ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2204 1041747 883933 2026-07-02T07:02:50Z HyBoxwood 145094 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 1041747 wikitext text/x-wiki {{for|တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ|ထိုင်ဝမ်}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ | common_name = တရုတ်နိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = {{unbulleted list|{{native name|zh-Hans-CN|中华人民共和国|italics=off}}|{{small|{{transl|zh|Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó}} ([[Pinyin]])}}}}<!-- Please do not add official regional/minority languages here; use the langbox template directly below, included specifically for that purpose --> | ပုံ_အလံ = Flag of the People's Republic of China.svg | ပုံ_တံဆိပ် = 中華人民共和國國徽.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{lang|zh-hans|义勇军进行曲}}<br />{{transl|zh|Yìyǒngjūn Jìnxíngqǔ}}<br />("[[စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ၏ ချီတက်ပွဲ]]")<div style="display:inline-block; margin-top:0.4em;">{{center|[[File:March of the Volunteers instrumental.ogg]]}}</div> | ပုံ_နေရာ = CHN orthographic.svg | map_width = 250px | map_caption = တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံမှ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သော မြေများကို အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းမရှိသော မြေများကို အစိမ်းနုဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ | မြို့တော် = [[ပေကျင်းမြို့]] | coordinates = {{Coord|39|55|N|116|23|E|type:city}} | အကြီးဆုံးမြို့ = [[ရှန်ဟိုင်းမြို့]] | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | ရုံးသုံးဘာသာများ = [[:en:Standard Chinese|စံတရုတ်ဘာသာ]]{{efn|[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] ([[ဟောင်ကောင်|Hong Kong SAR]]သာ)။ [[ပေါ်တူဂီဘာသာစကား|ပေါ်တူဂီ]] ([[မကာအို|Macau SAR]]သာ)}} | languages_type = တရားဝင်အရေးအသား | languages = [[:en:Simplified Chinese characters|ရိုးရှင်းတရုတ်]]{{efn|{{Bulleted list|In the [[ဟောင်ကောင်|Hong Kong SAR]] Traditional Chinese characters and English alphabet are used,|In the [[မကာအို|Macau SAR]] Traditional Chinese characters and Portuguese orthography are used,|In [[Inner Mongolia]] the Mongolian script is used alongside simplified Chinese,|In the Tibet Autonomous Region the Tibetan script is used alongside simplified Chinese,|In [[ရှင်းကျန်း|Xinjiang]] the Uyghur Arabic alphabet is used alongside simplified Chinese,|In [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|Guangxi]] and [[Wenshan Zhuang and Miao Autonomous Prefecture|Wenshan Prefecture]] the Latin alphabet is used alongside simplified Chinese,|In the Yanbian Korean Autonomous Prefecture Chosŏn'gŭl is used alongside simplified Chinese.}}}} | regional_languages = {{hlist|[[မွန်ဂိုးလီးယားဘာသာစကား|မွန်ဂိုလီယား]]|[[ဝီဂါ ဘာသာစကား|ဝီဂါ]]|[[:en:Standard Tibetan|တိဘက်]]|[[:en:Standard Zhuang|ဇူအန်း]]|[[:en:Languages of China|အခြားသော ကွဲပြားမှုများ]]}} | religion = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;|၇၄.၅% [[:en:Irreligion in China|ဘာသာမဲ့]] / [[:en:Chinese folk religion|ရိုးရာ]]|၁၈.၃% [[:en:Chinese Buddhism|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |၅.၂% [[:en:Christianity in China|ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]|၁.၆% [[:en:Islam in China|အစ္စလာမ်]]|၀.၄% [[:en:Religion in China|အခြား]]}} | religion_ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/china#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|title=Chinese Religion &#124; Data on Chinese Religions &#124; GRF|website=www.globalreligiousfutures.org|access-date=11 October 2021|archive-date=21 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190521230415/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/china#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016}}</ref> | religion_year = ၂၀၂၀ | ethnic_groups = {{ublist|item_style=white-space:nowrap;|၉၁.၁% [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]|၈.၉% [[:en:List of ethnic groups in China|အခြား]]}} | ethnic_groups_year = ၂၀၂၀ | ethnic_groups_ref = <ref>{{Cite web|url=http://www.statista.com/statistics/166158/population-growth-inchina/|title = Erleichterung von Zuwanderung für Unternehmen vorteilhaft}}</ref> | demonym = Chinese <!---- NOTE FOR THE FOLLOWING: Describing the PRC's *GOVERNMENT TYPE* has been a contentious issue. PLEASE READ THE ARCHIVES of past discussions BEFORE MAKING/SUGGESTING CHANGES! ----->| government_type = [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ|တစ်ပြည်ထောင်]] [[မတ်ခ်စ်လီနင်ဝါဒ|မတ်ခ်စ်လီနင်]]<ref>"Xi Jinping is making great attempts to 'Sinicize' Marxist–Leninist Thought 'with Chinese characteristics' in the political sphere," states Lutgard Lams, "Examining Strategic Narratives in Chinese Official Discourse under Xi Jinping" ''Journal of Chinese Political Science'' (2018) volume 23, pp. 387–411 at p. 395</ref> [[တစ်ပါတီစနစ်|တစ်ပါတီ]] <!-- The Wikipedia page for one-party state describes it as "a type of state in which one political party has the right to form the government, usually based on the existing constitution". In 2018, the Chinese government added CCP's leadership to the constitution, which officially makes China both a de jure and a de facto one-party state -->[[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ|ဆိုရှယ်လစ်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ]]<ref>{{cite web|title=China (People's Republic of) 1982 (rev. 2004)|url=https://www.constituteproject.org/constitution/China_2004?lang=en|publisher=Constitute project|access-date=25 August 2019}}</ref> | leader_title1 = [[:en:General Secretary of the Chinese Communist Party|အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး]]<br>[[သမ္မတ|သမ္မတ]]{{efn|Although PRC President is head of state, it is a largely ceremonial office with limited power under General Secretary of the Chinese Communist Party.}}<br>[[:en:Chairman of the Central Military Commission (China)|စစ်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]{{efn|Including both state and party's central military chairs.}} | leader_name1 = [[ရှီကျင့်ဖျင်]] | leader_title2 = [[ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = လီခချန် | leader_title3 = [[:en:Chairman of the Standing Committee of the National People's Congress|ကွန်ကရက်ဥက္ကဋ္ဌ]] | leader_name3 = လီကျန်ရှုး | leader_title4 = [[:en:Chairman of the Chinese People's Political Consultative Conference|CPPCC Chairman]]{{efn|Chairman of the Chinese People's Political Consultative Conference.}} | leader_name4 = ဝမ်ယန် | leader_title7 = 1st [[:en:Secretariat of the Chinese Communist Party|CCP Secretariat's Member]] | legislature = [[အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက်]] | sovereignty_type = [[တရုတ်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း|တရုတ်နိုင်ငံ]] | established_event1 = [[:en:Xia dynasty|ပထမ အင်ပါယာခေတ်မတိုင်မီမင်းဆက်]] | established_date1 = {{c.|2070&nbsp;BCE}} | established_event2 = [[:en:Qin dynasty|ပထမအင်ပါယာမင်းဆက်]] | established_date2 = 221&nbsp;BCE | established_event3 = [[:en:1911 Revolution|သမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်ခြင်း]] | established_date3 = ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် | established_event4 = [[:en:Proclamation of the People's Republic of China|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခြင်း]] | established_date4 = ၁၉၄၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက် | established_event5 = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ|ပထမဖွဲ့စည်းပုံ]] | established_date5 = ၁၉၅၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက် | established_event6 = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ|လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ]] | established_date6 = ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက် | established_event7 = [[မကာအို|နောက်ဆုံးသော မူဝါဒ]] [[:en:Transfer of sovereignty over Macau|ခွင့်ပြုခဲ့]] | established_date7 = ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက် | area_km2 = 9,596,961 | area_footnote = {{efn|The area given is the official United Nations figure for [[Mainland China|the mainland]] and excludes [[ဟောင်ကောင်|Hong Kong]], [[မကာအို|Macau]] and [[ထိုင်ဝမ်|Taiwan]].<ref name="UN Stat">{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2007/Table03.pdf|title=Demographic Yearbook—Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|publisher=UN Statistics|year=2007|access-date=31 July 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101224063215/http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2007/Table03.pdf|archive-date=24 December 2010}}</ref> It also excludes the Trans-Karakoram Tract ({{cvt|5180|km2}}), Aksai Chin ({{cvt|38000|km2}}) and other territories in dispute with India. The total area of China is listed as {{cvt|9572900|km2}} by the ''Encyclopædia Britannica''.<ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/111803/China|title=China|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=16 November 2012}}</ref> For further information, see Territorial changes of the People's Republic of China.}}<ref>{{cite web|url=https://www.worldometers.info/geography/largest-countries-in-the-world/|title=Largest Countries in the World by Area – Worldometers|website=worldometers.info}}</ref> | ဧရိယာအဆင့် = ၃/၄ | area_sq_mi = ၃,၇၀၅,၄၀၇ <!-- Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]] --> | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = 2.8{{efn|This figure was calculated using data from the CIA World Factbook.<ref name="CIA"/>}} | population_census = {{increase}} ၁,၄၃၂,၆၂၀,၀၀၀<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2021/05/10/china-census-births-fall.html|title=China's 'Long-Term Time Bomb': Falling Births Drive Slow Population Growth|work=[[နယူးယောက်တိုင်းစ်]]|date=11 May 2021|last=Wee|first=Sui-Lee|access-date=11 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511031504/https://www.nytimes.com/2021/05/10/china-census-births-fall.html|archive-date=11 May 2021|url-status=live}}</ref> | population_census_year = ၂၀၂၄ | population_census_rank = ၂ | population_density_km2 = ၁၄၅ <ref>{{cite web|title=Population density (people per km² of land area)|url=http://data.worldbank.org/indicator/EN.POP.DNST|publisher=IMF|access-date=16 May 2015}}</ref> | population_density_sq_mi = 373 <!-- Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]] --> | population_density_rank = ၈၃ | GDP_PPP = {{increase}} $၂၆.၆၆ ထရီလီယံ<ref name="IMFWEOCN">{{cite web|title=China World Economic Outlook Database: April 2021|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=924,&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDP,NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPC,NGDPRPPPPC,NGDPPC,NGDPDPC,PPPPC,PPPSH,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]]|access-date=16 April 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၁ | GDP_PPP_rank = ၁ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၁၈,၉၃၁<ref name="IMFWEOCN"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၀၀ | GDP_nominal = {{increase}} $၁၆.၆၄ ထရီလီယံ<ref name="IMFWEOCN"/> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၁ | GDP_nominal_rank = ၂ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၁၁,၈၁၉<ref name="IMFWEOCN"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၅၆ | Gini = ၄၆.၇ <!-- number only --> | Gini_year = ၂၀၁၈ | Gini_change = increase <!-- increase --> | Gini_ref = <ref name="GINI">{{cite web|url=https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/33063/China-Economic-Update-December-2019-Cyclical-Risks-and-Structural-Imperatives.pdf|title=China Economic Update, December 2019 : Cyclical Risks and Structural Imperatives|page=21|publisher=World Bank|website=openknowledge.worldbank.org|access-date=3 January 2020|quote=The Gini coefficient, a measure of overall income inequality, declined to 0.462 in 2015, and has since risen to 0.467 in 2018 (Figure 27). Higher income inequality is partly driven by unequal regional income distribution. The eastern coastal regions have been the driver of China's rapid growth, due to its geographic location and the early introduction of reforms. As a result, the eastern coastal region is now home to 38% of the population, and its per capita GDP was 77% higher than that of the central, western, and northeastern regions in 2018. This gap widened further in the first three quarters of 2019. This is in part due to a disproportionate slowdown in interior provinces, which are more dependent on commodities and heavy industry. The slowdown has been negatively affected by structural shifts, especially necessary cuts in overcapacity (Figure 28).}}</ref> | Gini_rank = | HDI = ၀.၇၆၁ <!-- number only --> | HDI_year = ၂၀၁၉ <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ၈၅ | ဗဟိုဘဏ် = တရုတ်နိုင်ငံပြည်သူ့ဘဏ် | ငွေ = [[ရန်မင်ဘီ]] (元/¥){{efn|{{Bulleted list|[[ဟောင်ကောင်]]၌ [[ဟောင်ကောင်ဒေါ်လာ]]နှင့် [[မကာအို]]၌ |[[မကာအို ပါတာကပ်စ်]]}}}} | currency_code = CNY | time_zone = [[တရုတ်နိုင်ငံရှိ အချိန်ဇုန်များ|တရုတ် စံတော်ချိန်]] | utc_offset = [[UTC+08:00|+8]] | date_format = {{vunblist|yyyy-mm-dd|''or'' yyyy{{lang|zh|年}}m{{lang|zh|月}}d{{lang|zh|日}}|(CE; [[တရုတ် ပြက္ခဒိန်|CE-1949]])}} | drives_on = ညာ (ပြည်မကြီး);<br/>{{Bulleted list|ဘယ် ([[ဟောင်ကောင်]]နှင့် [[မကာအို]])}} | calling_code = [[တရုတ်နိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၈၆]] (ပြည်မကြီး);<br/>{{Bulleted list|[[ဟောင်ကောင်ရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၈၅၂]] ([[ဟောင်ကောင်]])|[[မကာအိုရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၈၅၃]] ([[မကာအို]])}} | cctld = {{hlist|[[.cn]]|[[.cn#Internationalized domain names with Chinese characters|.中国]]|[[.cn#Internationalized domain names with Chinese characters|.中國]] (ပြည်မကြီး)}}{{hlist|[[.hk]]|[[.香港]] ([[ဟောင်ကောင်]])}}{{hlist|[[.mo]]|[[.澳门]]|[[.澳門]] ([[မကာအို]])}} | အထိမ်းအမှတ်များ = | ISO 3166-1 = CN }} [[File:The_Great_wall_-_by_Hao_Wei.jpg|200px|thumbnail|တရုတ်နိုင်ငံ၏ နာမည်ကြီး မဟာတံတိုင်း]] '''တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ''' (အင်္ဂလိပ်စာ - People's Republic of China)([[တရုတ်ဘာသာ|တရုတ်]] - (Simplified Chinese - 中华人民共和国); (Traditional Chinese - 中華人民共和國)၊ [[ဖျင်းယင်း]] - Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) သည် [[ဧရိယာအလိုက် နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေဒေသများ စာရင်း|ကမ္ဘာ့တတိယအကြီးဆုံးနိုင်ငံ]] လည်း ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်သည် လူဦးရေ သန်း ၁၄၀၀ ရှိပြီး လူဦးရေ ဒုတိယအများဆုံးနိုင်ငံလည်းဖြစ်သည်။ [[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] Communist Party of China (CPC) မှ အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်နယ်ပေါင်း (၂၂)ခု၊ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ(၅)ခု၊ မြူနီစီပါယ် အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော် (၄)ခု ([[ပေကျင်း]]၊ [[ထျန်းကျင်း]]၊ [[ရှန်ဟိုင်းမြို့|ရှန်ဟိုင်း]]၊ [[ချုံချင့်]]) နှင့် အထူးအုပ်ချုပ်ရေးဒေသ (၂)ခု ([[ဟောင်ကောင်]]နှင့် [[မကာအို]])တို့ ပေါ်တွင် တရားဥပဒေ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ထားနိုင်သည်။ မြို့တော်မှာ [[ပေကျင်း]] ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ စတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း (၉.၆)သန်း (စတုရန်းမိုင်ပေါင်း - (၃.၇)သန်း) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မှာ ပုံစံအမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသည်။ သစ်တောများလည်းရှိသလို သဲကန္တာရများ (ဂိုဘီ သဲကန္တာရ၊ တပ်ခ်လာမာကန် သဲကန္တာရ) များလည်း ရှိသည်။ ဗီယက်နမ်၊ လာအို၊ မြန်မာနိုင်ငံတို့နှင့်နီးသော ဒေသများတွင် နွေးသမပိုင်း သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏အနောက်ပိုင်းတွင် တောင်တန်းများ၊ ကုန်းပြင်မြင့်များရှိပြီး၊ [[ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း]]နှင့် ထျန်းရှန်းတောင်တန်းတို့သည် [[အိန္ဒိယ]]နှင့် ဗဟိုအာရှဒေသတို့နှင့် နယ်ခြားအဖြစ် သဘာဝအရ တည်ရှိနေသည်။ နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းသည် ပင်လယ်ကမ်းနားဘက်ဆီသို့ မြေပြင်နိမ့်ဆင်းသွားသည်။ ကမ်းရိုးတန်း အလျား ၁၄,၅၀၀ ကီလိုမီတာ (မိုင် ၉၀၀၀) ရှည်လျားသည်။ အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်တို့ ရှိသည်။ တရုတ်ရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှုသည် [[မြစ်ဝါမြစ်]]ဝှမ်းဒေသမှ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းတခွင်တွင် စတင်ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်း (၆၀၀၀) ကျော်မျှ သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ်ဖြင့် နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်လာခဲ့သည်။ မင်းဆက်ပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသည်။ ပထမဆုံးမင်းဆက်မှာ ဘီစီ ၂၀၀၀ ခန့်က တည်ထောင်ခဲ့သော ရှမင်းဆက် (Xia Dynasty) ဖြစ်သော်လည်း ဘီစီ ၂၂၁ ခုနှစ် [[ချင်မင်းဆက်]] (Qin Dynasty) နှောင်းပိုင်းကာလကျမှသာ နိုင်ငံကို တစည်းတလုံးတည်း ဖြစ်အောင် စည်းရုံးသိမ်းသွင်း နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင်မွန်ဂိုတို့၏သိမ်းပိုက်ခြင်းကိုခံရသည်။ မွန်ဂိုတို့အားတွန်းလှန်ပြီးနောက် မင်မင်းဆက်ကိုတည်ထောင်သည်။ ထို့နောက်မန်ချူးတို့ကသိမ်းပိုက်ပြီး [[ချင်းမင်းဆက်]] (Qing Dynasty) ကိုတည်ထောင်သည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အမျိုးသားရေးပါတီ (Kuomintang (KMT)) မှ [[တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ]]ကို တည်ထောင်လိုက်ချိန်မှစ၍ ဘုရင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းခဲ့သည်။ ၂၀ရာစု၏ ပထမထက်ဝက်ကာလများအတွင်း တရုတ်ပြည်သည် စည်းလုံးညီညွတ်မှုမရှိပဲ ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိနေခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအင်အားစု (၂)ခု ဖြစ်ကြသော ကူမင်တန်နှင့် ကွန်မြူနစ် (the Kuomintang and the communists) တို့၏ ကာလရှည်ကြာ စစ်ပွဲများသည် ၁၉၄၉ခုနှစ်ကျမှသာ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်တို့ အောင်ပွဲရသောကြောင့် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် တည်ထောင်ပြီး တရုတ်ပြည်မကြီးကို အုပ်ချုပ်သည်။ စစ်ရှုံးသော ကူမင်တန်တို့သည် [[ထိုင်ဝမ်]]ကျွန်းသို့ ထွက်ပြေးပြီး [[ထိုင်ပေမြို့]]ကို မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ တရုတ်ပြည်နှင့် ထိုင်ဝမ်တို့သည် ယခုအချိန်တိုင်အောင် နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးအရ အငြင်းပွားလျက် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်မကြီးဘက်မှ ထိုင်ဝမ်အား ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထားသော်လည်း ထိုင်ဝမ်ဘက်မှ လက်မခံပေ။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် အစပြုခဲ့သော ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်အရ စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲ မှုများ ပြုလုပ်လာသဖြင့် အလျင်မြန်ဆုံးနှုန်းဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပို့ကုန်တင်ပို့သူနှင့် ဒုတိယအကြီးဆုံး သွင်းကုန် တင်သွင်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျီဒီပီအရ ကမ္ဘာ့ဒုတိယ စီးပွားရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (WTO) ၊ [[အေးပက်]] (APEC) နှင့် ဂျီ-၂၀ (G20) တို့တွင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။ နူကလီးယားလက်နက်များကို ပိုင်ဆိုင်ပြီး ကမ္ဘာ့ အင်အား အကြီးဆုံး စစ်တပ်နှင့် စစ်ရေး အသုံးစရိတ်မှာ ဒုတိယအများဆုံး ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံရေး ပညာရှင်များ၊ စစ်ရေး ပညာရှင်များ၊ စီးပွားရေး ပညာရှင်များနှင့် သိပ္ပံပညာရှင်များ များစွာပေါ်ထွန်းရာ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ ==အမည်ရင်းမြစ်== ===စိန့်တိုင်း=== {{unreferenced}} {{copyedit}} တချို့မြန်မာတွေ တရုတ်နိုင်ငံကို ဂန္ဓာလရာဇ် လို့လည်း ခေါ်ကြတယ်။ စိန့်တိုင်း လို့ လည်းခေါ်တယ်။ စိန့်တိုင်းဆိုတာ စိနရဌ ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ဆင်းသက်တယ်။ အခုထိ စွဲစွဲမြဲမြဲခေါ်ကြတာကတော့ တရုတ်လို့ပဲ ခေါ်ကြတယ်။ ဥရောပကတော့ တရုတ်ကို ချိုင်းနား  လို့ ခေါ်တယ်။ ချိုင်းနားလို့ ခေါ်တာ စိန (စိန့်) လို့ ခေါ်တာနဲ့ အတူတူပဲ။ ချိုင်းနား ဆိုတာကို ချင်မင်းဆက် (ဘီစီ ၂၂၁ - ဘီစီ ၂၀၇) ကတည်းက ဖြစ်တယ်။ တရုတ်တွေက သူတို့ နိုင်ငံကို သူတို့ မဇ္ဈိမဒေသ လို့ အဓိပ္ပာယ်ထွက်တဲ့ တရုတ်စကား လုံးတစ်ခုနဲ့ ခေါ်တယ်။ စာ - ၄၂၀ / မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၄) သမိုင်းသုတေသနသမားတို့က မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသမှာ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်ကတည်းက နေထိုင်လာကြတယ်လို့ ယူဆကြတယ်။ ဒါပေမယ့် တရုတ်တွေရဲ့ မော်ကွန်းတင် သမိုင်းမှာကျတော့ ဘီစီ ၂၀၀ လောက်က စတယ်လို့ တွေ့ရပြန်တယ်။ တရုတ်တွေရဲ့ အစဟာ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်လို့ ဆိုလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် တရုတ်လူမျိုး တွေ ဘယ်လို ဘယ်ပုံ ဖြစ်လာတယ်၊ ဘယ်လို စတင်နေထိုင်ကြသလဲဆိုတာကိုတော့ သမိုင်းအထောက်အထား ခိုင်ခိုင်မာမာ မတွေ့ရပါဘူး။ ခေတ်ဟောင်းသမိုင်းမှာ တရုတ် တွေနေတဲ့ဒေသတွေဆီ အခြား ဘယ်လူမျိုးကမှ ကျူးကျော်နေထိုင်တယ်ဆိုတာလည်း အထင်အရှား မတွေ့ရပါဘူး။ တရုတ်လူမျိုးတွေရဲ့မူလ အစဆိုတဲ့ ကောက်ချက်အတွက် အရေးကြီးတဲ့ အထောက် အထား တစ်ခု ရှိတယ်။ တရုတ်ပြည် မြောက်ပိုင်း အော်ဒိုစ်  ဒေသမှာ ချောင်းသာသာ မြစ်ငယ် အိုင်ငယ်တွေ ရှိတယ်။ အဲ့ဒီမှာ ရှေးဟောင်း အမဲလိုက် လက်နက်တွေတွေ့ရ တယ်။ ဒီသမိုင်းပစ္စည်းတွေအရ ဘီစီ ၅၀,၀၀၀ လောက်က ပေါ်ခဲ့တဲ့ ကျောက်ကြမ်း ခေတ် ကတည်းက တရုတ်မျိုးနွယ်စုတွေ ရှိနေပြီလို့ ယူဆရတယ်။ အဲ့ဒီကျောက်ခေတ်က လူတွေဟာ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်း မွန်ဂိုလီးယားနယ်နဲ့ မန်ချူး ရီးယားနယ်တွေမှာ နေထိုင်တယ်လို့ ယူဆရတယ်။ ဒီလူတွေဟာလည်း ဥရောပအလယ် ပိုင်းက လူမျိုးစုတွေကနေ ဆင်းသက်တယ်လို့ ယူဆရတဲ့ အထောက်အထားတွေတော့ မတွေ့ရဘူး။ ပြောချင်တာက ဥရောပနဲ့ တရုတ်တွေဟာ အဆက်အစပ် မရှိဘူး။ လူတွေ ရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်တွေကအစ ဥရောပတွေနဲ့ တရုတ်တွေ မတူကြဘူး။ တရုတ်မှာ ဘီစီ ၂၅,၀၀၀ လောက်က မွန်ဂိုလီးယားမဟုတ်ဘူးလို့ယူဆရတဲ့ လူအရိုးတွေ တွေ့ဖူးပါ တယ်။ ဒီလူအရိုးတွေဟာ ကိုရီးယားနဲ့ဂျပန်ကျွန်းမြောက်ပိုင်းမှာ အခုထိနေထိုင်စေဆဲ ဖြစ်တဲ့ အိုင်နု  လူမျိုးတွေနဲ့ နီးစပ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါကိုလည်း ဘယ်သူမှာ ခြေခြေမြစ် မြစ် ပြောနိုင်တဲ့ အနေအထား မရှိကြဘူး။ '''သမိုင်းအစ''' ရောမခေတ် မတိုင်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၅၀၀၊ ခရစ်တော် မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၂၁၀၀ လောက် ကတည်းက တရုတ်မှာ ခိုင်မာတဲ့ လူနေမှု စနစ်ရှိခဲ့တယ်။ ဘီစီ ၇၀၀ မတိုင်မီကာလက အဖြစ်အပျက်တွေကို အသေအချာ မသိရပေမယ့် ဘီစီ ၇၀၀ ကစပြီး တရုတ်ပြည် အကြောင်းကို အသေအချာ သိနိုင်တဲ့ အထောက်အထားတွေ တွေ့ခဲ့တယ်။ ဘီစီ ၂၅၀၀ လောက်က တရုတ်မှာ တရုတ်လူမျိုးတွေနဲ့ ပက်သက်တဲ့ ကျောက်ကြမ်း ခေတ် ကျောက်ချောခေတ် အထောက်အထားတွေကို တွေ့ရတယ်။ တွေ့ရတဲ့ ဒေသ တွေက ဟိုပေ ၊ ရှန်တန်  နှင့် မန်ချူးရီးယားတောင်ပိုင်းတွေမှာ တွေ့ရတယ်။ နောက် ပိုင်း မွန်ဂိုလီးယားအတွင်းပိုင်း ဂျေဟိုး  ဒေသမှာလည်း တွေ့ရတယ်။ တရုတ်ပြည် မြောက်ပိုင်း ရှန်ဆီ  နဲ့ ကန်စု  ဒေသတို့မှာလည်း တွေ့ရတယ်။ အနောက်ဘက် တောင်ကုန်းဒေသတွေ နဲ့ တရုတ်ပြည် တောင်ပိုင်းဒေသတွေဖြစ်တဲ့ လီယို  ၊ ယို  ၊ တိုင်  ၊ ယူအိ  စတဲ့ ဒေသတွေမှာလည်း တွေ့ရတယ်။ တရုတ်လို့ပြောရင် သူတို့ရဲ့ အဦးအစဟာ မြစ်ဝါမြစ်က စတယ်။ မြစ်ဝါမြစ်က တရုတ် တွေရဲ့ ပင်မရေသောက်မြစ်လို့ပြောလို့ရမယ်။ ဘယ်လူမျိုးတွေရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကိုပဲ ကြည့်ကြည့် မြစ်တွေ၊ ချောင်းတွေတဲ့ နီးတဲ့နေရာတွေမှာ ယဉ်ကျေးမှုတွေ ထွန်းကား စည်ပင်တဲ့ သဘောရှိတယ်။ မြစ်ဝါမြစ်ဟာ ရေစီးကြမ်းတယ်။ မိုးကြီးရင် ရေလွှမ်းတယ်။ ရေလွှမ်းပြီးရင် နှုံးအနယ်အနှစ်တွေ ကျန်ခဲ့တယ်။ အဲ့ဒီလို နှုံးတွေ ကျန်ခဲ့တဲ့မြေဟာ စိုက်ပျိုးမြေအတွက် သိပ်ကောင်းတဲ့ မြေဖြစ်တယ်။ တရုတ်တွေဟာ မြစ်ဝါမြစ်ကို အမှီပြုပြီး စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးကို တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် လုပ်လာကြတယ်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးဖြစ်ထွန်းလာတာနဲ့အမျှ လူမျိုးရဲ့ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းမြင်လာတယ်။ ကျယ်ပြန့်လာတယ်။ အဲ့ဒီ့ခေတ် ယဉ်ကျေးမှုကို လန်ရှန်  လို့ခေါ်တယ်။ ဒီယဉ်ကျေးမှုကနေ ဆက်စပ်ပြီး ဖြစ်လာတဲ့ မျိုးနွယ်တွေဟာ တရုတ် သမိုင်းရဲ့ ပထမ နန်းဆက် ဖြစ်လာတယ်။ '''အုပ်ချုပ်ရေး သဘော''' တရုတ်လူ့အဖွဲ့အစည်းဟာ မိသားစုအပေါ်မှာ အခြေပြုတယ်။ တရုတ် တွေးခေါ်ရှင် ကွန်ဖြူးရှပ်ရဲ့ စကားကို ကြည့်ရင် ဒီအချက်ကို မီးမောင်းထိုးပြတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ ကွန်ဖြူးရှပ်က ပြောတယ်။ “မိသားစုဆိုတာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အခြေခံယူနစ်ပဲ”  တဲ့။ ဒီလို ပဲ တရုတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ မိဘရဲ့ဩဇာကို နာခံရတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းပုံစံက စခဲ့ တယ်လို့ ပြောလို့ရမယ်။ ကိုယ့်ဒေသ၊ ကိုယ့်ဓလေ့ ထုံးစံကို လိုက်နာကျင့်သုံးကြတဲ့ သဘောကို တွေ့ရတယ်။ တရုတ်ဘုရင်တွေရဲ့ အုပ်ချုပ်ပုံက အိန္ဒိယရဲ့ ဟိန္ဒူမင်းတွေရဲ့ အုပ်ချုပ်ပုံနဲ့ ဆင်တယ်။ အိန္ဒိယရဲ့ ရှေးအကျဆုံး လူမျိုးက ဟိန္ဒူတွေပဲ။ ဟိန္ဒူဆိုတာ အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်မှာ အခြေချနေထိုင်တဲ့ လူမျိုးတွေ။ ဒီကနေ တစ်ဆင့် အိန္ဒိယဆိုတာ ဖြစ်လာတာ။ တရုတ် တွေဟာ အိန္ဒိယသမိုင်းယဉ်ကျေးမှုတွေနဲ့ ယှဉ်တွဲနေတယ်လို့တော့ ယူဆလို့ရတယ်။ နယ်မြေချင်းလည်း ဆက်စပ်လို့ ဖြစ်မယ်။ တရုတ်ဘုရင်တွေရဲ့ အုပ်ချုပ်ပုံက ဘာသာရေးနဲ့ နိုင်ငံရေးကို တစ်သီးခြားစီ ထားတယ်။ တရုတ်ဘုရင်ဆိုတာ၊ ဘုရားလည်း မဟုတ်ဘူး။ ဘုရားရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်လည်း မဟုတ် ဘူး။ ဘုရားရဲ့ သားတော်လည်း မဟုတ်ဘူး။ တိုင်းသူပြည်သားတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင် ရွက်ဖို့ တာဝန်ပေးထားခံရသူသာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ရှေးဟောင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံရဲ့ အုပ်ချုပ်ပုံ မျိုးနဲ့ တူတယ်လို့ ပြောတာ ဖြစ်ပါတယ်။ '''နယ်မြေ''' တရုတ်ပြည်က၊ ဗြိတိန်ထက် အဆ ၄၀ ကျယ်တဲ့ နယ်မြေရှိတယ်။ တရုတ်ပြည်ရဲ့ အနောက်ပိုင်းမှာ၊ တောင်တန်းနဲ့ သဲကန္တာရတွေ နယ်မြေတွေရှိတယ်။ တရုတ်ပြည်ရဲ့ အရှေ့ပိုင်းက၊ မြစ်ဝှမ်းဒေသတွေဖြစ်တယ်။ မြေပြန့်တွေများတယ်။ အရှေ့ပိုင်း မြေပြန့် မြစ်ဝှမ်းတွေမှာ တရုတ်တွေ အများ ဆုံးနေထိုင်တယ်။ တရုတ်မှာ၊ မြေပြန့်နဲ့ မြစ်ဝှမ်းတွေ က သိပ်အရေးပါတယ်။ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်က သမိုင်းမှာ အရေးပါတဲ့ မြစ်ကြီးဖြစ် တယ်။ မြစ်ဝါ မြစ်ဝှမ်းကို မူတည်ပြီး တရုတ် ယဉ်ကျေးမှုတွေ ထွန်းကားဖြစ်တည်လာ တယ်လို့တောင် ပြောလို့ရတယ်။ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းက၊ ရှေ့ပိုင်း တရုတ်ဧကရာဇ်တို့ရဲ့ ဗဟို အချက်အချာဌာနဖြစ်တယ်။ ယန်စီမြစ်က၊ ကီလိုမီတာ ၁၈၀၀ သွားလာနိုင်တယ်။ ပင်လယ်နဲ့ တရုတ်အလယ်ပိုင်းဒေသတွေကို ယန်စီမြစ်က ဆက်သွယ်ပေးတယ်။ '''လူဦးရေ''' တရုတ်ပြည်ရဲ့ လူဦးရေ ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းက ဟန်လူမျိုးတွေ ဖြစ်တယ်။ မွန်ဂိုလီးယားနဲ့တိဗက်တွေ၊ အခြားလူနည်းစုတွေက တောင်တန်းဒေသတွေမှာနေကြတယ်။ တရုတ်ရဲ့ စုစုပေါင်း လူဦးရေက ကမ္ဘာ့လူဦးရေရဲ့လေးပုံ တစ်ပုံရှိတယ်။ [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] == သမိုင်း == == နိုင်ငံရေးနှင့် အစိုးရ == == နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများ == ယခုအခါ တရုတ်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေးအင်အားတောင့်တင်းလာသောကြောင့် စစ်ရေးလည်းတိုးချဲ့လာသည်။ အိမ်နီးချင်း[[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ]]၊ အရှေ့အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သော [[ ကိုရီးယား ]]၊ [[ဂျပန်]]၊ [[ထိုင်ဝမ်]]တို့ကစိုးရိမ်လာကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် [[တောင်တရုတ်ပင်လယ်]] ခေါ် (အနောက်ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်)ရှိ [[စပရက်စ်လေကျွန်းများ]]ပိုင်ဆိုင်မှုကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍လည်းအရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သည့် [[ဖိလစ်ပိုင်]]၊ [[ဘရူနိုင်း]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှား]]၊ [[ဗီယက်နမ်]]၊ [[ထိုင်ဝမ်]]တို့နှင့်အငြင်းပွားလျက်ရှိသည်။ ၎င်းကျွန်းများတွင် ရေနံစိမ်းသိုက်များရှိနိုင်ရာ စက်မှုထွန်းကားလာသဖြင့် စွမ်းအင်လိုအပ်ချက်ကြီးမားလာသောတရုတ်နိင်ငံအနေဖြင့် မျက်စိကျနေသည်။ ထို့ကြောင့် အငြင်းပွားနိုင်ငံများစစ်အင်အားပြသလေ့ရှိသည်။ တရုတ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံနှင့်လည်း ဒိုင်အိုယုကျွန်းများပိုင်ဆိုင်မှုနှင်ပတ်သက်၍အငြင်းပွားလျက်ရှိသည်။ တရုတ်ရေတပ်မတော်သည် [[ရုရှားနိုင်ငံ]]မှ လေယာဉ်တင်သင်္ဘောဟောင်းတစ်စီးအားဝယ်ယူပြီး ပြန်လည်ပြင်ဆင်ကာအသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ တရုတ်တို့၏ဒုံးပျံစနစ်မှာလည်းလျင်မြန်စွာတိုးတက်လျက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ ဂြိုဟ်တုဟောင်းတစ်လုံးအား ဒုံးပျံဖြင့်ပစ်ချပြီး မိမိအင်အားကိုပြသခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးအနေဖြင့် စီးပွားရေးဖွံဖြိုးတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ စက်သုံးဆီလိုအပ်ချက်ကြီးမားလာရာ အာဖရိကစသောနိုင်ငံများနှင့်ရင်းနီးအောင်ဆက်ဆံပြီး ရေနံဝယ်ယူနိုင်ရန်ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင်အဆိုပါနိုင်ငံများရှိ ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်းများတွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံရန်ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ အိမ်နီးချင်း[[မြန်မာနိုင်ငံ]]မှ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကိုဝယ်ယူလျက်ရှိပြီး အဆိုပါလုပ်ငန်းများတွင်လည်း ငွေကြေးပမာဏမြောက်မြားစွာရင်းနှီးမြုပ်နှံထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့်[[အာဖရိက]]မှရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့များကို ဘင်္ဂလားပင်လယ်မှမြန်မာနိုင်ငံကိုဖြတ်သန်း၍ တရုတ်နိုင်ငံအထိ ပိုက်လိုင်းသွယ်တန်းခြင်းဖြင့်ခရီးလမ်းရှည်လျားပြီး ပင်လယ်ဓားပြပေါသော[[မလက္ကာရေလက်ကြား]]ကို ရှောင်ကွင်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ပိုက်လိုင်းနှင့်အပြိုင်ရထားလမ်း၊ ကားလမ်းများကိုတည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]]အတွက်ပင်လယ်ထွက်ရရှိပြီး တရုတ်ကုန်စည်များကို အာဖရိကနှင့်အရှေ့အလယ်ပိုင်းဈေးကွက်သို့ ခရီးလမ်းကြောင်းတိုတိုဖြင့်ပို့ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင်တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်လာအိုနိုင်ငံများရှိ ရေအားလျှပ်စစ်နှင့်ကျောက်မီးသွေးသုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများတွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံလျက်ရှိသည်။ သို့ဖြင့်တရုတ်နိုင်ငံနှင့် [[လာအို]]၊ မြန်မာအစရှိသည့်အိမ်နီးချင်းနိင်ငံများနှင့်ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်လျက်ရှိသည်။ <br /> <br /> == အုပ်ချုပ်မှု နယ်မြေဒေသ == * [[တရုတ်ပြည်မကြီး|ပြည်မကြီး Mainland China]] * ပြည်မကြီးဟု ဘာသာပြန်နိုင်သော တရုတ်ဝေါဟာရ နှစ်ခုရှိသည်။ # Dàlù (大陆; 大陸) 'တိုက်ကြီး' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအိုတို့ ပါဝင်သည်။ # Nèidì (内地; 內地) - 'ကုန်းတွင်း' သို့မဟုတ် 'အတွင်းကုန်းမြေ' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအိုတို့ မပါဝင်ပေ။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် ထိုင်ဝမ် အပါအဝင် ပြည်နယ် (၂၃)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထိုင်ဝမ်ကိုမူ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုင်ဝမ်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ထိုင်ဝမ်တို့ကြားအငြင်းပွားနေဆဲဖြစ်သည်။ [[File:China_administrative.png|450px|center| တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏မြေပုံ]] * ပြည်နယ် Provinces|省 # [[အန်းဟွေးပြည်နယ်]]|Anhui|安徽 # [[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]]|Fujian|福建 # [[ကန်းစုပြည်နယ်]]|Gansu|甘肃 # [[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]]|Guangdong|广东 # [[ကွေ့ကျိုး ပြည်နယ်]]|Guizhou|贵州 # [[ဟိုင်နန် ပြည်နယ်]]|Hainan|海南 # [[ဟဲပေပြည်နယ်]]|Hebei|河北 # [[ဟေးလုံကျန်း ပြည်နယ်]]| Heilongjiang| 黑龙江 # [[ဟဲနန် ပြည်နယ်]] |Henan| 河南 # [[ဟူပေပြည်နယ်]]| Hubei| 湖北 # [[ဟူနန်ပြည်နယ်]]| Hunan| 湖南 # [[ကျန်းစူး ပြည်နယ်]] |Jiangsu| 江苏 # [[ကျန်းရှီး ပြည်နယ်]] |Jiangxi| 江西 # [[ကျိလင် ပြည်နယ်]] |Jilin| 吉林 # [[လျောင်းနင် ပြည်နယ်]] |Liaoning| 辽宁 # [[ချင်းဟိုင် ပြည်နယ်]] |Qinghai| 青海 # [[ရှန်ရှီး ပြည်နယ်]]||Shaanxi||陕西 # [[ရှန်းတုန်း ပြည်နယ်]]| Shandong| 山东 # [[ရှန်းရှီး ပြည်နယ်]]| Shanxi| 山西 # [[စစ်ချွမ်း ပြည်နယ်]]| Sichuan| 四川 # [[ယူနန်ပြည်နယ်]]| Yunnan| 云南 # [[ကျဲ့ကျန်း ပြည်နယ်]]| Zhejiang| 浙江 # [[ထိုင်ဝမ် ပြည်နယ်]]| Taiwan|台湾 (ၽROC မှအုပ်ချုပ်သည်။) <br /> * ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ Autonomous regions (自治区) # [[ကွမ်ရှီး ကျွမ်းလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]| Guangxi| 广西壮族自治区 # [[အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား မွန်ဂိုလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] Inner Mongolia| 内蒙古自治区 # [[နိင်ရှ ဟွေးလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]| Ningxia| 宁夏回族自治区 # [[ရှင်းကျန်း ဝေးဝူအာရ် လူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]| Xinjiang| 新疆维吾尔自治区 # [[တိဘက်လူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]| Tibet| 西藏自治区 <br /> * မြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ Municipalities (直辖市) # [[ပေကျင်း မြို့]]- Beijing (北京市) # [[ချုံချင့် မြို့]]- Chongqing (重庆市) # [[ရှန်ဟိုင်း မြို့]]- Shanghai (上海市) # [[ထျန်းကျင်း မြို့]]- Tianjin (天津市) <br /> * အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ * Special Administrative Regions (特别行政区) # [[ဟောင်ကောင်အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] Hong Kong (香港特別行政區) (တရုတ်အသံထွက်မှာ ရှန်းကန်ဖြစ်သည်။) # [[မကာအိုအထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] Macau (澳門特別行政區) (တရုတ်အသံထွက်မှာ အောက်မင်ဖြစ်သည်။) <br /> == ပထဝီနှင့် ရာသီဥတု == တရုတ်နိုင်ငံ၏ရာသီဥတု တရုတ်နိုင်ငံတွင် ခြောက်သွေ့ရာသီနှင့် စိုစွတ်သောမုတ်သုံရာသီတို့က လွှမ်းမိုးထားသော ရာသီဥတုရှိပြီး ဆောင်းနှင့် နွေရာသီတွင် အပူချိန်ကွာခြားမှုကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းဖြစ်စေသည်။ ဆောင်းရာသီတွင်၊ လတ္တီကျုမြင့်သောဒေသများမှလာသော မြောက်လေသည် အေးပြီးခြောက်သွေ့သည်။ နွေရာသီတွင်၊ လတ္တီကျုအောက်ပိုင်းရှိ ပင်လယ်ပြင်မှ တောင်ပိုင်းလေများသည် ပူနွေးပြီး စိုစွတ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် တောင်ကုန်း၊တောင်တန်းနှင့်ကုန်းမြင့်တို့ ပေါများပြီး အဆိုပါတောင်ကုန်း၊တောင်တန်း၊ကုန်းမြင့်များသည် အရှေ့အနောက်သွယ်တန်းလျက်ရှိပြီး အများအားဖြင့် ပေ၁၆၀၀၀ ကျော်မြင့်သည်။ ဟွမ်ဟွာ၊ချန်ကျန်၊ယှီကျန်(စီကျန်)မြစ်တို့သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာထဲသို့စီးဝင်ပြီး နုကျန်းမြစ်ခေါ်သံလွင်မြစ်သည် အရှေ့တောင်အာရှထဲသို့ စီးဆင်းသည်။ မုတ်သုံတော၊ရွက်ပြတ်ရောနှောတော၊ထင်းရှူးတောတွေများ ပေါက်‌ရောက်သည်။ == စီးပွားရေး == === တရုတ်နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေး === ၁၉၄၉ ခုနှစ်က တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရိက္ခာသီးနှံ ထုတ်လုပ်မှုမှာ တန်ချိန် ၁၁၃.၁၈ သန်း၊ ဝါ ထုတ်လုပ်မှု ၄၄၄၀၀၀ တန် ရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံမှာလည်း တည်ငြိမ်မှုမရှိ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ နှင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်များအတွင်းတွင် တရုတ်အစိုးရသည် ကျေးလက်ဒေသ မြေယာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ကျယ်ပြန့်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ‌မြေယာမဲ့နှင့် မြေယာအနည်း ငယ်သာရှိသူ လယ်သမားများကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် စိတ်ပါဝင်စားလာစေရန် ‌မြေယာများ ခွဲဝေပေးခဲ့သည်။ ပထမ ၅ နှစ်စီမံကိန်းကာလ (၁၉၅၃-၁၉၅၇)အတွင်းတွင် လယ်ယာ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု စုစုပေါင်းတန်ဘိုးသည် တစ်နှစ်ပျမ်းမျှ ၄.၅ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သည်။ တရုတ်စိုက်ပျိုးရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ ပထမဆုံးသော ရွှေခေတ်ကာလ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ထိ ကာလအတွင်း စိုက်ပျိုးရေးတိုးတက်မှုမှာ နှေးကွေးနေခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံသည် ဗဟိုမှ ချုပ်ကိုင်သည့် တပြေးညီ စီမံခန့်ခွဲမှု၏ ထိရောက်မှုကို အလေးပေးသည့် သမဝါယမနှင့် ပြည်သူ့ကွန်မြူးစနစ်များကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ သို့သော် ကုန်ထုတ်အရင်းအမြစ်များ အသုံးချမှု၊ စံနစ်တကျ ခွဲဝေမှုတို့တွင် အကျိုး သက်ရောက်မှုများ နည်းပါးခဲ့သည်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် တောင်သူလယ်သမားတို့၏ စိတ်ပါဝင်စားမှု လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း စုစုပေါင်းလယ်ယာကုန်ထုတ်လုပ်မှုသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် နှစ်စဉ် တစ်နှစ် ၂.၃ ရာခိုင်နှုန်းသာ တိုးတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်၌ အိမ်ထောင်စုအလိုက် တာဝန်ခံသည့် ကန်ထရိုက်စံနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ဤစံနစ်မှာ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ဦးမော့ရေးကို ချိတ်ဆက်ထားပြီး ပြည်သူ့ကွန်မြူးစံနစ်ကို စတင်ဖျက်သိမ်းကာ နိုင်ငံပိုင်အာဏာရှိအဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများ အကြား ဆက်စပ်ပတ်သက်နေမှုကို အဆုံးသတ်လိုက်သည်။ လယ်သမားများသို့ လယ်ယာမြေကို ခွဲဝေချထားခြင်းကို ကန်ထရိုက်ချုပ်ဆိုသည့် စံနစ်သို့ ပြောင်းလဲပြီး တောင်သူလယ်သမားတို့၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုတွင် စိတ်ပါဝင်စားလာစေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်များ ဝယ်ယူရောင်းချခြင်းကို နိုင်ငံတော်ကသာ လက်ဝါးကြီးအုပ် ဆောင်ရွက်သည့် စံနစ်ကို ဖယ်ရှားပစ်လိုက်ပြီး ကန်ထရိုက်စာချုပ်အရ ဝယ်ယူသည့်စံနစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဤသို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဈေးကွက်သည်သာ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များ၏ ရောင်းလိုအားနှင့် ဝယ်လိုအားကို ထိန်းညှိပေးရာ၊ ကုန်ထုတ်အရင်းအမြစ်များကို ခွဲဝေပေးရာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍ ဖြစ်လာသည်။ တောင်သူလယ်သမားတို့၏ တီထွင်ဖန်တီးနိုင်မှု၊ ကုန်ထုတ်တိုးရေး စိတ်ဝင်စားမှုကို ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်မှု၊ စီးဆင်း လည်ပတ်မှုတို့သည် မမျှော်မှန်းနိုင်သော အရွယ်အစား၊ နှုန်းထားဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ၁၀ နှစ်တာမျှ လိုအပ်သလို ချိန်ကိုက်ညှိနှိုင်းမှုများဖြင့် ကျေးလက်ဒေသတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ထူထောင်မှုများ တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ အခြေခံပင်မစီးပွားရေးကဏ္ဍများမှာ သိသိသာသာ ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး ဒုတိယ တတိယအဆင့် စက်မှုစီးပွားရေးကဏ္ဍများက မြင့်မားလာခဲ့သည်။ ပင်မစီးပွားရေးတွင် လယ်ယာကဏ္ဍ၏ ပါဝင်မှုအချိုးအဆမှာလည်း သိသာစွာ ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးနှင့် ငါးလုပ်ငန်းကဏ္ဍမှာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များအနေဖြင့် ရိက္ခာသီးနှံ ထုတ်လုပ်မှုများ ကျဆင်းပြီး ဝင်ငွေရရန်စိုက်သည့် သီးနှံများ တိုးတက်လာသည်။ ဆက်လက်၍ ဒုတိယအဆင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျဆင်းလာပြီး တတိယအဆင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ထွက်ပေါ်လာသည်။ ၂၁ နှစ်တာကာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ လယ်ယာထွက်ကုန် စုစုပေါင်းတန်ဖိုး တိုးတက်မှုနှုန်းမှာ တစ်နှစ်ပျမ်းမျှ ၆.၅ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သည်။ တိုးတက်မှုနှုန်းအမြင့်ဆုံး ၁၂.၃ ရာခိုင်နှုန်းကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့ရာ ထိုစဉ်က တစ်ကမ္ဘာလုံး ပျမ်းမျှတိုးတက်မှုနှုန်းထက် ကျော်လွန်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တရုတ်လယ်ယာကဏ္ဍ တိုးတက်မှုမှာ ဘက်ပေါင်းစုံမှ တိုးတက်မှုဖြစ်ခဲ့သည်။ ရိက္ခာသီးနှံ၊ ဝါနှင့် ဆီထွက်သီးနှံများ တန်ချိန် ၅၀၈.၃၉ သန်း၊ ၃.၈၃ သန်းနှင့် ၂၆.၀၁၂ သန်း အသီးသီး ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ကထက် ၆၆.၇၊ ၇၆.၇ နှင့် ၄၀၀ ရာခိုင်နှုန်းထိ တိုးတက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အသားထုတ်လုပ်မှု တန်ချိန် ၅၉.၆၁ သန်းရှိရာ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ကထက် ၇ ဆ တိုးတက်ခဲ့သည်။ ရေထွက်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်မှုတွင်လည်း တန်ချိန် ၄၁.၂၂၄ သန်းထိ၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ထက် ၈. ၈ ဆ တိုးတက်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် အဓိကလယ်ယာထွက်ကုန်များ မလုံလောက်မှုကို နောက်ဆုံးတွင် ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ လူတစ်ဦးကျ အသား၊ ဥ နှင့် နို့ ထုတ်လုပ်မှုမှာ ၅၀၊ ၁၇၊ ၆.၆ ကီလိုဂရမ် ဖြစ်ရာ ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှ ထုတ်လုပ်မှုကို ကျော်လွန်တော့မည်ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်းရာနှင့်ချီ၍ တရုတ်တောင်သူလယ်သမားတို့အား ပြဿနာပေးခဲ့သော ရိက္ခာပြတ်လပ်မှုကို နောက်ဆုံး၌ ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ မြို့နယ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းသည် လယ်ယာစီးပွားဘဝ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးကို မြှင့်တင်ပေးလိုက်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုတန်ဘိုးစုစုပေါင်းသည် လယ်ယာကုန်ထုတ်လုပ်မှုထက် သာလွန်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ယင်းမြို့နယ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ ပြည်ပတင်ပို့မှုမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃ ဘီလီယံရရှိခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ပြည်ပတင်ပို့မှုမှ ရရှိသော နိုင်ငံခြားငွေစုစုပေါင်း၏ ၂၃.၈ ရာခိုင်နှုန်းမျှရှိသည်။ ထောင်နှင့်ချီသော မြို့များသည် ကျေးလက်နှင့်မြို့ပြကွာဟမှု ပပျောက်ရေး၊ ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြပေါင်းစပ်ရေး တို့အတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက် ရှိသည်။ တောင်သူလယ်သမားများ၏ တစ်ဦးကျဝင်ငွေအနေဖြင့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်က ၁၃၄ ယွမ်သာရှိရာမှ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ၂၂၁၀ ယွမ်အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ စက်သုံးဆီလိုအပ်ချက်ကြီးမားလာရာ အာဖရိကစသောနိုင်ငံများနှင့်ရင်းနီးအောင်ဆက်ဆံပြီး ရေနံဝယ်ယူနိုင်ရန်ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသစ်တောထွက်ပစ္စည်းများမှာ ကျွန်းသစ်၊တတိုင်းမွှေး၊ပေ၊ထန်း၊ သမပိုင်းရွက်ပြတ်သစ်မာနှင့် ထင်းရှူးတို့ ဖြစ်သည်။ ဘစ်ကျူမင်ကျောက်မီးသွေး ရရှိပြီး အဖြိုက်နက်အများဆုံးထွက်ရှိရာဒေသလည်းဖြစ်သည်။အခြားသော တွင်းထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ကြေးနီ၊ ဘောာက်ဆိုက်၊ ခဲ၊ သွပ်၊ ခနောက်စိမ်း၊ ဖော့စဖာရပ်၊ ကန့် ၊ ဂျစ်ပ်ဆင် များလည်း ထွက်ရှိသည်။ == လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ == [[File:China linguistic map.jpg|250px|thumbnail|ဘာသာစကား]] ၂၀၁၀ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လစာရင်းအဆိုအရ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁,၄၃၈,၆၁၂,၉၆၈ ဦးရှိသည်။ အဆိုပါလူဦးရေစုစုပေါင်း၏ ၂၁% (ကျား ; ၁၄၅,၄၆၁,၈၃၃၊ မ ; ၁၂၈,၄၄၅,၇၃၉) သည် အသက် (၁၄)နှစ်အောက်ဖြစ်ပြီး၊ ၇၁% (ကျား ; ၄၈၂,၄၃၉,၁၁၅၊ မ ; ၄၅၅,၉၆၀,၄၈၉) သည် အသက်(၁၅)နှစ်မှ (၆၄)နှစ်အတွင်းဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၈%ဖြစ်သော (ကျား ; ၄၈,၅၆၂,၆၃၅၊ မ ; ၅၃,၁၀၃,၉၀၂) သည် အသက်(၆၅)နှစ်အထက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ်စာရင်းအရ လူဦးရေတိုးပွားနှုန်းမှာ ၀.၆%သာရှိသည်။ <br /> တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသောတိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၅၆)မျိုးရှိသည်။ [[ဟန့်လူမျိုး|ဟန်လူမျိုး]](ခေါ်) [[တရုတ်လူမျိုး]] မှာ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၉၁.၉%ရှိသည်။ အခြားသော တိုင်းရင်းသားများအနက် လူဦးရေများပြားသောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများမှာ ကျွမ်းလူမျိုး(Zhuang - ၁၆သန်း), မန်ချူးလူမျိုး (Manchu - ၁၀သန်း)၊ ဟွေးလူမျိုး (Hui - ၉သန်း)၊ မြောင်လူမျိုး (Miao - ၈သန်း)၊ ဝေးဝူးအာရ်လူမျိုး (Uyghur - ၇သန်း)၊ ယီလူမျိုး (Yi - ၇သန်း)၊ ထူကျားလူမျိုး(Tujia - ၅.၇၅သန်း)၊ မွန်ဂိုလူမျိုး (Mongols - ၅သန်း)၊ တိဘက်လူမျိုး (Tibetans - ၅သန်း)၊ ပုယီးလူမျိုး (Buyei - ၃သန်း) နှင့် ကိုရီးယားလူမျိုး (Koreans -၂သန်း) တို့ဖြစ်သည်။<br /> လွန်ခဲ့သောဆယ်စုနှစ်များအတွင်း တရုတ်မြို့ကြီးများတွင် နှစ်စဉ် လူဦးရေတိုးနှုန်း (၁၀%) ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၈မှ ၂၀၀၉အတွင်း မြို့ပြနေလူဦးရေမှာ ၁၇.၄%မှ ၄၆.၈%အထိ တိုးပွားခဲ့သည်။ သန်းပေါင်း(၁၅၀)မှ သန်းပေါင်း(၂၀၀)ကြားမျှသော အချိန်ပိုင်းအလုပ်သမားများသည် မြို့ကြီးများတွင်အလုပ်လုပ်လျှက် ကျေးလက်သို့လည်း ပြန်လည်နေထိုင်ကြသည်။ လူဦးရေ တစ်သန်းကျော်သော မြို့ကြီးပေါင်းများစွာရှိပြီး ကမ္ဘာ့အဆင့်မီမြို့များမှာ [[ပေကျင်းမြို့|ပေကျင်း]]၊ [[ရှန်ဟိုင်းမြို့|ရှန်ဟိုင်း]] နှင့် [[ဟောင်ကောင်]] တို့ဖြစ်သည်။ == မြို့ကြီးများ == {|class="wikitable" !width="30"|စဉ် !width="70"|မြို့အမည် !width="200"|ပြည်နယ်အမည် !width="150"|မြို့တွင်းလူဦးရေ !width="150"|မြို့တွင်း+ဆင်ခြေဖုံးလူဦးရေ !width="150"|တရုတ်ပြည်၏မည်သည့်အပိုင်း |- |၁ || [[ရှန်ဟိုင်းမြို့|ရှန်ဟိုင်း]]|| ရှန်ဟိုင်းမြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေး|| 9,495,701|| 18,542,200|| အရှေ့ပိုင်း |- |၂|| [[ပေကျင်းမြို့|ပေကျင်း]]|| ပေကျင်းမြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေး|| 7,296,962|| 17,430,000|| မြောက်ပိုင်း |- |၃|| [[ဟောင်ကောင်]]|| အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|| 7,000,000|| 7,000,000|| တောင်ပိုင်း |- |၄|| [[ထျန်းကျင်း]]|| ထျန်းကျင်းမြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေး|| 5,066,129|| 11,500,000|| မြောက်ပိုင်း |- |၅|| ဝူဟန့်|| ဟူးပေပြည်နယ်|| 6,660,000|| 9,100,000|| တောင်-အလယ်ပိုင်း |- |၆ || [[ကွမ်ကျိုးမြို့|ကွမ်ကျိုး]]|| ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|| 4,154,808|| 15,000,000|| တောင်ပိုင်း |- |၇|| ရှင်းကျင့်|| ကွမ်တုန်းပြည်နယ်|| 4,000,000|| 8,615,500|| တောင်ပိုင်း |- |၈|| ရှင်ယန်|| လျောင်းနင်ပြည်နယ်|| 3,981,023|| 7,500,000|| အရှေ့မြောက်ပိုင်း |- |၉|| [[ချုံချင့်]]|| ချုံချင့်မြူနီစီပါယ်အုပ်ချုပ်ရေး|| 3,934,239|| 31,442,300|| အနောက်တောင်ပိုင်း |- |၁၀|| နန်ချောင့်|| ကျန်းရှီးပြည်နယ်|| 3,790,000|| 4,990,184|| အရှေ့ပိုင်း |- |၁၁|| [[နန်ကျင်းမြို့|နန်ကျင်း]]|| ကျန်းစူးပြည်နယ်|| 2,822,117|| 7,100,000|| အရှေ့ပိုင်း |- |၁၂|| ဟာ့ရ်ပင်း|| ဟေးလုံကျန်းပြည်နယ်|| 2,672,069|| 8,499,000|| အရှေ့မြောက်ပိုင်း |- |၁၃|| ရှီကျားကျွမ်း|| ဟဲပေပြည်နယ်|| 2,620,357|| 9,630,000|| မြောက်ပိုင်း |- |၁၄|| ရှီအန်း|| ရှန်ရှီးပြည်နယ်|| 2,588,987|| 10,500,000|| အနောက်မြောက်ပိုင်း |- |၁၅|| ချင်းဒူ|| စစ်ချွမ်းပြည်နယ်|| 2,341,203|| 11,300,000|| အနောက်တောင်ပိုင်း |- |၁၆|| ချောင်ချွန်း|| ကျိလင်ပြည်နယ်|| 2,223,170|| 7,400,000|| အရှေ့မြောက်ပိုင်း |- |၁၇|| တလျန်|| လျောင်းနင်ပြည်နယ်|| 2,118,087|| 6,200,000|| အရှေ့မြောက်ပိုင်း |- |၁၈|| ဟန်ကျိုး|| ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်|| 1,932,612|| 7,000,000|| အရှေ့ပိုင်း |- |၁၉|| ကျီနန်|| ရှန်းတုန်းပြည်နယ်|| 1,917,204|| 6,300,000|| အရှေ့ပိုင်း |- |၂၀|| ထိုက်ယွမ်|| ရှန်းရှီးပြည်နယ်|| 1,905,403|| 3,413,800|| မြောက်ပိုင်း |- |၂၁|| ချင်းတောင်|| ရှန်းတုန်းပြည်နယ်|| 1,867,365|| 8,000,000|| အရှေ့ပိုင်း |- |} ၂၀၀၈ခုနှစ် ခန့်မှန်းလူဦးရေစာရင်း == ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == တရုတ်ပြည်သည် [[ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာလူဦးရေ]] အများဆုံး နိုင်ငံလည်းဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်တွင် လူဦးရေ သန်းပေါင်း ၂၀၀ ခန့်အထိ [[မဟာယာန]] ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်ယုံကြည်သည်။<ref>[http://www.foreignercn.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2929:buddhism-in-china&catid=1:history-and-culture&Itemid=114 Buddhism in China<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.justchina.org/china/china-beliefs.asp |accessdate=30 June 2012 |archivedate=5 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905205622/http://www.justchina.org/china/china-beliefs.asp }}</ref> အနည်းငယ်သာ ခရစ်ယာန်နှင့်အစ္စလာမ်ဘာသာတို့ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာကိုးကွယ်သူများကို ပန်းသေးဟုခေါ်သည်။ ကွန်ဖြူးရှပ်ကိုးကွယ်သူအနည်းငယ်လည်းရှိသည်။ == အားကစား == တရုတ်နိုင်ငံသည် အားကစားလောကတွင်လည်းအောင်မြင်လျက်ရှိသည်။ ရေကူး၊ အလေးမ၊ တင်းနစ်၊ လက်ဝှေ့၊ စကိတ်၊ ကျွမ်းဘား၊ ဘတ်စကက်ဘော၊ ဘောလီဘောစသည်တို့တွင် ထိပ်တန်းမှပြေးလျက်ရှိပြီး အချို့မှာကမ္ဘာ့စံချိန်တင်ထားသည်များလည်းရှိသည်။ ဘောလုံးအားကစားတွင်မူ များစွာအားနည်းသေးသည်ကိုတွေ့ရသည်။ == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကျမ်းကိုး == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == <br /> {{တရုတ်နိုင်ငံပြည်နယ်များ}} <br /> {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] 03vtxfyzrkdzn3ipvuu73jrwf1r8cuf 10 2722 1041763 1041427 2026-07-02T09:03:28Z Salai Rungtoi 22844 1041763 wikitext text/x-wiki {{သတင်းများ/ပုံ | image = Prime_Minister_Sir_Keir_Starmer_Official_Portrait_(cropped_2).jpg | width = 140px | caption = ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဆာကီယာစတားမား | title = | alt = | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} *<!-- ဇွန် ၂၄ --> [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]တွင် '''[[၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား ငလျင်|ငလျင်နှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး]]''' လူ ၂,၂၉၀ ကျော် သေဆုံးကာ သောင်းနှင့်ချီသော ပျောက်ဆုံးနေသူများရှိသည်။ *<!-- ဇွန် ၂၂ --> [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]]ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း '''[[ကီယာစတားမာ|ကီယာစတားမား]]'''က ကြေညာလိုက်သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၁ --> နိုင်ငံများကိုယ်စားပြု အသင်းပေါင်း ၄၈ သင်းဝင်ပြိုင်မည့် '''[[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၆ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ]]'''ကို သုံးနိုင်ငံပေါင်း အိမ်ရှင်အဖြစ် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ *<!-- ဇွန် ၁၀ --> [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ '''[[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်သံတမန်တစ်ဦး]]''' သေဆုံးမှုဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ထိုင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည်။ *<!-- ဇွန် ၈ --> [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ '''[[မင်ဒါနာအိုကျွန်း]]''' တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပြင်းအား [[ရစ်ခ်တာ စကေး|ရစ်ခ်ျတာစကေး]] ၇.၈ အဆင့်ရှိ အင်အားပြင်းငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး လူ ၄၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ '''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] '''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ [[ဂျက်ဆန်ထွန်း]]၊ [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]] <noinclude> {{documentation}} </noinclude> dy5cp1rmqsw3qh5akp6qphcqsl53w1p 0 5141 1041737 366679 2026-07-02T03:38:47Z Aunghtike 9456 1041737 wikitext text/x-wiki [[File:Berlinermauer.jpg|thumb|right|250px | ဘာလင်တံတိုင်း၏ နံမည်ကျော် '''သေမင်းလမ်းကြား''']] '''ဘာလင်တံတိုင်း'''သည် အနောက်ဂျာမဏီ နှင့် အရှေ့ဂျာမဏီကို ပိုင်းခြားထားခဲ့သည့် တံတိုင်းကြီး ဖြစ်သည်။ [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုး]] စစ်အုပ်စု၏ အနောက်အုပ်စုနှင့် [[ဝါဆော]] တို့၏ အရှေ့အုပ်စုကို ပိုင်းခြားထားသည့် [[သံကန့်လန့်ကာ]] (Iron Curtain) ၏ ပြယုဂ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘာလင်တံတိုင်းကြီးသည် အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် အနောက်ဂျာမဏီကို ၁၉၆၁ ဩဂုတ် ၁၃ မှ ၁၉၈၉ နိုဝင်ဘာ ၉ ထိ ရာစုနှစ်၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ကြာအောင် ပိုင်းခြားထားခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း တရားဝင် စာရင်းအရ အနောက်ဂျာမဏီသို့ ဖြတ်ကူးရန် ကြိုးပမ်းသည့် လူ (၉၈) ယောက်ခန့် အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ အရှေ့ဂျာမဏီ အစိုးရသည် ဘာလင်တံတိုင်းအား တရားမဝင် ဖြတ်ကျော်၍ အနောက်သို့ ကူးပြောင်းလိုသူတိုင်းအား ပစ်သတ်ရန် နယ်ခြားစောင့် တပ်များအား အမိန့်ပေးထားခဲ့သည်။ ဂျာမနီဘာသာစကားဖြင့် Berliner Mauer ဟုခေါ်ပြီး အသံထွက်မှာ [bɛʁˌliːnɐ ˈmaʊɐ] ဖြစ်သော ဘာလင်တံတိုင်းသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်အထိ အနောက်ဘာလင်ကို ဝန်းရံပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည့် အစောင့်အကြပ်များရှိသော ကွန်ကရစ်အတားအဆီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အနောက်ဘာလင်ကို အရှေ့ဘာလင်နှင့် ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (GDR ဟုခေါ်သော အရှေ့ဂျာမနီ) တို့မှ သီးခြားစီ ခွဲထုတ်ထားခဲ့သည်။ အရှေ့ဂျာမနီအစိုးရသည် ဘာလင်တံတိုင်း တည်ဆောက်ခြင်းကို ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုတံတိုင်းတွင် ကွန်ကရစ်တံတိုင်းကြီးများကို အစဉ်လိုက်တပ်ဆင်ထားသည့် အစောင့်မျှော်စင်များ ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းနှင့်အတူ ယာဉ်အဆီးအတားကျုံးများ၊ သံမှိုကုတင်များနှင့် အခြားသော ကာကွယ်ရေးစနစ်များ ပါဝင်သည့် (နောက်ပိုင်းတွင် "သေမင်းတမန်ဇုန်" ဟု လူသိများလာသော) ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေတစ်ခုလည်း ရှိခဲ့သည်။ တံတိုင်းကို တည်ဆောက်ရခြင်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသားများ အနောက်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခြင်းမှ တားဆီးရန်ဖြစ်သည်။ ဆိုဗီယက်အုပ်စု၏ ဝါဒဖြန့်မှုများတွင်မူ ထိုတံတိုင်းသည် အရှေ့ဂျာမနီ၌ ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံတော် တည်ဆောက်မည့် "ပြည်သူတို့၏ ဆန္ဒကို ဟန့်တားရန် ပူးပေါင်းကြံစည်နေသော ဖက်ဆစ်အင်အားစုများ" ဘေးမှ မိမိတို့ပြည်သူများကို ကာကွယ်ပေးနေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပုံဖော်ခဲ့သည်။ အာဏာပိုင်များက ဘာလင်တံတိုင်းကို "ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ကာကွယ်ရေးတံတိုင်း" (Antifaschistischer Schutzwall, အသံထွက် [antifaˌʃɪstɪʃɐ ˈʃʊtsval]) ဟု တရားဝင် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် အနောက်ဘာလင် မြို့တော်အစိုးရကမူ လွတ်လပ်စွာ သွားလာခွင့်ကို ပိတ်ပင်ထားသည့် ထိုတံတိုင်းကို ရည်ညွှန်း၍ မြို့တော်ဝန် ဝီလီဘရန့်ဒ် စတင်သုံးနှုန်းခဲ့သော "အရှက်ရဖွယ်တံတိုင်း" ဟု တစ်ခါတစ်ရံ ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ အရှေ့နှင့် အနောက်ဂျာမနီအကြား နယ်နိမိတ်ကို ပိုင်းခြားထားပြီး ပိုမိုရှည်လျားသော ဂျာမနီပြည်တွင်းနယ်စပ်နှင့်အတူ ဤဘာလင်တံတိုင်းသည် စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလအတွင်း အနောက်အုပ်စုနှင့် ဆိုဗီယက်လက်အောက်ခံ အရှေ့အုပ်စုနိုင်ငံများကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ပိုင်းခြားထားသည့် သံလိုက်ကာကာ (Iron Curtain) ကို ကိုယ်စားပြုသည့် ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တံတိုင်းကို မတည်ဆောက်မီက အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသား ၃.၅ သန်း (လူဦးရေ၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း) သည် အရှေ့အုပ်စု၏ ပြည်ပထွက်ခွာခွင့် ကန့်သတ်ချက်များကို ကျော်ဖြတ်ကာ GDR မှ ထွက်ပြေးခဲ့ကြပြီး၊ အများစုမှာ အရှေ့ဘာလင်မှတစ်ဆင့် အနောက်ဘာလင်သို့ ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာမှတစ်ဆင့် ၎င်းတို့သည် အနောက်ဂျာမနီနှင့် အခြားအနောက်ဥရောပနိုင်ငံများသို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင်မူ တံတိုင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် သေစေနိုင်လောက်သော အင်အားသုံးတားဆီးမှုများကြောင့် ယင်းကဲ့သို့ ပြည်ပထွက်ခွာမှုအားလုံးနီးပါး ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း လူပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်သည် ထွက်ပြေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြပြီး လူပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော်သည် တံတိုင်းကို ကျော်ဖြတ်ကာ အောင်မြင်စွာ ထွက်ပြေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘာလင်နှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အရှေ့ဂျာမနီအာဏာပိုင်များ၏ သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် သေဆုံးရသူဦးရေမှာ ၁၃၆ ဦးမှ ၂၀၀ ကျော်အထိ ရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အိမ်နီးချင်းအရှေ့အုပ်စုနိုင်ငံများ (အထူးသဖြင့် ပိုလန်နှင့် ဟန်ဂေရီ) ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တော်လှန်ရေးလှိုင်းများနှင့် "ပန်-ဥရောပ ပျော်ပွဲစားပွဲ" (Pan-European Picnic) ဖြစ်ရပ်များက ငြိမ်းချမ်းသော ဖြစ်ထွန်းတိုးတက်မှုတစ်ခုကို စတင်စေခဲ့ပြီး သံလိုက်ကာကာကြီးသည် အကြီးအကျယ် ပြိုလဲပျက်စီးသွားခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်မှ အုပ်ချုပ်သူများသည် ၎င်းတို့၏ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော မူဝါဒများကို ရပ်တန့်ရန် ပြည်သူလူထု၏ ဖိအားပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ လူထုမငြိမ်မသက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက်၊ အရှေ့ဂျာမနီအစိုးရသည် GDR နိုင်ငံသားအားလုံး အနောက်ဂျာမနီ (FRG) နှင့် အနောက်ဘာလင်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အရှေ့ဂျာမနီလူအုပ်ကြီးသည် တံတိုင်းကို ဖြတ်ကျော်ကာ တံတိုင်းပေါ်သို့ တက်ခဲ့ကြပြီး တစ်ဖက်ခြမ်းရှိ အနောက်ဂျာမနီနိုင်ငံသားများနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။ အမှတ်တရပစ္စည်း စုဆောင်းသူများသည်လည်း နောက်ဆက်တွဲ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း တံတိုင်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို တူဖြင့်ထု၍ ဖဲ့ယူခဲ့ကြသည်။ ဘာလင်တံတိုင်းနှင့် မီတာအနည်းငယ်အကွာတွင်ရှိသော ဘရန်ဒင်ဘာ့ဂ်တံခါး (Brandenburg Gate) အပိုင်းကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ တံတိုင်းတစ်ခုလုံးကို လုံးဝဖြိုဖျက်ခြင်းကို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ကာ ၁၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ဘာလင်တံတိုင်း ပြိုလဲမှုသည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် တရားဝင်ဖြစ်မြောက်ခဲ့သော ဂျာမနီပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးအတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။[[File:Berlin-wall-map en.svg|thumb|left|ဘာလင်တံတိုင်းနှင့် နယ်ခြားဂိတ်များ]] == နောက်ခံသမိုင်း - စစ်ပြီးခေတ် ဂျာမနီ == [[File:Berlin satellite image with Berlin wall.jpg|thumb|ဘာလင်မြို့ ကောင်းကင်မြေပုံ၊ တံတိုင်းကို အဝါရောင်ဖြင့် ပြသထားသည်။]] [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်]] ပြီးနောက် နာဇီ ဂျာမဏီ၏ နယ်မြေများကို [[ပို့စ်ဒမ်သဘောတူညီချက်]]အရ [[အမေရိကန်]] ၊ [[အင်္ဂလန်]] ၊ [[ပြင်သစ်]] နှင့် [[ဆိုဗီယက်]] တို့က အပိုင်း (၄) ပိုင်း ခွဲခြမ်းခဲ့ကြသည်။ ဂျာမဏီ၏ မြို့တော် ဘာလင်ကိုလည်း နိုင်ငံပေါင်းစုံ အဖွဲ့ကြီး၏ ရုံးဌာနချုပ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်း ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည့် မဟာမိတ် စစ်တပ်များအနေဖြင့် စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဂျာမဏီကို ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသည့် အားလျော်စွာ ပြင်သစ် ၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် ၁၉၄၉ တွင် အနောက်ဂျာမဏီကို ထူထောင်ပေးခဲ့ပြီး ဆိုဗီယက်တို့က အရှေ့ဂျာမဏီကို ထူထောင်ကာ [[စစ်အေးတိုက်ပွဲ]] ကာလကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်ဂျာမဏီသည် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကို ထူထောင်၍ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးကာ အရှေ့ ဂျာမဏီသည် ဆိုဗီယက်ပုံစံ စီမံကိန်းချ စီးပွားရေးစနစ်ကို ထူထောင်ကာ ဗဟိုအစိုးရစနစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် အနောက်ဂျာမဏီ၏ နယ်ခြားများကို လွယ်ကူစွာ ဖြတ်ကျော်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ဧပြီ ၁ တွင် အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် ဆိုဗီယက် ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြကာ နယ်ခြားကာကွယ်ရေးကို တိုးမြှင့်ကြရန် သဘောတူညီ ခဲ့ကြသည်။ === ဘာလင်မြို့၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံရသော ကဏ္ဍများ === ဥရောပ၌ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးဆုံးသွားပြီးနောက်၊ အိုဒါ-နိုက်စ်လိုင်း (Oder-Neisse line) ၏ အနောက်ဘက်ရှိ ကျန်ရှိနေသော စစ်ကြိုခေတ် ဂျာမနီပိုင်နက်ကို (ပေါ့စ်ဒမ် သဘောတူညီချက်အရ) အုပ်ချုပ်ရေးဇုန် လေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားခဲ့သည်။ ယင်းဇုန်တစ်ခုစီကို သိမ်းပိုက်ထားသော မဟာမိတ်အင်အားကြီးလေးနိုင်ငံဖြစ်သည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း (ဗြိတိန်)၊ ပြင်သစ်နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့က အသီးသီး ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြသည်။ မြို့တော်ဘာလင်သည် မဟာမိတ်ထိန်းချုပ်ရေးကောင်စီ ရုံးစိုက်ရာနေရာဖြစ်သည့်အတွက်၊ ၎င်း၏ တည်နေရာမှာ ဆိုဗီယက်ဇုန်အတွင်း၌ လုံးလုံးလျားလျား ကျရောက်နေသော်လည်း ဘာလင်မြို့ကိုလည်း ထိုနည်းတူစွာ ကဏ္ဍလေးခုအဖြစ် ထပ်မံပိုင်းခြားခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်အတွင်းမှာပင် ဆိုဗီယက်နှင့် အခြားသိမ်းပိုက်ထားသော မဟာမိတ်နိုင်ငံများအကြား နိုင်ငံရေးသဘောထားကွဲလွဲမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ယင်းတို့တွင် စစ်ပြီးခေတ် ဂျာမနီနိုင်ငံကို မိမိကိုယ်ကိုယ် ရပ်တည်နိုင်စေမည့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး အစီအစဉ်များကို ဆိုဗီယက်တို့က သဘောတူရန် ငြင်းဆန်ခြင်း၊ စက်မှုစက်ရုံများ၊ ကုန်စည်များနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ—အချို့ကို ဆိုဗီယက်တို့က ဖယ်ရှားယူဆောင်သွားပြီးဖြစ်သည်—နှင့် ပတ်သက်၍ အသေးစိတ်စာရင်းဇယား တင်ပြရန် ငြင်းဆန်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဘီနီလပ်စ် (Benelux) နိုင်ငံများသည် ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ ဆိုဗီယက်မဟုတ်သော ဇုန်များကို ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် တစ်ဇုန်တည်းအဖြစ် ပေါင်းစည်းရန်နှင့် မာရှယ်စီမံကိန်း (Marshall Plan) တိုးချဲ့မှုကို အတည်ပြုရန်အတွက် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ == အရှေ့အုပ်စုနှင့် ဘာလင်လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် နာဇီဂျာမနီ ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက်၊ ဆိုဗီယက်ယူနီယံသည် စစ်အပြီးတွင် မိမိတို့၏ ဆိုဗီယက်စစ်တပ်များ သိမ်းပိုက်ထားသော ပိုလန်၊ ဟန်ဂေရီ၊ ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယား၊ ဘူဂေးရီးယား၊ ရိုမေးနီးယား နှင့် (ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာမည့်) ဂျာမနီရှိ ဆိုဗီယက်အုပ်ချုပ်ရေးဇုန် အပါအဝင် နိုင်ငံအများစု၌ ကွန်မြူနစ်အစိုးရများ တက်လာစေရန် နောက်ကွယ်မှ စီစဉ်ခဲ့သည်။ ထိုနိုင်ငံများသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနှင့်အတူ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် Comecon (အပြန်အလှန်စီးပွားရေးကူညီမှုကောင်စီ) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဝါဆောပဋိညာဉ်အဖွဲ့ (Warsaw Pact) ဟူသော စစ်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ စစ်အေးတိုက်ပွဲ အစပြုလာချိန်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ အရှေ့အုပ်စုနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အနောက်အုပ်စုတို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ခဲ့ကြရာ၊ အနောက်အုပ်စုသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် နေတိုး (NATO) အဖွဲ့အောက်၌ အဓိကစုစည်းမိခဲ့ပြီး အရှေ့အုပ်စုသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဝါဆောပဋိညာဉ်အဖွဲ့အောက်၌ အဓိကစုစည်းမိခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်မတိုင်မီကပင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံသည် ၎င်း၏ အရှေ့ဘက်လက်အောက်ခံနိုင်ငံများအားလုံးပေါ်တွင် စစ်အင်အားနှင့် နိုင်ငံရေးအရ လွှမ်းမိုးထားပြီးဖြစ်သောကြောင့် ထိုပဋိညာဉ်စာချုပ်ကို "ပိုလျှံနေသောအရာ" ဟု ကာလရှည်ကြာ ယူဆခဲ့ကြပြီး ၎င်းကို အလျင်စလို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပုံကြောင့် နေတိုးအရာရှိများက ယင်းကို "ကတ်ထူပြားရဲတိုက်" ဟု သမုတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းနှစ်ခုအကြား တိုက်ရိုက်စစ်ရေးအရ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှု မရှိခဲ့ဘဲ၊ ပဋိပက္ခကို ဝါဒရေးရာအခြေခံနှင့် ကြားခံစစ်ပွဲများမှတစ်ဆင့် ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ နေတိုးနှင့် ဝါဆောပဋိညာဉ်အဖွဲ့ နှစ်ခုစလုံးသည် စစ်အင်အားတိုးချဲ့ခြင်းနှင့် ယင်းတို့ကို သက်ဆိုင်ရာအုပ်စုများအတွင်း ပေါင်းစည်းခြင်းဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဝါဆောပဋိညာဉ်အဖွဲ့၏ အကြီးမားဆုံး စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုမှာ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သော ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံကို ဝါဆောပဋိညာဉ်တပ်ဖွဲ့များက ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးကတည်းက ဆိုဗီယက်ယူနီယံသည် ဂျာမနီရှိ ဆိုဗီယက်အုပ်ချုပ်ရေးဇုန်တွင် ဆိုဗီယက်စတိုင် အစိုးရတစ်ရပ်ကို အာဏာတည်စေခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် GDR (အရှေ့ဂျာမနီ) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးစနစ်သည် ဗဟိုမှထိန်းချုပ်သော ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးပုံစံ (ထုတ်လုပ်မှုအင်အားစုများကို နိုင်ငံပိုင်သိမ်းထားခြင်း) ပေါ်တွင် အခြေခံပြီး ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော လျှို့ဝှက်ရဲတပ်ဖွဲ့ အဖွဲ့အစည်းများရှိကာ ဆိုဗီယက်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ တစ်ပါတီအာဏာရှင်စနစ်ကဲ့သို့ပင် SED (ဂျာမနီဆိုရှယ်လစ်ညီညွတ်ရေးပါတီ) ၏ ပါတီအာဏာရှင်စနစ်အောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မဟာမိတ်အနောက်အုပ်စုနိုင်ငံများ သိမ်းပိုက်ထားသော စစ်ပြီးခေတ် ဂျာမနီဇုန်များ၌ ၎င်းတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံတစ်ခုကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံ (FRG - အနောက်ဂျာမနီ) ကို တည်ထောင်ခြင်းဖြင့် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ယင်းနိုင်ငံသည် အစပိုင်းတွင် အရှေ့ရော အနောက်ပါဝင်သော ဂျာမနီတစ်နိုင်ငံလုံး၏ တစ်ခုတည်းသော တရားဝင်အာဏာပိုင်အဖြစ် အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည်။ ဘာလင်မြို့၏ အနောက်အုပ်စုဇုန်များတွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လူနေမှုအဆင့်အတန်းသည် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာခဲ့ပြီး၊ ဆိုဗီယက်ဇုန်အတွင်းရှိ နေထိုင်သူများသည် ဆိုဗီယက်ဇုန်ရှိ ငတ်မွတ်မှု၊ ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ဖိနှိပ်မှုတို့မှ ရုန်းထွက်ကာ အနောက်ဘက်တွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဘဝတစ်ခု ရရှိရန် အနောက်ဘက်သို့ စတင်ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။ မကြာမီ ဆိုဗီယက်ဇုန်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများမှ နေထိုင်သူများသည် ဘာလင်မြို့မှတစ်ဆင့် အနောက်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြရာ၊ ဂျာမနီတွင် "Republikflucht" (နိုင်ငံတော်မှ ထွက်ပြေးခြင်း) ဟုခေါ်သော ဤရွှေ့ပြောင်းမှုသည် ဆိုဗီယက်ဇုန်အတွက် စစ်ပြီးခေတ် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် လိုအပ်သော အလုပ်သမားများကို ဆုံးရှုံးစေရုံသာမက၊ ပညာတတ်လူတန်းစားများကို အချိုးအစားမမျှအောင် ဆုံးရှုံးစေခဲ့ပြီး ၎င်းကို "ဦးနှောက်ယိုစီးမှု" ဟု လူသိများလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အနောက်အုပ်စုနိုင်ငံများက အနောက်ဘက်ဇုန်များ၌ သီးခြားဖက်ဒရယ်အစိုးရစနစ်တစ်ခု ထူထောင်ရန်နှင့် အမေရိကန်၏ မာရှယ်စီမံကိန်း စီးပွားရေးအကူအညီများကို ဂျာမနီသို့ တိုးချဲ့ရန် လုပ်ဆောင်လာမှုများကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဆိုဗီယက်တို့သည် ဘာလင်ပိတ်ဆို့မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဆိုဗီယက်ဇုန်ကို ဖြတ်သန်းသည့် ကုန်းလမ်းကြောင်းများမှတစ်ဆင့် လူများ၊ အစားအစာများ၊ ကုန်ကြမ်းများနှင့် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ အနောက်ဘာလင်သို့ မရောက်ရှိနိုင်အောင် ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ပြင်သစ်၊ ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်နှင့် အခြားနိုင်ငံအချို့က အနောက်ဘာလင်သို့ အစားအစာနှင့် အခြားထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ ပို့ဆောင်ပေးရန် အကြီးစား "လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး" (airlift) ကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ဆိုဗီယက်တို့သည် အနောက်အုပ်စု၏ မူဝါဒအပြောင်းအလဲကို ဆန့်ကျင်ရန် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ကမ်ပိန်းတစ်ခုကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်များသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ယင်းရွေးကောက်ပွဲတွင် ၎င်းတို့အကြီးအကျယ် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ဘာလင်မြို့သား ၃၀၀,၀၀၀ ခန့်သည် နိုင်ငံတကာ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် ဆန္ဒပြတောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် မေလတွင် စတာလင်သည် ပိတ်ဆို့မှုကို ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့ပြီး အနောက်အုပ်စု၏ ကုန်စည်များ ဘာလင်သို့ ပြန်လည်တင်ပို့ခွင့် ပြုခဲ့သည်။ ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (GDR သို့မဟုတ် အရှေ့ဂျာမနီ) ကို ၁၉၄၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံသည် စစ်ပြီးကတည်းက ဆိုဗီယက်အုပ်ချုပ်ရေးဇုန်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဆိုဗီယက်စစ်အစိုးရကို အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး ထိုနေ့တွင် အာဏာတည်လာခဲ့သည့် GDR ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အရ တရားဝင်အာဏာကို ယာယီပြည်သူ့လွှတ်တော် (Provisorische Volkskammer) ထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၅၅ ခုနှစ်အထိ ဆိုဗီယက်တို့သည် ဆိုဗီယက်ထိန်းချုပ်ရေးကော်မရှင် (Sowjetische Kontrollkommission) မှတစ်ဆင့် ဒေသန္တရအစိုးရများအပါအဝင် GDR နိုင်ငံတော်အပေါ် ဥပဒေကြောင်းအရ သိသာထင်ရှားသော ထိန်းချုပ်မှုကို ဆက်လက်ထားရှိခဲ့ပြီး အရှေ့ဂျာမနီ၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စစ်ရေးနှင့် လျှို့ဝှက်ရဲတပ်ဖွဲ့ အဆောက်အအုံ အမျိုးမျိုးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေခဲ့သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် GDR ၏ တရားဝင် အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့ပြီးနောက်တွင်ပင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံသည် ဆိုဗီယက်သံရုံးမှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း၊ GDR တွင် ဆက်လက်ရှိနေသည့် ကြီးမားသော ဆိုဗီယက်စစ်အင်အားမှတစ်ဆင့် ဖော်ဆောင်နိုင်သည့် သွယ်ဝိုက်သော စစ်အင်အားသုံး ခြိမ်းခြောက်မှုမှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း GDR ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဥပဒေပြုရေးအပေါ် သိသာထင်ရှားသော လွှမ်းမိုးမှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ထိုစစ်အင်အားကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အရှေ့ဂျာမနီ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဆန္ဒပြပွဲများကို သွေးထွက်သံယို နှိမ်နင်းရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ အရှေ့ဂျာမနီသည် လူမှုရေးစျေးကွက်စီးပွားရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီပါလီမန်အစိုးရစနစ်ရှိသော အနောက်အုပ်စု အရင်းရှင်နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည့် အနောက်ဂျာမနီ (ဂျာမနီဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံ) နှင့် ကွာခြားခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ စတင်ခဲ့သော စဉ်ဆက်မပြတ် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် နှစ် ၂၀ ကြာ "စီးပွားရေးအံ့ဖွယ်" ("Wirtschaftswunder") ကို တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ အနောက်ဂျာမနီ၏ စီးပွားရေး ကြီးထွားလာပြီး ၎င်း၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်း တဖြည်းဖြည်း မြင့်မားလာသည်နှင့်အမျှ အရှေ့ဂျာမနီပြည်သူအများအပြားသည် အနောက်ဂျာမနီသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လိုကြသည်။ == ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင် အနောက်ဘက်သို့ ပြည်ပထွက်ခွာခြင်း == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ဆိုဗီယက်တို့ အရှေ့ဥရောပကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်၊ အသစ်ရရှိထားသော အရှေ့အုပ်စုနယ်မြေများတွင် နေထိုင်သူအများစုသည် လွတ်လပ်ရေးကို တောင့်တခဲ့ကြပြီး ဆိုဗီယက်များ ထွက်ခွာသွားရန် လိုလားခဲ့ကြသည်။ ဂျာမနီရှိ သိမ်းပိုက်ထားသော ဇုန်များအကြား နယ်စပ်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ အနောက်ဂျာမနီသို့ ပြောင်းရွှေ့သည့် GDR နိုင်ငံသားဦးရေသည် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် စုစုပေါင်း ၁၈၇,၀၀၀၊ ၁၉၁ ခုနှစ်တွင် ၁၆၅,၀၀၀၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ၁၈၂,၀၀၀ နှင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ၃၃၁,၀၀၀ အထိ ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် သိသိသာသာ တိုးလာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ ၁၉၅၂ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် ဂျိုးဆက်စတာလင်၏ ပိုမိုလွန်ကဲလာသော သံသယစိတ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ဆိုဗီယက်စနစ် သွတ်သွင်းခံရမည့်အရေးကို စိုးရိမ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၏ ပထမခြောက်လအတွင်းမှာပင် လူပေါင်း ၂၂seq,၀၀၀ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ == ဂျာမနီပြည်တွင်းနယ်စပ်ကို တည်ဆောက်ခြင်း == ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင် ပြည်သူများ၏ လှုပ်ရှားသွားလာမှုကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ပြည်ပထွက်ခွာမှုကို ကန့်သတ်ရန် ဆိုဗီယက်တို့၏ ချဉ်းကပ်ပုံကို အရှေ့ဂျာမနီအပါအဝင် ကျန်အရှေ့အုပ်စုနိုင်ငံအများစုက အတုယူခဲ့ကြသည်။ ထိုကန့်သတ်ချက်များသည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံထက် စီးပွားရေးအရ ပိုမိုအဆင့်မြင့်ပြီး ပွင့်လင်းကာ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခြင်းက ပိုမိုသဘာဝကျသည်ဟု ယူဆထားကြသည့် (အထူးသဖြင့် အရှေ့နှင့် အနောက်ဂျာမနီအကြား ယခင်က မည်သည့်နယ်စပ်မျှ မရှိခဲ့ဖူးသည့် နေရာများတွင်) အချို့သော အရှေ့အုပ်စုနိုင်ငံများအတွက် အကျပ်ရိုက်စရာ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ အရှေ့ဂျာမနီနှင့် အနောက်အုပ်စုသိမ်းပိုက်ထားသော ဇုန်များအကြား နယ်နိမိတ်မျဉ်းများကို နေရာအများစုတွင် လွယ်ကူစွာ ဖြတ်ကျော်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အရှေ့ဂျာမနီခေါင်းဆောင်များသည် မော်စကိုမြို့၌ ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင် ဂျိုးဆက်စတာလင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ကြရာ၊ ထိုဆွေးနွေးပွဲအတွင်း စတာလင်၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဗျာချက်ဆလပ်ဗ် မိုလိုတော့ဗ်က GDR အတွင်း "အနောက်အုပ်စုသူလျှိုများ လွတ်လပ်စွာ သွားလာလှုပ်ရှားနေမှုကို တားဆီးရန်အတွက် အနောက်ဘာလင်တွင် နေထိုင်သူများ အရှေ့ဘာလင်နယ်မြေသို့ လာရောက်လည်ပတ်မှုအတွက် ဖြတ်သန်းခွင့် လက်မှတ်စနစ်တစ်ခုကို မိတ်ဆက်ရန်" အဆိုပြုခဲ့သည်။ စတာလင်ကလည်း သဘောတူခဲ့ပြီး ထိုအခြေအနေကို "သည်းခံနိုင်စရာမရှိ" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းက အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသားများအား "အရှေ့နှင့် အနောက်ဂျာမနီအကြား နယ်နိမိတ်မျဉ်းကို နယ်စပ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သင့်ပြီး၊ သာမန်နယ်စပ်မဟုတ်ဘဲ အန္တရာယ်ရှိသော နယ်စပ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်... ဂျာမနီနိုင်ငံသားများသည် ကာကွယ်ရေးမျဉ်းကို ၎င်းတို့၏ အသက်ပန်လျက် စောင့်ရှောက်ရလိမ့်မည်" ဟု ပြောကြားကာ နယ်စပ်ကာကွယ်ရေးကို မြှင့်တင်ရန် အကြံပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဂျာမနီနိုင်ငံနှစ်ခုအကြားရှိ ဂျာမနီပြည်တွင်းနယ်စပ်ကို ပိတ်ပစ်ခဲ့ပြီး ဆူးကြိုးအတားအဆီးတစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆိုဗီယက်နှင့် အနောက်အုပ်စုကဏ္ဍများအကြား သွားလာမှုကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကန့်သတ်ထားသော်လည်း ဘာလင်၏ အနောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်ကဏ္ဍများအကြား နယ်စပ်သည် ဆက်လက်ပွင့်နေခဲ့သည်။ ယင်းကြောင့် ဘာလင်မြို့သည် GDR ရှိ ဘဝမှ လွတ်မြောက်ရန် အသည်းအသန် ကြိုးပမ်းနေကြသော အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသားများအတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံအကြား တင်းမာမှုများအတွက်လည်း ပေါက်ကွဲလွယ်သော အချက်အချာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်တို့သည် ဘာလင်မြို့ရှိ အရပ်သားများ သွားလာလှုပ်ရှားမှုအပေါ် စီမံခွင့်အာဏာကို အရှေ့ဂျာမနီထံ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ အနောက်အုပ်စုက အသိအမှတ်မပြုသော အစိုးရတစ်ရပ်ထံသို့ ထိန်းချုပ်မှုကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် အရှေ့ဂျာမနီသည် ၎င်း၏ နေထိုင်သူများကို အနောက်ဂျာမနီသို့ သွားရောက်ခွင့်ပြုရန် "လည်ပတ်ခွင့်များ" ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဤစနစ်အောက်တွင် အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသား အမြောက်အမြား ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်မှု (Republikflucht ဟု လူသိများသော) ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက်၊ အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အနောက်ဘက်သို့ သွားလာခွင့်အားလုံးနီးပါးကို ဥပဒေအရ ကန့်သတ်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ အရှေ့ဂျာမနီဆိုင်ရာ ဆိုဗီယက်သံအမတ်ကြီး မီခေးလ် ပါဗူခင်းက "ဆိုရှယ်လစ်ကမ္ဘာနှင့် အရင်းရှင်ကမ္ဘာအကြား ပွင့်လင်းပြီး အခြေခံအားဖြင့် ထိန်းချုပ်မထားသော နယ်စပ်တစ်ခု ဘာလင်တွင် ရှိနေခြင်းသည် ပြည်သူများအား မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုလုံးကို မသိစိတ်မှ နှိုင်းယှဉ်မိစေရန် လှုံ့ဆော်ပေးနေပြီး၊ ယင်းနှိုင်းယှဉ်ချက်သည် စိတ်မကောင်းစွာဖြင့် ဒီမိုကရက်တစ် [အရှေ့] ဘာလင်အတွက် အမြဲတမ်း အဆင်မပြေဖြစ်နေတတ်သည်" ဟု သတိပြုမိခဲ့သည်။ == ဘာလင် ပြည်ပထွက်ခွာမှု ဟာကွက် == ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီပြည်တွင်းနယ်စပ်ကို တရားဝင် ပိတ်ပစ်ခဲ့သော်လည်း ဘာလင်မြို့ရှိ နယ်စပ်သည် သိမ်းပိုက်ထားသော မဟာမိတ်လေးနိုင်ငံစလုံးက စီမံခန့်ခွဲသောကြောင့် ပိုမိုဝင်ရောက်ရလွယ်ကူသော အခြေအနေတွင် ရှိနေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘာလင်မြို့သည် အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသားများ အနောက်ဘက်သို့ ထွက်ခွာရာ အဓိကလမ်းကြောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အရှေ့ဂျာမနီသည် အရှေ့ဂျာမနီမှ ထွက်ခွာသည့် ဒုက္ခသည် စုစုပေါင်းဦးရေကို လျှော့ချရန် နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဥပဒေသစ်တစ်ခုကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းဥပဒေသည် မရည်ရွယ်ဘဲ အနောက်ဘာလင်မှတစ်ဆင့် ထွက်ခွာသူ ရာခိုင်နှုန်းကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အထိ သိသိသာသာ မြင့်တက်သွားစေသည့် ရလဒ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အရှေ့ဘာလင်မှ ထွက်ခွာရန် ကြိုးပမ်းစဉ် ဖမ်းမိသူများသည် ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်များကို ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတားအဆီး မရှိခြင်းနှင့် အနောက်ဘာလင်သို့ မြေအောက်ရထားလမ်း ဆက်လက်ရှိနေခြင်းတို့ကြောင့် ယင်းကဲ့သို့သော အစီအမံများသည် ထိရောက်မှု မရှိခဲ့ပေ။ ဘာလင်၏ ကဏ္ဍအလိုက် နယ်စပ်သည် အခြေခံအားဖြင့် အရှေ့အုပ်စုနိုင်ငံသားများ ဆက်လက်ထွက်ပြေးနိုင်သည့် "ဟာကွက်" တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့သော အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသား ၃.