ရှိ အကန့်အသတ်ရှိသော <math>\mathbb{K}</math>-တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင်များ၏ အကြိုစည်း (presheaf of bounded <math>\mathbb{K}</math>-valued functions) ဟုခေါ်သည်။ ၎င်း အကန့်အသတ်ရှိသော ဖန်ရှင်များ၏ အကြိုစည်းသည် အစည်းတစ်ခု မဟုတ်ပါ။ အထူးသဖြင့် ဒေသအလိုက်အားဖြင့် အကန့်အသတ်ရှိသော ဖန်ရှင်များ (locally bounded functions) ကို အလုံးစုံအားဖြင့် အကန့်အသတ်ရှိသော ဖန်ရှင် (globally bounded function) တစ်ခုရရှိရန် ကပ်ခြင်း (glue) ပြုလုပ်၍ မရနိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဒုတိယအစည်းအခြေအနေကို မပြည့်စုံစေပါ။ <math>\mathbb{C}</math> ပေါ်ရှိ ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်များ (Holomorphic functions) ၏ အစည်း <math>\mathcal{O}</math> သည် ကွင်းများ၏ အစည်း (Sheaf of rings) တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ သုညမှတ် (Zero point) ရှိ ရိုးတံကို စုဆုံသော ပါဝါကိန်းစဉ်တန်း (Convergent power series) ကွင်း <math>\mathbb{C}\{z\}</math> နှင့် ထပ်တူသတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ၎င်းတို့သည် စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် (Radius of convergence) သုညမဟုတ်သော ပါဝါကိန်းစဉ်တန်းများ ဖြစ်ကြသည် ။ အခြားသော ရိုးတံများကိုမူ ကိုဩဒိနိတ် ပြောင်းလဲခြင်း (Coordinate change) ဖြင့် ရယူနိုင်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>z</math> အစား <math>z-a</math> ဖြင့် အစားထိုးခြင်းမျိုး ဖြစ်သည် ။ <math>X=\{\eta,s\}</math> သည် အမှတ်နှစ်မှတ်ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့ ။ ထိုအမှတ်များအနက် <math>s</math> သည် အပိတ်မှတ်ဖြစ်ပြီး <math>\eta</math> သည် အပိတ်မဟုတ်ပါ ။ ယင်းကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) ဟုခေါ်သည် ။ ထိုအခါ အစုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>M=\Gamma(X,\mathcal{F})</math> နှင့် <math>N=\Gamma(\{\eta\},\mathcal{F})</math> အပြင် ပုံဖော်မှု <math>\rho\colon M\to N</math> တစ်ခုပါဝင်ခြင်းဖြင့် အစည်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့်လည်း ဤအချက်အလက်များကို အလိုရှိသလို ပေးအပ်ပြီး အစည်းတစ်ခုကို ရယူနိုင်သည် ။ <math>\mathcal{F}</math> ၏ ရိုးတံများမှာ <math>\mathcal{F}_\eta=N</math> နှင့် <math>\mathcal{F}_s=M</math> အတိုင်း ဖြစ်သည် ။ == ကိန်းထွေးရပ်ဝန်းများနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာသုံး အစည်းများ (Complex Spaces and Analytic Sheaves) == အစည်းသီအိုရီကို ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာတွင် အသုံးချရာ၌ အောက်ပါအခြေခံသဘောတရားများသည် အဓိကကျလှသည်။ ===<math>\mathbb{C}</math>-ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း (<math>\mathbb{C}</math>-Ringed Space)=== <math>\mathbb{C}</math>-ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ တည်ဆောက်ပုံ အစည်း (structure sheaf) <math>\mathcal{R}</math> သည် ဒေသအလိုက် <math>\mathbb{C}</math>-အက္ခရာသင်္ချာများ၏ အစည်း (sheaf of local <math>\mathbb{C}</math>-algebras) တစ်ခုဖြစ်သည့် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း (ringed space) <math>(X, \mathcal{R})</math> ဖြစ်သည်။ ===ကိန်းထွေး ရပ်ဝန်းများ (Complex Spaces)=== <math>X</math> သည် ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်း (Hausdorff space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>X</math> ၏ အမှတ်တိုင်းတွင် <math>\mathbb{C}</math>-ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းပိုင်း (open <math>\mathbb{C}</math>-ringed subspace) <math>(U, \mathcal{O}_U)</math> သည် ကိန်းထွေး မော်ဒယ်ရပ်ဝန်း (complex model space) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်နေစေမည့် အဖွင့်ပတ်ဝန်းကျင် (open neighborhood) <math>U</math> ရှိနေပါက <math>\mathbb{C}</math>-ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း <math>(X, \mathcal{O}_X)</math> ကို ကိန်းထွေး ရပ်ဝန်း (complex space) ဟုခေါ်သည်။ ===ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ အစည်းများ (Analytic sheaves)=== <math>(X, \mathcal{O}_X)</math> သည် ကိန်းထွေး ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် <math>\mathcal{O}_X</math>-မော်ဂျူး ကိုမဆို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ အစည်း (analytic sheaf) ဟု ခေါ်သည်။ == ရည်ညွှန်း == Francisco Miraglia: ''An Introduction to Partially Ordered Structures and Sheaves.'' Polimetrica, Mailand 2006, ISBN 88-7699-035-6 (''Contemporary Logic''). [[ကဏ္ဍ:အစည်းသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ ဂျီဩမေတြီ]] [[ကဏ္ဍ:ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] g3ofxrfuce3guzmio1rybme4id2cmpr 0 287951 1040935 1038277 2026-06-26T07:40:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040935 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အိုယဘဲမြစ် | native_name = {{native name|ja-Latn|Oyabe-gawa}} | name_other = 小矢部川 | name_etymology = [[Japonic languages|Japonic]] <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Toyama Prefecture|Toyama]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Chūbu region|Chūbu]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = Municipalities | subdivision_name5 = [[Nanto, Toyama|Nanto]], [[Oyabe, Toyama|Oyabe]], [[Takaoka, Toyama|Takaoka]], [[Imizu, Toyama|Imizu]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 68 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|24.31|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Daimon]] | source1_location = [[Nanto, Toyama|Nanto]], [[Toyama Prefecture|Toyama]], [[Japan]] | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|1572|m|abbr=on}} | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = [[Takaoka, Toyama|Takaoka]] & [[Imizu, Toyama|Imizu]], [[Toyama Prefecture|Toyama]], [[Japan]] | mouth_coordinates = {{coord|||||||||display=inline}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 682 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''အိုယဘဲမြစ်''' (小矢部川, Oyabe-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုယမခရိုင်ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အိရှိခဝခရိုင်နယ်နိမိတ်ပေါ်ရှိ ဒိုင်းမွန်းတောင်မှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တိုယမပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။<ref>{{Citation |title=Marine litter management within a river basin: A case study of Oyabe river basin, Toyama, Japan |date=2015 |url=https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/26857/ML_brochure.pdf?sequence=1&isAllowed=y |access-date=31 January 2024}}</ref> မြို့သည် တိုယမခရိုင်၊ ဖုခုမိဆွတ်မြို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည်။ ထိုဖြတ်သန်းရာနေရာ ၂ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) အရှည်တွင် ချယ်ရီပင်များသည် တန်းစီပေါက်ရောက်လျက်ရှိပြီး ချယ်ရီပန်းကြည့်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။<ref>{{Cite web |title=Oyabegawa Riverside Park ｜ NANTO｜Nanto City Tourism Association｜Toyama Japan |url=https://www.tabi-nanto.jp/en/archives/643 |access-date=2024-01-31 |website=www.tabi-nanto.jp |archive-date=11 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411194107/https://www.tabi-nanto.jp/en/archives/643 |url-status=dead }}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ===မြစ်လက်တက်များ=== *ခိုနဒဲမြစ် *ယမဒမြစ် ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တိုယမခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] hlr0ew1gwhnvq0ec8mtbleuf06pxqg5 0 288062 1040900 1040392 2026-06-26T04:46:38Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1040900 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) တွင် <math>\mathbf{Set}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုများ ကတ်တဂိုရီ (Category of sets) ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများ (Objects) အဖြစ် [[အစု|အစုများ]] (Sets) ကို အသုံးပြုသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကတ်တဂိုရီ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) သို့မဟုတ် မြားများ (Arrows) သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (Mappings) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် စံသတ်မှတ်ထားသော [[အစုသီအိုရီ]] (Set theory) တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်သည့် အချက်အပေါ် အခြေခံထားသည်။ အကယ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုသာ တည်ရှိခဲ့ပါက ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) ဟု လူသိများသော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု (Logical contradiction) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည် ဖြစ်သည်။ အစုများ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ စံတည်ဆောက်ပုံများစွာအတွက် အခြေခံမော်ဒယ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။ ယင်းစံတည်ဆောက်ပုံများတွင် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်|ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်များ]] (Cartesian products)၊ ပူးလ်ဘက်များ (Pullbacks) နှင့် ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများ (Disjoint unions) တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (Concrete categories) ဟု ခေါ်ဆိုကြသော <math>\mathbf{Grp}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) သို့မဟုတ် <math>\mathbf{Ring}</math> ဟု သင်္ကေတပြုသည့် [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) တို့သည် အခြေခံအားဖြင့် နောက်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (Additional structures) ထည့်သွင်းထားသော အစုများပင် ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathbf{Set}</math> သည် [[တိုပို့စ်]] (Topos) တစ်ခု၏ မူလပုံစံလည်း ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ပြောင်းပြန်အဆို (Converse) အားဖြင့် တိုပို့စ်တစ်ခုကို ယေဘုယျပြုထားသော အစုသီအိုရီတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == === အခြေခံဆိုင်ရာ ပြဿနာများ (Foundational Issues) === စံသတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် အစုများအားလုံးပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိပါ။ ပုံမှန်အခြေခံမှာ ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသီအိုရီကို ZF ဟု အတိုကောက်ခေါ်ဆိုပြီး ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို (Axiom of Choice) ပါဝင်ပါက ZFC ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသီအိုရီရှိ အခြေခံဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ အစုအားလုံး၏ စုစည်းမှုသည် [[အစု|အစုတစ်ခု]] မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (Proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်ရောက်စေသည်။ အတန်းအစားအစစ်များကို သီးသန့် ZFC အတွင်း၌ အရာဝတ္ထုများအဖြစ် တိကျစွာ ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်မထားသောကြောင့် ဤအချက်သည် အစုများ ကတ်တဂိုရီကို တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းများစွာ ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * ဖွန်နွိုင်းမန်း-ဘဲရ်နိုင်စ်-ဂိုဒယ် (von Neumann-Bernays-Gödel) သို့မဟုတ် အတိုကောက်အားဖြင့် NBG အစုသီအိုရီကဲ့သို့သော အတန်းအစားအစစ်များကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည့် အစုသီအိုရီတစ်ခုအတွင်း အလုပ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မော့စ်-ကယ်လီ (Morse-Kelley) သို့မဟုတ် MK အစုသီအိုရီသည်လည်း ထိုကဲ့သို့သော သီအိုရီတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ * လုံလောက်စွာ ကြီးမားသော [[ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) <math>U</math> တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပြီး ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{Set}_U</math> သို့ ကန့်သတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်္ချာအခြေခံအဖြစ် ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာကို ယူဆထားသော စာရေးသူများသည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို သေးငယ်သော အစုများ (Small sets) ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် မကြာခဏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ဤသေးငယ်သော အစုများဆိုသည်မှာ ထိုစကြဝဠာအတွင်း၌ ပါဝင်သော အစုများကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်သောအခါ ကြီးမားသော အစုများ ၏ ကတ်တဂိုရီကို <math>\mathbf{SET}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်း <math>\mathbf{SET}</math> သည် <math>\mathbf{Set}</math> ကို စကြဝဠာချဲ့ထွင်ခြင်း (Universe enlargement) ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === အစုများ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Sets) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ * အရာဝတ္ထုများသည် အစုများအားလုံး၏ စုစည်းမှု (collection) ဖြစ်ကြသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် မည်သည့် အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအတွက်မဆို စုစည်းမှု <math>\mathrm{Hom}(A, B)</math> သည် <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ ယင်းစုစည်းမှုကို <math>\mathbf{Set}(A, B)</math> ဟုလည်း မကြာခဏ သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of morphisms) သည် ဖန်ရှင်များ၏ စံသတ်မှတ်ထားသော ပေါင်းစပ်ခြင်း ပင် ဖြစ်သည်။ အစု <math>A</math> တစ်ခုပေါ်ရှိ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (Identity morphism) သည် စံ ထပ်တူကျ ပုံဖော်မှု (Identity map) ဖြစ်သော <math>\mathrm{id}_A</math> ပင် ဖြစ်သည်။ == <math>\mathbf{Set}</math> ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of <math>\mathbf{Set}</math>) == === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Categorical Properties) === * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally small category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များသည် မှန်ကန်သော အစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>\mathbf{Set}</math> ကို အစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက <math>\mathbf{Set}</math> ကိုယ်တိုင်သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီ (Large category) တစ်ခု ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အလုံးစုံအားဖြင့် ၎င်းသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small category) တစ်ခု မဟုတ်ပါ။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ပြည့်စုံသော (Complete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ ဒွန်တွဲပြည့်စုံသော (Cocomplete) ကတ်တဂိုရီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် သေးငယ်သော [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ (Limits) နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ]] (Colimits) အားလုံးကို လက်ခံခွင့်ပြုသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ကောင်းစွာ အခြေခံအမှတ်ပါသော တိုပို့စ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်းသည် ကာတီးရှန်း အပိတ် ကတ်တဂိုရီ (Cartesian closed category) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် မည်သည့် အပေါင်းအခြေခံအကြို ကတ်တဂိုရီ (Preadditive category)၊ အပေါင်းအခြေခံ ကတ်တဂိုရီ (Additive category) နှင့် အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ (Abelian category) အမျိုးအစားမျှ မဟုတ်ပါ။ * <math>\mathbf{Set}</math> သည် ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပို့စ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (Terminal object) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များ (geometric morphisms) ကို အသုံးပြုထားသည်။ === အရာဝတ္ထုများ (Objects) === * [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (Initial object) သည် ဗလာအစု (Empty set) <math>\emptyset</math> ဖြစ်သည်။ * အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုသည် မည်သည့် [[အစုဝင်]]တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (Singleton set) မဆို ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို <math>\{*\}</math> ဟု မကြာခဏ သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်း၌ သုည အရာဝတ္ထု (Zero object) မရှိပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မည်သည့်အစုမျှ အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု နှစ်မျိုးစလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ * အရာဝတ္ထုပိုင်း ခွဲခြားဖော်ပြကိန်း (Subobject classifier) သည် အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အများအားဖြင့် <math>\Omega = \{0, 1\}</math> သို့မဟုတ် <math>\{\mathrm{true}, \mathrm{false}\}</math> ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသည်။ * အစု <math>A</math> နှင့် <math>B</math> နှစ်ခုအတွက် ထပ်ကိန်း အရာဝတ္ထု (Exponential object) <math>B^A</math> ဆိုသည်မှာ <math>A</math> မှ <math>B</math> သို့ သွားသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ * အစု <math>A</math> တစ်ခု၏ ပါဝါ အရာဝတ္ထု (Power object) သည် ၎င်း၏ ပါဝါအစု (Power set) <math>\mathcal{P}(A)</math> ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းပါဝါအစုသည် <math>\Omega^A</math> နှင့် သဘာဝကျစွာ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော]] (Naturally isomorphic) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ * အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (Injective objects) နှင့် ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (Projective objects) ကို လေ့လာရာတွင် ဗလာမဟုတ်သောအစု (Non-empty set) တိုင်းသည် အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်ကြသည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုကို ယူဆပါက အစုတိုင်းသည် ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာသည်။ * <math>A</math> ၏ အရာဝတ္ထုပိုင်း (Subobject) တစ်ခုသည် <math>A</math> ၏ [[အစုပိုင်း]] (Subset) တစ်ခုနှင့် သဘာဝကျစွာ ကိုက်ညီမှု (naturally corresponds to) ရှိသည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) === * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ (Monomorphisms) သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]] (Injective functions) ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များ (Epimorphisms) သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]] (Surjective functions) ဖြစ်ကြသည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (Isomorphisms) သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ]] (Bijective functions) ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့ကို ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ (Bijections) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ === စုဆုံမှတ်များ နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) === * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ မြှောက်လဒ် (Product) သည် အစုများ၏ စံ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]]ပင် ဖြစ်သည်။ * <math>\mathbf{Set}</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းလဒ် (Coproduct) သည် အစုများ၏ ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများပင် ဖြစ်သည်။ * မျဉ်းပြိုင် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (Parallel functions) နှစ်ခုဖြစ်သော <math>f, g: A \to B</math> တို့၏ ညီမျှပိုင်း (Equalizer) သည် <math>f(x) = g(x)</math> ကို ပြည့်စုံစေသည့် <math>x \in A</math> [[အစုဝင်|အစုဝင်များ၏]] [[အစုပိုင်း]] ဖြစ်သည်။ * မျဉ်းပြိုင် ဖန်ရှင်များနှစ်ခုဖြစ်သော <math>f, g: A \to B</math> တို့၏ ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (Coequalizer) သည် မည်သည့် <math>x \in A</math> အတွက်မဆို <math>f(x) \sim g(x)</math> အားဖြင့် ထုတ်လုပ်ပေးသော အသေးစိတ်အကျဆုံး ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (Equivalence relation) ဖြင့် <math>B</math> ကို စားထားသည့် စားလဒ် (Quotient) ပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Blass |first=Andreas |chapter=The interaction between category theory and set theory |title=Mathematical Applications of Category Theory |series=Contemporary Mathematics |volume=30 |date=1984 |pages=5–29 |url=http://www.math.lsa.umich.edu/~ablass/interact.pdf |language=en |access-date=23 June 2026 |archive-date=28 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228101844/http://www.math.lsa.umich.edu/~ablass/interact.pdf |url-status=dead }} * {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician}} * {{Citation |last=MacLane |first=Saunders |chapter=One universe as a foundation for category theory |title=Reports of the Midwest Category Seminar III |series=Springer Lect. Notes Math. |volume=106 |date=1969 |pages=192–200 |language=en}} * {{Citation |author=Jean-Pierre Marquis |title=Kreisel and Lawvere on Category Theory and the foundations of Mathematics |url=http://www.math.mcgill.ca/rags/seminar/Marquis_KreiselLawvere.pdf |language=en}} * {{Citation |title=Category of sets |encyclopedia=Encyclopedia of Mathematics |url=https://encyclopediaofmath.org/wiki/Category_of_sets}} * {{Citation |last=McLarty |first=Colin |title=Exploring Categorical Structuralism |journal=Philosophia Mathematica |series=III |volume=12 |issue=1 |date=2004 |pages=37–53 |language=en}} * {{Citation |author=[[Tom Leinster]] |title=Rethinking Set Theory |journal=American Mathematical Monthly |volume=121 |issue=5 |date=2014 |pages=403–415 |language=en}} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီများ]] nxsoi2oivcl5ukvpbzgg2bin5xez4px 0 288153 1040814 1039198 2026-06-25T16:39:27Z Mkant00 135890 1040814 wikitext text/x-wiki [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] တွင် စုဆုံမှတ် (limit) ဟူသော သရုပ်မဲ့ (abstract) သဘောတရားသည် မြှောက်လဒ်များ (products)၊ ပူးလ်ဘက်များ (pullbacks) နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (inverse limits) အစရှိသည့် စကြဝဠာ တည်ဆောက်ပုံများ (universal constructions) ၏ အခြေခံကျသော ဂုဏ်သတ္တိများကို လွှမ်းခြုံဖော်ပြသည်။ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (colimit) ဟူသော ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ (dual) သဘောတရားသည် ဘုံမပါသော ပေါင်းစပ်စုများ (disjoint unions)၊ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်များ (direct sums)၊ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ်များ (categorical