၅ သန်းသည် အရှေ့ဂျာမနီ လူဦးရေတစ်ခုလုံး၏ ခန့်မှန်းခြေ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ အရှေ့ဂျာမနီနှင့် အနောက်ဘာလင်အကြား ဖြတ်သန်းသွားလာမှုကို စောစောစီးစီး မရပ်တန့်ခဲ့ရခြင်း၏ အရေးကြီးသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းက အရှေ့ဂျာမနီရှိ ရထားလမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အများစုကို ပြတ်တောက်သွားစေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အနောက်ဘာလင်ကို ရှောင်ကွင်းသွားသည့် ရထားလမ်းအသစ်ဖြစ်သော ဘာလင်အပြင်ဘက်ကွင်းလမ်း (Berlin outer ring) တည်ဆောက်ခြင်းကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ထိုရထားလမ်း ပြီးစီးသွားပြီးနောက် နယ်စပ်ကို ပိတ်ပစ်ရန် ပိုမိုလက်တွေ့ကျသော အစီအစဉ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[Category:နိုင်ငံရေး]] [[Category:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] [[Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း]] [[Category:ဥရောပတိုက်]] [[Category:ဂျာမနီနိုင်ငံ]] [[Category:စစ်အေးခေတ်]] mci484p3xhlquq1g3gebljrzam6ewpg 0 8791 1041800 1022288 2026-07-02T11:25:06Z Kroos 0208 145118 ၌ 1041800 wikitext text/x-wiki {{copy edit}} {{Infobox person | honorific_prefix = ဂဠုန် | name= ဆရာစံ | residence= | image=Sayar San.png | imagesize= | birth_date={{birth date|1876|10|24|df=y}} | birth_place= သရက်ကန် အရှေ့ရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ဗမာ့ဘုရင့်နိုင်ငံ]] | death_date={{death date and age|1931|11|28|1876|10|24|df=y}} | death_place= [[သာယာဝတီ]]၊ [[ပဲခူးတိုင်း|ပဲခူးစီရင်စု]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | nationality= မြန်မာ၊[[ဗမာလူမျိုး]] | known_for = [[တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံ]] ဦးဆောင်ခဲ့မှု | occupation= | title= | spouse= | signature= | death_cause = ကြိုးပေးခံရ }} [[File:Statue of Sayar San and Thakin Po Hla Gyi (2).jpg|thumb|မကွေးမြို့မြောက်ဖက် [[ယင်းချောင်းတံတား]]အနီးရှိ ဆရာစံနှင့် [[သခင်ဖိုးလှကြီး]]ရုပ်တု]] '''ဂဠုန်ဆရာစံ''' (၂၄ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၆ - ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၃၁) သည် [[ကိုလိုနီခေတ်]] နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ မှ ၁၉၃၂ ခုနှစ်များအတွင်း ဖြစ်ပွားသော ဗမာ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့တို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှုတို့ကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ခုခံတိုက်ခိုက်ရာတွင် လယ်သမား ပြည်သူ တစ်စည်းတစ်လုံး တည်းဖြစ်စေရန် ဦးဆောင်ခဲ့သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက် အသက်(၅၅ နှစ်)တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ==ငယ်စဉ်ဘဝ== [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ သရက်ကန် အရှေ့ရွာတွင် ၁၈၇၆ခု အောက်တိုဘာလ ၂၄ရက် တွင် မွေးဖွားသည်။ ဖခင် အမည်မှာ ဦးကျေး ဖြစ်ပြီး မိခင်အမည်မှာ ဒေါ်ဖက် ဖြစ်ကာ မောင်နှမ ၅ ယောက်တွင် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ [[ဗမာ]]လူမျိုးဖြစ်ပြီး[[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကိုကိုးကွယ်သည်။ ဆရာစံ၏ အခြားအမည်တစ်မျိုးမှာ ဦးရာကျော် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းများမှာ ဦးရာကြူး၊ ဦးရာဒန်၊ ဒေါ်အေးမြင့်၊ ဒေါ်အေးဆင့်၊ နှင့် ဦးရာကျော် ခေါ် ဆရာစံ တို့ဖြစ်သည်။<ref> {{cite book | last = ဦးမြင့်ဝေ | first = (တပ်မတော် မြင့်သန္တာ) | authorlink = | title = ဗမာ့တော်လှန်ရေး အဘိဓာန် (၁၈၄၂ ခုမှ ၁၉၇၁ခု အထိ) | publisher = စပယ်ဦး၊ ရန်ကုန်၊ | series = ပထမ အကြိမ် | year = ၁၉၇၂၊ အောက်တိုဘာလ | doi = | isbn = }} </ref> == သမိုင်း == ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]အဖွဲ့အစည်းများ အထွေထွေကောင်စီမှ အသက် ၄၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော ဆရာစံ အား ဗမာလယ်သမားများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အခြေအနေများ ဆန်းစစ်ခြင်း ဆိုင်ရာ ကော်မတီခေါင်းဆောင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ် စစ်တမ်းများကောက်ယူနေဆဲတွင် ဆရာစံ သည် (တဖြည်းဖြည်းများပြားလာသော မြို့နေဆန္ဒပြလှုပ်ရှားသူများနှင့် [[နိုင်ငံရေး]] လုပ်ဆောင်သူ သံဃာတော်များ နှင့်အတူ) ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းဦးတည်ချက်ကို ပြောင်းလဲပြီး ဗြိတိသျှ တို့အား ခုခံတိုက် ခိုက်ရန် တောင်သူလယ်သမားများအား စတင်၍ လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ ယင်းမှာ အထူးသဖြင့် ဗြိတိသျှ [[အစိုးရ]] ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခွန်ကောက်ခံမှု မူဝါဒလမ်းစဉ်အား ပုန်ကန်ရန်အားထုတ် ကြိုးပမ်းမှုပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့်သည် ဗမာပြည်သူတို့အပေါ်တွင် အခွန်အသစ်များကို ပြဋ္ဌာန်းရန် တင်သွင်း ခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှတို့၏ သဘောတူညီချက်မရဘဲ သစ်ပင် (ဗမာတို့၏ အဓိက အဖိုးတန်ပစ္စည်း) ခုတ်ခြင်းကို တားမြစ်သည့် သစ်တောနှင့်ပတ်သက်သော ဥပဒေမူကြမ်းတစ်ခုကိုလည်း တင်သွင်းခဲ့သည်။ ၁၉၂၉ ဒီဇင်ဘာ တွင် ဆရာစံ သည် လူခွန်ကောက်ခံမှု (လူခွန်) အား တွန်းလှန်ရန် ဒေသတွင်း ပုန်ကန်မှုတစ်ရပ်ကို စီစဉ်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ထိုပုန်ကန်မှုမှာ လျင်မြန်စွာကြီးထွားလာပြီး သူ၏ ထိန်းချုပ်နိုင်မှု ထက်ကျော်လွန်၍ ကသောင်းကနင်းနိုင်သော တစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပုန်ကန်မှုတစ်ခုအသွင် ပြောင်းလဲ ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆရာစံသည် ရွှေဘိုမှ သာယာဝတီသို့လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားရန် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည် (ထိုအခြင်းအရာကြောင့် အုတ်ဖိုမြို့တွင် ဆရာစံအနွယ်ဝင်များမှ ရွှေဘိုတန်းရွာကို ထူထောင်ခဲ့သည်)။ ထိုလှုပ်ရှားမှုများ၏ ဖြစ်ရပ်များသည် [[သာယာဝတီခရိုင်]]မှ အောက်မြန်မာပြည်တစ်ဝန်းလုံးရှိ အနီးအနားပတ်ဝန်းကျင်ခရိုင်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဆရာစံသည် "မင်းလောင်း" သို့မဟုတ် ဘုရင်အဖြစ်တောင်းခံပြီး သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းကာ ယိုယွင်းကျဆင်းနေပြီ ဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပြန်လည်အားဖြည့်ပေး မည့်သူ တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု တရားဝင်မှတ်တမ်းများမှ အခိုင်အမာဆိုသည်။ ရိုးရာအဖွဲ့အစည်းများ နှင့် ကွန်ရက်များကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန်အတွက် ဆရာစံသည် အလံတောင်အရပ်တွင် နန်း တော်တစ်ခုတည်ဆောက်ကာ ဗမာ့နန်းတွင်းအဆောင်အယောင်များဖြင့် ဂဠုန်ရာဇာဘွဲ့ခံ၍ နန်းတက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့သည် ဟုလည်းဆိုသည်။ ဆရာစံ၏ နောက်လိုက်နောက်ပါများသည်လည်း သေနတ် ပီးစေရန် သာမက ဗြိတိသျှနှင့် အခြားနယ်ချဲ့နိုင်ငံခြားသားများကို မောင်းထုတ်ရန် ၎င်းတို့ ခံယူထား သော တာဝန်ကို ဖော်ဆောင်သည့် ဂဠုန်ရုပ်ဆေးမင်ကြောင်(တက်တူး)များ ထိုးခဲ့သည် ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ အချို့သောပညာရှင်များသည် စီးပွားရေး အခက်အခဲမှာ ပုန်ကန်ခြင်းများ အတွက် အချက်အချာ ကျသည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း အခြားသောသူများကမူ ဗုဒ္ဓဘာသာအောင်မြင်ထွန်းကား သော ခေတ်အသစ်ကို စတင်သွတ်သွင်းခြင်းသည် အရေးပါသောအကြောင်းပြချက် ဖြစ်ခဲ့သည် ဟု ဆိုသည်။ ==ဘီလူးကျွန်း၊ ကမာမိုကျေးရွာတွင် နေထိုင်သွားခဲ့သည့်== တောင်သူလယ်သမားခေါင်းဆောင်[[ဆရာစံ]]အကြောင်း မြင့်မိုရ်တောင်နှင့်ဆီးစေ့ပမာ လက်နက်အင်အားချင်းကွာခြားလှသော ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့အစိုးရကိုအာခံကာ ခုခံတော်လှန်ခဲ့သည့် ရဲရဲတောက် အာဇာနည် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးမှာ လယ်သမားခေါင်းဆောင်ကြီး ‘သုပဏ္ဏကဂဠုနရာဇာ’ ဘွဲ့ခံ ဆရာစံပင်ဖြစ်သည်။ ဆရာစံကို မြန်မာသက္ကရာဇ်၁၂၃၈ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၈ရက် (ခရစ် ၁၈၇၆ အောက်တိုဘာ ၂၄) အင်္ဂါနေ့ နံနက် ၁၁ နာရီ ၅၅ မိနစ်တွင် ရွှေဘိုခရိုင် ဒီပဲယင်းမြို့နယ် မူးချောင်းအနောက်ဘက်ကမ်းရှိ သရက်ကန်အရှေ့ကန်ရွာ၌ အဖ တောင်သူလယ်သမားကြီး ဦးကြေး၊ အမိ ဒေါ်ဖက်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဆရာစံ၏မိခင်မှာ ပုဂံမင်းလက်ထက်နှင့် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်များတွင် နန်းတွင်းအပျိုတော်ဖြစ်သည်။ ဆရာစံမှာ ဦးကြေးနှင့် ဒေါ်ဖက်တို့ ၏ သားသမီး ငါးယောက်အနက် အထွေးဆုံးသားဖြစ်သည်။ ဆရာစံ၏ငယ်မည်မှာ မောင်ရာကျော် ခေါ် မောင်စံရှားဖြစ်သည်။ ဆရာစံ၏ မွေးချင်းများမှာ ကိုရာကြူး၊ မအေးမြင့် နှင့် မအေးဆင့်တို့ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆရာစံဖခင် ဦးကြေးသည် ဒေါ်ဖက်နှင့် အကြောင်းမပါမီက ဒေါ်ဌေးနှင့် ပထမအိမ်ထောင်ပြု၍ သမီးမရွက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ပထမဇနီး ဒေါ်ဌေးကွယ်လွန်ပြီးမှ ဆရာစံမိခင် ဒေါ်ဖက်နှင့် အကြောင်းပါ ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာစံသည် အသက် ၅ နှစ်သားအရွယ် ၁၈၈၁ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုနယ် မင်းကုန်းကျောင်းဦး မင်္ဂလာဆရာတော်ထံတွင် ပညာစတင်သင်ကြား ခဲ့လေသည်။ ခုနစ်နှစ် သားအရွယ်တွင် မြင်းသူကြီးရွာ ဘုန်းကြီးဦးကလျာဏကျောင်း၌ ဆက်လက်သင်ယူသည်။ သရက်ကန်အရှေ့ရွာ၊ အနောက်ရွာကြားတွင်ရှိသော ဦးသူရိယ အုတ်ကျောင်း၌ ပညာသင်ယူနေစဉ် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ကြီးကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။ ၁၈၉၁ခုနှစ်တွင် ရှင်သာမဏေ (၁) နှစ်ကျော် ဝတ်သည်။ ထို့နောက် ဆရာစံသည် အသက် ၁၆ နှစ်တွင် ရဟန်းဘောင်မှ လူထွက်၍ မိုးကုတ်မြို့ သို့တက်၍ ဆေးကု၊ ဇာတာဖွဲ့ဖြင့် အသက်ဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်။ ဆရာစံသည် အောက်ပြည်အောက်ရွာသို့ဆင်း၍ အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေနေစဉ် သူ့အသက် ၂၀ တွင် မိခင်ကြီးကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။ ထိုမှတဖန် ဆရာစံသည် မန္တလေးရတနာဘုမ္မိအရပ်ရှိ မဏိရတနာရာမ မြတောင်တိုက်တွင် သင်္ကန်းဆည်းလျက် ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြန်သည်။ ဆရာစံသည် မြတောင်တိုက်တွင် ၂ နှစ်ခန့် ပညာသင်ကြားပြီးနောက် လူထွက်၍ တောင်ငူဘက်သို့ သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုမှတဆင့် ဖြူးမြို့အရှေ့ဘက်ရှိ ငါးခေါင်းအင်းရွာသို့ အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရန် ခရီးထွက်ခဲ့ပြန်သည်။ ထိုရွာတွင် နေထိုင်စဉ်အတွင်း အညာ ဒေသ ယာဉ်ခြင်းရွာမှရောက်ရှိနေထိုင်သော ဒေါ်ကေနှင့်အကြောင်းပါ၍ မမယ်စိန်နှင့်မောင်ရွှေရင်အမည်ရှိ သမီးတစ်ယောက်နှင့် သားတစ် ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၀၉ တွင် ကော့ကရိတ်တွင် ရဟန်းခံ၍ ရဟန်းဘဝဖြင့် (၂) နှစ်ခန့်နေပြီး လူထွက်သည်။ ယင်းနောက် ဆရာစံသည် ရွှေဘိုခရိုင်မှ အောက်ပြည်သို့ စုန်ဆင်း၍ ကော့ကရိတ်၊ အပေါင်၊ ကျွဲခြံ၊ ဘီလူးကျွန်း ကမာမိုရွာတို့တွင် ဆေးဆရာ အဖြစ် လှည့်လည်ဆေးကု၏။ ဆရာစံသည် တိုင်းရင်းဆေးကုရာတွင် နာမည်ကြီး၍ တပည့်တပန်းပေါများသည့်အပြင် ရောဂါ၏လက္ခဏာကို မည်သို့စစ်ဆေးရမည်၊ မည်ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးဓာတ်စာတို့ကို ပေးရမည်ဟူသော ကုထုံးအတွက် “လက္ခဏုဇဆေးကျမ်း” ကိုပင် စီရင်ရေးသားသွားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လုပ်ရပ်နှင့်ဆိုင်သော “ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံအင်္ဂုတ္တကျမ်း”နှင့် “ညာဏောဒီဇဆေးကျမ်း” တို့ကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နက္ခတ်ဗေဒင်ဖက်တွင်လည်း ကညော် မွန်ဆရာတော်ထံ နည်းနာခံယူသင်ကြား၍ သင်္ကြန်စာများကိုပင် ဆရာစံအမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ဖူး သည်။ ဆရာစံသည် တိုင်းရင်းဆေးပညာအစွယ်အပွားများဖြစ်သည့် အဂ္ဂိရတ်ပညာနှင့် ဗေဒင်နက္ခတ်ပညာတို့ကိုကျွမ်းကျင်ပြီး နောက် ဓာတ်ပညာတွင် အနုစိတ်သည့် ဆေးဝါးဖော်စပ်မှုနှင့်ဆိုင်သော “ညာတောဓိရံကျမ်း” ကို ရေးသားခဲ့သေးသည်။ ဆရာစံမှာ အရပ်မြင့်မြင့်၊ ပိန်ပိန်ပါးပါး၊ အသားညိုညို၊ နှာတံပေါ်ပေါ်နှင့် နှုတ်ခမ်းမွှေးရေးရေးရှိ၏။ စကားပြောတရားဟောလည်း အလွန် ကောင်းသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့ကလို ဆရာစံသည် တောင်သာဂိုဏ်းဝင် ဆေးဆရာအဖြစ် ဆေးကုသရင်း လူမှုရေး၊ ဘာသာရေးလုပ်ငန်းများကို တဖက်တလမ်းမှ ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၀၇ခုနှစ် တွင် ကမာမိုရွာ၌ ဓမ္မရက္ခိတအသင်းတစ်သင်းကို ဦးစီးတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဆရာစံမှာ ထိုအသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသည်။ ထို့နောက် ထိုအသင်းအား ငွေစုငွေချေးအသင်းအဖြစ်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းရန် ဆရာစံစိတ်ကူးမိကာ သမဝါယမအသင်းနှင့် ဆက်သွယ်ပြီး ငွေစုငွေချေးအသင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ဆရာစံသည် သူ၏ဆရာရင်း ဖြစ်သော ဆရာတော်ဦးသီဟ သီတင်းသုံးရာ ညောင်ကျောင်းဝင်းအတွင်း၌ သိမ်တဆောင် မဟာဒုတ် စာရေးတံမဲများပြုလုပ်ကောက်ခံခဲ့ရာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ဆရာစံအား ထီဖွင့်လှစ်သည်ဟု တရားစွဲကာ ထောင်ဒဏ် (၇) လ ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထောင်မှလွတ်ပြီးနောက် သိမ်ကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ အထမြောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဆရာစံသည် ၁၉၂၃တွင် ဂျီစီဘီအေအသင်းကြီးသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ တွင် ရွှေဘိုမြို့၌ကျင်းပသော ၁၂ ကြိမ်မြောက် နှစ်ပတ်လည် ညီလာခံသို့ မော်လမြိုင်ခရိုင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဂျီစီဘီအေ စုံစမ်းရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် သာယာ ဝတီခရိုင်၊ ဖျာပုံခရိုင်၊ ပြည်ခရိုင်၊ ကသာခရိုင်၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ မုံရွာခရိုင်၊ သရက်ခရိုင်၊ အင်းစိန်ခရိုင်များအတွင်းရှိ ကျေးရွာများသို့ လှည့်လည်ကာ တောင်သူ လယ်သမားတို့၏ ဆင်းရဲဒုက္ခအခြေအနေ အကြောင်းစုံကို စုံစမ်း၍ အမှုတွဲပေါင်း (၁၇၀) မျှရှိသော အစီရင်ခံစာကို တင်သွင်းခဲ့သည်။ အဆိုပါအစီရင်ခံစာ၌ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဥပဒေမဲ့ကျူးလွန်စော်ကားမှုများကို သက်သေအထောက်အထားအပြည့်အစုံဖြင့် ဂျီစီဘီအေ ဗဟိုဌာနချုပ်သို့ အကြံပြုတင်ပြခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဗဟိုဌာနချုပ်က ဆရာစံ၏အကြံပေးချက်ကို လက်မခံခဲ့ချေ။ ထို့ကြောင့် ဆရာစံသည် တောင်ငူညီလာခံကြီး ပြီးစီးသောအခါ ဝံသာနုခေါင်းဆောင်အချို့၏ ပျော့ညံ့မှု၊ အင်္ဂလိပ်အစိုးရအား အလျော့ပေး စေ့စပ်လိုမှု၊ ရာထူးဂုဏ်ထူးမက်မောမှုတို့ကို မြင်တွေ့လာခဲ့သဖြင့် လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်ဆင်နွှဲရန် ဦးစိုးသိမ်း ဂျီစီ ဘီအေနှင့် အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်လိုက်လေသည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ဖိနှိပ်ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်ခံရသဖြင့် အစိုးရအား နာကြည်းနေသော သာယာဝတီနယ်မှ စတင်ကာ နယ်ချဲ့အစိုးရအား တော်လှန်ပုန်ကန်မှုပြုလုပ်ပါက အောင်မြင်နိုင်သည်ဟုယူဆကာ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တို့အား စတင်ပုန်ကန်ရန်အတွက် သာယာဝတီနယ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၈ ရက်တွင် နယ်ချဲ့အစိုးရအား လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရန် မော်လမြိုင်မှ သာယာဝတီသို့ ထွက်ခွာလာ ခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၆ တွင် သာယာဝတီ အင်းရွာ မကျီးကုန်းဘုန်ကြီးကျောင်း၌ ဝံသာနုလယ်သမားခေါင်းဆောင် များနှင့် လျှို့ဝှက်အစည်းအဝေးပြုလုပ်ပြီး နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ လယ်သမားများနှင့် ဂဠုန်တပ်များကို စတင်ဖွဲ့စည်းသည်။ ၁၉၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၈တွင် တိုက်ကြီးမြို့နယ် ဥက္ကံမြို့အရှေ့မြောက်အရပ်ရှိ မြစိမ်းတောင်ညိုဘုရားတွင် ဆရာစံသည် လက်ပံပင်မှ ဂဠုန်ငှက်မင်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ‘သုပဏ္ဏက ဂဠုနရာဇာ’ဘွဲ့ကို ခံယူ၍ ဥပုသ်ကြီးဝင်ခဲ့သည်။ ဆရာစံသည် ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ‘က’၊ ‘ခ’ ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်။ ‘က’ ဂဠုန် တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လက်နက်စွဲကိုင်လျက် နယ်ချဲ့အစိုးရတပ်များကို ရှေ့တန်းမှ တိုက်ခိုက်ရသည်။ အာဏာဖီဆန်သောအနေဖြင့် အစိုးရသစ်တောကြိုးဝိုင်း များအတွင်းသို့ဝင်၍ သစ်ဝါးများခုတ်ကြရမည်။ ‘ခ’ ဂဠုန်တပ်များသည် နောက်ပိုင်းမှ စားနပ်ရိက္ခာများ ထောက်ပံ့ရသည်။ ထို့အပြင် ရှေ့တန်းမှလိုအပ်သော အကူအညီများကို ပေးရမည့်အပြင် ‘က’ ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ တိုက်ပွဲ ကျဆုံးလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ထောင်တန်းကျလျှင်သော်လည်းကောင်း ကျန်ရစ်သူ အိမ်ထောင်စုဝင်များကို ‘ခ’ ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဝိုင်းဝန်းစောင့်ရှောက်ရသည်။ ဆရာစံသည် တော်လှန်ရေးအတွက် အခိုင်အမာတပ်စွဲရန် အလံတောင်၌ ၁၉၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ တွင် ဌာနချုပ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အလံတောင် သည် သာယာဝတီမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၁၅ မိုင်ခန့်အကွာ ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းတွင် ရှိသည်။ ဆရာစံသည် ဂဠုန်တပ်၏အောင်လံကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။ ဂဠုန်တပ်၏အောင်လံမှာ နဂါးကို ဂဠုန်သုတ်နေပုံဖြစ်သည်။ နဂါးသည် နယ် ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့ကို ရည်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ် (နဂါး) ကို ဂဠုန်လာသုတ်သည့်အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် စီစဉ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာစံ၏ ဂဠုန်တပ်သည် စည်းရုံးရေးဘက်တွင် အားကောင်းသော်လည်း လက်နက်အင်အားဘက်တွင် လွန်စွာချို့တဲ့သည်။ ပုန်ကန်ချိန်၌ သူတို့သည် ခေတ်မီ လက်နက်ဆို၍ ပြည်တွင်းဖြစ် လုပ်သေနတ်အလက်(၃၀)ခန့်သာ ရှိသည်။ ကျန်လက်နက်များမှာ ဓား၊ လှံ၊ ဝါးချွန်၊ ဒူးလေး၊ ကောက်စွ၊ ဝါးရင်းတုတ် စသည်တို့ သာဖြစ်သည်။ ခေတ်မီသေနတ်များသာမက စက်သေနတ်များပင် စွဲကိုင်ထားသော နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှစစ်တပ်များကို တိုက်ခိုက်ရန်မလွယ်ကြောင်း သူတို့ မသိမဟုတ် သိကြသည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က တောင်သူလယ်သမားတို့ကလည်း စီးပွားရေးကျပ်တည်းမှုဒဏ်နှင့် အစိုးရ၏ အမျိုးမျိုးနှိပ်စက်ညှင်းပမ်းသောဒဏ်ကို မခံရပ်နိုင်သည့်အတွက် အသက်ရှင်လျက် ဆင်းရဲငတ်ပြတ်ကာနေရခြင်းထက် မိမိထက် အစစအရာရာအင်အားကြီးမားသောရန်သူကို ရှိသည့်လက်နက်ဖြင့် တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ပြီး ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိသေရခြင်းက မြတ်သည်ဟု ခံယူခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ ဆာချားလ်အင်းနစ်သည် ဘိလပ်သို့ မြန်မာပြည်ပြုပြင်ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ဘိလပ်ပါလီမန်အစိုးရနှင့် ဆွေးနွေးရန် ခွင့်ယူ၍ ပြန်သွားစဉ် မြန်မာလူမျိုး ဆာဂျေအေမောင်ကြီးအား ခေတ္တဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဆာဂျေအေမောင်ကြီးသည် တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရင်း သာယာဝတီသို့အရောက် အစိုးရစစ်တပ်များက ကျေးရွာများအား မတရားဖိနှိပ်ရက်စက်မှုများကို ရွာသားတို့က လျှောက်လွှာများရေးသား၍ ခေတ္တဘုရင်ခံ ဆာဂျေအေမောင်ကြီးထံသို့ တိုင်တန်းကြသည်။ သာယာဝတီ ဒီစကြိတ်ကောင်စီလူကြီးများက ဘုရင်ခံထံသို့ဆက်သသော ဧည့်ခံဩဘာစာတွင် ပြည်သူတို့ကြည်ဖြူစွာမပေးလိုသော သဿမေဓနှင့်လူခွန်ကို ဖျက်သိမ်းသင့်ကြောင်း အကြံပေးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဆာဂျေအေမောင်ကြီးက … “အစိုးရစစ်တပ်များက ကျေးရွာများကို နှိပ်စက်သည်ဟု တိုင်တန်းထားသော လျှောက်လွှာများကို ရကြောင်း”၊ သဿမေဓနှင့်လူခွန်ကို အစိုးရက ဖျက်သိမ်းရန် မကြံရွယ်ကြောင်း” ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဘုရင်ခံထံမှ ငြင်းဆိုသောစကားကို ကြားရသောအခါ တောင်သူလယ်သမားတို့အဖို့ “သေလျှင်မြေကြီး ရှင်လျှင်ရွှေထီး” ဟူသကဲ့သို့ တော်လှန်ပုန်ကန်ရန်မှတပါး အခြားမရှိပြီဟု စိတ်နှလုံး ဒုံးဒုံးချလိုက်ကြလေတော့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဆရာစံ၏အမိန့်ဖြင့် ၁၉၃၀ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ရက်နေ့တွင် ရဲကျော်ထင်ဘွဲ့ရ ဗိုလ်ဘိုးဆော့ ခေါင်းဆောင်သော တောင်သူလယ်သမား ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် သာယာဝတီထောင်ဖွင့်ရန် သာယာဝတီမြို့သို့ ချီတက်ရာ စမ်းတွင်းရွာ အနီးတွင် ဇိမ်ဇာရွာသူကြီး ဦးဖိုးညွန့်နှင့် နောက်လိုက်များကို တွေ့ရှိပြီး တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားရာမှ တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံကြီး စတင်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့သော အခြေအနေတို့ကြောင့် လယ်သမားအရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ပေါက်ရခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ထိုစဉ်က နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှအစိုးရက သူတို့၏ စာအုပ်ပြာ အစီရင်ခံစာ၌ “မင်းလောင်းရူးနှင့် ဓားပြတစ်စု” တို့၏ထကြွခြင်းသာဖြစ်လေသည်ဟု အရေးတော်ပုံကြီးကို မှေးမှိန်သေးသိမ်စေရန် ချိုးနှိမ်ဖော်ပြခဲ့လေသည်။ နယ်ချဲ့တို့က မည်သို့ပင်ချိုးနှိမ်စေကာမူ ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းက ဂဠုန်ပျံဒီပနီဋီကာ၌ -“ဩော်… မြန်မာပြည်တဝှမ်းတွင်ဖြင့် သာယာဝတီစခန်းဆီက အာဇာနည်အစွမ်းတွေ ဟိုလာရင် ရမန်က ဗဟိုရ်ပုလ္လင်ပျံမှာ သမထ မတိမ်းအောင်လို့တဲ့ ဗိုလ်ဝင်ခံကာ မြန်မာ့ကိန်းတွေနှင့် မြစိမ်းတောင်ညိုညိုက ရဂုံစံချင်စရာ တပည့်တို့မှာဖြင့် ဥုံ အရဟံ သစ္စာ ဂတိတွေနှင့်… ဂဠုန် သရဏံ ဂစ္ဆာမိကြလေတော့” ဟု ရေးသားကာ ထောက်ခံအားပေးခဲ့လေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်သော အရေးပိုင် မစ္စတာ မောရစ်ကောလစ် ကလည်း ဗြိတိသျှအစိုးရနှင့် ဆန့်ကျင်ပြီးသူ “မြန်မာပြည်တွင် စစ်ဆေးခဲ့သော အမှုအခင်းများ” (Trails in Burma) စာအုပ်၌ -“မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှတို့ မလုပ်သင့်သောလုပ်ငန်းနှစ်ရပ်ကို မှားယွင်းစွာလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ပထမအချက်မှာ ဗြိတိသျှတို့၏ အကျိုး စီးပွားသက်သက်ကိုသာ ထာဝစဉ်ရှေးရှုထားခြင်းနှင့် ဒုတိယအချက်မှာ မြန်မာတို့အား လူသားအချင်းချင်းဟူ၍ သဘောမထားနိုင်ဘဲ နိမ့်ကျ ယုတ်ညံ့သော တိရစ္ဆာန်များသဖွယ် သဘောထားပြုမူခြင်းတို့ပင် ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ငွေကလည်း မရှိ၊ ကျွမ်းကျင်မှုလည်းမရှိသော မြန်မာတို့မှာ ဖောင်စီးရင်းရေငတ်ဆိုသလို ကိုယ့်မြေပေါ်မှာပင်ဖြစ်လျက် နေစရာမရှိ၊ စားစရာမရှိ ဆင်းရဲငတ်ပြတ်လှ၏။ ထိုမွဲငတ်မှုကြောင့်ပင် မြန်မာတို့မှာ လူရာမဝင်ဖြစ်ခဲ့ရ၏။ သို့သော် (၁၉၃၀) ပြည့်နှစ်တွင်ရှိသော အခြေအနေဆိုးများအရ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့အပေါ်တွင် စိတ်ကောင်းထားသည်ဆိုသော ဗြိတိသျှအစိုးရ၏စေတနာကို ယုံကြည်နိုင်စရာအကြောင်းမရှိတော့ချေ။ ထို့ကြောင့် လယ်သမားသူပုန်ထပွဲကြီး (ဝါ) လယ်သမားတော်လှန်ရေး ကြီး ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းပင်ဖြစ်လေသည်” ဟူ၍ ရေးသားထားလေသည်။ တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံသည် သာယာဝတီနယ် ဇိမ်စာ၊ အင်းကောက်၊ ရေတိုက်၊ ဖားရွှေကျော်၊ ဆီနှစ်ခွ၊ လှည်းလမ်းကူး အစရှိ သော ကျေးရွာများမှ စတင်ကာ ရက်အနည်းငယ်အတွင်း သာယာဝတီနယ်အနှံ့ တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့အစိုးရတပ်များလည်း ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်သွားကာ အပြင်းအထန်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ အခြားနယ်များသို့ တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများ မပြန့်ပွားစေရန်လည်း အစွမ်းကုန်တားဆီးခဲ့ရသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် မည်မျှလောက်ဗျာများသွားသည်ဟူမူ ခွင့်ယူထားသော ဘုရင်ခံ ဆာ ချားလ်အင်းနစ်သည် ခွင့်ရက်မစေ့မီ မြန်မာပြည်သို့အမြန်ပြန်လာရပြီး လှံကျိုး ဓားပဲ့နှင့် ဒူးလေးမှလွဲ၍ လက်နက်ကောင်းဟူ၍ လုံးဝမရှိသော ဂဠုန်တပ်များကို မြန်မာပြည်ရှိ စစ်တပ်၊ ပုလိပ်တပ်များအပြင် ဘိလပ်မှ ဂေါရာတပ်၊ အိန္ဒိယမှ ပန်ချာပီတပ်များပင်ခေါ်ယူကာ ခေတ်မီ လက်နက်များဖြင့် အပြင်းအထန်နှိမ်နင်းခဲ့ရလေသည်။ ခေါင်းဆောင်ကြီးဆရာစံအား ဖမ်းဆီးနိုင်ရန် ဆုငွေ ၅၀၀ဝိ/- ပေးမည်ဟု ၁၉၃၁ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့လေသည်။ ထိုမှတဖန် ငါးမည်ရ ဆရာစံ ဆုငွေ ၅၀၀ဝိ မှ ၁၀၀၀၀ ကျပ်အထိတိုးပေးမည်ဟု ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံကြေညာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာစံသည် မူလက ခရိုင်အသီးသီးတွင် တပြိုင်နက်တည်း ထကြွပုန်ကန်ရန် အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ထားသော်လည်း အခြားခရိုင်မှ ပုန်ကန် ထကြွမှုများမရှိသေးဘဲ သာယာဝတီခရိုင်ထဲ၌သာ ပုန်ကန်လျက်ရှိရာ နယ်ချဲ့တပ်များ အလုံးအရင်းနှင့် ဖိ၍တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဆရာစံအား အစိုးရတပ်များက လက်ရဖမ်းဆီးသွားမည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် ခေတ္တခဏမျှ တနေရာသို့ ရှောင်တိမ်းရန် အကြံပေးကြသည်။ ဤသို့ ဖြင့် ဆရာစံသည် အလံတောင်စခန်းကို ဘားမားရိုင်ဖယ်တပ်များ တက်ရောက်သိမ်းပိုက်သည့်နေ့မှာပင် အလံတောင်စခန်းမှ တိမ်းရှောင်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ခု ဇူလိုင်လတွင် ဆရာစံသည် ရှမ်းပြည်သို့တိမ်းရှောင်၍ ရှမ်းတောင်သူကြီးများနှင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ဂဠုန်တပ်များဖြင့် နောင်ချို၊ နောင်ပိန်၊ ရပ်စောက်တို့ရှိ နယ်ချဲ့အစိုးရတပ်များအား ချီတက်တိုက်ခိုက်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၃၁ ဩဂုတ် ၂တွင် ဆရာစံအား နောင်ချိုမြို့ မြောက်ဘက် သုံးဆယ်နယ်၊ ကုလားကွဲခရိုင် ဟိုခိုနောင်ကွမ်းရွာအနီးတွင် အင်္ဂ လိပ် ပုလိပ်တပ်များက ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဆရာစံအား ပုလိပ်တို့က ဝါးညှပ်ခြေထိပ်ခတ်ပြီး နောင်ချိုအချုပ်ထောင်သို့ ပို့သည်။ ထိုမှတဆင့် စစ်တပ်အစောင့်အရှောက်များဖြင့် ဆရာစံအား သာယာဝတီထောင်သို့ပို့ခဲ့ရာ ဩဂုတ် ၁၄ ၇က်နေ့တွင် သာယာဝတီ ထောင်သို့ရောက်သည်။ ၁၉၃၁ ဩဂုတ် ၁၅ တွင် ဆရာစံအား သာယာဝတီတရားရုံးသို့ ရုံးထုတ်စစ်ဆေး၍ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တရားသူကြီး မစ္စတာကန်းလခ် (Mr. J.R.E Cunliffe) မစ္စတာဒါဝုဒ် (Mr. A.J. Darwood) နှင့် ဦးဘဦး (နောင်မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတကြီး ဒေါက်တာဘဦး) တို့ပါဝင်သည့် တရားရုံးက ဆရာစံအား အိန္ဒိယရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၂၁ အရ ပြစ်မှုကျူးလွန်ကြောင်းထင်ရှား၍ သေဒဏ်အမိန့်ချမှတ်လိုက်သည်။ နယ်ချဲ့အစိုးရသည် ဆရာစံအား အထူးတရားရုံးတွင် စစ်ဆေးစဉ်ကပင် ဆရာစံက မည်သို့မျှ မထုချေဘဲ နေမည်ကိုလည်းကောင်း၊ ထုချေပြန် လျှင်လည်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ကျွန်ဘဝမှလွတ်မြောက်ရန် တော်လှန်ပုန်ကန်ရသည်ဟုလည်းကောင်း ထုချေမည်ကို အထူးစိုးရိမ်ခဲ့သည်။ အကယ်၍ တရားရုံးပေါ်တွင် ဆရာစံက မည်သို့မျှမထုချေဘဲ ရေငုံနှုတ်ပိတ်နေပါက ဆရာစံအား သေဒဏ်အပြစ်ပေးရမည်မှာလည်း အစိုးရအတွက် အခက်ဖြစ်နေသည်။ ထိုနည်းတူ ဆရာစံအား အပြစ်မှ လွှတ်ရမည်မှာလည်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထိုသို့ အစိုးရမှာ ဘေးကျပ်နံကျပ်ဖြစ်နေစဉ် ဆရာစံအား ရုံးတင်စစ်ဆေးသောအခါ ဆရာစံသည် တရားရုံးပေါ်၌ ထုချေခဲ့လေသည်။ စင်စစ် ဆရာစံထုချေသည်ဆိုသော ထုချေလွှာမှာ ဆရာစံ၏သဘောဆန္ဒအရ ဆရာစံကိုယ်တိုင်ရေးသားထားသော ထုချေလွှာမဟုတ်ပေ။ ဆရာစံဘက်မှ အခမဲ့လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော ဒေါက်တာဘမော်နှင့် သာယာဝတီဦးပုတို့က အင်္ဂလိပ်တို့အလိုကျ အင်္ဂလိပ်လိုရေးသား ထားသည့်ထုချေလွှာကို ဆရာစံအား လက်မှတ်ရေးထိုးစေပြီး ဆရာစံကတင်သွင်းသည့်အနေဖြင့် ရေးသားလျှောက်ထားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထုချေလွှာတွင် -“ဂဠုန်အဖွဲ့ဝင်အသင်းသားများသည် အဖွဲ့၏ရည်ရွယ်ချက်နှင့် သွေးထွက်သံယိုအကြမ်းမလုပ်ရန် ကွန်ုပ်က အတိအလင်းထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်တို့ကိုမနာခံဘဲ အကြမ်းဖက်မှုများပြုလုပ်ကြရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကြမ်းဖက်ရန်တိုက်တွန်းကြသည့် ခေါင်းဆောင်များက မိမိတို့ဘက်၌ လူအများပါသည်ကို သိကြသည့်အတိုင်း ကျွန်ုပ်ထံ အမိန့်များကိုမလိုက်နာဘဲ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည် ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဂဠုန်အဖွဲ့ဝင်အသင်းသားတို့သည် ကျွန်ုပ်၏အမိန့်နှင့် အဖွဲ့၏ရည်ရွယ်ချက်များကို ဆန့်ကျင်လျက်ပြုလုပ်နေကြခြင်းများကို ကျွန်ုပ်တွေ့သောအခါ ထို အသင်းသားများအပေါ် မအုပ်ချုပ်နိုင်တော့ဘဲ အလံတောင်မှ ထွက်ခွာလာသဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် ထိုအသင်းသားများ အကြမ်းပတမ်းပြုလုပ်ခြင်းကို ကျွန်ုပ်က မနှစ်သက်သောကြောင့် ထိုအမှုများသည် ကျွန်ုပ်နှင့် ဘာမျှမသက်ဆိုင်တော့ကြောင်း စသည်ဖြင့် ထုချေခဲ့သည်။ ဆရာစံသည် အင်္ဂလိပ်အစိုးရအား လူစုက တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သည့်အတွက် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ အစိုးရက သူ့အား အသက်ချမ်းသာပေးမည် မဟုတ်သည်ကို နားလည်ပြီးဖြစ်လေသည်။ သို့သော် ဆရာစံသည် ၎င်း၏ ရှေ့နေကြီးများ၏ဆန္ဒအရ ထုချေလွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ရလေသည်။ အကယ်၍ ဒေါက်တာဘမော်နှင့် ၎င်း သာယာဝတီဦးပုတို့၏ ပယောဂကြောင့်သာမဟုတ်ခဲ့လျှင် ဆရာစံသည် အဆိုပါ အင်္ဂလိပ်လို ရေးသားထားသော ထုချေလွှာကိုလက်မှတ်ရေးထိုးပြီး အင်္ဂလိပ်အစိုးရထံအညံ့ခံသည့်အနေဖြင့် တင်သွင်းလိမ့်မည်မဟုတ်ချေ။ ဒေါက်တာ ဘမော်နှင့် သာယာဝတီဦးပုတို့ကသာ အင်္ဂလိပ်တို့အလိုကျ ဆရာစံကို တဖက်သတ်သိမ်းသွင်း၍ လှည့်ဖြားကာ ထုချေလွှာတင်သွင်းခိုင်းသည့် အတွက် ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည်သာ လုံးဝတာဝန်ရှိလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဦးဘခိုင် (ဖေဘီယန်)က သူ၏ “မြန်မာပြည်နိုင်ငံရေးရာဇဝင်” စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၃၉တွင်-“ဤကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ဆရာစံအတွက် ထုချေလွှာတင်သွင်းသော ဒေါက်တာဘမော်နှင့်သာယာဝတီဦးပု အစရှိသောပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ဆရာစံအတွက် အဘယ့်ကြောင့် ထုချေလွှာရေးသားရသနည်း။ ဆရာစံကြိုးဒဏ်ကလွတ်မည်ဟု မည်သည့်အကြောင်းများဖြင့် ထင်မြင်သနည်း။ ဆရာစံ ဤကဲ့သို့ထုချေလွှာတင်သွင်းလျှင် လွတ်လိမ့်မည်ဟု အဘယ့်ကြောင့် အကြံဉာဏ်ပေးရသည်ကို တိုင်းပြည်အား ရှင်းပြသင့်ပေသည်။ ဆရာစံမှာ သေခါနီး အကြံကောင်းဉာဏ်ကောင်းပေးမည့်သူ မရှိသဖြင့် ဝမ်းနည်းဖွယ်ပင်”ဟု ရှေ့နေကြီးများ၏ဆန္ဒအရ ထုချေလွှာကို ဆရာစံလက်မှတ်ထိုးခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်ချထားလေသည်။ အကယ်၍ ဆရာစံအတွက် ထုချေလွှာကို ရေးသားခဲ့ကြသည့် ဒေါက်တာဘမော်အမှူးပြုသည့် ရှေ့နေကြီးများက ဆရာစံလွတ်မြောက်စေရန် ဆိုသည့် စိတ်ရင်းစေတနာကောင်းဖြင့် ရေးသားရသည်ဟုဆိုပါကလည်း ၁၉၃၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ တွင်ကျင်းပသော ဥပဒေပြုလွှတ်တော် အစည်းအဝေး၌ “ကျွန်ုပ်တို့၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ ရှင်းလှပါသည်။ မငြိမ်သက်မှုမှန်သမျှကို အစွမ်းကုန်ချေမှုန်းခဲ့ရပေမည်။ ဤပုန်ကန်ထကြွမှုတွင် ခေါင်းဆောင်ခဲ့သူများကိုလည်း ကြီးမားသော အပြစ်ဒဏ်များကို ပေးရမည်။” ဟု ဘုရင်ခံချားလ်အင်းနစ်စ် ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သော ကြေညာချက်ကို အဆိုပါရှေ့နေကြီးများ သတိပြုမိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒေါက်တာဘမော်သည် အထူးခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌတရားသူကြီး မစ္စတာ ကန်းလစ်ဖ်၏ မိတ်ဆွေရင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ မစ္စတာကန်းလစ်ဖ်က ဒေါက်တာဘမော်အား အခွင့်ကောင်းကြုံကြိုက်စဉ် တရားခံဘက်မှ လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်ထဲ ဝင်ရောက်ရေးအတွက် အခွင့်အရေးကောင်းတစ်ခုရနိုင်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့၏။ ထိုအချိန်က ဒေါက်တာဘမော်မှာ နာမည်လူသိ မများသေးသော ဝတ်လုံတော်ရကလေး ဖြစ်သည်။ ဤသို့အခွင့်အရေးရစဉ် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်တွင် ပေါ်လွင်အောင်လုပ်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အခွင့်ကောင်းတစ်ရပ်အနေဖြင့် ဆရာစံအတွက် လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စင်စစ် ဒေါက်တာဘမော်သည် နောင်လာနောက်သားများအတွက် သမိုင်းတွင်ကျန်ရစ်စေရန် ရာဇဝင်ပြောင်မြောက်မည့် စကားလုံးများဖြင့် အစိုးရ၏အပြစ်များကို တရားခွင်တွင်ဖော်ထုတ်ဖွင့်ချရန် ဆရာစံအားအကြံဉာဏ်ကောင်းပေးရမည့်အစား နိုင်ငံရေးခုတုံးလုပ်ကာ ကိုယ်ကျိုး ရှာခဲ့သည်။ ဆရာစံအား နယ်ချဲ့အစိုးရထံ အညံ့ခံစေခြင်းဖြင့် ဆရာစံ၏ဇာတိသွေးဇာတိမာန်ကို သေးသိမ်မှေးမှိန်စေရန် အကြံပေးခဲ့သည့် ဒေါက်တာဘမော်လိုလူမျိုးအား အားကိုးမိသည့် ဆရာစံ၏ အမှားလည်းဖြစ်ပေသည်။ ဆရာစံသည် မည်သို့မျှ မချေပဘဲ ရေငုံနှုတ်ပိတ်နေပါက ဤကဲ့သို့ ကြိုးဒဏ်ပေးခြင်းကို ခံရဖို့မရှိချေ။ ကြိုးဒဏ်ခံရစေဦး အင်္ဂလိပ်တို့ အုပ် ချုပ်ခြင်းကိုမနှစ်သက်၍ ခုခံတိုက်ခိုက်ရသည်ဟု ထုချေပါကလည်း စိတ်သက်သာဖွယ်ရှိသေးသည်ဟု ပျော်ဘွယ်သခင်ဗဆွေက သူ၏ “ဗမာ့ပုန်ကန်မှုများ” စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၄၄တွင် သုံးသပ်ထားပေသည်။ မည်သို့ဆိုစေ ဆရာစံသည် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အစိုးရက မည်သည့်နည်းနှင့်မဆို သေဒဏ်ပေးခဲ့သည်ကို အစိုးရထံအယူခံဝင်ခြင်း၊ အသနား ခံခြင်းတို့ကို မလုပ်ခဲ့ချေ။ ထို့နောက် ဟိုက်ကုတ်လွှတ်တော်က ၁၉၃၁ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဆရာစံအမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ရုံးစီရင်ချက်ကို အတည်ပြု ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာဘမော် အမှူးပြုသည့်အဖွဲ့သည် ဆရာစံ အနောက်ဘိလပ်ပရီဗီကောင်စီ (ဘုရင့်အကြံပေးကောင်စီ) သို့ ၁၉၃၁ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်တွင် အယူခံဝင်ရန် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြန်သည်။ သို့သော် ဘိလပ်ပရီဗီကောင်စီသို့အယူခံဝင်ရန် တင်သွင်းလွှာကို ပယ်ချ၍ ၁၉၃၁ အောက်တိုဘာလ ၂၉ တွင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆရာစံအပေါ်ချမှတ်ထားသည့် သေဒဏ်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံခေါင်းဆောင်ကြီး အာဇာနည် သုပဏ္ဏကဂဠုနရာဇာဘွဲ့ခံ ဆရာစံအား သာယာဝတီထောင်တွင် ၁၉၃၁ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက် စနေနေ့ နံနက် ၅ နာရီ ၄၅ မိနစ်ခန့်တွင် ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်လေသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဆရာစံသည် အသက် ၅၅ နှစ်အရွယ်ရှိပြီဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ ကြိုးပေးခံရခါနီးတွင် ဆရာစံသည် ကဗျာလင်္ကာ (၄) ပိုဒ်ကို ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။ ကဗျာမှာ-(၁) မည်သူမည်ဝါ၊ ဤကမ္ဘာတွင် ခန္ဓာခိုင်စွဲ၊မမြဲမှတ်ရာ၊ လူတံထွာတည်း။ (၂) မီးတဆယ့်တစ်၊ ငြိမ်းရဖြစ်သောစစ်စစ်ဧကန်၊ ပြည်နိဗ္ဗာန်သို့၊အမြန်ထုတ်ခြောက်၊ မရောက်ရသေး၊ လူတဝေးတို့၊ သေဘေးတွေ့ရ၊ဖြစ်လာအမှန်၊ ပျက်မြဲပြန်တည်း။ (၃) ကြောက်သွေးဟူ၍၊ နှမ်းတစ်စေ့မျှ၊ ဝှေ့စိတ်ထဲ၊ ရိပ်မဝဲတည့်၊ အမြဲမတည်၊ လူဟူသည်ကား၊မရှည်အသက်၊ ကြားနေပျက်ကို၊ပြက်ပြက်ထင်ထင်၊ ငါ့အမြင်တည်း။ (၄) ထက်အောက် မြန်မာ၊ လူတကာတို့ ဆရာခေါ်ဆို၊ ငါ့ဂုဏ်လိုလျှင်၊ ကြူးပို့သည့်ရုံး၊ ဘယ်သို့ကုံးလည်း၊ အဆုံးဆိုရေး၊ ကြိုးဒဏ်ဘေးနှင့်၊ ဝေးရမည်တည်း။ ဆရာစံအား ကြိုးစင်တင်၍သတ်စဉ်က သာယာဝတီထောင်မှူးကလေးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အငြိမ်းစားထောင်ပိုင်ဝန် ဦးစိန်က သူ၏ မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့အဖြစ်အပျက်ကို ဤသို့ ပြန်လည်ပြောပြလေသည်။ “မနက်ဖြန်ကြိုးပေးတော့မယ်ဆိုတော့ အခုလိုညမှာ ဆရာစံကို ကျနော်တို့ ကြိုးစင်အနီးမှာရှိတဲ့ ကြိုးတိုက် (ယခုသီးခြားတိုက်) ကို ပြောင်း ထားလိုက်ပါတယ်။ အဲဒီညမှာ ဆရာစံဟာ ကောင်းကောင်းအိပ်ပါတယ်။ ဆရာစံအရင် သူပုန်အမှုနဲ့ ကြိုးပေးတဲ့လူပေါင်းဟာ သာယာဝတီ ထောင်ထဲမှာ ၁၀၀ အတွင်းမှာရှိပါတယ်။ တရားခံကြိုးပေးတော့ ကျနော်အနားမှာ ရှိပါတယ်။ ကျနော်နဲ့ဆိုရင် နှစ်တောင်လောက်ပဲဝေးပါတယ်။ ဆရာစံကြိုးပေးတဲ့နေရာကတော့ အခုလက်ရှိသာယာဝတီထောင်က ကြိုးစင်အဟောင်းပါပဲ။ အခုထက်ထိ ရှိပါသေးတယ်။ ပြောင်းလဲ မှုမရှိပါဘူး။ ကြိုးသမားတက်လိုက်လို့ရှိရင် နှစ်စင်ရှိတဲ့အနက် ဝဲဘက်ကစင်ဖြစ်ပါတယ်။ ကြိုးပေးတဲ့နေ့က ဟိုတုန်းက ဒုတိယကအရေး ပိုင်ဖြစ်တဲ့ ဦးကျော်ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်ပါတယ်။ လက်ပံတန်းက မြူနီစပါယ်လူကြီးများ၊ အထူး အာဏာရတရားသူကြီးများ၊ သုံးဆယ်က သူကြီးများ၊ အခြားထင်ရှားသူ ၂၀လောက် ရှိပါလိမ့်မယ်။ ရက်တော့ ကျနော် ကောင်းကောင်း မမှတ်မိပါဘူး။ အချိန်တော့ နံနက် ၅နာရီ ၄၅မိနစ်လောက် ရှိပါလိမ့်မယ်။ အကျဉ်းသားနှစ်ယောက် ကြိုးတိုက်က ဆရာစံကို ထုတ်ရပါတယ်။ တစ်ယောက်က ကြိုးတုတ်အင်္ကျီခေါ်တဲ့ တိုက်ထုတ်အင်္ကျီကို ဝတ်ပေးပြီးတော့ လက်ထိပ်ကို နောက်ပြန်ခတ်ပြီး တံတောင်ဆစ်ကွေးကနေပြီးတော့ နောက်ပြန်ကြိုးချည်လိုက်ပါတယ်။ ကြိုးစင်တက်တယ် ဆိုတာကတော့ လှေကားလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ကုန်းမြင့်ကလေးကို တက်သွားတာပါပဲ။ ဆရာစံက ဘာစပြောသလဲဆိုတော့ “အမျိုးဘာသာ၊ သာသနာ၊ ပညာကြီးပွားရာ ကြီးပွားကြောင်းဆောင်ရွက်လို့ အခုလိုကြုံတွေ့ရတာပဲ၊ သုခလို့ မှတ်ပါတယ်၊ ဖယ်ပေးကြ၊ ငါ့ဟာငါတက်မယ်” ဆိုပြီး အနားမှာတွဲထားတဲ့အကျဉ်းသားနှစ်ယောက်ကို ဖယ်လိုက်ပြီး တွန်းပစ်လိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ သူ့ဟာသူ တက်သွားပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အကျဉ်းသားနှစ်ယောက်ကတော့ အနားက ဖေးဖေးမမခေါ်သွားတာပဲ။ ခေါ်သွားတဲ့အခါကျတော့ ကြိုးစင်ပေါ် လည်းရောက်ရော အနားမှာရှိတဲ့ဧည့်သည်တွေကို နှုတ်ဆက်သွားတယ်။ “သွားပြီ” တဲ့။ “ဖြစ်လေရာဘဝမှာ အင်္ဂလိပ်ကို အနိုင်ရတဲ့ကိုယ် ဖြစ်ပါစေ” လို့ဆိုပြီး ဆုတောင်းသွားပါတယ်ဗျာ။ ဆရာစံ ဆုတောင်းလည်းပြီးရော မျက်နှာဖုံးလို့ခေါ်တဲ့ ခေါင်းစွပ်အိတ်ကြီးစွပ်ပေးပြီး လည် ပင်းကြိုးတပ် ဒေါက်ဖြုတ်ချလိုက်ပါတယ်” ဟု ကြေကွဲစွာ ပြောပြလေသည်။ ဆရာစံအလောင်းကို သာယာဝတီထောင်အနီးရှိ သာယာဝတီသုဿန်၌ပင် မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်ထားလေသည်။ ဆရာစံကွယ်လွန်သော်လည်း အခြားဂဠုန်တပ်သားများ၏ တော်လှန်ပုန်ကန်မှုတို့မှာမရပ်သေးဘဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ နယ်ချဲ့ တပ်များ၏ အပြင်းအထန်နှိမ်နင်းမှုများကြောင့် သေကြေထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူများမှာလည်း မနည်းလှပေ။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံကြီး ဆင်နွှဲမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ အစီရင်ခံစာအရ-၁၉၂၉ – ၃၀ တွင် ကြိုးဒဏ်ခံရသူပေါင်း ၇၆ ယောက် တသက်တကျွန်းပြစ်ဒဏ်ခံရသူပေါင်း ၂၁၈ ယောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ – ၃၁ တွင် ကြိုးဒဏ်ကျခံရသူပေါင်း ၁၄၄ ယောက်၊ တသက်တကျွန်းကျခံရသူ ၁၈၆ ယောက်။ ၁၉၃၁ -၃၂ တွင် ကြိုးဒဏ်ကျခံရသူပေါင်း ၁၁၂ ယောက်၊ တသက်တကျွန်းပြစ်ဒဏ်ခံရသူပေါင်း ၄၈၆ ယောက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဆရာစံ၏ တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံကြီးအရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်မှာ ထိုစဉ်က လက်နက်အင်အားမညီမျှခြင်း၊ ဝါဒရေးရာအားဖြင့် ခေတ်မီသော သဘောတရားမရှိခြင်း၊ နိုင်ငံရေးပါတီ တခုခုက ဦးဆောင်မှုမရှိခဲ့ခြင်း၊ ပြည်သူတရပ်လုံးကို စည်းရုံးနိုင်စွမ်းမရှိခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီတို့က သုံးသပ်တင်ပြခဲ့ကြသည်။ == ပုန်ကန်ထကြွမှု၏ အကျိုးဆက်များ == [[File:daw-aung-san-suu-kyi-saya-sans-daughter-daw-sein.jpg|right|thumb|ဗမာပြည်လွတ်လပ်ရေးဗိသုကာကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ သမီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဗမာပြည်၏ ထင်ရှားသော လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်၊ တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံမှ ခေါင်းဆောင်ကြီး ဂဠုန်ဆရာစံ၏ သမီး ဒေါ်စိန်တို့ တွေ့ဆုံကြစဉ်ဖြစ်သည်။]] ပုန်ကန်ထကြွမှု၏ အကျိုးဆက်အားဖြင့် နှိမ်နင်းရန် ဗြိတိသျှတပ်သား ၁၀၀၀၀ ကျော် နှင့် အချိန် နှစ်နှစ် ကျော် လိုအပ်ခဲ့ပြီး ဆရာစံအား ကြိုးမိန့်ပေးကွပ်မျက်ခြင်း ဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ===ကြိုးပေးသတ်ဖြတ်ခြင်း=== ပုန်ကန်မှုများကြောင့် ၁၉၃၁ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် သာယာဝတီ ထောင် အတွင်းတွင် ကြိုးပေးသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံရသည်။ ကြိုးပေးခံရခြင်းကို ဇိန်ဇာရွာသူကြီး ဦးသောင်းဆင်၊ ပန်းဆွဲရွာသူကြီး ဦးစံရုံ၊ မြေဇီသူကြီး ဦးဘိုးတင်၊ ငဖြူကလေးသူကြီး ဦးသာမြတ်၊ ပင်စင်ရ အမှုတွဲထိန်း စာရေးကြီး၊ သုံးဆယ် မြူနီစီပါယ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးငွေဒင်၊ ဂုံမင်းမြောင်သူကြီး ဦးဘိုးကာ၊ ပုလိပ် ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် ဦးပိုက်၊ လက်ဖတင်နင် စစ်ဗိုလ်ရှာရား၊ ထောင်မှူးကလေး အဖေ မစ္စတာ ပီလေး နှင့် ဆရာဝန်၏ ဖခင် မစ္စတာ ဟာဘဲဆန်၊ အရေးပိုင် ကပ္ပတိန် ကလပ်၊ ထောင်ဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာဦးအောင်ထွန်း၊ ဒုတိယအရေးပိုင် ဦးအုန်း တို့ မျက်မြင်သက်သေ အဖြစ် တက်ရောက်ကြသည်။ ===နောက်ဆုံးစကား=== နှုတ်ဆက်စကား ကို အောက်ပါအတိုင်းပြောကြားသွားသည်။ {{cquote| သွားပြီ အားလုံးပဲ၊ အောင်ပါစေ ဆိုတဲ့ ဆု ကို တောင်းပေးကြပါ။ အမျိုး ဘာသာ သာသနာ ပညာ ကြီးပွားရန်အတွက် ကြိုးစားသဖြင့် ဤကဲ့သို့ ကြိုးပေးခံရမည်ကို မကြောက်ပါ။}}<ref name=ဦးလှ၂၀၁၂>၁၄-၁၂-၁၉၃၁ မြန်မာ့အလင်း{{ref|ဦးလှ၂၀၁၂|ဦးလှ ၂၀၁၂}}</ref> ဗြိတိသျှတို့သည် ပုန်ကန်မှုတွင် ဆရာစံ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်၍ မှားယွင်းစွာနှင့် ပုံကြီးချဲ့၍ ဖော်ပြခဲ့ခြင်းဖြင့် သူ့အား ကွပ်မျက်ခြင်းအား အမှန်တကယ်ရှိခဲ့သည်ထက် ပို၍ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်ဟု မြင်လာစေရန် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု အချို့ကထင်ကြသည်။ ဆရာစံ၏ အစီအစဉ်ကို အကြမ်းဖော်ပြထားသော ပုလိပ်တစ်ဦး၏ ဒိုင်ယာရီ အပါအဝင် အမှုစစ်ဆေးစီရင်ခြင်း၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များတို့သည် ယုံကြည်ဖွယ်ကောင်းသည်ဟု ယူဆခြင်းမခံရပေ။ ဆရာစံသည် ကိုလိုနီအစိုးရကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည့် လူထုကြီးအားဦးဆောင်မှုပေးခဲ့သော အမျိုးသားစိတ် ဓာတ်ရှိသူ သူရဲကောင်းတစ်ဦးအဖြစ် အမှတ်ရခြင်းခံရသည်။ [[File:197990kyatsa.png|thumb|မြန်မာ ၉ဝ ကျပ်တန်မှ ဆရာစံပုံ]] == ကိုးကား == <references /> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.myanmars.net/myanmar-history/sayasan.htm Famous People, Saya San] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/520904/Saya-San Saya San (Myanmar leader) -- Britannica Online Encyclopedia] == ရည်ညွန်းစာ == * {{note|ဦးလှ၂၀၁၂}} ဦးလှ၊ လူထု။ ကျွန်တော်သတင်းထောက်။ ရန်ကုန်၊ ၂၀၁၂၊ ဇန်နဝါရီ။ ကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက်၊ ဒုကြိမ်။ {{Lifetime|၁၈၇၆|၁၉၃၁}} [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] e6f6kj90361tnv88h8ep19f5yubhx9e 0 11485 1041801 52195 2026-07-02T11:30:02Z Xqbot 1972 [[သန်းစိန်]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1041801 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[သန်းစိန်]] f1yb8zucw4y0cffioc2jnxgpptmy0b1 0 13685 1041674 65238 2026-07-01T14:29:48Z EmausBot 5629 [[ကြီးကြီးစော (စာရေးဆရာမ)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1041674 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ကြီးကြီးစော (စာရေးဆရာမ)]] dym7qkacaigy77st0fzet19yye6endr 0 17180 1041675 92272 2026-07-01T14:29:58Z EmausBot 5629 [[စိန်ဆင်]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1041675 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[စိန်ဆင်]] nzx80b2kwn3podjhzuabcd5o6qt7aft 0 20594 1041726 947447 2026-07-02T02:25:27Z Tejinda 87174 /* ၄။ ပဿဒ္ဓိ (စေတသိက်နှင့် စိတ်၏ ငြိမ်းအေးခြင်း) */ 1041726 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ဥပက္ကိလေသ''' ဟူသည် ဝိပဿနာ ဘာဝနာ ပွားများအားထုတ်နေသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ညစ်ညူးကြောင်းတရား (၁၀) ပါးကို ဆိုလိုသည်။ ဤတရားများသည် အထူးသဖြင့် ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်း ပျက်ခြင်းကို ရှုမြင်သည့် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်၏ နုနယ်သော အဆင့် (တရုဏဝိပဿနာဉာဏ်) သို့ ရောက်ရှိသောအခါတွင် ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်ဟု ကျမ်းဂန်များတွင် ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ဤတရားများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် တရားအားထုတ်မှု၌ တိုးတက်နေခြင်း၏ လက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်သော်လည်း၊ ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ၎င်းတို့ကို မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်ဟု အထင်မှားကာ တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလမ်း နှစ်သက်မိပါက ဝိပဿနာ လမ်းကြောင်းမှန်မှ သွေဖည်သွားနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသောကြောင့် "ဝိပဿနာ၏ ညစ်ညူးကြောင်းများ" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ===ဥပက္ကိလေသ ဖြစ်ပေါ်တတ်သူနှင့် မဖြစ်ပေါ်တတ်သူများ=== ဝိပဿနုပက္ကိလေသ တရား (၁၀) ပါးသည် ပုဂ္ဂိုလ်အားလုံး၌ ဖြစ်ပေါ်သည်မဟုတ်ပေ။ အောက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့၏ သန္တာန်၌ မဖြစ်ပေါ်နိုင်ဟု ဆိုပါသည်။<ref group=မှတ်စု>ဝိပဿနုပက္ကိလေသာ ဟိ ပဋိဝေဓပ္ပတ္တဿ အရိယသာဝကဿ စေဝ ဝိပ္ပဋိပန္နကဿ စ နိက္ခိတ္တကမ္မဋ္ဌာနဿ ကုသီတပုဂ္ဂလဿ စ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ။ သမ္မာပဋိပန္နကဿ ပန ယုတ္တပယုတ္တဿ အာရဒ္ဓဝိပဿကဿ ကုလပုတ္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိယေဝ။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၉။)<br />(မဟာဋီ၊၂၊၄၂၇-လည်းကြည့်။)</ref> ၁။ '''အရိယာသာဝက''' - မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်သို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ။<br /> ၂။ '''ကျင့်စဉ်လွဲချော်သူ''' - သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ကျင့်စဉ်တစ်ခုခု ချွတ်ချော်နေသူများ။<br /> ၃။ '''တရားအားထုတ်မှု စွန့်လွှတ်သူ''' - ဝိပဿနာလုပ်ငန်းကို စိတ်ဓာတ်ကျ၍ စွန့်ပယ်ထားသူများ။<br /> ၄။ '''ပျင်းရိသူ''' - သီလ စသည်နှင့် ပြည့်စုံသော်လည်း ပျင်းရိ၍ တရားအားမထုတ်သူများ။ ယင်းတရားများသည် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ ကျင့်စဉ်မှန်ပေါ်၌တည်၍ အားထုတ်မှု မပြတ်သော (သမ္မာပဋိပန္န၊ [[အာရဒ္ဓဝိပဿက]]) ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သန္တာန်၌မူ မလွဲမသွေ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော သဘောရှိသည်ဟု မှတ်သားပါလေ။ === ဥပက္ကိလေသ (၁၀) ပါး=== === ၁။ ဩဘာသ (အရောင်အလင်း)=== ရုပ်၊ နာမ်၊ အကြောင်း၊ အကျိုးတို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ အဖန်တလဲလဲ ဝိပဿနာရှုသောအခါ ဉာဏ်ထက်မြက်လာသည်နှင့်အမျှ ဝိပဿနာစိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်နှင့် ထိုမှဆင့်၍ဖြစ်သော ဥတုဇရုပ်များတွင် ပါဝင်သည့် ဝဏ္ဏဓာတ် (အရောင်) တို့သည် အလွန်တောက်ပလာသည်။ ထိုအရောင်အလင်းသည် ယောဂီ၏ ကိုယ်တွင်း၌ သာမက ကိုယ်ပြင်ပ လောကဓာတ်တိုင်အောင်ပင် ပျံ့နှံ့သွားနိုင်သည်။<ref group=မှတ်စု>ဝိပဿနောဘာသောတိ ဝိပဿနာစိတ္တသမုဋ္ဌိတံ သသန္တတိပတိတံ ဥတုသမုဋ္ဌာနဉ္စ ဘာသုရံ ရူပံ။ ... တံ တေဿဝ ပညာယတိ၊ တေန ဖုဋ္ဌောကာသေ ရူပဂတမ္ပိ ပဿတိ...။ (မဟာဋီ၊၂၊၄၂၈-၄၂၉။)</ref> * '''အထင်မှားပုံ''' - ယောဂီသည် "ငါ့သန္တာန်၌ ယခင်က ဤသို့သော အရောင်အလင်းမျိုး မဖြစ်ပေါ်စဖူး၊ ငါ မဂ်ဖိုလ်ရပြီ" ဟု အရောင်အလင်းကိုပင် မဂ်ဖိုလ်ဟု စွဲလမ်းကာ မူလကမ္မဋ္ဌာန်းကို စွန့်၍ ထိုအရောင်အလင်းကို သာယာနေတတ်သည်။<ref group=မှတ်စု>တတ္ထ ဩဘာသောတိ ဝိပဿနောဘာသော။ တသ္မိံ ဥပ္ပန္နေ ယောဂါဝစရော- “န ဝတ မေ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပေါ ဩဘာသော ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗော၊ အဒ္ဓါ မဂ္ဂပတ္တောသ္မိ ဖလပတ္တောသ္မီ”တိ အမဂ္ဂမေဝ “မဂ္ဂေါ”တိ, အဖလမေဝ စ “ဖလ”န္တိ ဂဏှာတိ။ ... သော အတ္တနော မူလကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဩဘာသမေဝ အဿာဒေန္တော နိသီဒတိ။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၇၀။)</ref> * '''ကျော်လွှားနည်း''' - ထိုအရောင်အလင်းကို "ငါ့ဟာ၊ ငါ၊ ငါ၏အတ္တ" ဟု မစွဲလမ်းဘဲ၊ ၎င်းသည်လည်း စိတ္တဇဥတုဇရုပ်တရားများသာ ဖြစ်ကြောင်း၊ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောရှိကြောင်း ဉာဏ်ဖြင့်ပိုင်းခြား၍ ဝိပဿနာရှုရမည်။ ===၂။ ဉာဏ (ဝိပဿနာဉာဏ်)=== ဤအဆင့်တွင် ယောဂီ၏ ဝိပဿနာဉာဏ်သည် သိကြားမင်း၏ ဝရဇိန်လက်နက်ကဲ့သို့ အလွန်ထက်မြက်စူးရှကာ သင်္ခါရတရားတို့ကို လျင်မြန်စွာ ထွင်းဖောက်သိမြင်နိုင်စွမ်းရှိလာသည်။<ref group=မှတ်စု>(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၇၁။)</ref> * '''အထင်မှားပုံ''' - မိမိ၏ ထက်မြက်သောဉာဏ်ကိုပင် "ဤသည် မဂ်ဉာဏ်ဖြစ်မည်" ဟု သာယာကျေနပ်ကာ တရားရှုမှတ်မှုကို ရပ်တန့်ထားတတ်သည်။ * '''ကျော်လွှားနည်း''' - ထိုဉာဏ်သည်လည်း သင်္ခါရတရားဖြစ်၍ ဖြစ်ပြီးလျှင် ပျက်တတ်သော အနိစ္စသဘော၊ ဒုက္ခသဘော၊ အတ္တမဟုတ်သော အနတ္တသဘောသာ ဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်ရှုမှတ်ရမည်။ ===၃။ ပီတိ (နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်း)=== ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် ယှဉ်၍ အလွန်အားကောင်းသော ပီတိ (၅) မျိုး ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ၁။ '''ခုဒ္ဒကာပီတိ''' - ကြက်သီးမွေးညင်းထစေသော ပီတိအသေးစား။<br> ၂။ '''ခဏိကာပီတိ''' - လျှပ်စီးကဲ့သို့ ခဏခဏဖြစ်သော ပီတိ။<br> ၃။ '''ဩက္ကန္တိကာပီတိ''' - ပင်လယ်လှိုင်းကဲ့သို့ ရင်ထဲတွင် အဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပေါ်သော ပီတိ။<br> ၄။ '''ဥဗ္ဗေဂါပီတိ''' - ကိုယ်ကို မြောက်တက်စေပြီး ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်စေသော ပီတိ။<br> ၅။ '''ဖရဏာပီတိ''' - တစ်ကိုယ်လုံးကို ပြည့်နှက်စိမ့်ဝင်သွားသော အလွန်ငြိမ်းချမ်းသည့် ပီတိ။<br> ဤအဆင့်တွင် အထူးသဖြင့် ဖရဏာပီတိသည် လွန်ကဲစွာ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။<ref group=မှတ်စု>(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၇၂။)</ref> * '''အထင်မှားပုံ''' - မကြုံစဖူး ခံစားရသော ထိုငြိမ်းချမ်းသည့် ပီတိကို အရိယာဖိုလ်၏ ချမ်းသာဟု အထင်မှားကာ သာယာနေတတ်သည်။ * '''ကျော်လွှားနည်း''' - ထိုပီတိသည်လည်း စိတ်နှင့်ယှဉ်သော စေတသိက်နာမ်တရားမျှသာဖြစ်၍ မမြဲသောသဘောရှိကြောင်း ဝိပဿနာရှုရမည်။ ===၄။ ပဿဒ္ဓိ (စေတသိက်နှင့် စိတ်၏ ငြိမ်းအေးခြင်း)=== ကိုယ်၏ ပူပန်ကြမ်းတမ်းမှု၊ စိတ်၏ ပူပန်ကြမ်းတမ်းမှုတို့ ကင်းစင်ပြီး အလွန်အေးငြိမ်းပေါ့ပါးနူးညံ့ကာ တရားရှုမှတ်၍ ကောင်းနေသော အခြေအနေဖြစ်သည်။ ကာယပဿဒ္ဓိ၊ စိတ္တပဿဒ္ဓိ အစရှိသော [[ယုဂဠစေတသိက်]] (၁၂) လုံးတို့ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေါ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။<ref group=မှတ်စု>(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၇၂။)</ref> * '''အထင်မှားပုံ''' - ဤသို့ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး အလွန်ငြိမ်းအေးနေသည်ကို နိဗ္ဗာန်၏ ငြိမ်းအေးခြင်းဟု မှတ်ထင်ကာ နှစ်သက်နေတတ်သည်။ * '''ကျော်လွှားနည်း''' - ထိုငြိမ်းအေးမှုသည်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာပြီးလျှင် ပျက်ရမည့် သင်္ခါရတရားသာဖြစ်ကြောင်း ဆင်ခြင်ရှုမှတ်ရမည်။ ===၅။ သုခ (ချမ်းသာခြင်း)=== အလွန်မွန်မြတ်သော စေတသိကသုခ (စိတ်ချမ်းသာမှု) သည် တစ်ကိုယ်လုံး ပျံ့နှံ့လျက် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ထိုသုခဝေဒနာကြောင့် တစ်ကိုယ်လုံး ကြည်လင်ချမ်းမြေ့နေသည်။<ref group=မှတ်စု>(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၇၂။)</ref> * '''အထင်မှားပုံ''' - ဤထူးကဲသော ချမ်းသာကိုပင် ဖလသမာပတ်ချမ်းသာဟု စွဲယူကာ တရားရှုမှတ်မှုကို လွှတ်လိုက်တတ်သည်။ * '''ကျော်လွှားနည်း''' - ထိုသုခဝေဒနာသည်လည်း ခံစားမှု နာမ်တရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး မမြဲခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း၊ အစိုးမရခြင်း လက္ခဏာရှိကြောင်း ရှုပွားရမည်။ ===၆။ အဓိမောက္ခ (သဒ္ဓါတရား)=== ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာနှင့် မိမိ၏ ကျင့်စဉ်အပေါ်၌ ယခင်ကထက် အဆပေါင်းများစွာ သက်ဝင်ယုံကြည်မှု (သဒ္ဓါတရား) အားကောင်းစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ * '''အထင်မှားပုံ''' - မိမိ၏ မတုန်မလှုပ်သော သဒ္ဓါတရားကို အရိယာတို့၏ အစလသဒ္ဓါ (မတုန်လှုပ်သော သဒ္ဓါ) ဟု အထင်ရောက်ကာ ကျေနပ်နေတတ်သည်။ * '''ကျော်လွှားနည်း''' - အားကောင်းသော ထိုသဒ္ဓါတရားသည်လည်း စိတ်၏ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုသာ ဖြစ်၍ ဖြစ်ပျက်သဘောကို ဆင်ခြင်ရမည်။ ===၇။ ပဂ္ဂဟ (ဝီရိယ)=== မလျော့သော၊ မတောင့်တင်းလွန်းသော၊ ညီမျှသော ဝီရိယသည် အားကောင်းစွာ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး တရားရှုမှတ်ရာ၌ မပင်ပန်းဘဲ အစဉ်တစိုက် အားထုတ်နိုင်လာသည်။ * '''အထင်မှားပုံ''' - မိမိ၏ အားကောင်းသော ဝီရိယကိုပင် မဂ်၏ အင်္ဂါဖြစ်သော သမ္မာဝါယာမဟု စွဲလမ်းကာ သာယာနေတတ်သည်။ * '''ကျော်လွှားနည်း''' - ဤဝီရိယသည်လည်း ဖြစ်ဆဲနာမ်တရားစုတွင် ပါဝင်သော စေတသိက်တစ်ခုသာဖြစ်၍ ဖြစ်ပျက်သဘောကို ရှုရမည်။ ===၈။ ဥပဋ္ဌာန (သတိ)=== ကျောက်စာတိုင်ကဲ့သို့ မြဲမြံခိုင်မာသော သတိသည် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ရှုမှတ်လိုသော အာရုံတိုင်းကို ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ အမှတ်ရနေသည်။ မည်သည့် ရုပ်နာမ်ကိုမဆို မလွတ်တမ်း ရှုမှတ်နိုင်စွမ်းရှိလာသည်။<ref group=မှတ်စု>(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၇၂။)</ref> * '''အထင်မှားပုံ''' - မိမိ၏ ထက်မြက်စူးရှသော သတိကို မဂ်၏ အင်္ဂါဖြစ်သော သမ္မာသတိဟု မှတ်ထင်ကာ နှစ်ခြိုက်နေတတ်သည်။ * '''ကျော်လွှားနည်း''' - ထိုသတိသည်လည်း ဖြစ်ပျက်သဘောဆောင်သော နာမ်တရားမျှသာ ဖြစ်ကြောင်း လက္ခဏာရေးတင်၍ ရှုရမည်။ ===၉။ ဥပေက္ခာ (လျစ်လျူရှုနိုင်ခြင်း)=== သင်္ခါရတရားတို့၏ ဖြစ်ပျက်ကို အလွန်ထင်ရှားစွာ မြင်နေသောကြောင့် တရားရှုမှတ်ရာ၌ အထူးတလည် ကြောင့်ကြစိုက်စရာမလိုဘဲ အလယ်အလတ် သဘောဖြင့် လျစ်လျူရှုနိုင်စွမ်းရှိလာသည်။ ယင်းကို '''ဝိပဿနုပေက္ခာ''' ဟုခေါ်သည်။<ref group=မှတ်စု>(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၇၃။)</ref> * '''အထင်မှားပုံ''' - ဤသို့ အကောင်းအဆိုးမမြင်ဘဲ လျစ်လျူရှုနိုင်သည့် သဘောကို အရိယာတို့၏ ဥပေက္ခာဟု ထင်မှတ်ကာ သာယာနေတတ်သည်။ * '''ကျော်လွှားနည်း''' - ဤဥပေက္ခာသည်လည်း တတြမဇ္ဈတ္တတာ စေတသိက်၏ အစွမ်းဖြစ်၍ ဖြစ်ပျက်သဘောလက္ခဏာရှိကြောင်း ဆင်ခြင်ရမည်။ ===၁၀။ နိကန္တိ (တပ်မက်နှစ်သက်ခြင်း)=== အထက်ပါ ဩဘာသမှ ဥပေက္ခာအထိ တရား (၉) ပါးဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ဝိပဿနာဘာဝနာအပေါ်၌ သိမ်မွေ့စွာ တပ်မက်နှစ်သက်မှု (တဏှာ) ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤနိကန္တိသည် အလွန်သိမ်မွေ့သောကြောင့် ကိလေသာဖြစ်မှန်းပင် သိနိုင်ခဲသည်။ ယောဂီသည် ဝိပဿနာဘာဝနာ၌ အလွန်ပျော်မွေ့နေသည်ဟုသာ သဘောပေါက်နေတတ်သည်။ * '''သဘောသဘာဝ''' - အခြား ဥပက္ကိလေသ (၉) ပါးသည် ကိလေသာ၏ တည်ရာ (ဝတ္ထု) များသာဖြစ်သော်လည်း၊ ဤနိကန္တိမှာမူ တပ်မက်မှု (လောဘ) ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သောကြောင့် ဥပက္ကိလေသ အစစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အာရုံပြု၍ နောက်ထပ် တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ ထပ်ဖြစ်နိုင်သေးသောကြောင့် ကိလေသာ၏ တည်ရာဝတ္ထုလည်း ဖြစ်ပြန်သည်။<ref group=မှတ်စု>(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၉-၂၇၄။ မဟာဋီ၊၂၊၄၂၇-၄၃၄- တို့မှ ကောက်နုတ်ဖော်ပြအပ်ပါသည်။)</ref> * '''ကျော်လွှားနည်း''' - ထိုသိမ်မွေ့သော တပ်မက်မှုကို ထက်မြက်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် "တပ်မက်နေသည်" ဟု သိမ်းဆည်းမှတ်သားကာ ၎င်း၏ ဖြစ်ပျက်ကိုပင် လက္ခဏာရေးတင်၍ ရှုပွားရမည်။<ref name="တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း">{{cite book |title= နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာ တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း |author= [[ဖားအောက်တောရဆရာတော်]] |date= |pages= }}</ref> === နိဂုံး=== ဥပက္ကိလေသ (၁၀) ပါးသည် ဝိပဿနာခရီးတွင် ကြုံတွေ့ရတတ်သော အရေးကြီးသည့် မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အခါ မစွဲလမ်း၊ မသာယာဘဲ "ဤသည် မဂ်မဟုတ်၊ ဤသည် ဖိုလ်မဟုတ်၊ ဤသည်မှာ ဝိပဿနာ၏ ညစ်ညူးကြောင်းသာ ဖြစ်သည်" ဟု ပိုင်းခြားသိမြင်ရမည်။ ထို့နောက် ထိုဖြစ်ပေါ်လာသော ဥပက္ကိလေသတရားတို့ကိုပင် အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဟု ဝိပဿနာရှုခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့ကို ကျော်လွှားကာ ဝိပဿနာဉာဏ်အဆင့်ဆင့်သို့ တက်လှမ်းနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ===ပြင်ပလင့်များ=== * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/ဉာဏ်အရောင်အလင်းများအကြောင်း#ဥပက္ကိလေသာလောက ဥပက္ကိလေသာလောက] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/ဥပက္ကိလေသပိုင်း ဥပက္ကိလေသပိုင်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပထမတွဲ/အာနာပါနဿတိသမာဓိပိုင်း#(စ)_အာနာပါနဿတိသမာဓိ၏_ညစ်နွမ်းကြောင်း_ဥပက္ကိလေသ_(၁၈)_ပါး အာနာပါနဿတိသမာဓိ၏ ညစ်နွမ်းကြောင်း ဥပက္ကိလေသ (၁၈) ပါး] * [https://my.wikisource.org/wiki/သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်-ဒု#ဥပက္ကိလေသတရား_၁၀-ပါး သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်မှ ဥပက္ကိလေသတရား ၁၀-ပါး] * [https://my.wikisource.org/wiki/ယောဂိပါရဂူကျမ်း#၄၅_-_ဥပက္ကိလေသ_တရား_ဆယ်ပါးကို_ပြခြင်း ယောဂိပါရဂူကျမ်းမှ ဥပက္ကိလေသ တရား ဆယ်ပါးကို ပြခြင်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/ဝိသုဒ္ဓိမဂ်-မြန်မာပြန်/၂ဝ-မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိကို_အကျယ်ပြချက်#ဝိပဿနာညစ်ညူးကြောင်း_ဥပက္ကိလေသတို့ကို_ပြဆိုချက် ဝိပဿနာညစ်ညူးကြောင်း ဥပက္ကိလေသတို့ကို ပြဆိုချက်] * [https://my.wikisource.org/wiki/တောကိုသာ_ရှင်းလင်းပါ-ဒု#ဥပက္ကိလေသတရား_(၁၁)_ပါး ဥပက္ကိလေသတရား (၁၁) ပါး] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပဉ္စမတွဲ/ဝယဓမ္မာနုပဿီပိုင်း#၁။_ဩဘာသ_=_အရောင်အလင်း ဩဘာသ = အရောင်အလင်း] ===ကိုးကား=== {{reflist|group=မှတ်စု}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] [[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ]] [[Category:ဝိပဿနာ]] cl01o1fncieznz23q1rksafoo93pyec 0 21121 1041690 1037871 2026-07-01T17:45:45Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 /* */ 1041690 wikitext text/x-wiki '''သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား''' သို့ '''သံသ္ကၖတ'''သို့မဟုတ် '''သက္ကတဘာသာစကား''' (Sanskrit) သည် အိန္ဒိယ-ဥရောပ ဘာသာစကားအနွယ်ဝင် ရှေးဟောင်း အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ဂျိန်းဘာသာတို့၏ ကျမ်းစာအများစုကို ဤဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင် အသုံးပြုနေသော ဝေါဟာရအတော်များများ (ဥပမာ - ကမ္ဘာ၊ ပဒုမ္မာ၊ သုည၊ မေတ္တာ၊ သင်္ဂြိုဟ် စသည်) သည် သက္ကတဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |title=အခြေခံသက္ကတဗျာကရုဏ်း |last=အရှင်သေဋ္ဌိလ |publisher=သုဓမ္မဝတီစာပုံနှိပ်တိုက် |year=၁၉၇၅}}</ref> {| class="infobox" style="width:24em; border-spacing:2px; font-size:90%; line-height:1.5em; background-color:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; padding:5px;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; font-weight:bold; background-color:#ddf; padding:5px;" | သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား (သက္ကတ) |- | colspan="2" style="text-align:center; background-color:#eef;" | संस्कृतम् (Saṁskṛtam) |- ! scope="row" style="text-align:left; width:40%;" | အသံထွက် | [ˈsɐ̃skr̩tɐm] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ပြောဆိုသည့်ဒေသ | [[အိန္ဒိယတိုက်ငယ်]] (ရှေးဟောင်းနှင့် ရှေးရိုးရာသုံး) |- ! scope="row" style="text-align:left;" | လူမျိုး | ရှေးဟောင်းအင်ဒို-အာရိယန်များ |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ပြောဆိုသူဦးရေ | ၂၄,၈၂၁ ဦး (၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူ)<ref name="Census2011">{{cite web |title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011 |url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ကာလအပိုင်းအခြား | ဘီစီ ၁၅၀၀ ခန့်မှ စတင်ထွန်းကားခဲ့ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top;" | ဘာသာစကား မိသားစု | style="padding-left:0.5em;" | [[အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပ]]<br />→ အင်ဒို-အီရန်နီယန်<br />→ အင်ဒို-အာရိယန်<br />→ '''သင်္သကရိုက်''' |- ! scope="row" style="text-align:left;" | အသုံးပြုသည့်အက္ခရာ | [[ဒေဝနာဂရီအက္ခရာ]] (အဓိကသုံး)၊ ဗြာဟ္မီအက္ခရာ နှင့် အခြားဒေသခံအက္ခရာများ |- ! scope="row" style="text-align:left;" | တရားဝင်အဆင့်အတန်း | အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသော ဘာသာစကား (၂၂) ခုအနက် တစ်ခု |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:#ddf; font-weight:bold;" | ဘာသာစကား ကုဒ်များ |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ISO 639-1 | sa |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ISO 639-2 | san |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ISO 639-3 | san |} ယနေ့ခေတ်တွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာသည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တွင် တရားဝင် ဘာသာစကားတစ်ခုအဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး အူထရာခန်ပြည်နယ်၏ ဒုတိယရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သည်။<ref name="Uttarakhand"/> အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင်ဘာသာဗေဒတွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာသည် ဂရိဘာသာနှင့် လက်တင်ဘာသာတို့ကဲ့သို့သော အနေအထားမျိုးရှိသည်။<ref name="Burrow">{{cite book |last=Burrow |first=Thomas |title=The Sanskrit Language |publisher=Motilal Banarsidass |year=2001 |isbn=978-8120817678}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် "သက္ကတ" ဘာသာစကားဟူ၍ ပိုမိုသုံးကြသည်။ သက္ကတဘာသာဟူသော ပုဒ်၌ သက္ကတသဒ္ဒါသည် သံသဒ္ဒါနှင့် ကတသဒ္ဒါတွဲစပ်၍ ဖြစ်လာသော သဒ္ဒါတစ်ခုဟုယူဆကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကောင်းစွာပြုလုပ်ထားအပ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆိုကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ ပုဒ်မှန်မှာ သက္ကတမဟုတ်၊ သင်္ခတသာ ဖြစ်သင့်သည်ဟု အချို့ပညာရှိများက ဆိုကြလေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် သန္တ+ကတမှ သက္ကတပုဒ် ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆနိုင်ပေသည်။ ထိုသို့ယူဆရာ၌ သူတော်စင် ပညာရှိများ တီထွင်ထားအပ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="စွယ်စုံ"/> ဆန်းစကရစ်ဟုလည်းခေါ်သော ထိုသက္ကတ ဘာသာသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားတို့ အမြတ်နိုးဆုံး ဖြစ်သောဘာသာဖြစ်သည်။ ယင်းဘာသာကို နတ်တို့ပြောဆို သုံးစွဲသည့် ဘာသာဟုအမွှန်းတင်ကာ ဒေဝဘာသာဟုပင် ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသည်။ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ပါဠိဘာသာတတ်ကျွမ်းသူကို လေးစားကြည်ညိုကြသကဲ့သို့ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့သည်လည်း သက္ကတဘာသာတတ်ကျွမ်းသူ ပဏ္ဍိတ်များကို အထူးကြည်ညိုဆည်းကပ်လေ့ရှိကြ၏။ ဤသက္ကတဘာသာကို ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား မပွင့်မီ ရှေးကျသောအချိန်ကပင် ပုဏ္ဏားပညာရှိ၊ ရသေ့ ပညာရှိတို့သည် သဒ္ဒါနည်းတို့ဖြင့် ကောင်းစွာပြုပြင်၍ထားကြကုန်၏။<ref name="စွယ်စုံ"/> ထိုသဒ္ဒါနည်းတို့ကိုပြဆိုသော ကျမ်းပေါင်းများစွာ ရှိသည့်အနက် ကြီးကျယ်ခမ်းနားဆုံးဖြစ်သော ကျမ်းကား ပါဏိနိမည်သော ကျမ်းကြီးဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းကို ပါဏိနိ၊ ကာတျာယန၊ ပတဉ္စလိဟူသော ပညာရှိရသေ့သုံးဦးတို့ ပေါင်းစပ်ပြုစုသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ တိမုနိဗျာကရဏဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုလေသည်။ ပေါင်းစပ်ပြုစုပုံမှာ ပါဏိနိရသေ့သည် ဆောင်ပုဒ်ဖြစ်သောသုတ်ကိုစီရင်ရေးသားသည်။ ကာတျာယန ရသေ့သည်သုတ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ပေါ်လွင်အောင် ဖွင့်ပြသည့်ဝုတ္တိကိုပြုစု၏။ ပတဉ္စလိရသေ့သည်ကား ထိုသုတ်ဝုတ္တိ တို့နှင့်ဆီလျော်လိုက်လျောသည့် ပြယုဂ် ဥဒါဟရုဏ် ပုံစံသာဓက ပုဒ်တို့ကို ထုတ်နုတ်ဖော်ပြရေးသားလေသည်။ ဤပါဏိနိကျမ်းကြီး သည် သက္ကတဘာသာ သဒ္ဒါနည်းနာနယတို့ကို စုံစုံလင်လင် ပြဆိုထားသောကျမ်းဖြစ်သဖြင့် သက္ကတလိုက်စားသူတို့အဖို့ အထူးအားထား မှီခိုလောက်သော သဒ္ဒါကျမ်းကြီးဖြစ်ပေသည်။ ထို့ပြင် ကပ္ပဒ္ဒုမ၊ သဒ္ဒတ္ထောမ မဟာနိဓိစသော ကျမ်းများသည် သက္ကတဘာသာသုံးအမည်နာမ ဝေါဟာရတို့ကို ပြဆိုသော အဘိဓာန်ကျမ်းမျိုးဖြစ်ကုန်၏။ ရာမသမ္မစသော ကျမ်းတို့ကား ဝါကျပဗန္ဓတို့၏ ဂုဏ်အပြစ်တို့ကို စိစစ် ဝေဖန်ပြသော အလင်္ကာကျမ်းမျိုးတို့တည်း။ ဂါထာဗန္ဓ ဖွဲ့နွဲ့စီကုံးရာ၌ ဂိုဏ်း ဂရုလဟုအနေအထားကို ခွဲခြားပြသော ဆန်းကျမ်းတို့ကား ပိင်္ဂလ၊ ဝုတ္တရတနာကရစသော ကျမ်းများ ဖြစ်လေကြလေသည်။<ref name="စွယ်စုံ"/> ဤသို့သဒ္ဒါနည်း၊ အလင်္ကာနည်း၊ ဆန်းနည်းတို့ဖြင့် ထည်ဝါခံ့ညားစွာ မားမားမတ်မတ် တည်နေသော ဘာသာကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်နေသည့်အလျောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိနေသည့်နှင့်အညီ ရှေးရှေးပညာရှိကြီး များသည် ယင်းဘာသာနှင့်ပင် ဆေးဝါးဘက်ဆိုင်ရာ၊ နက္ခတ်ဗေဒင်ဘက်ဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစသော အဖိုးတန် ပညာရပ်များကိုရေးသားပြုစုထားခဲ့ကြပေသည်။ ထို့ကြောင့် သူငါကစ ကြားဖူးနေကြသော ဝိဇ္ဇာခေါ် နှုတ်မှုပညာ ၁၈ မျိုးကို ဗသဏုပုရာဏ်စသော သက္ကတကျမ်းစာများ၌လည်းကောင်း၊ သိပ္ပံခေါ်လက်မှုပညာ ၃၂ မျိုး၊ ၆၄ မျိုးတို့ကို သုကြနီတိစသော သက္ကတကျမ်းစာများ၌လည်းကောင်း အပြည့်အစုံတွေ့ရှိ နိုင်လေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားကျော်စောလျက် ရှိနေသော ဗြို့ဟပ်၊ ရာဇမတ္တဏ်စသောဗေဒင်ကျမ်း၊ သုဿုတ၊ သာရကောမုဒိ စသောဆေးကျမ်းများမှာလည်း သက္ကတဘာသာ ကျမ်းများပင် ဖြစ်လေသည်။ များစွာသောဗေဒင်ကျမ်း ဆေးကျမ်းတို့မှာ မြန်မာပြန်ထားသည်တို့ကို တွေ့ရလေသည်။ ယင်းသို့မြန်မာတို့၏ ဆေးပညာဗေဒင်ပညာတို့သည်လည်း သက္ကတကိုများသောအားဖြင့် မှီငြမ်းပြုရကြောင်းထင်ရှား လေသည်။<ref name="စွယ်စုံ">''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''။ အတွဲ (၁၃)။ ရန်ကုန်: စာပေဗိမာန်။</ref> == သက္ကတ သရ ဗျည်း == သက္ကတသရ * အ၊ အာ၊ ဣ၊ ဤ၊ ဥ၊ ဦ၊ ‌ဧ၊ ‌ဧဲ၊ ဩ၊ ဩဲ၊ အံ၊ အး * အ၊ အာ၊ အိ၊ အီ၊ အု၊ အူ၊ အေ၊ အဲ၊ အော၊ အောင်၊ အံ၊ အား * အ၊ အာ၊ အိ၊ အီ၊ အု၊ အူ၊ အေ၊ အိုင်၊ အော၊ အောင်၊ အံ၊ အား ဗျည်း * က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ င * စ၊ ဆ၊ ဇ၊ ဈ၊ ည * ဋ၊ ဌ၊ ဍ၊ ဎ၊ ဏ * တ၊ ထ၊ ဒ၊ ဓ၊ န * ပ၊ ဖ၊ ဗ၊ ဘ၊ မ * ယ၊ ရ၊ လ၊ ဝ၊ ၐ၊ ၑ၊ သ * ဟ၊ ဠ၊ အ ဗျည်းတွဲ- ဗျည်းပေါင်းစပ်ပုံ- အသံထွက် * '''ၐြီ''' - ၐ + ြ + ဤ = ရှရီ။ * '''ၑ္ဋ''' - ပ + ဋ = ပဋ။ * '''တံ''' - တ + မ = တံ။ * '''ဂၖ''' - ဂ + ၒ = ဂရိ။ * '''ဒိဝျမူရ်္တေ''' - ဒ + ဣ + ဝ + ယ + မ + ဦ + ရ် + တ + ဧ = ဒိဝယမူရတေ။ အသတ်တွင် အသံထွက်နည်း * '''နသတ်သံထွက်သည့် အသတ်များ:''' လ်၊ င်၊ ည်၊ န်၊ မ်၊ ရ် * '''ကသတ်သံထွက်သည့် အသတ်များ:''' က်၊ ခ်၊ ရ်၊ တ်၊ ဒ်၊ ပ် == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား]] 3ckl3u0pd64e2eifck2xbxxbqtwww06 1041691 1041690 2026-07-01T17:46:13Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 /* */ 1041691 wikitext text/x-wiki '''သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား''' သို့ '''သံသ္ကၖတ'''သို့မဟုတ် '''သက္ကတဘာသာစကား''' (Sanskrit) သည် အိန္ဒိယ-ဥရောပ ဘာသာစကားအနွယ်ဝင် ရှေးဟောင်း အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ဂျိန်းဘာသာတို့၏ ကျမ်းစာအများစုကို ဤဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင် အသုံးပြုနေသော ဝေါဟာရအတော်များများ (ဥပမာ - ကမ္ဘာ၊ ပဒုမ္မာ၊ သုည၊ မေတ္တာ၊ သင်္ဂြိုဟ် စသည်) သည် သက္ကတဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |title=အခြေခံသက္ကတဗျာကရုဏ်း |last=အရှင်သေဋ္ဌိလ |publisher=သုဓမ္မဝတီစာပုံနှိပ်တိုက် |year=၁၉၇၅}}</ref> {| class="infobox" style="width:24em; border-spacing:2px; font-size:90%; line-height:1.5em; background-color:#f9f9f9; border:1px solid #aaa; padding:5px;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; font-weight:bold; background-color:#ddf; padding:5px;" | သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား (သက္ကတ) |- | colspan="2" style="text-align:center; background-color:#eef;" | သံသ္ကၖတမ် संस्कृतम् (Saṁskṛtam) |- ! scope="row" style="text-align:left; width:40%;" | အသံထွက် | [ˈsɐ̃skr̩tɐm] |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ပြောဆိုသည့်ဒေသ | [[အိန္ဒိယတိုက်ငယ်]] (ရှေးဟောင်းနှင့် ရှေးရိုးရာသုံး) |- ! scope="row" style="text-align:left;" | လူမျိုး | ရှေးဟောင်းအင်ဒို-အာရိယန်များ |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ပြောဆိုသူဦးရေ | ၂၄,၈၂၁ ဦး (၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူ)<ref name="Census2011">{{cite web |title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues - 2011 |url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India}}</ref> |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ကာလအပိုင်းအခြား | ဘီစီ ၁၅၀၀ ခန့်မှ စတင်ထွန်းကားခဲ့ |- ! scope="row" style="text-align:left; vertical-align:top;" | ဘာသာစကား မိသားစု | style="padding-left:0.5em;" | [[အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပ]]<br />→ အင်ဒို-အီရန်နီယန်<br />→ အင်ဒို-အာရိယန်<br />→ '''သင်္သကရိုက်''' |- ! scope="row" style="text-align:left;" | အသုံးပြုသည့်အက္ခရာ | [[ဒေဝနာဂရီအက္ခရာ]] (အဓိကသုံး)၊ ဗြာဟ္မီအက္ခရာ နှင့် အခြားဒေသခံအက္ခရာများ |- ! scope="row" style="text-align:left;" | တရားဝင်အဆင့်အတန်း | အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသော ဘာသာစကား (၂၂) ခုအနက် တစ်ခု |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:#ddf; font-weight:bold;" | ဘာသာစကား ကုဒ်များ |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ISO 639-1 | sa |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ISO 639-2 | san |- ! scope="row" style="text-align:left;" | ISO 639-3 | san |} ယနေ့ခေတ်တွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာသည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တွင် တရားဝင် ဘာသာစကားတစ်ခုအဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး အူထရာခန်ပြည်နယ်၏ ဒုတိယရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သည်။<ref name="Uttarakhand"/> အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင်ဘာသာဗေဒတွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာသည် ဂရိဘာသာနှင့် လက်တင်ဘာသာတို့ကဲ့သို့သော အနေအထားမျိုးရှိသည်။<ref name="Burrow">{{cite book |last=Burrow |first=Thomas |title=The Sanskrit Language |publisher=Motilal Banarsidass |year=2001 |isbn=978-8120817678}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် "သက္ကတ" ဘာသာစကားဟူ၍ ပိုမိုသုံးကြသည်။ သက္ကတဘာသာဟူသော ပုဒ်၌ သက္ကတသဒ္ဒါသည် သံသဒ္ဒါနှင့် ကတသဒ္ဒါတွဲစပ်၍ ဖြစ်လာသော သဒ္ဒါတစ်ခုဟုယူဆကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကောင်းစွာပြုလုပ်ထားအပ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆိုကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ ပုဒ်မှန်မှာ သက္ကတမဟုတ်၊ သင်္ခတသာ ဖြစ်သင့်သည်ဟု အချို့ပညာရှိများက ဆိုကြလေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် သန္တ+ကတမှ သက္ကတပုဒ် ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆနိုင်ပေသည်။ ထိုသို့ယူဆရာ၌ သူတော်စင် ပညာရှိများ တီထွင်ထားအပ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="စွယ်စုံ"/> ဆန်းစကရစ်ဟုလည်းခေါ်သော ထိုသက္ကတ ဘာသာသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားတို့ အမြတ်နိုးဆုံး ဖြစ်သောဘာသာဖြစ်သည်။ ယင်းဘာသာကို နတ်တို့ပြောဆို သုံးစွဲသည့် ဘာသာဟုအမွှန်းတင်ကာ ဒေဝဘာသာဟုပင် ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသည်။ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ပါဠိဘာသာတတ်ကျွမ်းသူကို လေးစားကြည်ညိုကြသကဲ့သို့ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့သည်လည်း သက္ကတဘာသာတတ်ကျွမ်းသူ ပဏ္ဍိတ်များကို အထူးကြည်ညိုဆည်းကပ်လေ့ရှိကြ၏။ ဤသက္ကတဘာသာကို ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား မပွင့်မီ ရှေးကျသောအချိန်ကပင် ပုဏ္ဏားပညာရှိ၊ ရသေ့ ပညာရှိတို့သည် သဒ္ဒါနည်းတို့ဖြင့် ကောင်းစွာပြုပြင်၍ထားကြကုန်၏။<ref name="စွယ်စုံ"/> ထိုသဒ္ဒါနည်းတို့ကိုပြဆိုသော ကျမ်းပေါင်းများစွာ ရှိသည့်အနက် ကြီးကျယ်ခမ်းနားဆုံးဖြစ်သော ကျမ်းကား ပါဏိနိမည်သော ကျမ်းကြီးဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းကို ပါဏိနိ၊ ကာတျာယန၊ ပတဉ္စလိဟူသော ပညာရှိရသေ့သုံးဦးတို့ ပေါင်းစပ်ပြုစုသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ တိမုနိဗျာကရဏဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုလေသည်။ ပေါင်းစပ်ပြုစုပုံမှာ ပါဏိနိရသေ့သည် ဆောင်ပုဒ်ဖြစ်သောသုတ်ကိုစီရင်ရေးသားသည်။ ကာတျာယန ရသေ့သည်သုတ်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ပေါ်လွင်အောင် ဖွင့်ပြသည့်ဝုတ္တိကိုပြုစု၏။ ပတဉ္စလိရသေ့သည်ကား ထိုသုတ်ဝုတ္တိ တို့နှင့်ဆီလျော်လိုက်လျောသည့် ပြယုဂ် ဥဒါဟရုဏ် ပုံစံသာဓက ပုဒ်တို့ကို ထုတ်နုတ်ဖော်ပြရေးသားလေသည်။ ဤပါဏိနိကျမ်းကြီး သည် သက္ကတဘာသာ သဒ္ဒါနည်းနာနယတို့ကို စုံစုံလင်လင် ပြဆိုထားသောကျမ်းဖြစ်သဖြင့် သက္ကတလိုက်စားသူတို့အဖို့ အထူးအားထား မှီခိုလောက်သော သဒ္ဒါကျမ်းကြီးဖြစ်ပေသည်။ ထို့ပြင် ကပ္ပဒ္ဒုမ၊ သဒ္ဒတ္ထောမ မဟာနိဓိစသော ကျမ်းများသည် သက္ကတဘာသာသုံးအမည်နာမ ဝေါဟာရတို့ကို ပြဆိုသော အဘိဓာန်ကျမ်းမျိုးဖြစ်ကုန်၏။ ရာမသမ္မစသော ကျမ်းတို့ကား ဝါကျပဗန္ဓတို့၏ ဂုဏ်အပြစ်တို့ကို စိစစ် ဝေဖန်ပြသော အလင်္ကာကျမ်းမျိုးတို့တည်း။ ဂါထာဗန္ဓ ဖွဲ့နွဲ့စီကုံးရာ၌ ဂိုဏ်း ဂရုလဟုအနေအထားကို ခွဲခြားပြသော ဆန်းကျမ်းတို့ကား ပိင်္ဂလ၊ ဝုတ္တရတနာကရစသော ကျမ်းများ ဖြစ်လေကြလေသည်။<ref name="စွယ်စုံ"/> ဤသို့သဒ္ဒါနည်း၊ အလင်္ကာနည်း၊ ဆန်းနည်းတို့ဖြင့် ထည်ဝါခံ့ညားစွာ မားမားမတ်မတ် တည်နေသော ဘာသာကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်နေသည့်အလျောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိနေသည့်နှင့်အညီ ရှေးရှေးပညာရှိကြီး များသည် ယင်းဘာသာနှင့်ပင် ဆေးဝါးဘက်ဆိုင်ရာ၊ နက္ခတ်ဗေဒင်ဘက်ဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစသော အဖိုးတန် ပညာရပ်များကိုရေးသားပြုစုထားခဲ့ကြပေသည်။ ထို့ကြောင့် သူငါကစ ကြားဖူးနေကြသော ဝိဇ္ဇာခေါ် နှုတ်မှုပညာ ၁၈ မျိုးကို ဗသဏုပုရာဏ်စသော သက္ကတကျမ်းစာများ၌လည်းကောင်း၊ သိပ္ပံခေါ်လက်မှုပညာ ၃၂ မျိုး၊ ၆၄ မျိုးတို့ကို သုကြနီတိစသော သက္ကတကျမ်းစာများ၌လည်းကောင်း အပြည့်အစုံတွေ့ရှိ နိုင်လေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားကျော်စောလျက် ရှိနေသော ဗြို့ဟပ်၊ ရာဇမတ္တဏ်စသောဗေဒင်ကျမ်း၊ သုဿုတ၊ သာရကောမုဒိ စသောဆေးကျမ်းများမှာလည်း သက္ကတဘာသာ ကျမ်းများပင် ဖြစ်လေသည်။ များစွာသောဗေဒင်ကျမ်း ဆေးကျမ်းတို့မှာ မြန်မာပြန်ထားသည်တို့ကို တွေ့ရလေသည်။ ယင်းသို့မြန်မာတို့၏ ဆေးပညာဗေဒင်ပညာတို့သည်လည်း သက္ကတကိုများသောအားဖြင့် မှီငြမ်းပြုရကြောင်းထင်ရှား လေသည်။<ref name="စွယ်စုံ">''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''။ အတွဲ (၁၃)။ ရန်ကုန်: စာပေဗိမာန်။</ref> == သက္ကတ သရ ဗျည်း == သက္ကတသရ * အ၊ အာ၊ ဣ၊ ဤ၊ ဥ၊ ဦ၊ ‌ဧ၊ ‌ဧဲ၊ ဩ၊ ဩဲ၊ အံ၊ အး * အ၊ အာ၊ အိ၊ အီ၊ အု၊ အူ၊ အေ၊ အဲ၊ အော၊ အောင်၊ အံ၊ အား * အ၊ အာ၊ အိ၊ အီ၊ အု၊ အူ၊ အေ၊ အိုင်၊ အော၊ အောင်၊ အံ၊ အား ဗျည်း * က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ င * စ၊ ဆ၊ ဇ၊ ဈ၊ ည * ဋ၊ ဌ၊ ဍ၊ ဎ၊ ဏ * တ၊ ထ၊ ဒ၊ ဓ၊ န * ပ၊ ဖ၊ ဗ၊ ဘ၊ မ * ယ၊ ရ၊ လ၊ ဝ၊ ၐ၊ ၑ၊ သ * ဟ၊ ဠ၊ အ ဗျည်းတွဲ- ဗျည်းပေါင်းစပ်ပုံ- အသံထွက် * '''ၐြီ''' - ၐ + ြ + ဤ = ရှရီ။ * '''ၑ္ဋ''' - ပ + ဋ = ပဋ။ * '''တံ''' - တ + မ = တံ။ * '''ဂၖ''' - ဂ + ၒ = ဂရိ။ * '''ဒိဝျမူရ်္တေ''' - ဒ + ဣ + ဝ + ယ + မ + ဦ + ရ် + တ + ဧ = ဒိဝယမူရတေ။ အသတ်တွင် အသံထွက်နည်း * '''နသတ်သံထွက်သည့် အသတ်များ:''' လ်၊ င်၊ ည်၊ န်၊ မ်၊ ရ် * '''ကသတ်သံထွက်သည့် အသတ်များ:''' က်၊ ခ်၊ ရ်၊ တ်၊ ဒ်၊ ပ် == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား]] 1trcswnkhzwgsjuezi5ozr471rckvxl 0 51130 1041676 219647 2026-07-01T14:30:08Z EmausBot 5629 [[ကြီးကြီးစော (စာရေးဆရာမ)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1041676 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ကြီးကြီးစော (စာရေးဆရာမ)]] dym7qkacaigy77st0fzet19yye6endr 0 57039 1041740 1027395 2026-07-02T04:35:50Z ~2026-37665-16 145092 /* စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး */ 1041740 wikitext text/x-wiki {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ}} '''မြို့နယ်''' အဆင့်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးတွင် တတိယအဆင့်ဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်အဆင့်]]အောက်တွင် ရှိသည်။ မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့ (MIMU) ၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ စာရင်းအရ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မြို့နယ်ပေါင်း ၃၃၀ ခု ရှိသည်။<ref name="mimu">{{cite web|url=https://documents.themimu.info/downloads/QHhootk/Country%20Map_Tsp_State_Region%20and%20Township%20Map_MIMU546v16_20Dec2021_A3.pdf|title=Myanmar States/Regions and Townships|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|accessdate=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=26 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826145716/https://documents.themimu.info/downloads/QHhootk/Country%20Map_Tsp_State_Region%20and%20Township%20Map_MIMU546v16_20Dec2021_A3.pdf|url-status=dead}}</ref> [[File:Myanmar townships Map.svg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ]] ==ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအလိုက် မြို့နယ်များ== ===မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း=== ====[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[မကွေးခရိုင်]] | [[မကွေးမြို့နယ်]] {{•}}[[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်]]{{•}} [[မြို့သစ်မြို့နယ်]]{{•}} [[နတ်မောက်မြို့နယ်]] |- ![[ချောက်ခရိုင်]] | [[ချောက်မြို့နယ်]] {{•}}[[ရေနံချောင်းမြို့နယ်]] |- ![[သရက်ခရိုင်]] | [[သရက်မြို့နယ်]] {{•}}[[ကံမမြို့နယ်]]{{•}} [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]{{•}} [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သရက်ခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]] |- ![[အောင်လံခရိုင်]] |[[အောင်လံမြို့နယ်]] {{•}}[[ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်]] |- ![[မင်းဘူးခရိုင်]] | [[မင်းဘူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ပွင့်ဖြူမြို့နယ်]]{{•}}[[စလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ငဖဲမြို့နယ်]]{{•}}[[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]] |- ![[ပခုက္ကူခရိုင်]] | [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်]]{{•}}[[ရေစကြိုမြို့နယ်]]{{•}}[[မြိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါက်မြို့နယ်]] |- ![[ဂန့်ဂေါခရိုင်]] | [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]{{•}}[[ထီးလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆောမြို့နယ်]] |} ====[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]==== ====ခရိုင်ရှိမြို့နယ်==== {|class=wikitable ![[မဟာအောင်မြေခရိုင်]] |[[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်]] {{•}}[[ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်]]{{•}} [[ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်]]{{•}} [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်]] |- ![[အောင်မြေသာစံခရိုင်]] |[[အောင်မြေသာစံမြို့နယ်]]{{•}} [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}} [[မတ္တရာမြို့နယ်]] |- ![[အမရပူရခရိုင်]] |[[အမရပူရမြို့နယ်]] |- ![[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]] |[[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]] |- ![[သပိတ်ကျင်းခရိုင်]] |[[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[စဉ့်ကူးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးကုတ်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] |[[ကျောက်ဆည်မြို့နယ်]]{{•}}[[မြစ်သားမြို့နယ်]]{{•}}[[စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[တံတားဦးခရိုင်]] |[[တံတားဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ငါန်းဇွန်မြို့နယ်]] |- ![[မိတ္ထီလာခရိုင်]] |[[မလှိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]{{•}}[[သာစည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်]] |- ![[မြင်းခြံခရိုင်]] |[[မြင်းခြံမြို့နယ်]]{{•}}[[နွားထိုးကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[တောင်သာမြို့နယ်]] |- ![[ညောင်ဦးခရိုင်]] |[[ညောင်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ရမည်းသင်းခရိုင်]] |[[ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရမည်းသင်းမြို့နယ်]] |} ====[[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]==== {|class=wikitable !ဥတ္တရခရိုင် |[[ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်]] {{•}} [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်]] |- !​ဇေယျာသီရိခရိုင် |[[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်]] {{•}} [[ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်]] |- !လယ်​ဝေးခရိုင် |[[လယ်ဝေးမြို့နယ်]] {{•}} [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]] |- ![[ပျဉ်းမနားခရိုင်]] |[[ပျဉ်းမနားမြို့နယ်]] {{•}} [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း=== ====[[ကယားပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[လွိုင်ကော်ခရိုင်]] |[[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] {{•}} [[ရှားတောမြို့နယ်]] |- ![[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]] |[[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]] |- ![[ဘောလခဲခရိုင်]] |[[ဘောလခဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မယ်စဲ့ခရိုင်]] |[[မယ်စဲ့မြို့နယ်]] |} ====[[ရှမ်းပြည်နယ်]]==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]]{{•}}[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}} |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]]{{•}}[[ဟိုပန်မြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]] |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]] {{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း=== ====ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး==== ==== ခရိုင်ရှိမြို့နယ် ==== {|class=wikitable ![[ပုသိမ်ခရိုင်]] |[[ပုသိမ်မြို့နယ်]]{{•}} [[ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်]]{{•}}[[ငပုတောမြို့နယ်]]{{•}}[[သာပေါင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကျုံပျော်ခရိုင်]] |[[ကျုံပျော်မြို့နယ်]]{{•}} [[ရေကြည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟင်္သာတခရိုင်]] |[[ဟင်္သာတမြို့နယ်]]{{•}}[[ဇလွန်မြို့နယ်]]{{•}} [[လေးမျက်နှာမြို့နယ်]] |- ![[မြန်အောင်ခရိုင်]] |[[မြန်အောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကြံခင်းမြို့နယ်]]{{•}} [[အင်္ဂပူမြို့နယ်]] |- ![[မအူပင်ခရိုင်]] |[[မအူပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်းတနော်မြို့နယ်]]{{•}} [[ညောင်တုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဓနုဖြူမြို့နယ်]] |- ![[မြောင်းမြခရိုင်]] |[[မြောင်းမြမြို့နယ်]]{{•}}[[အိမ်မဲမြို့နယ်]]{{•}} [[ဝါးခယ်မမြို့နယ်]] |- ![[ဖျာပုံခရိုင်]] |[[ဖျာပုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ဘိုကလေးမြို့နယ်]]{{•}} [[ကျိုက်လတ်မြို့နယ်]]{{•}} [[ဒေးဒရဲမြို့နယ်]] |- ![[လပွတ္တာခရိုင်]] |[[လပွတ္တာမြို့နယ်]]{{•}}[[မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ်]] |} ====[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]==== =====ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ပဲခူးခရိုင်]] |[[ပဲခူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကဝမြို့နယ်]]{{•}}[[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဝေါမြို့နယ်]] |- ![[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]] |[[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေကျင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]] |- ![[တောင်ငူခရိုင်]] |[[တောင်ငူမြို့နယ်]]{{•}}[[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ တောင်ငူခရိုင်|ထန်းတပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဖြူးမြို့နယ်]]{{•}}{{•}} |} =====ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအနောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ပြည်ခရိုင်]] |[[ပြည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်းတောင်းမြို့နယ်]] |- ![[သာယာဝတီခရိုင်]] |[[သာယာဝတီမြို့နယ်]]{{•}}[[လက်ပံတန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးညိုမြို့နယ်]]{{•}}[[အုတ်ဖိုမြို့နယ်]]{{•}} [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်]] |- ![[နတ်တလင်းခရိုင်]] |[[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဇီးကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[သဲကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါင်းတည်မြို့နယ်]] |} ====[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[တိုက်ကြီးခရိုင်]] |[[တိုက်ကြီးမြို့နယ်]] |- ![[လှည်းကူးခရိုင်]] |[[လှည်းကူးမြို့နယ်]] |- ![[မှော်ဘီခရိုင်]] |[[မှော်ဘီမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်းတပင်မြို့နယ် (ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး)|ထန်းတပင်မြို့နယ်]] |- ![[မင်္ဂလာဒုံခရိုင်]] |[[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်]] |- ![[အင်းစိန်ခရိုင်]] |[[အင်းစိန်မြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်သာယာအရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်သာယာအနောက်ပိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[သန်လျင်ခရိုင်]] |[[သန်လျင်မြို့နယ်]]{{•}}[[သုံးခွမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်တန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ခရမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] |- ![[တွံတေးခရိုင်]] |[[တွံတေးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကော့မှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒလမြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်တံတားခရိုင်]] |[[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လမ်းမတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[လသာမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့နယ်]] |- ![[အလုံခရိုင်]] |[[အလုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[စမ်းချောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မရမ်းကုန်းခရိုင်]] |[[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]] |- ![[သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင်]] |[[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]]{{•}}[[တာမွေမြို့နယ်]]{{•}}[[ရန်ကင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်]] |[[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒေါပုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[သာကေတမြို့နယ်]] |- ![[ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင်]] |[[ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကမာရွတ်ခရိုင်]] |[[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဗဟန်းမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း=== ====[[ကချင်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]] |[[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]{{•}}[[အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်]] |- ![[တနိုင်းခရိုင်]] |[[တနိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[ချီဖွေခရိုင်]] |[[ချီဖွေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆော့လော်မြို့နယ်]] |- ![[ဗန်းမော်ခရိုင်]] |[[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]{{•}}ရွှေဂူမြို့နယ်{{•}}[[မိုးမောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[မံစီမြို့နယ်]] |- ![[ပူတာအိုခရိုင်]] |[[ပူတာအိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မချမ်းဘောမြို့နယ်]]{{•}}[[ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်မွန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုးညှင်းခရိုင်]] |[[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးကောင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားကန့်မြို့နယ်]] |} ====[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[ခန္တီးခရိုင်]] |[[ခန္တီးမြို့နယ်]]{{•}} |- !ကလေးခရိုင် |[[ကလေးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကလေးဝမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းကင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကသာခရိုင်]] |[[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[အင်းတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကသာမြို့နယ်]]{{•}}[[ထီးချိုင့်မြို့နယ်]]{{•}} |- ![[ကောလင်းခရိုင်]] |[[ကောလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝန်းသိုမြို့နယ်]] |- ![[ကန့်ဘလူခရိုင်]] |[[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျွန်းလှမြို့နယ်]]{{•}}[[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရေဦးမြို့နယ်]] |- ![[မော်လိုက်ခရိုင်]] |[[မော်လိုက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဖောင်းပြင်မြို့နယ်]] |- ![[မုံရွာခရိုင်]] |[[အရာတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဘုတလင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ချောင်းဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[မုံရွာမြို့နယ်]] |- ![[စစ်ကိုင်းခရိုင်]] |[[မြောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မြင်းမူမြို့နယ်]]{{•}}[[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[ရွှေဘိုခရိုင်]] |[[ခင်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝက်လက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] |- ![[တမူးခရိုင်]] |[[တမူးမြို့နယ်]] |- ![[ယင်းမာပင်ခရိုင်]] |[[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကနီမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုလဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]] |- |ဟုမ္မလင်းခရိုင် |ဟုမ္မလင်းမြို့နယ် |- |နာဂဒေသ |လေရှီးမြို့နယ်၊လဟယ်မြို့နယ်၊နန်းယွန်းမြို့နယ် |} ===မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း=== ====[[ကရင်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[ဘားအံခရိုင်]] |[[ဘားအံမြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]] |- ![[မြဝတီခရိုင်]] |[[မြဝတီမြို့နယ်]] |- ![[ကော့ကရိတ်ခရိုင်]] |[[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] |- !ကြာအင်းဆိပ်ကြီးခရိုင် |[[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]] |- ![[ဖာပွန်ခရိုင်]] |[[ဖာပွန်မြို့နယ်]] |- !သံတောင်ကြီးခရိုင် |[[သံတောင်ကြီးမြို့နယ်]] |} ====[[မွန်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[မော်လမြိုင်ခရိုင်]] |[[မော်လမြိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]{{•}}[[ချောင်းဆုံမြို့နယ်]]{{•}}[[သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မုဒုံမြို့နယ်]] |- ![[ရေးခရိုင်]] |[[ရေးမြို့နယ်]] |- ![[သထုံခရိုင်]] |[[သထုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျိုက်ထိုခရိုင်]] |[[ကျိုက်ထိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဘီးလင်းမြို့နယ်]] |} ====[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[ထားဝယ်ခရိုင်]] |[[ထားဝယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[လောင်းလုံမြို့နယ်]]{{•}}[[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ရေဖြူမြို့နယ်]] |- ![[မြိတ်ခရိုင်]] |[[ကျွန်းစုမြို့နယ်]]{{•}}[[မြိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပုလောမြို့နယ်]]{{•}}[[တနင်္သာရီမြို့နယ်]] |- ![[ကော့သောင်းခရိုင်]] |[[ကော့သောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဘုတ်ပြင်းခရိုင်]] |[[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း=== ====[[ချင်းပြည်နယ်]]==== {| class="wikitable" ![[ဟားခါးခရိုင်]] |[[ဟားခါးမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်တလန်မြို့နယ်]] |- ![[ဖလမ်းခရိုင်]] |[[ဖလမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[တီးတိန်မြို့နယ်]]{{•}}[[တွန်းဇံမြို့နယ်]] |- ![[မတူပီခရိုင်]] |[[မတူပီမြို့နယ်]]{{•}}[[ပလက်ဝမြို့နယ်]] |- ![[မင်းတပ်ခရိုင်]] |[[မင်းတပ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]] |} ====[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[စစ်တွေခရိုင်]] |[[စစ်တွေမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါက်တောမြို့နယ်]]{{•}}[[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]] |- ![[မောင်တောခရိုင်]] |[[မောင်တောမြို့နယ်]]{{•}}[[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်ဖြူခရိုင်]] |[[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]{{•}}[[မာန်အောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]{{•}}[[အမ်းမြို့နယ်]] |- ![[သံတွဲခရိုင်]] |[[သံတွဲမြို့နယ်]]{{•}}[[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဂွမြို့နယ်]] |- ![[မြောက်ဦးခရိုင်]] |[[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းပြားမြို့နယ်]]{{•}}[[မြေပုံမြို့နယ်]] |} ==ကော့သောင်း== {{Reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ| ]] 40d5s2gw0awc164gq33k4chcw91wnoq 1041741 1041740 2026-07-02T04:39:19Z ~2026-37665-16 145092 /* စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး */ 1041741 wikitext text/x-wiki {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ}} '''မြို့နယ်''' အဆင့်သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးတွင် တတိယအဆင့်ဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်အဆင့်]]အောက်တွင် ရှိသည်။ မြန်မာ သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့ (MIMU) ၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ စာရင်းအရ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မြို့နယ်ပေါင်း ၃၃၀ ခု ရှိသည်။<ref name="mimu">{{cite web|url=https://documents.themimu.info/downloads/QHhootk/Country%20Map_Tsp_State_Region%20and%20Township%20Map_MIMU546v16_20Dec2021_A3.pdf|title=Myanmar States/Regions and Townships|work=မြန်မာသတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှုယူနစ်|accessdate=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၂|archive-date=26 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826145716/https://documents.themimu.info/downloads/QHhootk/Country%20Map_Tsp_State_Region%20and%20Township%20Map_MIMU546v16_20Dec2021_A3.pdf|url-status=dead}}</ref> [[File:Myanmar townships Map.svg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ]] ==ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအလိုက် မြို့နယ်များ== ===မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း=== ====[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[မကွေးခရိုင်]] | [[မကွေးမြို့နယ်]] {{•}}[[တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်]]{{•}} [[မြို့သစ်မြို့နယ်]]{{•}} [[နတ်မောက်မြို့နယ်]] |- ![[ချောက်ခရိုင်]] | [[ချောက်မြို့နယ်]] {{•}}[[ရေနံချောင်းမြို့နယ်]] |- ![[သရက်ခရိုင်]] | [[သရက်မြို့နယ်]] {{•}}[[ကံမမြို့နယ်]]{{•}} [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]{{•}} [[မင်းလှမြို့နယ်၊ သရက်ခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]] |- ![[အောင်လံခရိုင်]] |[[အောင်လံမြို့နယ်]] {{•}}[[ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်]] |- ![[မင်းဘူးခရိုင်]] | [[မင်းဘူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ပွင့်ဖြူမြို့နယ်]]{{•}}[[စလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ငဖဲမြို့နယ်]]{{•}}[[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]] |- ![[ပခုက္ကူခရိုင်]] | [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်]]{{•}}[[ရေစကြိုမြို့နယ်]]{{•}}[[မြိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါက်မြို့နယ်]] |- ![[ဂန့်ဂေါခရိုင်]] | [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]{{•}}[[ထီးလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆောမြို့နယ်]] |} ====[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]==== ====ခရိုင်ရှိမြို့နယ်==== {|class=wikitable ![[မဟာအောင်မြေခရိုင်]] |[[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်]] {{•}}[[ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်]]{{•}} [[ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်]]{{•}} [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်]] |- ![[အောင်မြေသာစံခရိုင်]] |[[အောင်မြေသာစံမြို့နယ်]]{{•}} [[ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}} [[မတ္တရာမြို့နယ်]] |- ![[အမရပူရခရိုင်]] |[[အမရပူရမြို့နယ်]] |- ![[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]] |[[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]] |- ![[သပိတ်ကျင်းခရိုင်]] |[[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[စဉ့်ကူးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးကုတ်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] |[[ကျောက်ဆည်မြို့နယ်]]{{•}}[[မြစ်သားမြို့နယ်]]{{•}}[[စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[တံတားဦးခရိုင်]] |[[တံတားဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ငါန်းဇွန်မြို့နယ်]] |- ![[မိတ္ထီလာခရိုင်]] |[[မလှိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိတ္ထီလာမြို့နယ်]]{{•}}[[သာစည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်]] |- ![[မြင်းခြံခရိုင်]] |[[မြင်းခြံမြို့နယ်]]{{•}}[[နွားထိုးကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[တောင်သာမြို့နယ်]] |- ![[ညောင်ဦးခရိုင်]] |[[ညောင်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ရမည်းသင်းခရိုင်]] |[[ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရမည်းသင်းမြို့နယ်]] |} ====[[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]==== {|class=wikitable !ဥတ္တရခရိုင် |[[ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်]] {{•}} [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်]] |- !​ဇေယျာသီရိခရိုင် |[[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်]] {{•}} [[ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်]] |- !လယ်​ဝေးခရိုင် |[[လယ်ဝေးမြို့နယ်]] {{•}} [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]] |- ![[ပျဉ်းမနားခရိုင်]] |[[ပျဉ်းမနားမြို့နယ်]] {{•}} [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း=== ====[[ကယားပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[လွိုင်ကော်ခရိုင်]] |[[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] {{•}} [[ရှားတောမြို့နယ်]] |- ![[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]] |[[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖရူးဆိုးမြို့နယ်]] |- ![[ဘောလခဲခရိုင်]] |[[ဘောလခဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မယ်စဲ့ခရိုင်]] |[[မယ်စဲ့မြို့နယ်]] |} ====[[ရှမ်းပြည်နယ်]]==== =====ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] |[[ကျိုင်းတုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းခတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းယန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းလားမြို့နယ်]] |- ![[မိုင်းဆတ်ခရိုင်]] |[[မိုင်းဆတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းတုံမြို့နယ်]] |- ![[တာချီလိတ်ခရိုင်]] |[[တာချီလိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းယောင်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ကျောက်မဲခရိုင်]] |[[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်ချိုမြို့နယ်]]{{•}}[[သီပေါမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ္မတူမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မန်တုံမြို့နယ်]] |- ![[လားရှိုးခရိုင်]] |[[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]]{{•}}[[လားရှိုးမြို့နယ်]]{{•}}[[သိန္နီမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]{{•}} |- ![[လောက်ကိုင်ခရိုင်]] |[[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လောက်ကိုင်မြို့နယ်]] |- ![[ဟိုပန်ခရိုင်]] |[[ပန်ဝိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းမောမြို့နယ်]]{{•}}[[ဟိုပန်မြို့နယ်]] |- ![[မူဆယ်ခရိုင်]] |[[မူဆယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] |- ![[မိုးမိတ်ခရိုင်]] |[[မိုးမိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မဘိမ်းမြို့နယ်]] |- ![[မက်မန်းခရိုင်]] |[[ပန်ဆန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မက်မန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[နားဖန်းမြို့နယ်]] |} =====ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[လင်းခေးခရိုင်]] |[[လင်းခေးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးနဲမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းပန်မြို့နယ်]]{{•}}[[မောက်မယ်မြို့နယ်]] |- ![[လွိုင်လင်ခရိုင်]] |[[လွိုင်လင်မြို့နယ်]]{{•}}[[လဲချားမြို့နယ်]]{{•}}[[နမ့်စန်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျေးသီးမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းကိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မိုင်းရှူးမြို့နယ်]] |- ![[တောင်ကြီးခရိုင်]] |[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဟိုပုံးမြို့နယ်]] {{•}}[[ဆီဆိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကလောမြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်းတယမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွာငံမြို့နယ်]]{{•}}[[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း=== ====ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး==== ==== ခရိုင်ရှိမြို့နယ် ==== {|class=wikitable ![[ပုသိမ်ခရိုင်]] |[[ပုသိမ်မြို့နယ်]]{{•}} [[ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်]]{{•}}[[ငပုတောမြို့နယ်]]{{•}}[[သာပေါင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကျုံပျော်ခရိုင်]] |[[ကျုံပျော်မြို့နယ်]]{{•}} [[ရေကြည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်]] |- ![[ဟင်္သာတခရိုင်]] |[[ဟင်္သာတမြို့နယ်]]{{•}}[[ဇလွန်မြို့နယ်]]{{•}} [[လေးမျက်နှာမြို့နယ်]] |- ![[မြန်အောင်ခရိုင်]] |[[မြန်အောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကြံခင်းမြို့နယ်]]{{•}} [[အင်္ဂပူမြို့နယ်]] |- ![[မအူပင်ခရိုင်]] |[[မအူပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်းတနော်မြို့နယ်]]{{•}} [[ညောင်တုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဓနုဖြူမြို့နယ်]] |- ![[မြောင်းမြခရိုင်]] |[[မြောင်းမြမြို့နယ်]]{{•}}[[အိမ်မဲမြို့နယ်]]{{•}} [[ဝါးခယ်မမြို့နယ်]] |- ![[ဖျာပုံခရိုင်]] |[[ဖျာပုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ဘိုကလေးမြို့နယ်]]{{•}} [[ကျိုက်လတ်မြို့နယ်]]{{•}} [[ဒေးဒရဲမြို့နယ်]] |- ![[လပွတ္တာခရိုင်]] |[[လပွတ္တာမြို့နယ်]]{{•}}[[မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ်]] |} ====[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]==== =====ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အရှေ့ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ပဲခူးခရိုင်]] |[[ပဲခူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကဝမြို့နယ်]]{{•}}[[သနပ်ပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဝေါမြို့နယ်]] |- ![[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]] |[[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒိုက်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေကျင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]] |- ![[တောင်ငူခရိုင်]] |[[တောင်ငူမြို့နယ်]]{{•}}[[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ တောင်ငူခရိုင်|ထန်းတပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဖြူးမြို့နယ်]]{{•}}{{•}} |} =====ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအနောက်ပိုင်း===== {|class=wikitable ![[ပြည်ခရိုင်]] |[[ပြည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေတောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်းတောင်းမြို့နယ်]] |- ![[သာယာဝတီခရိုင်]] |[[သာယာဝတီမြို့နယ်]]{{•}}[[လက်ပံတန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းလှမြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင်|မင်းလှမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးညိုမြို့နယ်]]{{•}}[[အုတ်ဖိုမြို့နယ်]]{{•}} [[ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်]] |- ![[နတ်တလင်းခရိုင်]] |[[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဇီးကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[သဲကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါင်းတည်မြို့နယ်]] |} ====[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[တိုက်ကြီးခရိုင်]] |[[တိုက်ကြီးမြို့နယ်]] |- ![[လှည်းကူးခရိုင်]] |[[လှည်းကူးမြို့နယ်]] |- ![[မှော်ဘီခရိုင်]] |[[မှော်ဘီမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်းတပင်မြို့နယ် (ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး)|ထန်းတပင်မြို့နယ်]] |- ![[မင်္ဂလာဒုံခရိုင်]] |[[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေပြည်သာမြို့နယ်]] |- ![[အင်းစိန်ခရိုင်]] |[[အင်းစိန်မြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်သာယာအရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်သာယာအနောက်ပိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[သန်လျင်ခရိုင်]] |[[သန်လျင်မြို့နယ်]]{{•}}[[သုံးခွမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်တန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ခရမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်]] |- ![[တွံတေးခရိုင်]] |[[တွံတေးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ကော့မှူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒလမြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်တံတားခရိုင်]] |[[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]{{•}}[[ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လမ်းမတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[လသာမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့နယ်]] |- ![[အလုံခရိုင်]] |[[အလုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[စမ်းချောင်းမြို့နယ်]] |- ![[မရမ်းကုန်းခရိုင်]] |[[မရမ်းကုန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]] |- ![[သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင်]] |[[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]]{{•}}[[တာမွေမြို့နယ်]]{{•}}[[ရန်ကင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်]] |[[ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒေါပုံမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[သာကေတမြို့နယ်]] |- ![[ဒဂုံမြို့သစ်ခရိုင်]] |[[ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကမာရွတ်ခရိုင်]] |[[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဗဟန်းမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း=== ====[[ကချင်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[မြစ်ကြီးနားခရိုင်]] |[[မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]{{•}}[[အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်]] |- ![[တနိုင်းခရိုင်]] |[[တနိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[ချီဖွေခရိုင်]] |[[ချီဖွေမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆော့လော်မြို့နယ်]] |- ![[ဗန်းမော်ခရိုင်]] |[[ဗန်းမော်မြို့နယ်]]{{•}}ရွှေဂူမြို့နယ်{{•}}[[မိုးမောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[မံစီမြို့နယ်]] |- ![[ပူတာအိုခရိုင်]] |[[ပူတာအိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မချမ်းဘောမြို့နယ်]]{{•}}[[ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်]]{{•}}[[နောင်မွန်းမြို့နယ်]] |- ![[မိုးညှင်းခရိုင်]] |[[မိုးညှင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မိုးကောင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဖားကန့်မြို့နယ်]] |} ====[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[ခန္တီးခရိုင်]] |[[ခန္တီးမြို့နယ်]]{{•}} |- !ကလေးခရိုင် |[[ကလေးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကလေးဝမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းကင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကသာခရိုင်]] |[[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[အင်းတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကသာမြို့နယ်]]{{•}}[[ထီးချိုင့်မြို့နယ်]]{{•}} |- ![[ကောလင်းခရိုင်]] |[[ကောလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝန်းသိုမြို့နယ်]] |- ![[ကန့်ဘလူခရိုင်]] |[[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျွန်းလှမြို့နယ်]] |- ![[မော်လိုက်ခရိုင်]] |[[မော်လိုက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဖောင်းပြင်မြို့နယ်]] |- ![[မုံရွာခရိုင်]] |[[အရာတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဘုတလင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ချောင်းဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[မုံရွာမြို့နယ်]] |- ![[စစ်ကိုင်းခရိုင်]] |[[မြောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[မြင်းမူမြို့နယ်]]{{•}}[[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]] |- ![[ရွှေဘိုခရိုင်]] |[[ခင်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝက်လက်မြို့နယ်]] |- ![[တမူးခရိုင်]] |[[တမူးမြို့နယ်]] |- ![[ယင်းမာပင်ခရိုင်]] |[[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကနီမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုလဲမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]] |- |ဟုမ္မလင်းခရိုင် |ဟုမ္မလင်းမြို့နယ် |- |နာဂဒေသ |လေရှီးမြို့နယ်၊လဟယ်မြို့နယ်၊နန်းယွန်းမြို့နယ် |- |ရေဦးခရိုင် |ရေဦးမြို့နယ်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ဒီပဲယင်း |} ===မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း=== ====[[ကရင်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[ဘားအံခရိုင်]] |[[ဘားအံမြို့နယ်]]{{•}}[[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]] |- ![[မြဝတီခရိုင်]] |[[မြဝတီမြို့နယ်]] |- ![[ကော့ကရိတ်ခရိုင်]] |[[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]] |- !ကြာအင်းဆိပ်ကြီးခရိုင် |[[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]] |- ![[ဖာပွန်ခရိုင်]] |[[ဖာပွန်မြို့နယ်]] |- !သံတောင်ကြီးခရိုင် |[[သံတောင်ကြီးမြို့နယ်]] |} ====[[မွန်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[မော်လမြိုင်ခရိုင်]] |[[မော်လမြိုင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]{{•}}[[ချောင်းဆုံမြို့နယ်]]{{•}}[[သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်]]{{•}}[[မုဒုံမြို့နယ်]] |- ![[ရေးခရိုင်]] |[[ရေးမြို့နယ်]] |- ![[သထုံခရိုင်]] |[[သထုံမြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျိုက်ထိုခရိုင်]] |[[ကျိုက်ထိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ဘီးလင်းမြို့နယ်]] |} ====[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]==== {|class=wikitable ![[ထားဝယ်ခရိုင်]] |[[ထားဝယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[လောင်းလုံမြို့နယ်]]{{•}}[[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ရေဖြူမြို့နယ်]] |- ![[မြိတ်ခရိုင်]] |[[ကျွန်းစုမြို့နယ်]]{{•}}[[မြိတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ပုလောမြို့နယ်]]{{•}}[[တနင်္သာရီမြို့နယ်]] |- ![[ကော့သောင်းခရိုင်]] |[[ကော့သောင်းမြို့နယ်]] |- ![[ဘုတ်ပြင်းခရိုင်]] |[[ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်]] |} ===မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း=== ====[[ချင်းပြည်နယ်]]==== {| class="wikitable" ![[ဟားခါးခရိုင်]] |[[ဟားခါးမြို့နယ်]]{{•}}[[ထန်တလန်မြို့နယ်]] |- ![[ဖလမ်းခရိုင်]] |[[ဖလမ်းမြို့နယ်]]{{•}}[[တီးတိန်မြို့နယ်]]{{•}}[[တွန်းဇံမြို့နယ်]] |- ![[မတူပီခရိုင်]] |[[မတူပီမြို့နယ်]]{{•}}[[ပလက်ဝမြို့နယ်]] |- ![[မင်းတပ်ခရိုင်]] |[[မင်းတပ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]] |} ====[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]==== {|class=wikitable ![[စစ်တွေခရိုင်]] |[[စစ်တွေမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ပေါက်တောမြို့နယ်]]{{•}}[[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]] |- ![[မောင်တောခရိုင်]] |[[မောင်တောမြို့နယ်]]{{•}}[[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်]] |- ![[ကျောက်ဖြူခရိုင်]] |[[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]{{•}}[[မာန်အောင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]{{•}}[[အမ်းမြို့နယ်]] |- ![[သံတွဲခရိုင်]] |[[သံတွဲမြို့နယ်]]{{•}}[[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဂွမြို့နယ်]] |- ![[မြောက်ဦးခရိုင်]] |[[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းပြားမြို့နယ်]]{{•}}[[မြေပုံမြို့နယ်]] |} ==ကော့သောင်း== {{Reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ| ]] cceg82umm33ct3s4g6fm0yxtjsou5td 0 58978 1041717 1040888 2026-07-02T01:21:43Z Chenzeyan29 141880 /* လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသားများ */ 1041717 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = အေးသာယာ | official_name = အေးသာယာရပ်ကွက် | other_name = {{nobold|{{lang|shn|ဝဵင်းဢေးတႃႇယႃႇ}} <br /> {{lang|blk|ဝေင်ꩻခွꩻသာႏယာႏ}}}} | native_name = တောင်ကြီးမြို့သစ် | settlement_type = မြို့ပြရပ်ကွက် / မြို့သစ် | image_skyline = Aye Thar Yar Town.jpg | imagesize = 260px | image_caption = အေးသာယာမြို့သစ် မြင်ကွင်း | pushpin_map = Myanmar | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံအတွင်း တည်နေရာ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[တောင်ကြီးခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] | established_title = စတင်တည်ထောင် | established_date = ၁၉၈၉ ဒီဇင်ဘာ | area_total_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_total = | population_density_km2 = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|MST]] | utc_offset1 = +6:30 | coordinates = {{coord|20|46|38|N|96|59|56|E|region:MM_type:city|display=inline,title}} | elevation_m = 1170 | website = | footnotes = }} '''အေးသာယာမြို့''' ({{lang-shn|ဝဵင်းဢေးတႃႇယႃႇ}}၊ {{lang-blk|ဝေင်ꩻခွꩻသာႏယာႏ}}) သို့မဟုတ် '''အေးသာယာမြို့သစ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[တောင်ကြီးခရိုင်]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] အုပ်ချုပ်ရေးအောက်တွင် တည်ရှိသော အဓိက မြို့ပြရပ်ကွက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့မ၏ လူဦးရေထူထပ်မှုကို လျှော့ချရန်နှင့် မြို့ပြနယ်နိမိတ် တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်၍ "တောင်ကြီးမြို့သစ်စီမံကိန်း" အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name="history_ayetharyar">တောင်ကြီးမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန. (၂၀၂၆). ''တောင်ကြီးမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ''. ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ရုံး. စာ-၁၅။</ref> အုပ်ချုပ်ရေးအရ တောင်ကြီးမြို့၏ ရပ်ကွက်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သော်လည်းသီးခြားစင်္ကြံမြို့ခွဲ အသွင်ဖြင့် တည်ရှိသည်။ == စီးပွားရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == အေးသာယာသည် တောင်ကြီးမြို့၏ အဓိက ဝင်ပေါက်မုခ်ဝတွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံးသော စက်မှုဇုန် (အေးသာယာစက်မှုဇုန်) တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းနှင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေးမြို့ကြီးများမှ တောင်ကြီးမြို့သို့ လာရောက်သော အဝေးပြေးယာဉ်လိုင်းများ အားလုံး ဆိုက်ကပ်ရာ အဝေးပြေးယာဉ်ရပ်နားစခန်း (ညောင်ဖြူစခန်းနှင့် ကပ်လျက်) တည်ရှိသဖြင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု၏ အဓိက ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ အေးသာယာဂေါက်ကွင်း တည်ရှိပြီး ဒေသတွင်း အားကစားနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို အထောက်အကူပြုသည်။<ref name="Gensbichler">{{cite book|last=Gensbichler|first=Georg|title=Golf 2008 Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=2Daek9l4k00C|publisher=Bangkokbooks|isbn=978-974-8278-44-5}}</ref> == ပညာရေးကဏ္ဍ == အေးသာယာမြို့သည် [[တောင်ကြီးမြို့]]၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ပညာရေး အချက်အချာကျသော မြို့သစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="GAD2020">{{cite report |title=တောင်ကြီးမြို့နယ် ဒေသန္တရအချက်အလက်များ |publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |year=2020 |location=တောင်ကြီး}}</ref> မြို့အတွင်း အခြေခံပညာရေးအပြင် ပြည်နယ်အဆင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ်များနှင့် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းများ စနစ်တကျ အခြေစိုက် တည်ရှိသည်။ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)]] (Technological University, Taunggyi)သည် အေးသာယာမြို့၏ ကွက်သစ် (၉) တွင် တည်ရှိပြီး အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့သင်တန်းများကို အဓိက သင်ကြားပေးနေသည့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အဓိက နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="TUT2024">{{cite web |title=Technological University (Taunggyi) History |url=https://www.tutganyi.edu.mm |website=Ministry of Science and Technology |access-date=2026-06}}</ref>အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (တောင်ကြီး) (Government Technical Institute - GTI, Taunggyi)ကို နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာနအောက်ရှိ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (GTI) ကျောင်းဖြစ်ပြီး ကာလတို၊ ကာလရှည် နည်းပညာဒီပလိုမာ သင်တန်းများကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည်။<ref name="DTVE2022">{{cite report |title=နည်းပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရေးဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံများစာရင်း |publisher=သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |year=2022}}</ref> အေးသာယာမြို့ပေါ်တွင် ဒေသခံကျောင်းသားလူငယ်များအတွက် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (အ.ထ.က) နှင့် အလယ်တန်း၊ မူလတန်းကျောင်းများစွာ တည်ရှိပြီး ထင်ရှားသော ကျောင်းများမှာ အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (အ.ထ.က - ၁(စက်၊စိုက်၊မွေး)၊ အေးသာယာ)နှင့် အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (အ.ထ.က - ၂၊ အေးသာယာ)'''<ref name="GAD2020" />တို့ဖြစ်သည်။ == လူဦးရေနှင့် တိုင်းရင်းသားများ == အေးသာယာတွင် သမိုင်းကြောင်းအရ အရပ်မျက်နှာအသီးသီးမှ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချလာသူများပြားသဖြင့် တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ စုံလင်စွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ထနော့လူမျိုး|ထနော့ (ပအိုဝ်းတနိုး)]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] နှင့် [[ကယားလူမျိုး|ကယား]] တို့အပြင် မွတ်စလင်ဘာသာဝင်များ၊ [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်နွယ်ဖွားများ]] နှင့် [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး]] များလည်း ချစ်ကြည်ရင်းနှီးစွာ အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:တောင်ကြီးမြို့]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့သစ်များ]] 45gfj9f7um666oxnsnujgj9725hbrl8 0 70790 1041713 691038 2026-07-01T22:13:07Z ~2026-37602-30 145086 /* */ 1041713 wikitext text/x-wiki == ၁၆၈၈ ခုနှစ် မှတ်တမ်း == === ဇန်နဝါရီလ === (၁) ရက်။ ::* === ဖေဖော်ဝါရီလ === (၁) ရက်။ ::* === မတ်လ === (၁) ရက်။ ::* === ဧပြီလ === (၁) ရက်။ ::* === မေလ === (၁) ရက်။ ::* === ဇွန်လ === (၁) ရက်။ ::* === ဇူလိုင်လ === (၁) ရက်။ ::* === ဩဂုတ်လ === (၁) ရက်။ ::* === စက်တင်ဘာလ === (၁) ရက်။ ::* === အောက်တိုဘာလ === (၁) ရက်။ ::* === နိုဝင်ဘာလ === (၁) ရက်။ ::* === ဒီဇင်ဘာလ === (၁) ရက်။ ::* ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:၁၆၈၈]] [[Category:၁၇ ရာစုနှစ်]] {{Stub}} 763rpthp3kge5ezfkytcj8rlp44zbjy 0 86605 1041680 740864 2026-07-01T16:00:47Z ~2026-37558-68 145075 /* ကိုးကား */ 1041680 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name = လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ် | native_name = | native_name_lang = | image = File:Loikaw University.jpg | image_upright = | image_alt = | caption = | latin_name = | other_name = <!--or, other_names--> | former_name = | motto = ပညာပြည့်ဖြိုး လူ့အကျိုး | motto_lang = my | mottoeng = | type = အများဆိုင် | established = ၁၄.၅.၂၀၀၃ | closed = <!-- {{end date|YYYY}} --> | founder = | parent = | affiliation = | religious_affiliation = | academic_affiliation = | endowment = | budget = | officer_in_charge = | chairman = | chairperson = | chancellor = | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = | rector = | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | address = <!-- Please discuss before using --> | city = လွိုင်ကော်မြို့ | state = ကယားပြည်နယ် | province = | country = မြန်မာနိုင်ငံ | postcode = <!--or, postalcode or zipcode--> |coordinates = {{coord|19.694|97.198|type:edu_region:MM|display=inline,title}} | campus = | language = | colors = <!--or, colours= --> | athletics = | sports = | athletics_nickname = <!--or, sports_nickname= --> | sporting_affiliations = | mascot = <!--or, mascots= --> | website = {{URL|http://www.loikawuniversity.edu.mm/}} | logo = | logo_size = | logo_alt = | footnotes = }} '''လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[လွိုင်ကော်မြို့]]တွင် တည်ရှိသော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်၏ ပင်မဆောင်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] အတွင်းရေးမှူး ၁ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သိန်းစိန်၊ ဦး|သိန်းစိန်]]က ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docsMA2007/MA2007-08-06.pdf|title=လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ် ပင်မဆောင်ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား|work=[[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ]]|date=၆ ဩဂုတ် ၂၀၀၇|accessdate=၁၀ မတ် ၂၀၁၈}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၉၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၈ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်ကောလိပ်အဖြစ် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။၂၀၀၂ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ရက်နေ့တွင် ဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၃ခုနှစ် မေလ ၁၄ရက်တွင် တက္ကသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.loikawuniversity.edu.mm/?page_id=1692&lang=my|title=တက္ကသိုလ်၏သမိုင်း|accessdate=19 August 2021|archivedate=19 August 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819095644/http://www.loikawuniversity.edu.mm/?page_id=1692&lang=my}}</ref> ==တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း== လွိုင်ကော်မြို့၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိကာ ဒေါဥခူးရပ်ကွက်တွင် ပါဝင်သည်။၁၅၈.၆၃ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ [[File:Loikaw University 2.jpg|thumb|ပင်မ​ဆောင်]] ==သင်ကြား​ရေးဌာနများ== *မြန်မာစာဌာန *အင်္ဂလိပ်စာဌာန *ပထဝီဝင်ဌာန *သမိုင်းဌာန *ဒဿနိကပညာဌာန *ဥပဒေပညာဌာန *အရှေ့တိုင်းပညာဌာန *ဓာတုဗေဒဌာန *ရူပဗေဒဌာန *သင်္ချာဌာန *သတ္တဗေဒဌာန *ရုက္ခဗေဒဌာန *ဘူမိဗေဒဌာန == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ကယားပြည်နယ်ရှိ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ]] {{Myanmar-university-stub}} 0w6limbtdh1g5v9sx15i30fx64kn9of 0 125022 1041673 747669 2026-07-01T14:29:38Z EmausBot 5629 [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1041673 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] ayownunbb9wjefju6gx959zutsc7zh2 0 147534 1041748 750879 2026-07-02T07:03:05Z HyBoxwood 145094 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 1041748 wikitext text/x-wiki {{Infobox Legislature |name=တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံအမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက် |last_election2=[[၂၀၁၈ အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက်|၁၈ မတ်လ ၂၀၁၈]] |structure2=13th_PRC_NPCSC.svg|structure2_res=250px|political_groups1=Since 28 June 2020:<br/> '''အစိုးရ (၂,၀၉၉)''': * {{colorbox|#FF0000}} [[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (၂,၀၉၉) '''United Front and independents (၈၅၆)''': * {{colorbox|#33E6CC}} Jiusan Society (၆၃) * {{colorbox|#2A52BE}} China Democratic League (၅၇) * {{colorbox|#F17C67}} China National Democratic Construction Association (၅၇) * {{colorbox|#FFB232}} China Association for Promoting Democracy (၅၅) * {{colorbox|#FF6F00}} Chinese Peasants' and Workers' Democratic Party (၅၄) * {{colorbox|#0800FF}} Revolutionary Committee of the Chinese Kuomintang (၄၃) * {{colorbox|#1E90FF}} China Zhi Gong Party (၃၈) * {{colorbox|#003153}} Taiwan Democratic Self-Government League (၁၃) * {{colorbox|#C2C2C2}} Independent (၄၇၆) '''Vacant (၂၅)''': * {{color box|white|border=#000000}} Vacant (၂၅) <!-- Hong Kong and Macao political parties are not national parties and they will not listed in party membership. -->|political_groups2=Since 29 June 2019:<br/> '''အစိုးရ (၁၁၉)''': * {{colorbox|#FF0000}} [[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (၁၁၉) '''[[United Front (People's Republic of China)|United Front]] and independents (၅၃)''': * {{colorbox|#2A52BE}} China Democratic League (၉) * {{colorbox|#FFB232}} China Association for Promoting Democracy (၇) * {{colorbox|#FF6F00}} Chinese Peasants' and Workers' Democratic Party (၇) * {{colorbox|#0800FF}} Revolutionary Committee of the Chinese Kuomintang (၆) * {{colorbox|#33E6CC}} Jiusan Society (၅) * {{colorbox|#1E90FF}} China Zhi Gong Party (၃) * {{colorbox|#F17C67}} China National Democratic Construction Association (၃) * {{colorbox|#003153}} Taiwan Democratic Self-Government League (၃) * {{colorbox|#C2C2C2}} Independent (၁၀) '''Vacant (၃)''': * {{color box|white|border=#000000}} Vacant (၃) |committees1= |committees2= |joint_committees= |voting_system1=[[Party-list proportional representation]] and [[Approval voting]]<ref name="Election 11">{{cite web |author = National People's Congress of the PRC |script-title = zh:中华人民共和国全国人民代表大会和地方各级人民代表大会选举法 |trans-title = Election Law of the National People's Congress and Local People's Congress of the People 's Republic of China |url = http://www.npc.gov.cn/npc/xinwen/2015-08/31/content_1945577.htm |website = www.npc.gov.cn |accessdate = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၇ |language = zh-cn |archive-url = https://web.archive.org/web/20170613140649/http://www.npc.gov.cn/npc/xinwen/2015-08/31/content_1945577.htm |archive-date = 13 June 2017 |url-status = dead |title = မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |archivedate = 13 June 2017 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20170613140649/http://www.npc.gov.cn/npc/xinwen/2015-08/31/content_1945577.htm }}</ref>{{Failed verification|date=July 2020}} |voting_system2=[[Party-list proportional representation]] and [[Approval voting]]<ref name="Election 11" />{{Failed verification|date=July 2020}} |last_election1=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇ – ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ |next_election1= ၂၀၂၂ – ၂၀၂၃ |structure1=13th_PRC_National_People%27s_Congress_Diagram.svg |next_election2=[[2022 National People's Congress|2023]] |redistricting=[[Standing Committee of the National People's Congress]] |session_room=File:GreatHall auditorium.jpg |session_res=250px|meeting_place=[[ပြည်သူ့ခန်းမဆောင်ကြီး]],1 Ren Da Hui Tang Xi Lu, [[ရှီးချန်ခရိုင်]], [[ပေကျင်း]], [[China|People's Republic of China]]|session_room2=|session_res2=|meeting_place2=|website=http://www.npc.gov.cn|footnotes=|structure1_res=250px|house2=[[Standing Committee of the National People's Congress|NPCSC]]|native_name={{nobold|{{lang|zh-Hans|中华人民共和国全国人民代表大会}}}}|leader2_type=[[Chairman of the Standing Committee of the National People's Congress|Chairman of NPCSC]]|legislature=[[13th National People's Congress]]|coa_pic=中華人民共和國國徽.svg|coa_res=130px|background_color=#D4000|text_color=#FFFFFF|house_type=[[တစ်ပါတီစနစ်]]|foundation=၁၉၅၄|preceded_by=Parliament of China:<ref name="a">[[Mainland China]] only, Legislative Yuan continues operation in the [[Free area of the Republic of China|territories held by the Republic of China]]</ref> *[[National Assembly (Republic of China)|National Assembly]] (''de jure'') *[[Legislative Yuan]] *[[Control Yuan]] [[Chinese People's Political Consultative Conference]] (''de facto'')|leader1_type=Presidium of NPC|leader1=[[အမျိုးသား​ပြည်သူ့ကွန်ဂရက်သဘာပတိ ]] ( ယာယီ - NPC ၏ကဏ္ဍတိုင်းမဖွင့်မီရွေးကောက်တင်မြှောက်သည် )<ref>{{cite web |url=http://www.npc.gov.cn/npc/xinwen/2018-03/04/content_2041137.htm |script-title=zh:第十三届全国人民代表大会第一次会议主席团和秘书长名单 |date=4 March 2018 |access-date=16 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316214000/http://www.npc.gov.cn/npc/xinwen/2018-03/04/content_2041137.htm |archive-date=16 March 2018 |url-status=dead |title=Archived copy |accessdate=2 November 2020 |archivedate=16 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180316214000/http://www.npc.gov.cn/npc/xinwen/2018-03/04/content_2041137.htm }}</ref>|leader2=[[လီ ကျန်ရှူ]]|house1=NPC|party2=[[Communist Party of China|CPC]]|election2=၁၇ မတ် ၂၀၁၈|leader3_type=[[Secretary-General of the National People's Congress|Secretary-General of NPCSC]]|leader3={{ill|ယန်ကျဲန်ဝူ |zh|杨振武}}|election3=၁၇ မတ် ၂၀၁၈|party3=[[Chinese Communist Party|CPC]]|leader4_type=[[General Secretary of the Communist Party of China|Ruling party leader]]|leader4=[[ရှီကျင့်ဖျင်]]|party4=[[Chinese Communist Party|CPC]]|members=Since 5 March 2018:<br/>2980 Members of NPC<br/>175 Members of NPCSC|term_length=၅နှစ်|constitution=[[Constitution of the People's Republic of China]], 1982}}{{Infobox Chinese|title=အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက်|uig=مەمىلكەتلىك خەلق قۇرۇلتىپى|ci=|mi=|j=|c=|mnc_rom=Gubchi gurun-i niyalmairgen fundelen amba isarin (Renda)|mnc=ᡤᡠᠪᠴᡴᡳ<br/>ᡤᡠᡵᡠᠨ {{zwj}}‍ᡳ<br/>ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳᡵᡤᡝᠨ<br/>ᡶᡠᠨᡩᡝᠯᡝᠨ<br/>ᠠᠮᠪᠠ<br/>ᡳᠰᠠᡵᡳᠨ<br/>(ᡰᡳᡝᠨᡩᠠ)|usy=|uyy=Memliketlik xelq qurultiy|uly=Memliketlik xelq qurultiy|monr=|s={{linktext|lang=cmn-Hans|全国|人民|代表|大会}}|mon=Бөх улсын ардын төлөөлөгчдийн их хуралд|mong=ᠪᠦ᠋ᠬᠦ<br/>ᠤᠯᠤᠰ {{zwj}}‍ᠤᠨ<br/>ᠠᠷᠠᠳ {{zwj}}‍ᠤᠨ<br/>ᠲᠥᠯᠥᠭᠡᠯᠡᠭᠴᠢᠳ<br/>ᠦᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ|zha=Daengx Guek Yinzminz Daibyauj Daihhoih|wylie=rgyal yongs mi dmangs 'thus mi tshogs chen|tib=རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་|order=st|l=နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်ညီလာခံ|p=Quánguó Rénmín Dàibiǎo Dàhuì|t={{linktext|lang=cmn-Hant|全國|人民|代表|大會}}|altname=}} '''အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက်''' (အများအားဖြင့်အတိုကောက်အားဖြင့် '''NPC''' ) ဟုခေါ်ဆိုကြပ​ြီး၊ အဆိုပါ '''တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ''' '''အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက်''' သည်အမြင့်ဆုံးပြည်နယ်အာဏာ၏အဖွဲ့နှင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏]] အမျိုးသားလွှတ်တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင်အဖွဲ့ဝင် ၂,၉၈၀ ရှိခဲ့ပြီး၎င်းသည်ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးဆုံးလွှတ်တော်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက်သည်နှစ်စဉ်နှစ်ပတ်ခန့်အကြမ်းဖျင်းတွေ့ဆုံပြီးအရေးကြီးသောဥပဒေပြုလွှတ်တော်များအပေါ်မဲပေးကြသည်။ အဖွဲ့ဝင်များသည်အချိန်ပိုင်းဥပဒေပြုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ်သတ်မှတ်ခံရပြီးလခမရရှိပါ။ == သမိုင်း == === ရီပတ်ဘလီကန်ခေတ် === အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက်တောင်းဆိုမှုများသည်နောက်ဆုံးတွင် [[ချင်းမင်းဆက်|Qing မင်းဆက်]] ကိုဖြုတ်ချခဲ့သော တော်လှန်ရေးသမားများ၏ စင်မြင့်တွင်ရှိသည်။ တုံ့ပြန်မှုအရ Qing မင်းဆက်သည် ၁၉၁၀ တွင် ပထမအကြိမ်စည်းဝေးပွဲ ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သို့သော်သူသည်အင်အားမရှိသလောက်ဖြစ်ပြီးအကြံပေးအဖွဲ့အဖြစ်သာရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ === ယခင်အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက်၏အသင်းဝင် === {| class="wikitable sortable" !ကွန်ဂရက် ! နှစ် ! စုစုပေါင်းလက်ထောက် ! အမျိုးသမီးလက်ထောက် ! <small>အမျိုးသမီး %</small> ! လူနည်းစုလက်ထောက် ! <small>လူနည်းစု %</small> ! Ref |- | ပထမ | ၁၉၅၄ | 1226 | ၁၄၇ | <small>၁၂</small> | ၁၇၈ | <small>၁၄.၅</small> | <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.allcountries.org/china_statistics/23_1_number_of_deputies_to_all.html|title=Number of Deputies to All the Previous National People's Congresses in 2005 Statistical Yearbook, source: National Bureau of Statistics of China|accessdate=30 June 2010}}</ref> |- | ဒုတိယ | ၁၉၅၉ | 1226 | ၁၅၀ | <small>၁၂.၂</small> | ၁၇၉ | <small>၁၄.၆</small> | |- | တတိယ | ၁၉၆၄ | 3040 | 542 | <small>၁၇.၈</small> | 372 | <small>၁၂.၂</small> | |- | စတုတ်ထ | 1975 | 2885 | 653 | <small>၂၂.၆</small> | ၂၇၀ | <small>၉.၄</small> | |- | ပဉ္စမအချက် | 1978 | 3497 | 742 | <small>၂၁.၂</small> | 381 | <small>၁၀.၉</small> | |- | ဆဌမ | 1983 | 2978 | 632 | <small>၂၁.၂</small> | 403 | <small>၁၃.၅</small> | |- | သတ္တမ | 1988 | 2978 | 634 | <small>၂၁.၃</small> | 445 | <small>၁၄.၉</small> | |- | အight္ဌမ | 1993 | 2978 | 626 | <small>၂၁</small> | 439 | <small>၁၄.၈</small> | |- | နဝမ | 1998 | 2979 | 650 | <small>၂၁.၈</small> | 428 | <small>၁၄.၄</small> | |- | ဒသမ | 2003 | 2985 | 604 | <small>၂၀.၂</small> | 414 | <small>၁၃.၉</small> | |- | ဒသမ | ၂၀၀၈ | 2987 | 637 | <small>၂၁.၃</small> | 411 | <small>၁၃.၈</small> | <ref>{{Cite web|url=http://npc.people.com.cn/GB/15017/6937517.html|accessdate=26 March 2012}}</ref> |- | ဒွါဒသမ | ၂၀၁၃ | 2987 | 699 | <small>၂၃.၄</small> | 409 | <small>၁၃.၇</small> | <ref>{{Cite web|url=http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Focus/2013-02/27/content_1759084.htm|title=New nat'l legislature sees more diversity|accessdate=12 November 2013}}</ref> |- | ဆယ်သုံး | 2018 | 2980 | 742 | <small>၂၄.၉</small> | 438 | <small>၁၄.၇</small> | <ref>12th Congress information from {{Cite web|url=http://www.ipu.org/parline-e/reports/2065_A.htm|title=IPU PARLINE Database: General Information|accessdate=9 June 2013}}</ref> |} [[ဖိုင်:The_1st_Session_of_the_12th_National_People's_Congress_open_20130305.jpg|right|thumb|270x270px|၁၂ ကြိမ်မြောက်အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက်သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပခဲ့သည်]] ==ကိုကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] 756hqw5pfc40r9uqyurfo68xfwz5hji 0 189002 1041746 999009 2026-07-02T06:51:16Z Zawzawaungthwin 100038 {{main|ရင်ပေါင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} 1041746 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ရင်ပေါင်တိုင် |official_name = ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ယင်းမာပင်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ရင်ပေါင်တိုင် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.07253074646|94.7885437011719|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ''' ({{Lang-en|Yinpaungtaing}})သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ယင်းမာပင်ခရိုင်]]၊ [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]၊ [[ရင်ပေါင်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၅၅ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ၂၀၂၂ ဖြစ်ရပ် == {{main|ရင်ပေါင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရင်ပေါင်တိုင်ရွာကို [[တပ်မတော်|စစ်ကောင်စီတပ်]]များ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအပြင် အင်အား ၁၃၀ ခန့်ဖြင့် ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး ဒေသခံများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ရာ အသက် ၁၀ နှစ်ခန့်ရှိ ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် အနည်းဆုံး လူ ၁၉ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=ခင်ရီရီဇော် |title=ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရသည့်ရင်ပေါင်တိုင်ရွာက မီးကျွမ်းရုပ်အလောင်းများ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/12316 |website=Myanmar NOW |publisher=Myanmar NOW |access-date=၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |language=my |date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |archive-date=18 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818103247/https://myanmar-now.org/mm/news/12316 }}</ref> ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ညနေပိုင်းတွင် ရင်ပေါင်တိုင်ရွာအား Mi 35 တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ် ၃ စီးဖြင့် တစ်နာရီနီးပါးကြာ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ပြီး ရဟတ်ယာဉ် ၃ စီးဖြင့် စစ်သား ၆၀ ကျော် ချထားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ ဒေသခံ ၂၀ ဦးကိုလည်း ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |author1=ခင်ရီရီဇော် |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာသားများကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် စစ်တပ်က အနီးရှိရွာများကို ဆက်မီးရှို့ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/12327 |website=Myanmar NOW |publisher=Myanmar NOW |access-date=၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ |language=my |date=၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၂}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ရင်ပေါင်တိုင် |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ယင်းမာပင်မြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Sagaing-geo-stub}} j9eflz6oczbb5wimdi1vku4290plpni 0 232954 1041776 1031297 2026-07-02T10:13:51Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041776 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = လက်ယက်ကုန်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] | fatalities = ၁၃ ဦး<ref>{{cite web |author1=Namita Singh |title=Myanmar’s junta denies deadliest attack on school after 13 found dead |url=https://www.independent.co.uk/asia/southeast-asia/myanmar-junta-deadliest-school-attack-b2172026.html |website=The Independent |publisher=The Independent |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=en |date=၂၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=25 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220925113235/https://www.independent.co.uk/asia/southeast-asia/myanmar-junta-deadliest-school-attack-b2172026.html }}</ref><hr> *ကလေး ၆ ဦး *အရပ်သား ၇ ဦး | injuries = ၂၇ ဦး<hr> *ကလေး ၁၇ ဦး *ဆရာမ ၁ ဦး *အရပ်သား ၉ ဦး | victims = | perpetrators = [[တပ်မတော်]] * အမှတ် ၃၆၈ ခြေမြန်တပ်ရင်း<ref>{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=လက်ယက်ကုန်း ပစ်ခတ်မှုကို ခမရ ၃၆၈ တပ်ရင်း ကျူးလွန်ဟု NUG ဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/crime/2022/09/26/254838.html |website=ဧရာဝတီ |publisher=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |date=၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=29 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929160840/https://burma.irrawaddy.com/news/crime/2022/09/26/254838.html }}</ref> * [[တပ်မတော် (လေ)]] |map = }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''လက်ယက်ကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းကျေးရွာ]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်ရ်ပ ဖြစ်သည်။ လက်ယက်ကုန်းကျေးရွာ ကိုယ်ထူကိုယ်ထစာသင်ကျောင်း (ဘုန်းကြီးကျောင်း)ကို [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ တိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ် Mi 35 နှစ်စီးက ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၆ ဦးအပါအဝင် ၁၃ ဦးသေဆုံးခဲ့ကာ ၂၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="nug">{{cite web |title=အကြမ်းဖက်စစ်တပ်၏ ဒီပဲယင်းမြို့နယ် လက်ယက်ကုန်းရွာကို မြေပြင်၊ လေကြောင်းတို့မှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း – လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာန |url=https://mohr.nugmyanmar.org/en/news/news1992022/ |publisher=လူ့အခွင့်အရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=29 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929160806/https://mohr.nugmyanmar.org/en/news/news1992022/ }}</ref><ref>{{cite web |last1=Author |first1=No |title=Teachers recount carnage of Myanmar school helicopter attack |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2022/09/22/asia-pacific/myanmar-school-attack/ |website=The Japan Times |publisher=The Japan Times |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=24 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220924080142/https://www.japantimes.co.jp/news/2022/09/22/asia-pacific/myanmar-school-attack/ }}</ref> ထို့အပြင် ကျောင်းအတွင်းရှိ ဒဏ်ရာရ ကျောင်းသားကျောင်းသူ ကလေးများနှင့် ဆရာ၊ဆရာမများ အပါအဝင် လူ ၂၀ ဦးကျော်လည်း ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref name="dvb"/> == ဖြစ်ပွားမှု == စက်တင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်း စာသင်ကြားနေချိန်တွင် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ် Mi 35 နှစ်စီးဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများကို ၄၅ မိနစ်ကြာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူ ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[အင်ပင်ရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|အင်ပင်ကျေးရွာ]]မှ တံငါလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေသော သားအဖ နှစ်ဦးအနက် သားဖြစ်သူ သေဆုံးခဲ့သည်။ ရွာထိပ်တွင် ရောက်ရှိနေသော ၁၆ နှစ် အရွယ် မောင်အောင်အောင်ဦးသည် လေယာဉ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ပျံသန်းနေသောကြောင့် နီးစပ်ရာတံတားအောက်သို့ ဝင်ရောက် ပုန်းခိုနေစဉ် မြေပြင်မှ စစ်ကောင်စီတပ်သားများက ဖမ်းဆီးကာ သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name="nug"/> သေဆုံးခဲ့သည့် ကလေးငယ်များအား မိဘထံ ပြန်လည်ပေးအပ်ခြင်း မရှိသည့်အပြင် စစ်တပ်က ကျောင်းဝန်းကို ပိတ်ဆို့ထားမှုကြောင့် ကျောင်းတွင် ပိတ်မိနေသော ဒဏ်ရာရရှိထားသည့် ကလေးငယ် ၁၂ ဦးနှင့် ဆရာ/ဆရာမ ၂၀ ကျော် ကို စစ်ကောင်စီတပ်၏ မြေပြင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ကားများဖြင့် [[ရေဦးမြို့]]သို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် လက်ယက်ကုန်းကျေးရွာအတွင်း နေအိမ်များ၊ ပစ္စည်းများ၊ တိရစ္ဆာန်များအား မီးရှို့ခဲ့ပြီး လက်နက်ကြီး၊လက်နက်ငယ်များဖြင့်ဘေးအနီးဝန်းကျင်ကိုဆက်တိုက်ပစ်ခဲ့သည်။<ref name="nug"/> စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့အထိ မျက်စိတွင် ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရသော ကလေးငယ်သာ ၁ ဦးသာ ပြန်လွှတ်ပေးကာ ကျန်သူများအား မိသားစုများနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်မပေးဘဲ ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။<ref name="irrawaddy1">{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=လက်ယက်ကုန်းမှ ကလေးငယ်များ လွတ်မြောက်ရေး အကူအညီမဲ့နေ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/09/28/254896.html |website=ဧရာဝတီ |publisher=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=29 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929160800/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/09/28/254896.html }}</ref> စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များက လက်ယက်ကုန်းရွာမှ သယ်ယူသွားသည့် အလောင်းများကို ရေဦးမြို့နယ် မီးသင်္ဂြိုဟ်စက်တွင် စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက် နံနက် ၆ နာရီခန့်က ယောက်ျားလေး ၄ ဦး၊ မိန်းကလေး ၂ ဦးအပြင် ကျား/မ မခွဲခြားနိုင်သော ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများကို ပီနံအိတ်ဖြင့် ထည့်ထားသူ ၁ ဦး၊ ညနေပိုင်းတွင် ယောက်ျားလေး ၂ ဦးကို သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ရာ စုစုပေါင်း အလောင်း ၉ လောင်းအထိ ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း မြို့နယ်ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့က ဆိုသော်လည်း လက်ယက်ကုန်းဒေသခံများနှင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ အတည်ပြုချက်အရ စာသင်ကျောင်းတွင် သေဆုံးခဲ့သူ ၅ ဦးသာရှိနေခဲ့ပြီး ကျန်သေဆုံးသူများမှာ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုချက် မရသေးပေ။<ref name="irrawaddy2">{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=လက်ယက်ကုန်း ပစ်ခတ်မှုကို ခမရ ၃၆၈ တပ်ရင်း ကျူးလွန်ဟု NUG ဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/crime/2022/09/26/254838.html |website=ဧရာဝတီ |publisher=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |date=၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=29 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929160840/https://burma.irrawaddy.com/news/crime/2022/09/26/254838.html }}</ref><ref name="irrawaddy3">{{cite web |title=ဒီပဲယင်းက ကလေး ၉ဦး ကို စစ်တပ်က ရေဦး၌သင်္ဂြိုဟ်ကာ အလောင်းဖျောက် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/09/18/254613.html |website=ဧရာဝတီ |publisher=ဧရာဝတီ သတင်းဌာန |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |date=၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=23 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220923020618/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/09/18/254613.html }}</ref> အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဒီပဲယင်းမြို့နယ် အရှေ့ခြမ်းကျေးရွာအများအပြားသည် အရေးပေါ် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေခဲ့ကာ ဒေသခံများ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရသည်။<ref name="dvb">{{cite web |title=လက်ယက်ကုန်းရွာက ဒဏ်ရာရကလေး ၁ ဦး ထပ်မံသေဆုံး၊ နိုင်ငံတဝန်း စစ်တပ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ကလေးသူငယ်ပေါင်း ၂၃၄ ဦးရှိလာ |url=https://burmese.dvb.no/archives/556241 |publisher=ဒီဗွီဘီ |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=27 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220927053856/http://burmese.dvb.no/archives/556241 }}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် ကလေးများအနက် ၄ ဦးနှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆရာ၊ ဆရာမ ၃ ဦးကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ကလေး ၂ ဦးအား ပြန်မလွှတ်မီ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖုံးကွယ်ထားသည့် အသင့်ရေးသားထားသော စာရွက်ကို ဖတ်ခိုင်းကာ ရုပ်သံရိုက်ကူး ဝါဒဖြန့်ရန် စစ်ကောင်စီက ကြိုးပမ်းမှုများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author1=မေယု |title=လက်ယက်ကုန်းရွာမှ အဖမ်းခံရသော ကလေးများ ဝါဒဖြန့်ရာတွင် အသုံးချခံနေရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/13037 |access-date=၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ |work=Myanmar NOW |date=၂၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |language=my |accessdate=8 November 2022 |archivedate=8 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221108163313/https://myanmar-now.org/mm/news/13037 }}</ref> === ထိခိုက်သေဆုံးသူများ === {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ '''သေဆုံးသူများ စာရင်း''' |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! နေရပ် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || မောင်ဘုန်းတေဇ || ၇ နှစ် || rowspan="12" | လက်ယက်ကုန်းရွာ || rowspan="6" | ကျောင်းသား/သူ |- | ၂ || မစုရတီလှိုင် || ၇ နှစ် |- | ၃ || ဖိုးသား || ၁၄ နှစ် |- | ၄ || မဝင်းဝင်းခိုင် || ၁၁ နှစ် |- | ၅ || မဇင်နွယ်ဖြိုး || ၉ နှစ် |- | ၆ || မသိရှိရ || မသိရှိရ |- | ၇ || ဦးကျော်ထွန်း || ၄၉ နှစ် || rowspan="7" | - |- | ၈ || ဦးအောင်စောထွေး || ၃၄ နှစ် |- | ၉ || ဦးတင်စိုးခိုင် || ၃၁ နှစ် |- | ၁၀ || မယု || ၃၇ နှစ် |- | ၁၁ || မောင်အောင်အောင်ဦး || ၁၆ နှစ် |- | ၁၂ || မောင်အောင်ချစ်မိုး || ၂၂ နှစ် |- | ၁၃ || မောင်စောမင်းဦး || ၁၃ နှစ် || အင်ပင်ရွာ |} == တုံ့ပြန်မှုများ == === ပြည်တွင်း === စက်တင်ဘာ ၂၀ ရက်က ပြုလုပ်ခဲ့သည့် စစ်ကောင်စီ၏ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ထိုသို့ ကလေးငယ်နှင့် ဒေသခံ အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ကို ထည့်သွင်း ပြောဆိုခြင်း မရှိဘဲ ကလေးငယ်၂ ဦးသာ ဒဏ်ရာ ပြင်း ထန်ကြောင်းကို စစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရ ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]]က ပြောခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Wee |first1=Sui-Lee |title=In Myanmar, Grief and Fury After an Attack on a School |url=https://www.nytimes.com/2022/09/23/world/asia/myanmar-children-school.html |website=The New York Times |publisher=The New York Times |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |date=၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=26 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220926062825/https://www.nytimes.com/2022/09/23/world/asia/myanmar-children-school.html }}</ref><ref name="irrawaddy2"/><ref>{{cite web |title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့၏ အကြိမ် (၂၀) မြောက် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2594%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2584%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2590%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2599%25E1%2580%25B6%25E1%2580%25A1%25E-716 |website=myanmar.gov.mm |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=29 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929160804/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2594%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2584%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2590%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2599%25E1%2580%25B6%25E1%2580%25A1%25E-716 }}</ref> လက်ယက်ကုန်းရွာအတွင်း [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) တို့ ရှိနေသည့် သတင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက် ရှင်းလင်းခဲ့ရာ ၂ ဖက် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်တွင် KIA ၊ PDF တို့က ဒေသခံများကို လူသားဒိုင်း အဖြစ် ဘုန်းကြီးကျောင်းထဲကို ခေါ်ဆောင်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း ရွာအတွင်း KIA များလည်း မရှိသကဲ့သို့ ထိုနေ့က ပစ်ခတ်မှုများမှာ တဖက်သတ် တိုက်ခိုက်မှုသာ ဖြစ်ကြောင်း ဒေသခံများက ဆိုထားသည်။ [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]နှင့် တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးတို့က လက်ယက်ကုန်းရွာမှတဆင့် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် PDF တို့က လက်နက်ခဲယမ်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်မည် ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ရွာဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (NLD) ပါတီ ထောက်ခံသူများ၊ PDF များ ခိုအောင်းနေထိုင်လျက် ရှိပြီး ဒေသခံများနှင့် ခရီးသွား ပြည်သူများကို အဓမ္မဆက်ကြေး တောင်းခံခြင်းများ ပြုလုပ်နေကြောင်း သတင်းပေး တိုင်ကြားချက်ကြောင့် ဝင်ရောက် စစ်ဆေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="irrawaddy3"/><ref>{{cite web |url=https://dsinfo.org/node/5140?d=1 |website=dsinfo.org |publisher=တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |date=၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=29 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929160807/https://dsinfo.org/cookies.html?backurl=https://dsinfo.org:443/node/5140?d=4 }}</ref> စကစ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက "အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်သည် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ နှင့် PDF အကြမ်းဖက်သမားများအကြား အပြန်အလှန် ထိတွေ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အကြမ်းဖက်သမားများအနေဖြင့် စာသင်ကျောင်းများ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းများနှင့် လူနေအိမ်များတွင် ခိုအောင်းနေထိုင်၍ အဖျက်အမှောင့်လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ကာ အဆိုပါ နေရာများအား ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများအတွက် စခန်းများအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက အဆိုပါကျေးရွာအနီး သွားရောက် ကင်းလှည့်စစ်ဆေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်စဉ် PDF အကြမ်းဖက်သမားများက စာသင်ကျောင်းမှ စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပြန်လည် ပစ်ခတ်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။" ဟု ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်စွဲဖြစ် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%92%e1%80%ae%e1%80%95%e1%80%b2%e1%80%9a%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%81%8a-%e1%80%9c%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%9a%e1%80%80/|title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ လက်ယက်ကုန်းကျေးရွာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်(၂၃-၉-၂၀၂၂ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> ===နိုင်ငံတကာ=== လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]] [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]]က စက်တင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ကလေးငယ် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည့် ဒီပဲယင်း စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်မှု ကုလအတွင်းရေးမှူးချုပ် အပြင်းအထန် ရှုတ်ချ |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/115720 |website=Mizzima Myanmar News and Insight |publisher=မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=en |date=၂၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=21 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220921055737/https://www.mizzimaburmese.com/article/115720 }}</ref> [[ယူနီဆက်(ဖ်)|ယူနီဆက်ဖ်]] နှင့် Save The Children မြန်မာတို့သည် စစ်ကောင်စီ၏ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုအပြီး ၃ ရက်အကြာမှ ကလေးများနှင့် စာသင်ကျောင်းအား တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် ကန့်ကွက်ရှုတ်ချကြောင်းနှင့် ဖမ်းဆီးသွားသူများအား ပြန်လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုကြောင်း ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ အမည်ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားခြင်း မရှိသဖြင့် ပြည်သူလူထုက ပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့သည်။<ref name="irrawaddy1"/> စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုယန္တရား (IIMM) က လက်ယက်ကုန်းရွာ စာသင်ကျောင်းတိုက်ခိုက်မှုအား စစ်ရာဇဝတ်မှု မြောက်၊ မမြောက် စစ်ဆေးနိုင်ရန်အတွက် အချက်အလက်တွေ စုဆောင်းနေကြောင်း စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက် ဒီကနေ့ ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=လက်ယက်ကုန်းရွာစာသင်ကျောင်းတိုက်ခိုက်မှု စစ်ရာဇဝတ်မှု မြောက်၊ မမြောက် IIMM စဉ်းစားမည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/sagaing-school-attack-iimm-09272022121532.html |website=Radio Free Asia |publisher=Radio Free Asia |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=27 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220927170901/https://www.rfa.org/burmese/news/sagaing-school-attack-iimm-09272022121532.html }}</ref><ref>{{cite web |title=လက်ယက်ကုန်းကျေးရွာ စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်မှုကိုတပ်မှူးများတွင် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသော စစ်ရာဇဝတ်ကျူးလွန်မှု အဖြစ်ယူဆနိုင်သည် – မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လွတ်လပ် သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ယန္တရား {{!