sums)၊ ပွတ်ရှ်အောက်များ (pushouts) နှင့် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ်များ (direct limits) အစရှိသော တည်ဆောက်ပုံများကို ယေဘုယျပြုထားသည်။ == အခြေခံ သဘောတရားများ (Fundamental Concepts) == === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ [[ဖန်တာ]] (functor) <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု (object) <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကိန်းသေ [[ဖန်တာ]] (constant functor) <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ * <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ * <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram) တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (natural transformation) <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ထိပ်ဖျား (summit or apex) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို ခြေတံများ (legs) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ * <math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ဒွန်တွဲကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone) တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို အောက်ခြေ (nadir) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ * <math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> ဖြစ်သည်။ === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects) - အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) - ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ * <math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition) - ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုထံသို့မဆို သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ ရှိနေသော အရာဝတ္ထုကို [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနည်းတူစွာ မည်သည့် အရာဝတ္ထုမှနေ၍မဆို လာသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ ရှိနေသော အရာဝတ္ထုကို [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (terminal object) ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတို့သည် စုဆုံမှတ်များကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ == စုဆုံမှတ် (Limit) == <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>\Delta_L: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ကိန်းသေ [[ဖန်တာ]] တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ စုဆုံမှတ် ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|<math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ]] <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း|စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ]] (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ သက်သေပြချက် - အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ]] ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ == ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (Colimit) == <math>F</math> ၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ == ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (Limit and Colimit of the Empty Diagram) == ထူးခြားသော အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဗလာ ကတ်တဂိုရီ (empty category) <math>\mathcal{J} = \emptyset</math> ဖြစ်သည်။ ဗလာ ကတ်တဂိုရီမှ မြစ်ဖျားခံသော [[ဖန်တာ]]တစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထု သတ်မှတ်ပေးမှုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင် သတ်မှတ်ပေးမှုများ မပါဝင်ပေ။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွက်မဆို ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ်သည် [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] ဖြစ်ပြီး ဗလာပုံကြမ်း၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်သည် [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] ဖြစ်သည်။ သက်သေပြချက် - * <math>F: \emptyset \to \mathcal{C}</math> ကို ဗလာ ပုံကြမ်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ * <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> နှင့် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>j \in \emptyset</math> များဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစု <math>\lambda_j: c \to F(j)</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * ၎င်းတို့သည် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: j \to k</math> အတွက်မဆို သက်ဆိုင်ရာ တြိဂံများကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ * အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ <math>\emptyset</math> တွင် အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ မပါဝင်သောကြောင့် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများအတွက် အညွှန်းတပ်ထားသော အစုသည် ဗလာဖြစ်ပြီး လိုအပ်သော ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိဆိုင်ရာ အခြေအနေများသည်လည်း မရှိနိုင်ပေ။ * ထို့ကြောင့် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံကို သတ်မှတ်ပေးသော အချက်အလက်များတွင် အခြား မည်သည့် တည်ဆောက်ပုံမျှ မပါဝင်ဘဲ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> တစ်ခုတည်းသာ သီးသန့် ပါဝင်သည်။ * ထိုကဲ့သို့သော ကတော့ပုံနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ ၎င်းတို့၏ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ * ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ကိုယ်တိုင်နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်။ * အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ်ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု တစ်ခုဖြစ်သည်။ * ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathcal{C}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ * ဒွန်တွဲမှု (duality) နိယာမအရ ဗလာပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် အောက်ခြေ အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathcal{C}</math> သာလျှင် အပြည့်အဝ ပါဝင်သည်။ * ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ * ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်း၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ညီမျှပိုင်း (Equalizer) == ညီမျှပိုင်း (equalizer) သည် မျဉ်းပြိုင်စုံတွဲ ပုံကြမ်း (parallel pair diagram) <math>f,g:A \rightrightarrows B</math> တစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဤစုံတွဲအထက်ရှိ ကတော့ပုံကို <math>fa = ga</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>a:C\rightarrow A</math> တစ်ခုတည်းဖြင့် ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ညီမျှပိုင်းသည် ဤဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော စကြဝဠာ မြား (universal arrow) <math>h:E\rightarrow A</math> ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]]တွင် [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]ဖြစ်သော <math>\phi</math> နှင့် <math>\psi</math> တို့၏ ညီမျှပိုင်းသည် <math>\phi(g) = \psi(g)</math> ဖြစ်စေမည့် [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ခုသည် အသေးအဖွဲ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (trivial homomorphism) ဖြစ်နေပါက ညီမျှပိုင်းသည် အခြား ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်၏ ကာနယ် (kernel) ပင်ဖြစ်သည်။ == ပူးလ်ဘက် (Pullback) == ပူးလ်ဘက် (pullback) သည် ဒွန်တွဲစပန် ပုံကြမ်း (cospan diagram) တစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစပန် ပုံကြမ်းဆိုသည်မှာ ဘုံတူညီသော ပစ်မှတ်တစ်ခုရှိသည့် ထပ်တူရမဟုတ်သော မော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခု ပါဝင်သော ပုံကြမ်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>B \rightarrow A \leftarrow C</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိပ်ဖျား <math>D</math> ရှိသော ဒွန်တွဲစပန် ပုံကြမ်း <math>B \xrightarrow{f} A \xleftarrow{g} C</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ဖလှယ်ရ စတုရန်း (commutative square) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤပူးလ်ဘက် <math>P</math> ကို ဖိုက်ဘာ မြှောက်လဒ် (fiber product) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>B \times_A C</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]ဖြစ်သော <math>\mathbb{Z} \xrightarrow{n} \mathbb{Z} \xleftarrow{m} \mathbb{Z}</math> ၏ ပူးလ်ဘက်တွင် <math>nx=my</math> ဖြစ်စေမည့် [[ကိန်းပြည့်]]အတွဲ <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်သည်။ ဤပူးလ်ဘက်သည် <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်။ ထိုကတော့ပုံ၏ ခြေတံများကို [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]ဖြစ်သော <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ထားပြီး <math>ma=nb</math> သည် <math>m</math> နှင့် <math>n</math> တို့၏ အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း (least common multiple) ဖြစ်သည်။ === တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ပူးလ်ဘက် နှင့် ဖိုက်ဘာများ (The Topological Pullback and Fibers) === ဤဥပမာသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) ပါဝင်နေသော <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ပူးလ်ဘက် ပုံကြမ်း (pullback diagram) တစ်ခုကို စဉ်းစားထားသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ပူးလ်ဘက်သည် အမှတ်တစ်ခု၏ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]]ဆိုင်ရာ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ဖိုက်ဘာ_(Fiber)|ဖိုက်ဘာ]] (fiber) သို့မဟုတ် [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (preimage) ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းကို ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ပုံ နှင့် သက်သေပြချက် - * <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ဒွန်တွဲစပန် (cospan) <math>X \xrightarrow{f} Z \xleftarrow{g} Y</math> တစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်ကို [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) ရပ်ဝန်း <math>X \times Y</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) ကို ယူ၍ တည်ဆောက်သည်။ * ၎င်းရပ်ဝန်းပိုင်းတွင် <math>f(x) = g(y)</math> ဖြစ်စေမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (subspace topology) တပ်ဆင်ထားသည်။ * ကျွန်ုပ်တို့၏ တိကျသော ပုံကြမ်း <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ * <math>P = \{(t, *) \in \mathbb{R} \times \{*\} \mid \rho(t) = i(*)\}</math> ဖြစ်သည်။ * <math>P = \{t \in \mathbb{R} \mid e^{2\pi i t} = 1\}</math> ဖြစ်သည်။ * အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Euler's formula) အရ <math>e^{2\pi i t} = \cos(2\pi t) + i\sin(2\pi t)</math> ဖြစ်သည်။ * ဤသည် <math>1</math> နှင့် ညီမျှရန်အတွက် <math>\cos(2\pi t) = 1</math> နှင့် <math>\sin(2\pi t) = 0</math> ဖြစ်ရမည်။ * ၎င်းသည် <math>t</math> သည် [[ကိန်းပြည့်]] (integer) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ပင်ဖြစ်သည်။ * ထို့ကြောင့် ပူးလ်ဘက်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်။ * <math>P</math> အပေါ်ရှိ တိုပေါ်လော်ဂျီသည် စံ တိုပေါ်လော်ဂျီပါရှိသော <math>\mathbb{R} \times \{*\} \cong \mathbb{R}</math> မှ ဆင်းသက်လာသည့် ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကိန်းပြည့်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း အတွင်းရှိ သီးခြားဖြစ်နေသောအမှတ်များ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း <math>P</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ထားသော ရပ်ဝန်း <math>\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ * အမှတ်တစ်ခု ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း တစ်လျှောက်ရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်သည် ထိုအမှတ်၏ ဖိုက်ဘာ ကို ရရှိစေသည်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဤအချက်က ပုံစံတကျ (formal) သက်သေပြလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ == ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Inverse Limits) == ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (inverse limit) သည် <math>\omega^{op}</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပုံ သို့မဟုတ် ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\dots \rightarrow F_3 \rightarrow F_2 \rightarrow F_1 \rightarrow F_0</math> ဟူသော အရာဝတ္ထုများ၏ ကိန်းစဉ်တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤအချက်အလက်များကို ထိပ်ဖျား <math>c</math> မှနေ၍ ကတော့ပုံတစ်ခုအဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်သည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\lim F_n</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် အဆိုပါကိန်းစဉ်အထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံ (terminal cone) ပင်ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုအနေဖြင့် p-အခြေခံကိန်းပြည့်များ (p-adic integers) <math>\mathbb{Z}_p</math> ကို လေ့လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings) ဖြစ်သော <math>\mathbb{Z}/p^n</math> ကြားရှိ စားလဒ် ပုံဖော်မှု (quotient map) များ ကိန်းစဉ်၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ == တိကျသော စုဆုံမှတ် ပုံသဏ္ဌာန်များ (Specific limit Shapes) == === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) === <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ * မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ (topological spaces) မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]] (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ|<math>\mathbf{Top}</math> ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ သက်သေပြချက် - <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]] မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ|<math>\mathbf{Set}</math> ကတ်တဂိုရီ]]အတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>\mathbf{Top}</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> ဖြစ်သည်။ <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == တိကျသော ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ပုံသဏ္ဍာန်များ (Specific Colimit Shapes) == ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်များ သည် အထက်တွင် ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သော စုဆုံမှတ်ဆိုင်ရာ သဘောတရားများ၏ ဒွန်တွဲ ဖြစ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ် (Coproduct) === ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ် (coproduct) <math>\coprod_{j \in J} A_j</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဤဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများကို ပေါင်းလဒ် အင်ဂျက်ရှင်းများ (coproduct injections) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းတို့ကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\iota_{j'}: A_{j'} \rightarrow \coprod_{j \in J} A_j</math> အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ === ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (Coequalizer) === ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း (coequalizer) သည် မျဉ်းပြိုင်စုံတွဲ (parallel pair) ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ပုံဖော်မှုများဖြစ်သော <math>f,g: A \rightrightarrows B</math> တို့အတွက် ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်းသည် <math>hf=hg</math> ဖြစ်စေမည့် စကြဝဠာ ပုံဖော်မှု (universal map) <math>h:B\rightarrow C</math> ဖြစ်သည်။ ဤဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ကတော့ပုံကို ခက်ရင်းခွ (fork) ဟု ပုံမှန်အားဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] <math>\phi: G \rightarrow H</math> တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲကာနယ် (cokernel) သည် <math>\phi</math> နှင့် အသေးအဖွဲ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>e: G \rightarrow H</math> တို့၏ ဒွန်တွဲညီမျှပိုင်း ဖြစ်သည်။ === ပွတ်ရှ်အောက် (Pushout) === ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) သည် စပန် ပုံကြမ်း (span diagram) တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေးထားသော ပုံဖော်မှုများအောက်ရှိ စကြဝဠာ ဖလှယ်ရ စတုရန်း (universal commutative square) ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဋ္ဌဂံပုံသဏ္ဍာန် ရပ်ဝန်း (figure eight space) သည် အခြေခံအမှတ်မပါသော ရပ်ဝန်း ပုံကြမ်း (unbased space diagram) <math>S^1 \leftarrow * \rightarrow S^1</math> ၏ ပွတ်ရှ်အောက် ဖြစ်သည်။ ဤရပ်ဝန်းသည် စက်ဝိုင်းနှစ်ခုကို ပူးပေါင်းထားသော <math>S^1 \vee S^1</math> ပုံစံဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မုန့်လက်ကောက် (torus) <math>T \cong S^1 \times S^1</math> ကို ၎င်း၏ နယ်နိမိတ် (boundary) တစ်လျှောက်တွင် အပိတ်ပြား (disk) <math>D^2</math> ကို ကပ်ခြင်းပါဝင်သည့် ပွတ်ရှ်အောက်မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ === ကိန်းစဉ်တန်း ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ် (Sequential Colimit or Direct Limit) === ကိန်းစဉ်တန်း ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် (sequential colimit) သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ် (direct limit) သည် အော်ဒီနယ် (ordinal) <math>\omega</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>F_0 \rightarrow F_1 \rightarrow F_2 \rightarrow \dots</math> ကဲ့သို့သော ပုံကြမ်းမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\text{colim} F_n</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် [[အစု|အစုများ]]နှင့် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်းများ (inclusion maps) <math>X_0 \hookrightarrow X_1 \hookrightarrow \dots</math> ပါဝင်သော ကိန်းစဉ်တစ်ခု၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်သည် ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်စု (union) <math>\bigcup_{n \ge 0} X_n</math> ဖြစ်သည်။ CW ကွန်ပလက်စ် (CW complex) တစ်ခုသည် ၎င်း၏ <math>n</math>-အရိုးစုများ (<math>n</math>-skeleta) ၏ ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * {{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] l70f4hhpvt01y6cqlxitbw33gm77ds5 0 288396 1040963 1040597 2026-06-26T10:08:46Z Naingli 144794 1040963 wikitext text/x-wiki == ဒေါ်လှကလေးစိန် ( အငြိမ့်မင်းသမီး ) == {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | ဒေါ်လှကလေးစိန် |- ! ငယ်နာမည် | ဒေါ်လှကြီး |- ! အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း | အဆိုတော်၊ အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ပညာပေး |- ! ထင်ရှားသော ဘွဲ့ | ဂီတမယ် |- ! ကျော်ကြားသော သီချင်းများ | * မောင်မောင်ဆိုလေ ထီးရိုးရှည် * အပျိုကြီးသက်တော်ရှည် * ဦးထင်ပေါ် * သာသနာပိုင်သွားလျောက်ချေ * ရဲစိတ်ရဲမာန် * တမန်တော် |- ! လုပ်ငန်းနယ်ပယ် | အနုပညာ၊ ပညာရေး (မန္တလေးပန်တျာ) |} [[File:Hlabauiio.jpg|thumb|ဂီတမယ် လှကလေးစိန်]] [[File:Juikkji.jpg|thumb|ဂီတမယ်လှကလေးစိန်]] [[File:Mknhuik.jpg|thumb|လှကလေးစိန် နှင့် ဩဘာသောင်း]] ဒေါ်လှကလေးစိန် (ငယ်နာမည်: ဒေါ်လှကြီး) သည် မြန်မာ့ရိုးရာ အငြိမ့်လောကနှင့် မဟာဂီတလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ထိပ်တန်းအနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် အက၊ အဆို နှစ်ဘက်လုံးတွင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်သူဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် မဟာဂီတသီချင်းများကို ပိုင်နိုင်စွာ သီဆိုနိုင်မှုကြောင့် 'ဂီတမယ်' ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် အနုပညာခရီး == ဒေါ်လှကလေးစိန်သည် ငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာကို ဝါသနာပါခဲ့ပြီး အသက် ၉ နှစ်အရွယ်မှစတင်ကာ အငြိမ့်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းမှာ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ရှည်လျားခဲ့သည်။ ပညာသင်ယူမှု: ဖခင်ဖြစ်သူ ဘာဂျာဆရာ ဆရာခန့်၏ အားပေးမှုဖြင့် ငယ်စဉ်ကပင် ဆရာဘကြီး၊ စိန်ဗေဒါ ဦးမောင်ကလေး၊ စန္ဒရား ဆရာမောင်၊ ပတ္တလား ဆရာဘကလေး၊ ရုပ်သေးဆရာ ဦးထွန်းအိုင်၊ ဆရာထူး၊ ဒေါ်စောမြဧကြည်နှင့် ဒေါ်အောင်ကြည်တို့ထံတွင် အဆို၊ အက ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ကြားခဲ့သည်။ == အနုပညာသက်တမ်း == အသက် ၉ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသမီး ဥက္ကလာဧကြည်ထံ၌ အကသင်ရင်း ရှေ့ထွက်မင်းသမီးအဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။ ဦးချစ်ဖွယ်၊ ဒေါ်စိန်သုံတို့၏ စန္ဒရားအငြိမ့်ကြီးတွင် ပွဲဦးထွက် ကပြခဲ့သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်တည်ထောင်သော အငြိမ့်၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူမနှင့်အတူ ညီမဖြစ်သူ မတင်ရွှေက မင်းသမီးအဖြစ် တွဲဖက်ကပြလေ့ရှိသည်။ ထင်ရှားမှု: မြန်မာ့အငြိမ့်မိခင်ကြီး လေဘာတီမမြရင်နှင့်လည်း အငြိမ့်တွဲ၍ ကပြခဲ့ဖူးသည်။ == ဓာတ်ပြားနှင့် ဂီတလောက == ဒေါ်လှကလေးစိန်သည် အကကောင်းရုံသာမက ဓာတ်ပြားလောက၌လည်း အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူမသီဆိုခဲ့သော သီချင်းများအနက် ထင်ရှားသည့်သီချင်းအချို့မှာ - မောင်မောင်ဆိုလေ ထီးရိုးရှည် အပျိုကြီးသက်တော်ရှည် ဦးထင်ပေါ် သာသနာပိုင်သွားလျောက်ချေ ရဲစိတ်ရဲမာန် တမန်တော် == နောက်ပိုင်းကာလနှင့် အမွေအနှစ် == အနုပညာလောကမှ အနားယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးပန်တျာကျောင်းတွင် မိန်းကလေးအဆိုနည်းပြအဖြစ် ဒေါ်ဩဘာသောင်း (အကနည်းပြ) နှင့်အတူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == စီးပွားရေး == ဒေါ်လှကလေးစိန်၏ အမည်ဖြင့် နာမည်ကြီးသည့် မန္တလေးထိုးမုန့်လုပ်ငန်းကို ညီမများက လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ စီးပွားရေးနယ်ပယ်တွင်လည်း လှကလေးစိန်ထိုးမုန့် မှာ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 10yd8q5cfunxk5eqejr3r33v2v260u5 2 288511 1040785 1040586 2026-06-25T12:03:47Z Min chan saw 144752 1040785 wikitext text/x-wiki == အဲလိဇဘတ်ဘုရင်မကြီး == အဂ်လိပ်နိုင်ငံ၏ ဘုရင်မကြီး တစ်ပါးဖြစ်သည် ။ နာမည်တူ ဆင်တူယိုးမှား ၂ ပါးရှိသည်။ <ref>မြန်မာသမိုင်းစာမျက်နှာ အတွဲ၂ နှာ ၁၀၉ </ref> <references group="ထိုင်းသမိုင်း" /> qnid7rmap0jcpepqylmcgjotvzo0ga9 100 288569 1040927 1040697 2026-06-26T07:01:34Z Salai Rungtoi 22844 1040927 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=25|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား ငလျင်]] **[[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]တွင် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းက စက္ကန့်ပိုင်းမျှသာ ခြားလျက် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အားပြင်းငလျင် နှစ်ခုကြောင့် သေဆုံးသူ အနည်းဆုံး ၃၂ ဦးအထိ ရှိလာပြီး နောက်ထပ် လူ ၇၀၀ နီးပါး ဒဏ်ရာရရှိကြောင်း ယာယီသမ္မတ ဒယ်လ်စီ ရိုဒရီးဂတ်ဇ်က ပြောကြားခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/ckg4k2pym0et BBC)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *Lapsus$ ဟုခေါ်သည့် [[ဟက်ကာ]]အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က [[ဧရာဝတီဘဏ်]]၏ သုံးစွဲသူများဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ဖောက်ထွင်းရယူထားပြီး သတ်မှတ်ရက်အတွင်း ငွေကြေးပေးအပ်ခြင်းမရှိပါက အဆိုပါအချက်အလက်များကို ရောင်းချမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်လိုက်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/ckg4k2pym0et (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} 2k51r0q2mggvuigonqv9wfzqs3uzxot 0 288603 1040787 1040783 2026-06-25T12:16:21Z Pyae Phyoe Mg Mg 144174 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1040787 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = AK Sports FC-KPG | image = Graphic artwork of mount popa with an eagle design.png | fullname = AK Sports Football Club (KPG) | nickname = Eagle | founded = {{Start date and age|2019|8|5}} | ground = ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း | owner = ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို | chairman = ဦးထွန်းကို | administrator = ဦးသန့်ဇင် | manager = ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | coach = ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်<br>ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း<br>ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်<br>ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | captain = အောင်ဘုန်းပြည့် | pattern_la1 = |pattern_b1=_thinbluesides|pattern_ra1=|pattern_sh1=|pattern_so1= | leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = 00008B |socks1 = 00008B }} '''AK Sports FC-KPG''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့]]တွင် အခြေစိုက်သည့် မြန်မာ ဘောလုံးကလပ်အသင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအသင်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို က အောင်မင်္ဂလာကျောင်းကွင်း၌ လူငယ်များဖြင့် ''Galar United'' အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသင်း၏ ကိုယ်စားပြုတံဆိပ်မှာ Eagle (လင်းယုန်) ဖြစ်ပြီး အဓိကအရောင်မှာ အဖြူရောင်နှင့် အပြာရင့်ရောင် ဖြစ်သည်။ အသင်းစတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်ထိ ကိုဘိုဘို၏ လမ်းညွှန်ထိန်းသိမ်းမှု၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုများနှင့်အတူ လူငယ်များအတွက် အခွင့်အရေးများ ဖန်တီးပေးလျက်ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော ပြိုင်ပွဲတိုင်းတွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်သော လူငယ်ကစားသမားများကိုသာ အသုံးပြုသည်။ == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်၊ ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း၊ ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်၊ ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၂၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''အသင်းကွင်း တည်နေရာ:''' ** [https://www.google.com/maps?q=20.8351512,95.1278144 ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း တည်နေရာ (Google Maps)] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော် ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်းဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင် ပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၁၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] ac5pfh2c1wjlrpxwxa2xy6msesbfxm7 1040788 1040787 2026-06-25T12:20:30Z Pyae Phyoe Mg Mg 144174 လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040788 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = AK Sports FC-KPG | image = [[File:Graphic artwork of mount popa with an eagle design.png]] | fullname = AK Sports Football Club (KPG) | nickname = Eagle | founded = {{Start date and age|2019|8|5}} | ground = ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း | owner = ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို | chairman = ဦးထွန်းကို | administrator = ဦးသန့်ဇင် | manager = ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | coach = ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်<br>ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း<br>ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်<br>ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | captain = အောင်ဘုန်းပြည့် | pattern_la1 = |pattern_b1=_thinbluesides|pattern_ra1=|pattern_sh1=|pattern_so1= | leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = 00008B |socks1 = 00008B }} '''AK Sports FC-KPG''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့]]တွင် အခြေစိုက်သည့် မြန်မာ ဘောလုံးကလပ်အသင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအသင်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို က အောင်မင်္ဂလာကျောင်းကွင်း၌ လူငယ်များဖြင့် ''Galar United'' အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသင်း၏ ကိုယ်စားပြုတံဆိပ်မှာ Eagle (လင်းယုန်) ဖြစ်ပြီး အဓိကအရောင်မှာ အဖြူရောင်နှင့် အပြာရင့်ရောင် ဖြစ်သည်။ အသင်းစတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်ထိ ကိုဘိုဘို၏ လမ်းညွှန်ထိန်းသိမ်းမှု၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုများနှင့်အတူ လူငယ်များအတွက် အခွင့်အရေးများ ဖန်တီးပေးလျက်ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော ပြိုင်ပွဲတိုင်းတွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်သော လူငယ်ကစားသမားများကိုသာ အသုံးပြုသည်။ == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်၊ ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း၊ ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်၊ ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၂၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''အသင်းကွင်း တည်နေရာ:''' ** [https://www.google.com/maps?q=20.8351512,95.1278144 ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း တည်နေရာ (Google Maps)] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော် ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်းဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင် ပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၁၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] 9np4gro5xzypfiozfxicg3myv7agayr 1040789 1040788 2026-06-25T12:22:05Z Pyae Phyoe Mg Mg 144174 လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040789 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = AK Sports FC-KPG | image = [[File:Graphic artwork of mount popa with an eagle design.png|220px]] | fullname = AK Sports Football Club (KPG) | nickname = Eagle | founded = {{Start date and age|2019|8|5}} | ground = ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း | owner = ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို | chairman = ဦးထွန်းကို | administrator = ဦးသန့်ဇင် | manager = ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | coach = ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်<br>ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း<br>ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်<br>ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | captain = အောင်ဘုန်းပြည့် | pattern_la1 = |pattern_b1=_thinbluesides|pattern_ra1=|pattern_sh1=|pattern_so1= | leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = 00008B |socks1 = 00008B }} '''AK Sports FC-KPG''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့]]တွင် အခြေစိုက်သည့် မြန်မာ ဘောလုံးကလပ်အသင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအသင်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို က အောင်မင်္ဂလာကျောင်းကွင်း၌ လူငယ်များဖြင့် ''Galar United'' အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသင်း၏ ကိုယ်စားပြုတံဆိပ်မှာ Eagle (လင်းယုန်) ဖြစ်ပြီး အဓိကအရောင်မှာ အဖြူရောင်နှင့် အပြာရင့်ရောင် ဖြစ်သည်။ အသင်းစတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်ထိ ကိုဘိုဘို၏ လမ်းညွှန်ထိန်းသိမ်းမှု၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုများနှင့်အတူ လူငယ်များအတွက် အခွင့်အရေးများ ဖန်တီးပေးလျက်ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော ပြိုင်ပွဲတိုင်းတွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်သော လူငယ်ကစားသမားများကိုသာ အသုံးပြုသည်။ == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်၊ ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း၊ ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်၊ ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၂၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''အသင်းကွင်း တည်နေရာ:''' ** [https://www.google.com/maps?q=20.8351512,95.1278144 ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း တည်နေရာ (Google Maps)] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော် ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်းဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင် ပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၁၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] ibuymokprgdnkwzx7nm5hdi6yczb41y 1040790 1040789 2026-06-25T12:23:39Z Pyae Phyoe Mg Mg 144174 လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040790 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = AK Sports FC-KPG | image = [[File:Graphic artwork of mount popa with an eagle design.png|220px]] | fullname = AK Sports Football Club (KPG) | nickname = Eagle | founded = {{Start date and age|2019|8|5}} | ground = ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း | owner = ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို | chairman = ဦးထွန်းကို | administrator = ဦးသန့်ဇင် | manager = ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | coach = ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်<br>ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း<br>ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်<br>ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | captain = အောင်ဘုန်းပြည့် | pattern_la1 = |pattern_b1=_thinbluesides|pattern_ra1=|pattern_sh1=|pattern_so1= | leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = 00008B |socks1 = 00008B }} '''AK Sports FC-KPG''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့]]တွင် အခြေစိုက်သည့် မြန်မာ ဘောလုံးကလပ်အသင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအသင်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို က အောင်မင်္ဂလာကျောင်းကွင်း၌ လူငယ်များဖြင့် ''Galar United'' အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသင်း၏ ကိုယ်စားပြုတံဆိပ်မှာ Eagle (လင်းယုန်) ဖြစ်ပြီး အဓိကအရောင်မှာ အဖြူရောင်နှင့် အပြာရင့်ရောင် ဖြစ်သည်။ အသင်းစတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်ထိ ကိုဘိုဘို၏ လမ်းညွှန်ထိန်းသိမ်းမှု၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုများနှင့်အတူ လူငယ်များအတွက် အခွင့်အရေးများ ဖန်တီးပေးလျက်ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော ပြိုင်ပွဲတိုင်းတွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်သော လူငယ်ကစားသမားများကိုသာ အသုံးပြုသည်။ == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်၊ ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း၊ ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်၊ ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၂၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''အသင်းကွင်း တည်နေရာ:''' ** [https://www.google.com/maps?q=20.8351512,95.1278144 ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း တည်နေရာ (Google Maps)] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော် ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်းဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင် ပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၁၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] b7pinupmdz5xgxcdj6xsjqps056c7xj 1040791 1040790 2026-06-25T12:27:50Z Pyae Phyoe Mg Mg 144174 လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040791 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = AK Sports FC-KPG | image = [[File:Graphic artwork of mount popa with an eagle design.png|180px]] | fullname = AK Sports Football Club (KPG) | nickname = Eagle | founded = {{Start date and age|2019|8|5}} | ground = ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း | owner = ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို | chairman = ဦးထွန်းကို | administrator = ဦးသန့်ဇင် | manager = ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | coach = ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်<br>ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း<br>ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်<br>ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | captain = အောင်ဘုန်းပြည့် | pattern_la1 = |pattern_b1=_thinbluesides|pattern_ra1=|pattern_sh1=|pattern_so1= | leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = 00008B |socks1 = 00008B }} '''AK Sports FC-KPG''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့]]တွင် အခြေစိုက်သည့် မြန်မာ ဘောလုံးကလပ်အသင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအသင်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို က အောင်မင်္ဂလာကျောင်းကွင်း၌ လူငယ်များဖြင့် ''Galar United'' အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသင်း၏ ကိုယ်စားပြုတံဆိပ်မှာ Eagle (လင်းယုန်) ဖြစ်ပြီး အဓိကအရောင်မှာ အဖြူရောင်နှင့် အပြာရင့်ရောင် ဖြစ်သည်။ အသင်းစတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်ထိ ကိုဘိုဘို၏ လမ်းညွှန်ထိန်းသိမ်းမှု၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုများနှင့်အတူ လူငယ်များအတွက် အခွင့်အရေးများ ဖန်တီးပေးလျက်ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော ပြိုင်ပွဲတိုင်းတွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်သော လူငယ်ကစားသမားများကိုသာ အသုံးပြုသည်။ == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်၊ ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း၊ ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်၊ ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၂၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''အသင်းကွင်း တည်နေရာ:''' ** [https://www.google.com/maps?q=20.8351512,95.1278144 ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း တည်နေရာ (Google Maps)] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော် ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်းဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင် ပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၁၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] 01x0yep9qj89me5uqgbgf98u505vl21 1040792 1040791 2026-06-25T12:30:23Z Pyae Phyoe Mg Mg 144174 လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040792 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = AK Sports FC-KPG | image = [[ဖိုင်:Graphic artwork of mount popa with an eagle design.png|thumbnail|center|200px]] | fullname = AK Sports Football Club (KPG) | nickname = Eagle | founded = {{Start date and age|2019|8|5}} | ground = ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း | owner = ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို | chairman = ဦးထွန်းကို | administrator = ဦးသန့်ဇင် | manager = ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | coach = ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်<br>ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း<br>ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်<br>ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | captain = အောင်ဘုန်းပြည့် | pattern_la1 = |pattern_b1=_thinbluesides|pattern_ra1=|pattern_sh1=|pattern_so1= | leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = 00008B |socks1 = 00008B }} '''AK Sports FC-KPG''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့]]တွင် အခြေစိုက်သည့် မြန်မာ ဘောလုံးကလပ်အသင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအသင်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို က အောင်မင်္ဂလာကျောင်းကွင်း၌ လူငယ်များဖြင့် ''Galar United'' အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသင်း၏ ကိုယ်စားပြုတံဆိပ်မှာ Eagle (လင်းယုန်) ဖြစ်ပြီး အဓိကအရောင်မှာ အဖြူရောင်နှင့် အပြာရင့်ရောင် ဖြစ်သည်။ အသင်းစတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်ထိ ကိုဘိုဘို၏ လမ်းညွှန်ထိန်းသိမ်းမှု၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုများနှင့်အတူ လူငယ်များအတွက် အခွင့်အရေးများ ဖန်တီးပေးလျက်ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော ပြိုင်ပွဲတိုင်းတွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်သော လူငယ်ကစားသမားများကိုသာ အသုံးပြုသည်။ == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်၊ ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း၊ ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်၊ ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၂၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''အသင်းကွင်း တည်နေရာ:''' ** [https://www.google.com/maps?q=20.8351512,95.1278144 ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း တည်နေရာ (Google Maps)] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော် ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်းဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင် ပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၁၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] meujoz3qtkocmfwdriwprecisnpvqu4 1040918 1040792 2026-06-26T06:03:26Z Zawzawaungthwin 100038 {{delete|Test page}} 1040918 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}} {{Infobox football club | clubname = AK Sports FC-KPG | image = [[ဖိုင်:Graphic artwork of mount popa with an eagle design.png|thumbnail|center|200px]] | fullname = AK Sports Football Club (KPG) | nickname = Eagle | founded = {{Start date and age|2019|8|5}} | ground = ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း | owner = ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို | chairman = ဦးထွန်းကို | administrator = ဦးသန့်ဇင် | manager = ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | coach = ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်<br>ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း<br>ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်<br>ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို | captain = အောင်ဘုန်းပြည့် | pattern_la1 = |pattern_b1=_thinbluesides|pattern_ra1=|pattern_sh1=|pattern_so1= | leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = 00008B |socks1 = 00008B }} '''AK Sports FC-KPG''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့]]တွင် အခြေစိုက်သည့် မြန်မာ ဘောလုံးကလပ်အသင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအသင်းကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို က အောင်မင်္ဂလာကျောင်းကွင်း၌ လူငယ်များဖြင့် ''Galar United'' အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသင်း၏ ကိုယ်စားပြုတံဆိပ်မှာ Eagle (လင်းယုန်) ဖြစ်ပြီး အဓိကအရောင်မှာ အဖြူရောင်နှင့် အပြာရင့်ရောင် ဖြစ်သည်။ အသင်းစတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်ထိ ကိုဘိုဘို၏ လမ်းညွှန်ထိန်းသိမ်းမှု၊ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုများနှင့်အတူ လူငယ်များအတွက် အခွင့်အရေးများ ဖန်တီးပေးလျက်ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော ပြိုင်ပွဲတိုင်းတွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်သော လူငယ်ကစားသမားများကိုသာ အသုံးပြုသည်။ == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော်၊ ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်း၊ ဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင်၊ ဦးပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၂၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''အသင်းကွင်း တည်နေရာ:''' ** [https://www.google.com/maps?q=20.8351512,95.1278144 ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ဘောလုံးကွင်း တည်နေရာ (Google Maps)] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] == အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နည်းပြအဖွဲ့ == * '''အသင်းပိုင်ရှင်:''' ဦးအောင်ကျော်မင်း (ခ) ဦးဖိုးညို * '''အသင်းဥက္ကဋ္ဌ:''' ဦးထွန်းကို * '''အသင်းအုပ်ချုပ်သူ:''' ဦးသန့်ဇင် * '''အသင်းမန်နေဂျာ:''' ကိုပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို * '''နည်းပြများ:''' ဦးကျော်ကျော်အောင် (ခ) ဦးဖိုးကျော် ဦးမြင့်သူ (ခ) ဦးသံချောင်းဦးနိုင်ထူးလွင် (ခ) ကိုနိုင် ပြည့်ဖြိုးမောင်မောင် (ခ) ကိုဘိုဘို == ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ == * '''၂၀၁၁ ခုနှစ်:''' Galaticos Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် မြို့မှ ဝါရင့်ကစားသမားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်း ၇ သင်းနှင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အဆင့် (၄) ချိတ်ခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၂ ခုနှစ်:''' Galaticos U-19 Futsal ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိဘဲ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၃ ခုနှစ်:''' အလွတ်တန်း ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၁၅ ခုနှစ်:''' ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် U-18 ပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆုဖလား ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ညောင်ဦးမြို့နယ်မှ ကျင်းပသော ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထောက်ပံ့ရေး ရန်ပုံငွေပြိုင်ပွဲတွင် ရှုံးပွဲမရှိ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ * '''၂၀၂၅ ခုနှစ်:''' ရေနံမြေ သခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ''Glory Troopers FC-KPG'' အမည်ဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အဖွင့်ပွဲစဉ်တွင် လက်ရှိချန်ပီယံ အိမ်ရှင် မကွေး