}} IIMM |url=https://iimm.un.org/my/%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9A%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%84/ |publisher=မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာလွတ်လပ်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ယန္တရား |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |location=ဂျီနီဗာ |language=my-MY |date=၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |archive-date=29 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929155015/https://iimm.un.org/my/%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9A%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%84/ }}</ref><ref>{{cite web |title=School attack in Let Yet Kone village may be considered a war crime with commanders criminally liable – Independent Investigative Mechanism for Myanmar - Myanmar {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/myanmar/school-attack-let-yet-kone-village-may-be-considered-war-crime-commanders-criminally-liable-independent-investigative-mechanism-myanmar |website=reliefweb.int |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=en |accessdate=29 September 2022 |archivedate=29 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929160805/https://reliefweb.int/report/myanmar/school-attack-let-yet-kone-village-may-be-considered-war-crime-commanders-criminally-liable-independent-investigative-mechanism-myanmar }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီး တစ်နှစ်ခွဲကာလအတွင်း သတ်ဖြတ်ခံရသော သို့မဟုတ် မစွမ်းမသန် ဖြစ်လောက်အောင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသော ကလေးငယ် အနည်းဆုံး ၃၈၂ ဦး၊ အငြင်းပွားဖွယ် ဖမ်းဆီးခံသူ ၁,၄၀၀ ကျော်၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံရသူ ၁၄၂ ဦးရှိသည်ဟု မြန်မာနိုင်ငံ လူ့အခွင့်အရေး အခြေအနေဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အထူးအစီရင်ခံစာတင်သွင်းသူက ဇွန်လတွင် တင်သွင်းသည့် အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web |last1=Irrawaddy |first1=The |title=Editorial {{!}} The World Must Act to Stop More Myanmar Children From Being Killed |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/the-world-must-act-to-stop-more-myanmar-children-from-being-killed.html |website=The Irrawaddy |access-date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |language=en |date=၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ |accessdate=29 September 2022 |archivedate=27 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220927084728/https://www.irrawaddy.com/opinion/editorial/the-world-must-act-to-stop-more-myanmar-children-from-being-killed.html }}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] lcia1i7cg5e2clj9jbs8yljd7czw3ii 0 233032 1041774 1031272 2026-07-02T10:12:26Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041774 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မိုဆို လူသတ်ပွဲ | location = [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်]]၊ ကယားပြည်နယ် | date = ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] | fatalities = ၄၄<hr> *အရပ်သား ၄၀ ဦး *လက်နက်ကိုင် ၄ ဦး *၁၃ ဦးပျောက်ဆုံး | perpetrators = [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] |map = {{Location map |Myanmar |lat_deg=19.424879 |lon_deg=97.100813 |label= အခင်းဖြစ်ပွားရာ နေရာ |display=inline }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''ခရစ္စမတ်အကြို အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု'''<ref>{{Cite news|title=Myanmar's military is blamed for a Christmas Eve massacre|language=en|url=https://www.npr.org/2021/12/27/1068201334/myanmars-military-is-blamed-for-a-christmas-eve-massacre|archivedate=December 28, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211228072254/https://www.npr.org/2021/12/27/1068201334/myanmars-military-is-blamed-for-a-christmas-eve-massacre}}</ref> ဟုလည်း သိကြသော '''မိုဆိုလူသတ်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[ကယားပြည်နယ်]] [[ဖရူဆိုမြို့နယ်]]တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်သည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း [[တပ်မတော် (ကြည်း)|မြန်မာတပ်မတော်]] တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် မော်တော်ယာဉ်များပေါ်မှ လူ ၄၀ ကျော်ကို မော်တော်ယာဉ်နှင့်အတူ သတ်ဖြတ် မီးရှို့ခဲ့သည်။ တပ်မတော်သည် ကရင်နီနယ်ခြားစောင့်တပ် (KBGF) နှင့် ပထမအကြိမ် တိုက်ပွဲတွင် KBGF တပ်ဖွဲ့ဝင် လေးဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး သေဆုံးသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းများ ယူင်ခဲ့ကြသည်။ နောက်တစ်ရက်တွင် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (KNDF) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် သူတို့ရဲ့ မော်တော်ယာဉ်တွေနှင့် ပစ္စည်းများနှင့် အတူ မီးရှို့ခံထားရသူများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း Save the Children ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သေဆုံးခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-12-28|title=Save the Children staff confirmed dead in Myanmar massacre|url=https://www.ctvnews.ca/world/save-the-children-staff-confirmed-dead-in-myanmar-massacre-1.5721050|access-date=2021-12-28|website=CTVNews|language=en}}</ref> ဓာတ်ဆီဆိုင်ဝန်ထမ်း ရှစ်ဦး အပါအဝင် ဒေသခံ ၁၃ ဦးသည် သတ်ဖြတ်ခံရမှုအတွင်း ပျောက်ဆုံးနေကြောင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]] က ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ဤဖြစ်ရပ်ကို [[ကုလသမဂ္ဂ]] ၊ Save the Children နှင့် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံရုံး တို့က ရှုတ်ချမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ == ဖြစ်စဉ် == [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]]မှ [[ဖရူဆိုမြို့]] သို့ ထွက်ခွာလာသည့် တပ်မတော် ခြေမြန်တပ်မ ၆၆ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ရာကျော်သည် [[ကရင်နီ တပ်မတော်|ကရင်နီတပ်မတော်]] နှင့် KNDF တို့မှ တပ်ဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]] မှ ဆိုခဲ့သည်။ မြန်မာစစ်တပ်က ကရင်နီနယ်ခြားစောင့်တပ်မှ စစ်သားလေးဦးကို ကြိုးတုပ်ကာ အခင်းဖြစ်နေရာသို့ မဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သေနတ်ဖြင့် ပစ်သတ်ခဲ့သည်။{{Clarify|date=January 2022|reason=To stop who? Who tried to stop them? What Place?}} ထိုနေရာတွင် မြန်မာစစ်တပ်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက အဆိုပါဒေသတွင် နေထိုင်သူများကို ဖမ်းဆီးနှိပ်စက်ခဲ့ကာ ပြည်သူပိုင် ပစ္စည်းများကိုလည်း လုယက်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ (၂၄) ရက်နေ့ ၁၁ နာရီအချိန်ခန့်တွင် ကရင်နီတိုင်းရင်းသားများ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDF) တပ်မဟာ (၄) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် မီးလောင်နေသော မော်တော်ယာဉ်များကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ မီးလောင်နေဆဲ ဖြစ်သောကြောင့် လောင်ကျွမ်းနေသော ရုပ်အလောင်းများကို မတွေ့ခဲ့ပေ။ KNDF ထံ သတင်းပို့ပြီးနောက် နောက်တစ်နေ့ နံနက်အထိ အဆိုပါ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်များ ရှိနေနိုင်ခြင်းကြောင့် သွားရောက်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာကို စစ်ဆေးခဲ့ရာတွင် သေဆုံးသူများ၏ အလောင်းများကို မှတ်မိနိုင်လောက်အောင် လောင်ကျွမ်းသွားကာ အချို့မှာ ပြာ သို့မဟုတ် မီးသွေးအဖြစ် ပြောင်းလဲလျက်ရှိသည်။ အသက်ငါးနှစ် သို့မဟုတ် ထို့ထက်ငယ်သည်ဟု ယူဆရသော ကလေးတစ်ဦး၏ လက်ချောင်းကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ အဝတ်အစားတချို့သည်လည်း အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာတွင် ပြန့်ကျဲလျက်ရှိသည်။<ref name=":0">{{Cite web|title=More than 30 killed, bodies burned in Myanmar's Kayah state|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/25/more-than-30-killed-bodies-burnt-in-myanmars-kayah-state|archivedate=December 27, 2021|date=December 26, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211226105723/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/25/more-than-30-killed-bodies-burnt-in-myanmars-kayah-state}}</ref> လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်နေသော 'Save the Children' မှ လူနှစ်ဦးသည် ယင်းအဖြစ်အပျက်တွင် ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ မော်တော်ယာဉ်များကို မီးရှို့ခဲ့ကြောင်း အေဂျင်စီက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite news|date=December 25, 2021|title=At least 35 charred bodies were found in Karenni State village on Christmas|work=Myanmar Now|url=https://myanmar-now.org/en/news/missing-locals-feared-to-be-among-the-burned-bodies-in-karenni-state-massacre|access-date=December 28, 2021|archive-date=December 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227102433/https://www.myanmar-now.org/en/news/missing-locals-feared-to-be-among-the-burned-bodies-in-karenni-state-massacre|url-status=live}}</ref> [[လွိုင်ကော်မြို့]] မှ ဓာတ်ဆီဆိုင်တွင် အလုပ်လုပ်နေသူ ရှစ်ဦးနှင့် အခင်းဖြစ်ပွားသည့် လမ်းတွင် ရှိနေသူဟု ယူဆရသူ သုံးဦးတို့ အပါအဝင် အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာ၌ လူ ၁၃ ဦးကျော် ပျောက်ဆုံးနေကြောင်း KNDF က ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်တွင် ပြောဆိုသည်။ မြန်မာစစ်အစိုးရသည် ယခုဖြစ်ရပ်၏ အဓိကတရားခံအဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း ၎င်းတို့ထံမှ သိရသည်။ ကရင်နီလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့သည် အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာရှိ သေဆုံးသူများ၏ ဦးခေါင်းခွံ ၂၇ ခုကို ရေတွက်ခဲ့ပြီး ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းမရှိသေးသည့် လူများစွာ ကျန်ရှိနေသေးသည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ရိက္ခာ၊ ဆေးဝါးနှင့် ဓာတ်ဆီများပါဝင်သော ကုန်တင်ကားကြီးသုံးစီး၊ ကားငယ်သုံးစီး၊ လယ်ထွန်စက်နှစ်စီးနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်ငါးစီးတို့ကို လုယက်ထားခြင်းရှိကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite news|date=December 27, 2021|title=Missing locals feared to be among the burned bodies in Karenni State massacre|work=Myanmar Now|url=https://myanmar-now.org/en/news/missing-locals-feared-to-be-among-the-burned-bodies-in-karenni-state-massacre|access-date=December 28, 2021|archive-date=December 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227102433/https://www.myanmar-now.org/en/news/missing-locals-feared-to-be-among-the-burned-bodies-in-karenni-state-massacre|url-status=live}}</ref> တချိန်တည်းတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ စစ်သည်များက [[ကွိုင်ငံရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ကွိုင်ငံရွာ]]မှလာသော မော်တော်ယာဉ် ခုနစ်စီးဖြင့် အမည်မသိ လူအများအပြားကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ဖမ်းမမိမီ တပ်များက ပစ်သတ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ စစ်သားများက ဓားစာခံများကို လက်နက်ဖြင့် အကြမ်းဖက်သမားများဟုလည်း ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါယာဉ်များတွင် "အကြမ်းဖက်သင်တန်းအတွက် လူသစ်စုဆောင်းခြင်း" ပါဝင်သည်ဟု တပ်မတော်က ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=December 27, 2021|title=United Nations Condemned Myanmar Junta's Massacre of Civilians|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/united-nations-condemns-myanmar-juntas-massacre-of-civilians.html|archivedate=December 28, 2021|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227154227/https://www.irrawaddy.com/news/burma/united-nations-condemns-myanmar-juntas-massacre-of-civilians.html}}</ref> သို့သော်လည်း KNDF မှ ၎င်းတို့သည် ရွာသားများဖြစ်ပြီး သေနတ်ကိုင်ဆောင်သူများမဟုတ်ကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။<ref name=":1"/><ref>{{Cite news|last=Reuters|date=December 27, 2021|title="Horrified" U.N. official condemns reported killings in Myanmar|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/horrified-un-official-condemns-reported-killings-myanmar-2021-12-27/|access-date=December 27, 2021|archive-date=December 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227045219/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/horrified-un-official-condemns-reported-killings-myanmar-2021-12-27/|url-status=live}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == === မြန်မာနိုင်ငံတွင်း === မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်း ၅၉ ဖွဲ့က အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး “တရားမျှတမှုရရှိရန် ကရင်နီပြည်သူတို့နှင့်အတူ ရပ်တည်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း” ကတိပြုခဲ့သည်။<ref name=":2" /> တစ်ချိန်တည်းတွင် မြန်မာအစိုးရက ယင်းဖြစ်ရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်ပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=The UN called for an investigation after the report of the massacre in Myanmar; two Save the Children workers went missing|language=en-US|url=https://www.washingtonpost.com/world/2021/12/27/myanmar-massacre-save-the-children/|archivedate=December 28, 2021|date=December 28, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211228065643/https://www.washingtonpost.com/world/2021/12/27/myanmar-massacre-save-the-children/}}</ref> တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နေရာအချို့တွင် Save the Children က လုပ်ငန်းများကို ယာယီ ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=December 25, 2021|title=Statement: Burned bodies of women, children found in Myanmar; Save the Children staff missing|url=https://www.savethechildren.net/news/statement-burned-bodies-women-children-found-myanmar-save-children-staff-missing|archivedate=December 27, 2021|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211226235352/https://www.savethechildren.net/news/statement-burned-bodies-women-children-found-myanmar-save-children-staff-missing}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]က အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်ကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းသည် "စစ်အာဏာရှင်တို့၏ စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ရပ်တန့်ရန် ချက်ခြင်း ပြတ်ပြတ်သားသား ဆောင်ရွက်ရမည်" ဟု တွစ်တာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=Lusan|first=Emily Fishbein,Nu Nu|title=Christmas eve killings reinforce views of 'evil' Myanmar military|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/30/a-dark-christmas-in-myanmar|url-status=live|access-date=2022-01-14|website=[[Al Jazeera]]|language=en}}</ref>   === နိုင်ငံတကာ === ကုလသမဂ္ဂ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုရေးရာဆိုင်ရာ လက်ထောက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Martin Griffiths က "ဖြစ်ပျက်ခဲ့တာဟာ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းတဲ့ ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရမယ်"လို့ ဖြေကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=The UN was 'horrified' by the massacre of dozens of civilians in Myanmar|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians|archivedate=December 27, 2021|language=en|date=December 26, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211226231042/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမေရိကန်သံရုံးကလည်း အဆိုပါ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို ရှုတ်ချပြီး “ရိုင်းစိုင်းသော” ဟု ယူဆကာ “ကရင်ပြည်နယ်နှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ခွဲခြားဆက်ဆံခံရသော တိုက်ခိုက်မှုများကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် နိုင်ငံတကာ ဥပဒေနှင့်အညီ အရပ်သားများ ဘေးကင်းရေး အာမခံချက်ပေးရန်” တောင်းဆိုထားသည်။ <ref>{{Cite web|date=December 26, 2021|title=Photos of aftermath of massacre in Myanmar fuel outrage|url=https://www.cp24.com/world/photos-of-aftermath-of-massacre-in-myanmar-fuel-outrage-1.5720123|archivedate=December 27, 2021|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227000904/https://www.cp24.com/world/photos-of-aftermath-of-massacre-in-myanmar-fuel-outrage-1.5720123}}</ref><ref>{{Cite web|date=December 25, 2021|title=Save the Children says staff missing after Myanmar massacre|url=https://www.cp24.com/world/save-the-children-says-staff-missing-after-myanmar-massacre-1.5719647|archivedate=December 27, 2021|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227050327/https://www.cp24.com/world/save-the-children-says-staff-missing-after-myanmar-massacre-1.5719647}}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] iilrih2bn30ynug7r7z1fxhbqainkbp 0 234470 1041768 1031261 2026-07-02T10:06:58Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041768 wikitext text/x-wiki {{Infobox military operation |name = ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု |partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ခုခံတော်လှန်စစ်]] |subtitle = |image = |image_upright = |alt = |caption = |scope = |type = |location = အနန့်ပါ၊ [[ဖားကန့်မြို့နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]] |location2 = <!-- 2 through 10 for more locations --> |coordinates = {{coord|25.830581|N|96.36007|E}} |coordinates2 = <!-- 2 through 10 for more locations --> |map_type = Myanmar |map_size = 150px |map_caption =အနန့်ပါ၊ ကချင်ပြည်နယ် |map_label = အနန့်ပါ |map_label2 = <!-- 2 through 10 for more locations --> |planned = |planned_by = |commanded_by = |objective = |target = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့]]<br/> {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] |date = ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ |time = ည ၈:၄၀ အချိန်ခန့် |time-begin = |time-end = |timezone = UTC + 06:30 (MMT) |executed_by = {{flagicon|Myanmar}} [[တပ်မတော် (လေ)]] |outcome = |casualties = အရပ်သား ၈၀ ခန့် သေဆုံး၊ ကေအိုင်အို အရာရှိများနှင့် တပ်သားများ သေဆုံး<ref name="abcnews">{{cite web|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775|title=Ethnic group says Myanmar air attack kills 60 at celebration|website=abcnews.go.com}}</ref> <ref name="reutersnews">{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/air-strike-during-myanmar-concert-kills-least-30-media-opposition-2022-10-24|title=Air strike during Myanmar concert kills at least 30 - media, opposition|website=www.reuters.com}}</ref> <ref name="irrawaddynews">{{Cite web |last=Mike |date=2022-10-24 |title=Myanmar Junta’s Deadly Airstrike on Kachin Concert a War Crime: KIA |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-juntas-deadly-airstrike-on-kachin-concert-a-war-crime-kia.html |access-date=2022-10-24 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref name=nyt>{{cite news|last=Paddock |first= Richard |date=2022-10-25|work=New York Times |title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar |url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> |fatalities = |injuries = ၁၀၀ ကျော် }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက် ညတွင် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ဖားကန့်မြို့နယ်|ဖားကန့်မြို့နယ်တွင်]] မြန်မာ [[တပ်မတော် (လေ)]]မှလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပစ်မှတ်သည် [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့]] တပ်မဟာ ၉ နယ်မြေ အနန့်ပါ ဒေသအတွင်း၌ ပစ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လေဟာပြင်ဖျော်ဖြေပွဲတစ်ခုကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် KIO မှ အရာရှိများနှင့် ဂီတဖျော်ဖြေသူများ အပါအဝင် အရပ်သား ၈၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ == ဖြစ်ပွားမှု == [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] အနန့်ပါ၌ အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက် ည ၈ နာရီအချိန်ခန့်တွင် တိုက်လေယာဉ် ၂ စင်းမှ ၃ စင်း ပျံသန်းခဲ့ပြီး ဗုံး ၄ လုံး ကျဲချထိမှန်ခဲ့ကြောင်း မျက်မြင်သက်သေများ၏ အဆိုအရ သိရသည်။ အဆိုပါ ဂျက်လေယာဉ်များသည် Yak 130 တိုက်လေယာဉ်/လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်အများစုဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် အမှတ် ၆၂ တိုက်ခိုက်ရေးတပ်စုနှင့်အတူ တပ်ဖြန့်ချထားသော [[မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] မှ ပျံသန်းလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web|title=KIA တေးဂီတပွဲကို ဗုံးကြဲခဲ့သူများမှာ ယက္ခနာမည်ဝှက်ရှိသည့် တိုက်လေယာဉ်မှူးများဖြစ်|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/13020|access-date=2022-10-25|language=my}}</ref> တိုက်ခိုက်ခံရချိန်တွင် [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့|ကချင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ KIO]] က ကျင်းပသည့် တေးဂီတဖျော်ဖြေပွဲ၏ တောက်ပသော မီးရောင်များက နေရာပြသနေသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖျော်ဖြေပွဲသည် KIO တည်ထောင်ခြင်း (၆၂) နှစ်မြောက် အခမ်းအနားအတွက် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အစောပိုင်း စာရင်းများအရ သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၈၀ ကျော်ရှိပြီး အများစုမှာ အခမ်းအနားသို့ လာရောက်ကြသည့် အရပ်သားများဖြစ်ပြီး နာမည်ကြီး ကချင် ထင်ရှားသူများနှင့် အဆိုတော်များ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကေအိုင်အို အဆင့်မြင့် အရာရှိများနှင့် တပ်သားများလည်း ကျဆုံးခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရသူမှာ ၁၀၀ ကျော်ရှိခဲ့သည်။ <ref name="cbsnews">{{Cite web|title=Singers and soldiers among over 60 killed at celebration in Myanmar military air attack, ethnic group says|url=https://www.cbsnews.com/news/myanmar-military-air-attack-deaths-kachin-ethnic-group/|access-date=2022-10-24|language=en-US}}</ref> ဂျီနီဗာကွန်ဗင်းရှင်း လေးခုမှ ချမှတ်ထားသော ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှု စည်းမျဉ်းများဖြင့် ကချင်စစ်တပ်အခြေစိုက်စခန်းကိုသာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်အစိုးရ]]က ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ အရပ်သားသေဆုံးမှုနှင့် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများသည် သတင်းမှားများနှင့် မဟုတ်မမှန် သတင်းများအပေါ် အခြေခံသည်ဟု ၎င်းတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သူ ဒါဇင်များစွာအနက် သရုပ်ဆောင် လထော်ဇောင်ဒင်၊ အဆိုတော် အော်ရာလီ၊ အဆိုတော် ဂလောင်ယော်လွင်၊ စန္ဒယားဆရာ ကိုကင်းတို့ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ KIO နှစ်ပတ်လည်နေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ပရိသတ်များအား ဖျော်ဖြေရန် အဆိုတော် ၉ ဦးအား ဖိတ်ကြားထားခဲ့ကြောင်း ကချင်သတင်းအဖွဲ့ (KNG) က ပြောသည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ချိန်တွင် ဂီတဖျော်ဖြေပွဲသို့ တက်ရောက်လာကြသည့် အရပ်သား ၈၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ယင်းသည် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|ပြည်တွင်းစစ်]] စတင်ချိန်မှစ၍ အရပ်သားများ အသေအပျောက် အများဆုံး တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စင်မြင့်အနီးတွင် ဗုံးတစ်လုံး ကျရောက်ခဲ့ပြီး ဖျော်ဖြေတင်ဆက်သူ သုံးဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite web|date=2022-10-24|title=Myanmar airstrike kills dozens at concert, says Kachin separatist group|url=https://www.theguardian.com/world/2022/oct/24/myanmar-military-air-strike-kills-dozens-at-concert-says-kachin-separatist-group|date=2022-10-24|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Ethnic group says Myanmar air attack kills 60 at celebration|language=en-US|url=https://www.washingtonpost.com/politics/ethnic-group-says-myanmar-air-attack-kills-60-at-celebration/2022/10/24/8e64fe8a-5391-11ed-ac8b-08bbfab1c5a5_story.html}}</ref> <ref>{{Cite web|last=|first=|title=Ethnic group says Myanmar air attack kills 60 at celebration|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775|date=2022-10-24|language=en}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် [[ဖားကန့်မြို့|ဖားကန့်]] နှင့် [[မြစ်ကြီးနားမြို့]] များသို့ ဒဏ်ရာရသူများကို ခေါ်ဆောင်လာသည့် ကားများကို ကန်ဆီးရွာ လုံခြုံရေးဂိတ်တွင် တားဆီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2022-10-24|title=ဗုံးကျဲတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် ဒဏ်ရာရပြည်သူ ၁၀၀ ကျော်ကို ဆေးကုခွင့်မရအောင် စစ်တပ်က တားမြစ်ထား|url=https://burmese.kachinnews.com/2022/10/24/az2-39/|access-date=2022-10-24|language=en-GB}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == '''နိုင်ငံတကာ တုံ့ပြန်မှု''' လက်နက်မဲ့ အရပ်သားများအပေါ် အင်အား အလွန်အကျွံ အချိုးအစား မညီမျှစွာ အသုံးပြုမှုအတွက် အလွန်စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် ဝမ်းနည်းကြေကွဲကြောင်း [[ကုလသမဂ္ဂ]]က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2022-10-24|title=Statement by the United Nations in Myanmar on reported airstrikes in Hpakant, Kachin State|url=https://myanmar.un.org/en/204444-statement-united-nations-myanmar-reported-airstrikes-hpakant-kachin-state|last=Lotha|first=Lesly|access-date=8 November 2022|archive-date=25 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221025134312/https://myanmar.un.org/en/204444-statement-united-nations-myanmar-reported-airstrikes-hpakant-kachin-state}}</ref> [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]] ဥက္ကဋ္ဌ [[ပရက် ဆိုခွန်|ပရက်ဆိုခွန်]] က လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု နှင့် မကြာသေးခင်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန် အကျဉ်းထောင်]] ဗုံးခွဲမှု အပြီး ပြင်းထန်စွာ စိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြသော ကြေညာချက်တစောင်ကို အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သူသည် နှိုးဆော်သံဖြင့် စောင့်ကြည့်နေပြီး အကြမ်းဖက်မှုကို ချုပ်ထိန်းရန် တိုက်တွန်းထားသည်။ <ref>{{Cite web|title=ASEAN Chairman’s Statement on the Recent Escalation of Violence in Myanmar.|date=2022-10-25|url=https://www.mfaic.gov.kh/posts/2022-10-25-Press-Release-ASEAN-Chairman-s-Statement-on-the-Recent-Escalation-of-Violence-in-Myanmar--21-20-13}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းဝန် Matsuno Hirokazu က မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရန်၊ [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] အပါအဝင် အကျဉ်းသားများ လွှတ်ပေးရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီ အစိုးရ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတို့ကို တောင်းဆိုသည့် ကြေညာချက်တွင် အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Japan's govt. spokesperson condemns Myanmar military's attack in Kachin|date=2022-10-25|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20221025_21/}}</ref> အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုများ ချက်ချင်းပြုလုပ်ရန် ဩစတြေးလျလွှတ်တော်အမတ် Zoe Daniel က တောင်းဆိုလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=Australian MP calls for ‘immediate’ sanctions against Myanmar following junta massacre of Kachin State civilians|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/australian-mp-calls-for-immediate-sanctions-against-myanmar-following-junta-massacre-of-kachin|date=2022-10-25|language=en}}</ref> '''ပြည်တွင်းတုံ့ပြန်မှု''' KIA လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့သည် တပ်မတော်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသူများကို သတိရစေရန် အလံတိုင်တစ်ဝက်တွင် လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|date=25 October 2022|title=KIO အုပ်ချုပ်နယ်မြေများ၊ ဗဟိုဌာနချုပ် အစိုးရရုံးများနှင့် ပညာရေးကျောင်းတိုင်းတွင် အလံကို တိုင်တစ်ဝက်ချကာလွင့်ထူရန် KIO ညွန်ကြား|url=https://web.facebook.com/theKachinNews/posts/pfbid02wkDBjKeeMfM5TYo8ABTuWKV2BALCKfur5qV39f13Z9psiUVhNXr1qKb7cF4nEpHal}}</ref> KIA ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်[[ဂွမ်မော်]] က တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] ထံ ရည်ရွယ်ထားသည့် တရားဝင်စာတစ်စောင်တွင် “အားလုံးရဲ့ ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုနဲ့ မျက်ရည်တွေဟာ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ ရင်းနှီးမှုတွေ ဖြစ်လာမှာပါ” ဟု ဆိုထားသည်။ <ref>{{Cite web|title=KIA တေးဂီတပွဲကို ဗုံးကြဲခဲ့သူများမှာ ယက္ခနာမည်ဝှက်ရှိသည့် တိုက်လေယာဉ်မှူးများဖြစ်|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/13020|access-date=2022-10-25|language=my}}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းစစ်]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] qg1yzoe6obvlp3e8olu996ni60wj302 0 235491 1041749 831059 2026-07-02T07:03:35Z HyBoxwood 145094 [[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]] 1041749 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict | title = ၂၀၂၂ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုဗစ်-၁၉ ဆန္ဒပြမှုများ | subtitle = | partof = | image = 西南交通大学学生悼念乌鲁木齐火灾逝者 01.jpg <!-- {{multiple image|border=infobox|perrow=1/2/2|total_width=310 | image1 = 2022 Urumqi Protests.png | alt1 = Protesters march towards a local government building | footer_align = center | footer = {{flatlist| *Protesters marching towards the local government building following the [[2022 Ürümqi fire|Ürümqi fire]]}} }} --> | caption = | date = ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ (အသေးစား ဆန္ဒပြမှုများ)<br>၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့ – လက်ရှိ (အဓိက ဆန္ဒပြမှုများ) | place = [[တရုတ်ပြည်မကြီး]]၊ [[ဟောင်ကောင်]]<br>(ပြည်ပတွင် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ဆန္ဒပြသည်) | coordinates = | causes = * COVID-19 ကို တရုတ်အစိုးရ၏ တုံ့ပြန်မှု * [[ကိုဗစ်သုည မူဝါဒ]] * [[၂၀၂၂ အူရမ်ကီ မီးလောင်မှု|အူရမ်ကီမီးလောင်မှု]] * အင်တာနက် ဆင်ဆာခံခြင်း * တရုတ်[[အာဏာရှင်စနစ်]]တိုးချဲ့ခြင်းနှင့် ရှီကျင့်ဖျင်၏ တတိယမြောက်သက်တမ်း<ref name="shanghai_flare" /> * ပိတ်ဆို့ခြင်းများကြောင့် စီးပွားရေးနှေးကွေးမှုနှင့် အခြေခံလိုအပ်ချက်များ နည်းပါးခြင်း | goals = * ကိုဗစ်သုညမူဝါဒ အဆုံးသက်ရေး * [[လွတ်လပ်စွာဟောပြောခွင့်|လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်]]နှင့် [[စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်]] ရရှိရေး<ref name="vigil" /> * [[ရှီကျင့်ဖျင်]] ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရေး * [[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]၏ [[တစ်ပါတီစနစ်]]အုပ်ချုပ်ရေး ကျရှုံးရေး | methods = | fatalities = | injuries = | arrests = | detentions = | charged = | fined = | status = Ongoing | effect_label = | casualties_label = | sidebox = | side1 = ဆန္ဒပြသူများ | side2 = {{flagicon image|Flag of the Chinese Communist Party.svg}} [[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] *[[File:中華人民共和國國徽.svg|25px]] [[တရုတ်နိုင်ငံ၏ အစိုးရ|ဗဟိုပြည်သူ့အစိုးရ]] * တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ** {{flagicon image|Flag of the People's Police of the People's Republic of China.svg}} [[ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ (တရုတ်နိုင်ငံ)|ပြည်သူ့ရဲ]] ** {{flagicon image|People's Armed Police Flag.svg}} ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ | leadfigures1 = ''မရှိ'' | leadfigures2 = {{Plainlist| * [[ရှီကျင့်ဖျင်]] * [[Ding Xuexiang]] * [[Chen Wenqing]] * [[Zhao Kezhi]] * [[Wang Xiaohong]] * [[Chen Yixin]] * [[Chen Min'er]] * [[Chen Jining]] }} | mapframe = yes | mapframe-custom = {{Protests against COVID-19 lockdowns in China map|infobox=1}} | notes= ကိုဗစ်-၁၉ ပိတ်ဆို့မှုများကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ မြို့ကြီးများ }} '''၂၀၂၂ တရုတ်နိုင်ငံ ကိုဗစ်-၁၉ ဆန္ဒပြမှုများ''' ကို '''စက္ကူဖြူဆန္ဒပြပွဲများ''' သို့မဟုတ် '''A4 တော်လှန်ရေး'''<ref>{{Cite news|last=He|first=Laura|date=29 November 2022|title='White paper' protests: China's top stationery supplier says it's still selling A4 sheets|language=en|work=[[CNN]]|url=https://www.cnn.com/2022/11/29/economy/china-white-paper-protests-stock-run-intl-hnk/index.html|archivedate=2022-11-30}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Jackson|first=Lauren|date=30 November 2022|title=China's Dramatic Dissent|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2022/11/30/briefing/china-protests-covid.html|archivedate=2022-11-30}}</ref>သည် [[တရုတ်ပြည်မကြီး|တရုတ်ပြည်မကြီးတွင်]] ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စတင်ခဲ့သော ကိုဗစ်-၁၉ လော့ဒေါင်းများကို ဆန့်ကျင်သည့် ဆက်တိုက်ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite news|title=從中國南京傳媒學院開始，學生發起「白紙革命」，上海等中國7大城市大學生發起「白紙革命」 全球最大文具商全面下架A4白紙.|url=https://tw.news.yahoo.com/上海等中國7大城市大學生發起-白紙革命-習近平下台-共產黨下台-呼聲響徹雲霄-030628979.html|archive-date=2022-11-28}}</ref> <ref name=":0">{{Cite news|last=Kwon|first=Jake|date=23 November 2022|title=Workers at the world's largest iPhone factory in China clash with police, videos show|language=en|work=[[CNN]]|location=Beijing and Hong Kong|url=https://www.cnn.com/2022/11/23/tech/china-covid-foxconn-zhengzhou-confrontation-intl-hnk/index.html|archivedate=2022-11-27}}</ref> <ref name=":1">{{Cite news|last=Tian|first=Yew Lun|date=26 November 2022|title=Protests erupt in Xinjiang and Beijing after deadly fire|language=en|work=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/world/china/huge-covid-protests-erupt-chinas-xinjiang-after-deadly-fire-2022-11-26/|archivedate=2022-11-27}}</ref> <ref name=":2">{{Cite news|date=26 November 2022|title=China Xinjiang: Urumqi rocked by Covid lockdown protests after deadly fire|language=en-GB|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-63766125|archivedate=2022-11-27}}</ref> <ref name=":3">{{Cite news|last=Chien|first=Amy Chang|date=24 November 2022|title=In a Challenge to Beijing, Unrest Over Covid Lockdowns Spreads|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2022/11/24/world/asia/china-unrest-covid-lockdowns.html|archivedate=2022-11-27}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံတွင် COVID-19 ပြန့်ပွားမှု [[ကိုဗစ်သုည မူဝါဒ|တားဆီးရေး]]မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း အပါအဝင် နိုင်ငံတွင်း COVID-19 ပြန့်ပွားမှု တားဆီးရေး စီမံချက်များကို တုံ့ပြန်သည့် အ နေဖြင့် ဆန္ဒပြပွဲများ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကပ်ရောဂါအစကတည်းက မူဝါဒအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ကြီးထွားလာခဲ့ပြီး လူအများအပြားကို အလုပ်မရှိပဲ အိမ်များတွင်သာ ချုပ်နှောင်ထားကာ အချို့သောနေ့စဉ်လိုအပ်ရာများကို ဝယ်ယူခြင်း သို့မဟုတ် မရရှိနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ <ref name=":5">{{Cite news|date=15 November 2022|title=Xinjiang residents complain of hunger after 40-day COVID lockdown|language=en|work=[[Al Jazeera English]]|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/15/xinjiang-residents-complain-of-hunger-after-40-day-covid-lockdown|archivedate=2022-11-27}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Jiang|first=Steven|date=19 April 2022|title=Hunger and anger in Shanghai's unending lockdown nightmare|language=en|work=[[CNN]]|url=https://www.cnn.com/2022/04/19/china/shanghai-covid-lockdown-nightmare-intl-dst-hnk/index.html|archivedate=2022-11-27}}</ref> နိုဝင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် အသေးစားဆန္ဒပြပွဲများ စတင်ခဲ့သော်လည်း လူဆယ်ဦးသေဆုံးပြီး ရှင်ကျန်းတွင် သုံးလကြာ လော့ဒေါင်းမှုဖြင့် [[အူရမ်ကီမြို့|အူရမ်ကီ]]တွင် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် ကျယ်ပြန့်သော လူထုမငြိမ်သက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|last=Kang|first=Dake|date=26 November 2022|title=10 killed in apartment fire in northwest China's Xinjiang|language=en|work=[[Associated Press]]|url=https://apnews.com/article/china-fires-6a1b6902e6ccf87e064f1232045a2848|archivedate=2022-11-27}}</ref> ဆန္ဒပြသူများသည် အစိုးရ၏ COVID-19 မူဝါဒနှင့် ပိတ်ဆို့ခြင်းများကို အဆုံးသတ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြပြီး အချို့က [[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (CCP) နှင့် ၎င်း၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး [[ရှီကျင့်ဖျင်]]တို့ ဦးဆောင်မှုကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ <ref name=":1">{{Cite news|last=Tian|first=Yew Lun|date=26 November 2022|title=Protests erupt in Xinjiang and Beijing after deadly fire|language=en|work=[[Reuters]]|url=https://www.reuters.com/world/china/huge-covid-protests-erupt-chinas-xinjiang-after-deadly-fire-2022-11-26/|archivedate=2022-11-27}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTian2022">Tian, Yew Lun (26 November 2022). [https://www.reuters.com/world/china/huge-covid-protests-erupt-chinas-xinjiang-after-deadly-fire-2022-11-26/ "Protests erupt in Xinjiang and Beijing after deadly fire"]. ''[[ရိုက်တာ|Reuters]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 November</span> 2022</span>.</cite></ref> <ref name="CNN1127">{{Cite news|last=Gan|first=Nectar|date=27 November 2022|title=Protests erupt across China in unprecedented challenge to Xi Jinping's zero-Covid policy|language=en|work=[[CNN]]|location=Beijing|url=https://www.cnn.com/2022/11/26/china/china-protests-xinjiang-fire-shanghai-intl-hnk/index.html|archivedate=2022-11-27}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == === တရုတ်နိုင်ငံတွင် ကိုဗစ်-၁၉ လော့ဒေါင်းများ === [[ဖိုင်:Policemen_wearing_masks_patrolling_Wuhan_Tianhe_Airport_during_Wuhan_coronavirus_outbreak.jpg|thumb| ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ကိုဗစ် ၁၉|ကိုဗစ်-၁၉]] ဖြစ်ပွားမှုအတွင်း ဝူဟန်ထျန်းဟွတ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တွင် ကင်းလှည့်နေသည့် နှာခေါင်းစည်း တတ်ဆင်ထားသည့် ရဲအရာရှိများ။]] တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ရောဂါ စတင်ဖြစ်ပွားချိန်မှစ၍ တရုတ်အစိုးရသည် COVID-19 ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခဲ့ပြီး [[ကိုဗစ်သုည မူဝါဒ]]ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ဤသော့ခတ်မှုများသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် [[ဝူဟန်မြို့]]၏ လော့ဒေါင်မှစတင်ခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် [[ရှန်ဟိုင်း]]နှင့် [[ရှင်းကျန်း|ရှင်ကျန်း]]အပါအဝင် အခြားမြို့များနှင့် မြူနီစီပယ်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဤသော့ခတ်မှုများသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် ပိုမိုရှည်လျားလာကာ ပိုမိုအနှောက်အယှက်ဖြစ်လာကာ စိုးရိမ်မှုများနှင့် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ တိုးလာစေသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တရုတ်အစိုးရက ရှန်ဟိုင်းတွင် လော့ဒေါင်းချမှတ်ခဲ့ပြီး Sina Weibo နှင့် WeChat ကဲ့သို့သော လူမှုကွန်ရက်ဆိုဒ်များတွင် ဒေါသများထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်ခြင်းနှင့် အလုပ်မလုပ်နိုင်ခြင်းတို့ကဲ့သို့သော ပိတ်ဆို့ခြင်း၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများကို နိုင်ငံသားများက မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ယာယီဆေးရုံများတွင် ညံ့ဖျင်းသောအခြေအနေများနှင့် ကွာရန်တင်းများကို ပြင်းထန်စွာ တင်းတင်းကြပ်ကြပ် ကြပ်မတ်ဆောင်ရွက်သည့် အစီရင်ခံစာများကြောင့် ဤမကျေနပ်မှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။ <ref name="wp-nov19">{{Cite news|last=Li|first=Lyric|date=19 November 2022|title=As China eases coronavirus restrictions, confusion and angst follow|language=en|work=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/11/19/china-zero-covid-policy-restrictions-protests/|archivedate=2022-11-27}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဆိုရှယ်မီဒီယာများကို တင်းကျပ်စွာ [[တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း|ဆင်ဆာဖြတ်တောက်]] ထားသော်လည်း အဆိုပါတိုင်ကြားချက်များကို ဖိနှိပ်ရန် ခက်ခဲသည်။ <ref>{{Cite news|last=Wang|first=Vivian|date=27 April 2022|title=China's Covid Lockdown Outrage Tests Limits of Triumphant Propaganda|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2022/04/27/world/asia/china-covid-propaganda.html|archivedate=2022-11-27}}</ref> === တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှု === [[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (CCP) ၏ [[တစ်ပါတီစနစ်|တစ်ပါတီ အုပ်ချုပ်မှုကို]] ဆန့်ကျင်သည့် ဒီမိုကရေစီအတွက် နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု အမျိုးမျိုး မှိုတက်သွားသည်။ COVID-19 နှင့် ပတ်သက်၍ တရုတ်အစိုးရ၏ တုံ့ပြန်မှုအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ကြီးထွားလာသည်နှင့်အမျှ [[တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီ|တရုတ်နိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်မှုနှင့် ဒီမိုကရေစီ]]ဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများကို အရှိန်မြှင့်ပေးပြီး CCP အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (တရုတ် [[ထိပ်တန်းရာထူး]]) အဖြစ် တတိယသက်တမ်းအတွက် ထောက်ခံသူ [[ရှီကျင့်ဖျင်|ရှီကျင့်ဖျင်]]နုတ်ထွက်ရန် တောင်းဆိုမှုအချို့ သီတင်းပတ်များအတွင်း တိုးလာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|date=27 November 2022|title=China Covid: Protesters openly urge Xi to resign over China Covid curbs|language=en-GB|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-63771109|archivedate=2022-11-27}}</ref> <ref name="NPRInfo2">{{Cite news|date=27 November 2022|title=Protesters are so upset with China's COVID rules, some are openly saying Xi should go|work=[[NPR]]|url=https://www.npr.org/2022/11/26/1139273138/china-xinjiang-loosens-covid-restrictions-lockdown-protest|archivedate=27 November 2022}}</ref> == ရှေ့ပြေး- စစ်ထုံး တံတားဆန္ဒပြမှု == ၂၀၂၂၊ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင်၊ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ (၂၀) ကြိမ်မြောက် အမျိုးသားကွန်ဂရက်အကြိုတွင် လူတစ်ဦးသည် [[ပေကျင်းမြို့|ပေကျင်းမြို့တော်]]ရှိ စစ်ထုံးတံတား၏ စည်းရိုးပေါ်တွင် လော့ဒေါင်းဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီလိုလားမှု နဖူးစည်းစာတန်းနှစ်ခုကို ချိတ်ဆွဲထားသည်။ နဖူးစည်းစာတန်းများကို ဒေသခံရဲများက လျင်မြန်စွာ ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး ၎င်းနှင့်ပတ်သက်သည့် ဖော်ပြချက်များကို တရုတ်အင်တာနက်မှ ဆင်ဆာဖြတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်၊ အဆိုပါသတင်းသည် တရုတ်ပြည်သူများကြားတွင် လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ <ref name="cnn_anti-xi">{{Cite news|date=19 November 2022|title=Anti-Xi protest spreads in China and worldwide as Chinese leader begins third term|work=[[CNN]]|url=https://www.cnn.com/2022/10/22/china/china-party-congress-overseas-students-protest-intl-hnk|archivedate=2022-11-30}}</ref> နောင်လာမည့်ဆန္ဒပြပွဲများ၏ အဓိကပန်းတိုင်များကို လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်တွင်မူ၊ နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆန္ဒပြသူတွေ၏ ကြွေးကြော်သံများကို ပြန်လည် ပဲ့တင်ထပ်ခဲ့သည်။ <ref name="telegraph_bridgeman">{{Cite news|date=28 November 2022|title=Bridge man: Lone protester whose call to overthrow Xi Jinping inspired a movement|work=[[The Daily Telegraph]]|url=https://www.msn.com/en-gb/news/world/bridge-man-lone-protester-whose-call-to-overthrow-xi-jinping-inspired-a-movement/ar-AA14EUoB|archivedate=2022-11-30}}</ref> <ref name="wapo_breakingpoint">{{Cite news|date=29 November 2022|title=See what led protesters to a breaking point with China’s ‘zero covid’ policy|work=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2022/china-lockdown-protests-covid-videos-photos/|archivedate=2022-12-02}}</ref> == အစောပိုင်းဆန္ဒပြပွဲများ == === ကွမ်ကျိုးမြို့ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့မှ စတင်၍ [[ကွမ်ကျိုးမြို့]]သို့ လော့ဒေါင်းများ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာချိန်တွင်၊ ဟိုက်ကျူးခရိုင်တွင်နေထိုင်သူများသည် ညဘက်တွင်လမ်းများပေါ်တွင်ချီတက်ခဲ့ကြပြီး သတ္တုအတားအဆီးများကို ချိုးဖျက်ကာလော့ခ်ချမှုကိုရပ်တန့်ရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|last=Magramo|first=Kathleen|date=15 November 2022|title=Residents 'revolt' over oppressive Covid lockdowns in China's Guangzhou|language=en|work=[[CNN]]|url=https://www.cnn.com/2022/11/15/china/china-covid-guangzhou-protests-intl-hnk/index.html|archivedate=2022-11-27}}</ref> ဟိုက်ကျူးခရိုင်သည် ပြည်နယ်ပြင်ပမှ [[ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား|ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမား]]အများအပြားနေထိုင်ရာဖြစ်ပြီး အလုပ်မရှာနိုင်ဘဲ အသွားအလာကန့်သတ်မှုများအတွင်း ရေရှည်တည်တံ့သော ဝင်ငွေမရရှိနိုင်သော နေရာဖြစ်သည်။ အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ပျံ့နှံ့နေသည့် ဗီဒီယိုများတွင် နေထိုင်သူများသည် COVID စစ်ဆေးခြင်းအတွက် တစ်နာရီကြာ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းခြင်း၊ လတ်ဆတ်ပြီး တတ်နိုင်သော ထုတ်ကုန်များ ဝယ်ယူနိုင်ခြင်း မရှိခြင်းနှင့် ဒေသန္တရအစိုးရ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှု အားနည်းခြင်းတို့ကိုလည်း ဝေဖန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|last=McDonell|first=Stephen|date=15 November 2022|title=China zero Covid: Violent protests in Guangzhou put curbs under strain|language=en-GB|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-63633109|archivedate=2022-11-27}}</ref> === ချုံချင့်မြို့ === [[ချုံချင့်မြို့|ချုံချင့်မြို့]]တွင် လူတစ်ဦးသည် နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်က ၎င်း၏နေအိမ်ဝင်းအတွင်း မိန့်ခွန်းပြောနေစဉ် [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်ဘာသာ]]ဖြင့် " ငါ့ကို လွတ်လပ်ခွင့်ပေးပါ၊ သို့မဟုတ် သေပါစေ" {{Efn|Chinese: [[:wiktionary:不自由毋寧死|不自由，毋宁死！]]. This is the formal translation of [[Patrick Henry]]'s phrase used by scholars.}} ဟု တရုတ်ဘာသာဖြင့် ကျယ်လောင်စွာ ကြွေးကြော်ကာ လူအုပ်ကြီး၏ အော်ဟစ်အားပေးသံများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သူ့ကို ဖမ်းဆီးဖို့ ရဲတပ်ဖွဲ့က ကြိုးပမ်းတဲ့အခါ လူအုပ်က ရဲတွေကို တွန်းလှန်ပြီး သူ့ကို ဆွဲထုတ်ခဲ့ပေမယ့် နောက်ဆုံးမှာတော့ သူ့ကို ထိန်းသိမ်းထားဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ <ref name=":4">{{Cite news|date=25 November 2022|title=China's widening COVID-19 curbs trigger public pushback|language=en|location=Beijing|url=https://www.reuters.com/world/china/china-reports-32943-new-covid-cases-nov-24-vs-31656-day-earlier-2022-11-25/|archivedate=2022-11-27}}</ref> <ref>{{Cite news|date=25 November 2022|title=As anger rises and tragedies mount, China shows no sign of budging on zero-Covid|language=en|url=https://www.cnn.com/2022/11/25/china/china-zero-covid-discontent-reopening-mic-intl-hnk/index.html|archivedate=2022-11-27}}</ref> ထိုအမျိုးသားအား "ချုံကင်း စူပါမင်းအစ်ကို" ({{Lang|zh|重庆超人哥}}) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ) ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ထားသော်လည်း ဗီဒီယိုမှသူ၏ကိုးကားချက်များမှာ "ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရောဂါတစ်မျိုးတည်းသာရှိပြီး ဆင်းရဲချမ်းသာမရှိခြင်း […] ငါတို့မှာ နှစ်မျိုးလုံးရပြီ" ဟု ရည်ညွှန်း၍ အဆိုပါဗီဒီယိုကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ အသွားအလာများပြီး စားသောက်ကုန် ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်ခြင်း။ <ref name=":4" /> == ဆင်ဆာနှင့် ခုခံခြင်း == တရုတ်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပမည့် [[၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ]] ၏ ထုတ်လွှင့်မှုများတွင် COVID-19 ကန့်သတ်ချက်များမရှိဘဲ [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]] ရှိ ပရိသတ်များ၏ မြင်ကွင်းများကို တရုတ်အစိုးရပိုင် [[တရုတ်ဗဟိုရုပ်မြင်သံကြား|CCTV]] မှ ဖြတ်တောက်ကာ မျက်နှာဖုံးမပါသော ပရိသတ်များ၏ အနီးကပ်ရိုက်ချက်များကို ဖြတ်တောက်ကာ ကစားသမားများ၊ တာဝန်ရှိသူများ သို့မဟုတ် နေရာကို အစားထိုးရိုက်ချက်များဖြင့် အစားထိုးထားသော်လည်း၊ <ref>{{Cite news|date=27 November 2022|title=Chinese TV Cuts Maskless World Cup Scenes As Covid Protests Mount: Report|work=[[NDTV]]|location=Beijing|url=https://www.ndtv.com/world-news/chinese-tv-cuts-maskless-world-cup-scenes-as-covid-protests-mount-report-3557957}}</ref> <ref>{{Cite news|date=28 November 2022|title=World Cup Fans Without Masks Pose Dilemma for Chinese TV Amid Protests|work=[[Bloomberg News]]|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-11-28/maskless-world-cup-fans-pose-dilemma-for-chinese-broadcasters?leadSource=uverify%20wall|archivedate=28 November 2022}}</ref> နိုဝင်ဘာလ 22 ရက်နေ့တွင် ''10 Questions'' ဟုအမည်ပေးထားသောလူမှုကွန်ရက်ပို့စ်တစ်ခုသည် WeChat တွင်ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပြီး ကာတာသည် COVID-19 ထိန်းချုပ်မှုအနည်းအကျဉ်းသာရှိခြင်းအတွက် "ခြားနားသောဂြိုဟ်ပေါ်တွင်ရှိ" ရှိမရှိဟူသော ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းဖြင့် မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|date=24 November 2022|title=一边是封控，一边是世界杯：中国网民的"平行宇宙"|language=zh-hans|work=[[BBC News]]|url=https://www.bbc.com/zhongwen/simp/chinese-news-63741475|archivedate=28 November 2022}}</ref> ပို့စ်ကို မကြာမီ ဖြုတ်ချခဲ့သော်လည်း မော်ကွန်းတိုက်များကို တရုတ်အင်တာနက်ပြင်ပတွင် မပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပါ။ <ref>{{Cite news|date=22 November 2022|title=【404文库】长安课堂｜十问|language=zh-hans|work=[[China Digital Times]]|url=https://chinadigitaltimes.net/chinese/690011.html}}</ref> အာဏာပိုင်များသည် Great Firewall ကို ဖြတ်ကျော်သွားသူများအတွက် ဆန္ဒပြပုံများကို ဆင်ဆာဖြတ်နိုင်စွမ်းမရှိသော တွစ်တ တွင်၊ တက်ကြွသော ဆန္ဒပြပွဲများရှိသည့် မြို့များအတွက် တရုတ်ဘာသာ hashtag များသည် တရုတ်အစိုးရပိုင် ဟု သံသယရှိသော အကောင့်အသစ်နှင့် ကာလကြာရှည်စွာ ငြိမ်ခံနေရသော အကောင့်အသစ်နှစ်ခုလုံးမှ စပမ်းများဖြင့် ပြည့်လျှံလာသည်။ . <ref name="Twitter">{{Cite news|last=Porter|first=Jon|date=28 November 2022|title=Twitter hit with wave of porn and spam obscuring tweets about China protests|work=[[The Verge]]|url=https://www.theverge.com/2022/11/28/23481673/twitter-porn-spam-chinese-protests-obscuring-information|archivedate=28 November 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Menn|first=Joseph|date=27 November 2022|title=Twitter grapples with Chinese spam obscuring news of protests|work=[[The Washington Post]]|location=San Francisco|url=https://www.washingtonpost.com/technology/2022/11/27/twitter-china-spam-protests/|archivedate=2022-11-29}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Fingas|first=Jon|date=27 November 2022|title=Twitter spam obscures China COVID policy protest news|work=[[Engadget]]|url=https://www.engadget.com/twitter-spam-hides-china-covid-protests-152534633.html|archivedate=2022-11-29}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == PRC နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Zhao Lijian က "ဆိုရှယ်မီဒီယာမှာ COVID-19 ကို ဒေသတွင်း တုံ့ပြန်မှုနဲ့ ဒီမီးလောင်ကျွမ်းမှုကို ဆက်စပ်စေတဲ့ လှုံ့ဆော်မှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ ပုံမှန် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။" <ref>{{Cite news|date=28 November 2022|title=Beijing blames 'forces with ulterior motives' for fuelling rage in the country|work=[[WION]]|url=https://www.wionews.com/world/china-says-forces-with-ulterior-motives-are-linking-urumqi-fire-with-covid-curbs-538123|archivedate=28 November 2022}}</ref> " တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီနဲ့ တရုတ်ပြည်သူတွေရဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှု၊ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ COVID-19 တိုက်ဖျက်မှု အောင်မြင်ပါလိမ့်မယ်။” <ref>{{Cite news|date=28 November 2022|title=After Protests, China Says 'Fight Against Covid-19 Will Be Successful'|work=[[Barron's (newspaper)|Barron's]]|url=https://www.barrons.com/news/after-protests-china-says-fight-against-covid-19-will-be-successful-01669621208|archivedate=28 November 2022}}</ref> BBC News သတင်းထောက် Edward Lawrence ဟာ ရှန်ဟိုင်းမှာ အဓမ္မပြုကျင့်ခံရပြီး ခေတ္တထိန်းသိမ်းခံထားရတဲ့ ကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ အခြေအနေကို သိရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပေမယ့် Lawrence ဟာ သူ့ကိုယ်သူ ဖော်ထုတ်ဖို့ ပျက်ကွက်တာကြောင့်လို့ ဆိုပါတယ်။ <ref name="theGuardian1128">{{Cite news|date=28 November 2022|title=BBC says Chinese police assaulted and detained its reporter at Shanghai protest|language=en|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/2022/nov/28/bbc-says-chinese-police-assaulted-and-detained-its-reporter-at-shanghai-protest|archivedate=2022-11-28}}</ref> ==== ဟောင်ကောင် ==== ဟောင်ကောင်လုံခြုံရေးဝန်ကြီး Chris Tang က ပြည်မကြီးဆန္ဒပြပွဲများနှင့် တညီတညွတ်တည်း ဆန္ဒပြသူများသည် ဗဟိုအာဏာပိုင်များကို ပစ်မှတ်ထားရန် လှုံ့ဆော်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါ လှုပ်ရှားမှုများသည် ကြုံရာကျပန်းမဟုတ်သည့်အပြင် အလွန်အမင်း စည်းရုံးခဲ့ကြသည်ဟုလည်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ 2019 ခုနှစ်အတွင်း ဝတ်ဆင်ထားသော အကြမ်းဖက်မှုများ တွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည့် လူပုဂ္ဂိုလ်အချို့လည်း အခမ်းအနားများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|last=Ho|first=Kelly|date=30 November 2022|title=Rallies for China's Covid-19 protests a sign of 'fledgling colour revolution,' Hong Kong security chief says|language=en-GB|work=[[Hong Kong Free Press]]|url=https://hongkongfp.com/2022/11/30/rallies-for-chinas-covid-19-protests-a-sign-of-fledgling-colour-revolution-hong-kong-security-chief-says/|archivedate=2022-11-30}}</ref> === နိုင်ငံတကာ === ==== နိုင်ငံတွေ ==== * {{အလံ|Canada}}- ဝန်ကြီးချုပ် [[ဂျက်စတင် ထရူးဒိုး]] expressed his support for [[လွတ်လပ်စွာဟောပြောခွင့်|freedom of speech]] in China.<ref>{{Cite news|date=29 November 2022|title=Canada's Trudeau says people in China should be allowed to protest|work=[[Reuters]]|location=Ottawa|url=https://www.reuters.com/world/china/canadas-trudeau-says-people-china-should-be-allowed-protest-2022-11-29/|archivedate=2022-11-30}}</ref><ref>{{Cite news|date=29 November 2022|title=Trudeau expresses support for Chinese protesters as show of dissent roils Beijing|language=en|work=[[CTV News]]|url=https://www.ctvnews.ca/politics/trudeau-expresses-support-for-chinese-protesters-as-show-of-dissent-roils-beijing-1.6173296|archivedate=2022-11-29}}</ref> * {{အလံ|Germany}}- ဂျာမနီသမ္မတ [[ဖရန့်-ဝေါ်လ်တာ စတိုင်းမိုင်ယာ]]က ဆန္ဒပြသူတွေရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ကို လေးစားဖို့ တရုတ်အာဏာပိုင်တွေကို တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ပြည်သူတွေက သူတို့ရဲ့ စိတ်မရှည်မှုနဲ့ မကျေနပ်ချက်တွေကို ဘာကြောင့် အသံထွက်ချင်တာလဲဆိုတာ နားလည်ကြောင်း တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ဆန္ဒပြသူတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို လေးစားမယ်လို့ မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်နှင့် လွတ်လပ်စွာ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခွင့်နှင့် ဆန္ဒပြပွဲများသည် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆက်လက်တည်ရှိနေဦးမည်ဟု ဂျာမန်အစိုးရ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Steffen Hebestreit က တရုတ်အစိုးရအနေဖြင့် ၎င်း၏ တင်းကျပ်သော COVID lockdown မူဝါဒများကို ဂျာမနီနှင့် ဥရောပမှ အတွေ့အကြုံကောင်းများ ရရှိစေသည့် အနောက်နိုင်ငံလုပ် mRNA ကာကွယ်ဆေးများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသင့်ကြောင်း အကြံပြုခဲ့သည်။ “နိုင်ငံအများစုက COVID ကန့်သတ်ချက်တွေကို ဖြေလျှော့ပေးခဲ့တယ်။ * {{အလံ|Taiwan|name=Republic of China (Taiwan)}}- တရုတ်ပြည်မကြီးရေးရာကောင်စီ (ထိုင်ဝမ်) မှ ဆန္ဒပြသူများအား ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆင်ခြင်တုံတရားဖြင့် ဆက်ဆံရန်နှင့် COVID ကန့်သတ်ချက်များကို တဖြည်းဖြည်း ဖြေလျှော့ရန် PRC ကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ [[ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ရေးပါတီ (ထိုင်ဝမ်)|ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ရေးပါတီ]]က အစိုးရကို ပြည်သူများ၏ လိုလားချက်အား တက်ကြွစွာ နားထောင်ပြီး တုံ့ပြန်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။.<ref>{{Cite news|date=28 November 2022|title=《白紙革命》民進黨：密切關注 北京必須正視人民聲音|language=zh-hant|work=自由時報|location=Taipei|url=https://news.ltn.com.tw/news/politics/breakingnews/4138741|archivedate=2022-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128170531/https://news.ltn.com.tw/news/politics/breakingnews/4138741|archive-date=2022-11-28}}</ref> * {{အလံ|United Kingdom|name=ဗြိတိန်ပြည်ထောင်စု}}- ဘီဘီစီ သတင်းထောက် Edward Lawrence ဖမ်းဆီးခံရမှုကို တုံ့ပြန်တဲ့အနေနဲ့ ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရီရှီ ဆူးနက်ခ်]]က ဒါဟာ တုန်လှုပ်ချောက်ချားပြီး လက်ခံနိုင်စရာမရှိသလို တရုတ်နိုင်ငံဟာ “ပို၍ကြီးမားသော အာဏာရှင်စနစ်” ဆီသို့ ဦးတည်သွားနေတယ်လို့ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး James Cleverly က အဖြစ်အပျက်ကို “စိတ်အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေတယ်” လို့ ပြောခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံသားတွေဟာ COVID ကန့်သတ်ချက်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး “အလွန့်အလွန်စိတ်မချမ်းသာဘူး” ဆိုတာ ရှင်းပါတယ်။ စီးပွားရေးအတွင်းဝန် Grant Shapps က ဆန္ဒပြပွဲများကို ဖုံးဖိထားသည့် သတင်းထောက်များအတွက် “အကြောင်းပြချက် လုံးဝမရှိ” ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။attacked by police.<ref>{{Cite news|date=28 November 2022|title=UK warns China after BBC journalist 'beaten' by police during protests|work=[[The Independent]]|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/china-bbc-grant-shapps-tom-tugendhat-people-b2234267.html|archivedate=2022-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128114027/https://www.independent.co.uk/news/uk/china-bbc-grant-shapps-tom-tugendhat-people-b2234267.html|archive-date=2022-11-28}}</ref> * {{အလံ|United States}}: အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ John Kirby မှတစ်ဆင့် Biden အစိုးရအဖွဲ့က ဆန္ဒပြမှုများကို ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး သမ္မတ Biden က အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြထားကြောင်း သိရသည်။ သံအမတ်ကြီး Nick Burns က တရုတ်အကြီးတန်းအရာရှိတွေနဲ့ တိုက်ရိုက်စိုးရိမ်မှုတွေ ရှိလာခဲ့တယ်လို့ ပေကျင်းမှာရှိတဲ့ အမေရိကန်သံရုံးက ပြောပါတယ်။ အမေရိကန် နိုင်ငံသားများကို ၎င်းတို့၏ အိမ်ထောင်စုအတွက် ၁၄ ရက်ကြာ ရေ၊ အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးများ ထောက်ပံ့ပေးရန် သံရုံးက တိုက်တွန်းထားသည်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန် နိုင်ငံရေးသမား အများအပြားက Biden အုပ်ချုပ်ရေး၏ တုံ့ပြန်မှုသည် အားနည်းပြီး သနားစရာကောင်းသည်ဟု ဝေဖန်ကြပြီး CCP ဘက်မှ ရပ်တည်ကာ တရုတ်ပြည်သူများနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ရပ်တည်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်းတို့ကို ဝေဖန်ခဲ့သည်။ Politico နှင့် The New York Times ၏အဆိုအရ Biden အုပ်ချုပ်ရေးမှ ပိုမိုပြင်းထန်သော တုံ့ပြန်မှုသည် တရုတ်အစိုးရအား ဆန္ဒပြသူများ၏ တောင်းဆိုချက်များကို အာရုံလွှဲရန် အကြောင်းပြချက်များ ပိုမိုပေးစွမ်းနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ဆန္ဒပြပွဲများတွင် နိုင်ငံခြားမှ ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု စွပ်စွဲထားသည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင်၊ သမ္မတ၏ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကြံပေးအရာရှိချုပ် ဒေါက်တာ Anthony Fauci က တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပိတ်ဆို့မှုများသည် ပြင်းထန်လွန်းပြီး တရားမျှတသော ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆုံးဂိမ်းတစ်ခု မရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ သက်ကြီးရွယ်အိုများကြားတွင် အားနည်းသော ကာကွယ်ဆေးထိုးနှုန်းကို မြှင့်တင်ရန် အာရုံစိုက်သင့်ကြောင်း ၎င်းက ဆက်လက်ပြောသည်။ ==မှတ်စု== {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ခုနှစ် ဆန္ဒပြပွဲများ]] 2seux1qnx5fvrfc6gzmcfa7gn1sfd1y 0 239933 1041750 1040468 2026-07-02T07:05:46Z Zawzawaungthwin 100038 ဖြစ်ရပ်များ ဆက်လက် ထည့်သွင်းခြင်း 1041750 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း == === ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ |- | ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}</ref>|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း |- | ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ |} === စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]<ref name="fer3132">Ferrara (2003), pp. 313</ref>|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀<ref name="win2">Wintle (2007)</ref><ref name="fog2">Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].