UYN အသင်းကို ၃-၂ ရလဒ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။<ref>[https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/2025-khunc-rennmeskhngphiulkiidiung-alttttnphitthe-runthkbheaalunpiungpai ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရေနံမြေသခင်ဖိုးလှကြီးဒိုင်း အလွတ်တန်းဖိတ်ခေါ် ရှုံးထွက်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ကစားလျက်ရှိ - MRTV သတင်း]</ref> == ထင်ရှားသော ကစားသမားများ == AK Sports FC-KPG အသင်းသည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ပဏာမအဆင့်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လက်ရွေးစင်အဆင့် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (National League) ကလပ်အသင်းများဖြစ်ကြသည့် ရတနာပုံ U-20 အသင်း၊ သစ္စာအားမာန် စီနီယာအသင်းနှင့် သစ္စာအားမာန် U-20 အသင်းတို့တွင် အသင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော လူငယ်ကစားသမားများ သွားရောက်ကစားလျက်ရှိသည်။ == အကိုးအကားများ == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * '''ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များ:''' ** [https://www.facebook.com/share/1BHPd9pcqG/ AK Sports FC တရားဝင် Facebook စာမျက်နှာ] ** [https://www.tiktok.com/@ak.sports.fc2019 AK Sports FC တရားဝင် TikTok အကောင့်] ** [https://www.youtube.com/@aksportsfc AK Sports FC တရားဝင် YouTube ချန်နယ်] * '''မီဒီယာနှင့် သတင်းမှတ်တမ်းများ:''' ** [https://www.youtube.com/watch?v=GaISn9tIfaw ပြိုင်ပွဲဗီဒီယို မှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=w-zBogqDipM Live ထုတ်လွှင့်မှုမှတ်တမ်း (YouTube)] ** [https://www.facebook.com/share/v/193irwk6oR/ ပြိုင်ပွဲဗီဒီယိုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/17jtgorpKc/ အသင်းလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း (Facebook)] ** [https://www.facebook.com/share/p/1BE9obakCB/ အသင်းသတင်းထုတ်ပြန်ချက် (Facebook)] 86t2g7rhhnqc7ryvithisitdigr34bs 0 288606 1040915 1040781 2026-06-26T05:54:20Z Zawzawaungthwin 100038 ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်း 1040915 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ရွှေဒေါင်းညို | image = | caption = | birth_name = မောင်ဉာဏ် | birth_date = {{birth date|1911|01|15}} (ခန့်မှန်း) | birth_place = ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင်ရပ်ကွက်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = {{death date and age|2005|10|4|1911|1|15}} | death_place = မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = သဘင်ပညာရှင်၊ မင်းသား | years_active = ၁၉၂၅ – ၂၀၀၅ | known_for = ဇာတ်သဘင်၊ အကနည်းပြ | children = [[ချစ်ဦးညို]] (သားကြီး)၊ ဒေါင်းမလေး (သမီး) | relatives = [[အမာစိန်]] (တူမ) | awards = ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန် (ပထမအဆင့်) }} '''ရွှေဒေါင်းညို''' (၁၉၁၁ - ၂၀၀၅) သည် [[သဘင်ပညာ|မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်ပညာလောက]]တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော မင်းသားကြီးနှင့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ် ကောင်စီဝင်နှင့် အနုပညာဦးစီးဌာန၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် "[[ကဗျာလွတ်]]" ကို စတင်တီထွင်ခဲ့သူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံထားရသူလည်း ဖြစ်သည်။ ရွှေဒေါင်းညိုသည် စာရေးဆရာ [[ချစ်ဦးညို]]နှင့် ဒေါင်းမလေးတို့၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ယနေ့လူငယ်များနှင့် ဆို၊ က၊ ရေး၊ တီး ရိုးရာခရီး |url=http://mdn.gov.mm/my/yneluungymaanng-chiu-k-re-ttii-riuraakhrii-0 |access-date=2026-06-26 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=မန္တလေးပန်တျာနှင့် ကဗျာလွတ် |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnttlepnttaanng-kbaaltt |access-date=2026-06-26 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစုနောက်ခံ == ရွှေဒေါင်းညို၏ ငယ်နာမည်မှာ မောင်ဉာဏ် ဖြစ်သည်။၎င်းကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် (ခရစ်နှစ် ၁၉၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ)၊ တနင်္လာနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင်ရပ်ကွက်၌ ဦးမြနှင့် ဒေါ်မိတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူသည် ဆိုင်းမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး အဘိုးဖြစ်သူမှာ ဆိုင်းဆရာကြီး ဆရာလပ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဆရာလပ်ကြီးသည် သီပေါမင်း လက်ထက်တော်က မန္တလေးအရိုးအိုးဆိုင်းဝိုင်းကို အသနားတော်ခံရသူဖြစ်သည်။ အဘိုးဖြစ်သူ၏ အစ်ကိုမှာ [[မင်းတုန်းမင်း|မင်းတုန်းမင်း]]နှင့် [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်တော်တို့တွင် ဝဲယာဆိုင်းတော်တီးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည့် “နေမျိုးသီရိကျော်စွာခေါင်” ဘွဲ့ရ ဆရာမင်းကြီးဖြစ်သည်။ မောင်ဉာဏ် သည် ဆရာမြနှင့် ဒေါ်မိတို့၏ သားလေးယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ သူ၏ အစ်ကိုများမှာ ဦးဘစံ (လေဘာတီမမြရင်အငြိမ့်မှ ပတ္တလားတီး)၊ ဦးအုန်းဖေ (အငြိမ့်ကြေးတီး၊ [[အမာစိန်|ယိုးဒယားပြန်အမာစိန်]]၏ ဖခင်) နှင့် ကိုမှန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာဝါသနာပါသူ ကိုဉာဏ်သည် အစ်ကိုနှစ်ဝမ်းကွဲတော်သူ မန္တလေးပန်တျာကျောင်း အကနည်းပြ စိန်မြသွင်၏ ဇာတ်ထဲတွင် အနုပညာပညာရပ်များကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်ထဲတွင်ပင် "ဆီးသီးကောက်မင်းသား" အဖြစ် နှစ်ပါးခွင်ကပြရင်း အနုပညာလောကသို့ ခြေစုံပစ်ဝင်ရောက်ခဲ့ရာမှ နောင်အခါတွင် ထင်ရှားသော မင်းသားကြီး ရွှေဒေါင်းညို ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Grace Media |date=2023-02-10 |title=ဆရာချစ်ဦးညိုပြောပြတဲ့ သူ့ဖခင်ရွှေဒေါင်းညိုရဲ့အနုပညာအမွေနဲ့ ခြောက်လုံးပတ်ဗုံအကြောင်း |url=https://www.youtube.com/watch?v=9JtGrTiXs8Q |access-date=2026-06-26}}</ref> == အနုပညာခရီးလမ်း == ကိုဉာဏ်သည် ငယ်စဉ်ကပင် အစ်ကိုနှစ်ဝမ်းကွဲတော်စပ်သူ မန္တလေးပန်တျာကျောင်းမှ အကနည်းပြဆရာကြီး စိန်မြသွင်၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အနုပညာအမည်မှာ “ဘီအေဉာဏ်” ဖြစ်သည်။ သူသည် [[လေဘာတီ မမြရင်|လေဘာတီမမြရင်အငြိမ့်]]၊ [[စိန်ဆင်၊ ဒေါ်|ပုစွန်တောင်မစိန်ဆင်ဇာတ်အဖွဲ့]]နှင့် [[ငွေမြိုင်၊ မ၊ မြခြေချင်း|မြခြေကျင်းမငွေမြိုင်ဇာတ်]] တို့တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၅ ခုနှစ်) တွင် မြခြေကျင်းမငွေမြိုင်၏ မောင်ဖြစ်သူ ဦးသာဒွန်းအေးက ဇာတ်ခွဲထောင်လိုက်သောအခါ မောင်ဉာဏ်မှာ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဖြစ်လာသည်။ ဒေါင်းသီချင်း အဆိုအကတွင် ထူးချွန်သောကြောင့် “ရွှေဒေါင်းညို” ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဒေါ်ခင်စိုးဝင်း |date=2019-11-04 |title=အင်းဝ အကသင်တန်းကျောင်း |url=https://burmese.voanews.com/a/burma-democracy-forum-myanmar-traditional-dance-school-in-mandalay/5150822.html |access-date=2026-06-26 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာ တာဝန်များ == ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် မန္တလေးပန်တျာကျောင်း၌ “အမျိုးသားအကနည်းပြဆရာ” အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။၁၉၅၄ - ၁၉၅၅ ခုနှစ် အရောက်တွင် မန္တလေးဆရာအတတ်သင်ကျောင်း၌ ဂီတနှင့်အက ကထိကအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။၁၉၆၂ ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်ယဉ်ကျေးမှုဇာတ်ဌာနတွင် နည်းပြအကြံပေး၊ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်ကောင်စီဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဘိဓာန် (သဘင်) ပြုစုရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2025-10-28 |title=သူတို့အိမ် အခန်း – ၂၃ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/10/28/%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%a1%e1%80%ad%e1%80%99%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%81%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%81%82%e1%81%83/ |access-date=2026-06-26 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> == ဘဝနိဂုံး == ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် ဦးဉာဏ် (ရွှေဒေါင်းညို) သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့ (အသက် ၉၅ နှစ်) တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူသည် ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန် (ပထမအဆင့်)၊ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန အကြံပေးပညာရှင်၊ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်ကောင်စီဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သဘင်အစည်းအရုံးနာယက၊ မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အဆိုအကအရေးအတီးပြိုင်ပွဲ (ဇာတ်တော်ကြီး) ဗဟိုအကဲဖြတ်ဒိုင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Popular Journal |date=2023-02-04 |title=ချစ်ဦးညိုကိုဘယ်လောက်ပဲလူသိသိအဖေဖြစ်သူရွှေဒေါင်းညိုရဲ့ခြေရာကိုတော့မနင်းနိုင်ဘူး |url=https://www.youtube.com/watch?v=T6yGkix7_bE |access-date=2026-06-26}}</ref> == မိသားစုဝင်များ == သားကြီးမှာ စာရေးဆရာ ချစ်ဦးညို ဖြစ်ပြီး သမီးမှာ မင်းသမီး ဒေါင်းမလေး ဖြစ်သည်။ တူမဖြစ်သူ ယိုးဒယားပြန် အမာစိန် မှာ ထင်ရှားသော အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ချစ်ဦးညိုနှင့်မောင်မိုးသူ |url=https://www.moemaka.com/2019/12/blog-post_66.html |access-date=2026-06-26 |website=MoeMaKa Media}}</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{lifetime|၁၉၁၁|၂၀၀၅}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] l2l60ocmsgxdl1y1wq7vv8dc2m8bwsx 3 288607 1040786 2026-06-25T12:11:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040786 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် အိခိုင်ဇွန် ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၁၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 7ky095ahj09x4twwzy2j7e1skb1qnq3 3 288608 1040794 2026-06-25T13:12:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040794 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Phoebesaurus Rex ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၂၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) k9rmtig1gnebwua5iztvxgc7t80gbyv 0 288609 1040797 2026-06-25T13:56:51Z Naingli 144794 "== တိုင်းချစ်တင်ငွေ { ဇာတ်မင်းသား } == {{Infobox person | name = တိုင်းချစ်တင်ငွေ | image = | caption = | birth_name = မောင်တင်ငွေ | birth_date = သြဂုတ်လ ၂၄ ရက် | birth_place =..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040797 wikitext text/x-wiki == တိုင်းချစ်တင်ငွေ { ဇာတ်မင်းသား } == {{Infobox person | name = တိုင်းချစ်တင်ငွေ | image = | caption = | birth_name = မောင်တင်ငွေ | birth_date = သြဂုတ်လ ၂၄ ရက် | birth_place = နပဲပင်ကျေးရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ ရုပ်သေးပညာရှင် | spouse = ဒေါ်သီတာအေး | children = ၂ ဦး | awards = နိုင်ငံတော်ရွှေတံဆိပ် (၅) ဆု }} တိုင်းချစ်တင်ငွေ သည် မြန်မာ့ရိုးရာအနုပညာနယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသော နိုင်ငံတော်ရွှေတံဆိပ် (၅) ဆုရှင် ဇာတ်မင်းသားနှင့် ရုပ်စုံ ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ဆို၊ ငို၊ ပြော အကပညာရပ်များတွင် ထူးချွန်သူတစ်ဦးအဖြစ် လူသိများသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == တိုင်းချစ်တင်ငွေကို တော်သလင်းလဆန်း ၁၀ ရက်၊ စနေနေ့တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ နပဲပင်ကျေးရွာ၌ ဖခင် ဦးကျော်အေးနှင့် မိခင် ဒေါ်သန်းမြတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူသည် အသက် ၆ နှစ်အရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ငယ်စဉ်ကတည်းက ရိုးရာတောင်သူလယ်သမားဘဝဖြင့် ကြံ့ကြံ့ခံ၍ ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ တိုင်းချစ်တင်ငွေ၏ ဇနီးမှာ ဒေါ်သီတာအေးဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့စုံတွဲတွင် မကွေးဇာတိဖြစ်သော သားသမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်း == အသက် ၉ နှစ်မှ ၁၆ နှစ်အရွယ်အထိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့စဉ်ကာလ၌ အနုပညာဝါသနာများ စတင်နိုးကြားလာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သူ၏အစ်မဖြစ်သူ မင်းသမီးမျိုးချစ်စိန်က တိုင်းချစ်တင်ငွေ၏ အနုပညာဝါသနာကို မြင်တွေ့သွားပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်သွားကာ ဇာတ်မင်းသားအဖြစ် စတင်စင်တင်ပေးခဲ့သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် "တိုင်းချစ်တင်ငွေ" ဟူသောအမည်ဖြင့် ပရိသတ်တို့ကြား ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။ == ဆုတံဆိပ်များနှင့် အောင်မြင်မှုများ == ဇာတ်မင်းသား တိုင်းချစ်တင်ငွေသည် မြန်မာ့ရိုးရာ ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ အထူးထူးချွန်ဆုံးသော ရလဒ်များကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ == အဓိကမှတ်တိုင်များ == ၁၉၉၇ ခုနှစ် - ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲတွင် "[[သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တော်|သုဝဏ္ဏသာမ]]" ဇာတ်တော်ကြီးဖြင့် သရုပ်ဆောင်ထူးချွန်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် - ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲတွင် မင်းသားအက ပထမဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ် - ရိုးရာရုပ်စုံမင်းသားအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ "ဆို၊ ငို၊ ပြော ရုပ်သေးမင်းသား" ပထမဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ သူသည် စုစုပေါင်း နိုင်ငံတော်ရွှေတံဆိပ် (၅) ဆုကို ရရှိပိုင်ဆိုင်ထားသူအဖြစ် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ [[ဆင်ဖြူကျွန်း အောင်သိန်း|ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း]] ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) c1bhtqqdogy0iu97cybxpsouboxmz38 3 288610 1040798 2026-06-25T14:12:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040798 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36898-75 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၂၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) elp29obzztwocyw1o786hekyppnxtv7 3 288611 1040802 2026-06-25T15:12:32Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040802 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Butyuucool ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၂၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) hkc1x4qefz1l0nm8ktn9a7avds6sjz3 3 288612 1040803 2026-06-25T15:12:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040803 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36640-06 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၂၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) db0jra0kd05sqpfxd5l7r0luwmse75n 0 288613 1040808 2026-06-25T15:48:03Z Naingli 144794 "== ရွှေမန်းကြည်လှိုင် ( ဇာတ်မင်းသား ) == {{Infobox person | name = ရွှေမန်းကြည်လှိုင် | image = | caption = | birth_name = မောင်ကို | birth_date = ၁၀၊ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၃၇ | birth_place..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040808 wikitext text/x-wiki == ရွှေမန်းကြည်လှိုင် ( ဇာတ်မင်းသား ) == {{Infobox person | name = ရွှေမန်းကြည်လှိုင် | image = | caption = | birth_name = မောင်ကို | birth_date = ၁၀၊ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၃၇ | birth_place = ချနိုင်ခမောက်ကျေးရွာ၊ ကနီမြို့နယ်၊ မုံရွာခရိုင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | death_place = | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ ဆိုင်းပညာရှင် | spouse = | children = ဆယ်ပြားစိန် (အပါအဝင် ၇ ဦး) | parents = ဦးထွန်းစော (ဖခင်)၊ ဒေါ်သိန်းညွန့် (မိခင်) | module = {{Infobox name module | title = အခြားအမည်များ | content = ကျော်စန်းလွင်၊ အောင်ကြည်ဗိုလ်၊ အောင်ကြည်လှိုင်၊ ဗိုလ်ကြည်လှိုင် }} }} ရွှေမန်းကြည်လှိုင်သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ငယ်မည်မှာ မောင်ကို ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု နောက်ခံ == ရွှေမန်းကြည်လှိုင်ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၈ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလကွယ် တနင်္ဂနွေနေ့) တွင် မုံရွာခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ချနိုင်ခမောက်ကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မွေးချင်းနှစ်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ ပန်းပဲဆရာကြီးနှင့် တိုင်းရင်းဆေးဆရာဖြစ်သူ ဦးထွန်းစောဖြစ်ပြီး၊ မိခင်မှာ ဒေါ်သိန်းညွန့် ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလမ်းကြောင်းနှင့် ဆိုင်းပညာ == ငယ်စဉ်ကတည်းက အဆို၊ အက၊ အတီးတွင် ဝါသနာကြီးခဲ့သော်လည်း သင်ကြားပေးမည့်ဆရာ မရှိခဲ့ပေ။ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ် (၁၉၄၉ ခုနှစ်) တွင် ရွာအလှူတစ်ခု၌ လာရောက်ဖျော်ဖြေသည့် ဆိုင်းဆရာ စိန်မောင်တင်၏ အဖွဲ့နှင့် လိုက်ပါသွားရင်း ဆိုင်းပညာကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင်ပင် "ရွှေမန်းကြည်လှိုင်" ဟူသော အမည်ကို စတင်ရရှိခဲ့သည်။ == အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ဘဝဖြတ်သန်းမှု == ငယ်စဉ်က မိဘများက အိမ်ထောင်ချပေးသော်လည်း အဆင်မပြေခဲ့ဘဲ သမီးတစ်ယောက်သာ ထွန်းကားခဲ့သည်။ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ် (၁၉၅၃ ခုနှစ်) တွင် မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်) သို့ ရောက်ရှိပြီး မြေစာရင်းဌာန၌ မြေတိုင်းစာရေးအဖြစ် ခေတ္တဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော်လည်း သဘင်အနုပညာနှင့် မြေတိုင်းပညာသည် လမ်းကြောင်းချင်း မတူညီသည့်အတွက် နှစ်နှစ်အကြာတွင် အလုပ်မှထွက်ကာ အနုပညာလောကသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြို့မတင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး ဆယ်ပြားစိန်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သော်လည်း ထိုအိမ်ထောင်မှာလည်း မခိုင်မြဲခဲ့ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ထီးလင်းမြို့ အကြည်ဝါးပင်ရွာမှ မအေးမြင့်ခိုင် (ခ) မကြည်မြင့်နှင့် အကြောင်းပါခဲ့ပြီး သားသမီး ခြောက်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ == အမည်ရင်းနှီးမှုများ (ဇာတ်မင်းသားဘဝ) == === ဇာတ်မင်းသားဘဝ အမည်ပြောင်းလဲမှုများ === ဇာတ်အဖွဲ့အသီးသီးနှင့် နယ်မြေအလိုက် ပါဝင်ကပြခဲ့စဉ်က အသုံးပြုခဲ့သော အမည်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" border="1" ! စဉ် !! အမည် !! သက်ဆိုင်သည့် ဇာတ်အဖွဲ့/နယ်မြေ |- | ၁ || ကျော်စန်းလွင် || ကပ်ကျော်သန်း၏ဇာတ် |- | ၂ || အောင်ကြည်ဗိုလ် || မြင်းခြံစိန်လှံဗိုလ်ဇာတ် |- | ၃ || အောင်ကြည်လှိုင် || မင်းဘူး၊ စကုနယ် |- | ၄ || ဗိုလ်ကြည်လှိုင် || ကျောက်ပန်းတောင်းနယ် |- | ၅ || ရွှေမန်းကြည်လှိုင် || နောက်ဆုံးအမည် (အတည်) |} ရွှေမန်းကြည်လှိုင်သည် ဇာတ်အဖွဲ့များစွာတွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာ အဖွဲ့အလိုက် အမည်နာမများ ပြောင်းလဲခဲ့ရသည်။ ကပ်ကျော်သန်း၏ဇာတ်: “ကျော်စန်းလွင်” အမည်ဖြင့် ကပြခဲ့သည်။ မြင်းခြံစိန်လှံဗိုလ်ဇာတ်: “အောင်ကြည်ဗိုလ်” အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မင်းဘူးစကုနယ်: “အောင်ကြည်လှိုင်” အမည်ဖြင့် ကပြခဲ့သည်။ ကျောက်ပန်းတောင်းနယ်: “ဗိုလ်ကြည်လှိုင်” အဖြစ် အမည်တွင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် "ရွှေမန်းကြည်လှိုင်" ဟူသောအမည်ဖြင့်သာ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အတည်တကျ ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ [[ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း]] ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 5m166f5yvp4vmz1e86gptlghbdkyy1j 3 288614 1040811 2026-06-25T16:12:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040811 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Oliver515 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၂၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) jgq08n515ahec9jix1onsey3ltvg9h6 3 288615 1040812 2026-06-25T16:13:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040812 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Phyo thura124 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၃၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) te59locbr8tu1bxqx37rm9huupjl696 0 288616 1040821 2026-06-25T16:58:51Z Naingli 144794 "== နေပြည်တော်တင်ဝင်း ( ဇာတ်မင်းသား ) == {{Infobox person | name = နေပြည်တော်တင်ဝင်း | image = | caption = | birth_name = မောင်ထွန်းရှိန် | birth_date = ၁၉၃၆ | birth_place =..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040821 wikitext text/x-wiki == နေပြည်တော်တင်ဝင်း ( ဇာတ်မင်းသား ) == {{Infobox person | name = နေပြည်တော်တင်ဝင်း | image = | caption = | birth_name = မောင်ထွန်းရှိန် | birth_date = ၁၉၃၆ | birth_place = ရွှေပေါက်ကန်ကျေးရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = | death_place = | nationality = မြန်မာ | occupation = မင်းသား၊ အကနည်းပြဆရာ၊ ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် | years_active = ၁၉၄၇–၁၉၉၆ | known_for = အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပညာရပ်များ | notable_works = ပြဇာတ်များ၊ အော်ပရာများ၊ ဇာတ်တော်ကြီးများ | awards = }} မင်းသားကြီး နေပြည်တော်တင်ဝင်းသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပညာရပ်များ၌ အလွန်ထူးချွန်ပြီး နိုင်ငံဂုဏ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သော အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာလမ်းကြောင်းအစ == ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မြောင်မြို့နယ်၊ ရွှေပေါက်ကန်ကျေးရွာ၌ ဖခင် ဦးကံလှိုင်၊ မိခင် ဒေါ်အေးသောင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မောင်ထွန်းရှိန်ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အကအခုန်ဝါသနာထက်သန်သူဖြစ်ရာ ရပ်ရွာပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ကပြရာမှ "ရွှေပင်ရှိန်" ဟူသော အမည်ဖြင့် လူသိများလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာတင်က ကလေးဇာတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို တည်ထောင်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းအား "မျိုးချစ်တင်မောင်" ဟူသော အမည်သစ်ဖြင့် ၁၁ နှစ်သားမှ ၁၄ နှစ်သားအရွယ်အထိ ကပြစေခဲ့သည်။ == အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် အမည်များပြောင်းလဲခြင်း == နယ်လှည့်ကပြရင်း အနုပညာမြို့တော် မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက်ပိုင်း အနုပညာပညာရပ်များကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာရေးဆရာကြီး ဦးဓာတ်လုံးထံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဦးအုန်းသီးဇာတ်တွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြရင်း အတွေ့အကြုံများ ရယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆရာဦးဓာတ်လုံး၏ သမီးဖြစ်သူ မင်းသမီးမြသန်းစိန်နှင့်လည်း ရင်းနှီးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဇာတ်ဆရာ ဦးမြဒင်က ၎င်းအား "ပန်တျာတင်ဝင်း" ဟု အမည်သစ်ပေးကာ ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်တစ်နှစ်တွင်မူ "နေပြည်တော်တင်ဝင်း" ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောက၌ ကျင်လည်ခြင်း == နေပြည်တော်တင်ဝင်းသည် အနုပညာခရီးလမ်းတစ်လျှောက် ဇာတ်အဖွဲ့အသီးသီးသို့ ပြောင်းရွှေ့ကပြရင်း ပညာကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ မင်းသားကနက်စိန်ဇာတ်: တစ်နှစ်ကြာ ကပြခဲ့သည်။ ပုသိမ်ဦးကြီးမြင့်ဇာတ်: နှစ်နှစ်ကြာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ချောက်မြို့ ဦးအေးမောင်ဇာတ်: ငါးနှစ်ကြာ အနုပညာများ ပြသခဲ့သည်။ == ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်များ == ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ပန်တျာကျောင်း၌ အကနည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ပညာရှင်တစ်ဦးပီပီ နိုင်ငံတကာသို့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကို ဖော်ထုတ်ပြသရန် နှစ်ကြိမ်တိုင် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်: ယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်: တရုတ်နိုင်ငံ၊ ပီကင်းမြို့သို့ မြန်မာယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။ == ပညာရေးနှင့် တာဝန်များ == ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်၊ ဇာတ်သဘင်ပညာဌာန၌ လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သော်လည်း အနုပညာအကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်တင်ဝင်းသည် ပြဇာတ်နှင့် အော်ပရာများကို ကိုယ်တိုင်ရေးသား ကပြခဲ့သလို၊ ဇာတ်တော်ကြီးများအတွက် ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။ အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး အစုံအလင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်သောကြောင့် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အလေးထားရသော ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် အသိအမှတ်ပြုခံထားရပါသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 1ykq5zr1yxl29zbw0e6cukrp6xd2ogq 3 288617 1040827 2026-06-25T17:13:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040827 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-35455-86 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၃၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) sw5mebdw3jfpk5u4wgn07u80knj3uds 3 288618 1040828 2026-06-25T17:13:24Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040828 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36779-06 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၃၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 5bu0nwaktjjf13c73fjoanrzagcrqrs 3 288619 1040829 2026-06-25T17:13:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040829 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Myat Min Khant191 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၃၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) mmevajqdk54cxkgvo0rfs3upm71wc5p 3 288620 1040830 2026-06-25T17:13:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040830 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Lin Htet Aung24 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၃၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 07g86qo6b6bp6h3mqmdz33k41ronmca 3 288621 1040831 2026-06-25T17:13:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040831 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Liyc318gmail ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၃၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) jzz34hzbma3j3binyym4vfa2x5txaul 0 288622 1040832 2026-06-25T17:27:26Z Naingli 144794 "== ဇာတ်မင်းသားကြီး “ဗန္ဓုလကျော်စိန်” (ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာ) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="font-size:120%; font-weight:bold; margin-bottom:5px;" | မင်းသားကြီး ဗန္ဓုလကျော်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040832 wikitext text/x-wiki == ဇာတ်မင်းသားကြီး “ဗန္ဓုလကျော်စိန်” (ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာ) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="font-size:120%; font-weight:bold; margin-bottom:5px;" | မင်းသားကြီး ဗန္ဓုလကျော်စိန်၏ အချက်အလက်များ |- ! အချက်အလက် ! အသေးစိတ် |- | '''အမည်အပြည့်အစုံ''' | ဗန္ဓုလကျော်စိန် (ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာ) |- | '''မွေးသက္ကရာဇ်''' | ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၂၃ |- | '''ဇာတိ''' | တူးချောင်းရွာ၊ ညောင်တုန်းမြို့ |- | '''မိဘများ''' | ဦးလှကျော် + ဒေါ်ငွေမြ |- | '''ဇနီး''' | မတင်ကြည် |- | '''သားသမီး''' | ၇ ဦး |- | '''ထူးခြားချက်''' | စက်ကြိုးစီးကာ ဓားသိုင်းကပြခြင်း၊ ဓားသိုင်းနှင့် မင်းသားအက ပေါင်းစပ်ခြင်း |- | '''ကွယ်လွန်ချိန်''' | အသက် ၇၀ အရွယ် (ကင်ဆာရောဂါဖြင့်) |} မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထူးခြားသောဓားရေး၊ ဓားယိမ်းအကတို့ဖြင့် အထူးအောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် မင်းသားကြီးမှာ “ဗန္ဓုလကျော်စိန်” (ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာ) ဖြစ်သည်။ == ဖွားမြင်ခြင်းနှင့် ငယ်ဘဝ == မင်းသားကြီးကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၄ ရက်နေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်) တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ညောင်တုန်းမြို့၊ တူးချောင်းရွာ၌ ဖခင် ဦးလှကျော်နှင့် မိခင် ဒေါ်ငွေမြတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အကအခုန် ဝါသနာပါသူဖြစ်ပြီး ၈ နှစ်သားအရွယ်မှစ၍ ကျေးရွာများရှိ အလှူပွဲ၊ ဘုရားပွဲများတွင် မပါမပြီးသူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == ၁၂ နှစ်သားအရွယ်တွင် မင်းကြီးတစ်ဦးကို ကြိုဆိုသည့်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်ကပြခဲ့ရာ ၎င်း၏ ထူးချွန်သော အကဟန်ကို မင်းကြီးက သဘောကျ နှစ်သက်သဖြင့် “ဗန္ဓုလကျော်စိန်” ဟူသော အမည်ကို ချီးမြှင့်ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် ဓားသိုင်းပညာ == ဗန္ဓုလကျော်စိန်သည် ဧရာဝတီတိုင်းတစ်လျှောက် လှည့်လည်ကပြခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော “ရဲရဲတောက်ဇာတ်အဖွဲ့” သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မန္တလာသူ အောင်မြမေနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သည်။ တစ်နေ့တွင် မင်းသမီး ဗလပြန်နှင့် ဓားယိမ်းအကပြိုင်ရာ၌ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ဖူးသည်။ ထိုရှုံးနိမ့်မှုကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ သိုင်းဆရာကြီး ဦးမြသန်း ထံတွင် ဓားသိုင်းပညာကို အထူးပြုသင်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်း၏မင်းသားအကတွင် ဓားသိုင်းပညာကို ပေါင်းစပ်တီထွင်လိုက်သည့်အခါ ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာအဖြစ် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်လာခဲ့သည်။ == ထူးခြားသော တီထွင်ဖန်တီးမှုများ == ဗန္ဓုလကျော်စိန်သည် သာမန်သဘင်ပညာသက်သက်သာမက ဆပ်ကပ်ပညာကိုပါ တွဲဖက်တင်ဆက်သူဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် “စက်ကြိုးစီး၍ ဓားသိုင်းကပြခြင်း” ဟူသော အနုပညာပုံစံကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သူဖြစ်ရာ ၎င်း၏ပွဲများမှာ အထူးကြည့်ရှုသူများပြားခဲ့သည်။ == အောင်မြင်မှုနှင့် ဂုဏ်ပြုခံရမှု == သူ၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားသည့်ခေတ်တွင် ရွှေမန်းတင်မောင်၊ စိန်အောင်မင်းတို့ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် မင်းသားများနှင့် အပြိုင်အဆိုင် နွှဲခဲ့ရသည်။ ဖဆပလခေတ် ဝန်ကြီးများ၏ ချီးမြှင့်ခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ == မိသားစုဘဝ == အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်) တွင် မတင်ကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး ၇ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == နှောင်းပိုင်းကာလနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း == ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြား၌ ဓားအကများ ကပြခဲ့ရာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလတွင် ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များဖြစ်သည့် ဘိုမြင့်ရှိန်၊ ထွန်းလုံရှိန်တို့နှင့်အတူ “ဝိဓူရဇာတ်တော်” ဗီဒီယိုဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မင်းသားကြီးသည် အသက် ၇၀ အရွယ်တွင် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် လှိုင်သာယာမြို့နယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မင်းသားကြီး၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ဓားရေးအကပညာရပ်အပေါ် စွဲမြဲစွာ လေ့ကျင့်ပြီး တီထွင်ဖန်တီးခဲ့မှုများသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၏ မှတ်တမ်းဝင် ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေပါသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) nqmrbdi7uv940g5d3ep7bbft0f3jnyr 1040833 1040832 2026-06-25T17:28:30Z Naingli 144794 1040833 wikitext text/x-wiki == ဇာတ်မင်းသားကြီး “ဗန္ဓုလကျော်စိန်” (ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာ) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="font-size:120%; font-weight:bold; margin-bottom:5px;" | မင်းသားကြီး ဗန္ဓုလကျော်စိန်၏ အချက်အလက်များ |- ! အချက်အလက် ! အသေးစိတ် |- | '''အမည်အပြည့်အစုံ''' | ဗန္ဓုလကျော်စိန် (ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာ) |- | '''မွေးသက္ကရာဇ်''' | ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၂၃ |- | '''ဇာတိ''' | တူးချောင်းရွာ၊ ညောင်တုန်းမြို့ |- | '''မိဘများ''' | ဦးလှကျော် + ဒေါ်ငွေမြ |- | '''ဇနီး''' | မတင်ကြည် |- | '''သားသမီး''' | ၇ ဦး |- | '''ထူးခြားချက်''' | စက်ကြိုးစီးကာ ဓားသိုင်းကပြခြင်း၊ ဓားသိုင်းနှင့် မင်းသားအက ပေါင်းစပ်ခြင်း |- | '''ကွယ်လွန်ချိန်''' | အသက် ၇၀ အရွယ် (ကင်ဆာရောဂါဖြင့်) |} မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထူးခြားသောဓားရေး၊ ဓားယိမ်းအကတို့ဖြင့် အထူးအောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် မင်းသားကြီးမှာ “ဗန္ဓုလကျော်စိန်” (ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာ) ဖြစ်သည်။ == ဖွားမြင်ခြင်းနှင့် ငယ်ဘဝ == မင်းသားကြီးကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၄ ရက်နေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်) တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ညောင်တုန်းမြို့၊ တူးချောင်းရွာ၌ ဖခင် ဦးလှကျော်နှင့် မိခင် ဒေါ်ငွေမြတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အကအခုန် ဝါသနာပါသူဖြစ်ပြီး ၈ နှစ်သားအရွယ်မှစ၍ ကျေးရွာများရှိ အလှူပွဲ၊ ဘုရားပွဲများတွင် မပါမပြီးသူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == ၁၂ နှစ်သားအရွယ်တွင် မင်းကြီးတစ်ဦးကို ကြိုဆိုသည့်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်ကပြခဲ့ရာ ၎င်း၏ ထူးချွန်သော အကဟန်ကို မင်းကြီးက သဘောကျ နှစ်သက်သဖြင့် “ဗန္ဓုလကျော်စိန်” ဟူသော အမည်ကို ချီးမြှင့်ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် ဓားသိုင်းပညာ == ဗန္ဓုလကျော်စိန်သည် ဧရာဝတီတိုင်းတစ်လျှောက် လှည့်လည်ကပြခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော “ရဲရဲတောက်ဇာတ်အဖွဲ့” သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မန္တလာသူ အောင်မြမေနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သည်။ တစ်နေ့တွင် မင်းသမီး [[ဗလပြန်]]နှင့် ဓားယိမ်းအကပြိုင်ရာ၌ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ဖူးသည်။ ထိုရှုံးနိမ့်မှုကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ သိုင်းဆရာကြီး ဦးမြသန်း ထံတွင် ဓားသိုင်းပညာကို အထူးပြုသင်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်း၏မင်းသားအကတွင် ဓားသိုင်းပညာကို ပေါင်းစပ်တီထွင်လိုက်သည့်အခါ ဓားရေးအကဝိဇ္ဇာအဖြစ် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်လာခဲ့သည်။ == ထူးခြားသော တီထွင်ဖန်တီးမှုများ == ဗန္ဓုလကျော်စိန်သည် သာမန်သဘင်ပညာသက်သက်သာမက ဆပ်ကပ်ပညာကိုပါ တွဲဖက်တင်ဆက်သူဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် “စက်ကြိုးစီး၍ ဓားသိုင်းကပြခြင်း” ဟူသော အနုပညာပုံစံကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သူဖြစ်ရာ ၎င်း၏ပွဲများမှာ အထူးကြည့်ရှုသူများပြားခဲ့သည်။ == အောင်မြင်မှုနှင့် ဂုဏ်ပြုခံရမှု == သူ၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားသည့်ခေတ်တွင် ရွှေမန်းတင်မောင်၊ စိန်အောင်မင်းတို့ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် မင်းသားများနှင့် အပြိုင်အဆိုင် နွှဲခဲ့ရသည်။ ဖဆပလခေတ် ဝန်ကြီးများ၏ ချီးမြှင့်ခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ == မိသားစုဘဝ == အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်) တွင် မတင်ကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး ၇ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == နှောင်းပိုင်းကာလနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း == ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြား၌ ဓားအကများ ကပြခဲ့ရာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလတွင် ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များဖြစ်သည့် ဘိုမြင့်ရှိန်၊ ထွန်းလုံရှိန်တို့နှင့်အတူ “ဝိဓူရဇာတ်တော်” ဗီဒီယိုဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မင်းသားကြီးသည် အသက် ၇၀ အရွယ်တွင် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် လှိုင်သာယာမြို့နယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မင်းသားကြီး၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ဓားရေးအကပညာရပ်အပေါ် စွဲမြဲစွာ လေ့ကျင့်ပြီး တီထွင်ဖန်တီးခဲ့မှုများသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၏ မှတ်တမ်းဝင် ပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေပါသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) hyu1nfh7zhmo15dqtczdyzu8j6tt6dc 15 288623 1040839 2026-06-25T19:06:41Z ~2026-36649-95 144861 /* စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55ကြာအိမ်ပမှတ်50/507စစ်တပ်ဘေ */ အပိုင်းသစ် 1040839 wikitext text/x-wiki == စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55ကြာအိမ်ပမှတ်50/507စစ်တပ်ဘေ == ‌စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးနိူင်ငံတစ်ကာအဂ်လိပ်သမဓ/ကဆန/နိိူိိိူိိိူိိိူိိူိိိူိိိူိိိိိူိိိူိိိူိိိူိိူိိိူိိိူိိိိူိိိူိိိူိိိူိိူိိိူိိိူိိိိိူိိိူိိိူိိိူိိူိိိူိိိူိိိူိိိူိိိူိိိူိိူိိိူိိိူိိိိိူိိိူိိိူိိိူိိူိိိူိိိူိိိိူိိိူိိိူိိိူိိူိိိူိိိူိိိိိူိိိူိိိူိိိူိိူိိိူိိိူ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-36649-95|&#126;2026-36649-95]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-36649-95|talk]]) ၁၉:၀၆၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) th1zdus98s4neswo2piq15ve9qnfjtl 3 288624 1040840 2026-06-25T19:14:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040840 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36649-95 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၁၄၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) pja9qzq4qynzakqswj6942vyodajdqf 3 288625 1040841 2026-06-25T19:14:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040841 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် လှ ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၁၄၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) be8mteeue30ghskths7t33aoipaubja 3 288626 1040850 2026-06-25T20:14:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040850 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36789-02 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၁၄၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 0t9xqbl7taxn4zagbqbapqcg8t9p77l 3 288627 1040858 2026-06-25T22:15:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040858 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Heitor Dubz ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၁၅၊ ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) boc7qavnnbxkt4h19rmpta6hsbsap1k 3 288628 1040865 2026-06-26T00:15:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040865 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36822-92 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၁၅၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 20z92unag2ufiu7sk8bwzyoqri7bne5 3 288629 1040869 2026-06-26T01:15:46Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040869 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36517-97 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၁၅၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) keo8jl7ap1up97h6pa0d7a1xqn19dcp 0 288630 1040874 2026-06-26T01:50:57Z Zawzawaungthwin 100038 '''ဒေါ်အေးအေးသန်း''' (၁၉၆၂ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး တရားသူကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]]၏ တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် 1040874 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = အေးအေးသန်း | image = | honorific prefix = | native_name_lang = my | office = [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် | term_start = ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၆ | predecessor = [[ပိုက်ပိုက်အေး]] |appointer= [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင် အစိုးရ]] |president= [[မင်းအောင်လှိုင်]] | office2 = တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး | term_start2 = ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၁ | term_end2 = ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၆ | birth_date = ၁၉၆၂ | birth_place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | nationality = မြန်မာ | education = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (LL.B, ၁၉၈၄) | occupation = တရားသူကြီး | spouse = အိမ်ထောင်သည် }} '''ဒေါ်အေးအေးသန်း''' (၁၉၆၂ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး တရားသူကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]]၏ တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://moi.gov.mm/announcements/84455 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ပညာရေး == သူသည် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] မှ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေပညာဘွဲ့ (LL.B) ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/81635 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် အဆင့် (၄) တရားရေးအရာရှိအဖြစ် မြန်မာ့တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ တရားစီရင်ရေးအဆင့်ဆင့်တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၏ တရားရေးဦးစီးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့ တွင် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်၏ တရားသူကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်၏ တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ် ဒေါ်ပိုက်ပိုက်အေး (၃၀) ကြိမ်မြောက် လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေး လမ်းညွှန်မှာကြားချက်များ ထပ်ဆင့်ရှင်းလင်းခြင်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက် {{!}} Information and Public Relations Department |url=http://www.moi.gov.mm/iprd/news/271915 |access-date=2026-06-26 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ် ထားဝယ်မြို့မစခန်း(အချုပ်ခန်း)နှင့် ထားဝယ်အကျဉ်းထောင်ရှိ အချုပ်သား/သူနှင့်အကျဉ်းသား/သူများအား ကြည့်ရှုစစ်ဆေး |url=http://www.mdn.gov.mm/my/ttnngsaariittiungdeskii-ttraaltttteaattraasuukiikhup-thaawymiumckhnakhupkhnnng-thaawyaknytheaangri |access-date=2026-06-26 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == မိသားစုဘဝ == သူသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၁၉၆၂ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ တရားသူကြီးများ]] [[Category:တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ်များ]] toi39i97urmbxrtd5mtkpyutxj293n9 3 288631 1040879 2026-06-26T02:15:56Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040879 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36959-92 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၁၅၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) dx755yhcenne7oxljplvyyu8yhptx68 3 288632 1040887 2026-06-26T03:16:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040887 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36827-61 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၆၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 39w2lrhxc1r8mec5bs80zom3rwuxp9p 0 288633 1040891 2026-06-26T04:11:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "{{Infobox river | image_caption = The river at [[Tamana, Kumamoto]]. | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040891 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | image_caption = The river at [[Tamana, Kumamoto]]. | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan }} [[File:Kikuchi-River-valley.JPG|thumb|300x300px|ခိခုချိလွင်ပြင်ဒေသတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ရေစီးကြောင်း]] '''ခိခုချိမြစ်''' (菊池川, Kikuchi-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခုမမိုတိုခရိုင်]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[အဆိုတောင်]]အနီးရှိ ဖုခဘမြို့မှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။<ref>{{Cite journal|last=Okamura|first=Maya|last2=Minagawa|first2=Tomoko|date=2016|title=Historical and Physical Evaluation of Floodplain Habitats in The River Channel of the Kikuchi River|url=http://proceedings.ise2016.org/papers/25984.pdf|journal=11th International Symposium on Ecohydraulics (ISE 2016)|publisher=Engineers Australia|pages=91–98|isbn=9780734053398|access-date=2017-11-22|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033446/http://proceedings.ise2016.org/papers/25984.pdf|url-status=usurped}}</ref> ထို့နောက်တွင် အနောက်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းကာ ခိခုချိလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ ခိခုဆုအိမြို့အနီးတွင် မြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားပြီး အရိအခဲပင်လယ်ရှိ ရှိမဘရပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ <ref>Ohmoto, T., R. Hirakawa, and K. Watanabe. "Flow pattern and sediment transport in the Kikuchi River mouth." In ''6th International Symposium on Environmental Hydraulics''. 2010.