</ref>|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ |- | ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ |- | ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ |} === ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="AmnestyInt2">{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}</ref>|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ |- | ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="Cochrane2">{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}</ref>|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈<ref name="Emont2">{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နူသတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="CBSMNu2">{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="NaingSterling2">{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+<ref name="Blumberg2">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="APgraves2">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု<ref>{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}</ref>|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="Reuters922">{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}</ref>|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |} === ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ | [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] | ၆၅+<ref>{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၂ | [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] | ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကလေးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{military|Myanmar}} | PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၃ | [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]] | ၂၅ | [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့|KNDO]] | လမ်းလုပ်သားများ |- | ၄ | [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | [[ပဲခူးမြို့]] | ၈၂+<ref>{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ | [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်းရွာများ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | မသိရှိရ | {{military|Myanmar}} |PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၆ | [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}</ref> | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]] | ၃၈+<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၇ | [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂ | [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]] | ၃၇<ref>{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၈ | [[ရင်ပေါင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရင်ပေါင်တိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁-၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ | [[ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်|ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ]] | ၁၉ | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} |ကာကွယ်ရေးတပ် /ရွာသူရွာသားများ |- | ၉ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] | ၁၃ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၀ | [[ရွှေလှန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရွှေလှန်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]] | ၁၀ | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | ကာကွယ်ရေးတပ် /ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၁ | [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] | ၈၀+<ref name="nyt2">{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ |- | ၁၂ | [[ဖလံပင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖလံပင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖလံပင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ဖလံပင်ရွာ]] | ၁၆ဦး | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | ကာကွယ်ရေးတပ် /ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၃ | [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ မတ် ၂၀၂၃ | [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]] | ၁၇ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၄ | [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]] | ၃၀ | {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]] | ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး |- | ၁၅ | [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ဝေဘူလမြို့]] | ၉ဦး | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား/သူများ နှင့် အရပ်သားများ |- | ၁၆ | [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}</ref> | ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]] | ၁၀၀+<ref>{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}</ref> | [[တပ်မတော် (လေ)]] | ရွာသူရွာသားများ<ref>{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}</ref> |- | ၁၇ | [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | [[ခြေရာတော်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ခြေရာတော်ရွာ]] | ၂၆ | {{military|Myanmar}} |PDF |- | ၁၈ | [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ | မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]] | ၂၉ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref> | စစ်ဘေးဒုက္ခသည်<ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}</ref> |- | ၁၉ | [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူးရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ | ဝေလူးရွာ | ၁၁ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၂၀ | [[မင်းတိုင်ပင် NUG တရားရုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မင်းတိုင်ပင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | [[မင်းတိုင်ပင်ရွာ]] | ၆ဦး | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | တရားသူကြီး /ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၁ | [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]] | ၁၇<ref>{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}</ref> |- | ၂၂ | [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ | [[မင်းပြားမြို့နယ်]] | ၂၂+ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၃ | [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]<ref>{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}</ref> | ၁၅+ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၂၄ | [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | ဆုံရွာ | ၃၂+ | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၅ | [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]] | ၃၂<ref name="dvb2">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}</ref> |- | ၂၆ | [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် | ၇၆ | {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]<ref name="June62">{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၇ | [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတောရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃ ဇွန် ၂၀၂၄ | [[မတောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်|မတောရွာ]]၊မင်းကင်း | ၂၉ ဦး | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၂၈ | [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး |- | ၂၉ | [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]] | ၅၀+ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၃၀ | [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရွာမ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ | တန်းလွဲရွာမမြို့ | ၁၃ဦး | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၃၁ | [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | [[ကျောက်နီမော်ရွာ]] | ၄၀ဦး | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၃၂ | [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ် | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ |- | ၃၃ | [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ် – Tabayin Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/tabayin-township/ |access-date=2026-05-04 |language=en-US}}</ref> | ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | ၂၂ | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ<ref>{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}</ref> |- | ၃၄ | [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ | [[လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်|လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ]] | ၁၁ ဦး | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၃၅ | [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] | ၃၂<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- | ၃၆ | [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၁၄ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၃၇ | [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | ၁၈<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ |- | ၃၈ | [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သားများနှင့်ဒေသခံများ |- | ၃၉ | [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | ဆေးရုံတက်လူနာများ |- | ၄၀ | [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ |- | ၄၁ | [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ |- | ၄၂ | [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁ မတ် ၂၀၂၆ | [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]<ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}</ref> | ၂၅ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}</ref> |- | ၄၃ | [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]] | ရွာသားများ<ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> |- | ၄၄ | [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[အမ်းမြို့နယ်]] | ၁၁၆ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၄၅ | [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | [[ကျင်ဒွေးမြို့]] | ၁၁+ | {{Air force|Myanmar}} | တံတားလုပ်သားများ |- | ၄၆ | [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ မေ ၂၀၂၆ | [[ဖူနွမ်းရွာ၊ တီးတိန်မြို့နယ်|ဖူနွမ်းရွာ]] | ၉ဦး | {{military|{{military|Myanmar}} | PDF Zoland |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] d6ufawuzr8u4forpnw8uc77dilfdz6f 0 241354 1041735 1031257 2026-07-02T02:57:39Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] 1041735 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၁-၂ မတ် ၂၀၂၃ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg=21.93317 |lon_deg=95.64483 |label= ဖြစ်ပွားရာ နေရာ |display=inline}} | fatalities = ၁၇ | injuries = | perpetrators = {{hlist|[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]|[[တပ်မတော် (ကြည်း)]]}} | charges = မရှိ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]]တွင်၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၂ ရက်နေ့အတွင်း မြန်မာစစ်တပ်မှ အရပ်သားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း [[တပ်မတော် (ကြည်း)|မြန်မာတပ်မတော်]] တပ်ဖွဲ့ဝင်များက အနည်းဆုံး အရပ်သား ၁၇ ဦး ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":8">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=တာတိုင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/64841876 |access-date=2023-03-11 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> အဆိုပါဖြစ်ရပ်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသေအပျောက်အများဆုံး အရပ်သားအစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်အပြီး ကိုးရက်အကြာတွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းမှ နောက်ထပ် လူ ၂၈ ဦးထက်မနည်း သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ == နောက်ခံ == {{Further|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]က အာဏာသိမ်းပြီး [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ခံ အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ မကြာမီ စစ်တပ်က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (SAC) ကို ဖွဲ့စည်းပြီး နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အရပ်သားများက စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရန် [[၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ|ကြီးမားသော ဆန္ဒပြပွဲများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် အရပ်သားများဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးမှသည် အပေးအယူလုပ်ရန် ဆန္ဒမရှိသော SAC ကို ဆန့်ကျင်သော [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|ပြည်တွင်းစစ်]] အဖြစ်သို့ တိုးလာခဲ့သည်။ တာတိုင်ရွာသည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် အမာခံနယ်မြေအဖြစ် လျင်မြန်စွာပေါ်ထွက်လာသည့် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] ဗုဒ္ဓဘာသာဗဟိုချက်နယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-03-06 |title=Myanmar army killed 17 people in 2 villages, residents say |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 |access-date=2023-03-11 |website=AP NEWS |language=en}}</ref> တာတိုင်ရွာသည် [[ဧရာဝတီမြစ်]] နှင့် [[မူးမြစ်]]တို့ ဆုံရာတွင် တည်ရှိပြီး အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိသော ရွာလေးတစ်ရွာဖြစ်ပြီး အနီးနားရှိ [[ညောင်ရင်းရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ညောင်ရင်းရွာ]]နှင့် မျက်နှာမူထားသည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=Maung Shwe Wah |date=2023-03-11 |title=In Myanmar's heartland, new horrors from a junta struggling for control |url=https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control |access-date=2023-03-11 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး]]တွင် ထိုးစစ်ဆင်ကာ ဒေသခံ တော်လှန်ရေးသမားများကို ခြိမ်းခြောက် နှိမ်နှင်းခြင်း၊ ရွာများကို မီးရှို့ စီးနင်းခြင်း၊ ရွာသားများကို ကွပ်မျက်ခြင်းနှင့် ထောင်နှင့်ချီသော လူများကို နေရပ်ဒေသများမှ နှင်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ ရက်အထိ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သတ်မှတ်ထားသည့် မြို့နယ် ၅၀ အနက် ၁၄ မြို့နယ်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-02-23 |title=Myanmar Junta Extends Martial Law in Resistance Stronghold Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html |access-date=2023-03-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်ရပ် == [[ဖိုင်:Shoulder_sleeve_insignia_of_No.(99)_Light_Infantry_Division_of_the_Myanmar_Army.svg|thumb| တပ်မ ၉၉ ၏ တံဆိပ်]] ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ ရက်တွင် [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော အထူးတပ်ဖွဲ့တစ်ဖွဲ့အား တာတိုင်ရွာမှ {{Convert|50|km}}အကွာတွင် တည်ရှိသော [[အရာတော်မြို့]]သို့ ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ချထားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> စစ်သားများသည် [[မုံရွာမြို့|မုံရွာ]] [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]]တွင် တပ်စွဲထားသော တပ်သားများ ဖြစ်သည်။<ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=2023-03-10 |title=Myanmar Regime Task Force Leaves Trail of Beheaded and Mutilated Victims |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-task-force-leaves-trail-of-beheaded-and-mutilated-victims.html |access-date=2023-03-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ထိုးစစ်ဆင်နေစဉ်အတွင်း ရုရှားလုပ် Mi-35 ရဟတ်ယာဉ်များ ဖြင့် လိုက်ပါလာသည့် တပ်မတော်သားများက [[ဧရာဝတီမြစ်]] နှင့် [[မူးမြစ်]]ဆုံရာသို့ ချီတက်လာကာ လမ်းတလျောက် ရွာများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံ တိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ရွာကို ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီးနောက် ကန်တော်ကျေးရွာ၌ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ <ref name=":2" /> ထိုနေ့တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[ကန်တော်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ကန်တော်]]နှင့် [[ညောင်ပင်ကန်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ညောင်ပင်ကန်ကျေးရွာ]]အနီးတွင် ဆယ်ကျော်သက် နှစ်ဦးအပါအဝင် တော်လှန်ရေးသမားလေးဦးကို ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Child fighters beheaded as Myanmar killings rise after martial law |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html |access-date=2023-03-11 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref> [[ဖိုင်:Mu_River.JPG|alt=A view of the Mu River|thumb| မူးမြစ်မြင်ကွင်း]] မတ်လ ၁ ရက်နေ့ နံနက် ၃ နာရီခန့်တွင် တပ်မတော်သည် မူးမြစ်ကိုဖြတ်၍ တာတိုင်ရွာကို စတင်ဝင်ရောက်စီးနင်းသည်။<ref name=":2" /> တပ်သားများ မြစ်အား ဖြတ်မကူးဟု ယူဆချက်ကြောင့် ကျေးရွာသားများ အချိန်မီ ဘေးလွတ်ရာသို့ မရွှေ့ပြောင်းနိုင်ခဲ့ပေ။<ref name=":3" /> ထိုညနေပိုင်းတွင် တပ်မတော်မှ တာတိုင်ရွာမှ ရွာသား ၇၀ မှ ၁၀၀ ခန့်ကို နယ်မြေခံ [[ဘုန်းကြီးကျောင်း|ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း]]တွင် ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" /> စစ်သားများသည် ရွာရှိ ဈေးဆိုင်များနှင့် နေအိမ်များကို ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ စီးနင်းမှုတစ်လျှောက်လုံး ရွာသားများကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> နောက်တစ်နေ့နံနက်တွင် တပ်များသည် တာတိုင်ရွာ၏ အနောက်ဘက် {{Convert|4|km}} ကွာဝေးသော ညောင်ရင်းရွာသို့ ချီတက်လာစဉ် ဓားစာခံများကို လူသားဒိုင်း အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name=":2" /><ref name=":1" /> ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် Demon King Defense Force သည် ဓားစာခံများကို တပ်ဖွဲ့ဝင်များထံမှ ကယ်ဆယ်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref name=":0" /> ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် စစ်တပ်မှ ဓားစာခံများကို ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /> တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အနည်းဆုံး အမျိုးသမီး ၃ ဦးကို မသတ်ဖြတ်မီ အဓမ္မပြုကျင့်ကာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှုများလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref name=":0" /> <ref name=":2" /> သေဆုံးသူများထဲတွင် တစ်ဦးတည်းသော ဒေသခံခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား 'မိုက်ကယ်' ကျော်ဇော၏ အလောင်းအား တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ခေါင်းဖြတ်၍ အပိုင်းပိုင်းဖြတ်တောက်ကာ အလောင်းအား ၎င်း၏ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများဖြင့် ထားရစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Hunt |first=Luke |date=2023-03-14 |title=ICC Asked to Expand Investigations After Further Massacres in Myanmar |url=https://thediplomat.com/2023/03/icc-asked-to-expand-investigations-after-further-massacres-in-myanmar/ |access-date=2023-03-14 |website=The Diplomat |language=en-US}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":3" /> အခြားအရပ်သား 'ရာဟု' နိုင်လင်းအောင်သည်လည်း အလားတူ ခေါင်းဖြတ်ခံရသည်။<ref name=":1" /> == ကျူးလွန်သူများ == အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကို [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်]] ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]]၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ( ၉၉)]] မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":6">{{Cite web |last= |first= |date=2022-09-26 |title=လက်ယက်ကုန်း ပစ်ခတ်မှုကို ခမရ ၃၆၈ တပ်ရင်း ကျူးလွန်ဟု NUG ဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/crime/2022/09/26/254838.html |access-date=2023-03-02 |website=ဧရာဝတီ |language=my}}</ref> တပ်မတော်၏ အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် [[ရိုဟင်ဂျာ]] ရွာသား ၈၀၀,၀၀၀ ခန့်အား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးစေခဲ့သည့် [[ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|၂၀၁၇ ခုနှစ် စစ်တပ်၏ ပြင်းထန်သော ထိုးစစ်များကို]] ဘီလူးစစ်ကြောင်းဟု ဒေသခံများက ခေါ်ဆိုကြသည့် တပ်မ ၉၉ က ဦးဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2018-06-28 |title=How Myanmar's shock troops led the assault that expelled the Rohingya |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rohingya-battalions/ |access-date=2023-03-11}}</ref><ref name=":6" /> == သားကောင်များ == သေဆုံးသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ အရပ်သားများဖြစ်ပြီး အများစုမှာ [[လယ်သမား]]များ နှင့် တံငါသည်များ ဖြစ်သည်။<ref name=":1" /> သေဆုံးသူများအနက် သိရှိရသော သားကောင် ၁၇ ဦးမှာ အသက် ၁၇ နှစ်မှ ၆၇ နှစ်ကြားများဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |date=2023-03-07 |title=စစ်ကိုင်းတွင် နယ်လှည့်ခေါင်းဖြတ်နေသည့် စစ်ကောင်စီ၏ ဘီလူးစစ်ကြောင်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/14145 |access-date=2023-03-11 |website=Myanmar NOW |language=my}}</ref> # မိုက်ကယ်ကျော်ဇော (အသက် ၄၇ နှစ်)၊ # ကျော်ကျော် (အသက် ၃၅)၊ # ချစ်ကောင်း (အသက် ၃၅)၊ # ကျော်စိုး (အသက် ၃၇ နှစ်)၊ # စိုးနိုင် (အသက် ၅၀)၊ # ဦးလင်း (အသက် ၄၀)၊ # ဦးထွန်း (အသက် ၄၀)၊ # အောင်အောင် (အသက် ၄၀)၊ # ရဲလင်းအောင် (အသက် ၂၅ နှစ်)၊ # သိန်းထိုက် (အသက် ၆၀)၊ # ဇော်ဖြိုး (အသက် ၁၇ နှစ်)၊ # 'ထီလာ' ကျော်မိုး (၄၂)နှစ်၊ # 'ရာဟု' နိုင်လင်းအောင် (အသက် ၂၅ နှစ်)၊ # ဝင်းဌေး (အသက် ၆၇ နှစ်)၊ # ပန်းသွေး (၃၇ နှစ်)၊ # ပန်းနွယ် (အသက် ၄၀)၊ # ဆွေဆွေဦး (အသက် ၄၂ နှစ်)၊ == ဖြစ်ရပ်အပြီး == မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[ညောင်ရင်းရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ညောင်ရင်းရွာ]]အနီး သရက်စိုက်ခင်းနှင့် မြစ်နံဘေးသဲပြင်ပေါ်တွင် အလောင်း ၁၄ လောင်းအား ရွာသားများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name=":2" /><ref name=":0" /> သေဆုံးသူအများစုမှာ ပစ်ခတ်ခံထားရသော ဒဏ်ရာများရှိနေပြီး နှိပ်စက်ခံထားရသည့် လက္ခဏာများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name=":4">{{Cite web |date=2023-03-04 |title=15 villagers including women allegedly arrested and killed by Military Council in Myinmu |url=https://www.bnionline.net/en/news/15-villagers-including-women-allegedly-arrested-and-killed-military-council-myinmu |access-date=2023-03-11 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref name=":3" /> အခြား အလောင်းသုံးခုအား တာတိုင်ရွာတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name=":0" /> စစ်ကောင်စီတပ်များက အလောင်းများအနီးတွင် မြေမြှပ်မိုင်းများ ထားရှိခဲ့သည့်အတွက် ရွာသားများမှာ အလောင်းပြန်ရရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြရသည်။<ref name=":4" /> ရွာလုံးကျွတ် မီးရှို့ခံထားရသည့်အတွက် တာတိုင်ရွာမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ ရွာသားများမှာ နေအိမ်သို့ ပြန်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။<ref name=":8" /> ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ မှ မတ် ၅ ရက်အကြားကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သားများက တာတိုင်ရွာ အနီးတဝိုက်တွင် ရွာသူရွာသား ၉၉ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ခုခံရေးသမား ၂၀ ခန့်ကို ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကာ အနည်းဆုံး အမျိုးသမီး သုံးဦးအား မုဒိမ်းပြုကျင့်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":5" /> သတ်ဖြတ်မှုအပြီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက အနီးအနားဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများအား ဆက်လက်စီးနင်းခဲ့သည်။<ref name=":5">{{Cite web |last= |first= |date=2023-03-11 |title=Prominent Myanmar Monk Disappears After Being Detained by Regime Forces |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/prominent-myanmar-monk-disappears-after-being-detained-by-regime-forces.html |access-date=2023-03-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် မုံရွာ-မန္တလေးကားလမ်းဘေးရှိ [[အာလကပ္ပရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|အာလကပ္ပရွာ]]ဆီ ဆက်လက် ချီတက်သွားခဲ့သည်။<ref name=":9">{{Cite web |title=10 more found dead in wake of Ogre Column raid in Myinmu Township |url=https://myanmar-now.org/en/news/10-more-found-dead-in-wake-of-ogre-column-raid-in-myinmu-township |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref><ref name=":5" /> မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ဘေးရှောင်များအား ကူညီရန် ရောက်ရှိနေသော ပြည်ကြီးတံခွန် ဆရာတော် ဦးအဂ္ဂဝံသအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":5" /> မတ်လ ၅ ရက်နေ့မှ ၇ ရက်နေ့အထိ [[လက္ကပင်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်]] တွင် ဆက်လက်တပ်စွဲခဲ့ကာ ရွာသူရွာသား ၁၀ ဦးခန့်အား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":9" /> သတ်ဖြတ်ခံရသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများအား ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းမှ ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့ကာ နှိပ်စက်ခံထားရသော လက္ခဏာများ ရှိနေခဲ့သည်။<ref name=":9" /> == တုံ့ပြန်မှုများ == === ပြည်တွင်း === အတိုက်အခံ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]] (NUG) က မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်တပ်မှ ကျူးလွန်ခဲ့သော [[စစ်ရာဇဝတ်မှု]]များနှင့် [[လူသားထုအပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှု|လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများကို]] ရှုတ်ချကြောင်း ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name=":7">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Statement on terrorist junta's brutal massacre of civilians in Tar Taing Village in Sagaing Township of Sagaing |url=https://gov.nugmyanmar.org/2023/03/05/statement-on-terrorist-juntas-brutal-massacre-of-civilians-in-tar-taing-village-in-sagaing-township-of-sagaing/ |access-date=2023-03-11 |website=National Unity Government |language=en-US |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311190850/https://gov.nugmyanmar.org/2023/03/05/statement-on-terrorist-juntas-brutal-massacre-of-civilians-in-tar-taing-village-in-sagaing-township-of-sagaing/ }}</ref> NUG သည် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]] နှင့် နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်တရားရုံး အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ တရားစီရင်ရေး အဖွဲ့အစည်းများထံ အလျင်အမြန် တင်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-03-06 |title=ကုလသမဂ္ဂကို တင်သွင်းမယ့် တာတိုင်ရွာက အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/media-64868075 |access-date=2023-03-11 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref name=":7" /> NUG ၏ လူ့အခွင့်အရေး ဝန်ကြီး [[အောင်မျိုးမင်း|ဦးအောင်မျိုးမင်း]]က အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆသည်။<ref name=":2" /> မြန်မာစစ်တပ်အနေဖြင့် လူသိရှင်ကြား တုံ့ပြန်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref name=":0" /> === နိုင်ငံတကာ === ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လအထိ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းကြီးများနှင့် အစိုးရများသည် သတ်ဖြတ်ခံရမှုကို လူသိရှင်ကြား တုံ့ပြန်ခြင်း မရှိပေ။ [[ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကောင်စီ|ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးကောင်စီ၏]] ၅၂ ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေးတွင် ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး Volker Türk က စစ်တပ်သည် မီးရှို့မှုအား လက်နက်အဖြစ် အရပ်သားများအပေါ် သုံးစွဲခြင်းအား ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့ပြီး အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လူပေါင်း ၁.၃ သန်း အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှစတင်၍ တပ်မတော်စစ်ဆင်ရေးကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည့် အိမ်ခြေ ၃၉,၀၀၀ အနက် ၂၅,၀၀၀ သည် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးတွင်ဖြစ်သည်။<ref name=":62">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Myanmar: Tatmadaw army’s ‘scorched earth’ policy in spotlight |url=https://news.un.org/en/story/2023/03/1134092 |access-date=2023-03-14 |website=UN News |language=en |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314051812/https://news.un.org/en/story/2023/03/1134092 |url-status=dead }}</ref><ref name=":3" /> == အခြားကြည့်ရန် == * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁ – လက်ရှိ)]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] == ပြင်ပလင့်များ == * [https://burmese.voanews.com/a/nug-presser-tartine-sagaing/6991397.html တာတိုင်သတ်ဖြတ်ခံရမှုအကြောင်း VOA သတင်းပေးပို့ချက်] (မြန်မာဘာသာ) == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] jkg3svf7jnrjd3daajyqmo0f84pwhz3 0 241560 1041767 1031255 2026-07-02T10:06:02Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041767 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = နန်းနိမ့်ရွာ၊ [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | date = ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg=19.901245 |lon_deg=96.836268 |label= ဖြစ်ပွားရာ နေရာ |display=inline}} | fatalities = ၃၀+ | injuries = | perpetrators = {{hlist|[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]|[[တပ်မတော် (ကြည်း)]]}} | charges = မရှိ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''ပင်လောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]]၊ [[နန်းနိမ့် (နောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ကျေးရွာ]]တွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်က အရပ်သားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်။ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|မြန်မာတပ်မတော် (ကြည်း)]]မှ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း [[ရဟန်း|သံဃာ]] ၃ ပါး အပါအဝင် အရပ်သား ၃၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-03-13 |title=At least 30 civilians killed in southern Shan State |url=https://english.dvb.no/at-least-30-civilians-killed-in-southern-shan-state/ |access-date=2023-03-14 |website=Democratic Voice of Burma |language=en-US}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]အပြီး ၉ ရက်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == နောက်ခံ == {{Further|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]က အာဏာသိမ်းပြီး [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ခံ အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ မကြာမီ စစ်တပ်က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (SAC) ကို ဖွဲ့စည်းပြီး နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အရပ်သားများက စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရန် [[၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ|ကြီးမားသော ဆန္ဒပြပွဲများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် အရပ်သားများဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးမှသည် အပေးအယူလုပ်ရန် ဆန္ဒမရှိသော SAC ကို ဆန့်ကျင်သော [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|ပြည်တွင်းစစ်]] အဖြစ်သို့ တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။ နန်းနိမ့် ( {{Lang-shn|ၼမ်ႉၼဵင်ႈ}}) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ အပြိုင်အဆိုင်နယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။ ပအိုဝ်းအမျိုးသား အများစုနေထိုင်သော [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]] ကျေးရွာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိ]] [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]]၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး စစ်အစိုးရ၏ မဟာမိတ် [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (PNO) ၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Ko Cho |date=2023-03-01 |title=More than one dozen parties register to compete in junta-controlled election |url=https://myanmar-now.org/en/news/more-than-one-dozen-parties-register-to-compete-in-junta-controlled-election |access-date=2023-03-13 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Esther J |date=2022-07-08 |title=Pa-O groups speak out against PNO plan to form new ‘security force’ |url=https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-groups-speak-out-against-pno-plan-to-form-new-security-force |access-date=2023-03-13 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> အဆိုပါနေရာသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]တို့အကြား ဗျူဟာကျသော နေရာအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။<ref name=":1">{{Cite web |last= |first= |date=2023-03-13 |title=Myanmar Junta Troops Massacre 23 Civilians Including Monks in Shan State: Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-massacre-23-civilians-including-monks-in-shan-state-resistance.html |access-date=2023-03-13 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref name=":8">{{Cite web |date=2023-03-14 |title=Army, resistance trade accusations over Myanmar killings |url=https://apnews.com/article/myanmar-civil-war-killings-buddhist-monks-guerrillas-3f60df3254f9deca59665301caabca5d |access-date=2023-03-14 |website=AP NEWS |language=en}}</ref> ပြည်တွင်းစစ်စတင်ချိန်တွင် နိုင်ငံအနှံ့အပြားရှိ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်းလူငယ်]]များသည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်ကဲ့သို့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။<ref name=":2">{{Cite web |last= |date=2023-02-28 |title=‘They are preparing for war’: Forced recruiting by Pa-O militia in Shan |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/they-are-preparing-for-war-forced-recruiting-by-pa-o-militia-in-shan/ |access-date=2023-03-13 |website=Frontier Myanmar |language=en-US}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=2023-03-13 |title=Junta forces kill 29, including three monks, in southern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/junta-forces-kill-29-including-three-monks-in-southern-shan-state |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် PNO ၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဖြစ်သည့် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (PNA) သည် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ စစ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် မြန်မာ့တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများနှင့် ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2021-09-23 |title=Pa-O fighters in Shan help junta capture base from resistance forces |url=https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-fighters-in-shan-help-junta-capture-base-from-resistance-forces |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် PNO သည် ဒေသခံရွာသားများအား ပြည်သူ့စစ်အဖြစ် အတင်းအကျပ် စစ်မှုထမ်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Esther J |date=2022-07-02 |title=Locals in southern Shan State report forced recruitment into Pa-O militia |url=https://myanmar-now.org/en/news/locals-in-southern-shan-state-report-forced-recruitment-into-pa-o-militia |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref><ref name=":0" /> ဒေသတွင်း တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာသဖြင့် PNA သည် လူသစ်စုဆောင်းရေးများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /> == ဖြစ်ရပ် == မြန်မာစစ်တပ်သည် '[[ဖြတ်လေးဖြတ်]]' ဗျူဟာဖြစ်သော ရိက္ခာ၊ ဘဏ္ဍာငွေ၊ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် တပ်သားသစ်များ ဖြတ်တောက်ခြင်းကို အသုံးပြုကာ ကျေးရွာများအား စီးနင်းခြင်း၊ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများ ပစ်ခတ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref name=":6">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Myanmar: Tatmadaw army’s ‘scorched earth’ policy in spotlight |url=https://news.un.org/en/story/2023/03/1134092 |access-date=2023-03-14 |website=UN News |language=en |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314051812/https://news.un.org/en/story/2023/03/1134092 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် အနီးနားရှိ နမ့်ပန်နှင့် လိန်းလင်ကျေးရွာများအပါအဝင် ပင်လောင်းမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပစ်ခတ်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":9">{{Cite web |last=Hunt |first=Luke |date=2016-03-16 |title=Myanmar massacres ‘were to start religious conflict' - UCA News |url=https://www.ucanews.com/news/myanmar-massacres-were-to-start-religious-conflict/100685 |access-date=2023-03-16 |website=UCA News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-01-19 |title=Military Council's random shelling panics Pinlaung residents |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-councils-random-shelling-panics-pinlaung-residents |access-date=2023-03-13 |website=Burma News International |language=en}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်က ပင်လောင်မြို့နယ်တွင် မြေပြင်တိုက်ပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ နန်းနိမ့်ကျေးရွာမှ ရွာသားအများစုအပါအဝင် ရွာသား ၅,၀၀၀ ကျော် ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-03-09 |title=Thousands Displaced as Myanmar Junta Forces Clash With Karenni Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-displaced-as-myanmar-junta-forces-clash-with-karenni-resistance.html |access-date=2023-03-13 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-03-07 |title=Thousands Displaced By Fighting In Panglaung Township |url=https://www.bnionline.net/en/news/thousands-displaced-fighting-panglaung-township |access-date=2023-03-14 |website=Burma News International |language=en}}</ref> သို့သော်လည်း နန်းနိမ့်ဒေသခံ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း [[ဆရာတော်]]၊ တပည့်သံဃာ နှစ်ပါးနှင့်အတူ ရွာသား ၃၀ တို့သည် ကျောင်းစောင့်ရန် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref name=":3" /><ref name=":8" /> မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ နံနက် ၅ နာရီခန့်တွင် နန်းနိမ့်ရွာအနီးရှိ တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်မှ တပ်မတော်က အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်နေချိန်တွင် မြန်မာစစ်တပ်မှ နန်းနိမ့်ရွာသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name=":1" />တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ကျေးရွာအတွင်းရှိ နေအိမ်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးနေသည့် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများကို[[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] နှင့် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] တို့က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ပဋိပက္ခအတွင်း တပ်မတော်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်များ နှစ်ဖက်စလုံးသည် ဆုံးရှုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ထိုနေ့ညနေပိုင်းတွင် တပ်မတော်မှ လေယာဉ်ဖြင့် ရွာကိုတိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ခုခံရေးတပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref name=":1" /> အဆိုပါကျေးရွာရှိ အိမ်ခြေ ၅၀ ခန့်ကို တပ်မတော်က မီးရှို့ခဲ့ရာ စုစုပေါင်း အိမ်ခြေ ၂၀၀ ထက်မနည်း မီးလောင်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref name=":7">{{Cite news |last=Newey |first=Sarah |date=2023-03-13 |title=Monks among 30 people ‘brutally murdered’ by Myanmar army |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/03/13/monks-among-30-people-brutally-murdered-myanmar-army-monastery/ |access-date=2023-03-14 |issn=0307-1235}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2023-03-13 |title=Myanmar army kills 33 in monastery massacre |url=https://thethaiger.com/news/regional/myanmar/myanmar-army-kills-33-in-monastery-massacre |access-date=2023-03-14 |website=Thaiger |language=en-US}}</ref> ဒေသခံ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းကို တပ်မတော်မှ ဆက်လက် သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည်။<ref name=":1" /> နောက်တနေ့မနက်တွင် ရွာသို့ ပြန်လာသော တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ရွာမှ [[ရဟန်း|ဘုန်းတော်ကြီး]] ၃ ပါးအပါအဝင် အရပ်သား ၂၈ ဦးရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name=":1" /> တပ်မတော်မှ ကွပ်မျက်ခဲ့သော သေဆုံးသူများတွင် သေနတ်ဒဏ်ရာများ တွေ့ရှိရပြီး အများစုမှာ ရင်ဘတ်ဒဏ်ရာများရရှိခဲ့သည်။<ref name=":1" /><ref name=":3" /> ထို့အပြင် ဘုန်းကြီးကျောင်းနံရံတွင်လည်း ကျည်ဖောက်ရာများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name=":7" /> == ကျူးလွန်သူများ == အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကို [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်]] ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]]၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|မြန်မာတပ်မတော် (ကြည်း)]] တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာနေရာ၌ မြန်မာစစ်တပ်က အသုံးပြုသော {{Convert|5.51|mm}} နှင့် {{Convert|5.56|mm}} ကျည်ခွံများ၊ M79 ကျည်ခွံများ၊ လက်နက်ကြီးကျည်များ၊ ကျည်ဆန်သေတ္တာအလွတ်များကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name=":9" /><ref>{{Cite web |date=2023-03-15 |title=Junta’s ammunition found at site of civilian massacre in southern Shan state |url=https://www.bnionline.net/en/news/juntas-ammunition-found-site-civilian-massacre-southern-shan-state |access-date=2023-03-16 |website=Burma News International |language=en}}</ref> == ကျူးလွန်ခံရသူများ == မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့အထိ သံဃာ ၃ ပါး အပါအဝင် ရွာသား ၂၈ ဦး၏ ရုပ်အလောင်းများကို ပြန်လည်ရရှိထားပြီး ငါးဦး ပျောက်ဆုံးနေဆဲဖြစ်သည်။<ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2023-03-13 |title=The SAC military committed a massacre of monks and people who were taking refuge in the monastery of Nam Nane village in Pinlaun |url=https://mpapress.com/en/news/18388/ |access-date=2023-03-14 |website=MPA |language=en-GB |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314003402/https://mpapress.com/en/news/18388/ }}</ref> သေဆုံးသူ အများစုသည် နန်းနိမ့်ရွာရှိ ဒေသခံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။<ref name=":4" /> သေဆုံးသူများတွင် သေနတ်ဒဏ်ရာများ၊ ဓားဒဏ်ရာများ နှင့် ခြေထောက်ကျိုး၊ ပွန်းပဲ့ဒဏ်ရာများ၊ မီးလောင်ဒဏ်ရာများ အပါအဝင် ဒဏ်ရာများ အများအပြား တွေ့ရှိရကြောင်း သိရသည်။<ref name=":7" /> သေဆုံးသူအများအပြားသည် “အလွန်နီးကပ်သောအကွာအဝေး” တွင် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံခဲ့ရပြီး ၎င်းတို့သေဆုံးကြောင်း သေချာစေရန်အတွက် ဓားများဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ခုတ်သတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":6" /> ဦးပဏ္ဍိ (သက်တော် ၄၅ နှစ်)၊ ဦးသောဘာက (သက်တော် ၆၆ နှစ်) နှင့်ဦးကောဝိဒ (သက်တော် ၆၆ နှစ်) တို့အား မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။<ref name=":10">{{Cite web |last=Esther J |date=2023-03-16 |title=Bodies of monks killed in Pinlaung massacre showed signs of torture |url=https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-03-15 |title=ပအိုဝ်းဒေသ သတ်ဖြတ်ခံရသူများထဲမှ သံဃာသုံးပါး၏ ရုပ်အလောင်းများကို သင်္ဂြိုဟ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/14209 |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=my}}</ref> ပျောက်ဆုံးနေသော ရွာသားများမှာ စစ်တပ်မှ ပြန်ပေးဆွဲသွားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရပြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း စစ်တပ်၏ ကင်းရှင်းကြောင်း ဝါဒဖြန့်ချိရေး ရည်ရွယ်ချက်အတွက် အသုံးပြုရန် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name=":11">{{Cite web |last=Butler |first=Gavin |date=2023-03-15 |title=‘Only Thing We Can Do Is Run’: 22 Civilians Massacred While Sheltering in a Monastery |url=https://www.vice.com/en/article/4a3gj3/myanmar-monastery-massacre-shan-state |access-date=2023-03-16 |website=Vice |language=en}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == === ပြည်တွင်း === တပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ် ပအိုဝ်း အမျိုးသား တပ်မတော်အား KNDF အပါအဝင် တော်လှန်ရေး အင်အားစုများက ရွာအတွင်းသို့ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း စစ်အစိုးရ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်[[ဇော်မင်းထွန်း]]က [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား|မြဝတီ ရုပ်မြင်သံကြား]]တွင် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့က အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":5">{{Cite web |date=2023-03-14 |title=Answer Of Maj-Gen Zaw Min Tun, Leader Of SAC Information Team, To Accusations Of Media |url=https://www.gnlm.com.mm/answer-of-maj-gen-zaw-min-tun-leader-of-sac-information-team-to-accusations-of-media/ |access-date=2023-03-14 |website=Global New Light Of Myanmar |language=en-US}}</ref><ref name=":1" /> တိုက်ပွဲတွင် စစ်တပ်က ရွာသားများအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး သတင်းမှားဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":5" /><ref name=":8" /> နောက်တစ်နေ့တွင် တပ်မတော်၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် PNO က အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွက် KNDF အား အပြစ်တင်ခဲ့သည်။<ref name=":10" /> ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဝင်းအတွင်း၌ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးများနှင့် အရပ်သားများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြင့် တပ်မတော်က လူမျိုးရေး ပဋိပက္ခဖြစ်အောင် လှုံ့ဆော်နေသည်ဟု KNDF မှ အခိုင်အမာ ပြောကြားထားသည်။<ref name=":11" /> ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ အများစုဖြစ်ကြပြီး KNDF တွင် ခရစ်ယာန်အများစုဖြစ်သော [[ကယားလူမျိုး|ကရင်နီ]] တိုင်းရင်းသားများ ပါဝင်နေသည်။<ref name=":11" /> မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အတိုက်အခံ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]] (NUG) က အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ထုတ်ပြန်ရာတွင် KNDF ၏ သဘောထားဖြစ်သော တပ်မတော်မှ ဘာသာရေး ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားစေသည်ဟု စွပ်စွဲချက်ကို ထပ်မံဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name=":9" /> NUG မှ လူ့အခွင့်အရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ [[အောင်မျိုးမင်း|ဦးအောင်မျိုးမင်း]]က အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် "အကြမ်းဖက် လှုံ့ဆော်မှု"ဟု ပြောဆိုကာ မြန်မာစစ်တပ်အပေါ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်နက်ရောင်းချမှု ပိတ်ဆို့ရေးနှင့် အခြားသော ပြတ်ပြတ်သားသား အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name=":12">{{Cite web |last= |first= |date=2023-03-15 |title=Myanmar monastery attack kills 22 as conflicting accounts emerge of alleged massacre |url=https://www.cnn.com/2023/03/15/asia/myanmar-military-monastery-attack-intl-hnk/index.html |access-date=2023-03-16 |website=CNN |language=en}}</ref> ယခု အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် စစ်တပ်၏ အရပ်သားများကို ပုံမှန်တိုက်ခိုက်နေသည့် ပုံစံနှင့် မကြာသေးမီလများအတွင်း အရပ်သားများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများ တိုးပွားလာနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref name=":12" /> === နိုင်ငံတကာ === အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ မှ လက်ထောက်အကြီးအကဲ Phil Robertson က မြန်မာစစ်တပ်အပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ချမှတ်ရန် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်း အား တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ တိုးပွားလာသည်ကို ထောက်ပြထားကြောင်း၊ "စစ်အစိုးရသည် အရပ်သားပစ်မှတ်များအား မဆိုင်းမတွဘဲ သိမ်းကျုံးတိုက်ခိုက်စေရန် ၎င်းတို့၏တပ်ဖွဲ့များအား မီးစိမ်းပြထားသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=28 civilians, including monks, shot dead in Myanmar {{!}} NHK WORLD-JAPAN News |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20230313_36/ |access-date=2023-03-14 |website=NHK WORLD |language=en}}</ref> သတ်ဖြတ်မှုမတိုင်မီ တစ်ပတ်အလိုတွင်၊ ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက အရပ်သားထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး နိုင်ငံတဝှမ်း အိမ်ခြေ ၃၉,၀၀၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့သည့် မြန်မာစစ်တပ်၏ မြေလှန် ဗျူဟာကို သီးခြားရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref name=":6" /> == အခြားကြည့်ရန် == * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁ – လက်ရှိ)]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|မြန်မာနိုင်ငံဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ စာရင်း]] == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] inabkwbonc96am0vxbragoftf3llynf 0 242565 1041777 1031284 2026-07-02T10:14:59Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041777 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ပဇီကြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg=23.00298666001173 |lon_deg=95.91942319344739 |label=ဖြစ်ပွားရာ နေရာ |display=inline,title}} | fatalities = ≥၁၇၁<ref>{{cite web |title=လေကြောင်း ထပ်မံ တိုက်ခိုက်လာမှာ စိုးရိမ်လို့ ပဇီကြီးရွာခံတွေ စစ်ဘေးရှောင် |url=https://www.bbc.com/burmese/institutional-65268868 |website=BBC News မြန်မာ |access-date=၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၃ |language=my |date=14 ဧပြီ 2023}}</ref> | injuries = | perpetrators = {{flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg|link=တပ်မတော် (လေ)}} [[တပ်မတော် (လေ)]] }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''ပဇီကြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]]တွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့က [[တပ်မတော် (လေ)]]မှ အရပ်သားများအား အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ပဇီကြီးရွာတွင် ပြုလုပ်သော ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ရုံးခန်း ဖွင့်ပွဲအတွက် စုဝေးနေစဉ် တပ်မတော် (လေ)မှ လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ၁၇၁ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့ကာ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက်ပိုင်း အသေအပျောက်အများဆုံး တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။<ref name="NYT"/><ref name=":2">{{cite news |last=Peck |first=Grant |date=11 April 2023 |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100 |language=en |work=AP NEWS |url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230411162123/http://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|archivedate=April 11, 2023}}</ref> == နောက်ခံ == {{Further|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]က အာဏာသိမ်းပြီး [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ခံ အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ မကြာမီ စစ်တပ်က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (SAC) ကို ဖွဲ့စည်းပြီး နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အရပ်သားများက စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရန် [[၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ|ကြီးမားသော ဆန္ဒပြပွဲများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် အရပ်သားများဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးမှသည် အပေးအယူလုပ်ရန် ဆန္ဒမရှိသော SAC ကို ဆန့်ကျင်သော [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|ပြည်တွင်းစစ်]] အဖြစ်သို့ တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။ ပဇီကြီးရွာသည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် အမာခံနယ်မြေအဖြစ် လျင်မြန်စွာပေါ်ထွက်လာသည့် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] ဗုဒ္ဓဘာသာဗဟိုချက်နယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။ ပဇီကြီးရွာသည် ရွာငယ်လေးတစ်ခုဖြစ်ပြီး အိမ်ခြေ ၂၃၃ အိမ်ခန့်ရှိကာ<ref>{{cite news |title=ကန့်ဘလူမြို့နယ် ပဇီကြီးကျေးရွာ၌ သန့်ရှင်းသော သောက်သုံးရေရရှိရေး စက်ရေတွင်းတူးဖော် |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/knbhluumiuny-pjiikiikeraan-snrngseaa-seaaksunrerrire-ckrettngttuupheaa |work=Myanmar DigitalNews |date=10 June 2019 |language=my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412063839/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/knbhluumiuny-pjiikiikeraan-snrngseaa-seaaksunrerrire-ckrettngttuupheaa|archivedate= April 12, 2023}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite news |date=11 April 2023 |title=Myanmar: Dozens killed in air strike on remote village |language=en |work=DW |url=https://www.dw.com/en/myanmar-dozens-killed-in-air-strike-on-remote-village/a-65281599|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412173511/https://www.dw.com/en/myanmar-dozens-killed-in-air-strike-on-remote-village/a-65281599|archivedate=April 12, 2023}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ အစောပိုင်းတွင် ပဇီကြီးရွာ တည်ရှိရာ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် မြန်မာ တပ်မတော် (ကြည်း) တပ်ဖွဲ့များချထားကာ ဒေသခံတော်လှန်ရေးသမားများအား နှိမ်နင်းရန်အတွက် ကျေးရွာများအား စီးနင်းမီးရှို့ခြင်း၊ ရွာသူရွာသားများအား သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် ဒေသခံများထွက်ပြေးစေရန်အတွက် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1= |first1= |date=11 April 2023 |title=At Least 50 Civilians Including Children Massacred in Myanmar Regime Air Strike in Sagaing |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/at-least-50-civilians-including-children-massacred-in-myanmar-regime-air-strike-in-sagaing.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412100236/https://www.irrawaddy.com/news/burma/at-least-50-civilians-including-children-massacred-in-myanmar-regime-air-strike-in-sagaing.html|archivedate= April 12, 2023}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ အထိ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာထားသော မြို့နယ် ၁၃ မြို့နယ် ရှိသည်။ ==ဖြစ်ရပ်== ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့က ပဇီကြီးရွာတွင် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးခန်းဖွင့်ပွဲအတွက် အနီးအနား ရွာသူရွာသားများ PDF များအပါအဝင် လူဦးရေ ၈၀၀ ခန့် စုဝေးရောက်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Ochab |first=Ewelina |date=12 April 2023 |title=Myanmar Military Kills More Than 100 People In A Single Attack |work=Forbes |url=https://www.forbes.com/sites/ewelinaochab/2023/04/12/myanmar-military-kills-more-than-100-people-in-a-single-attack/?sh=278885393393|archiveurl=https://archive.today/20230412224646/https://www.forbes.com/sites/ewelinaochab/2023/04/12/myanmar-military-kills-more-than-100-people-in-a-single-attack/?sh=f687ce3393f1|archivedate=April 12, 2023}}</ref> ဖွင့်ပွဲပြုလုပ်နေစဉ်ကာလအတွင်း တပ်မတော် (လေ)၏ JF-17 [[တိုက်လေယာဉ်]]က ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။<ref name=":2" /><ref name="NYT">{{cite web |last1=Paddock |first1=Richard C. |title=Airstrike in Rebel-Held Region of Myanmar Kills at Least 100 |url=https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html |website=The New York Times |access-date=12 April 2023 |date=11 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412112258/https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html|archivedate=April 12, 2023}}</ref> မကြာမီတွင် တိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီး ရောက်ရှိလာကာ ထပ်မံပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /> အဆိုပါ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးသူငယ်များနှင့် အမျိုးသမီးများ အပါအဝင် အရပ်သား ၁၃၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကာ<ref name="bbc">{{cite news |title=ဧပြီ ၁၃ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ-ပဇီကြီးကျေးရွာလေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ရှုတ်ချဖို့ အဆိုမူကြမ်းကို ရုရှားနဲ့တရုတ် လက်မခံ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ce56kjx3532o?fbclid=IwAR3-oowIbLj3gREmwPDCf7_2bdffEUbJPKlSIF4jleqQvcEZq2in79BKFe0&mibextid=5zvaxg |work=BBC News မြန်မာ |date=13 April 2023 |language=my}}</ref> ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Deadly airstrike on Pazigyi village in Kanbalu Township, Sagaing Region, claims over 50 lives |url=https://www.bnionline.net/en/news/deadly-airstrike-pazigyi-village-kanbalu-township-sagaing-region-claims-over-50-lives |work=Burma News International |date=11 April 2023 |language=en|archivedate=April 12, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412041635/https://www.bnionline.net/en/news/deadly-airstrike-pazigyi-village-kanbalu-township-sagaing-region-claims-over-50-lives}}</ref><ref>{{cite news |last1= |first1= |date=12 April 2023 |title=Myanmar's junta kills over 100 including women, children in a deadly airstrike on village: Report |language=en |work=India TV News |url=https://www.indiatvnews.com/news/world/myanmar-junta-killed-over-more-than-100-including-women-children-live-updates-airstrike-village-kant-balu-sagaing-min-aung-hlaing-aung-san-suu-kyi-2023-04-12-862665|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412011424/https://www.indiatvnews.com/news/world/myanmar-junta-killed-over-more-than-100-including-women-children-live-updates-airstrike-village-kant-balu-sagaing-min-aung-hlaing-aung-san-suu-kyi-2023-04-12-862665|archivedate= April 12, 2023}}</ref> ထိုနေ့ညနေ ၅:၂၃ အချိန်တွင် [[တံတားဦးမြို့|တံတားဦး]]လေတပ်စခန်းမှ Mi-35 ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီး ပဇီကြီးရွာသို့ ထပ်မံရောက်ရှိလာပြီး ဒုတိယအကြိမ် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကန့်ဘလူ၊ပဇီကြီးရွာကို စစ်ကောင်စီတပ် ဂျက်ဖိုက |url=https://mpapress.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/19605/ |work=MPA |date=11 April 2023 |language=my-MM|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412005832/https://mpapress.com/သတင်း/19605/|archivedate=April 12, 2023}}</ref><ref>{{cite news |last1=မောင်ရွှေဝါ |first1=မိုးဦး |title=ကန့်ဘလူ၊ ပဇီကြီးရွာတွင် ရုပ်အလောင်း ၈၀ ကျော် သင်္ဂြိုဟ်နေစဉ် လေတပ် ဗုံးထပ်ကြဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/31052/ |work=Myanmar Now |date=11 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230411154235/https://myanmar-now.org/mm/news/31052/|archivedate=April 11, 2023}}</ref> ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့ညပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]]က တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သော်လည်း သေဆုံးသူအရေအတွက်အား ပြောဆိုခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Myanmar confirms deadly air strike that is feared to have killed 100 |url=https://www.trtworld.com/asia/myanmar-confirms-deadly-air-strike-that-is-feared-to-have-killed-100-66995 |work=TRT |date=12 April 2023 |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412041501/https://www.trtworld.com/asia/myanmar-confirms-deadly-air-strike-that-is-feared-to-have-killed-100-66995|archivedate=April 12, 2023}}</ref> ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး သေဆုံးသူများမှာလည်း PDF အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=စစ်ကောင်စီလေကြောင်းထိုးစစ် အရပ်သားထိခိုက်မှုပိုတိုး |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-airstrikes-increase-civilian-casualties/7050246.html |website=ဗွီအိုအေ |access-date=၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ကလေးသူငယ် ၃၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ရုပ်ကြွင်းအများစုမှာ အပိုင်းအစများဖြစ်ခဲ့ကာ ရုပ်ပျက်ဆင်းပျက် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |last=Wah |first=Maung Shwe |date=2023-04-12 |title=‘Children’s bodies crushed into pieces’ in Myanmar military airstrike on Kanbalu Township |url=https://myanmar-now.org/en/news/childrens-bodies-crushed-into-pieces-in-myanmar-military-airstrike-on-kanbalu-township/ |access-date=2023-04-12 |website=Myanmar Now |language=en-US|archiveurl=https://archive.today/20230412225447/https://myanmar-now.org/en/news/childrens-bodies-crushed-into-pieces-in-myanmar-military-airstrike-on-kanbalu-township/|archivedate=April 12, 2023}}</ref> ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ကျေးရွာရှိ မိသားစုတိုင်းသည် မိသားစုဝင် ၂ ဦးမှ ၄ ဦးအထိ ဆုံးရှုံးခဲ့ကြရသည်။<ref name=":0" /> ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့ညပိုင်းတွင် ခြေလျင်စစ်ကြောင်းဖြင့် ရွာအားစီးနင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ရွာအရှေ့ပိုင်းတွင် တပ်စွဲခဲ့သည်။ နောက်တစ်ရက် ဧပြီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ရွာတွင်းပစ်ခတ်ခဲ့သလို တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ထပ်မံဗုံးကြဲခဲ့သည်။ ယင်းအချိန်တွင် မြေပြင်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း ရွာကို ဦးတည်ကာ ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=ပဇီကြီးရွာကို စစ်ကောင်စီတပ် လေကြောင်းဖြင့် ထပ်မံဗုံးကြဲ၊ ရွာမီးလောင်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/32198/ |website=Myanmar Now |access-date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ |date=20 ဧပြီ 2023}}</ref> ==တုံ့ပြန်မှုများ== ===နိုင်ငံတကာ=== * {{Flagicon|United Nations}} [[ကုလသမဂ္ဂ]] ** [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]] [[အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်]]က တိုက်ခိုက်မှုအတွက် အလွန်အမင်းဝမ်းနည်းရပါကြောင်းနှင့် ဖြစ်ရပ်အတွက် တာဝန်ယူမှုရှိရန် တောင်းဆိုကြောင်း ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=UN Secretary General and rights chief condemn Pazigyi Village massacre |url=https://www.mizzima.com/article/un-secretary-general-and-rights-chief-condemn-pazigyi-village-massacre |work=Mizzima |date=11 April 2023}}</ref><ref>{{Cite web |title=Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary-General – on Myanmar |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2023-04-11/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-%E2%80%93-myanmar |access-date=2023-04-12 |website=United Nations Secretary-General|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412080318/https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2023-04-11/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-–-myanmar|archivedate= April 12, 2023}}</ref> ** ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားလှယ် တွမ်အန်ဒရူးက ယနေ့ဖြစ်ပွားသော စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအပါအဝင် အပြစ်မဲ့ပြည်သူလူထုအပေါ် မြန်မာစစ်တပ်က ကျူးလွန်နေမှုများ အဆုံးသတ်ရန်နှင့် မြန်မာစစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့နေမှုများ ရပ်တန့်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name="s">{{cite news |last1=Regan |first1=Helen |last2=Sidhu |first2=Sandi |last3=Salai TZ |last4=Coren |first4=Anna |date=12 April 2023 |title=Screaming people and bodies everywhere: The horrific aftermath of Myanmar junta airstrike that killed 100 |language=en |work=CNN |url=https://edition.cnn.com/2023/04/12/asia/myanmar-junta-deadly-airstrike-aftermath-intl-hnk/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412171418/https://edition.cnn.com/2023/04/12/asia/myanmar-junta-deadly-airstrike-aftermath-intl-hnk/index.html |archivedate=April 12, 2023}}</ref> *{{Flagicon|ASEAN}} [[အာဆီယံ]]အဖွဲ့က ဧပြီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းနှင့် အရပ်သားများအား အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ ချက်ခြင်းရပ်တန့်ရန်၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီက ချမှတ်ခဲ့သော သဘောတူညီချက် ငါးချက်အား လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ASEAN Chair’s Statement on the Recent Air Strikes in Pa Zi Gyi Village, Kanbalu Township, Sagaing Region of Myanmar |url=https://asean.org/asean-chairs-statement-on-the-recent-air-strikes-in-pa-zi-gyi-village-kanbalu-township-sagaing-region-of-myanmar/ |access-date=2023-04-13 |website=[[ASEAN]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-04-13 |title=ASEAN 'strongly condemns' deadly air strike in Myanmar |url=https://www.rappler.com/world/asia-pacific/asean-condemns-deadly-air-strike-myanmar/ |access-date=2023-04-13 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> * {{Flagicon|United States}} အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွက် အလွန်အမင်းဝမ်းနည်းရပါကြောင်းနှင့် စစ်အစိုးရအနေဖြင့် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name="s" /><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Vedant |date=2023-04-11 |title=Burma Regime Airstrikes |url=https://www.state.gov/burma-regime-airstrikes/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230413102218/https://www.state.gov/burma-regime-airstrikes/ |archivedate=13 April 2023 |website=U.S. Department of State |access-date=13 April 2023 }}</ref> * {{Flagicon|Japan}} ဂျပန်နိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး ဟီရိုကာဇူ မတ်ဆူနို က ဖြစ်ရပ်အတွက် အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းရပါကြောင်းနှင့် နှစ်ဖက်အဖွဲ့အနေဖြင့် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များ ရပ်တန့်ရန်နှင့် ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ထိမ်းသိမ်းရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |last=Chau |first=Thompson |date=2023-04-12 |title=Deadly Myanmar airstrike heaps pressure on ASEAN ahead of summit |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Deadly-Myanmar-airstrike-heaps-pressure-on-ASEAN-ahead-of-summit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412173019/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Deadly-Myanmar-airstrike-heaps-pressure-on-ASEAN-ahead-of-summit |archivedate=April 12, 2023 |access-date=2023-04-12 |website=Nikkei Asia |language=en-GB}}</ref> * {{Flagicon|Taiwan}} ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက မြန်မာစစ်တပ်၏ အင်အားသုံးတိုက်ခိုက်မှုအတွက် ဝမ်းနည်းရကြောင်း၊ ယင်းသည် ပြည်တွင်းရေး မငြိမ်မသက်မှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေကြောင်းနှင့် စစ်အစိုးရအနေဖြင့် ဒီမိုကရေစီပြန်လည်ဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name=":1" /> * {{Flagicon|China}} {{Flagicon|Russia}} တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့က ပဇီကြီးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွက် ရှုတ်ချရန် အဆိုမူကြမ်းကို လက်မခံဘဲ ပယ်ချခဲ့သည်။<ref name="bbc"/> မြန်မာနိုင်ငံအား လေယာဉ်ဆီတင်သွင်းနေမှုများအား ရပ်တန့်ရန် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့]]က နိုင်ငံတကာသို့ တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-04-11 |title=Myanmar: Urgent need to suspend aviation fuel as air strikes wreak havoc |url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/04/myanmar-air-strikes-sagaing/ |access-date=2023-04-12 |website=Amnesty International |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412130339/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/04/myanmar-air-strikes-sagaing/|archivedate=April 12, 2023}}</ref> ===ပြည်တွင်း=== [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]၏ အလံအား တိုင်ဝက် လွှင့်ထူရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကန့်ဘလူတွင် ပြည်သူ ၁၀၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့ရသော လေ ကြောင်း တိုက်ခိုက် ခံရမှု ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ် PDF အလံကို ၅ ရက်တိတိ တိုင်ဝက် လွှင့် ထူရန် NUG ညွှန်ကြား |url=https://yktnews.com/2023/04/%e1%80%80%e1%80%94%e1%80%b7%e1%80%ba%e1%80%98%e1%80%9c%e1%80%b0%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%84%e1%80%ba-%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0-%e1%81%81%e1%81%80%e1%81%80-%e1%80%80-2/ |work=Khit Thit Media |date=12 April 2023 |language=my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412072408/https://yktnews.com/2023/04/ကန့်ဘလူတွင်-ပြည်သူ-၁၀၀-က-2/|archivedate=April 12, 2023}}</ref> [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]]က နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအနေဖြင့် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်အပေါ် အရေးယူပေးရန် ကြေညာချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ပဇီကြီးရွာကို အကြမ်းဖက်စစ်တပ်က လေကြောင်းနဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုအပေါ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ကြေညာချက်ထုတ်ပြန် – PVTV Myanmar |url=https://pvtvmyanmar.net/%E1%80%95%E1%80%87%E1%80%AE%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%96%E1%80%80%E1%80%BA/ |work=PVTV |date=11 April 2023 |language=my|archiveurl=https://archive.today/20230412221658/https://pvtvmyanmar.net/%E1%80%95%E1%80%87%E1%80%AE%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%96%E1%80%80%E1%80%BA/|archivedate= April 12, 2023}}</ref> အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ပဇီကြီးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် စစ်ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်အာဏာရှင်စနစ်အား မြန်မာ့မြေပေါ်မှ အပြီးတိုင် ဖယ်ရှားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ပြည်သူ ၁၀၀ ကျော်သေဆုံးသော ကန့်ဘလူ၊ ပဇီကြီးကျေးရွာ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှု စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်ပြီး စစ်အာဏာရှင် စနစ် မြန် မာ့ မြေပေါ်မှ အပြီးတိုင် ဖယ်ရှားမည်ဟု NUG ပြော |url=https://yktnews.com/2023/04/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0-%e1%81%81%e1%81%80%e1%81%80-%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%af%e1%80%b6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%b1/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230411132817/https://yktnews.com/2023/04/ပြည်သူ-၁၀၀-ကျော်သေဆုံးသေ/|archivedate=April 11, 2023 |work=Khit Thit Media |date=11 April 2023 |language=my}}</ref> အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါ်[[ဇင်မာအောင်]]က ပဇီကြီးရွာ တိုက်ခိုက်မှုအတွက် တရားမျှတမှု ရရှိအောင် ကြိုးစားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ပဇီကြီးရွာတိုက်ခိုက်မှု တရားမျှတမှုရအောင် ကြိုးစားမယ်လို့ NUG နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/pazigyi-airstrike-fair-04112023172407.html |work=Radio Free Asia |date=11 April 2023 |language=my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412094448/https://www.rfa.org/burmese/program_2/pazigyi-airstrike-fair-04112023172407.html|archivedate= April 12, 2023}}</ref> ကရင်နီပြည်နယ် အတိုင်ပင်ခံကောင်စီက အကြမ်းဖက် စစ်ကောင်စီသည် ပြည်သူများကို ပစ်မှတ်ထား၍ အစုလိုက်အပြုံလိုက် လေကြောင်းဖြင့် သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်နေပြီး စစ်အာဏာရှင် အမြန်ဆုံးချုပ်ငြိမ်းရေး အလုံးစုံညီညွတ်ရေး တည်ဆောက်ကာ အစွမ်းကုန်တိုက်ပွဲဝင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=အကြမ်းဖက် စစ်ကောင်စီသည် ပြည်သူများကို ပစ်မှတ်ထား၍ အစုလိုက်အပြုံလိုက် လေကြောင်းဖြင့် သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်နေပြီး စစ်အာဏာရှင် အမြန်ဆုံးချုပ်ငြိမ်းရေး အလုံးစုံညီညွတ်ရေး တည်ဆောက်ကာ အစွမ်းကုန်တိုက်ပွဲဝင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း KSCC က ထုတ်ပြန်|url=https://yktnews.com/2023/04/%e1%80%a1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%96%e1%80%80%e1%80%ba-%e1%80%85%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%9e%e1%80%8a%e1%80%ba/ |work=Khit Thit Media|language=my |date=11 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230411184121/https://yktnews.com/2023/04/အကြမ်းဖက်-စစ်ကောင်စီသည်/|archivedate=April 11, 2023}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] bsq961hvw8cxdgw269undn1f5gwm3pn 0 242886 1041775 1031294 2026-07-02T10:13:13Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041775 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၁၁ မေ ၂၀၂၂ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg=22.883705 |lon_deg=95.457162 |label= ဖြစ်ပွားရာနေရာ |display=inline}} | fatalities = ၃၇ | injuries = | perpetrators = {{hlist|[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]|[[တပ်မတော် (ကြည်း)]]}} | charges = မရှိ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]]တွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့က မြန်မာ [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]က အရပ်သားများအား အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်ရပ်အတွင်း ရွာသူရွာသား ၃၇ ဦးအား [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]တပ်များက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |date=2022-12-01 |title=Killing Spree |url=https://www.myanmarwitness.org/reports/killing-spree |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar Witness |language=en}}</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးသည် [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]]နှင့် [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]များ အပါအဝင် မြန်မာစစ်တပ်၏ အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုများ လုပ်ဆောင်ရာ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == နောက်ခံ == {{Further|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]က အာဏာသိမ်းပြီး [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ခံ အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ မကြာမီ စစ်တပ်က [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (SAC) ကို ဖွဲ့စည်းပြီး နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အရပ်သားများက စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရန် [[၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ|ကြီးမားသော ဆန္ဒပြပွဲများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် အရပ်သားများဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးမှသည် အပေးအယူလုပ်ရန် ဆန္ဒမရှိသော SAC ကို ဆန့်ကျင်သော [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|ပြည်တွင်းစစ်]] အဖြစ်သို့ တိုးလာခဲ့သည်။ မုန်တိုင်ပင်ရွာသည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် အမာခံနယ်မြေအဖြစ် လျင်မြန်စွာပေါ်ထွက်လာသည့် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] ဗုဒ္ဓဘာသာဗဟိုချက်နယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-03-06 |title=Myanmar army killed 17 people in 2 villages, residents say |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 |access-date=2023-03-11 |website=AP NEWS |language=en}}</ref> မုန်တိုင်ပင်ရွာတွင် အိမ်ခြေ ၄၀၀ ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၁,၉၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြပြီး [[ရွှေဘိုမြို့]] အနောက်မြောက်ဘက် {{Convert|39|mi}} အကွာတွင် တည်ရှိသည်။<ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=2022-07-23 |title=လူအခွင့်အရေးဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနမှ တင်ဆက်သည့်မုန်တိုင်ပင်သတင်း |url=https://mohr.nugmyanmar.org/announcements/%e1%80%99%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2023-03-14 |website=လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာန |language=my-MM}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက နယ်မြေများကို အုပ်စိုးမိချိန်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် နယ်မြေပြန်လည်စိုးမိုးရေးအတွက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ကာထောင်နှင့်ချီသော လူများကို နေရပ်ဒေသများမှ နှင်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Maung Shwe Wah |date=2021-11-30 |title=Depayin PDF fights junta soldiers who arrived by helicopter to terrorise villages |url=https://myanmar-now.org/en/news/depayin-pdf-fights-junta-soldiers-who-arrived-by-helicopter-to-terrorise-villages |access-date=2023-03-02 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> ခုခံတော်လှန်သူများကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် [[ဖြတ်လေးဖြတ်]]ဗျူဟာဖြစ်သော အစာရေစာ ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ ငွေရေးကြေးရေး ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ သတင်းစီးဆင်းမှု ဖြတ်တောက်ခြင်းနှင့် လူသစ်စုဆောင်းမှု ဖြတ်တောက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာတွင် ကျေးရွာများအား