</ref> မြစ်သည် စုစုပေါင်းအရှည် ၇၁ ကီလိုမီဝာ (၄၄ မိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀၄၁ မီတာ (၃၄၁၅ ပေ) အမြင့်မှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၉၉၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၈၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်၏ အကျယ်သည် ၂၄ မီတာမှ ၇၂ မီတာ (၇၉ ပေမှ ၂၃၆ ပေ) အထိ အပြောင်းအလဲရှိသည်။ ရေစီးနှုန်းသည် နှစ်တစ်ခုအတွင်းတွင် အပြောင်းအလဲ ရှိသည်။ တစ်စက္ကန့်လျှင် ရေသည် ၁၀ မှ ၃၅၀ ကုဗမီတာ (၃၅၀ ကုဗပေ မှ ၁၂၃၆၀ ကုဗဗေ) ပမာဏ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite journal|last=Higa|first=Atsushi|last2=Kasai|first2=Fumie|last3=Kawachi|first3=Masanobu|last4=Kumano|first4=Shigeru|last5=Sakayama|first5=Hidetoshi|last6=Miyashita|first6=Mamoru|last7=Watanabe|first7=Makoto M.|date=2007-03-01|title=Seasonality of gametophyte occurrence, maturation and fertilization of the freshwater red alga Thorea okadae (Thoreales, Rhodophyta) in the Kikuchi River, Japan|journal=Phycologia|language=EN|volume=46|issue=2|pages=160–167|doi=10.2216/05-39.1}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{coord|32.879855|130.526028|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (မြစ်ဝ) ==ကိုးကား== {{reflist}} quan8hdzfcyibmvz54gtdr48hyfcr10 1040892 1040891 2026-06-26T04:12:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040892 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | image_caption = The river at [[Tamana, Kumamoto]]. | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan }} [[File:Kikuchi-River-valley.JPG|thumb|300x300px|ခိခုချိလွင်ပြင်ဒေသတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ရေစီးကြောင်း]] '''ခိခုချိမြစ်''' (菊池川, Kikuchi-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခုမမိုတိုခရိုင်]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[အဆိုတောင်]]အနီးရှိ ဖုခဘမြို့မှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။<ref>{{Cite journal|last=Okamura|first=Maya|last2=Minagawa|first2=Tomoko|date=2016|title=Historical and Physical Evaluation of Floodplain Habitats in The River Channel of the Kikuchi River|url=http://proceedings.ise2016.org/papers/25984.pdf|journal=11th International Symposium on Ecohydraulics (ISE 2016)|publisher=Engineers Australia|pages=91–98|isbn=9780734053398|access-date=2017-11-22|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033446/http://proceedings.ise2016.org/papers/25984.pdf|url-status=usurped}}</ref> ထို့နောက်တွင် အနောက်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းကာ ခိခုချိလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ ခိခုဆုအိမြို့အနီးတွင် မြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားပြီး အရိအခဲပင်လယ်ရှိ ရှိမဘရပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ <ref>Ohmoto, T., R. Hirakawa, and K. Watanabe. "Flow pattern and sediment transport in the Kikuchi River mouth." In ''6th International Symposium on Environmental Hydraulics''. 2010.</ref> မြစ်သည် စုစုပေါင်းအရှည် ၇၁ ကီလိုမီဝာ (၄၄ မိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀၄၁ မီတာ (၃၄၁၅ ပေ) အမြင့်မှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၉၉၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၈၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်၏ အကျယ်သည် ၂၄ မီတာမှ ၇၂ မီတာ (၇၉ ပေမှ ၂၃၆ ပေ) အထိ အပြောင်းအလဲရှိသည်။ ရေစီးနှုန်းသည် နှစ်တစ်ခုအတွင်းတွင် အပြောင်းအလဲ ရှိသည်။ တစ်စက္ကန့်လျှင် ရေသည် ၁၀ မှ ၃၅၀ ကုဗမီတာ (၃၅၀ ကုဗပေ မှ ၁၂၃၆၀ ကုဗဗေ) ပမာဏ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite journal|last=Higa|first=Atsushi|last2=Kasai|first2=Fumie|last3=Kawachi|first3=Masanobu|last4=Kumano|first4=Shigeru|last5=Sakayama|first5=Hidetoshi|last6=Miyashita|first6=Mamoru|last7=Watanabe|first7=Makoto M.|date=2007-03-01|title=Seasonality of gametophyte occurrence, maturation and fertilization of the freshwater red alga Thorea okadae (Thoreales, Rhodophyta) in the Kikuchi River, Japan|journal=Phycologia|language=EN|volume=46|issue=2|pages=160–167|doi=10.2216/05-39.1}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{coord|32.879855|130.526028|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (မြစ်ဝ) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] go7wcqldby2lb0s5swggauimu30uwzf 1040893 1040892 2026-06-26T04:12:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခုမမိုတိုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040893 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | image_caption = The river at [[Tamana, Kumamoto]]. | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan }} [[File:Kikuchi-River-valley.JPG|thumb|300x300px|ခိခုချိလွင်ပြင်ဒေသတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ရေစီးကြောင်း]] '''ခိခုချိမြစ်''' (菊池川, Kikuchi-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ခယူးရှူးကျွန်း]]၊ [[ခုမမိုတိုခရိုင်]]၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် အဆင့် (၁) ရှိသည်။ မြစ်သည် [[အဆိုတောင်]]အနီးရှိ ဖုခဘမြို့မှ စတင်စီးဆင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။<ref>{{Cite journal|last=Okamura|first=Maya|last2=Minagawa|first2=Tomoko|date=2016|title=Historical and Physical Evaluation of Floodplain Habitats in The River Channel of the Kikuchi River|url=http://proceedings.ise2016.org/papers/25984.pdf|journal=11th International Symposium on Ecohydraulics (ISE 2016)|publisher=Engineers Australia|pages=91–98|isbn=9780734053398|access-date=2017-11-22|archive-date=2017-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201033446/http://proceedings.ise2016.org/papers/25984.pdf|url-status=usurped}}</ref> ထို့နောက်တွင် အနောက်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းကာ ခိခုချိလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းသည်။ ခိခုဆုအိမြို့အနီးတွင် မြစ်သည် တောင်ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းသွားပြီး အရိအခဲပင်လယ်ရှိ ရှိမဘရပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ <ref>Ohmoto, T., R. Hirakawa, and K. Watanabe. "Flow pattern and sediment transport in the Kikuchi River mouth." In ''6th International Symposium on Environmental Hydraulics''. 2010.</ref> မြစ်သည် စုစုပေါင်းအရှည် ၇၁ ကီလိုမီဝာ (၄၄ မိုင်) ရှိသည်။ မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀၄၁ မီတာ (၃၄၁၅ ပေ) အမြင့်မှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ ရေစုဆောင်းဧရိယာသည် ၉၉၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၈၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြစ်၏ အကျယ်သည် ၂၄ မီတာမှ ၇၂ မီတာ (၇၉ ပေမှ ၂၃၆ ပေ) အထိ အပြောင်းအလဲရှိသည်။ ရေစီးနှုန်းသည် နှစ်တစ်ခုအတွင်းတွင် အပြောင်းအလဲ ရှိသည်။ တစ်စက္ကန့်လျှင် ရေသည် ၁၀ မှ ၃၅၀ ကုဗမီတာ (၃၅၀ ကုဗပေ မှ ၁၂၃၆၀ ကုဗဗေ) ပမာဏ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite journal|last=Higa|first=Atsushi|last2=Kasai|first2=Fumie|last3=Kawachi|first3=Masanobu|last4=Kumano|first4=Shigeru|last5=Sakayama|first5=Hidetoshi|last6=Miyashita|first6=Mamoru|last7=Watanabe|first7=Makoto M.|date=2007-03-01|title=Seasonality of gametophyte occurrence, maturation and fertilization of the freshwater red alga Thorea okadae (Thoreales, Rhodophyta) in the Kikuchi River, Japan|journal=Phycologia|language=EN|volume=46|issue=2|pages=160–167|doi=10.2216/05-39.1}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{coord|32.879855|130.526028|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} (မြစ်ဝ) ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ခုမမိုတိုခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] 8vugnstchw9xl481umm2j2048mbum26 0 288634 1040895 2026-06-26T04:25:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ခံတက်ချဉ်''' သည် ခံတက်ပင်၏ အရွက်နုကို အချဉ်ဖောက်၍ စားရသည့် စားစရာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခံတက်ရွက်အနုသည် ဆောင်းရာသီနှင့် နွေရာသ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040895 wikitext text/x-wiki '''ခံတက်ချဉ်''' သည် ခံတက်ပင်၏ အရွက်နုကို အချဉ်ဖောက်၍ စားရသည့် စားစရာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခံတက်ရွက်အနုသည် ဆောင်းရာသီနှင့် နွေရာသီတွင် ခူးဆွတ်ရရှိနိုင်သည်။ ==ပြုလုပ်ပုံနှင့် အသုံးပြုပုံ== ခူးယူရရှိလာသည့် ခံတက်ရွက်အနုများကို ရေစင်အောင်ဆေးကာ ဆန်ဆေးရေဖြင့် စိမ်ရ၏။ နောက်တစ်နေ့နံနက် ထမင်းချက်ချိန် ဆန်ဆေးရေအသစ်ရရှိသည့်အခါ ယမန်နေ့က စိမ်ထားသည့် ဆန်ဆေးရေကို သွန်ကာ ဆန်ဆေးရေအသစ်ဖြင့် ပြန်လဲရသည်။ ထိုကဲ့သို့ သုံးရက်တိုင် လုပ်ပြီးနောက် ထမင်းနှင့် ဆားအနည်းငယ်ထည့်၍ အဖုံးအုပ်ထားရသည်။ နောက်နှစ်ရက် ကြာပါက အသင့်စားသုံ့းနိုင်သည့် ခံတက်ချဉ် ရရှိသည်။ ခံတက်ချဉ်ကို ငါးပိရည်နှင့်အတူ စားရသည့် တို့စရာအနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ချဉ်ငံစပ်အရသာရှိသည့် ခံတက်ရွက်သုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း စားသုံးကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} i8a3h0fa6mmnf9w152gyvvbvhsd3so1 1040896 1040895 2026-06-26T04:27:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တို့စရာ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1040896 wikitext text/x-wiki '''ခံတက်ချဉ်''' သည် ခံတက်ပင်၏ အရွက်နုကို အချဉ်ဖောက်၍ စားရသည့် စားစရာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခံတက်ရွက်အနုသည် ဆောင်းရာသီနှင့် နွေရာသီတွင် ခူးဆွတ်ရရှိနိုင်သည်။ ==ပြုလုပ်ပုံနှင့် အသုံးပြုပုံ== ခူးယူရရှိလာသည့် ခံတက်ရွက်အနုများကို ရေစင်အောင်ဆေးကာ ဆန်ဆေးရေဖြင့် စိမ်ရ၏။ နောက်တစ်နေ့နံနက် ထမင်းချက်ချိန် ဆန်ဆေးရေအသစ်ရရှိသည့်အခါ ယမန်နေ့က စိမ်ထားသည့် ဆန်ဆေးရေကို သွန်ကာ ဆန်ဆေးရေအသစ်ဖြင့် ပြန်လဲရသည်။ ထိုကဲ့သို့ သုံးရက်တိုင် လုပ်ပြီးနောက် ထမင်းနှင့် ဆားအနည်းငယ်ထည့်၍ အဖုံးအုပ်ထားရသည်။ နောက်နှစ်ရက် ကြာပါက အသင့်စားသုံ့းနိုင်သည့် ခံတက်ချဉ် ရရှိသည်။ ခံတက်ချဉ်ကို ငါးပိရည်နှင့်အတူ စားရသည့် တို့စရာအနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ချဉ်ငံစပ်အရသာရှိသည့် ခံတက်ရွက်သုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း စားသုံးကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တို့စရာ]] thk2a87h5c4446us73041r3c5tuh3g5 1040898 1040896 2026-06-26T04:31:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1040898 wikitext text/x-wiki '''ခံတက်ချဉ်''' သည် ခံတက်ပင်၏ အရွက်နုကို အချဉ်ဖောက်၍ စားရသည့် စားစရာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခံတက်ရွက်အနုသည် ဆောင်းရာသီနှင့် နွေရာသီတွင် ခူးဆွတ်ရရှိနိုင်သည်။<ref name="culture">{{cite book |title= မြန်မာမှုဓလေ့များ (ပထမတွဲ) |author= ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း |publisher= |location= |date= |pages= ၈၉ }}</ref> ==ပြုလုပ်ပုံနှင့် အသုံးပြုပုံ== ခူးယူရရှိလာသည့် ခံတက်ရွက်အနုများကို ရေစင်အောင်ဆေးကာ ဆန်ဆေးရေဖြင့် စိမ်ရ၏။ နောက်တစ်နေ့နံနက် ထမင်းချက်ချိန် ဆန်ဆေးရေအသစ်ရရှိသည့်အခါ ယမန်နေ့က စိမ်ထားသည့် ဆန်ဆေးရေကို သွန်ကာ ဆန်ဆေးရေအသစ်ဖြင့် ပြန်လဲရသည်။ ထိုကဲ့သို့ သုံးရက်တိုင် လုပ်ပြီးနောက် ထမင်းနှင့် ဆားအနည်းငယ်ထည့်၍ အဖုံးအုပ်ထားရသည်။ နောက်နှစ်ရက် ကြာပါက အသင့်စားသုံ့းနိုင်သည့် ခံတက်ချဉ် ရရှိသည်။<ref name="culture"/> ခံတက်ချဉ်ကို ငါးပိရည်နှင့်အတူ စားရသည့် တို့စရာအနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ချဉ်ငံစပ်အရသာရှိသည့် ခံတက်ရွက်သုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း စားသုံးကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တို့စရာ]] 28gtf3eb20nv3kajhijhwu80hb54bkr 14 288635 1040897 2026-06-26T04:27:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:တို့စရာ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040897 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:တို့စရာ]] obnluwm54fo4uqsy0skrw1qdkrltzjl 3 288636 1040909 2026-06-26T05:16:26Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040909 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HUKA UL HAMID ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၆၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) nowndvyzpkvvdiw1zgi6r6ta7ljfz5n 3 288637 1040910 2026-06-26T05:16:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040910 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Leo Zep ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၆၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) m6zh4n8q8yygx2tcqzuxxwfn0h4u8ze 3 288638 1040920 2026-06-26T06:16:46Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040920 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-36834-28 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၆၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) p77q6iuk3ry0n02qafjae4ovelqe5ce 3 288639 1040921 2026-06-26T06:16:56Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040921 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် 田所和我修院 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၆၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) e5lil6d1extkqbfgv3ctvzhmmqot0za 0 288640 1040924 2026-06-26T06:28:47Z Zawzawaungthwin 100038 [[စိန်ဆင်၊ ဒေါ်]] စာမျက်နှာကို [[စိန်ဆင်]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1040924 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[စိန်ဆင်]] nzx80b2kwn3podjhzuabcd5o6qt7aft 100 288641 1040926 2026-06-26T06:59:40Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=06|day=26|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040926 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=26|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 08af1c4s0y8uzyr576fmzfmmu3lqtke 0 288642 1040928 2026-06-26T07:02:04Z Naingli 144794 "== စိန်လှထွန်း (ဦးလှထွန်း) ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ == {{Infobox person | name = စိန်လှထွန်း | image = | caption = | birth_name = ဦးလှထွန်း | birth_date = | birth_place = အင်္ဂ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040928 wikitext text/x-wiki == စိန်လှထွန်း (ဦးလှထွန်း) ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ == {{Infobox person | name = စိန်လှထွန်း | image = | caption = | birth_name = ဦးလှထွန်း | birth_date = | birth_place = အင်္ဂပူမြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၅၆ ခုနှစ်ဝန်းကျင် | known_for = မင်းသားလှထွန်းအဖြစ် ထင်ရှားခြင်း | parents = ဦးမောင်စိန် (ဖခင်)၊ ဒေါ်မယ်တင် (မိခင်) | religion = | module = {{Infobox person | child = yes | label1 = ဆရာများ | data1 = ဦးဗလရွှေ၊ ဦးဗလစိန်၊ အင်္ဂပူဆရာဒင် }} }} စိန်လှထွန်းသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထူးချွန်သော မင်းသားတစ်လက်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ဘဝလမ်းကြောင်းနှင့် အနုပညာခရီးကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ == မိဘမျိုးရိုးနှင့် ငယ်ဘဝ == စိန်လှထွန်းကို အမည်ရင်း ဦးလှထွန်း ဟုခေါ်တွင်သည်။ သူသည် သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူမဟုတ်ဘဲ ကုန်သည်မျိုးရိုးမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည်။ သူ၏မိဘများမှာ အင်္ဂပူမြို့မှ နာမည်ကျော် ကုန်သည်ကြီး ဦးမောင်စိန် နှင့် မိခင် ဒေါ်မယ်တင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စိန်လှထွန်းသည် မိဘတို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သားရတနာ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးအစ == ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာကို ဝါသနာပါခဲ့သော ဦးလှထွန်းသည် ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့များတွင် လိုက်ပါလျက် ပညာရပ်များကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူသည် ထိုခေတ်က ထင်ရှားသော ပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် ဒါရိုက်တာနှင့် မင်းသားလတ် ဦးဗလရွှေ၊ မင်းသားကြီး ဦးဗလစိန် တို့ထံတွင် သဘင်ပညာများကို နည်းခံသင်ကြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာသက်တမ်း အစောပိုင်းကာလများတွင် ထိုခေတ်က ခေတ်စားခဲ့သော လူဘိုင်စကုပ် (Lubioscope) ဇာတ်လမ်းများတွင် ဇာတ်လိုက်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က လူဘိုင်စကုပ်ဇာတ်လမ်းများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပြဇာတ်ပုံစံများအဖြစ် ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့သည်။ == ပညာဆည်းပူးခြင်းနှင့် အနုပညာအောင်မြင်မှု == ဦးလှထွန်းသည် ပညာရပ်များကို အမြဲမပြတ် လေ့လာဆည်းပူးလေ့ရှိသူဖြစ်သည်။ သူသည် မိမိ၏ တတိယမြောက်ဆရာဖြစ်သူ အင်္ဂပူဆရာဒင် ထံတွင်လည်း ဆက်လက်၍ ပြဇာတ်ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင်မူ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ ရှေ့ပိုင်းပြဇာတ်နှင့် နောက်ပိုင်းဇာတ်ခင်း နှစ်ရပ်စလုံးတွင် ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဤကာလတွင် သူသည် ပရိသတ်တို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံရပြီး "မင်းသားလှထွန်း" ဟူသောအမည်ဖြင့် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် အထူးထင်ရှားလာခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 1nfm50zekxga15p8enj1ho7w8j1t7eh 3 288643 1040931 2026-06-26T07:17:06Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040931 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ngr385 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၇၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 5i7eoen4e7ymlusz2fc9yii7ccq8m06 0 288644 1040934 2026-06-26T07:27:08Z Naingli 144794 "== ပြည်တော်သန်း { သဘင်ပညာရှင် } == {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ ပြည်တော်သန်း (ရွှေဒေါင်းဖို) ၏ ဘဝအကျဉ်း |- ! ကာလ ! ဖြစ်ရပ်အကျဉ်း |- | ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040934 wikitext text/x-wiki == ပြည်တော်သန်း { သဘင်ပညာရှင် } == {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ ပြည်တော်သန်း (ရွှေဒေါင်းဖို) ၏ ဘဝအကျဉ်း |- ! ကာလ ! ဖြစ်ရပ်အကျဉ်း |- | ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ || တောင်ကုတ်မြို့တွင် ဦးဖိုးနှံ၊ ဒေါ်ထွားစိန်တို့၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ မင်းသား "ရွှေဒေါင်းဖို" အဖြစ် စတင်လူသိများလာ။ |- | ၁၉၄၁ - ၁၉၄၂ || မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း (ပခုက္ကူ) ၌ လှည့်လည်ကပြနေစဉ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် သောင်တင်။ |- | ၁၉၄၅ နောက်ပိုင်း || စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပဲခူးမြဇာတ်အဖွဲ့နှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိ။ |- | လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် || ဓနုဖြူ၌ ပြည်တွင်းရောင်စုံသောင်းကျန်းမှုနှင့် ကြုံတွေ့၍ တောင်ကုတ်သို့ ပြန်လည်ရှောင်တိမ်း။ |- | အသက် ၃၀ အရွယ် || တက္ကသိုလ်စိုး၏ ဇာတ်အဖွဲ့၌ "ပြည်တော်သန်း" အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော မင်းသား ဖြစ်လာ။ |} ပြည်တော်သန်း (မူလအမည် ရွှေဒေါင်းဖို) သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလမှစ၍ စစ်ပြီးခေတ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အပြောင်းအလဲများကြားတွင် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ == ဇာတ်သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တောင်ကုတ်မြို့တွင် ဦးဖိုးနှံနှင့် ဒေါ်ထွားစိန်တို့က ဇာတ်အဖွဲ့တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရွှေဒေါင်းဖိုသည် ထိုဇာတ်အဖွဲ့တွင် မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ပြီး ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့သော ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း သောင်တင်ခြင်း == ရွှေဒေါင်းဖိုဇာတ်အဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းသို့ နယ်လှည့်ကပြနေစဉ် ၁၉၄၁-၁၉၄၂ ခုနှစ်ကာလတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသည်။ ပခုက္ကူမြို့သို့ ရောက်ရှိနေချိန်၌ စစ်ဖြစ်ပွားမှုနှင့် တိုင်းပြည်ပျက်စီးမှုများကြောင့် ခရီးဆက်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ဘဲ ထိုဒေသတွင်ပင် သောင်တင်ခဲ့ရသည်။ == စစ်ပြီးခေတ်နှင့် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုကာလ == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး (၁၉၄၅ နောက်ပိုင်း) တွင် ရွှေဒေါင်းဖိုသည် ပဲခူးမြဇာတ်အဖွဲ့နှင့် တွဲဖက်ကာ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းသို့ ဆင်းလာပြီး ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သို့သော် လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြည်တွင်းရောင်စုံသောင်းကျန်းမှုများကြောင့် ဓနုဖြူမြို့သို့ ရောက်ရှိနေချိန်တွင် အခက်အခဲများနှင့် ထပ်မံကြုံတွေ့ရပြန်သည်။ ဘေးလွတ်ရာသို့ ရှောင်တိမ်းရင်း ဇာတိဖြစ်သော တောင်ကုတ်မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ သူ၏ အနုပညာလမ်းကြောင်းကို ဖောက်လုပ်ပေးခဲ့သူများဖြစ်သော ဦးဖိုးနှံနှင့် ဒေါ်ထွားစိန်တို့ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ဝမ်းနည်းဖွယ် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ == ပြည်တော်သန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာပုံ == အထောက်အပံ့မဲ့ ဖြစ်နေသော ရွှေဒေါင်းဖိုသည် အဒေါ်ရင်းဖြစ်သူ သြဘာစိန်ထံသို့ စာရေးသား၍ အကူအညီ တောင်းခံခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ ဇာတ်ဆရာ ဦးဖေနှင့် ဦးသိန်းတို့မှာလည်း မင်းသားသစ် ရှာဖွေနေချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်။ ရွှေဒေါင်းဖိုသည် ထိုဇာတ်ဆရာများမှတစ်ဆင့် တက္ကသိုလ်စိုး၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်စိုး၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ရွှေဒေါင်းဖိုသည် "ပြည်တော်သန်း" ဟူသော အမည်သစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲကပြခဲ့သည်။ ၁၂ နှစ်သားအရွယ်က ဇာတ်စင်ပေါ်သို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သော သူသည် အသက် ၃၀ အရွယ်ခန့်တွင် ပြည်တော်သန်းအမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော မင်းသားတစ်လက် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) h8tcbsc5ze4ubdexqq5n8g227pyzghz 3 288645 1040940 2026-06-26T08:17:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040940 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KO MOE SANT ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၇၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 8vwikd29oypoobvqgyorzcjuw1utvtn 0 288646 1040946 2026-06-26T08:39:58Z Mkant00 135890 "[[:de:Special:Redirect/revision/265091650|Element (Mathematik)]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1040946 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ '''အစုဝင် (element)''' ဆိုသည်ကို [[အစုသီအိုရီ]] သို့မဟုတ် အတန်းအစား ယုတ္တိဗေဒ ၏ ဘောင်အတွင်းမှ အမြဲတမ်း နားလည်သဘောပေါက်ရမည်။ [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] 360mb3cmjgq8dny6noyvz5fserwpvhz 1040947 1040946 2026-06-26T08:41:48Z Mkant00 135890 1040947 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ '''အစုဝင် (element)''' ဆိုသည်ကို [[အစုသီအိုရီ]] သို့မဟုတ် [[:en:Class logic|အတန်းအစား ယုတ္တိဗေဒ]] ၏ ဘောင်အတွင်းမှ အမြဲတမ်း နားလည်သဘောပေါက်ရမည်။ ဤစကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား elementum နှင့် ဂရိဘာသာစကား στοιχεῖον တို့မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>Friedrich Kluge, Alfred Götze: ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache.'' 20. Auflage. Hrsg. von Walther Mitzka. De Gruyter, Berlin / New York 1967; Neudruck („21. unveränderte Auflage“) ebenda 1975, ISBN 3-11-005709-3, S. 162 f.</ref><ref>Franz Dornseiff: ''Die griechischen Wörter im Deutschen.'' Berlin 1950, S. 31.</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] cuazjf7v1tjwl6idn2sppc2y8t4c49z 1040948 1040947 2026-06-26T09:02:53Z Mkant00 135890 1040948 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ '''အစုဝင် (element)''' ဆိုသည်ကို [[အစုသီအိုရီ]] သို့မဟုတ် [[:en:Class logic|အတန်းအစား ယုတ္တိဗေဒ]] ၏ ဘောင်အတွင်းမှ အမြဲတမ်း နားလည်သဘောပေါက်ရမည်။ ဤစကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား elementum နှင့် ဂရိဘာသာစကား στοιχεῖον တို့မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>Friedrich Kluge, Alfred Götze: ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache.'' 20. Auflage. Hrsg. von Walther Mitzka. De Gruyter, Berlin / New York 1967; Neudruck („21. unveränderte Auflage“) ebenda 1975, ISBN 3-11-005709-3, S. 162 f.</ref><ref>Franz Dornseiff: ''Die griechischen Wörter im Deutschen.'' Berlin 1950, S. 31.</ref> အကယ်၍ <math>x</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>M</math> သည် [[အစု]] သို့မဟုတ် အတန်းအစားတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ အခြေခံ ဆက်သွယ်ချက်ကို " <math>x</math> သည် <math>M</math> ၏ အစုဝင်ဖြစ်သည် " ဟု ဖော်ပြသည်။ ထိုဆက်သွယ်ချက်ကို အစုဝင်ဖြစ်ကြောင်းပြ သင်္ကေတကို အသုံးပြု၍ "<math>x \in M</math>" ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ ဂျော့ ကန်တာ (Georg Cantor) ၏ အစု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်က အစုတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်၍ အစုဝင်ဆိုသည်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။ : "အစု <math>M</math> ဆိုသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ပင်ကိုသိစိတ် သို့မဟုတ် တွေးခေါ်မှုမှ သိရှိသော ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ကွဲပြားသည့် အရာဝတ္ထု <math>m</math> များကို တစ်ခုတည်းအဖြစ် စုစည်းထားခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအရာဝတ္ထု <math>m</math> များကို <math>M</math> ၏ အစုဝင်များဟု ခေါ်သည်။"<ref>Georg Cantor: ''Beiträge zur Begründung der transfiniten Mengenlehre.'' In: ''Mathematische Annalen.'' Bd. 46, Nr. 4, ISSN 0025-5831, S. 481–512, doi 10.1007/BF02124929.</ref> ရိုးရှင်းသော အစုသီအိုရီ (naive set theory) ၏ သဘောတရားသည် ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု များ (contradictions) နှင့် ကင်းလွတ်ခြင်း မရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့ခေတ်တွင် နဂိုမှန်အဆိုကိုအခြေခံသော အစုသီအိုရီ (axiomatic set theory) ကို အသုံးပြုကြပြီး ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ကို အများဆုံး အသုံးပြုကြကာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပိုမိုယေဘုယျကျသော အတန်းအစား ယုတ္တိဗေဒကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == === အခြေခံ ဥပမာများ (Simple examples) === အစုဝင်များ၏ ဥပမာများကို ၎င်းတို့ပါဝင်သည့် [[အစု]]များနှင့် ဆက်စပ်၍သာ ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် ကိန်းအစုများကို သင့်လျော်သော ဥပမာများအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ *<math>5 \in \mathbb{N}</math> : ၅ သည် သဘာဝကိန်းများ အစု၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math> {3 \over 4} \in \mathbb{Q}</math> : ၃/၄ သည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အစု၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math> \sqrt{2} \in \mathbb{R}</math> : ၂ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း သည် ကိန်းစစ်များ အစု၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math> \sqrt{2} \notin \mathbb{Q}</math> : ၂ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း သည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အစု၏ အစုဝင် မဟုတ်ပါ။ === အထူး ဥပမာများ (Special examples) === သင်္ချာဘာသာရပ်၏ အချို့သော ဘာသာရပ်ခွဲများတွင် သီးခြား အစုဝင်အမျိုးအစားများ မကြာခဏ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ထိုအထူးအစုဝင်များကို သတ်မှတ်ထားသော အမည်များဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) တွင် အစုဝင်အချင်းချင်း တွက်ချက်ရသည့် အထူး[[အစု]]များ ပါဝင်သည်။ ထိုသို့တွက်ချက်ရာတွင် ထိုအစု၏ အစုဝင်အသစ်တစ်ခုကို ထပ်မံရရှိသည်။ အုပ်စု တစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အခြားမည်သည့်အစုဝင်နှင့်မဆို တွက်ချက်ရာတွင် ထိုအခြားအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေသော အထူးအစုဝင်တစ်ခု အမြဲတမ်း ရှိရမည်။ ယင်းအထူးအစုဝင်ကို ထပ်တူရအစုဝင် ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် အုပ်စု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အုပ်စုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ထပ်တူရအစုဝင်ကို ရရှိစေမည့် တွဲဖက်တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိရမည်။ ယင်းတွဲဖက်ကို ပေးထားသော အစုဝင်အတွက် ပြောင်းပြန်အစုဝင် ဟု ခေါ်သည်။ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) အစုအတွင်း သုညသည် အပေါင်း အတွက် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်သည်။ မည်သည့်ကိန်း <math>x</math> ကိုမဆို သုညနှင့် ပေါင်းပါက <math>x</math> ကိုပင် ပြန်လည်ရရှိသည်။ <math>\begin{matrix}{x + 0 = x}\end{matrix}</math> အလားတူပင် ကိန်းပြည့် <math>x</math> အတွက် ၎င်း၏ဆန့်ကျင်ဘက် <math>-x</math> သည် ပြောင်းပြန်အစုဝင် ဖြစ်သည်။ <math>\begin{matrix}{x + \left( -x \right) = 0}\end{matrix}</math> ကိန်းစစ်များ (real numbers) အစုအတွင်း '၁' သည် မြှောက်ခြင်း အတွက် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>x</math> ကိုမဆို ၁ နှင့် မြှောက်ပါက <math>x</math> ကိုပင် ပြန်လည်ရရှိသည်။ : <math>x \cdot 1 = x</math> အလားတူပင် သုညမဟုတ်သော ကိန်းစစ် <math>x</math> အတွက် ၎င်း၏ပြောင်းပြန်တန်ဖိုး <math>\frac{1}{x}</math> သည် မြှောက်ခြင်းအတွက် ပြောင်းပြန်အစုဝင် ဖြစ်သည်။ : <math>x \cdot {1\over x} = 1 </math> === ရှုပ်ထွေးသော ဥပမာများ (Complex examples) === အစုဝင်နှင့် အစုဆိုင်ရာ သဘောတရားသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုတစ်ခု၏ အစုဝင်များသည် မိမိကိုယ်တိုင် အစုများဖြစ်နေနိုင်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော အစုများဖြစ်သည့် သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math>၊ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> နှင့် ကိန်းစစ်များ <math>\mathbb{R}</math> တို့ကို အစုဝင်သုံးခုအဖြစ် ပါဝင်သော အစု <math>T</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်- :<math>T:=\{\mathbb{N}, \mathbb{Q}, \mathbb{R}\}</math> ထိုအခါ သဘာဝကိန်းများ အစုသည် အစု <math>T</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်လာပြီး ၎င်းကို <math>\mathbb{N}\in T</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် သင်္ချာဘာသာရပ်၏ အစုသီအိုရီအခြေခံ တည်ဆောက်ပုံများတွင် သဘာဝကိန်းများကို ဤနည်းလမ်းဖြင့် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ <math>\begin{align} 0 & := \emptyset \\ 1 & := \{\emptyset\} = \{ 0 \} \\ 2 & := \{\emptyset, \{\emptyset\} \} = \{0,1\} \\ 3 & := \{\emptyset, \{\emptyset\}, \{\emptyset, \{\emptyset\} \}\} = \{0,1,2\} \\ & \ \ \vdots \end{align}</math> == ကိုးကား == </references> * {{Citation |last=Deiser |first=Oliver |title=Einführung in die Mengenlehre. Die Mengenlehre Georg Cantors und ihre Axiomatisierung durch Ernst Zermelo |edition=3., korrigierte |publication-place=Berlin u. a. |publisher=Springer |date=2010 |isbn=978-3-642-01444-4 |doi=10.1007/978-3-642-01445-1 |language=de}} * {{Citation |last=Ebbinghaus |first=Heinz-Dieter |title=Einführung in die Mengenlehre |series=Hochschultaschenbuch |volume=141 |edition=4. |publication-place=Heidelberg, Berlin |publisher=Spektrum Akademischer Verlag |date=2003 |isbn=3-8274-1411-3 |language=de}} * {{Citation |last=Halmos |first=Paul R. |title=Naive Set Theory |publication-place=Mineola, NY |publisher=Dover Publications |date=2017 |isbn=978-0-486-81487-2}} * {{Citation |last=Jech |first=Thomas |title=Set Theory |series=Springer Monographs in Mathematics |edition=The Third Millennium edition, revised and expanded |publication-place=Berlin u. a. |publisher=Springer Verlag |date=2003 |isbn=3-540-44085-2}} [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] ce3g7ekzhrls1090r9kd2q38pnlhjh1 1040949 1040948 2026-06-26T09:03:08Z Mkant00 135890 /* ကိုးကား */ 1040949 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ '''အစုဝင် (element)''' ဆိုသည်ကို [[အစုသီအိုရီ]] သို့မဟုတ် [[:en:Class logic|အတန်းအစား ယုတ္တိဗေဒ]] ၏ ဘောင်အတွင်းမှ အမြဲတမ်း နားလည်သဘောပေါက်ရမည်။ ဤစကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား elementum နှင့် ဂရိဘာသာစကား στοιχεῖον တို့မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>Friedrich Kluge, Alfred Götze: ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache.'' 20. Auflage. Hrsg. von Walther Mitzka. De Gruyter, Berlin / New York 1967; Neudruck („21. unveränderte Auflage“) ebenda 1975, ISBN 3-11-005709-3, S. 162 f.</ref><ref>Franz Dornseiff: ''Die griechischen Wörter im Deutschen.'' Berlin 1950, S. 31.</ref> အကယ်၍ <math>x</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>M</math> သည် [[အစု]] သို့မဟုတ် အတန်းအစားတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ အခြေခံ ဆက်သွယ်ချက်ကို " <math>x</math> သည် <math>M</math> ၏ အစုဝင်ဖြစ်သည် " ဟု ဖော်ပြသည်။ ထိုဆက်သွယ်ချက်ကို အစုဝင်ဖြစ်ကြောင်းပြ သင်္ကေတကို အသုံးပြု၍ "<math>x \in M</math>" ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ ဂျော့ ကန်တာ (Georg Cantor) ၏ အစု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်က အစုတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်၍ အစုဝင်ဆိုသည်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။ : "အစု <math>M</math> ဆိုသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ပင်ကိုသိစိတ် သို့မဟုတ် တွေးခေါ်မှုမှ သိရှိသော ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ကွဲပြားသည့် အရာဝတ္ထု <math>m</math> များကို တစ်ခုတည်းအဖြစ် စုစည်းထားခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအရာဝတ္ထု <math>m</math> များကို <math>M</math> ၏ အစုဝင်များဟု ခေါ်သည်။"<ref>Georg Cantor: ''Beiträge zur Begründung der transfiniten Mengenlehre.'' In: ''Mathematische Annalen.'' Bd. 46, Nr. 4, ISSN 0025-5831, S. 481–512, doi 10.1007/BF02124929.</ref> ရိုးရှင်းသော အစုသီအိုရီ (naive set theory) ၏ သဘောတရားသည် ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု များ (contradictions) နှင့် ကင်းလွတ်ခြင်း မရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့ခေတ်တွင် နဂိုမှန်အဆိုကိုအခြေခံသော အစုသီအိုရီ (axiomatic set theory) ကို အသုံးပြုကြပြီး ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ကို အများဆုံး အသုံးပြုကြကာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပိုမိုယေဘုယျကျသော အတန်းအစား ယုတ္တိဗေဒကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == === အခြေခံ ဥပမာများ (Simple examples) === အစုဝင်များ၏ ဥပမာများကို ၎င်းတို့ပါဝင်သည့် [[အစု]]များနှင့် ဆက်စပ်၍သာ ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် ကိန်းအစုများကို သင့်လျော်သော ဥပမာများအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ *<math>5 \in \mathbb{N}</math> : ၅ သည် သဘာဝကိန်းများ အစု၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math> {3 \over 4} \in \mathbb{Q}</math> : ၃/၄ သည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အစု၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math> \sqrt{2} \in \mathbb{R}</math> : ၂ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း သည် ကိန်းစစ်များ အစု၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math> \sqrt{2} \notin \mathbb{Q}</math> : ၂ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း သည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အစု၏ အစုဝင် မဟုတ်ပါ။ === အထူး ဥပမာများ (Special examples) === သင်္ချာဘာသာရပ်၏ အချို့သော ဘာသာရပ်ခွဲများတွင် သီးခြား အစုဝင်အမျိုးအစားများ မကြာခဏ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ထိုအထူးအစုဝင်များကို သတ်မှတ်ထားသော အမည်များဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) တွင် အစုဝင်အချင်းချင်း တွက်ချက်ရသည့် အထူး[[အစု]]များ ပါဝင်သည်။ ထိုသို့တွက်ချက်ရာတွင် ထိုအစု၏ အစုဝင်အသစ်တစ်ခုကို ထပ်မံရရှိသည်။ အုပ်စု တစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အခြားမည်သည့်အစုဝင်နှင့်မဆို တွက်ချက်ရာတွင် ထိုအခြားအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေသော အထူးအစုဝင်တစ်ခု အမြဲတမ်း ရှိရမည်။ ယင်းအထူးအစုဝင်ကို ထပ်တူရအစုဝင် ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် အုပ်စု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အုပ်စုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ထပ်တူရအစုဝင်ကို ရရှိစေမည့် တွဲဖက်တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိရမည်။ ယင်းတွဲဖက်ကို ပေးထားသော အစုဝင်အတွက် ပြောင်းပြန်အစုဝင် ဟု ခေါ်သည်။ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) အစုအတွင်း သုညသည် အပေါင်း အတွက် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်သည်။ မည်သည့်ကိန်း <math>x</math> ကိုမဆို သုညနှင့် ပေါင်းပါက <math>x</math> ကိုပင် ပြန်လည်ရရှိသည်။ <math>\begin{matrix}{x + 0 = x}\end{matrix}</math> အလားတူပင် ကိန်းပြည့် <math>x</math> အတွက် ၎င်း၏ဆန့်ကျင်ဘက် <math>-x</math> သည် ပြောင်းပြန်အစုဝင် ဖြစ်သည်။ <math>\begin{matrix}{x + \left( -x \right) = 0}\end{matrix}</math> ကိန်းစစ်များ (real numbers) အစုအတွင်း '၁' သည် မြှောက်ခြင်း အတွက် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>x</math> ကိုမဆို ၁ နှင့် မြှောက်ပါက <math>x</math> ကိုပင် ပြန်လည်ရရှိသည်။ : <math>x \cdot 1 = x</math> အလားတူပင် သုညမဟုတ်သော ကိန်းစစ် <math>x</math> အတွက် ၎င်း၏ပြောင်းပြန်တန်ဖိုး <math>\frac{1}{x}</math> သည် မြှောက်ခြင်းအတွက် ပြောင်းပြန်အစုဝင် ဖြစ်သည်။ : <math>x \cdot {1\over x} = 1 </math> === ရှုပ်ထွေးသော ဥပမာများ (Complex examples) === အစုဝင်နှင့် အစုဆိုင်ရာ သဘောတရားသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုတစ်ခု၏ အစုဝင်များသည် မိမိကိုယ်တိုင် အစုများဖြစ်နေနိုင်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော အစုများဖြစ်သည့် သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math>၊ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> နှင့် ကိန်းစစ်များ <math>\mathbb{R}</math> တို့ကို အစုဝင်သုံးခုအဖြစ် ပါဝင်သော အစု <math>T</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်- :<math>T:=\{\mathbb{N}, \mathbb{Q}, \mathbb{R}\}</math> ထိုအခါ သဘာဝကိန်းများ အစုသည် အစု <math>T</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်လာပြီး ၎င်းကို <math>\mathbb{N}\in T</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် သင်္ချာဘာသာရပ်၏ အစုသီအိုရီအခြေခံ တည်ဆောက်ပုံများတွင် သဘာဝကိန်းများကို ဤနည်းလမ်းဖြင့် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ <math>\begin{align} 0 & := \emptyset \\ 1 & := \{\emptyset\} = \{ 0 \} \\ 2 & := \{\emptyset, \{\emptyset\} \} = \{0,1\} \\ 3 & := \{\emptyset, \{\emptyset\}, \{\emptyset, \{\emptyset\} \}\} = \{0,1,2\} \\ & \ \ \vdots \end{align}</math> == ကိုးကား == * {{Citation |last=Deiser |first=Oliver |title=Einführung in die Mengenlehre. Die Mengenlehre Georg Cantors und ihre Axiomatisierung durch Ernst Zermelo |edition=3., korrigierte |publication-place=Berlin u. a. |publisher=Springer |date=2010 |isbn=978-3-642-01444-4 |doi=10.1007/978-3-642-01445-1 |language=de}} * {{Citation |last=Ebbinghaus |first=Heinz-Dieter |title=Einführung in die Mengenlehre |series=Hochschultaschenbuch |volume=141 |edition=4. |publication-place=Heidelberg, Berlin |publisher=Spektrum Akademischer Verlag |date=2003 |isbn=3-8274-1411-3 |language=de}} * {{Citation |last=Halmos |first=Paul R. |title=Naive Set Theory |publication-place=Mineola, NY |publisher=Dover Publications |date=2017 |isbn=978-0-486-81487-2}} * {{Citation |last=Jech |first=Thomas |title=Set Theory |series=Springer Monographs in Mathematics |edition=The Third Millennium edition, revised and expanded |publication-place=Berlin u. a. |publisher=Springer Verlag |date=2003 |isbn=3-540-44085-2}} [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] nprq2x7n4rlwg48uv46mwsymnwgx0z9 1040951 1040949 2026-06-26T09:05:19Z Mkant00 135890 /* ရှုပ်ထွေးသော ဥပမာများ (Complex examples) */ 1040951 wikitext text/x-wiki သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ '''အစုဝင် (element)''' ဆိုသည်ကို [[အစုသီအိုရီ]] သို့မဟုတ် [[:en:Class logic|အတန်းအစား ယုတ္တိဗေဒ]] ၏ ဘောင်အတွင်းမှ အမြဲတမ်း နားလည်သဘောပေါက်ရမည်။ ဤစကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား elementum နှင့် ဂရိဘာသာစကား στοιχεῖον တို့မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>Friedrich Kluge, Alfred Götze: ''Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache.'' 20. Auflage. Hrsg. von Walther Mitzka. De Gruyter, Berlin / New York 1967; Neudruck („21. unveränderte Auflage“) ebenda 1975, ISBN 3-11-005709-3, S. 162 f.</ref><ref>Franz Dornseiff: ''Die griechischen Wörter im Deutschen.'' Berlin 1950, S. 31.</ref> အကယ်၍ <math>x</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>M</math> သည် [[အစု]] သို့မဟုတ် အတန်းအစားတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ အခြေခံ ဆက်သွယ်ချက်ကို " <math>x</math> သည် <math>M</math> ၏ အစုဝင်ဖြစ်သည် " ဟု ဖော်ပြသည်။ ထိုဆက်သွယ်ချက်ကို အစုဝင်ဖြစ်ကြောင်းပြ သင်္ကေတကို အသုံးပြု၍ "<math>x \in M</math>" ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ ဂျော့ ကန်တာ (Georg Cantor) ၏ အစု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်က အစုတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်၍ အစုဝင်ဆိုသည်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။ : "အစု <math>M</math> ဆိုသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ပင်ကိုသိစိတ် သို့မဟုတ် တွေးခေါ်မှုမှ သိရှိသော ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ကွဲပြားသည့် အရာဝတ္ထု <math>m</math> များကို တစ်ခုတည်းအဖြစ် စုစည်းထားခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအရာဝတ္ထု <math>m</math> များကို <math>M</math> ၏ အစုဝင်များဟု ခေါ်သည်။"<ref>Georg Cantor: ''Beiträge zur Begründung der transfiniten Mengenlehre.'' In: ''Mathematische Annalen.'' Bd. 46, Nr. 4, ISSN 0025-5831, S. 481–512, doi 10.1007/BF02124929.