စီးနင်းခြင်း၊ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူများထံ လူသားခြင်းစာနာမှု အကူအညီများ တားမြစ်ခြင်းနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=":6">{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Myanmar: Tatmadaw army's 'scorched earth' policy in spotlight |url=https://news.un.org/en/story/2023/03/1134092 |access-date=2023-03-14 |website=UN News |language=en |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314051812/https://news.un.org/en/story/2023/03/1134092 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ [[ဒုံးတောရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ဒုံးတောရွာ]]မှ ရွာသူရွာသား ၁၁ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သလို<ref name=":1" /> နောက်တစ်လတွင်လည်း ဝက်လက်မြို့နယ်၊ [[သစ်ဆိမ့်ကြီးရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်|သစ်ဆိမ့်ကြီးရွာ]]မှ ၆ ဦးကိုလည်း ထပ်မံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /> == ဖြစ်ရပ် == ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့ နံနက် ခြောက်နာရီခန့်တွင် အင်အား ၁၅၀ မှ ၂၀၀ ခန့်ရှိသော စစ်ကောင်စီတပ်များသည် မုန်တိုင်ပင်ရွာအား လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အနီးအနားကျေးရွာများမှအပါအဝင် လူဦးရေ ၁၀,၀၀၀ ခန့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=Junta troops murder 3 dozen civilians over 4 days in Myanmar's Sagaing region |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/murder-05172022090825.html |access-date=2023-03-14 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |last= |date=2022-06-24 |title=Son of Slain Villager Recalls Myanmar Junta Massacre in Sagaing |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/son-of-slain-villager-recalls-myanmar-junta-massacre-in-sagaing.html |access-date=2023-03-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref name=":2" /> အချိန်မီ ထွက်ပြေးခြင်းမပြုနိုင်ခဲ့သော ရွာသူရွာသား ၁၀၀ ခန့်မှာ ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်။<ref name=":4" /><ref name=":2" /> နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ဘုန်းကြီးကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကာ ကျန်ရှိသော ရွာသူရွာသားများအား နှိပ်စက်ခြင်း၊ မေးမြန်းခြင်းနှင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /> နောက်တစ်ရက် နံနက် ၆ နာရီခန့်တွင် စစ်ပစ္စည်းများအား [[မူးမြစ်]]သို့ သယ်ယူရန်အတွက် အမျိုးသားလူငယ် ၁၀ ဦးအား အတင်းအဓမ္မ စေခိုင်းခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ယင်းနောက် အဆိုပါ ၁၀ ဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဓားများဖြင့် ခုတ်ကာ မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref name=":5">{{Cite web |last=Khin Maung Soe |date=2022-06-30 |title='They are going to kill us' |url=https://www.rfa.org/english/news/special/survivor-reconstructs-myanmar-atrocities/index.html |access-date=2023-03-14 |website=RFA |language=en}}</ref><ref name=":2" /> အဆိုပါနေ့ နေ့လယ် ၂ နာရီခွဲနှင့် ၃ နာရီအကြားတွင် ကျန်ရစ်သော ဖမ်းဆီးထားသူများအား ချည်နှောင်ကာ ဇေယျသိဒ္ဓိဘုရားအနီးတွင် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ကာ သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":5" /><ref name=":2" /> ရွာသားများအဆိုအရ ဘုန်းတော်ကြီး၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုကြောင့် ရွာသား ရှစ်ဦးမှာ အသတ်ခံရမည့်ဘေးမှ လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။<ref name=":2" /> နောက်တစ်ရက် နံနက် ၂ နာရီခန့်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက အနီးနားရှိ ပုန်းတကားရွာသို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref name=":2" /> အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများဖြစ်သော အမျိုးသား ၈ ဦး၊ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးငယ် ၅၀ တို့ကို မကြာမီတွင် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ယင်းတို့ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ကျေးရွာအား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ခဲ့သည်များကို လိုက်လံငြိမ်းသတ်စဉ် မီးလောင်ကျွမ်းနေသော ၂၉ ဦးကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name=":4" /><ref name=":2" /> ဖြစ်စဉ်အတွင်း နေအိမ် ၉၄ လုံး မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref name=":2" /> ဖြစ်စဉ်အပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် အနီးနားရှိ [[အင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|အင်ပင်ရွာ]]အနီးတွင် နောက်ထပ် သေဆုံးနေသူ ၁၁ ဦးအား ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name=":7">{{Cite web |last1=Thura Maung |last2=Ko Cho |date=2022-05-16 |title=More burned bodies discovered in Sagaing's Ye-U Township |url=https://myanmar-now.org/en/news/more-burned-bodies-discovered-in-sagaings-ye-u-township |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref><ref name=":2" /> == ကျူးလွန်သူများ == အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအား [[တိုက်ကြီးမြို့နယ်|တိုက်ကြီး]]အခြေစိုက် အမှတ် ၇၀၈ ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ ၇၀၈) မှ ဖြစ်ပြီး အမိန့်ပေးကွပ်ကဲသူမှာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းလင်းအောင် ဖြစ်သည်။<ref name=":2" /><ref name=":8">{{Cite web |date=2022-11-02 |title=Killing Spree: Evidence of mass killings in Myanmar |url=https://www.myanmarwitness.org/_files/ugd/e8f7c0_0923d9cfd53d4cd6bc1e160b11f2c66a.pdf |website=Myanmar Witness}}</ref> ခမရ ၇၀၈ သည် တပ်မမှူးဗိုလ်မှူးချုပ် ကြည်သိုက် အမိန့်ပေးကွပ်ကဲသော [[အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် ၄ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] (စကခ ၄) လက်အောက်ခံ ဖြစ်သည်။<ref name=":2" /><ref name=":8" /> ဗိုလ်မှူးချုပ်ကြည်သိုက်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အား အစီရင်ခံရသည်။ စီးနင်းမှုအား [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]ကလည်း ကူညီခဲ့ကြောင်း ရွာသားများက ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":5" /> == ကျူးလွန်ခံရသူများ == သတ်ဖြတ်ခံရသူများ အားလုံးမှာ အသက် ၂၅ မှ ၆၄ နှစ်အရွယ်ရှိ အမျိုးသားများ ဖြစ်သည်။<ref name=":5" /><ref name=":2" /> ယင်းအထဲတွင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]မှ သုံးဦးနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးများလည်း ပါဝင်သည်။<ref name=":9">{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing |url=https://myanmar-now.net/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314193754/https://myanmar-now.net/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing }}</ref><ref name=":3" /> အသတ်ခံရသူအများစုကို မျက်လုံးများစည်းထားပြီး လည်ပင်းကို လှီးထားသော ဓားဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် သေနတ်ဒဏ်ရာများ တွေ့ရသလို အချို့မှာ မီးလောင်ကျွမ်းနေပြီး သတ်ဖြတ်ခံထားရသော လက္ခဏာများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name=":7" /><ref name=":4" /> == ဖြစ်စဉ်အပြီး == နောက်တစ်လတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက [[မြင်းမူမြို့နယ်]] [[ကန်ပြားရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ကန်ပြားရွာ]]မှ အရပ်သား ၆ ဦးကိုလည်း သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /> သတ်ဖြတ်မှုတွင် ပါဝင်သော စစ်သားတစ်ဦး၏ မိုဘိုင်းဖုန်းကို အရာတော်မြို့နယ်အနီးမှ ရွာသားများက တွေ့ရှိခဲ့ပြီး<ref name=":9" /><ref name=":5" /> အဆိုပါ ဖုန်းအတွင်းမှ မုန်တိုင်ပင်ရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ရွာသားများအား ဖမ်းဆီးထားပုံများအပါအဝင် စီးနင်းမှု ဗီဒီယိုနှင့် ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Mon Taing Pin massacre |url=https://my.myanmarwitness.org/timeline/mon-taing-pin-massacre |access-date=2023-03-14 |website=Myanmar Witness |language=my |archive-date=14 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314193140/https://my.myanmarwitness.org/timeline/mon-taing-pin-massacre }}</ref><ref>{{Cite news |last=Smith |first=Nicola |date=2022-07-06 |title=Teenage medics 'slaughtered' in Myanmar amid mounting reports of atrocities |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/terror-and-security/teenage-medics-slaughtered-myanmar-reports-atrocities-mount/ |access-date=2023-03-14 |issn=0307-1235}}</ref> ထို့အပြင် တပ်ကြပ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက သတ်ဖြတ်ခဲ့ဖူးသူအရေအတွက်၊ ခန္ဓာကိုယ်အား ခုတ်ထစ်ပုံများအား ပြောဆိုနေကြသော ဗီဒီယိုဖိုင်ကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name=":5" /><ref name=":10">{{Cite web |date=2022-07-04 |title=Myanmar Military Atrocities Laid Bare in Gruesome Footage |url=https://www.hrw.org/news/2022/07/04/myanmar-military-atrocities-laid-bare-gruesome-footage |access-date=2023-03-14 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref name=":9" /> == တုံ့ပြန်မှုများ == === ပြည်တွင်း === အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွက် တရားမျှတမှု ထုတ်ဖော်ပေးရန် ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အတိုက်အခံ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name=":5" /> ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သတ်ဖြတ်ခံရမှု ဖြစ်စဉ်အချက်အလက်များကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /> စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]]က အစောပိုင်းတွင် သတ်ဖြတ်မှုများကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး "လုပ်ကြံပြောဆိုမှု"ဟု ဆိုခဲ့သော်လည်း<ref name=":3" /> နောက်ပိုင်းတွင် တပ်မတော်က ဖြစ်စဉ်အား စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":5" /> === နိုင်ငံတကာ === သတ်ဖြတ်မှုအပေါ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်မှုအဖွဲ့က ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ဖွယ်နှင့် ခြောက်ခြားဖွယ်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပြီး ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအနေဖြင့် မြန်မာစစ်တပ်အား လက်နက်တင်ပို့ရောင်းချခြင်းများ ရပ်ဆိုင်းရန် ပြောဆိုခဲ့ကာ နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုတရားရုံးသို့ အခြေအနေအား ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":10" /> == အခြားကြည့်ရန် == * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁ – လက်ရှိ)]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] qp9bn3r283xuogp8af11t38tww2h09k 10 245356 1041751 1040475 2026-07-02T07:09:58Z Zawzawaungthwin 100038 အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ 1041751 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ|မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] * [[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] * [[တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)|တော်လှန်ရေးအချင်းချင်းပဋိပက္ခများ]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကချင်]] * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[မန္တလေးမြို့ပြတိုက်ပွဲ|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[ရင်ပေါင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရင်ပေါင်တိုင်]] * [[လက်ယက်ကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ရွှေလှန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရွှေလှန်ရွာ]] * [[ဖားကန့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[ဖလံပင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖလံပင်]] * [[တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ]] * [[ပဇီကြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[မင်းတိုင်ပင် NUG တရားရုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|NUG တရားရုံး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတော]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရာမ]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ်]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] * [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> rn6rfizdi23l2o0ycal683eslhhmqkx 0 249848 1041779 1031290 2026-07-02T10:16:32Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041779 wikitext text/x-wiki {{Infobox military operation |name = လိုင်ဇာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု |partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] |subtitle = |image = |image_upright = |alt = |caption = |scope = |type = |location = မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]] |location2 = <!-- 2 through 10 for more locations --> |coordinates = {{coord|24.7540|N|97.5505|E}} |coordinates2 = <!-- 2 through 10 for more locations --> |map_type = Myanmar |map_size = 150px |map_caption = [[လိုင်ဇာမြို့]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]] |map_label = လိုင်ဇာမြို့ |map_label2 = <!-- 2 through 10 for more locations --> |planned = |planned_by = |commanded_by = |objective = |target = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့|ကေအိုင်အို]]<br/> {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] |date = ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |time = ည ၁၁ နာရီခွဲဝန်းကျင် |time-begin = |time-end = |timezone = မြန်မာစံတော်ချိန် |executed_by = {{army|MYA}} |outcome = |casualties = |fatalities = ၂၉<ref name="rfa">{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးရာနီးပါး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html |access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> |injuries = ၅၀ ကျော် }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''လိုင်ဇာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့ည ၁၁ နာရီဝန်းကျင်တွင် [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[လိုင်ဇာမြို့]]အနီး မုန်လိုင်ခက် စစ်ရှောင်စခန်းအား လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရမှုကြောင့်<ref name="voa">{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar |url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html |access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=VOA |date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |language=en}}</ref> ကလေးသူငယ် ၁၁ ဦးအပါအဝင် စစ်ဘေးဒုက္ခသည် ၂၉ ဦး သေဆုံးပြီး ၅၇ ဦး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သော ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။<ref name="rfa"/> == နောက်ခံ == {{empty section}} == ဖြစ်ရပ် == [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အခြေစိုက် လိုင်ဇာမြို့နှင့် နှစ်မိုင်အကွာ မုန်လိုင်ခက်စစ်ရှောင်စခန်းတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့ည ၁၁ နာရီဝန်းကျင် လက်နက် ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် လူပေါင်း ၂၉ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်ဟု ကေအိုင်အေ/ကေအိုင်အိုက ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="bbc">{{cite news |title=အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက် ထိပ်တန်းသတင်းများ - KIO ဌာနချုပ် လိုင်ဇာအနီး စစ်ကောင်စီလက်နက်ကြီးကျရောက်လို့ ‌ကလေးငယ်တွေအပါအဝင် သေဆုံးသူ ၃၀၀ ဦးရှိ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c19r813n4vvo |access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> သေဆုံးသူ ကလေးငယ် ၁၁ ဦးတွင် ၁၂ နှစ်အောက် မိန်းကလေး ၃ ဦးနှင့် ယောက်ျားလေး ၃ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name="bbc"/> ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ ၅၆ ဦး ရှိပြီး ယင်းအနက် ၄၄ ဦးအား ဆေးရုံသို့ တင်ပို့ထားခဲ့ရသည်။<ref name="bbc"/> ဤဒုက္ခသည်စခန်းသည် မုန်လိုင်ခက်ရွာ၏ ကုန်းမြင့်အောက်ကပ်လျက်တွင် တည်ရှိပြီး အိမ်ထောင်စု ၁၀၀ နီးပါး နေထိုင်သည်။<ref name="rfa"/> ၂၀၁၁ ခုနှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများနှင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လဆန်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် [[နမ့်ဆန်ယန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|နမ်ဆန်ယန်ရွာ]]မှ ဒေသခံအများစုခိုလှုံနေသော စခန်းဖြစ်သည်။ === အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ === ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားအပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် စစ်ကောင်စီပြောခွင့်ရ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက ထိုတိုက်ခိုက်မှုအား ၎င်းတို့စစ်တပ်က လုပ်ဆောင်ခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name="mmnow">{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=မုန်လိုင်ခက်အဖြစ်ဆိုးတွင် တရုတ်၊ KIA နှင့် စစ်ကောင်စီ ထုတ်ပြန်ချက် မတူညီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43333/ |access-date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=11 October 2023 |archivedate=19 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231019015804/https://myanmar-now.org/mm/news/43333/ }}</ref> မုန်လိုင်ခက်အနီး KIA သင်တန်းကျောင်းရှိ [[အမိုနီယမ် နိုက်ထရိတ်]] (ယမ်း) သိုလှောင်ရုံ ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်စဉ်အပြီးနှစ်ရက်အကြာ အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="cincds">{{cite news |title=ကချင်ပြည်နယ်၊ လိုင်ဇာဒေသ၊ မုန်လိုင်ချက်၌ အမိုနီယမ်နိုက်ထရိတ်(ယမ်း)သိုလှောင်ရုံ ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွား |url=https://cincds.gov.mm/node/23805?d=2 |access-date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=cincds.gov.mm |date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃}}</ref><ref name="mmnow"/> ဤအဖြစ်အပျက်သည် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ကြောင်း ကေအိုင်အေက ပြောဆိုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီထုတ်ပြန်ချက်ဖြစ်သော ယမ်းသိုလှောင်ရုံပေါက်ကွဲမှုဖြစ်သည်ကိုလည်း ငြင်းဆိုထားသည်။<ref name="mmnow"/> တရုတ်အစိုးရပိုင် China Radio International မြန်မာပိုင်းစာမျက်နှာက အမြောက်ပစ်ခတ်မှုဟု ဖော်ပြခဲ့သလို<ref>{{cite news |title=မြန်မာနိုင်ငံဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုတွင် အမြောက်ပစ်ခတ်မှုခံခဲ့ရသဖြင့် လူ ၂၉ ဦးထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://myanmar.cri.cn/2023/10/11/ARTIvgm7iQRwLOMAvwduMT8B231011.shtml?spm=C92275.PWM2iCV9PghW.E1mgFxLcuJqv.5 |access-date=၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=myanmar.cri.cn }}{{Dead link|date=October 2023 }}</ref> တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပုံမှန်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင်လည်း အမြောက်ပစ်ခတ်မှုကြောင့်ဟု တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဝမ်ဝင်ပင်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="mmnow"/> == တုံ့ပြန်မှုများ == ===နိုင်ငံတကာ=== စစ်ဘေးရှောင်စခန်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုတွင် အရပ်သားများ သေဆုံးရသည့်အခြေအနေကို များစွာထိတ်လန့် ဝမ်းနည်းရကြောင်း [[ယူနီဆက်(ဖ်)|ကုလသမဂ္ဂကလေးများရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] ယူနီဆက်ဖ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="bbc"/><ref name="voa2"/> ၇၈ ကြိမ်မြောက် [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ]]၊ ပထမကော်မတီ၏ အထွေထွေမူဝါဒရေးရာ မိန့်ခွန်းပြောကြားမှု အစီအစဉ်တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် သံအမတ်ကြီး ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]]ကလည်း မြန်မာစစ်တပ်ကို အပြည့်အဝ လက်နက်ပိတ်ပင်ခြင်း၊ တိုက်လေယာဉ်ဆီများ တင်သွင်းမှု ရပ်ဆိုင်းခြင်းများအား အမြန်ဆောင်ရွက်ရန် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ|လုံခြုံရေးကောင်စီ]]ကို တိုက်တွန်းကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="bbc"/><ref name="voa2"/> မြန်မာနိုင်ငံ ကုလသမဂ္ဂရုံးကလည်း ဤတိုက်ခိုက်မှုအပေါ် များစွာထိတ်လန့် ဝမ်းနည်းရကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="voa"/><ref name="voa2"/> သတင်းနှင့် ပတ်သက်၍ တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် အထူးစိုးရိမ်ကြောင်းနှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် လုံခြုံရေးအတွက် တင်းမာမှုများအား ရှောင်ရှားပြီး သဘောထား ကွဲပြားမှုများကို သက်ဆိုင်သူများအနေဖြင့် ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း ဆွေးနွေးညှိနှိုင်း ဖြေရှင်းကြရန် တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် Wang Wenbin က အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့ ဘေဂျင်းမြို့တော် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="voa2">{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး မုန်လိုင်ခက် စစ်ရှောင်စခန်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ကုလနဲ့ တရုတ်စိုးရိမ် |url=https://burmese.voanews.com/a/7304293.html |access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဗြိတိန်သံရုံးကလည်း မြန်မာစစ်တပ်၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူအများအပြား အသက်ဆုံးရှုံးကြသောသတင်းကို ကြားသိရသည့်အတွက် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်မိကြောင်း ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာတွင် ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="voa2"/> ===ပြည်တွင်း=== ဤတိုက်ခိုက်မှုအား စစ်ကောင်စီက ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကေအိုင်အိုက ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ပြုလုပ်ခြင်းမဟုတ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်[[ဇော်မင်းထွန်း]]က ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name="bbc"/><ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာ-မုန်လိုင်ခက် စစ်ရှောင်စခန်း တိုက်ခိုက်မှု ၃၀ နီးပါးသေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/bomb-in-kia-laiza/7304225.html |access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ကချင်လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်အဖွဲ့ (KHRW) က စစ်ကောင်စီ၏ ယခုလုပ်ရပ်အား ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက် ရှုတ်ချခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီ၏ အကြမ်းဖက်မှုကို ပံ့ပိုးကူညီပေးနေသော အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအား ထိထိရောက်ရောက် အရေးယူ ဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ကောင်စီကို နိုင်ငံတကာခုံရုံးကို အမြန်ဆုံးအရေးယူ ဆောင်ရွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name="bbc"/> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]] == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 4qq6te1zetwxwomkb6kvg2ya07uvlna 3 253476 1041759 819881 2026-07-02T08:18:55Z J ansari 46786 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:BOKESTART]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:VEN KE TU]] သို့ J ansariက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/BOKESTART|BOKESTART]]" ကို "[[Special:CentralAuth/VEN KE TU|VEN KE TU]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 819881 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် BOKESTART ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၃၃၊ ၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) 2l4guzce370pxm5rm17oth4p5fythj7 0 255050 1041799 867048 2026-07-02T10:53:11Z Salai Rungtoi 22844 1041799 wikitext text/x-wiki {{short description|Former palace in Shan State, Myanmar}} {{Infobox building | name = သီပေါဟော် | image = Shan Palace, Hsipaw Myanmar (14921769994).jpg | image_size = | image_alt = <!-- or |alt= --> | image_caption = <!-- or |caption= --> | coordinates = {{Coord|22.626|97.305|type:landmark|display=inline,title}} | architectural_style = | address = [[သီပေါမြို့]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | years_built = | groundbreaking_date = | start_date = | stop_date = | topped_out_date = | completion_date = ၁၉၂၄ | opened_date = | inauguration_date = | relocated_date = | renovation_date = | closing_date = | demolition_date = | cost = | owner = | height = | material = | size = | floor_count = | floor_area = | architect = | architecture_firm = | parking = | public_transit = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | references = | footnotes = }} '''သီပေါဟော်နန်း''' သို့မဟုတ် '''အရှေ့ဟော်''' သည် [[သီပေါနယ်]]ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော စော်ဘွားများ နေထိုင်ခဲ့ရာ အဆောက်အဦး ဖြစ်သည်။ ငါးဧကကျယ်သည့် မြေနေရာပေါ်တွင် ဆောက်လုပ်ထားပြီး အင်္ဂလိပ်ဗိသုကာပုံစံဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသည်။ စော်ဘွား [[စဝ်ကြာဆိုင်]]နှင့် မဟာဒေဝီ [[စဝ်သုစန္ဒီ]] တို့နေထိုင်ခဲ့သော ဟော်နန်းအဖြစ် သိရှိကြသည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2020-09-07 |title=A Visit to Hsipaw |url=https://www.mdn.gov.mm/en/visit-hsipaw |access-date=2023-12-27 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=en |archive-date=27 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227231539/https://www.mdn.gov.mm/en/visit-hsipaw }}</ref><ref>{{Cite web |title=Hsipaw Haw Nann |url=https://tourisminmyanmar.com.mm/highlights/recommended-spots/hsipaw-haw-nann/ |access-date=2023-12-27 |website=Tourism Myanmar |language=en-US |archive-date=18 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418233102/https://tourisminmyanmar.com.mm/highlights/recommended-spots/hsipaw-haw-nann/ }}</ref><ref>{{Cite news |last=Aung Zaw |date=2015-12-22 |title=Hsipaw Haw—Abode of Tragic Shan Prince |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/hsipaw-haw-abode-of-tragic-shan-prince.html}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |last=Kyaw Phyo Tha |date=2020-03-03 |title=The Tragedy and Hope of a Palace |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/from-the-archive/tragedy-hope-palace.html}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် စဝ်အုန်ကြာ က သီပေါဟော်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> သီပေါတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဟော် သုံးခုအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး အခြားဟော်တစ်ခုကို ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် စဝ်ခွန်စိုင်းကလည်းကောင်း၊ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် စဝ်ခဲ က [[စခန်းသာဟော် (ကျောက်မဲမြို့)|စခန်းသာဟော်]]ကိုလည်းကောင်း ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> စခန်းသာဟော်မှာ [[စခန်းသာရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|စခန်းသာရွာ]]တွင် တည်ရှိပြီး နွေရာသီအပန်းဖြေစံအိမ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":12">{{Cite web |date=November 2009 |title=Forbidden Glimpses of Shan State |url=https://www.unpo.org/images/shan%20forbidden%20glimpses%20of%20shan%20state.pdf |website=Shan Women’s Action Network |access-date=29 February 2024 |archive-date=26 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426115405/https://www.unpo.org/images/shan%20forbidden%20glimpses%20of%20shan%20state.pdf }}</ref> [[၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရချိန်]]တွင် [[စဝ်ကြာဆိုင်]]အား အာဏာပိုင်များက ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name=":1" /> စဝ်ကြာဆိုင်၏ မိသားစုဝင်များမှာ နေအိမ်တွင် ၁၁ လကြာ အကျယ်ချုပ်ထိန်းသိမ်းခံထားရပြီးနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဟော်နန်းမှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။<ref name=":1" /> ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် စဝ်ကြာဆိုင်၏ တူဖြစ်သူ စဝ်ဦးကြာက ဟော်နန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူလေ့လာနိုင်ရန် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=O'Connor |first=Brennan |date=2016-04-25 |title=The last prince of Hsipaw |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-prince-of-hsipaw/ |access-date=2023-12-28 |website=Frontier Myanmar |language=en-US}}</ref><ref name=":1" /> == သီပေါဟောဗုဒ္ဓကော်လိပ် == သီပေါစော်ဘွား၏ ဆွေတော်မျိုးတော်များက သာသနာတော်အတွက် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းကျိုးများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရှမ်းပြည်နယ်လုံးဆိုင်ရာ သံဃာတော်အဖွဲ့အစည်းထံသို့ လှူဒါန်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ဟော်နန်းတွင် ဗုဒ္ဓကောလိပ်တစ်ခု ဖွင့်လှစ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဆိုင်းဘုတ်တင် မင်္ဂလာဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနားကို ၂၀၂၆ ဇွန် ၂၉ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည် သမိုင်းဝင် သီပေါဟော်နန်းတွင် ဗုဒ္ဓကောလိပ် ဖွင့်လှစ် |url=https://burmese.dvb.no/post/616777 |access-date=2026-07-02 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ နန်းတော်များ}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နန်းတော်များ]] 0yabfh1jdenw1qsxfo8c2f7bx9n0ltc 0 258045 1041769 1031263 2026-07-02T10:08:59Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] 1041769 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates = {{Coord|16|52|40|N|96|04|33|E|region:MM_type:event|display=inline,title}} | date = ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | fatalities = အရပ်သား ၆၅ ဦးကျော်<ref>{{Cite web |date=2021-12-02 |title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |access-date=2024-04-19 |language=en}}</ref> | perpetrators = {{hlist|[[တပ်မတော် (ကြည်း)]]|[[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]}} | charges = မရှိ | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg = 16.8775 |lon_deg = 96.0725 |label = ဖြစ်ပွားရာနေရာ |display = inline }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]တွင် အရပ်သားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု ဖြစ်သည်။ ဖြစ်စဉ်အတွင်း တပ်မတော် (ကြည်း) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၆၅ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=14 March 2022 |title=A Year On, No Justice for Myanmar Massacre |url=https://www.hrw.org/news/2022/03/14/year-no-justice-myanmar-massacre |access-date=26 February 2023 |website=Human Rights Watch |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220708/https://www.hrw.org/news/2022/03/14/year-no-justice-myanmar-massacre |url-status=live }}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီး]]နောက် အသေအပျောက်အများဆုံးသော ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး စစ်အာဏာသိမ်းမှုအား ဆန့်ကျင်သည့် အရပ်သားများအား စစ်တပ်က ပြင်းထန်စွာ အကြမ်းဖက်ခြင်းတစ်ခုအဖြစ် မှတ်သားခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |date=14 March 2022 |title=Violence Against Protestors at Hlaing Tharyar |url=https://www.myanmarwitness.org/reports/violence-against-protestors-at-hlaing-tharyar |access-date=26 February 2023 |website=Myanmar Witness |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220709/https://www.myanmarwitness.org/reports/violence-against-protestors-at-hlaing-tharyar |url-status=live }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=30 December 2021 |title=Myanmar Junta's Worst Massacres of 2021 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-juntas-worst-massacres-of-2021.html |access-date=26 February 2023 |website=[[The Irrawaddy]] |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220707/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-juntas-worst-massacres-of-2021.html |url-status=live }}</ref><ref name=":0" /> အကြမ်းဖက် ဖြိုခွင်းမှုတွင် နိုင်ငံတွင်း အဓိက စက်ရုံအလုပ်ရုံအများအပြား တည်ရှိရာဖြစ်သည့် လှိုင်သာယာမှ စက်ရုံအလုပ်သမားများ၊ ဒေသခံများနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ထွက်ခွာသွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last1=Nway |last2=Fishbein |first2=Emily |date=6 February 2022 |title=Revolutionary roads: how the army tried to crush Yangon's most anti-coup district |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/global-development/2022/feb/06/yangon-myanmar-silenced-streets-how-a-hotbed-of-anti-coupresistance-was-extinguished |access-date=22 February 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=22 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222025842/https://www.theguardian.com/global-development/2022/feb/06/yangon-myanmar-silenced-streets-how-a-hotbed-of-anti-coupresistance-was-extinguished |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Harding |first=Luke |date=15 March 2021 |title=Myanmar army imposes martial law in two cities as more protesters killed |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2021/mar/15/myanmar-military-condemned-appalling-violence-deaths--yangon-martial-law |access-date=22 February 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=22 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222045125/https://www.theguardian.com/world/2021/mar/15/myanmar-military-condemned-appalling-violence-deaths--yangon-martial-law |url-status=live }}</ref> == နောက်ခံ == {{See|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]သည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ဦးဆောင်သည့် အစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီး အာဏာသိမ်းမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မကြာမီ တပ်မတော်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအား ဆန့်ကျင်သည့်အနေဖြင့် နိုင်ငံအဝှန်းရှိ ပြည်သူတို့သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြမှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ မတ်လအစောပိုင်းတွင် ကြီးမားသော ဆန္ဒပြမှုများကို လှိုင်သာယာတွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2 December 2021 |title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre |url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |access-date=22 February 2023 |website=Human Rights Watch |language=en |archive-date=21 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221214031/https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |url-status=live }}</ref> အထည်ချုပ်စက်ရုံ ၈၅၀ ကျော်ရှိသည့် လှိုင်သာယာမြို့နယ်တွင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်များနှင့် စက်ရုံအလုပ်ရုံများမှ အလုပ်သမားများကြောင့် ဆန္ဒပြပွဲများမှာ ကြီးမားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=6 April 2021 |title=Garment Workers' Fight for Democracy in Myanmar |url=https://remake.world/stories/news/garment-workers-fight-for-democracy-in-myanmar/ |access-date=26 February 2023 |website=Remake |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220708/https://remake.world/stories/news/garment-workers-fight-for-democracy-in-myanmar/ |url-status=live }}</ref><ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=In the Face of Massacres, Workers in Myanmar Are Still Fighting the Coup |url=https://jacobin.com/2021/04/myanmar-military-coup-massacre-workers-hlaing-tharyar/ |access-date=26 February 2023 |website=[[Jacobin]] |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220708/https://jacobin.com/2021/04/myanmar-military-coup-massacre-workers-hlaing-tharyar/ |url-status=live }}</ref><ref name=":03">{{Cite web |last=Thar |first=Hein |date=6 November 2019 |title=Government seeks to tame Hlaing Tharyar, Yangon's wild west |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/government-seeks-to-tame-hlaing-tharyar-yangons-wild-west/ |access-date=26 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302031226/https://www.frontiermyanmar.net/en/government-seeks-to-tame-hlaing-tharyar-yangons-wild-west/ |url-status=live }}</ref> အဆိုပါမြို့နယ်သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]]အပြီးတွင် အိုးအိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ကြသော ဧရာဝတီတိုင်း ဒေသကြီးမှ ပြည်တွင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ အများအပြား နေထိုင်ရာ မြို့နယ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=The struggles of Hlaing Thar Yar |url=https://insightmyanmar.org/blog/2022/3/15/the-struggles-of-hlaing-thar-yar |access-date=26 February 2023 |website=Insight Myanmar |date=15 March 2022 |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220709/https://insightmyanmar.org/blog/2022/3/15/the-struggles-of-hlaing-thar-yar |url-status=live }}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ အရုဏ်တက်ချိန်တွင် လှိုင်သာယာမှ ဆန္ဒပြသူများသည် ထိုင်သပိတ်ပြုလုပ်ရန်အတွက် လှိုင်မြစ်ကမ်းနားလမ်းတလျောက် ဘတ်စ်ကားမှတ်တိုင်များတွင် ကွန်ကရစ်တုံးများ၊ ဝါးများ၊ သဲအိတ်များဖြင့် အတားအဆီးများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite web |last= |date=19 March 2021 |title='I never thought gangsters cried': Hlaing Tharyar locals shaken but defiant |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/i-never-thought-gangsters-cried-hlaing-tharyar-locals-shaken-but-defiant/ |access-date=22 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=27 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127084721/https://www.frontiermyanmar.net/en/i-never-thought-gangsters-cried-hlaing-tharyar-locals-shaken-but-defiant/ |url-status=live }}</ref> နံနက် ၇ နာရီဝန်းကျင်တွင် အမျိုးသမီး ၅၀ ခန့် ရောက်ရှိလာပြီး ဆန္ဒပြသူများအတွက် ပရိတ်များ ရွတ်ဖတ်ပေးခဲ့ကြသည်။<ref name=":5">{{Cite web |last= |date=17 March 2021 |title=A day of tragedy and terror in Hlaing Tharyar |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/a-day-of-tragedy-and-terror-in-hlaing-tharyar/ |access-date=22 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=22 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222050628/https://www.frontiermyanmar.net/en/a-day-of-tragedy-and-terror-in-hlaing-tharyar/ |url-status=live }}</ref> နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် ဆန္ဒပြသူ ထောင်ပေါင်းများစွာ စုရုံးရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=24 March 2022 |title=Nowhere is Safe": The Myanmar Junta's Crimes Against Humanity |url=https://www.fortifyrights.org/downloads/Nowhere%20is%20Safe%20-%20Fortify%20Rights%20Report.pdf |website=Fortify Rights |access-date=26 February 2023 |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226180148/https://www.fortifyrights.org/downloads/Nowhere%20is%20Safe%20-%20Fortify%20Rights%20Report.pdf |url-status=live }}</ref><ref name=":5" /> နံနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင်တွင် စစ်သား ၂၀၀ ခန့်ပါဝင်သော စစ်ယာဉ်တန်းသည် ဘုရင့်နောင်တံတားပေါ်မှတဆင့် အတားအဆီးများကို ဖြတ်ကာ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြသူများအား လူစုကွဲစေရန် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name=":5" /><ref name=":3" /> ၁၁ နာရီအချိန်တွင် စစ်သားများနှင့် ရဲများက ဆန္ဒပြသူများအား နှစ်ဖက်စလုံးမှ ချီတက်လာကာ ကျည်အစစ်များဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":3" /> လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်များနှင့် စနိုက်ပါသမားများသည် [[အောင်ဇေယျတံတား]]ပေါ်မှနေ၍ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆေးအကူများနှင့် လူနာတင်ယာဉ်အလုပ်သမားများအပါအဝင် အရပ်သားများအား ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":3" /> အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ပွားပြီးလျင်ပြီးခြင်း အနည်းဆုံး ၂၀ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=15 March 2021 |title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup |url=https://aappb.org/?p=13671 |access-date=26 February 2023 |website=Assistance Association for Political Prisoners |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220710/https://aappb.org/?p=13671 |url-status=live }}</ref> နေ့လယ်ပိုင်းတွင် သေဆုံးသူအရေအတွက်မှာ ၅၈ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref name=":4" /> လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့မှ ၂၀၂၁ ဒီဇင်ဘာတွင် ထုတ်ပြန်သော အစီရင်ခံစာအရ အသက် ၁၇ မှ ၇၈ နှစ်အကြားအသက်အရွယ်ရှိ လူအနည်းဆုံး ၆၅ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=20 November 2021 |title=Recent Fatality List |url=https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/11/Recent-Fatality-List-for-November-20-2021-English.pdf |website=Assistance Association for Political Prisoners |access-date=26 February 2023 |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220721/https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/11/Recent-Fatality-List-for-November-20-2021-English.pdf |url-status=live }}</ref><ref name=":2" /> သေဆုံးသူအများစုကို အနီးရှိ [[ထိန်ပင်သုသာန်]]တွင် မြှုပ်နှံခဲ့သည်။<ref name=":6">{{Cite web |last= |date=16 March 2021 |title=Residents flee violence, martial law in Yangon factory district |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/residents-flee-violence-martial-law-in-yangon-factory-district/ |access-date=26 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220710/https://www.frontiermyanmar.net/en/residents-flee-violence-martial-law-in-yangon-factory-district/ |url-status=live }}</ref> လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်များ၏ ထိခိုက်သေဆုံးမှုကို မသိရှိရပေ။<ref name=":3" /> <gallery widths="200px" heights="155px"> File:Protestors sitting Yangon 1.jpg|ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့က ပြုလုပ်သော ထိုင်သပိတ်တစ်ခု File:Bridge to the Future, Myanmar.jpg|အောင်ဇေယျတံတား </gallery> == ကျူးလွန်သူများ == အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအား ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] ဦးစီးသော [[တပ်မတော် (ကြည်း)]]မှ လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်များနှင့် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] ရဲချုပ် မျိုးမင်းထိုက် ဦးစီးသော [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]ဝင်များက ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name=":3" /> ဆန္ဒပြဖြိုခွင်းမှုတွင် [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]မှ လုံထိန်းတပ်သားများလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /><ref name=":3" /> == နောက်ဆက်တွဲ == အခြေအနေ မတည်ငြိမ်မှုများဖြင့် လှိုင်သာယာမြို့နယ်တွင်းရှိ တရုတ်နိုင်ငံသားပိုင် စက်ရုံ အနည်းဆုံး ၃၂ ခု မီးရှို့ခံခဲ့ရပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇ သန်းကျော် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref name=":7">{{Cite news |last=Harding |first=Luke |date=15 March 2021 |title=Myanmar army imposes martial law in two cities as more protesters killed |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2021/mar/15/myanmar-military-condemned-appalling-violence-deaths--yangon-martial-law |access-date=22 February 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=22 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222045125/https://www.theguardian.com/world/2021/mar/15/myanmar-military-condemned-appalling-violence-deaths--yangon-martial-law |url-status=live }}</ref><ref name=":8">{{Cite web |last= |date=14 March 2021 |title=Chinese-Owned Factories on Fire While Myanmar Military Regime's Protest Crackdowns Escalate |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/chinese-owned-factories-fire-myanmar-military-regimes-protest-crackdowns-escalate.html |access-date=26 February 2023 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220708/https://www.irrawaddy.com/news/burma/chinese-owned-factories-fire-myanmar-military-regimes-protest-crackdowns-escalate.html |url-status=live }}</ref> သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် မြို့နယ်အတွင်း အဓိကနေရာများတွင် လုံခြုံရေးအင်အား အများအပြားကို ချထားခဲ့သည်။<ref name=":9">{{Cite news |last= |first= |date=17 March 2021 |title=Yangon becomes battle zone as Myanmar junta enforces martial law |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2021/mar/17/yangon-becomes-battle-zone-as-myanmar-junta-enforces-martial-law |access-date=22 February 2023 |issn=0261-3077 |archive-date=22 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222045125/https://www.theguardian.com/world/2021/mar/17/yangon-becomes-battle-zone-as-myanmar-junta-enforces-martial-law |url-status=live }}</ref> မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် လှိုင်သာယာရှိ တရုတ်နိုင်ငံသားပိုင် ဖိနပ်စက်ရုံတွင် လုပ်ခလစာ အငြင်းပွားမှုဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လုံခြုံရေးအဖွဲ့ဝင်များက အလုပ်သမား အနည်းဆုံး ၆ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး အခြား အလုပ်သမား ၇၀ ကျော်အား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=At least six killed after factory owner calls in military in Hlaing Tharyar |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-six-killed-after-factory-owner-calls-in-military-in-hlaing-tharyar |access-date=26 February 2023 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226004300/https://myanmar-now.org/en/news/at-least-six-killed-after-factory-owner-calls-in-military-in-hlaing-tharyar |url-status=live }}</ref> ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် ထောင်ပေါင်းများစွာသော ရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများသည် မြို့အားစွန့်ခွာကာ မိမိတို့၏ နေရပ်များဆီသို့ ပြန်သွားခဲ့ကြသည်။<ref name=":6" /><ref name=":9" /> ၂၀၂၁ စက်တင်ဘာလအထိ လှိုင်သာယာ စက်မှုဇုန်ဧရိယာများဖြစ်သော လှိုင်သာယာ၊ ရွှေလင်ဗန်းနှင့် ရွှေသန်လျင်တို့ရှိ စက်ရုံအနည်းဆုံး ၇၃ ခုအထိ ပိတ်သိမ်းခဲ့ရာ အလုပ်သမား ၂၀,၀၀၀ ကျော် အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=28 September 2021 |title=[Myanmar] Increasing closures of factories and business since February harm the well-being of workers |url=https://www.nationthailand.com/international/ann/40006730 |access-date=26 February 2023 |website=The Nation Thailand |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220712/https://www.nationthailand.com/international/ann/40006730 |url-status=live }}</ref> == See also == * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre December 2021 Human Rights Watch report] {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 5gh1lqrfw0o6nmpn6wfkx1ovughiu46 0 259467 1041785 1031287 2026-07-02T10:20:31Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041785 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဗျိုင်းဖြူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ရခိုင်ပြည်နယ် | date = ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ်]] | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg=20.167 |lon_deg=92.785 |label= ဗျိုင်းဖြူရွာ |display=inline }} | fatalities = ၇၆ | injuries = မသိရှိရ | perpetrators = {{military|Myanmar}}<br>{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]] စစ်သွေးကြွများ<ref name=June6>{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township |url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583 |work=Mizzima |date=6 June 2024}}</ref><br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (ALA မှ ငြင်းဆို)<ref name=ALP>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State |url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559 |work=Mizzima |date=5 June 2024}}</ref> | motive = ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု သံသယရှိ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ဗျိုင်းဖြူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာပြည်တွင်းစစ်အတွင်း]]၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလနှောင်းပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လူပေါင်း ၇၆ ဦး ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသော [[စစ်တွေမြို့နယ်]] ဗျိုင်းဖြူရွာတွင် နှစ်ရက်ကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ ဗျိုင်းဖြူရွာမှ သတ်ဖြတ်ခံရသူရွာသား (၇၆) ဦးထိရှိလာဟု AA ထုတ်ပြန် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-104848 |access-date=2026-05-02 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-06-02 |title=စစ်တွေမြို့နယ် ဗျိုင်းဖြူရွာသားတချို့ ဖမ်းဆီးအသတ်ဖြတ်ခံရ (ဒေသခံများ) |url=https://burmese.voanews.com/a/7639046.html |access-date=2026-05-02 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == နောက်ခံ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်း]] ပြီးနောက် ပြည်တွင်းစစ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]]မှ ရခိုင်ဒေသကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းဒေသအများစုကို သိမ်းပိုက်ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထိရောက်ဆုံး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့]]ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗျိုင်းဖြူရွာသည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] မြို့တော် [[စစ်တွေမြို့]] အပြင်ဘက် အနီးနားရှိ ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။ <ref name="bbc">{{Cite news|title=Myanmar soldiers cut off tattoos and gave detainees urine to drink, witnesses tell BBC|language=en|url=https://www.bbc.com/news/articles/ckmm6jep6l7o|date=6 June 2024}}</ref> == ဖြစ်စဉ်များ == ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်း အချိန်ခန့်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ့တပ်မတော်]]မှ [[တပ်မတော်|တပ်ဖွဲ့ဝင်]] ၁၇၀ ခန့်သည် ဗျိုင်းဖြူကျေးရွာသို့ ဝင်ရောက်၍ [[အာရက္ခတပ်တော်|ရက္ခိုင့်တပ်မတော်]] နှင့် ပတ်သက်ကြောင်းသံသယရှိမှုကြောင့် ရွာသူရွာသား <ref name="June4">{{Cite web|title=Arakan Army: Myanmar Junta Killed 76 in Village Massacre|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-killed-76-in-village-massacre.html|date=4 June 2024}}</ref> ၇၀ ကျော်အား တရားလက်လွတ် သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-06-04 |title=စစ်တွေ ဗျိုင်းဖြူရွာ စီးနင်းခံရမှု သတ်ဖြတ်ခံရသူ ၇၆ ဦးအထိရှိလာကြောင်း AA ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/sittwe-byaingphyu-massacre-aa-06042024004500.html |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ဗျိုင်းဖြူရွာသားများ၏ ပြောကြားချက်အရ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]မှ တပ်သားများသည် ဗျိုင်းဖြူရွာတွင် တစ်အိမ်တက်ဆင်းဖြင့် အိမ်ထောင်စု စာရင်းရှိ လူများကို စစ်ဆေးခဲ့သည်။ အချို့မှာ ရိုက်နှက်ခံခဲ့ရပြီး ရိုက်နှက်မှုကြောင့် လူသုံးဦး သေဆုံးခဲ့ကာ အခြားအမျိုးသားများကိုလည်း ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ယင်းနောက် စစ်သားများက ရွာသူရွာသားများအား စုရုံးခိုင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.ecoi.net/en/document/2110162.html|title=Mass arrest in Myanmar's Rakhine State ends in interrogations, beatings|language=en|date=30 May 2024}}</ref> စစ်သားများက ရွာသားအားလုံးကို ရွာလယ်တွင် အတင်းအကြပ် စုစည်းနေခိုင်းစေကာ အမျိုးသားများကို အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများနှင့် သီးခြား ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားများကို ထရပ်ကားဖြင့် ခေါ်ဆောင်သွားကာ နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးအများအပြားကို စစ်သားများက မုဒိမ်းကျင့် ခဲ့သည်။ စစ်သားများသည် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများအား အစားအစာ၊ ရေနှင့် အမိုးအကာများကို နောက်နေ့အထိ မပေးဘဲ ထားရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Kills Eleven Rakhine Villagers: Residents|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-kills-four-rakhine-villagers-residents.html|work=The Irrawaddy|date=1 June 2024}}</ref> <ref>{{Cite news|title=Death Toll in Myanmar Junta's Massacre of Villagers Near Sittwe Tops 50|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/death-toll-in-myanmar-juntas-massacre-of-villagers-near-sittwe-tops-50.html|work=The Irrawaddy|date=3 June 2024}}</ref> မျက်မြင်သက်သေများအရ လူတိုင်းအား နေပူထဲတွင် ထားရှိခဲ့ကာ စစ်သားများ၏ ဆီးကို သောက်ရန် အတင်းခိုင်းစေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ရက္ခိုင့်တပ်မတော်ကို ထောက်ခံသော တက်တူးထိုးထားသည့် အမျိုးသားများ၏ အရေပြားကို ဖြတ်ပြီး မီးရှို့ခဲ့သည်။ စစ်တပ်က အိမ်ခြေ ၈၀ ကျော်နှင့် ရွာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းကို မီးရှို့ခဲ့ပြီး ကျန်ကျေးရွာသား ၁၀၀ ကျော်ကို စစ်ကြောမေးမြန်းရန် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ <ref name="bbc"/> နောက် ၃ ရက်အကြာတွင် အနီးနားရှိ မင်းကင်းတောရွာသစ်နှင့် မင်းကင်းတောရွာဟောင်းများကို စစ်အစိုးရစစ်သားများက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2024-06-01 |title=စစ်တွေ ဗျိုင်းဖြူရွာတွင် စစ်ကောင်စီက အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ် အလောင်း ဖျောက် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/06/01/384569.html |access-date=2026-05-02 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားသူ ၁၀၀ ကျော်အနက် ၄၇ ဦးကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက် ၄ ရက်အကြာတွင် စစ်ကြောမေးမြန်းမှုအတွင်း ၎င်းတို့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သည်ဟု သတင်းများထွက်ပေါ်ပြီးနောက် ပြန်ပေးဆွဲခံရသူ ၄၀ ကျော်ကို စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=More than 40 people from the village of Bayi Phyu who were arrested were transferred to prison|url=https://www.rfa.org/burmese/news/byan-phyu-resident-move-jail-06112024144325.html|language=my|date=11 June 2024}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == အဆိုပါ သတ်ဖြတ်မှုတွင် [[ရခိုင်လူမျိုး|စစ်အစိုးရ]] လိုလားသော [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (ALA) မှ ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော် က အခိုင်အမာ ဆိုသော်လည်း ALA က ငြင်းဆိုထားသည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုတွင်ပါဝင်ပတ်သက်နေသော တပ်မတော်နှင့် ALA စစ်သားအားလုံးကို အရေးယူရန် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က တောင်းဆိုထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-06-06 |title=စစ်ကောင်စီနှင့်ALPတို့၏ ဗျိုင်းဖြူရွာလူသတ်ပွဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/53032/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> စစ်အစိုးရ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဇော်မင်းထွန်း]]က ဗျိုင်းဖြူကျေးရွာ ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအတွင်းတွင် သတင်းထုတ်ပြန်ချက် တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် -ဗျိုင်းဖြူကျေးရွာနှင့် အနီးရှိ ကံပြင်ရွာများတွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA) အဖွဲ့ဝင်များ ခိုအောင်းနေပြီး စစ်တွေမြို့အတွင်းသို့ ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်နေကြောင်း ဒေသခံများ၏ သတင်းပေးချက်အရ ဝင်ရောက်စစ်ဆေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဝင်ရောက်စစ်ဆေးစဉ် မသင်္ကာသူများအား မေးမြန်းနေစဉ်အတွင်း ရွာသားမဟုတ်သည့် အမျိုးသား ၃ ဦးက လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး၏ သေနတ်ကို လုယူရန် ကြိုးစားသဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ၎င်းတို့ ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။မသင်္ကာသူ ၂၀ ခန့်ကိုသာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အာရက္ခတပ်တော်ဘက်က ထုတ်ပြန်ထားသည့် လူ ၄၀ ကျော် သေဆုံးခြင်းနှင့် အမျိုးသမီးများအား အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်း ဆိုသည့် သတင်းများမှာ မဟုတ်မမှန်သည့် ဝါဒဖြန့်မှုများသာဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီဘက်က ငြင်းဆိုထားသည်။<ref>{{Cite web |title=AA အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများအနေဖြင့် စစ်တွေမြို့နယ် ဗျိုင်းဖြူကျေးရွာဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ မဟုတ်မမှန်သတင်းများ ထုတ်လွှင့်နေမှုအပေါ် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်း၏ ပြောကြားချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/57028 |access-date=2026-05-02 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော် သည် စစ်တွေမြို့နယ်၊ ဗျိုင်းဖြူကျေးရွာကို အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၃၀၀ ခန့်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖမ်းဆီးခံရသူများထဲမှ ၂၃၄ ဦးကို အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် ဆက်သွယ်သည်ဟုဆိုကာ စစ်တွေမြို့နယ်တရားရုံးက မတရားအသင်းအက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၇ (၁) ဖြင့် အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်စီ အသီးသီး ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ရာတွင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ၁၄၁ ဦးနှင့် စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ၉၃ ဦးတို့ကို နှစ်သုတ်ခွဲ၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ၊ ဗျိုင်းဖြူရွာသား ၉၃ ဦးကို ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်စီ ချမှတ် |url=https://burmese.dvb.no/post/667868 |access-date=2026-05-02 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-09-09 |title=စစ်တွေမြို့နယ်တွင် ဗျိုင်းဖြူရွာသား ၂၃၄ ဦးကို စစ်ကောင်စီက AA ဖြင့် ဆက်သွယ်သည်ဟုဆိုကာ ပုဒ်မ ၁၇ (၁) ဖြင့် အလုပ်ကြမ်းနှင့်ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်စီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ချမှတ် |url=https://yktnews.com/2024/09/182531/ |access-date=2026-05-02 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-09-02 |title=စစ်တွေမြို့ ဗျိုင်းဖြူရွာသား ၁၄၀ ကျော် ထောင်ချခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/57323/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] mq24sj90nrq6ga6ybna2rmlmwyup87v 0 270119 1041736 1035675 2026-07-02T03:31:29Z ~2026-37850-69 145091 /* ပါဝင်ပတ်သက်သော ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများ */ မပါ၀င်သေးသည့် app ကိုnameထည့်သွင့်ခဲ့တာပါ။ 1041736 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=MyanmarPay|company_name=PayPlus Co.,Ltd|parent=|homepage={{url|https://myanmarpay.com.mm/}} | logo = MMQR Logo.svg |owner=[[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]|foundation={{Start date and age|2025|02|27|df=y}}|location_country=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]|location_city=[[ရန်ကုန်မြို့]]}} '''မြန်မာကြူအာ''' (အင်္ဂလိပ်: MMQR, '''MyanmarPay''' ဟု တရားဝင်အသုံးပြု) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုစနစ်အတွက် အမျိုးသားအဆင့် QR Code စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]က ဦးဆောင်လမ်းညွှန်၍ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ MMQR စနစ်သည် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနှင့်အညီ ချမှတ်ထားပြီး ပြည်သူလူထုအနေဖြင့် လျင်မြန်လွယ်ကူစွာ ငွေပေးချေမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/67718|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတာ်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုအတွက် National QR Standard ဖြစ်သည့် MMQR စတင်အသုံးပြုခြင်းအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|language=MM|accessdate=၂၁ မေ ၂၀၂၅|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250522061545/https://www.moi.gov.mm/news/67718|archivedate=22 May 2025}}</ref> MMQR သည် ဘဏ်များအကြားနှင့် ကွဲပြားသည့် မိုဘိုင်းငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုပေးသူများအကြား လျင်မြန်စွာ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်နိုင်သော QR Code စနစ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က ဘဏ်များသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ရက်များအတွင်း၌သာ ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သော်လည်း MMQR စနစ်သည် မိုဘိုင်းပိုက်ဆံအိတ်များအကြား အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်မှုကို ပိုမိုအဆင်ပြေစေသည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငွေပေးချေမှုကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာစေရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် မိုဘိုင်းဘဏ်လုပ်ငန်း၊ အင်တာနက်ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် အခြားဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုများကို အားပေးမြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာငွေပေးချေမှုအဖွဲ့ (Myanmar Payment Union - MPU) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘဏ်များအကြား ငွေပေးချေမှုကွန်ရက်စနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ == MMQR နှင့် MyanmarPay အကြား ကွာခြားချက် == မြန်မာကြူအာ (MMQR - Myanmar Quick Responsde Code) သည် QR Code အခြေခံ ငွေပေးချေမှုများကို ထောက်ပံ့ပေးသည့် Digital Payment Switch စနစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ငွေပေးချေမှုများကို တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိဘဲ၊ ရှိရင်းစွဲ ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများ (ဥပမာ KBZ Pay, AYA Pay စသည်) ကို MMQR စနစ်ဖြင့် ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ MMQR သည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ချမှတ်ထားသော အမျိုးသားအဆင့် QR Standard ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် MyanmarPay သည် MMQR စနစ်အတွက် Brand Name (သို့မဟုတ် Scheme Name) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ MyanmarPay သည် MMQR စနစ်ကို အသုံးပြု၍ ငွေပေးချေမှုများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အသုံးပြုသူများနှင့် ကုန်သည်များအတွက် ပုံရိပ်တစ်ခု၊ အမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် MMQR သည် နည်းပညာစနစ်ဖြစ်ပြီး MyanmarPay သည် ထိုစနစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် တရားဝင်အမည် (branding) ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူများနှင့် နည်းပညာပံ့ပိုးသူများ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် MMQR စနစ်အတွက် System Operator အဖြစ် ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်သည်။ စနစ်အား Payplus Company Limited က နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ တာဝန်ယူလည်ပတ်သည်။ Payplus ကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ Digital Payment Switch Operator အဖြစ် ရွေးချယ်ခံထားရသော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ == တရားဝင်စတင်အသုံးပြုခြင်း == မြန်မာကြူအာ (MMQR) စနစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ ဦးဆောင်၍ အများပြည်သူများ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့မှစ၍ တရားဝင် စတင်အသုံးပြုနိုင်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကိုယ်တိုင် MMQR စတင်အသုံးပြုခြင်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်၍ အမှာစကားပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://wavemoney.com.mm/mm/media-center/mmqr-with-wave|title=Digital Payment Switch တစ်ခုဖြစ်သည့် MyanmarPay MMQR (National QR Standard) စတင် အသုံးပြုနိုင်ခြင်း မိတ်ဆက်|publisher=Wave Money|accessdate=21 May 2025}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> == ပါဝင်ပတ်သက်သော ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများ == လက်ရှိတွင် MMQR စနစ်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများမှာ- # AYA Pay # KBZ Pay # Wave Money # OK$ # CB Pay # UAB Pay # A+ Wallet # CTZ Pay # Yoma Bank #MAB iBanking # TrustyPay # Zego Money စသည့် ဝန်ဆောင်မှုများဖြစ်သည်။ == လက်ရှိ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် အနာဂတ်ချဲ့ထွင်မှုများ == MMQR စနစ်သည် လက်ရှိတွင် ဖောက်သည်-ကုန်သည် (Customer-to-Merchant - C2M or P2M) ငွေပေးချေမှုများကို အဓိကထား ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း လူပုဂ္ဂိုလ်ချင်းစီ ငွေလွှဲပြောင်းမှု (Person-to-Person - P2P) များကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရသည်။ အနာဂတ်တွင် P2P ငွေလွှဲပြောင်းမှုများကိုလည်း MMQR စနစ်ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင်၊ အစိုးရအရာရှိများ၏ ပြောကြားချက်များအရ MMQR ဝန်ဆောင်မှုများကို အောက်ပါကဏ္ဍများသို့ တိုးချဲ့သွားရန် အစီအစဉ်များရှိသည်။ * အခွန်အခနှင့် ဘေလ်ပေးချေမှုများ - ရေခွန်၊ မီတာခများကဲ့သို့သော အခွန်အခနှင့် ဘေလ်ပေးချေမှုများကို MMQR စနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်။ * အစိုးရလုပ်ငန်းဆောင်တာများ - နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ၏ လစာထုတ်ပေးခြင်း၊ ပင်စင်ထုတ်ပေးခြင်း စသည်တို့တွင် MMQR ကို အသုံးပြုရန်။ * ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ - လုပ်ငန်းငယ်များ၊ ဆီဆိုင်များ၊ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများ၊ ကျောင်းများနှင့် စားသုံးကုန်လုပ်ငန်းများ အပါအဝင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍရှိ လုပ်ငန်းများတွင် MMQR ဝန်ဆောင်မှုများကို ချဲ့ထွင်သွားရန်။<ref>{{Cite web|url=https://www.buildmyanmarmedia.com/what-is-mmqr-myanmars-new-digital-payment-system-explained/|title=What is MMQR? Myanmar's New Digital Payment System Explained|accessdate=21 May 2025|publisher=Build Myanmar|language=en}}</ref> == ဖြစ်ရပ်များ == MMQR စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကုန်အထိ MMQR အသုံးပြုမှုအနေဖြင့် Transaction သန်း ၃၀ ကျော်၊ ငွေပမာဏအားဖြင့် MMK ၁၂.၇ ထရီလီယံကျော်၊ MMQR အသုံးပြုသည့် ကုန်သည်ပေါင်း ၄၂၀,၀၀၀ ဦးကျော်နှင့် အသုံးပြုသူ လူဦးရေ (၂၄) သန်းကျော်ရှိနေပြီဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုများမှတစ်ဆင့် ငွေသားမဲ့ငွေပေးချေမှု (Cashless Society) သို့ {{!}} Central Bank of Myanmar |url=https://www.cbm.gov.mm/content/10303 |access-date=2026-03-02 |website=www.cbm.gov.mm}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် ငွေပေးချေမှု စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ငွေပေးချေခြင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] 45fbe8kfv56kviozpjo4y8bt2ju4bej 0 270574 1041773 1031274 2026-07-02T10:11:44Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041773 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဒီပဲယင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | date = ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]နှင့် နောက်ဆက်တွဲ [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြမှုများ]] | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg=22.6822 |lon_deg=95.3194 |label= ဖြစ်ပွားရာ နေရာ |display=inline }} | fatalities = ၄၁ | perpetrators = {{hlist|[[တပ်မတော်]]|[[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]}} | dfen = ဒေသခံ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] | charges = မရှိ }}{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''ဒီပဲယင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ ကျေးရွာများကို စစ်ဆင်ရေးဝင်ရောက်စဉ် [[တပ်မတော်|မြန်မာတပ်မတော်]] က ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဥ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2021-07-05 |title=ဒီပဲယင်း၌ စစ်ကောင်စီ လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးသူ ၄၀ခန့်ရှိလာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/07/05/243824.html |access-date=2026-05-02 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-07-10 |title=ဒီပဲယင်းတိုက်ပွဲမှာ ထွက်ပြေးခဲ့ရသူတွေ နေရပ်ပြန်လို့ရပေမယ့်လည်း အခက်အခဲတွေရှိနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/difficulties-of-tabayin-refugees-07102021054055.html |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ရန်နိုင် |date=2021-07-02 |title=ဒီပဲယင်းနဲ့ ကောလင်းမှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ PDF တပ် တိုက်ပွဲဖြစ် |url=https://burmese.voanews.com/a/5951275.html |access-date=2026-05-02 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == အသေးစိတ် == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (PDF) တပ်ရင်းတစ်ခုသည် လက်လုပ်သေနတ်များဖြင့်သာ လက်နက်တပ်ဆင်ထားပြီး ကျေးရွာများကို တိုက်ခိုက်နေသော မြန်မာစစ်တပ်၏ စစ်ကြောင်းအများအပြားကို ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ စစ်တပ်သည် အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သော်လည်း အမြောက်ကျည်များနှင့် RPG များကြောင့် PDF တပ်ရင်းသည် မိနစ် ၂၀ ကြာ ပစ်ခတ်ပြီးနောက် ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အတွင်း စစ်သားများသည် "လှုပ်ရှားနေသော မည်သည့်အရာကိုမဆို ပစ်ခတ်" ဟူသော ချဉ်းကပ်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကျောင်းသား ခြောက်ဦးအပါအဝင် အရပ်သားများစွာ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref> [https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/tabayin-villagers-cannot-count-dead-amid-myanmar-junta-attacks.html Tabayin Villagers Cannot Count Dead Amid Myanmar Junta Attacks] [[The Irrawaddy]]. July 7, 2021.</ref><ref> [https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-civilian-death-toll-rises-from-sagaing-fighting.html#:~:text=Around%252041%2520civilians%252C%2520including%2520several,%252C%2520Sagaing%2520Region%252C%2520on%2520Friday. Myanmar Civilian Death Toll Rises From Sagaing Fighting] [[The Irrawaddy]]. July 5, 2021.</ref><ref> [https://www.irrawaddy.com/news/burma/at-least-25-civilians-killed-in-shootout-with-myanmar-junta.html?fbclid=IwAR3vbNoqAcZF_md11dEtT_k52l8DStjyVh4fQJVVJ7F3bbFBx6HS041KHhY At Least 25 Civilians Killed in Shootout with Myanmar Junta] [[The Irrawaddy]]. July 4, 2021.</ref> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] {{Myanmar-hist-stub}} rqavg00p2hmdq6lja53aeywwuh0e380 0 270590 1041772 1031271 2026-07-02T10:11:08Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041772 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ပဲခူး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ပဲခူးမြို့]] | date = ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]နှင့် နောက်ဆက်တွဲ [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြမှုများ]] | map = {{Location map |Myanmar |coordinates = {{coord|17.3275|N|96.4900|E}} |label= ဖြစ်ပွားရာ နေရာ |display=inline }} | fatalities = အရပ်သား ၈၂ ဦးကျော် | perpetrators = {{hlist|[[တပ်မတော်]]|[[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]}} | charges = မရှိ }}{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''ပဲခူးမြို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု'''သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ပဲခူးမြို့]]၌ အရပ်သားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း [[တပ်မတော်|မြန်မာစစ်တပ်]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]ဝင်များသည် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၈၂ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |last1=Hancocks |first1=Paula |last2=Salai TZ |date=16 April 2021 |title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population |url=https://www.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html |access-date=26 February 2023 |website=CNN |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010321/https://www.