</ref> ရိုးရှင်းသော အစုသီအိုရီ (naive set theory) ၏ သဘောတရားသည် ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု များ (contradictions) နှင့် ကင်းလွတ်ခြင်း မရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့ခေတ်တွင် နဂိုမှန်အဆိုကိုအခြေခံသော အစုသီအိုရီ (axiomatic set theory) ကို အသုံးပြုကြပြီး ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ (Zermelo-Fraenkel set theory) ကို အများဆုံး အသုံးပြုကြကာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပိုမိုယေဘုယျကျသော အတန်းအစား ယုတ္တိဗေဒကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == === အခြေခံ ဥပမာများ (Simple examples) === အစုဝင်များ၏ ဥပမာများကို ၎င်းတို့ပါဝင်သည့် [[အစု]]များနှင့် ဆက်စပ်၍သာ ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် ကိန်းအစုများကို သင့်လျော်သော ဥပမာများအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ *<math>5 \in \mathbb{N}</math> : ၅ သည် သဘာဝကိန်းများ အစု၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math> {3 \over 4} \in \mathbb{Q}</math> : ၃/၄ သည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အစု၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math> \sqrt{2} \in \mathbb{R}</math> : ၂ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း သည် ကိန်းစစ်များ အစု၏ အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math> \sqrt{2} \notin \mathbb{Q}</math> : ၂ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း သည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ အစု၏ အစုဝင် မဟုတ်ပါ။ === အထူး ဥပမာများ (Special examples) === သင်္ချာဘာသာရပ်၏ အချို့သော ဘာသာရပ်ခွဲများတွင် သီးခြား အစုဝင်အမျိုးအစားများ မကြာခဏ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ထိုအထူးအစုဝင်များကို သတ်မှတ်ထားသော အမည်များဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုသီအိုရီ]] (group theory) တွင် အစုဝင်အချင်းချင်း တွက်ချက်ရသည့် အထူး[[အစု]]များ ပါဝင်သည်။ ထိုသို့တွက်ချက်ရာတွင် ထိုအစု၏ အစုဝင်အသစ်တစ်ခုကို ထပ်မံရရှိသည်။ အုပ်စု တစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အခြားမည်သည့်အစုဝင်နှင့်မဆို တွက်ချက်ရာတွင် ထိုအခြားအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေသော အထူးအစုဝင်တစ်ခု အမြဲတမ်း ရှိရမည်။ ယင်းအထူးအစုဝင်ကို ထပ်တူရအစုဝင် ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် အုပ်စု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အုပ်စုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ထပ်တူရအစုဝင်ကို ရရှိစေမည့် တွဲဖက်တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိရမည်။ ယင်းတွဲဖက်ကို ပေးထားသော အစုဝင်အတွက် ပြောင်းပြန်အစုဝင် ဟု ခေါ်သည်။ [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) အစုအတွင်း သုညသည် အပေါင်း အတွက် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်သည်။ မည်သည့်ကိန်း <math>x</math> ကိုမဆို သုညနှင့် ပေါင်းပါက <math>x</math> ကိုပင် ပြန်လည်ရရှိသည်။ <math>\begin{matrix}{x + 0 = x}\end{matrix}</math> အလားတူပင် ကိန်းပြည့် <math>x</math> အတွက် ၎င်း၏ဆန့်ကျင်ဘက် <math>-x</math> သည် ပြောင်းပြန်အစုဝင် ဖြစ်သည်။ <math>\begin{matrix}{x + \left( -x \right) = 0}\end{matrix}</math> ကိန်းစစ်များ (real numbers) အစုအတွင်း '၁' သည် မြှောက်ခြင်း အတွက် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကိန်းစစ် <math>x</math> ကိုမဆို ၁ နှင့် မြှောက်ပါက <math>x</math> ကိုပင် ပြန်လည်ရရှိသည်။ : <math>x \cdot 1 = x</math> အလားတူပင် သုညမဟုတ်သော ကိန်းစစ် <math>x</math> အတွက် ၎င်း၏ပြောင်းပြန်တန်ဖိုး <math>\frac{1}{x}</math> သည် မြှောက်ခြင်းအတွက် ပြောင်းပြန်အစုဝင် ဖြစ်သည်။ : <math>x \cdot {1\over x} = 1 </math> === ရှုပ်ထွေးသော ဥပမာများ (Complex examples) === အစုဝင်နှင့် အစုဆိုင်ရာ သဘောတရားသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစုတစ်ခု၏ အစုဝင်များသည် မိမိကိုယ်တိုင် အစုများဖြစ်နေနိုင်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော အစုများဖြစ်သည့် သဘာဝကိန်းများ <math>\mathbb{N}</math>၊ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> နှင့် ကိန်းစစ်များ <math>\mathbb{R}</math> တို့ကို အစုဝင်သုံးခုအဖြစ် ပါဝင်သော အစု <math>T</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ :<math>T:=\{\mathbb{N}, \mathbb{Q}, \mathbb{R}\}</math> ထိုအခါ သဘာဝကိန်းများ အစုသည် အစု <math>T</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်လာပြီး ၎င်းကို <math>\mathbb{N}\in T</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် သင်္ချာဘာသာရပ်၏ အစုသီအိုရီအခြေခံ တည်ဆောက်ပုံများတွင် သဘာဝကိန်းများကို ဤနည်းလမ်းဖြင့် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ <math>\begin{align} 0 & := \emptyset \\ 1 & := \{\emptyset\} = \{ 0 \} \\ 2 & := \{\emptyset, \{\emptyset\} \} = \{0,1\} \\ 3 & := \{\emptyset, \{\emptyset\}, \{\emptyset, \{\emptyset\} \}\} = \{0,1,2\} \\ & \ \ \vdots \end{align}</math> == ကိုးကား == * {{Citation |last=Deiser |first=Oliver |title=Einführung in die Mengenlehre. Die Mengenlehre Georg Cantors und ihre Axiomatisierung durch Ernst Zermelo |edition=3., korrigierte |publication-place=Berlin u. a. |publisher=Springer |date=2010 |isbn=978-3-642-01444-4 |doi=10.1007/978-3-642-01445-1 |language=de}} * {{Citation |last=Ebbinghaus |first=Heinz-Dieter |title=Einführung in die Mengenlehre |series=Hochschultaschenbuch |volume=141 |edition=4. |publication-place=Heidelberg, Berlin |publisher=Spektrum Akademischer Verlag |date=2003 |isbn=3-8274-1411-3 |language=de}} * {{Citation |last=Halmos |first=Paul R. |title=Naive Set Theory |publication-place=Mineola, NY |publisher=Dover Publications |date=2017 |isbn=978-0-486-81487-2}} * {{Citation |last=Jech |first=Thomas |title=Set Theory |series=Springer Monographs in Mathematics |edition=The Third Millennium edition, revised and expanded |publication-place=Berlin u. a. |publisher=Springer Verlag |date=2003 |isbn=3-540-44085-2}} [[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]] 537nae0wrq5qz9owgi9y4ta8xa47f0w 3 288647 1040952 2026-06-26T09:17:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040952 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hein Zawyan ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၇၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 7210u852tlncwr0bjdkls7bxn7cunax 3 288648 1040953 2026-06-26T09:17:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040953 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Eric0725 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၇၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) euzqfa0monnnmqay8ow0zsxpoyp98r2 3 288649 1040967 2026-06-26T10:17:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040967 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် The baron of culture ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၇၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) dinzyvio9owcawing0hm54k7l7euoe3 3 288650 1040968 2026-06-26T10:17:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1040968 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zuckyd1 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၇၊ ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9fodrqt4qqejrz6inewc6fqdj60desr 0 288651 1040972 2026-06-26T10:42:40Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1255289727|Ringed space]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1040972 wikitext text/x-wiki သင်္ချာပညာတွင် '''ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း''' (ringed space) ဆိုသည်မှာ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ အဖွင့်စုပိုင်းများဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ]] မိသားစုနှင့် ကန့်သတ်ချက်များအဖြစ် လုပ်ဆောင်သော [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းသည် '''တည်ဆောက်ပုံ အစည်း''' (structure sheaf) ဟုခေါ်သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]]၏ [[အစည်း]] တစ်ခု တပ်ဆင်ထားသည့် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အဖွင့်စုပိုင်းများပေါ်ရှိ စကေလာတန်ဖိုးရှိ [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ၏]] ကွင်းများဆိုင်ရာ သဘောတရားကို သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်း (abstraction) ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အစည်းသီအိုရီ]] fk1gygwtyn02ryxzkjq3fetw2gspz6p 1040975 1040972 2026-06-26T10:52:35Z Mkant00 135890 1040975 wikitext text/x-wiki သင်္ချာပညာတွင် '''ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း''' (ringed space) ဆိုသည်မှာ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်း ]] (topological space) တစ်ခု၏ အဖွင့်စုပိုင်းများ(open subsets) ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ မိသားစု]] (family of commutative rings) နှင့် ကန့်သတ်ချက်များ (restrictions) အဖြစ် လုပ်ဆောင်သော [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (ring homomorphisms) ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းသည် '''တည်ဆောက်ပုံ အစည်း''' (structure sheaf) ဟုခေါ်သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings) ၏ [[အစည်း]] (sheaf) တစ်ခု တပ်ဆင်ထားသည့် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အဖွင့်စုပိုင်းများ ပေါ်ရှိ စကေလာတန်ဖိုးရှိ (scalar valued) [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]] (continuous functions) ၏ ကွင်းများဆိုင်ရာ သဘောတရားကို သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်း (abstraction) ဖြစ်သည်။ ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများအနက် '''ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း''' (locally ringed space) သည် အထူးအရေးပါသည်။ ၎င်းသည် အမှတ်တစ်ခုရှိ ရိုးတံ (stalk) နှင့် အမှတ်တစ်ခုရှိ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ၏]] မျိုးစေ့များ ကွင်း (ring of germs of functions)တို့အကြား နှိုင်းယှဉ်ချက် မှန်ကန်သည့် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများသည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (analysis) အပြင် ကိန်းထွေး အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ (complex algebraic geometry) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ၏ စကင်းမ် သီအိုရီ (scheme theory) တို့တွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည်။ မှတ်ချက်အနေဖြင့် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တွင် ဟတ်ရှုန်း (Hartshorne) နှင့် ဝီကီပီးဒီးယား အပါအဝင် ရှင်းလင်းတင်ပြချက် အများစုသည် ကွင်းများကို ဖလှယ်ရ ကွင်းများအဖြစ်သာ ကန့်သတ်ထားလေ့ရှိကြသည်။ တစ်ဖက်တွင် Éléments de géométrie algébrique ကျမ်းတွင်မူ ဖလှယ်ရသည့် အခြေအနေကို အများဆုံး ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားသော်လည်း ဖလှယ်ရ ကွင်းများဖြစ်ရမည်ဟူသော ယူဆချက်ကို တင်းကြပ်စွာ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိပေ။ <ref>''Éléments de géométrie algébrique'', Ch 0, 4.1.1.</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:အစည်းသီအိုရီ]] m8ds4ukwcuviou69a1xfo7zrrqua4vi 1040976 1040975 2026-06-26T11:41:39Z Mkant00 135890 1040976 wikitext text/x-wiki သင်္ချာပညာတွင် '''ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း''' (ringed space) ဆိုသည်မှာ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်း ]] (topological space) တစ်ခု၏ အဖွင့်စုပိုင်းများ(open subsets) ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ မိသားစု]] (family of commutative rings) နှင့် ကန့်သတ်ချက်များ (restrictions) အဖြစ် လုပ်ဆောင်သော [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (ring homomorphisms) ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းသည် '''တည်ဆောက်ပုံ အစည်း''' (structure sheaf) ဟုခေါ်သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings) ၏ [[အစည်း]] (sheaf) တစ်ခု တပ်ဆင်ထားသည့် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အဖွင့်စုပိုင်းများ ပေါ်ရှိ စကေလာတန်ဖိုးရှိ (scalar valued) [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]] (continuous functions) ၏ ကွင်းများဆိုင်ရာ သဘောတရားကို သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်း (abstraction) ဖြစ်သည်။ ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများအနက် '''ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း''' (locally ringed space) သည် အထူးအရေးပါသည်။ ၎င်းသည် အမှတ်တစ်ခုရှိ ရိုးတံ (stalk) နှင့် အမှတ်တစ်ခုရှိ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ၏]] မျိုးစေ့များ ကွင်း (ring of germs of functions)တို့အကြား နှိုင်းယှဉ်ချက် မှန်ကန်သည့် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများသည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (analysis) အပြင် ကိန်းထွေး အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ (complex algebraic geometry) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ၏ စကင်းမ် သီအိုရီ (scheme theory) တို့တွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည်။ မှတ်ချက်အနေဖြင့် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တွင် ဟတ်ရှုန်း (Hartshorne) နှင့် ဝီကီပီးဒီးယား အပါအဝင် ရှင်းလင်းတင်ပြချက် အများစုသည် ကွင်းများကို ဖလှယ်ရ ကွင်းများအဖြစ်သာ ကန့်သတ်ထားလေ့ရှိကြသည်။ တစ်ဖက်တွင် Éléments de géométrie algébrique ကျမ်းတွင်မူ ဖလှယ်ရသည့် အခြေအနေကို အများဆုံး ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားသော်လည်း ဖလှယ်ရ ကွင်းများဖြစ်ရမည်ဟူသော ယူဆချက်ကို တင်းကြပ်စွာ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိပေ။ <ref>''Éléments de géométrie algébrique'', Ch 0, 4.1.1.</ref> == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Definitions) == ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း <math>(X,\mathcal{O}_X)</math> ဆိုသည်မှာ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်း ]] <math>X</math> နှင့် <math>X</math> ပေါ်ရှိ ကွင်းများ၏ [[အစည်း]] <math>\mathcal{O}_X</math> တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအစည်း <math>\mathcal{O}_X</math> ကို <math>X</math> ၏ တည်ဆောက်ပုံ အစည်း ဟုခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{O}_X</math> ၏ ရိုးတံများအားလုံးသည် ဒေသအလိုက် ကွင်းများ (local rings) ဖြစ်ကြသော ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း <math>(X,\mathcal{O}_X)</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းရိုးတံများတွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်များ (maximal ideals) ရှိကြသည်။ အဖွင့်စု (open set) <math>U</math> တိုင်းအတွက် <math>\mathcal{O}_X(U)</math> သည် ဒေသအလိုက် ကွင်း ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပေ။ လက်တွေ့တွင် ထိုသို့ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:အစည်းသီအိုရီ]] 5lwi7tvgvqd89a3an4agyu4yzjwov1u 1040977 1040976 2026-06-26T11:56:42Z Mkant00 135890 1040977 wikitext text/x-wiki သင်္ချာပညာတွင် '''ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း''' (ringed space) ဆိုသည်မှာ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်း]] (topological space) တစ်ခု၏ [[အစုပိုင်း|အဖွင့်စုပိုင်းများ]] (open subsets) ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသည့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း|ဖလှယ်ရ ကွင်းများ မိသားစု]] (family of commutative rings) နှင့် ကန့်သတ်ချက်များ (restrictions) အဖြစ် လုပ်ဆောင်သော [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (ring homomorphisms) ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းသည် '''တည်ဆောက်ပုံ အစည်း''' (structure sheaf) ဟုခေါ်သော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (rings) ၏ [[အစည်း]] (sheaf) တစ်ခု တပ်ဆင်ထားသည့် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အဖွင့်စုပိုင်းများ ပေါ်ရှိ စကေလာတန်ဖိုးရှိ (scalar valued) [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]] (continuous functions) ၏ ကွင်းများဆိုင်ရာ သဘောတရားကို သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်း (abstraction) ဖြစ်သည်။ ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများအနက် '''ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း''' (locally ringed space) သည် အထူးအရေးပါသည်။ ၎င်းသည် အမှတ်တစ်ခုရှိ ရိုးတံ (stalk) နှင့် အမှတ်တစ်ခုရှိ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ၏]] မျိုးစေ့များ ကွင်း (ring of germs of functions) တို့အကြား နှိုင်းယှဉ်ချက် မှန်ကန်သည့် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများသည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (analysis) အပြင် ကိန်းထွေး အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ (complex algebraic geometry) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီ၏ စကင်းမ် သီအိုရီ (scheme theory) တို့တွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည်။ မှတ်ချက်အနေဖြင့် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တွင် ဟတ်ရှုန်း (Hartshorne) နှင့် ဝီကီပီးဒီးယား အပါအဝင် ရှင်းလင်းတင်ပြချက် အများစုသည် ကွင်းများကို ဖလှယ်ရ ကွင်းများအဖြစ်သာ ကန့်သတ်ထားလေ့ရှိကြသည်။ တစ်ဖက်တွင် Éléments de géométrie algébrique ကျမ်းတွင်မူ ဖလှယ်ရသည့် အခြေအနေကို အများဆုံး ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားသော်လည်း ဖလှယ်ရ ကွင်းများဖြစ်ရမည်ဟူသော ယူဆချက်ကို တင်းကြပ်စွာ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိပေ။ <ref>''Éléments de géométrie algébrique'', Ch 0, 4.1.1.</ref> == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Definitions) == ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း <math>(X,\mathcal{O}_X)</math> ဆိုသည်မှာ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီရပ်ဝန်း]] <math>X</math> နှင့် <math>X</math> ပေါ်ရှိ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ၏]] [[အစည်း]] <math>\mathcal{O}_X</math> တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအစည်း <math>\mathcal{O}_X</math> ကို <math>X</math> ၏ တည်ဆောက်ပုံ အစည်း ဟုခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{O}_X</math> ၏ ရိုးတံများအားလုံးသည် ဒေသအလိုက် ကွင်းများ (local rings) ဖြစ်ကြသော ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း <math>(X,\mathcal{O}_X)</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းရိုးတံများတွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်များ (maximal ideals) ရှိကြသည်။ [[အစု|အဖွင့်စု]] (open set) <math>U</math> တိုင်းအတွက် <math>\mathcal{O}_X(U)</math> သည် ဒေသအလိုက် ကွင်း ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပေ။ လက်တွေ့တွင် ထိုသို့ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများ (Examples) == အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်း <math>X</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathcal{O}_X</math> ကို <math>X</math> ၏ [[အစုပိုင်း|အဖွင့်စုပိုင်းများပေါ်ရှိ]] ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ သို့မဟုတ် ကိန်းထွေးတန်ဖိုးရှိ [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ၏]] [[အစည်း]]အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ၎င်းကို ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် ယူဆနိုင်သည်။ အမှတ် <math>x</math> တစ်ခုရှိ ရိုးတံကို <math>x</math> ရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ၏ မျိုးစေ့များ အားလုံးပါဝင်သော [[အစု]]အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ၎င်းသည် <math>x</math> တွင် တန်ဖိုး <math>0</math> ရရှိသော မျိုးစေ့များ ပါဝင်သည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ် ရှိသော ဒေသအလိုက် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းတစ်ခု]] ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>X</math> သည် အခြားသော နောက်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ ပါဝင်သည့် မန်နီဖိုး (manifold) တစ်ခုဖြစ်ပါက ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော (differentiable) သို့မဟုတ် ဟိုလိုမောဖစ် (holomorphic) [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ၏]] အစည်းကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ယင်းတို့ နှစ်ခုစလုံးသည် ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အကယ်၍ <math>X</math> သည် ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) ပါရှိသော အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အဖြေစု (algebraic variety) တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>\mathcal{O}_X(U)</math> ကို ဇာရစ်စကီး အဖွင့်စု <math>U</math> ပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားပြီး <math>U</math> အတွင်း အနန္တဖြစ်မသွားသော ရာရှင်နယ် ပုံဖော်မှုများ (rational maps) ၏ ကွင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤဥပမာ၏ အရေးပါသော ယေဘုယျပြုချက်မှာ မည်သည့် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]]၏ ရောင်စဉ် (spectrum) ကိုမဆို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းရောင်စဉ်များသည်လည်း ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ စကင်းမ်များ (schemes) သည် ဖလှယ်ရ ကွင်းများ၏ ရောင်စဉ်များကို အချင်းချင်း ပေါင်းစပ်ကပ်ထားခြင်းဖြင့် ရရှိသော ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ == မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) == <math>(X,\mathcal{O}_X)</math> မှ <math>(Y,\mathcal{O}_Y)</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) တစ်ခုဆိုသည်မှာ အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pair) <math>(f,\varphi)</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>f:X\to Y</math> သည် အခြေခံ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ အကြားရှိ [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှု]] (continuous map) တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>\varphi:\mathcal{O}_Y\to f_*\mathcal{O}_X</math> သည် <math>Y</math> ၏ တည်ဆောက်ပုံ [[အစည်း]]မှ <math>X</math> ၏ တည်ဆောက်ပုံ အစည်း၏ တိုက်ရိုက်ပုံရိပ်ဆီသို့ (direct image) သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် <math>(X,\mathcal{O}_X)</math> မှ <math>(Y,\mathcal{O}_Y)</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုကို အောက်ပါ အချက်အလက်များဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ * အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှု <math>f:X\to Y</math> တစ်ခု။ * <math>Y</math> ၏ အဖွင့်စု <math>V</math> တိုင်းအတွက် ကန့်သတ်ပုံဖော်မှုများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည့် [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] မိသားစု <math>\varphi_V : \mathcal{O}_Y(V)\to\mathcal{O}_X(f^{-1}(V))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အကယ်၍ <math>V_1</math> နှင့် <math>V_2</math> တို့သည် <math>Y</math> ၏ [[အစုပိုင်း|အဖွင့်စုပိုင်းများ]] ဖြစ်ပြီး <math>V_1\subseteq V_2</math> ဖြစ်ပါက အောက်ပါ ပုံကြမ်းသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ ဤပုံကြမ်းရှိ ဒေါင်လိုက်ပုံဖော်မှုများသည် ကန့်သတ်[[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] ဖြစ်ကြသည်။ <div style="text-align: center;"> <math> \begin{array}{ccc} \mathcal{O}_Y(V_2) & \xrightarrow{\varphi_{V_2}} & \mathcal{O}_X(f^{-1}(V_2)) \\ \downarrow & & \downarrow \\ \mathcal{O}_Y(V_1) & \xrightarrow{\varphi_{V_1}} & \mathcal{O}_X(f^{-1}(V_1)) \end{array} </math> </div> ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ အကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအတွက် နောက်ထပ် လိုအပ်ချက် တစ်ခုရှိသေးသည်။ * <math>\varphi</math> ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော <math>Y</math> ၏ ရိုးတံများနှင့် <math>X</math> ၏ ရိုးတံများ အကြားရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဒေသအလိုက် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (local homomorphisms) ဖြစ်ရမည်။ ၎င်းမှာ <math>x\in X</math> တိုင်းအတွက် <math>f(x)\in Y</math> ရှိ ဒေသအလိုက် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း၏]] အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်ကို <math>x\in X</math> ရှိ ဒေသအလိုက် ကွင်း၏ အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ် ထဲသို့ ပုံဖော်ပေးရမည် ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင် နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် မော်ဖစ်ဇင် အသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးနိုင်ပြီး ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) နှင့် ဒေသအလိုက် ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ တို့ကို ရရှိနိုင်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီများရှိ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို]] (isomorphisms) သမားရိုးကျနည်းလမ်းအတိုင်းပင် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:အစည်းသီအိုရီ]] o4ki1ldg7pjl2cr2uo5vaf3pcy6rsh7 14 288652 1040973 2026-06-26T10:43:26Z Mkant00 135890 "[[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:တိုပေါ်လော်ဂျီ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1040973 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] [[ကဏ္ဍ:တိုပေါ်လော်ဂျီ]] dsivyr0z5y4zape1vyvpc6t6bxfhgre