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref> ထိုအချိန်တွင် ယင်းအစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]အပြီး ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြည်တွင်း၌ လူအများဆုံး သေဆုံးသည့် တစ်ခုတည်းသော ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယင်းမတိုင်မီ တစ်လမပြည့်မီက [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |date=24 March 2022 |title=Nowhere is Safe": The Myanmar Junta's Crimes Against Humanity |url=https://www.fortifyrights.org/downloads/Nowhere%20is%20Safe%20-%20Fortify%20Rights%20Report.pdf |website=Fortify Rights |access-date=27 February 2023 |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226180148/https://www.fortifyrights.org/downloads/Nowhere%20is%20Safe%20-%20Fortify%20Rights%20Report.pdf |url-status=live }}</ref> ပဲခူးမြို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလအတွင်း အရပ်သား သေဆုံးသူဦးရေ၏ ၄၀% နီးပါး ရှိခဲ့သည်။<ref name=":1" /> == နောက်ခံ == {{Further|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}} [[File:Mon people in Bago join protest calling formation of Federal Democratic Union 2.jpg|thumb|၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ပဲခူးမြို့၌ ဆန္ဒပြနေသူများ]] ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]သည် အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီး [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ မကြာမီအတွင် စစ်တပ်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းကာ တစ်နိုင်ငံလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ပဲခူးမြို့အပါအဝင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ အရပ်သားများသည် စစ်တပ်၏ အာဏာသိမ်းမှုကို ခုခံရန် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ကြီးမားသော ဆန္ဒပြမှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဆန္ဒပြသူများ စိုက်ထူထားသော လက်လုပ်အကာအရံများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည့် မဂ္ဂတစ်လမ်းမကြီးသည် ပဲခူးမြို့၏ အဓိက ဆန္ဒပြမှု အားကောင်းရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=":4">{{Cite web |date=9 April 2021 |title=Large numbers feared dead in Bago as soldiers crush protest stronghold |url=https://myanmar-now.org/en/news/large-numbers-feared-dead-in-bago-as-soldiers-crush-protest-stronghold |access-date=26 February 2023 |website=Myanmar NOW |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227011830/https://myanmar-now.org/en/news/large-numbers-feared-dead-in-bago-as-soldiers-crush-protest-stronghold |url-status=live }}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=12 October 2021 |title=Digital investigation sheds light on deadly incident in Myanmar |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/backstories/1780/ |access-date=27 February 2023 |website=NHK WORLD |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/backstories/1780/ |url-status=live }}</ref> == ဖြစ်စဉ် == [[File:Kanbawzathadi Palace - Bago, Myanmar 20130219-01.jpg|thumb|အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ပွားရာနေရာအနီးရှိ [[ကမ္ဘောဇသာဒီရွှေနန်းတော်]]]] အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု မဖြစ်ပွားမီ ရက်သတ္တပတ်များအတွင်း စစ်အုပ်စုသည် ပဲခူးမြို့တွင် ညစဉ် အင်တာနက်လိုင်း ဖြတ်တောက်မှုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=":6">{{Cite web |last= |first= |date=1 September 2021 |title=Myanmar's Military Massacre in Bago: Hour by Hour Internet Access Measurement |url=https://medium.com/insights-monash-university-ip-observatory/myanmars-military-massacre-in-bago-hour-by-hour-internet-access-measurement-d72e0e801550 |access-date=27 February 2023 |website=Insights @ Monash University IP Observatory |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://medium.com/insights-monash-university-ip-observatory/myanmars-military-massacre-in-bago-hour-by-hour-internet-access-measurement-d72e0e801550 |url-status=live }}</ref> ယခင်ညနေပိုင်းတွင် စစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ် ဆင်နွှဲတော့မည်ဟူသော သတင်းအမှားတစ်ခုသည် ဒေသခံများအကြား ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။<ref name=":7">{{Cite web |date=10 April 2022 |title=Violence against protestors in Bago |url=https://www.myanmarwitness.org/reports/violence-against-protestors-in-bago |access-date=27 February 2023 |website=Myanmar Witness |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227011823/https://www.myanmarwitness.org/reports/violence-against-protestors-in-bago |url-status=live }}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက် နံနက်တွင် ဆန္ဒပြသူများအကြား ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ဆက်သွယ်ရေးကို ဟန့်တားရန်အတွက် ပဲခူးမြို့တွင် အင်တာနက်၊ တယ်လီဖုန်းနှင့် လျှပ်စစ်မီးများ ဖြတ်တောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref name=":8">{{Cite news |last1=Lee |first1=Joyce Sohyun |last2=Mahtani |first2=Shibani |last3=Kelly |first3=Meg |last4=Mirza |first4=Atthar |date=25 August 2021 |title=How Myanmar's military terrorized its people with weapons of war |url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2021/myanmar-crackdown-military-coup/ |access-date=27 February 2023 |newspaper=Washington Post |language=en |archive-date=6 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230306010337/https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2021/myanmar-crackdown-military-coup/ |url-status=live }}</ref><ref name=":6" /><ref name=":7" /> နံနက် ၄ နာရီတွင် စစ်တပ်သည် စစ်သားအင်အား ၂၅၀ ဖြင့် [[ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်]]အနီးရှိ မဂ္ဂတစ်လမ်းနှင့် ဆံတော်တွင်းလမ်းကြားရှိ ရှင်စောပု၊ နန်းတော်ရာ၊ မှော်ကန်နှင့် ပုဏ္ဏားစုရပ်ကွက်များကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=30 December 2021 |title=Myanmar Junta's Worst Massacres of 2021 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-juntas-worst-massacres-of-2021.html |access-date=26 February 2023 |website=[[The Irrawaddy]] |language=en-US |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220707/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-juntas-worst-massacres-of-2021.html |url-status=live }}</ref> စစ်တပ်သည် မြို့၏ အဓိကလမ်းများအားလုံးကို ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref name=":5" />နံနက် ၅ နာရီတွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ယာယီအတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားစဉ် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကို ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":9">{{Cite web |date=21 July 2021 |title=Anatomy of a Massacre: How Myanmar's Military Killed Dozens of Pro-Democracy Protesters |url=https://www.vice.com/en/article/myanmar-military-massacre-bago/ |access-date=27 February 2023 |website=Vice |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010326/https://www.vice.com/en/article/m7exa8/myanmar-military-massacre-bago |url-status=live }}</ref><ref name=":0" /> အရပ်သားအချို့သည် မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် မီးရှူးမီးပန်းများနှင့် လက်လုပ်ပစ္စည်းများကို ချီတက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များထံ ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":7" /> နံနက် ၁၀ နာရီတွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ဆံတော်တွင်းလမ်းပေါ်ရှိ နောက်ဆုံးအတားအဆီးကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":8" /><ref name=":9" /> လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ထမ်းများကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရသူများစွာသည် သွေးထွက်လွန်ပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Nay Lin Tun |date=30 April 2021 |title=Frontline doctors risk persecution, careers – and their lives |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/frontline-doctors-risk-persecution-careers-and-their-lives/ |access-date=27 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://www.frontiermyanmar.net/en/frontline-doctors-risk-persecution-careers-and-their-lives/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=22 April 2021 |title='The military is hunting us': volunteer medics in the crosshairs |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-military-is-hunting-us-volunteer-medics-in-the-crosshairs/ |access-date=27 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010328/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-military-is-hunting-us-volunteer-medics-in-the-crosshairs/ |url-status=live }}</ref> လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အရပ်သားများအပေါ် သူပုန်နှိမ်နင်းရေး နည်းဗျူဟာများကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး လူအများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name=":8" /> ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]] (AAPP) က အနည်းဆုံး လူ ၂၀ သေဆုံးကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name=":10">{{Cite web |date=10 April 2021 |title=Daily Briefing in Relation to the Military Coup |url=https://aappb.org/?p=14239 |access-date=26 February 2023 |website=Assistance Association for Political Prisoners |language=en-US |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010324/https://aappb.org/?p=14239 |url-status=live }}</ref> နောက်တစ်နေ့တွင် သေဆုံးသူဦးရေ ၈၂ ဦးအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref name=":10" /> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလအထိ သေဆုံးသူအနည်းဆုံး ၅၀ မှာ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း မသိရသေးပေ။<ref>{{Cite web |date=20 November 2021 |title=Recent Fatality List |url=https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/11/Recent-Fatality-List-for-November-20-2021-English.pdf |website=Assistance Association for Political Prisoners |access-date=27 February 2023 |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226220721/https://aappb.org/wp-content/uploads/2021/11/Recent-Fatality-List-for-November-20-2021-English.pdf |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကတည်းက သေဆုံးသူများနှင့် ဖမ်းဆီးခံရသူများစာရင်းကို မှတ်တမ်းတင်နေသော နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (AAPP) က ပဲခူးမြို့ စီးနင်းမှုအတွင်း အစိုးရတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် လူ ၈၂ ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ပဲခူးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂက ၎င်းတို့၏ အဖွဲ့ဝင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား သုံးဦးဖြစ်သည့် ဒုတိယနှစ် သတ္တဗေဒကျောင်းသား ကိုအာကာမင်းခန့်၊ ပထမနှစ် သတ္တဗေဒကျောင်းသား ကိုဘိုဘိုနိုင်နှင့် ပထမနှစ် သင်္ချာကျောင်းသား အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ် ကိုကောင်းကျော်ထွန်းတို့သည် စီးနင်းမှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{cite web |publisher=The Irrawaddy |date=11 April 2021 |title=Death Toll in Myanmar Regime's Latest Massacre Rises as Detail Emerge |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/death-toll-myanmar-regimes-latest-massacre-rises-details-emerge.html |access-date=27 February 2023 |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010322/https://www.irrawaddy.com/news/burma/death-toll-myanmar-regimes-latest-massacre-rises-details-emerge.html |url-status=live }}</ref> == ကျူးလွန်သူများ == အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို [[တပ်မတော်]]မှ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များဖြစ်သော [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]]မှ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]တို့ ပူးပေါင်း၍ ကျူးလွန်ခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2 December 2021 |title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre |url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |access-date=22 February 2023 |website=Human Rights Watch |language=en |archive-date=21 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221214031/https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |url-status=live }}</ref><ref name=":8" /> အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားရာနေရာ၏ မြောက်ဘက် {{Convert|2|km}} အကွာတွင် စစ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခု တည်ရှိသည်။<ref name=":7" /> လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အရပ်သားများအပေါ် တိုက်ပွဲဝင်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် လက်နက်များဖြစ်သော ရိုင်ဖယ်သေနတ်များနှင့် ရော့ကက်လောင်ချာနှင့် လက်ပစ်ဗုံးကဲ့သို့သော လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name=":0" /><ref name=":10" /> ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဆေးကုသခွင့် မပြုခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |date=12 April 2021 |title=Myanmar violence 'must cease immediately': UN agencies {{!}} UN News |url=https://news.un.org/en/story/2021/04/1089492 |access-date=26 February 2023 |website=UN News |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227011829/https://news.un.org/en/story/2021/04/1089492 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=11 April 2021 |title=Myanmar's post-coup civilian death toll climbs past 700 |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/myanmars-post-coup-civilian-death-toll-climbs-past-700/ |access-date=27 February 2023 |website=Frontier Myanmar |language=en-US |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010322/https://www.frontiermyanmar.net/en/myanmars-post-coup-civilian-death-toll-climbs-past-700/ |url-status=live }}</ref> == အကျိုးဆက် == အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအပြီးတွင် စစ်တပ်သည် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားရာနေရာအနီးတွင် ဆက်လက် တပ်စွဲထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |date=11 April 2021 |title=Death Toll in Myanmar Regime's Latest Massacre Rises as Details Emerge |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/death-toll-myanmar-regimes-latest-massacre-rises-details-emerge.html |access-date=27 February 2023 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010322/https://www.irrawaddy.com/news/burma/death-toll-myanmar-regimes-latest-massacre-rises-details-emerge.html |url-status=live }}</ref> ထို့နောက် အနီးအနားရှိ ရပ်ကွက်ငါးခုမှ ဒေသခံ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်သည် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်များကို စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=12 April 2021 |title=Tens of Thousands of Residents Flee Bago in Wake of Assault by Myanmar Security Forces |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/bago-residents-flee-04122021165638.html |access-date=27 February 2023 |website=Radio Free Asia |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/bago-residents-flee-04122021165638.html |url-status=live }}</ref><ref name=":1" /><ref name=":4" /> သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများကို ဇေယျမုနိဘုရားဟုလည်း လူသိများသော ရှင်စောပုဘုရားဝင်းအတွင်း ယာယီ ထားရှိခဲ့ပြီး အဆိုပါနေရာကို ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=10 April 2021 |title=ပဲခူးမြို့ပစ်ခတ်မှုတွင် သေဆုံးသူအရေအတွက် ၈၂ ဦး ရှိလာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/6456 |access-date=27 February 2023 |website=Myanmar NOW |language=my |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227062341/https://myanmar-now.org/mm/news/6456 |url-status=live }}</ref><ref name=":11">{{Cite web |date=11 April 2021 |title='It's like genocide': Myanmar security forces with rifle grenades reportedly kill over 80 protesters |url=https://www.sbs.com.au/news/article/its-like-genocide-myanmar-security-forces-with-rifle-grenades-reportedly-kill-over-80-protesters/fmf22uf2q |access-date=26 February 2023 |website=SBS News |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://www.sbs.com.au/news/article/its-like-genocide-myanmar-security-forces-with-rifle-grenades-reportedly-kill-over-80-protesters/fmf22uf2q |url-status=live }}</ref> လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ရက်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ထိုနေရာကို အကာအရံများဖြင့် ပိတ်ဆို့ထားသောကြောင့် အရပ်သားများအနေဖြင့် ရုပ်အလောင်းများကို ပြန်လည်ယူဆောင်ရန် မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပေ။<ref name=":2" /> နှိမ်နင်းမှုအပြီးတွင် ပဲခူးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂက သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများကို ပြန်လည်ရယူလိုပါက မိသားစုများထံမှ မြန်မာငွေ ၁၂၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၅) ပေးဆောင်ရန် စစ်တပ်က တောင်းဆိုခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":12">{{Cite web |last=Regan |first=Helen |date=14 April 2021 |title=UN rights chief fears Myanmar heading to 'full blown conflict' with echoes of Syria |url=https://www.cnn.com/2021/04/14/asia/myanmar-un-conflict-syria-intl-hnk/index.html |access-date=26 February 2023 |website=CNN |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010323/https://www.cnn.com/2021/04/14/asia/myanmar-un-conflict-syria-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Hollingsworth |first1=Julia |last2=Sharma |first2=Akanksha |date=12 April 2021 |title=Myanmar's military is charging families $85 to retrieve bodies of relatives killed in crackdown |url=https://www.cnn.com/2021/04/11/asia/myanmar-families-bago-bodies-intl-hnk/index.html |access-date=26 February 2023 |website=CNN |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010320/https://www.cnn.com/2021/04/11/asia/myanmar-families-bago-bodies-intl-hnk/index.html |url-status=live }}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == === ပြည်တွင်း === နောက်တစ်နေ့တွင် နိုင်ငံပိုင် သတင်းစာဖြစ်သော [[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ]]က ဆန္ဒပြသူများကို "အဓိကရုဏ်းသမားများ" ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် လက်လုပ်သေနတ်များ၊ ဓာတ်ဆီပုလင်းများ၊ မြှားများနှင့် လက်ပစ်ဗုံးများဖြင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ဆန္ဒပြခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရဲထွဋ်က ယင်းအစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။<ref name=":11" /> === နိုင်ငံတကာ === ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး မစ်ရှဲလ် ဘာချီလက်တ်က အရပ်သားများအပေါ် ခွဲခြားမှုမရှိသော အကြမ်းဖက်မှုများ တိုးမြှင့်လာခြင်းနှင့် စစ်ဘက်သုံးလက်နက်များ အသုံးပြုခြင်းကို ရှုတ်ချသည့် ကြေညာချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> သူမသည် ယင်းအကြမ်းဖက်မှုများကို ဆီးရီးယားပြည်တွင်းစစ်ပွဲအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။<ref name=":12" /> ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအကြံပေးကောင်စီ]]က [[ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်]]အား ပဲခူးမြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နှိမ်နင်းမှုအပေါ် ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=12 April 2021 |title=SAC-M: After Horror in Bago the United Nations Secretary General Must Act - Special Advisory Council for Myanmar |url=https://specialadvisorycouncil.org/2021/04/sac-m-after-horror-in-bago-the-united-nations-secretary-general-must-act/ |access-date=26 February 2023 |language=en |archive-date=27 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227010328/https://specialadvisorycouncil.org/2021/04/sac-m-after-horror-in-bago-the-united-nations-secretary-general-must-act/ |url-status=live }}</ref> မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ် သောမတ်စ် အင်ဒရူးစ်က ယင်းအစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုကို [[လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သော ရာဇဝတ်မှု]]ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။<ref name=":6" /> [[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမေရိကန်သံရုံး]]က ပဲခူးမြို့တွင် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်အစိုးရသည် ယင်းအစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်]] [[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]]အား ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုများ ချမှတ်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=10 December 2021 |title=Treasury Sanctions Perpetrators of Serious Human Rights Abuse on International Human Rights Day |url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0526 |access-date=26 February 2023 |website=U.S. Department of the Treasury |language=en |archive-date=26 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226182610/https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0526 |url-status=live }}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== * [https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/backstories/1780/ NHK / Myanmar Witness အစီရင်ခံစာ] {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] gh0tpaogxyog2yle0w97p7wab8k6kgq 0 270703 1041770 1031265 2026-07-02T10:09:45Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041770 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ | place = [[ကလေးမြို့]] နှင့် [[ကလေးမြို့နယ်|အနီးတဝိုက် ကျေးရွာများ]] | combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * {{armed forces|MYA}} ** {{army|MYA}} ** {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] | combatant2 = {{flagdeco|MYA}} အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များ *{{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}}[[file:Pdfkalay.png|25px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ကလေး)]] *ကလေးမြို့ပြတပ်မတော်<ref>{{cite news |title=Myanmar Security Forces Kill 11 Protesters in Kalay |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-security-forces-kill-11-protesters-kalay/6204259.html |access-date=24 May 2021 |work=VOA News |date=7 April 2021 |language=en}}</ref> *[[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု]] (CDM) *လက်နက်ကိုင် အရပ်သားများ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] နှင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] | status = ဖြစ်ပွားနေဆဲ | casualties1 = ၄ ဦးသေဆုံး<br>၁၇ ဦးကျော် ဒဏ်ရာရ | casualties2 = ၂၀ ကျော်သေဆုံး<br>(အရပ်သားများ အပါအဝင်)<br>အများအပြား ဒဏ်ရာရ | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | image = | date = ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | caption = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ'''သည် မြန်မာပြည်တွင်းစစ်ကာလအတွင်း [[ကလေးမြို့]]နှင့် [[ကလေးမြို့နယ်]]ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများတွင် [[တပ်မတော်]]နှင့် လက်နက်ကိုင်အရပ်သားများအကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများ ဖြစ်သည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ဖေဖော်ဝါရီလ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်]] နိုင်ငံတွင်း မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သော မငြိမ်မသက်မှုများအတွင်း [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]]၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှလွဲ၍ မြန်မာစစ်တပ်ကို လက်နက်ကိုင် ခုခံတော်လှန်မှု၏ ပထမဆုံးသော ဖြစ်ရပ်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ကလေးမြို့နယ်အတွင်း ပဋိပက္ခသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ == နောက်ခံအခြေအနေ == {{See also|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}} ဧရိယာအတွင်း ဆန္ဒပြမှုများအပေါ် စစ်တပ်၏ နှိမ်နင်းမှုများကို လက်နက်ကိုင် ခုခံတော်လှန်မှု၏ ပထမဆုံး ဖြစ်ပွားမှုများကို မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့က မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ လက်လုပ်သေနတ်များကဲ့သို့သော လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်ထားသည့် ဆန္ဒပြသူများသည် ကလေးမြို့၏ အချို့နေရာများတွင် ခံတပ်များ တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး ဤခံတပ်များကို အကြိမ်များစွာ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သော တပ်မတော်နှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web|date=7 April 2021|title=Myanmar security forces attack town that resisted with arms|url=https://apnews.com/article/race-and-ethnicity-myanmar-media-social-media-yangon-46572c8ec950d0fb029477f03255ff7c|access-date=9 April 2021|website=AP NEWS}}</ref> ထို့အပြင် လက်နက်ကိုင်ရွာသားများသည် ဆန္ဒပြသူများကို ထောက်ခံသည့်အနေဖြင့် မြို့တွင်းသို့ သွားရောက်သော တပ်မတော်သားများနှင့် ရဲများကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့မှစ၍ ဆန္ဒပြသူများ၊ စစ်သည်များနှင့် ရဲများ အပါအဝင် ဒါဇင်နှင့်ချီ၍ သေဆုံးခဲ့ကြသည်။ == ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ကလေးမြို့ရှိ ဆန္ဒပြသူများ၏ ခံတပ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် တာဟန်သပိတ်စခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူများသည် မြို့တွင်း၌ လက်လုပ်သေနတ်များဖြင့် တပ်မတော်ကို ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြပြီး ရွာသားများကမူ ရွာအပြင်ဘက်ရှိ စစ်သည်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ လက်နက်ကိုင်အရပ်သားများသည် ဆုတ်ခွာရန် အတင်းအကြပ် ခိုင်းစေခံခဲ့ရပြီး အဆိုပါစခန်းကို ထိုညတွင်ပင် တပ်မတော်က ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း လက်နက်ကိုင်အရပ်သား ၄ ဦးနှင့် စစ်သည် ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး စစ်သည် ၁၇ ဦး ထပ်မံဒဏ်ရာရခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။<ref name=":0" /> မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှ ဧပြီလအကြား ကလေးမြို့နယ်ဝန်းကျင်ရှိ ရွာသားများသည် ကလေးမြို့သို့ သွားရောက်သော တပ်မတော်အင်အားဖြည့်တင်းရေးတပ်များကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရာ ရွာသား ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ကလေးမြို့တွင် ဆန္ဒပြသူ ၁၁ ဦးလည်း သေဆုံးခဲ့သော်လည်း ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများအကြောင်း အချက်အလက်မရှိပေ။<ref>{{Cite web|date=2 April 2021|title=Myanmar Villagers Take Up Homemade Weapons Against Regime's Security Forces|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html|access-date=9 April 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> သပိတ်စခန်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် [[နတ်ချောင်းရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်|နတ်ချောင်း]]၌ ရွာသားတစ်ဦးကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ဦးခေါင်းကို ပစ်သတ်ခဲ့ပြီး ထိုနေ့တွင်ပင် ကလေးမြို့၌ ရဲအရာရှိ ၄ ဦးကို ဆန္ဒပြသူများက ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ ဆန္ဒပြသူများ၏ တပ်စွဲထားရာနေရာများကို ထောက်လှမ်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည်။<ref>{{Cite web|title=Civilian killed as armed forces open fire on village in Kalay|url=https://myanmar-now.org/en/news/civilian-killed-as-armed-forces-open-fire-on-village-in-kalay|access-date=9 April 2021|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> အချိန်အနည်းငယ်အကြာတွင် ကလေးမြို့ရှိ ဆန္ဒပြသူများသည် မိမိကိုယ်ကို "ကလေးမြို့ပြတပ်မတော်" အဖြစ် စုစည်းခဲ့ကြသည်။ ဖမ်းဆီးခံရသည့် ရဲအရာရှိများကို မြို့မှ စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးထားသည့် အရပ်သား ၉ ဦးကို လွှတ်ပေးရန်အတွက် တပ်မတော်ထံ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဆန္ဒပြမှုများအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပထမဆုံးသော သဘောတူညီမှုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=Nine civilians in Kalay released in exchange for captured police|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/nine-civilians-in-kalay-released-in-exchange-for-captured-police|access-date=9 April 2021|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ကလေးမြို့ရှိ ခံတပ်များကို ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စက်သေနတ်များနှင့် လက်ပစ်ဗုံးများဖြင့် လက်နက်အပြည့်အစုံဖြင့် တာဟန်စခန်းကို လမ်းကြောင်းပေါင်းစုံမှ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=Troops attack Kalay protest stronghold with heavy weapons, killing at least eight |url=https://myanmar-now.org/en/news/nine-civilians-in-kalay-released-in-exchange-for-captured-police/ |access-date=9 April 2021 |website=Myanmar NOW |language=en}}</ref> အတားအဆီးများကို ဖယ်ရှားရန် စေလွှတ်ခဲ့သော လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဆန္ဒပြသူများကို ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web |title=Myanmar Security Forces Kill 11 Protesters in Kalay |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_myanmar-security-forces-kill-11-protesters-kalay/6204259.html |access-date=9 April 2021 |website=Voice of America |language=en}}</ref> ကလေးမြို့ပြတပ်မတော် တိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြပြီး<ref>{{Cite web |last=Pierson |first=David |last2=Hlaing |first2=Kyaw Hsan |date=9 April 2021 |title=Myanmar accelerates toward a civil war of 'unprecedented scale' |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-04-09/myanmar-civil-war |access-date=9 April 2021 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref> တိုက်ပွဲစတင်ပြီး ၄၅ မိနစ်အကြာတွင် တပ်မတော်စစ်သည်များသည် စခန်းကို ခုခံကာကွယ်သူများကို အင်အားဖြည့်တင်းရန် ကြိုးပမ်းနေမှုကို တားဆီးခဲ့သည်။ လက်နက်ကိုင်အရပ်သား ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။<ref name=":2" /> ထိုမြို့တွင် ဖမ်းဆီးမှုများ ပြုလုပ်နေသော်လည်း ဆန္ဒပြသူများသည် နာရီပိုင်းအကြာတွင် လမ်းမများပေါ်သို့ ထွက်လာခဲ့ကြသည်။<ref name=":1" /> ==နောက်ဆက်တွဲ== ရလဒ်အနေဖြင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ကလေး)]] (People's Defence Force – Kalay, အတိုကောက် PDF Kalay) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== *[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] *[[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ကလေး)]] ==ကိုးကား== {{reflist|30em}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 2hoaz74j528o94knl0dxiaqkhmdcdgy 0 274790 1041790 1033543 2026-07-02T10:24:36Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041790 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]၊ [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | date = ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg=20.85917 |lon_deg=93.04836 |label=သရက်တပင် |display=inline,title}} | fatalities = ၁၈ ဦး | injuries = ၂၀ ကျော် | perpetrators = {{flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg|link=တပ်မတော် (လေ)}} [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ အိုးတိန်တွင်းရွာ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကျောင်းသားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှုပြီးလျှင် ကျောင်းသားများ အထိအခိုက်၊အသေအပျောက်အများဆုံး တိုက်ခိုက်မှု အဖြစ် မှတ်သားခံထားရသည် | pcode = 196855 }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''သရက်တပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]၊ [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့ တွင် [[တပ်မတော် (လေ)]]မှ အရပ်သားများအား အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်ရပ်တွင် ရွာရှိ ပညာပန်းခင်း ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်း‌ပေါ် ဗုံးနှစ်လုံးကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သည့်အတွက် ကျောင်းသားများ အများဆုံး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်း]] ပြီးနောက်ပိုင်း [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ အိုးတိန်တွင်းရွာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လေကြောင်းကြောင့် ကျောင်းသား/သူများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရမှုပြီးလျှင်<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/63589/|title=ဒီပဲယင်း စာသင်ကျောင်းကို လေတပ် ဗုံးကြဲ၊ ကလေးများအပါအဝင် ၂၂ ဦး သေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ မေ ၂၀၂၅|archive-date=16 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250616174613/https://myanmar-now.org/mm/news/63589/}}</ref>၊ယခုဖြစ်ရပ်သည် ကျောင်းသားများ အထိအခိုက်၊အသေအပျောက်ဒုတိယ အများဆုံး တိုက်ခိုက်ခံရမှု အဖြစ် မှတ်သားခံထားရသည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရင်းများ == {{Further|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}} ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း ၌ စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] နှင့် တစ်ဆက်တစ်စပ်တည်း၊[[အာရက္ခတပ်တော်]] သည် နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ၌ ရခိုင်တစ်ကျော့ပြန်စစ်ပွဲ အား ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရခိုင်တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲ တစ်နှစ်ခွဲကျော်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့နယ် ၁၇ ခုထဲမှ [[ကျောက်ဖြူမြို့|ကျောက်ဖြူ]]၊ [[စစ်တွေမြို့|စစ်တွေ]] နှင့် [[မာန်အောင်ကျွန်း]] တို့မှလွဲ၍ မြို့ ၁၄ မြို့ အပြင်၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] တို့ကိုပါ အာရက္ခတပ်တော် သည် စစ်တပ် လက်ထဲမှ တိုက်ခိုက်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/66945/|title=“ကျန်တဲ့ ၃မြို့ကို တိုက်စစ်ဖွင့်ပြီး အနှေးနဲ့အမြန် AA သိမ်းပိုက်မယ်”|work=Myanmar Now|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ မေ ၂၀၂၅|archive-date=6 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250906064702/https://myanmar-now.org/mm/news/66945/}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cpwrvlrq0p5o|title=ရခိုင်စစ်ပွဲတစ်နှစ်ပြည့်ချိန် အေအေ သိမ်းထားတဲ့မြို့တွေ|work=BBC|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက် တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[အမ်းမြို့]] အခြေစိုက် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] ကိုလည်း တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8rl56xkm1mo|title=အမ်း နပခ - စစ်ကောင်စီလက်လွှတ်လိုက်ရပြန်တဲ့ ရခိုင်စစ်တိုင်း|work=BBC|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄}}</ref> == ဖြစ်ရပ် == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်၊ နံနက် (၁) နာရီ (၀၅) မိနစ်ခန့်အချိန်တွင် စစ်ကော်မရှင် ၏ လေတပ် သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ကျေးရွာ အတွင်းအား လေကြောင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ပေါင် (၅၀၀) ဗုံး နှစ်လုံး ကြဲချခဲ့ရာတွင် ဗုံးသည် သရက်တပင်ရွာအတွင်းရှိ ပညာပန်းခင်း ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်း ရှေ့တည့်တည့်သို့ ကျရောက်ထိမှန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.arakanarmy.net/post/breaking-news-8|title=Breaking News|work=Arakan Army(သတင်းနှင့်ပြန်ကြားရေးအာရက္ခတပ်တော်)|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/67699/|title=ကျောက်တော်စာသင်ကျောင်း စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၍ ၁၈ ဦးသေ ၊ ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရ|work=Myanmar Now|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|archive-date=15 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250915104144/https://myanmar-now.org/mm/news/67699/}}</ref> အဆိုပါ ပေါင် (၅၀၀) ဗုံး နှစ်လုံးကြောင့် ပညာပန်းခင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်း ရှိ ကျောင်းသူ/ ကျောင်းသားများနှင့် ၎င်းအနီးအနားမှ ကလေးငယ်တချို့အပါအဝင် စုစုပေါင်း (၁၈) ဦး ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် သေဆုံးကာ (၂၀) ကျော် ပြင်းထန် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] iqmmus70wv04i6aqj7oltbc8afwtxyg 0 276063 1041791 1033542 2026-07-02T10:25:05Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041791 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဘုံတိုရွာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | image = | caption = ဖြစ်စဉ်နေရာ (ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး) | location = [[ဘုံတိုရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်|ဘုံတိုရွာ]]၊ ညောင်ပင်သာ (ကိုင်းဆယ်) ကျေးရွာအုပ်စု၊ [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | map = {{Location map |Myanmar |lat_deg=21.96702003479 |lon_deg=95.1711730957031 |label=ဘုံတိုရွာ |display=inline,title}} | date = ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက် | time = ည ၈ နာရီ ၃၀ မိနစ်ခန့် | type = လေကြောင်းဗုံးကြဲမှု၊ အစုအပြုံသတ်ဖြတ်မှု | fatalities = အနည်းဆုံး ၂၀ ဦး | injuries = ၅၇ ဦးကျော် | perpetrator = [[တပ်မတော် (လေ)]] | weapons = ပါရာမော်တာ စက်ယာဉ်မှ ၁၂၀ မမ ဗုံးသီးနှစ်လုံးကြဲချခြင်း | map_type = Myanmar | map_relief = yes | map_caption = ဖြစ်စဉ်နေရာ | map_label = ဘုံတို | map_label_position = right }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ဘုံတိုရွာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' တနည်း '''ချောင်းဦးဆီမီးသပိတ် ဗုံးကြဲခံရမှု''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊[[ချောင်းဦးမြို့နယ်]]၊ညောင်ပင်သာ (ကိုင်းဆယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၊[[ဘုံတိုရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်|ဘုံတိုရွာ]] တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်၊[[သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့|သီတင်းကျွတ်လပြည့်ည]] ၈နာရီ ၃၀မိနစ်ခန့် တွင် [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ အရပ်သားများအား အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ဤဖြစ်စဉ်သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက်ပိုင်း အစုအလိုက်အပြုံလိုက် အသက်ဆုံးခဲ့ကြရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ ၆ ရက်၊ည ၈နာရီ ၃၀ မိနစ်ခန့်အချိန်တွင် [[ဘုံတိုရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်|ဘုံတိုရွာ]] စာသင်ကျောင်းရှေ့၌ သီတင်း ကျွတ်ဆီမီးသပိတ်ပြုလုပ်နေသည့် သပိတ်အင်အားစုများ၊ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များအပြင်၊ ကျေးရွာဒေသခံပြည်သူ ၁၀၀ဦးခန့်ကို [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်(နမခ)]] မှ တက်လာသည့် ပါရာမော်တာ (လေထီးတပ် စက်ယာဉ်)က ၁၂၀ မမ ဗုံးသီးနှစ်လုံးဖြင့် ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/727687|title=သီတင်းကျွတ် ဆီမီးပူဇော်သည့်နေရာကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၂၀ ထက်မနည်း သေဆုံး|work=DVB|access-date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref> မျက်မြင်သက်သေတစ်ဦးဖြစ်သူ ချောင်းဦးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ) တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက သီတင်း ကျွတ်ဆီမီးသပိတ်လှုပ်ရှားမှုပြီးခါနီး သပိတ်တရားဟောနေချိန်၌ စက်တပ်လေထီးက ဗုံးကြဲချခဲ့သည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းဌာန အား ဖြေကြားသည်။ ထိုဆီမီးပူဇော်ပွဲသည် ဘုံတိုရွာအပါအဝင်အနီးအနားရှိ ကျေးရွာ ၆ ရွာမှ ပြည်သူများလည်း လာရောက် စုပေါင်းပြုလုပ်ကြသည့်အတွက် မီးရောင်များဖြင့်အထင်းသား စည်းကားနေချိန်တွင် ဗုံးသီးကြဲချတိုက်ခိုက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။ ဖြစ်စဉ်ကြောင့် မုံရွာ-အမြင့်လမ်းသပိတ်ဦးဆောင်ကော်မတီဝင် များဖြစ်ကြသည့် ကိုချမ်းငြိမ်းအောင်၊ ကိုညီညီဇော်၊ ကိုကံမြင့် နှင့် ကိုဇော်လင်းနိုင် တို့ အပါအဝင် အရပ်သား ၂၀ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ဒဏ်ရာရသူသည် ၅၇ ဦးကျော်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx0zrxw4n7t|title=ချောင်းဦး ဆီမီးသပိတ်ဗုံးကြဲခံရမှု - ‘‘ သီတင်းကျွတ် ဆီမီးသပိတ်ပြီးခါနီးအချိန် မိနစ်ပိုင်းအလိုမှာ ဗုံး ၂ လုံးကို စက္ကန့်ပိုင်းပဲခြားပြီး ကြဲချခဲ့တာ’’|work=BBC|access-date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref> ပါရာမော်တာ (လေထီးတပ် စက်ယာဉ်)သည် ည ၁၁ နာရီတွင် ထိုနေရာကိုပင် ထပ်မံလာရောက်ပြီး ဗုံးသီး ၂ လုံးကြဲချပြန်ရာ၊ ဒေသခံပြည်သူများ ထိခိုက်မှုမရှိခဲ့သော်လည်း လူနေအိမ်တချို့မှာမူ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/10/07/69642|title=ချောင်းဦးမြို့နယ်၌ သီတင်းကျွတ် ဆီမီးသပိတ် ဗုံးကြဲခံရပြီး လူ ၁၇ ဦး သေဆုံး ဒဏ်ရာရသူများပြား|work=Mizzima Burmese|access-date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref>  == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 1ne6vyvphim2dzuo3zcllcqkfgx8p2t 0 278813 1041792 1036950 2026-07-02T10:25:39Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041792 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | image = Ruins of hospital after bombing by Myanmar military in Mrauk U.jpg | caption = ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးသွားသော မြောက်ဦးဆေးရုံ မြင်ကွင်း (၂၀၂၅) | location = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊[[မြောက်ဦးမြို့]]၊ မြောက်ဦးပြည်သူ့ဆေးရုံ | date = ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | map = {{Location map|Myanmar|lat_deg=20.5833|lon_deg=93.1833|label=မြောက်ဦးဆေးရုံ|display=inline,title}} | fatalities = ၃၃ ဦး | injuries = ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရ ၂၇၊ မပြင်းထန်ဒဏ်ရာရ ၄၉ | perpetrators = {{flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg|link=တပ်မတော် (လေ)}} [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = အောက်ဖော်ပြပါ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာများ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုများထက် သေဆုံးသူ ပိုမိုများပြားခဲ့သည်။ *(၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၄)<br/>[[ချင်းပြည်နယ်]]၊[[မင်းတပ်မြို့နယ်]]<br/>[[ဝမ္မသူးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်|ဝမ္မသူးရွာဆေးရုံ]]<br/>သေဆုံးသူ ၅ဦး၊ထိခိုက်သူ ၃၀ဦးခန့်<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/650052|title=ဝမ္မသူးဆေးရုံ လေယာဉ်ဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၅ ဦးအထိရှိလာ|work=DVB|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၄}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/wanmatuu-air-strike-04272024105654.html|title=ဝမ္မသူးဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူ ငါးဦးအထိရှိလာ|work=RFA|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄}}</ref> *(၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅)<br/>[[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ ပြည်သူ့ဆေးရုံ]]<br/>သေဆုံးသူ CDM သူနာပြုဆရာမကြီး အပါအဝင် ၃ ဦး၊ထိခိုက်သူ ပြည်သူ ၂၀ ကျော် <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/7950517.html|title=ကျောက်မဲပြည်သူ့ဆေးရုံ စစ်ကောင်စီဗုံးကြဲ|work=VOA|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref> *(၂၂ မတ် ၂၀၂၅)<br/>[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေးတိုင်း]]၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊<br/> [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးကျေးရွာဆေးပေးခန်း]]<br/> သေဆုံးသူ ၁၁ဦး၊ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ မသိရှိရ<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/69125/|title=ဂန့်ဂေါမြို့၊နှမ်းခါးရွာဆေးပေးခန်းကိုစစ်တပ်ဗုံးကြဲ – အနည်းဆုံးလူ(၁၁)ဦးသေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> *(၉ ဇွန် ၂၀၂၅)<br/> [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်]]<br/> [[ကျည်တောက်ပေါက်ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်|ကျည်တောက်ပေါက်ရွာတိုက်နယ်ဆေးရုံ]] <br/> သေဆုံးသူ ၁ဦး၊ဒဏ်ရာရ ၃ ဦး<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/64226/|title=စဉ့်ကူးမြို့ ကျည်တောက်ပေါက်ရွာတိုက်နယ်ဆေးရုံကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ|work=Myanmar Now|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> *(၂၂ ဇွန် ၂၀၂၅) <br/>[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်း]]၊ [[မတ္တရာမြို့|မတ္တရာ]]နှင့် [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်]]အစပ်<br/> ယက္ကန်းစင်တောင်ပေါ်ရှိ မေတ္တာနန္ဒ ဆေးရုံ<br/> သေဆုံးသူ ၁ဦး၊ထိခိုက်သူ ၁၂ဦး <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/23/59895|title=မတ္တရာနှင့် စဉ့်ကူးနယ်စပ်ရှိ မေတ္တာနန္ဒဆေးရုံ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရ၍ အရပ်သားများထိခိုက်သေဆုံး|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> *(၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅)<br/>[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊[[ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ကန့်ဘလူမြို့နယ်အရှေ့ပိုင်း]]ရှိ<br/> ချာဂျင် (Charging) ပြည်သူ့ဆေးရုံ(NUG)<br/>သေဆုံးသူ ၅ဦး၊ထိခိုက်သူ ၃ဦး<ref>{{cite web|url=https://nugmyanmar.org/my/announcement/announcement-for-moh/|title=ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်အမှတ် (၆/၂၀၂၅)|work=ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊National Unity Government|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65573/|title=ကန့်ဘလူမြို့နယ်တွင် ဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရပြီး လူတစ်ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|archive-date=31 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250731122458/https://myanmar-now.org/mm/news/65573/|url-status=dead}}</ref> *(၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅)<br/>[[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့]]လိုခါးလိုဆေးရုံအပါအဝင်မော်ချီး ၁၆ ကုန်း လူနေရပ်ကွက် <br/>သေဆုံးသူ ၃၁ဦး၊ထိခိုက်သူ၅ဦး<br/>{{small|နံနက်၈နာရီနှင့်နေ့လယ်၁၂နာရီဝန်းကျင်တိုက်ခိုက်မှု}}<ref>{{cite web|url=https://maun-mm.com/2025/08/19/%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E-%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD/|title=မော်ချီးဒေသ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု သေဆုံးသူ ၃၂ ဦးအထိ ရှိလာ|work=[[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> *(၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅)<br/> [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်းတိုင်း]]၊[[ကနီမြို့နယ်]]၊<br/> [[ဝင်မနားရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ဝင်းမနားတိုက်နယ်ဆေးရုံ(NUG)]]<br/>သေဆုံးသူ လူနာ၇ဦး၊ဆေးရုံဝန်ထမ်းတစ်ဦး <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/69125/|title=တိုက်နယ်ဆေးရုံကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲ၊ လူနာ ၇ ဦးနှင့် ဆေးရုံဝန်ထမ်း ၁ ဦးသေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref><br/> {{small|စက်တပ်လေထီးဖြင့်}} *(၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅)<br/>[[ကချင်ပြည်နယ်]]၊[[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]အတွင်းရှိ<br/> [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]ဆေးရုံ<br/> သေဆုံးသူ၂ဦး၊ထိခိုက်သူမသိရှိရ <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/69362/|title=ဗန်းမောက်မြို့ ဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရ၊ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း ၂ ဦး သေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | pcode = J55G+995, Mrauk-U, Myanmar (Burma) }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု'''သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့]]၊ပြည်သူ့ဆေးရုံတွင် [[၂၀၂၅|၂၀၂၅ ခုနှစ်]]၊ [[၁၀ ဒီဇင်ဘာ|ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်]] ညပိုင်း၌ [[တပ်မတော် (လေ)]]မှ အရပ်သားများအား လေကြောင်းဖြင့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်ရပ်တွင် ကလေးများ၊ လူနာများအပါအဝင် လူ ၃၃ ဦး သေဆုံးကာ ၇၆ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/12/11/408967.html|title=လူ့အခွင့်ရေးနေ့မှာ မြောက်ဦးဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရ (ရုပ်/သံ)|work=The Irrawaddy|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/70078/|title=လူ့အခွင့်အရေးနေ့တွင် မြောက်ဦးဆေးရုံကို ဗုံးကြဲ၊ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရ|work=Myanmar Now|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက်ပိုင်း လေကြောင်းဖြင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအဆောက်အအုံများ တိုက်ခိုက်ခံရမှုဖြစ်စဉ်များထဲ အသေအပျောက် အများဆုံး တိုက်ခိုက်ခံရမှု အဖြစ် မှတ်သားခံထားရသည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရင်းများ == {{Further|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်}} ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်း ၌ စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] နှင့် တစ်ဆက်တစ်စပ်တည်း၊[[အာရက္ခတပ်တော်]] သည် ၂၀၂၃ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] ၌ ရခိုင်တစ်ကျော့ပြန်စစ်ပွဲအား ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရခိုင်တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲ တစ်နှစ်ခွဲကျော်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့နယ် ၁၇ ခုထဲမှ [[ကျောက်ဖြူမြို့|ကျောက်ဖြူ]]၊ [[စစ်တွေမြို့|စစ်တွေ]] နှင့် [[မာန်အောင်ကျွန်း]] တို့မှလွဲ၍ မြို့ ၁၄ မြို့ အပြင်၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] တို့ကိုပါ အာရက္ခတပ်တော် သည် စစ်တပ် လက်ထဲမှ တိုက်ခိုက်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/66945/|title=“ကျန်တဲ့ ၃မြို့ကို တိုက်စစ်ဖွင့်ပြီး အနှေးနဲ့အမြန် AA သိမ်းပိုက်မယ်”|work=Myanmar Now|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ မေ ၂၀၂၅|archive-date=6 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250906064702/https://myanmar-now.org/mm/news/66945/}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cpwrvlrq0p5o|title=ရခိုင်စစ်ပွဲတစ်နှစ်ပြည့်ချိန် အေအေ သိမ်းထားတဲ့မြို့တွေ|work=BBC|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက် တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[အမ်းမြို့]] အခြေစိုက် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] ကိုလည်း တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8rl56xkm1mo|title=အမ်း နပခ - စစ်ကောင်စီလက်လွှတ်လိုက်ရပြန်တဲ့ ရခိုင်စစ်တိုင်း|work=BBC|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄}}</ref> == ဖြစ်ရပ် == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက် ည၉နာရီကျော် တွင် [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]သည် [[အာရက္ခတပ်တော်|အာရက္ခတပ်တော် (AA)]] သိမ်းပိုက်၊ ထိန်းချုပ်ထားသည့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု မြို့တော် [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]]ရှိ ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးကို တိုက်လေယာဉ် ၂စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့သည်။ လူနာဆောင်ပေါ် နှင့် ဆေးရုံရှေ့ကွင်းပြင်အစပ်သို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သည့်အတွက် ကလေးများ၊ လူနာများအပါအဝင် လူ ၃၃ ဦး သေဆုံးကာ ၇၆ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/12/11/75433|title=မြောက်ဦးဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရပြီး သေဆုံးသူ ၃၃ ဦးရှိလာ|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == [[တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့]] သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက် တွင် ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သတ်ပြီး ရှင်းလင်းချက်ထုတ်သည်။ ထိုသို့ထုတ်ရာ၌ မြောက်ဦးဆေးရုံ ဆိုသည့်နေရာသည် [[အာရက္ခတပ်တော်]]နှင့် ဒေသခံ PDF ၊ BPLA ၊ အရှိုချင်း စသည်တို့ ခိုအောင်းအခြေပြုပြီး ဆေးရုံ၏အသွင်အပြင်အဖြစ် အကာအကွယ်ယူ၍ဖွင့်လှစ်ထားသည့် စစ်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင်၊ ၎င်းတို့အဖွဲ့များ၏ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအားလည်းဆောင်ရွက်နေသည့်နေရာဖြစ်သည့်အတွက် အဆိုပါအဆောက်အအုံများကို ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အကြမ်းဖက်ချေမှုန်းရေး စစ်ဆင်ရေး (Counter Terrorism Operation) ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ အထက်ပါဖြစ်စဉ်တွင် သေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရရှိသူများကိုလည်း ပြည်သူများမဟုတ်ဘဲ AA ၊ BPLA ၊ ဒေသခံ PDF၊ အရှိုချင်း စသည်များနှင့် ၎င်းတို့ကိုထောက်ခံအားပေးသည့် အမာခံများသာဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။ လိုအပ်သည့်အကြမ်းဖက် ချေမှုန်းရေးစစ်ဆင်ရေးကို (Rules of Engagement- ROE)နှင့် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟုလည်း ထည့်သွင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/78005|title=မြောက်ဦးဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ သတင်းမှန်ထုတ်ပြန်ချက်|work=MOI Myanmar|access-date=၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> AA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ခိုင်သုခ]]က<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/12/11/408973.html|title=မြောက်ဦးဆေးရုံကြီး ဗုံးကြဲခံရမှု AA ဘယ်လိုတုံ့ပြန်လဲ (ရုပ်/သံ)|work=The Irrawaddy|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cq8d3gz2gz7t|title=မြောက်ဦးဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရမှု - အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေအတွက် တရားမျှတမှုရရှိဖို့ လိုအပ်သလိုလက်တုံ့မယ်လို့ အေအေပြော|work=BBC|access-date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> <blockquote>“ပြည်သူ့ဆေးရုံကို စစ်တပ်ရဲ့ လေကြောင်းနဲ့ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်မှုဟာ စစ်သားမဆန်ဘဲ အရပ်ဘက် ပစ်မှတ်တွေကို မတရားအကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်တာဖြစ်တယ်၊အပြစ်မဲ့ပြည်သူတွေအတွက် တရားမျှတမှုရရှိဖို့ လိုအပ်သလိုလက်တုံ့မယ် ”ဟု ပြောဆိုသည်။</blockquote> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ကျန်းမာရေး ဘေးအန္တရာယ်များ]] qhzdadujsgyz6wn3ezyf54xx6dtuxwg 2 282473 1041699 1041668 2026-07-01T20:24:25Z Mkant00 135890 /* စမ်းသပ် */ 1041699 wikitext text/x-wiki '''A mathematician is a device for turning coffee into theorems'''<ref>{{cite book | title=A History of Mathematics | first=Jeff | last=Suzuki | year=2002 | pages=731 | publisher=Prentice Hall | quote=The first main result was by the Hungarian mathematician Alfred Renyi (March 20, 1921-February 1, 1970), who is best known for a saying of his: a mathematician is a machine for turning coffee into theorems. | isbn=9780130190741}}</ref><ref>{{cite book | title=Preface to ''Ars Mathematica'', Collected writings of Alfréd Rényi | publisher=TypoTeX | location=Budapest | author=Gyula O. H. Katona | author-link=Gyula O. H. Katona | page=8 | year=2005}}</ref> <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[မော်ဂျူးများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of modules) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ပြောင်းပြန်ကွင်း]] (Opposite ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[ရိုးရှင်းသော_မော်ဂျူး]] (simple module) #[[ဆီမီးရိုးရှင်းသော_မော်ဂျူး]] (semisimple module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[အစုဝင်]] (Element of a set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဗက်တာ]] (Vector) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) # [[၂၀၀၇-၂၀၀၈_ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး_အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008) # [[ရီကာဒီယန် စီးပွားရေးပညာ]] (Ricardian economics) # [[ပကတိ အသာစီးရမှု]] (Absolute advantage) # [[ လီယွန်တီယက်ဖ် ဝိရောဓိ]] (Leontief paradox) # [[ဟက်ခ်ရှာ-အိုလင် သီအိုရမ်]] (Heckscher–Ohlin Theorem) # [[ရစ်ဗ်ချင်စကီး သီအိုရမ်]] (Rybczynski theorem) </div> </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အိုင်ဒီးလ်]] (Ideal) # [[စားလဒ်အုပ်စု]] (Quotient group) # [[စားလဒ်ကွင်း]] (Quotient ring) # [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (Tensor product) # [[ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု]] (Galois group) # [[လီအက္ခရာသင်္ချာ]] (Lie algebra) # [[ဟော့ဖ် အက္ခရာသင်္ချာ]] (Hopf algebra) # [[ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း]] (Principal ideal domain) # [[လွတ်လပ်သည့် အုပ်စု]] (Free group) # [[အချိုးညီအုပ်စု]] (Symmetric group) # [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (Cyclic group) # [[ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု]] (Permutation group) # [[အလှည့်ကျ အုပ်စု]] (Alternating group) # [[မူမှန်အုပ်စု]] (Normal group) # [[ကိုဆက်]] (Coset) # [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) # [[ကေးလီ၏ သီအိုရမ်]] (Cayley's theorem) # [[အုပ်စု၏ ဗဟို]] (Center of a group) # [[ကွင်း၏ ဗဟို]] (Center of a ring) # [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (Integral domain) # [[သုညစားကိန်း]] (Zero-divisor) # [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (Maximal ideal) # [[ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း]] (Polynomial ring) # [[ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း]] (Field extension) # [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်]] (Algebraic closure) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homeomorphism) # [[ကျစ်လျစ်မှု]] (Compactness) # [[ဆက်စပ်နေမှု]] (Connectedness) # [[အခြေခံအုပ်စု]] (Fundamental Group) # [[ဖုံးအုပ်ရပ်ဝန်း]] (Covering space) # [[မန်နီဖိုး]] (Manifold) # [[ဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Homology) # [[ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Cohomology) # [[အစည်း ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Sheaf cohomology) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Linear transformation) # [[အခြေအစု]] (Basis) # [[အတိုင်းအတာ_(သင်္ချာ)]] (Dimension) # [[ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး]] (Eigenvalue) # [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (Determinant) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (Complex analysis) # [[ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်]] (Holomorphic function) # [[စုဆုံခြင်း]] (Convergence) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[စုဆုံ ကိန်းစဉ်]] (Convergent sequence) # [[ကိန်းစဉ်]] (Sequence) # [[အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Mean Value Theorem) # [[အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Extreme Value Theorem) # [[တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) # [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (Complex plane) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Asymptote = ချဉ်းကပ်မျဉ်း *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Boundaries = နယ်နိမိတ်များ *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Chain rule = ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း *Characteristic = ဝိသေသလက္ခဏာ/ ဝိသေသတန်ဖိုး *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် အပိုင်းအခြား *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ် (category theory) / ပစ်မှတ်စု *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Critical point = အပြောင်းအလဲ အမှတ် *Curve = မျဉ်းကွေး *Cyclic group = ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Determinant = အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ် (category theory) / အရင်းအမြစ်စု *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Field of fractions = အပိုင်းကိန်းများ၏ ဖီးလ်ဒ် *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Inflection point = အကွေ့အမှတ် *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = ကြားခံတန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုသိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Limit point = စုဆောင်းမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Mean Value Theorem = ပျမ်းမျှတန်ဖိုး သီအိုရမ် *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Normed vector space = စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် အပိုင်းအခြား *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Rule = မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်း *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient Rule = စားလဒ်စည်းမျဉ်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Theorem = သီအိုရမ် *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Well-defined = မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> f9e3t3ry9548ofdcdam0wa756hwftfk 1041712 1041699 2026-07-01T21:17:36Z Mkant00 135890 /* စမ်းသပ် */ 1041712 wikitext text/x-wiki '''A mathematician is a device for turning coffee into theorems'''<ref>{{cite book | title=A History of Mathematics | first=Jeff | last=Suzuki | year=2002 | pages=731 | publisher=Prentice Hall | quote=The first main result was by the Hungarian mathematician Alfred Renyi (March 20, 1921-February 1, 1970), who is best known for a saying of his: a mathematician is a machine for turning coffee into theorems. | isbn=9780130190741}}</ref><ref>{{cite book | title=Preface to ''Ars Mathematica'', Collected writings of Alfréd Rényi | publisher=TypoTeX | location=Budapest | author=Gyula O. H. Katona | author-link=Gyula O. H. Katona | page=8 | year=2005}}</ref> <div style="background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ;"> == <span style="color: #141B2D ;"> ရေးလက်စ (သင်္ချာ) </span> == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory) # [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category) # [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups) # [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (category of abelian groups) # [[ကွင်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings) # [[မော်ဂျူးများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of modules) # [[အစုများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets) # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ_ရပ်ဝန်းများ_ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces) # [[မိုနွိုက်ဒယ်_ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category) # [[ဂရိုသန်ဒိခ်_စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe) # [[စုဆုံမှတ်_နှင့်_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and Colimits) # [[စစ်ထုတ်ထားသော_ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit) # [[အစ_အရာဝတ္ထုနှင့်_အဆုံးသတ်_အရာဝတ္ထု]] (Initial and Terminal Objects) # [[ဖန်တာ]] (Functor) # [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor) # [[တိကျသော_ဖန်တာ]] (Exact functor) # [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor) # [[အခြေခံအားဖြင့်_ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor) # [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural Transformation) # [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction) # [[တိကျသော_ကိန်းစဉ်တန်း]] (Exact sequence) # [[မိုနက်]] (Monad) # [[အစည်း]] (Sheaf) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)]] (Group) # [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) # [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (automorphism group) # [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (group action) # [[အုပ်စုသီအိုရီ၏_သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory) # [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring) # [[ပြောင်းပြန်ကွင်း]] (Opposite ring) # [[ဖလှယ်ရ_ကွင်း]] (Commutative ring) # [[အစားကွင်း]] (division ring) # [[ကွင်း_ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field) # [[မော်ဂျူး]] (Module) # [[ရိုးရှင်းသော_မော်ဂျူး]] (simple module) #[[ဆီမီးရိုးရှင်းသော_မော်ဂျူး]] (semisimple module) # [[မိုနွိုက်]] (Monoid) # [[သုဒ္ဓကိန်း_အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal) # [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism) # [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism) # [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism) # [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်_သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems) # [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution) # [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra) # [[အာခီမီးဒီးစ်_ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property) '''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)''' # [[အစု]] (Set) # [[အစုဝင်]] (Element of a set) # [[ကာတီးရှန်း_မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) # [[ဖန်ရှင်]] (Function) # [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်]] (Image and Preimage) # [[အင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Injective function) # [[ဆာဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Surjective function) # [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်]] (Bijective function) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology) # [[အကွာအဝေး_ရပ်ဝန်း]] (Metric space) # [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle) # [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy) # [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်]] (Continuous function) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space) # [[ဗက်တာ]] (Vector) # [[မျဉ်းဖြောင့်_အော်ပရေတာ]] (Linear operator) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) # [[စုံမသဘာဝ_(စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity) # [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) # [[P-အခြေခံကိန်း_တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation) # [[အွိုင်လာ၏_သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကဲကုလပ်၏_အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus) # [[ကော်ချီ_ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) # [[စံနှုန်း_(သင်္ချာ)]] (Norm) # [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)]] (Derivative (Differential Calculus)) </div> </div> == တမ်းပလိတ် == # [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] # [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]] <div style="background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D;"> == စမ်းသပ် == <div style="column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;"> # [[ဘဏ္ဍာရေး_ဆင်းသက်စာချုပ်]] (financial derivative) # [[အစုရှယ်ယာ]] (stock) # [[၂၀၀၇-၂၀၀၈_ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး_အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008) # [[ရီကာဒီယန် စီးပွားရေးပညာ]] (Ricardian economics) # [[ပကတိ အသာစီးရမှု]] (Absolute advantage) # [[ လီယွန်တီယက်ဖ် ဝိရောဓိ]] (Leontief paradox) # [[ဟက်ခ်ရှာ-အိုလင် သီအိုရမ်]] (Heckscher–Ohlin Theorem) # [[ရစ်ဗ်ချင်စကီး သီအိုရမ်]] (Rybczynski theorem) # [[အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်]] (Factor market) </div> </div> == ရေးရန် (သင်္ချာ) == <div style="column-count: 2; column-gap: 2em;"> '''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)''' # [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (category of fields) # [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (epimorphism) # [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (monomorphism) '''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)''' # [[အိုင်ဒီးလ်]] (Ideal) # [[စားလဒ်အုပ်စု]] (Quotient group) # [[စားလဒ်ကွင်း]] (Quotient ring) # [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (Tensor product) # [[ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု]] (Galois group) # [[လီအက္ခရာသင်္ချာ]] (Lie algebra) # [[ဟော့ဖ် အက္ခရာသင်္ချာ]] (Hopf algebra) # [[ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း]] (Principal ideal domain) # [[လွတ်လပ်သည့် အုပ်စု]] (Free group) # [[အချိုးညီအုပ်စု]] (Symmetric group) # [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (Cyclic group) # [[ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု]] (Permutation group) # [[အလှည့်ကျ အုပ်စု]] (Alternating group) # [[မူမှန်အုပ်စု]] (Normal group) # [[ကိုဆက်]] (Coset) # [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) # [[ကေးလီ၏ သီအိုရမ်]] (Cayley's theorem) # [[အုပ်စု၏ ဗဟို]] (Center of a group) # [[ကွင်း၏ ဗဟို]] (Center of a ring) # [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (Integral domain) # [[သုညစားကိန်း]] (Zero-divisor) # [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (Maximal ideal) # [[ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း]] (Polynomial ring) # [[ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း]] (Field extension) # [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်]] (Algebraic closure) # [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) # [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field homomorphism) '''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)''' # [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homeomorphism) # [[ကျစ်လျစ်မှု]] (Compactness) # [[ဆက်စပ်နေမှု]] (Connectedness) # [[အခြေခံအုပ်စု]] (Fundamental Group) # [[ဖုံးအုပ်ရပ်ဝန်း]] (Covering space) # [[မန်နီဖိုး]] (Manifold) # [[ဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Homology) # [[ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Cohomology) # [[အစည်း ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Sheaf cohomology) '''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)''' # [[မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Linear transformation) # [[အခြေအစု]] (Basis) # [[အတိုင်းအတာ_(သင်္ချာ)]] (Dimension) # [[ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး]] (Eigenvalue) # [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (Determinant) '''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)''' # [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem) '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis & Calculus)''' # [[ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (Complex analysis) # [[ဟိုလိုမောဖစ် ဖန်ရှင်]] (Holomorphic function) # [[စုဆုံခြင်း]] (Convergence) # [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space) # [[စုဆုံ ကိန်းစဉ်]] (Convergent sequence) # [[ကိန်းစဉ်]] (Sequence) # [[အလယ်အလတ်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Mean Value Theorem) # [[အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Extreme Value Theorem) # [[တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) # [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (Complex plane) </div> <div style="background-color: #660099; padding: 20px; color: #ffffff;"> == <span style="color: #ffffff;">Curated List of Core Terms up to the Undergraduate Level (အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်) == <div style="column-width: 20em; column-gap: 2em; font-size: 85%;"> *Abelian group = အဘီလီယန်အုပ်စု *Absolute value = ပကတိတန်ဖိုး *Absolutely continuous function = ပကတိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် *Abstract algebra = ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ *Addition = အပေါင်း *Alternating group = အလှည့်ကျ အုပ်စု *Antiderivative = ပြောင်းပြန်ဆင်းသက်ချက် *Archimedean = အာခီမီးဒီးစ် *Associative property = ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ *Asymptote = ချဉ်းကပ်မျဉ်း *Automorphism = အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် *Axiom = နဂိုမှန်အဆို *Axiom of choice = ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို *Balls = စက်လုံးများ *Base space = အခြေခံရပ်ဝန်း *Basepoint = အခြေခံအမှတ် *Basis = အခြေအစု *Bijection = ဘိုင်ဂျက်ရှင်း *Binary operation = နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု *Boundaries = နယ်နိမိတ်များ *Bounded = အကန့်အသတ်ရှိခြင်း *Cancellation = ချေဖျက်ခွင့် *Cardinal number = ကာဒီနယ်ကိန်း *Cartesian coordinate = ကာတီးရှန်း ကိုဩဒိနိတ် *Cartesian product = ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် *Category = ကတ်တဂိုရီ *Cauchy sequence = ကော်ချီ ကိန်းစဉ် *Cauchy-Schwarz inequality = ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း *Cayley's theorem = ကေးလီ၏ သီအိုရမ် *Center of a group or ring = အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို *Chain rule = ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း *Characteristic = ဝိသေသလက္ခဏာ/ ဝိသေသတန်ဖိုး *Characteristic function = ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် *Circle line = စက်ဝိုင်းမျဉ်း *Closed ball = အပိတ်စက်လုံး *Closed curve = မျဉ်းကွေးပိတ် *Closed interval = အပိတ် အပိုင်းအခြား *Closed set = အပိတ်စု *Closure property = အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ *Codomain = ပစ်မှတ် (category theory) / ပစ်မှတ်စု *Coefficient = မြှောက်ဖော်ကိန်း *Commutative algebra = ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ *Commutative ring = ဖလှယ်ရ ကွင်း *Compactness = ကျစ်လျစ်မှု *Complement = ဖြည့်စွက်စု *Complete metric space = ပြည့်စုံသော အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Completeness = ပြည့်စုံမှု *Complex number = ကိန်းထွေး *Complex plane = ကိန်းထွေးပြင်ညီ *Composite function = ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် *Composite number = ဆပေါင်းကိန်း *Composition = ပေါင်းစပ်ခြင်း *Congruent = ထပ်တူညီ *Connected = ဆက်စပ်နေသော *Connectedness = ဆက်စပ်နေမှု *Constant functions = ကိန်းသေ ဖန်ရှင်များ *Continuity = အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း *Continuous functions = အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ *Contradiction = ရှေ့နောက်မညီညွတ်မှု *Contrapositive = ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို *Converge = စုဆုံသည် *Convergence = စုဆုံခြင်း *Convergent sequence = စုဆုံ ကိန်းစဉ် *Converse = ပြောင်းပြန်အဆို *Convex set = ခုံးသောအစု *Coordinate = ကိုဩဒိနိတ် *Coprime = နှိုင်းရသုဒ္ဓ *Corollary = အကျိုးဆက်သီအိုရမ် *Coset = ကိုဆက် *Countable = ရေတွက်နိုင်သော *Critical point = အပြောင်းအလဲ အမှတ် *Curve = မျဉ်းကွေး *Cyclic group = ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု *Decomposition = ခွဲခြမ်းမှု *Definite integral = သတ်မှတ် အင်တီဂရယ် *Definition = အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် *Derivative = ဆင်းသက်ချက် *Determinant = အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး *Diagonal = ထောင့်ဖြတ် *Diffeomorphism = ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Difference (set theory) = ခြားနားခြင်း *Differentiable = ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော *Differential equation = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း *Differential geometry = ဒစ်ဖရန်ရှယ် ဂျီဩမေတြီ *Dimension = အတိုင်းအတာ *Direct product = တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် *Direct sum = တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ် *Directed graph = လားရာပြဂရပ် *Discontinuity = အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Discontinuous = အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော *Discrete metric space = တစ်ပိုင်းတစ်စ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Discrete topology = တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Disjoint = ဘုံမပါသော *Disjoint open sets = ဘုံမပါသော အဖွင့်စုများ *Disk = အပိတ်ပြား *Distance = အကွာအဝေး *Distance function = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Distributive laws = ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ *Distributivity = ဖြန့်ဝေရ ဂုဏ်သတ္တိ *Divisibility properties = စားကိန်းဂုဏ်သတ္တိများ *Division ring = အစားကွင်း *Domain = အရင်းအမြစ် (category theory) / အရင်းအမြစ်စု *Eigenvalues = ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုးများ *Elements = အစုဝင်များ *Empty set = ဗလာအစု *Equivalence class = ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား *Equivalence relation = ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် *Equivalent = ထပ်တူညီသည် *Euclidean distance function = ယူကလစ်ဒ် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Euclidean norm = ယူကလစ်ဒ် စံနှုန်း *Euclidean space = ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း *Euler's formula = အွိုင်လာ ပုံသေနည်း *Euler's theorem = အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ် *Even integers = စုံကိန်းပြည့်များ *Existence = တည်ရှိမှု *Exponent = ထပ်ကိန်း *Exponential function = ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် *Exponentiation = ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း *Extreme Value Theorem = အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ် *Factor / Divisor = ဆခွဲကိန်း *Factorial = ဖက်တိုရီရယ် *Family = မိသားစု *Fermat's little theorem = ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် *Fibonacci sequence = ဖီဘိုနာချီကိန်းစဉ် *Field = ဖီးလ်ဒ် *Field extension = ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း *Field of fractions = အပိုင်းကိန်းများ၏ ဖီးလ်ဒ် *Finite group = အဆုံးရှိအုပ်စု *Finite set = အဆုံးရှိအစု *First isomorphism theorem = ပထမ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ် *Fixed = အထိုင် *Floor function = အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် *Formal = ပုံစံတကျ *Fraction = အပိုင်းကိန်း *Free group = လွတ်လပ်သော အုပ်စု *Function = ဖန်ရှင် *Function space = ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း *Functor = ဖန်တာ *Fundamental Group = အခြေခံအုပ်စု *Fundamental Theorem of Arithmetic = ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် *Fundamental Theorem of Calculus = ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ် *General linear group = ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု *Generalized Triangle Inequality = ယေဘုယျ တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Geometry = ဂျီဩမေတြီ *Graph = ဂရပ် *Greatest common divisor = အကြီးဆုံး ဘုံဆခွဲကိန်း *Group = အုပ်စု *Group homomorphisms = အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Group theory = အုပ်စုသီအိုရီ *Hausdorff spaces = ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်းများ *Hilbert space = ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း *Holomorphic functions = ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်များ *Homeomorphism = ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် *Homomorphism = ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် *Homotopic = ဟိုမိုတိုပစ် *Homotopy groups = ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ *Hypothesis = အဆိုပြုယူဆချက် *Ideal = အိုင်ဒီးလ် *Identity = ထပ်တူရ *Identity element = ထပ်တူရအစုဝင် *Identity function = ထပ်တူရ ဖန်ရှင် *Identity matrices = ထပ်တူရကိန်းအုံများ *If and only if = ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ *Image = ပုံရိပ် *Imaginary part = ကိန်းတေးပိုင်း *Imaginary unit = ကိန်းတေးယူနစ် *Inclusion mapping = ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း *Indefinite integral = ယေဘုယျ အင်တီဂရယ် *Independent = အမှီအခိုကင်းသော *Independent real variable = အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစစ် ကိန်းရှင် *Index = အညွှန်း *Index set = အညွှန်းအစု *Infinite set = အနန္တအစု *Infinitude of Primes = သုဒ္ဓကိန်းများ အနန္တဖြစ်တည်မှု *Infinity = အနန္တ *Inflection point = အကွေ့အမှတ် *Initial object = အစ အရာဝတ္ထု *Injection = အင်ဂျက်ရှင်း *Inner product = အတွင်းမြှောက်လဒ် *Input = အဝင်ကိန်း *Integer = ကိန်းပြည့် *Integrability = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်း *Integrable function = အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဖန်ရှင် *Integral = အင်တီဂရယ် *Integral domain = အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း *Integration = အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း *Interior point = အတွင်းပိုင်းအမှတ် *Intermediate Value Theorem = ကြားခံတန်ဖိုး သီအိုရမ် *Intersection = ထပ်တူပိုင်းအစု *Interval = အပိုင်းအခြား *Intuition = ပင်ကိုသိစိတ် *Inverse = ပြောင်းပြန် *Inverse function = ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် *Inverse image = ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် *Invertible = ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော *Isomorphism = အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Jacobian matrix = ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ *Jump discontinuity = ခုန်သွားသော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Kernel = ကာနယ် *Lagrange's theorem = လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ် *Lattice = လတ္တစ် *Least common multiple = အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း *Least upper bound = အငယ်ဆုံး အထက်ဘောင် *Lebesgue integral = လီဘက်ဂ် အင်တီဂရယ် *Left inverse = ဘယ်ပြောင်းပြန် *Length = အလျား *Lemma = အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် *Limit = စုဆုံမှတ် *Limit point = စုဆောင်းမှတ် *Line = မျဉ်း *Line segment = မျဉ်းပိုင်း *Linear algebra = မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ *Linear function = မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် *Linear independence = မျဉ်းဖြောင့် အမှီအခိုကင်းမှု *Linear map = မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု *Linear operators = မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ *Linear transformation = မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း *Local section = ဒေသအလိုက် အပိုင်း *Logarithm = လော်ဂရစ်သမ် *Logical implication = ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု *Manifolds = မန်နီဖိုးများ *Map = ပုံဖော်မှု *Mathematical analysis = သင်္ချာဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Mathematical induction = သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း *Matrix = ကိန်းအုံ *Matrix multiplication = ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း *Maximal = အမြင့်ဆုံး *Maximum = အကြီးဆုံးတန်ဖိုး *Mean Value Theorem = ပျမ်းမျှတန်ဖိုး သီအိုရမ် *Measurable functions = အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များ *Metric = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် *Metric space = အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း *Metric topology = အကွာအဝေး ဖန်ရှင် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Module = မော်ဂျူး *Modulus = မော်ဂျူးလပ်စ် *Monomorphism = မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် *Morphism = မော်ဖစ်ဇင် *Multiples = ဆတိုးကိန်းများ *Multiplication = မြှောက်ခြင်း *Multivariable calculus = ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ် *Natural logarithm = သဘာဝ လော်ဂရစ်သမ် *Natural number = သဘာဝကိန်း *Negative coefficient = အနုတ်မြှောက်ဖော်ကိန်း *Negative exponent = အနုတ်ထပ်ကိန်း *Negative numbers = အနုတ်ကိန်းများ *Neighbourhood = ပတ်ဝန်းကျင် *Non-negative real numbers = အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ *Norm = စံနှုန်း *Normal distribution = ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း *Normal subgroup = မူမှန်အုပ်စုပိုင်း *Normalization = ယူနစ်ဗက်တာသတ်မှတ်ခြင်း *Normed vector space = စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်း *Number line = ကိန်းမျဉ်း *Number systems = ကိန်းစနစ်များ *Number theory = ကိန်းသီအိုရီ *Numerical analysis = ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း *Object = အရာဝတ္ထု *Odd integers = မကိန်းပြည့်များ *Open ball = အဖွင့်စက်လုံး *Open cover = အဖွင့် ဖုံးအုပ်စု *Open interval = အဖွင့် အပိုင်းအခြား *Open sets = အဖွင့်စု *Operator = အော်ပရေတာ *Ordered pairs = အစီအစဉ်ကျအတွဲ *Origin = မူလနေရာ *Orthogonal projection = ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း *Output = အထွက်ကိန်း *Parallelogram law = အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း *Partially ordered sets = တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ *Partition = အစုခွဲစနစ် *Perfect number = ဆခွဲပေါင်းကိန်း *Permutation = ပါမြူတေးရှင်း *Piecewise function = အပိုင်းလိုက် ဖန်ရှင် *Point-set topology = အစုသီအိုရီအခြေခံ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Points = အမှတ်များ *Polynomial equations = ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းများ *Polynomial function = ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် *Polynomial ring = ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း *Positive integers = အပေါင်းကိန်းပြည့်များ *Positive number = အပေါင်းကိန်း *Positive real numbers = အပေါင်း ကိန်းစစ်များ *Positivity = အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု *Power = ထပ်ကိန်း *Power set = ပါဝါအစု *Preimage = မူလပုံရိပ် *Prime factorization = သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း *Prime ideal = သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ် *Prime number = သုဒ္ဓကိန်း *Principal ideal = ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် *Product Rule = မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်း *Product Topology = မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ *Projection = ပရိုဂျက်ရှင်း *Proof = သက်သေပြချက် *Proper subset = အစုပိုင်းအစစ် *Property = ဂုဏ်သတ္တိ *Pythagorean theorem = ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် *Quadratic functions = နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ *Quaternions = ကွာတာနီယွန်များ *Quotient group = စားလဒ်အုပ်စု *Quotient ring = စားလဒ်ကွင်း *Quotient Rule = စားလဒ်စည်းမျဉ်း *Quotient space = စားလဒ်ရပ်ဝန်း *Radius = အချင်းဝက် *Radius of convergence = စုဆုံခြင်း အချင်းဝက် *Range = ပုံရိပ် *Rational number = ရာရှင်နယ်ကိန်း *Real line = ကိန်းစစ်မျဉ်း *Real number = ကိန်းစစ် *Real part = ကိန်းစစ်ပိုင်း *Real plane = ကိန်းစစ်ပြင်ညီ *Real root = ကိန်းစစ်ကိန်းရင်းအဖြေ *Real subset = ကိန်းစစ်အစုပိုင်း *Real vector spaces = ကိန်းစစ် ဗက်တာရပ်ဝန်းများ *Real-valued functions = ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် *Reducible = ဆခွဲနိုင်သော *Reflection = အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း *Reflexivity = ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ *Removable discontinuity = ဖယ်ရှားနိုင်သော အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း *Restriction = ကန့်သတ်ခြင်း *Right inverse = ညာပြောင်းပြန် *Ring = ကွင်း *Ring homomorphisms = ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ *Ring isomorphism = ကွင်း အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် *Ring theory = ကွင်းသီအိုရီ *Roots of unity = ယူနစ်ရင်းများ *Roster notation = စာရင်းချ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း *Scalar = စကေလာ *Scalar multiplication = စကေလာမြှောက်ခြင်း *Scaling = အရွယ်ပြောင်းခြင်း *Sequence = ကိန်းစဉ် *Series = ကိန်းစဉ်တန်း *Set = အစု *Set operations = အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ *Set theory = အစုသီအိုရီ *Simple graphs = ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များ *Sine function = ဆိုင်း ဖန်ရှင် *Singleton set = အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု *Smooth manifolds = ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများ *Smooth mappings = ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများ *Source = အရင်းအမြစ် *Space = ရပ်ဝန်း *Sphere = စက်လုံးမျက်နှာပြင် *Square root = နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း *Statement = ဖော်ပြချက် *Strict = တိကျသော *Subgroup = အုပ်စုပိုင်း *Subring = ကွင်းပိုင်း *Subset = အစုပိုင်း *Subspace = ရပ်ဝန်းပိုင်း *Subspace topology = ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ *Substitution = အစားထိုးခြင်း *Successor function = နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် *Supremum = စူပရီမမ် *Surface = မျက်နှာပြင် *Surjection = ဆာဂျက်ရှင်း *Surjective function = ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် *Symmetric group = အချိုးညီအုပ်စု *Symmetry = အချိုးညီမှု *Target = ပစ်မှတ် *Tensor product = တန်ဆာ မြှောက်လဒ် *Terminal object = အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု *Theorem = သီအိုရမ် *Topological space = တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း *Topology = တိုပေါ်လော်ဂျီ *Translation = ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း *Transpose = ထရန်စပို့စ် *Triangle inequality = တြိဂံ မညီမျှခြင်း *Trivial = အသေးအဖွဲ *Trivial subgroup = အသေးအဖွဲ အုပ်စုပိုင်း *Trivial topology = အသေးအဖွဲ တိုပေါ်လော်ဂျီ *Uncountable = ရေတွက်၍မရသော *Uniformly continuous mapping = ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပုံဖော်မှု *Union = ပေါင်းစပ်စု *Unique = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော *Uniqueness = တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု *Unit = ယူနစ် *Unit ball = ယူနစ်စက်လုံး *Unit vector = ယူနစ်ဗက်တာ *Unity = ယူနစ် *Universal property = စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ *Valuation = တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း *Variable = ကိန်းရှင် *Vector = ဗက်တာ *Vector field = ဗက်တာစက်ကွင်း *Vector space = ဗက်တာရပ်ဝန်း *Well-defined = မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း *Weierstrass function = ဗိုင်ယာရှထရပ်စ် ဖန်ရှင် *Zermelo–Fraenkel set theory = ဇာမီလို-ဖရန်ကယ် အစုသီအိုရီ *Zero element = သုည အစုဝင် *Zero map = သုည ပုံဖော်မှု *Zero vector = သုညဗက်တာ *Zero-divisor = သုညစားကိန်း </div> </div> ap4pzlsase4oxy3boia7hfia2st2650 0 282754 1041771 1031266 2026-07-02T10:10:22Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041771 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးရွာ]], [[မြဝတီမြို့နယ်]], [[မြဝတီခရိုင်]], [[ကရင်ပြည်နယ်]] | date = ၃၁ မေ ၂၀၂၁ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | coordinates = {{coord|16.325241|98.828857|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=16.325241 | long=98.828857 | label=အူးဟူချောင်း | caption=| width=250}} | map_caption = အူးဟူချောင်း တည်နေရာ | fatalities = ၂၅ဦး | injuries = ၆ဦး | perpetrators = {{flagicon image|Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|link=ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့}}<br> [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] | notes = {{Bulleted list |၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ကရင်ပြည်နယ်၊မြဝတီခရိုင်၊ဝေါလေမြို့၊ကနဲလေးကျေးရွာအနီး ကနဲလေး-မော်ခီးသွားကားလမ်းပေါ် အူးဟူချောင်းတံတား တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည့် အရပ်သားများ သေဆုံးခြင်းဖြစ်သည်။ |ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDO)၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ်နယ်ဒါးမြ နှင့် ဗိုလ်ကြီးစောဘာဝါး တို့ကို ကေအန်ယူက ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ }} | pcode = }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နောက်ဆက်တွဲ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ကာလအတွင်း၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြဝတီခရိုင်]]၊ [[ဝေါလေမြို့]]၊ [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]]၊[[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေး]]-[[မော်ခီးရွာ၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်|မော်ခီး]]သွားကားလမ်းပေါ်ရှိ အူးဟူချောင်းတံတား တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းခွင်မှ အလုပ်သမားများနှင့် အရပ်သား ၂၅ ဦး သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းချုပ်== ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ ဝေါလေမြို့၊ ကနဲလေးကျေးရွာအနီး၊ ကနဲလေး-မော်ခီး သွားကားလမ်းပေါ်ရှိ အူးဟူချောင်းတံတား တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည့် အရပ်သားနှင့် အလုပ်သမား ၄၇ ဦးကို ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့နှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (KNDO) အဖွဲ့မှ ဗိုလ်ကြီး စောပါဝါး ဦးစီးသော အဖွဲ့က ဖမ်းဆီးသည့်နောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ် ဖြစ်သည်။ === ဖြစ်စဉ်အသေးစိတ် === ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင်၊ မြဝတီခရိုင်အတွင်း ဆောင်ရွက်နေသည့် ကနဲလေး-မော်ခီးသွားကားလမ်းပေါ်ရှိ အူးဟူချောင်းတံတား တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းခွင်တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည့် အရပ်သား အလုပ်သမား အမျိုးသား ၃၁ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၆ ဦး၊ ကလေးငယ် ၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၄၇ ဦးကို ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့နှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (KNDO)အဖွဲ့မှ အဖွဲ့မှ ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ '''စောပါဝါး''' ဦးစီးသော အင်အား ၃၀ ဦးခန့်က သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ပြီး မြေသယ်ယာဉ်ဖြင့် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.gnlm.com.mm/kndo-abducts-innocent-47-workers-brutally-kills-25-persons/|title=KNDO abducts innocent 47 workers, brutally kills 25 persons|work=Global New Light of Myanmar|access-date=12 Mar 2026|date=14 June 2021}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁ ရက်နှင့် ၉ ရက်တွင် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခံရသူများထဲမှ အမျိုးသား ၆ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၆ ဦး၊ ကလေးငယ် ၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၂ ဦး သည် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး၊လက်နက်ငယ်ဒဏ်ရာရရှိထားသူ ၆ဦး ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-media-accuse-ethnic-army-killing-25-workers-2021-06-14/|title=Myanmar junta media accuse ethnic army of killing 25 workers|work=Reuters|access-date=12 Mar 2026|date=14 June 2021}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန် ၁၁ ရက် တွင် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သူများကို လိုက်လံရှာဖွေပေးခဲ့သည့် [[တပ်မတော်]]သည် အူးဟူချောင်းတံတားအရှေ့မြောက်ဘက် ၁,၃၀၀ မီတာခန့်အကွာတွင် မီးရှို့ခံထားသည့် အလောင်း ၁ လောင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ဆက်၍ ရက်ရက်စက်စက် သတ်ဖြတ်ခံထားရသည့် အလောင်း ၆ လောင်းကိုလည်း ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဇွန် ၁၂ ရက်တွင် ပုပ်ပွသေဆုံးနေသည့် အလောင်း ၁၈ လောင်းကိုလည်း စူးစမ်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ === ပြန်လည်လွတ်မြောက်မှုနှင့် သေဆုံးမှု === ဖမ်းဆီးခံရသူ ၄၇ဦး အနက် ဇွန် ၁ ရက်နှင့် ၉ ရက်တို့တွင် ဒဏ်ရာရသူ ၆ဦးအပါအဝင် အမျိုးသား ၆ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၆ ဦး၊ ကလေးငယ် ၁၀ ဦး (စုစုပေါင်း ၂၂ ဦး) ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်တွင် စုစုပေါင်း ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ရုပ်အလောင်းများကို တံတားအနီးတွင် မြေမြှုပ်ထားသည်ကို နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ == အပြန်အလှန်စွပ်စွဲချက်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီသည် ကနဲလေး-မော်ခီး သွားကားလမ်းပေါ်ရှိ အူးဟူချောင်းတံတား တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းခွင်မှ အလုပ်သမားများနှင့် အရပ်သား ၄၇ ဦး ဖမ်းဆီးခံရပြီး၊ထိုထဲမှ ၂၅ ဦး သတ်ဖြတ်ခံလိုက်ရသည့် သတင်းကို မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများဖြင့် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%9D%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%96%E1%80%BD%E1%80%B6%E1%80%B7%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA|title=KNDOအဖွဲ့က အဓမ္မဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်၍ အလုပ်သမား၂၅အာ ရက်ရက်စက်စက်အကြောင်းမဲ့ သတ်ဖြတ်|work=မြဝတီသတင်းဌာန|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၁}}</ref> ထိုသို့ထုတ်လွှင့်ရာတွင် KNDOအဖွဲ့မှ ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ စောပါဝါး ဦးစီးသည့်အဖွဲ့က အကြောင်းမဲ့ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ပြီး အချို့အား ရက်ရက်စက်စက် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု စစ်ကောင်စီဘက်မှ စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ KNDOဘက်မှ ၎င်းတို့ဖမ်းဆီးထားသူများသည် အရပ်သားများမဟုတ်ဘဲ စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် လက်နက်ကိုင်များဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သော်လည်း<ref>{{cite web|url=https://kicnews.org/2021/06/ဝေါ်လေဒေသ-သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်စ/|title=ဝေါ်‌လေ‌ဒေသ သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်စဉ် စစ်‌ကောင်စီက အရပ်သားအသွင် ‌ထောက်လှမ်းမှု‌ကြောင့် ဟု KNDO စစ်ဦးစီးချုပ် ရှင်းလင်း‌ပြောဆို|work=ကေအိုင်စီသတင်းဌာန|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၁}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/military-junta-accused-of-kndo-for-killings-civilian-engineers-/5928088.html|title=ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်သားတွေကို သတ်ဖြတ်ခဲ့တဲ့ဆိုတဲ့စွဲချက် KNDO ငြင်းပယ်|work=VOA|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/kndo-killing-statement-06182021055558.html|title=ကနဲလေးရွာ ၂၅ ဦး သတ်ဖြတ်မှု KNDO ရှင်းလင်းချက်ထုတ်|work=RFA |access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၈ ဇွန် ၂၀၂၁}}</ref>၊ [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU) ဗဟိုမှ အဆိုပါဖြစ်စဉ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/100-kndo-knu|title=လူ ၂၅ ဦးသေဆုံးမှု KNDO ကို စစ်ဆေးမည်ဟု KNU ပြော|work=cnimyanmar|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/news-82085|title=အရပ်သား ၂၅ ဦးသေဆုံးမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး KNDO ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမည်ဟု KNU ထုတ်ပြန်|work=သံလွင်တိုင်းမ်သတင်းဌာန|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁}}</ref> ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ထိုစဉ်က ပြည်တွင်းပြည်ပ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများအကြား ဝေဖန်ဆွေးနွေးစရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ == ဆုံးဖြတ်ချက် == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေ ၃၁ ရက်နေ့တွင်၊ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) အောက်ရှိ ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (KNDO) ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ် [[စောနယ်ဒါးမြ]]က ဝေါလေဒေသအတွင်း အရပ်သား ၂၅ ဦးကို သတ်ဖြတ်မှု ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအမှုသည် မြန်မာစစ်တပ်၏ သူသျှိုများ ဖြစ်သည့်အတွက် KNDO ၏ လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့မှ အရေးယူခဲ့ကြောင်း လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ '''Fortify Rights''' သို့ သက်သေဝန်ခံချက်ပေးထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-60055967|title=KNDO ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ကနေ ရပ်ဆိုင်းခံရ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> ထို့အပြီး၊ Fortify Rights အဖွဲ့သည် ဤသတင်းအချက်အလက်များကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ၅ရက်အစည်းအဝေးဖြင့် [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး|ကေအန်ယူဗဟို]] သည်လည်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းရုံးလက်အောက်ခံ [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့|ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (KNDO) ၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ်စောနယ်ဒါးမြ နှင့် ဗိုလ်ကြီးစောဘာဝါး တို့ကို ကရင်ပြည်နယ်၊ ဝေါလေမြို့ ကနဲလေးကျေးရွာအနီး လူ ၂၅ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည့်ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်ပြီး ၎င်းတို့၏ တာဝန်အသီးသီးမှ ယာယီရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/211389|title=KNU လက်အောက်ခံ KNDO အဖွဲ့၏ စစ်ဦးစီးချုပ်အပါအဝင် နှစ်ဦးအား တာဝန်မှယာယီရပ်ဆိုင်း|work=Eleven Media Group|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/474280|title=KNDO စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ်နယ်ဒါးမြ တာဝန်မှ ယာယီရပ်ဆိုင်းခံရ|work=DVB|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၁}}</ref> ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လ ၁၁ရက်တွင် ယာယီရပ်ဆိုင်းခံလိုက်ရသော ဗိုလ်မှူးချုပ်စောနယ်ဒါးမြ နှင့် ဗိုလ်ကြီးစောဘာဝါးတို့က ၎င်းတို့ ထုတ်ပယ်ခံရခြင်းအပေါ် လက်မခံကြောင်း သဘောထားကြေညာချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်သည်။ သို့သော်လည်း ကေအန်ယူက စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့ပြီးနောက်  KNDO စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ် စောနယ်ဒါးမြ နှင့် ဗိုလ်ကြီးစောဘာဝါး<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2023/12/30/10809|title=ကော်သူးလေအာမီ ဒုစစ်ဦးစီးချုပ် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref>တို့ကို အဓိကတာဝန်ရှိသူများ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ရက် တွင် အူးဟူချောင်းတံတားဆောက်လုပ်ရေးလုပ်သား၂၅ ဦးအသတ်ခံရမှုနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDO) ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မှူးချုပ်စောနယ်ဒါးမြ နှင့် ဗိုလ်ကြီးစောဘာဝါးတို့ကို ၎င်း၏ မိခင်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည့် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) က တာဝန်မှ အပြီးရပ်စဲခဲ့သည်<ref>{{cite web|url=https://mmpeacemonitor.org/en/mmr-news/kndo-%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%AB/|title=KNDO စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအား ရာထူးနှင့် တာဝန် နှစ်ခုစလုံး ရပ်ဆိုင်းကြောင်း KNU ထုတ်ပြန်|work=BNI သတင်းဌာန|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref>။KNDO ယာယီ စစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ် ဒု- စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်စောရှီးလေ့ ကို အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/512212|title=ဗိုလ်မှူးချုပ်နယ်ဒါးမြကို တာဝန်မှရပ်ဆိုင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်စောရှီးလေကို KNDO စစ်ဦးစီးချုပ်ခန့်|work=DVB|access-date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] j1hpnfye6eb9i1fr53fy66lqemb02xm 0 282766 1041797 1038206 2026-07-02T10:28:26Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041797 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဒါးလက်ချောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = ဒါးလက်ချောင်းဒေသ၊ [[အမ်းမြို့နယ်]] | date = ၈ မတ် ၂၀၂၆ | time = နံနက် ၁၁:၀၂ – မွန်းလွဲ ၂:၂၈ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | coordinates = {{coord|19.8665|93.6335|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 19.8665 | long = 93.6335 | width = 250 | label = ဒါးလက်ချောင်း | position = right | caption = }} | map_caption = အမ်းမြို့နယ်အတွင်း ဒါးလက်ချောင်း တည်နေရာ | fatalities = စစ်သုံ့ပန်း ၁၁၆ ဦး နှင့် အရပ်သားအချို့ | injuries = ၃၂ ဦး (စစ်သုံ့ပန်း) နှင့် အရပ်သားအချို့ | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု (၃) ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းနှင့် အဆောက်အအုံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ |၂၀၂၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အာရက္ခတပ်တော်မှ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေများအတွင်းရှိ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းများ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။အလားတူဖြစ်စဉ်များမှာ - [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀)၊ [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်းဖြစ်စဉ်]](၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၈)၊ [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၈)၊ [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)ဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၉) တို့ဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နောက်ဆက်တွဲ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ကာလအတွင်း၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊[[အမ်းမြို့နယ်]]၊ဒလက်ချောင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ယခုဖြစ်စဉ်သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်သုံ့ပန်း အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပြီး စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများစွာလည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq57xe3jwxqo|title=AA ရဲ့ ဒါးလက်ချောင်း အကျဉ်းစခန်းကို စစ်တပ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်|work=ဘီဘီစီသတင်းဌာန(မြန်မာပိုင်း)|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်၊ နံနက် ၁၁:၀၂ မှ မွန်းလွဲ ၂:၂၈ အချိန်အထိ၊ တပ်မတော်က ဂျက်ဖိုက်တာ လေးစင်းနှင့် Y-12 လေယာဉ်လေးစင်းများဖြင့် အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား သုံးနာရီခွဲခန့်ကြာမြင့်သော လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/|title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုအခြေအနေများ == ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မတ် ၁၁ ရက် အချိန်အထိ စာရင်းများအရ စစ်သုံ့ပန်း ၁၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု အေအေဘက်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။သေဆုံးသူများတွင် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] မှ အရာရှိကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်ရွှေ၊အခြားဗိုလ်မှူးများနှင့် စစ်ဆေးဆရာဝန်များဖြစ်သည့် ခွဲစိတ်ခန်းကျွမ်းကျင်သူနာပြု ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးသူရိန်အေးနှင့် ဓာတ်မှန်ပါရဂူ ဗိုလ်ကြီး အောင်အောင်ဆက်တို့ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/69b358e5708417dc069bfeca|title=အမ်းမြို့ ဗုံးကြဲခံရမှုဖြစ်စဉ်တွင် စစ်သုံ့ပန်း ဆရာဝန် ၂ ဦး သေဆုံးပြီး၊ ၁ ဦး ပြင်းထန် ဒဏ်ရာရ|work=Narinjara|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> [[အာရက္ခတပ်တော်]]မှ ထုတ်ပြန်သည့် ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများအရ သေဆုံးသူများနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ စစ်သုံ့ပန်းအချို့တွင် "သံဒေါက်" ဟု ခေါ်ဆိုသည့် သံခြေကျင်းများ ခတ်ထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် သံပန်းလှောင်အိမ်သဏ္ဌာန် အချုပ်ခန်းများမှာလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မီးလောင်ကျွမ်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%94%E1%80%9A-%E1%80%92-%E1%80%9C%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%92-%E1%80%9E-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%9E-%E1%80%95%E1%80%94-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%89-%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94-%E1%80%A1-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99%E1%80%9B-%E1%80%84-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%90-%E1%80%80|title=အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား ဖက်ဆစ်အကြမ်းဖက် စစ်ကော်မရှင်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်အတွင်း စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆)ဦးသေဆုံးကာ (၃၂) ဦးဒဏ်ရာရ၊ အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရ|work=[[အာရက္ခတပ်တော်]]|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ကွဲလွဲချက်များ == အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ဒုတိယတိုင်းမှူးဟောင်း (လက်ရှိစစ်သုံ့ပန်း) ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်းက ဒေသတွင်းမီဒီယာအချို့နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် [[တပ်မတော်]]အနေဖြင့် အဆိုပါနေရာသည် အကျဉ်းစခန်းဖြစ်ကြောင်း ကြိုတင်ကင်းထောက် သိရှိလျက်နှင့် ဗုံးကြဲခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=C7Qn3Phl64s|title="သိသိကြီးနဲ့ ဗုံးကြဲတာဟာ စစ်နိုင်ဖို့ နည်းလမ်းမဟုတ်ဘူး၊ ရက်စက်တဲ့ လုပ်ရပ်ပဲ" လို့ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်သန်း ပြော|work=Narinjara TV News|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> သို့သော်လည်း တပ်မတော်ထောက်ခံသူများက ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်းသည် ပြောဆိုချိန်တွင် သံခြေခြင်းခပ်ခံထားရသည်ကို ထောက်ပြပြီး ၎င်း၏ပြောဆိုချက်များသည် ဖိအားပေးစေခိုင်းမှုကြောင့်သာ ဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် လွတ်လပ်သည့် ထွက်ဆိုချက် မဟုတ်နိုင်ကြောင်း ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/310463|title=အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ|work=|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ဝေဖန်သုံးသပ်ချက်များ == အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) စစ်သားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်သူ့ပန်းတိုင် (People's Goal) အဖွဲ့က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ သုံးသပ်ချက်အရ သုံးနာရီခွဲခန့်ကြာအောင် အငြှိုးတကြီးဖြင့် မိမိတို့၏ လက်အောက်ခံ တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲသတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းသည် အောက်ခြေစစ်သည်များအပေါ် တိုက်ရိုက်ခြိမ်းခြောက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ စစ်ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ၎င်းတို့အတွက် အသေခံမတိုက်ဘဲ လက်နက်ချသူများကို အပြတ်ရှင်းမည်ဟူသော သတင်းစကားကို ပေးလိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယခုလုပ်ရပ်သည် အောက်ခြေစစ်သည်များ ကြောက်ရွံ့လာစေရန် စံနမူနာပြ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြည်သူ့ပန်းတိုင်က သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/14/151054/|title=AAအကျဉ်းစခန်းဗုံးကြဲမှုဟာ စစ်ခေါင်းဆောင် တွေအတွက် အသေခံမတိုက်ခဲ့သူတွေကို အပြတ်ရှင်းခြင်းဟု ပြည်သူ့ပန်းတိုင် သုံးသပ်|work=လူထုနွေဦး|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 52pppb3ny7x3xab5laruhdlt206tgvj 0 282799 1041796 1033538 2026-07-02T10:27:58Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041796 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | date = ၅–၈ မတ် ၂၀၂၆ | place = [[ရေတွင်းကုန်းရွာမရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်းရွာ]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|18.064920425415|96.7248764038085|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | result = အရပ်သားများနှင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ သေဆုံး | combatant1 = {{tree list}} * [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]<br>{{small|(အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ)}} ** [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|20px]]<br />ပဲခူးတိုင်းစစ်ဌာန * [[File:Flag of the KNLA.svg|20px]]<br>{{small|([[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|KNLA]])}} {{tree list/end}} | combatant2 = {{tree list}} * {{flag|Myanmar}} * [[File:Shoulder sleeve insignia of Southern Command.svg|20px]] '''[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]''' **[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|20px]] '''[[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]]''' ** ခမရ (၂၀) ** ခလရ (၂၆၄) ** ခမရ (၄၃၉) {{tree list/end}} | casualties1 = * NUG – ပဲခူးတိုင်းစစ်ဌာန ၉ ဦး {{small|(သေဆုံး)}} * KNLA ၂ ဦး {{small|(သေဆုံး)}} * တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး {{small|(ဒဏ်ရာရ)}} | casualties2 = * ၁၀ ဦးကျော် သေဆုံး * ၂၀ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ<br>{{small|(တော်လှန်ရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်)}} | notes ='''ဖြစ်စဉ် စတင်ခြင်း နှင့် နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်များ'''<br> * ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ ပိန်းဇလုပ်မြို့နှင့် သုံးမိုင်ခန့်ဝေးသည့် ရေတွင်းကုန်း၊ ခရုကုန်းနှင့် ကျောင်းကုန်းကျေးရွာများကို စစ်တပ်က အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါဝင်သည့် စစ်ကြောင်းလေးကြောင်းဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုးခဲ့ရာမှ ဖြစ်ရပ် စတင်ခဲ့သည်။ * အရပ်သားပြည်သူ ၃၀၀ ကျော် ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ပြည်သူ ၂၈ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ * ထိန်းသိမ်းခံရသည့် အရပ်သားများကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက စစ်ဆင်ရေးဖြင့် ကယ်ထုတ်ခဲ့ရာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု'''သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်မှ ၈ ရက်အတွင်း [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]]၊ ရေတွင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၊[[ရေတွင်းကုန်းရွာမရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်းရွာမရွာ]]၊ ခရုကုန်းနှင့် ကျောင်းကုန်းကျေးရွာများတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အရပ်သားများနှင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ သေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး|work=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၉ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက် နံနက် ၅ နာရီအချိန်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ ရေတွင်းကုန်း၊ ခရုကုန်းနှင့် ကျောင်းကုန်းကျေးရွာများကို [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇]])၊ ခမရ-၂၀၊ ခလရ-၂၆၄ နှင့် ခမရ-၄၃၉ ပူးပေါင်းစစ်ကြောင်းများမှ စစ်ကြောင်း လေးကြောင်းဖြင့် ဝင်ရောက် စီးနင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73228/|title=ပဲခူးတိုင်း ညောင်လေးပင်တွင် ဒေသခံအများအပြား အသတ်ခံရ၊ စစ်ရေးဆက်လက်ပြင်းထန်နေ|work=Myanmar Now|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၀ မတ် ၂၀၂၆}}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> ထိုကျေးရွာများသည် [[ပိန်းဇလုပ်မြို့]]နှင့် သုံးမိုင်ကျော် ကွာဝေးသည်။တစ်ဖက်တွင် ညောင်လေးပင်ခရိုင် (KNU အခေါ် ခလယ်လွီထူးခရိုင်) သည် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) တပ်မဟာ (၃) နယ်မြေအတွင်း ပါဝင်ပြီး၊ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ခံ PDF တပ်ဖွဲ့များနှင့် KNU ပူးပေါင်းတပ်များ အားကောင်းရာ ဒေသဖြစ်သည်။ စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်း အနောက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသော ထိုဒေသကို နယ်မြေစိုးမိုးနိုင်ရန် စစ်ကောင်စီတပ်က ၂၀၂၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းမှစ၍ စစ်ဆင်ရေးများ တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/03/07/84175|title=ညောင်လေးပင်တွင် ၃ ရက်ဆက် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွား|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> စစ်တပ်စစ်ကြောင်းသည် စစ်ဆင်ရေးအတွင်း ကာမီကာဇေးဒရုန်းများ (Kamikaze Drones)၊ လက်နက်ကြီးများနှင့် လေကြောင်းပစ်ကူများကိုပါ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကျေးရွာများရှိ ဒေသခံများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဖမ်းဆီးခံရကြပြီး၊အချို့လည်း သေဆုံးခဲ့သည့်အပြင စစ်ဆင်ရေးအချိန်တွင်လည်း အရပ်သားများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ဝင်အချို့တို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/749158|title=ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၌ စစ်တပ်က ရွာကိုဝင်စီးပြီး ရွာသား ၃၀ ခန့်ကို သတ်ဖြတ်|work=DVB|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == စစ်ရေးမစ်ရှင်ဖြင့်ကယ်ထုတ်ခြင်း == တပ်မ(၇၇) ဦးဆောင်သော စစ်ကြောင်းကြောင့် ပိတ်မိနေခဲ့သည့် ရာနှင့်ချီသော ဒေသခံများကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပဲခူးတိုင်းစစ်ဌာန ဗျူဟာ ၂၅ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ၃၇၀၂ တပ်ရင်း၊ Spring Warriors တပ်ရင်းနှင့် အထူးကွန်မန်ဒိုတပ်ရင်းများ၊ ဗျူဟာ ၂၆ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ တော်ဝင်ဒေါင်းတပ်ရင်း၊ တောကျီးကန်းတပ်ရင်းနှင့် ၃၇၀၃ တပ်ရင်းများ၊ ပဲခူးခရိုင် အမှတ် (၂) တပ်ရင်း၊ KNLA ကွန်မန်ဒိုတပ်ဖွဲ့၊ KNLA တပ်ရင်း ၇ နှင့် ၉၊ ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့များ ပူးပေါင်းကာ စစ်ရေးမစ်ရှင်ဖြင့် ကယ်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://yktnews.com/2026/03/244843/|title=ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းရွာတွင် စစ်တပ်၏ ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် ပြည်သူ ၁၅၀ ခန့် ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်က ကယ်ထုတ်|work=ခေတ်သစ်သတင်းဌာန|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၀ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> အဆိုပါ စစ်ဆင်ရေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့ ည ၁၀ နာရီတွင် စတင်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၈ ရက်နေ့ မနက် ၄ နာရီတွင် ပြီးဆုံးခဲ့ကာ မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက အရပ်သားပြည်သူ ၃၀၀ကျော်ကို ကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-military-hostage-300-men-nug/|title=စစ်တပ်ဖမ်းဆီးထားသည့် ရွာသား ၃၀၀ ကျော် လက်နက်ကိုင်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေ ကယ်ထုတ်|work=RFA|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်နေ့ [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (ဗဟို)]] မှ ထုတ်ပြန်ချက်အရ၊၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်နှင့် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] တို့အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ စစ်တပ်မှ ဒရုန်းနှင့် ဂျက်ဖိုက်တာများ အသုံးပြုပြီး ရေတွင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုအတွင်း ဗုံးကျဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် အပြစ်မဲ့အရပ်သား ပြည်သူ ၂၅ ဦး နှင့် နောက်ထပ် သတ်ဖြတ်ခံရသည့် ၅ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၃၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|title=စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့် သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရ - KNU|work=ဘီဘီစီ|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၉ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၉ရက်နေ့ NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ၊၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၅) ရက်နေ့၊ မနက် (၅) နာရီဝန်းကျင်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ရေတွင်းကုန်း၊ ခရုကုန်း နှင့် ကျောင်းကုန်း ကျေးရွာများသို့ စစ်တပ် တပ်မ (၇၇) ဦးဆောင်သော အင်အား (၁၀၀) ပါ စစ်ကြောင်း (၄) ကြောင်းဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ထိုစစ်ကြောင်းသည် ပြည်သူ (၃၀၀) ကျော်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့ကာ ပြည်သူ (၄၀) ကျော်ကို သတ်ဖြတ်သွားခဲ့ပြီး၊ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု၊ သတ်ဖြတ်မှုများကြောင့် သေဆုံးသူများထဲ ကလေး (၃) ဦး၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီး (၁)ဦး နှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများပါဝင်ကြောင်း ဗီဒီယိုအထောက်အထားများနှင့်တကွ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/reel/2373688929818905 |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက်၊ပြည်သူ (၃၀၀) ကျော်ကို အကြမ်းဖက်စစ်တပ် ဖမ်းဆီး၊ (၄၀) ကျော် သတ်ဖြတ် |work=အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန |access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆ |date=၉ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ထိုအစုအလိုက် အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးအထောက်အကူပြုကွန်ရက် (Karen Peace Support Network) ကလည်း ဗုံးကြဲမှုတွင် အမျိုးသမီး နှင့် ကလေးငယ် ၁၇ ဦးအပါအဝင် လူ ၂၅ ဦးသေဆုံးပြီး စစ်တပ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည် ရွာတွင်လည်း နောက်ထပ် အမျိုးသား ၅ ဦး အသတ်ခံရသည့်အတွက် မတ်လ ၅ ရက်မှ ၇ ရက်အတွင်း လူ ၃၀ နီးပါးသေဆုံးကြောင်း ဒေသခံများကို ကိုးကားပြီးပြောကြားသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4gex4pvd5vo|title=တပ်မ ၇၇ ဖမ်းဆီးခံ ညောင်လေးပင်ဒေသခံ ရာချီကို PDF တွေ ဘယ်လိုကယ်ထုတ်ခဲ့ကြလဲ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> သေဆုံးသွားမှုတွင် အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးပါဝင်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/03/09/84397|title=ညောင်လေးပင်တွင် စစ်ကော်မရှင်က လူ ၄၀ ကျော်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း NUG ထုတ်ပြန်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၉ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ်လ ၁၄ရက်တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရသည် ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ရေတွင်းကုန်းဖြစ်စဉ်အတွင်း အရပ်သားသေဆုံးမှုကို (၂၈)ဦးဟု နောက်ဆုံးစာရင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ == စစ်ဘေးရှောင်များ == ရေတွင်းကုန်းနှင့် ကျောင်းကုန်း အပါအဝင် အနီးနားရှိ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာခန့်မှ ဒေသခံများသည် ပဲနွယ်ကုန်း၊ ပိန်းဇလုပ်နှင့် ကျောက်တံခါးဘက်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/03/07/84175|title=ညောင်လေးပင်တွင် ၃ ရက်ဆက် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွား|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]: အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ဤဖြစ်စဉ်ကို သက်သေ ဗီဒီယိုအထောက်အထားများနှင့်တကွ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ရာဇဝတ်မှု (War Crime) အဖြစ် ထုတ်ပြန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://kicnews.org/2026/03/%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0-%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A1/|title=လူသတ်မှု ကျူးလွန်သူ စစ်အုပ်စုတပ် ရေတွင်းကုန်းရွာတွင် တပ်စွဲထားဆဲ၊ ပြည်သူ (၃၀၀) ကျော်ကို KNLA ပူးပေါင်းတပ် ကယ်ထုတ်ပြီးစီး|work=ကေအိုင်စီသတင်းဌာန|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆|archive-date=11 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260311112138/https://kicnews.org/2026/03/%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0-%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A1/|url-status=dead}}</ref> [[တပ်မတော်|စစ်ကောင်စီ]]: စစ်တပ်ဘက်မှ မည်သည့်ထုတ်ပြန်ချက်မျှ မထုတ်ပြန်သေးသော်လည်း၊စစ်တပ်ဝါဒဖြန့် မီဒီယာများနှင့် စစ်တပ်ထောက်ခံ တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များတွင် အဆိုပါဒေသ၌ သတ်ဖြတ်မှုမရှိကြောင်းနှင့် သတင်းအမှားများသာဖြစ်ကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://kicnews.org/2026/03/%E1%80%8A%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B0/|title=ညောင်လေးပင်မှာ သေဆုံးသူတွေဟာ KNU, PDF ဖြစ်ပြီး ရွာကို စစ်တပ်က စစ်ကြောင်းမထိုးခဲ့ဘူးဆိုတဲ့ ဝါဒဖြန့်သတင်းအမှား|work=ကေအိုင်စီသတင်းဌာန|access-date=၁၃ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၁ မတ် ၂၀၂၆|archive-date=13 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260313093614/https://kicnews.org/2026/03/%E1%80%8A%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC-%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B0/|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] hsll7li7g74d10bb7rw77rqbsg4aoes 0 285122 1041795 1033539 2026-07-02T10:27:26Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041795 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ပြောင်းရွာ၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်|ပြောင်းရွာ]] ကားဂိတ်၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၁ မတ် ၂၀၂၆ | partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | coordinates = {{coord|19.366667|94.750000|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=19.366667 | long=94.750000 | label=ပြောင်းရွာ | caption=| width=250}} | map_caption = ပြောင်းရွာ တည်နေရာ (ရခိုင်-မကွေးအစပ်) | fatalities = ၂၆ ဦး | injuries = ၂၀ ဦးခန့် | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] (မကွေးလေတပ်စခန်း) | notes = {{Bulleted list |ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် မကွေးတိုင်းအစပ်ရှိ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာ ပြောင်းရွာကားဂိတ်အား [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးဝင်းမြင့်၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ပါဝင်ခဲ့သည်။ |တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ အရပ်သားများရှိရာ နေရာကို ပေါင် ၃၀၀ ဗုံးများဖြင့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ [[ပြောင်းရွာ၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်|ပြောင်းရွာ]]ရှိ ကုန်စည်ရောင်းဝယ်ရေးဂိတ်ကို [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]မှ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူ စုစုပေါင်း ၂၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂၀ ဦးထက်မနည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=မတ် ၁ ရက်နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်- မင်းတုန်း၊ ပြောင်းရွာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲမှု လူ ၂၅ ဦးသေဆုံးတယ်လို့ PDF ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ckg8dxxxvvwo |access-date=2026-05-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|work=DVB|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်၊ နံနက် ၁၁ နာရီ ၁၄ မိနစ်မှစတင်၍ [[မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်|မကွေးလေတပ်စခန်း]]မှ တက်လာသည့် တိုက်လေယာဉ် ၂ စီးသည် ပြောင်းရွာအနီးရှိ ကုန်ကားများ ရပ်နားရာဂိတ်ကို ၈ ကြိမ်ထက်မနည်း ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့တိုက်ခိုက်ရာတွင် ပေါင် ၃၀၀ ဗုံးများနှင့် ဒုံးကျည်များကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲခံရသည့်နေရာသည် မင်းတုန်းမြို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ဘက်သို့ ကုန်စည်စီးဆင်းရာ အဓိကနေရာဖြစ်သဖြင့် ထိုစဉ်က ရောက်ရှိနေသည့် ရခိုင်ကုန်သည်များ၊ ကားသမားများနှင့် ဒေသခံများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့နယ် ၊ပြောင်းရွာအနီးက ကုန်ကားစခန်းကိုစစ်တပ်ဗုံးကြဲသေဆုံးဒဏ်ရာရသူ၄၀ကျော် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149962/ |access-date=2026-05-02 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == သရက်ခရိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (တပ်ရင်း ၄) ၏ အတည်ပြုချက်အရ ကနဦးတွင် သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး (အမျိုးသား ၂၃ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး) ရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဒဏ်ရာရရှိသူများထဲမှ ထပ်မံသေဆုံးသူရှိလာသဖြင့် စုစုပေါင်း ၂၆ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) အစိုးရလက်ထက် [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] စည်ပင်သာယာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးဝင်းမြင့်၏ ဖခင်ဖြစ်သူလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဦးခေါင်းနှင့် ဝမ်းဗိုက်တွင် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်စဉ် လမ်း၌ပင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/748594|title=မင်းတုန်း၊ ပြောင်းရွာကားဂိတ် ဗုံးကြဲခံရမှု၌ ရခိုင်စည်ပင်ဝန်ကြီးဟောင်း၏ဖခင် ကွယ်လွန်|work=DVB|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၂ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ == လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူသေဆုံးမှုများအပြင် ကုန်တင်ကားများ၊ကျေးရွာအတွင်းရှိ နေအိမ်များ နှင့် ဈေးဆိုင်တန်းများ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/03/01/83407|title=မင်းတုန်းမြို့နယ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် အရပ်သား ၂၁ ဦးသေဆုံး|work=Mizzima Burmese|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၁ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] saxb7q5wkg3wm0jsmjtqiy3fxuectja 0 285126 1041794 1038205 2026-07-02T10:27:00Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041794 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု | location = [[ယိုးငူရွာ]]၊ [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]၊ [[စစ်တွေခရိုင်]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | date = ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | coordinates = {{coord|20.301667|93.076389|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.301667 | long=93.076389 | label=ယိုးငူရွာ | caption=| width=250}} | map_caption = ယိုးငူကျေးရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၂၀ ဦး | injuries = ၁၄ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိသည့် ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်းကို တပ်မတော်(လေ)က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |ဤဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]နောက်ပိုင်း ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အရပ်သားထိခိုက်သေဆုံးမှု အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများထဲတွင် အသက် ၆ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်အတွင်း ကလေးငယ်များစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]၊ [[ယိုးငူရွာ|ယိုးငူကျေးရွာ]]ရှိ ဈေးတန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]]က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် အရပ်သားပြည်သူ ၂၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-02-26 |title=မျက်မြင်သက်သေတွေပြောပြတဲ့ ယိုးငူကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးမှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72964/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-24 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်က ယိုးငူရွာဈေးတန်းကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲခံမှု သေဆုံးသူ ၁၇ ဦးရှိတယ်လို့ AA ပြော - ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm21kkyny81t |access-date=2026-05-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/02/24/83011|title= ကလေးငယ်များအပါ သေဆုံးသူ ၁၇ ဦးရှိလာသည့် ပုဏ္ဏားကျွန်း ၊ ယိုးငူရွာ ဗုံးကြဲခံရမှု (ဆက်သွယ်မေးမြန်းချက်) |work=Mizzima Burmese|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်၊ နေ့လယ် ၂ နာရီကျော် တွင် တပ်မတော်(လေ) ၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးသည် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိသည့် ယိုးငူကျေးရွာဈေးတန်းသို့ ပြင်းအားကြီးဗုံး နှစ်လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဈေးအတွင်း ဈေးရောင်းဈေးဝယ်လုပ်နေသူများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များရှိနေသဖြင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှု များပြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ဈေးဆိုင်တန်းနှင့် နေအိမ် ၁၇ လုံးလည်း မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-02-25 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ ဈေးတန်းဗုံးကြဲမှုတွင် သေဆုံးသူ ၁၇ ဦးအထိ တိုးလာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72899/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-02-25 |title=၁၈ဦးသေဆုံးခဲ့တဲ့ ယိုးငူရွာဈေးတန်း ဗုံးကြဲခံရမှု မြေပြင်အခြေအနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72936/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားသည့်နေရာတွင်ပင် အရပ်သား ၁၇ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူများထဲမှ ဆေးကုသမှုခံယူနေစဉ်အတွင်း အသက် ၇ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးငယ်တစ်ဦး၊ အသက် ၄၇ နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အသက် ၈၀ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးတို့ ထပ်မံသေဆုံးခဲ့သဖြင့် စုစုပေါင်း သေဆုံးသူ ၂၀ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် အသက်မပြည့်သေးသည့် ကလေးသူငယ် ၅ ဦးထက်မနည်း ပါဝင်ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-25 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်း ယိုးငူရွာဈေး ဗုံးကြဲခံရပြီး အရပ်သား ၁၇ ဦးသေဆုံး၊ ၁၄ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/25/myanmar-burma-armed-conflict-airstrikes-civilians-rakhine/ |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယိုးငူရွာဗုံးကြဲခံရမှု ဒဏ်ရာရသူများကို ရခိုင်လူမှုရေးအဖွဲ့သုံးခုပေါင်းပြီး ကျပ်သိန်း ၁ဝဝ ကျော် ထောက်ပံ့ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/69a69dd8a86a84e6ba35ebfd |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/748193|title=ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ယိုးငူရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၀ အထိရှိလာ|work=DVB|access-date=၂ မေ ၂၀၂၆|date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က အဆိုပါဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အရပ်သားများကို ပစ်မှတ်ထားသည့် စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပုဏ္ဏားကျွန်း ယိုးငူရွာဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူအရပ်သား ၂ဝ ဦးအထိရှိလာ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/699ece56a86a84e6ba056df1 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူစာရင်း == အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက် ညပိုင်းတွင် ၎င်းနေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၇ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အခင်းဖြစ်ပွားရာ၌ ၁၇ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အောက်ပါစာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2026-02-25 |title=ယိုးငူရွာဈေးကိုဗုံးကြဲခံရမှု​ တစ်ဦးထပ်မံ​သေဆုံးပြီး ​သေဆုံးသူ ၁၈ ဦးရှိလာ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/02/26/149572/ |access-date=2026-05-02 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |+ '''ယိုးငူကျေးရွာဈေး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ထိခိုက်သေဆုံးသူများစာရင်း (၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆)''' |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! ကျား/မ !! အဘအမည် !! မူလနေရပ် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဒေါ်မသိန်းခင် || ၅၆ နှစ် || မ || ဦးကျော်ဇံဝေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၂ || ဒေါ်ဆန်းဆန်းဝင်း || ၃၉ နှစ် || မ || ဦးထွန်းဦးကျော် || ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ || သေဆုံး |- | ၃ || ဦးဦးမြတင် || ၅၃ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်သိန်းကျော် || ကံ့ကော်ကျွန်း (စစ်တွေ) || သေဆုံး |- | ၄ || ဒေါ်လှသာနု || ၅၆ နှစ် || မ || ဦးမောင်သိန်းတင် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၅ || မောင်ပြည်ငြိမ်းစိုး || ၁၃ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်သန်းညွှန့် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၆ || ဦးမောင်ဝင်းကျိုင် || ၅၃ နှစ် || ကျား || ဦးခွက်ပေါက်ကေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၇ || ဒေါ်အေးစံလှ || ၅၁ နှစ် || မ || ဦးအောင်စံသာ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၈ || ဒေါ်ယဉ်ယဉ်မူ || ၄၀ နှစ် || မ || ဦးမောင်သာနု || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၉ || ဒေါ်ဇင်မာအေး || ၃၆ နှစ် || မ || ဦးသာအေး || ပေါက်တောမြို့ || သေဆုံး |- | ၁၀ || ဦးစောတင်လှ || ၄၀ နှစ် || ကျား || ဦးစိန်အောင်ချေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၁၁ || မစောသဇင်မျိုး || ၁၄ နှစ် || မ || ဦးအောင်အောင် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၁၂ || မမျိုးသက်နွယ် || ၆ နှစ် || မ || ဦးထွန်းမောင်ဝင်း || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၁၃ || ဒေါ်မပုစိန် || ၇၀ နှစ် || မ || ဦးမောင်ငယ် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၁၄ || ဒေါ်မချေ || ၃၁ နှစ် || မ || ဦးကျော်အေးမောင် || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၁၅ || ဒေါ်စောမြယဉ် || ၅၃ နှစ် || မ || ဦးဖိုးအောင် || စံပြရပ်ကွက် (ပုဏ္ဏားကျွန်း) || သေဆုံး |- | ၁၆ || မအိမြတ်ဝေ || ၁၅ နှစ် || မ || ဦးဝေထွန်းယေ || ယိုးငူကျေးရွာ || သေဆုံး |- | ၁၇ || မောင်ခိုင်ကျော်ဌေး || ၂၇ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်လုံးချေ || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၁၈ || ဒေါ်နုနု || ၄၇ နှစ် || မ || ဦးကျော်မြအောင် || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၁၉ || ဦးမောင်ဝင်းထွန်း || ၅၀ နှစ် || ကျား || ဦးမဲအောင် || အမြင့်ကျွန်းကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၂၀ || ဦးရွှီးသာအောင် || ၅၆ နှစ် || ကျား || ဦးသာဒိုးအောင် || ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ || ဒဏ်ရာရ |- | ၂၁ || ဦးမောင်မောင်မြင့် || ၅၈ နှစ် || ကျား || ဦးမောင်ရွှေလုံး || ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ || ဒဏ်ရာရ |- | ၂၂ || မခိုင်စန္ဒာလင်း || ၄ နှစ် || မ || ဦးအောင်နိုင်လင်း || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၂၃ || မမြတ်စန္ဒာစိုး || ၆ နှစ် || မ || ဦးမောင်ဌေးဝင်း || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၂၄ || မသွယ်သွယ်ဖြိုး || ၇ နှစ် || မ || ဦးအောင်သက်ဦး || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၂၅ || ဒေါ်ခိုင်စိုးဝေ || ၃၇ နှစ် || မ || ဦးမောင်ကြီးလှ || ကျောက်တော်မြို့ || ဒဏ်ရာရ |- | ၂၆ || ဒေါ်သောင်းမြစိန် || ၆၀ နှစ် || မ || ဦးအောင်ထွန်းဖြူ || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၂၇ || ဒေါ်မအေးသိန်း || ၃၆ နှစ် || မ || - || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၂၈ || ဒေါ်မချေကြီး || ၃၉ နှစ် || မ || - || ကျောက်ဆိပ်ကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၂၉ || ဒေါ်အေးသိန်းမြ || ၃၆ နှစ် || မ || - || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၃၀ || ဦးကျော်ဇင်ဝေ || ၈၀ နှစ် || ကျား || - || ယိုးငူကျေးရွာ || ဒဏ်ရာရ |- | ၃၁ || ဒေါ်မရွှေသန်း || ၄၃ နှစ် || မ || ဦးမောင်ထွန်းသာ || တောဖျားကန်ချောင်း || ဒဏ်ရာရ |- | colspan="7" style="text-align:left; font-size: 90%;" | '''မှတ်ချက်:''' အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ ညပိုင်း ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၎င်းနေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၇ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အခင်းဖြစ်ပွားရာ၌ ၁၇ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ |} == အကိုးအကားများ == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 6wignkfq1j406tc6hagjkjoil72k1ut 0 285130 1041793 1038204 2026-07-02T10:26:22Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041793 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]နှင့် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] နယ်စပ်၊ ချောင်းတူကျေးရွာ အနောက်ဘက် | date = ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | partof = ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ | coordinates = {{coord|20.3541|93.0232|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.3541 | long=93.0232 | label=ချောင်းတူရွာ | caption=| width=250}} | map_caption = ချောင်းတူရွာ တည်နေရာ ([[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]]-[[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်|ပုဏ္ဏားကျွန်း]]အစပ်) | fatalities = ၂၁ ဦး | injuries = ၃၀ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |[[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ စစ်သုံ့ပန်းထိန်းသိမ်းရေးစခန်းအား [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလေးလုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် လသားအရွယ်ကလေးငယ် အပါအဝင် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး ၄ ဦးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီး ၂ ဦး ပါဝင်သည်။ |တိုက်ခိုက်ခံရသည့်နေရာမှာ အလံဖြူထောင်လက်နက်ချခဲ့သည့် ခမရ (၅၃၉) နှင့် အမတ (၃၇၇) တို့မှ မိသားစုဝင်များအား ထားရှိသည့် ဆေးကုသဆောင်နှင့် အိပ်ဆောင်များဖြစ်သည်။ |၂၀၂၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အာရက္ခတပ်တော်မှ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေများအတွင်းရှိ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းများ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။အလားတူဖြစ်စဉ်များမှာ - [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း ဖြစ်စဉ်]](၂၀၂၆ မတ် ၈)၊ [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်းဖြစ်စဉ်]](၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၈)၊ [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၈)၊ [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)ဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၉) တို့ဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]]ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ၏ အကျဉ်းစခန်းတစ်ခုကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အာရက္ခတပ်တော်က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင် ၂၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-01-22 |title=ကျောက်တော်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရလို့ လူ ၂၁ ယောက်သေဆုံးကာ ၃၀ လောက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/01/22/%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-05-02 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့ ညတွင် ကျောက်တော်မြို့နယ်နှင့် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] နယ်စပ်၊ ချောင်းတူကျေးရွာ အနောက်ဘက်ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ အကျဉ်းစခန်းကို တိုက်လေယာဉ် နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလေးလုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမအကြိမ် တိုက်ခိုက်မှုကို ည ၇ နာရီ ၂၄ မိနစ်တွင် လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ် တိုက်ခိုက်မှုကို ည ၇ နာရီ ၂၈ မိနစ်တွင် လည်းကောင်း ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်လေယာဉ်များက ကြဲချသော ဗုံးများသည် အကျဉ်းစခန်းရှိ ဆေးကုသဆောင်၊ နားနေဆောင်နှင့် အိပ်ဆောင်တို့တွင် တည့်တည့်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-01-22 |title=ကျောက်တော် AA အကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရမှု လသားကလေးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အပါ၂၁ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71414/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=AA အကျဉ်းစခန်းဗုံးကြဲခံရမှု စစ်သုံ့ပန်းနှင့် စစ်သုံ့ပန်းမိသားစုဝင် ၂၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၀ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6970de70a77c5e25b5828c55 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု == လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၂၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများတွင် အမျိုးသား ၁၂ ဦး၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင် နှစ်ဦး အပါအဝင် အမျိုးသမီး ငါးဦးနှင့် လသားအရွယ် ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး လေးဦးတို့ ပါဝင်သည်။ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃၀ ဦးတွင် အမျိုးသား ၁၄ ဦး၊ အမျိုးသမီး ကိုးဦးနှင့် ကလေး ခုနစ်ဦးတို့ ပါဝင်သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသည့် ကလေးများအနက် ငါးနှစ်အောက် ကလေး လေးဦးနှင့် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး သုံးဦးတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ချောင်းတူရွာ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု ၂၁ ယောက် သေဆုံး |url=https://www.youtube.com/shorts/g0v7METlEHY |access-date=2026-05-02 |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကျောက်တော်က အကျဉ်းစခန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲမှု စစ်သုံ့ပန်းနှင့် မိသားစုဝင် ၂၁ ဦး သေဆုံး၊ ၃၀ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-112956 |access-date=2026-05-02 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == နောက်ခံအခြေအနေ == ဗုံးကြဲခံရသည့်နေရာသည် ကျောက်တော်အခြေစိုက် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၅၃၉) နှင့် အမှတ် (၃၇၇) အမြောက်တပ်ရင်းတို့မှ အလံဖြူထောင် လက်နက်ချခဲ့သည့် စစ်သည်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များအား ထားရှိသည့်နေရာဖြစ်သည်။ အာရက္ခတပ်တော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သေဆုံးသူများမှာ မကြာမီ ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်ထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ရန်ကုန်-စစ်တွေ ကားလမ်းမဘေး၊ ကန်စောက်တောင်ခြေရင်းတွင် အခြေစိုက်ထားသည့် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၅၃၉) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် အရာရှိ၊ စစ်သားနှင့် မိသားစုဝင်များ အပါအဝင် တပ်ရင်းတစ်ခုလုံး အာရက္ခတပ်တော်ထံ လက်နက်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Watch |first=Dawei |date=2024-01-17 |title=ရခိုင် ကျောက်တော် ခမရ ၅၃၉ တပ်ရင်း AA ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.daweiwatch.com/17/01/2024/69589/ |access-date=2026-05-02 |website=Dawei Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |first=ရောင်နီ, ခင်ငြိမ်းချမ်း |date=2024-02-07 |title=မြို့တော်စစ်တွေသို့ ချဉ်းကပ်လာသော AA က ၅ မြို့ထက်မနည်း ထိန်းချုပ်ထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48964/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့ ည ၉ နာရီခန့်တွင် တပ်မတော်(လေ) က အဆိုပါ ချောင်းတူကျေးရွာအနီးရှိ စစ်သုံ့ပန်းနှင့် မိသားစုဝင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် အကျဉ်းထောင်ကို ဒုတိယအကြိမ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်များ၏ အဆိုအရ ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၄ ကြိမ် လာရောက်ကြဲချခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှု အခြေအနေ အာရက္ခတပ်တော် ဘက်မှ မထုတ်ပြန်ခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တော်တွင် စစ်သုံ့ပန်းထားသည့် အကျဉ်းထောင်ကို စစ်တပ်က ဒုတိယအကြိမ် ဗုံးကြဲ |url=https://burmese.dvb.no/post/746742 |access-date=2026-05-02 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] lz4b0x5etldv56n35mjr4li93p1ga1x 0 285136 1041787 1031239 2026-07-02T10:21:59Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041787 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = ရှင်ရွာကျေးရွာ၊ အလယ်ဖရုံကာကျွန်း၊ [[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | date = ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | partof = [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{coord|20.0075|93.0336|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.0075 | long=93.0336 | label=ရှင်ရွာ | caption=| width=250}} | map_caption = ရှင်ရွာကျေးရွာ တည်နေရာ (အလယ်ဖရုံကာကျွန်း) | fatalities = ၁၇ ဦး | injuries = ၁၀ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |[[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများအား ဆေးကုသပေးနေသည့်နေရာကို [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် နှစ်ကြိမ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် စစ်ကောင်စီ၏ အရာရှိကြီးအချို့၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် အရပ်သား ကလေးငယ်များ ပါဝင်သည်။ |တိုက်ခိုက်မှုသည် ညနေ ၆ နာရီ ၅၀ မိနစ်နှင့် ၅၅ မိနစ်တို့တွင် မိနစ်ပိုင်းသာခြား၍ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပေါက်တောမြို့နယ်]]၊ ရှင်ရွာကျေးရွာရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ၏ စစ်သုံ့ပန်းနှင့် အကျဉ်းသား ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် အရပ်သားများအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2024-09-09 |title=ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ရှင်ရွာကျေးရွာရှိ စစ်သုံ့ပန်းနှင့်အကျဉ်းသားများအား ဆေးကုသပေးနေသောနေရာကို စကစ မှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၁၇ ဦးသေဆုံး၊ ၁၀ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%99-%E1%80%94%E1%80%9A-%E1%80%9B-%E1%80%84-%E1%80%9B-%E1%80%80-%E1%80%9B-%E1%80%9B-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%9E-%E1%80%95%E1%80%94-%E1%80%99-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%89-%E1%80%9E-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%86-%E1%80%80-%E1%80%9E%E1%80%95-%E1%80%94 |access-date=2026-05-02 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ ညနေ ၆ နာရီ ၅၀ မိနစ်နှင့် ၆ နာရီ ၅၅ မိနစ်တို့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးသည် ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ရှင်ရွာကျေးရွာအတွင်းရှိ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများကို ဆေးကုသပေးနေသည့် နေရာတစ်ခုကို မိနစ်ပိုင်းသာခြားကာ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါနေရာသည် တိုက်ပွဲအတွင်း ဖမ်းဆီးရမိသူများထဲမှ ကျန်းမာရေးချို့တဲ့သူများကို ဆေးကုသမှုပေးနေသည့် အကျဉ်းစခန်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အာရက္ခတပ်တော် က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Admin |first=RCNA |date=2024-09-09 |title=https://rcnanews.com/news_mm/3418/ |url=https://rcnanews.com/news_mm/3418/ |access-date=2026-05-02 |language=mm}}</ref> == သေဆုံးသူများနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု == လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၁၇ ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် ကျန်းမာရေးဆိုးဝါးသဖြင့် ဆေးကုသမှုခံယူနေရသော စစ်တပ်၏ အရာရှိကြီးအချို့ အပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်းများ၊စစ်တပ် ထံ သတင်းပေးပို့သည်ဟု သံသယဖြင့် ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရသူများနှင့် ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသူအချို့၊ အကျဉ်းစခန်း ထိန်းသိမ်းရေးတာဝန်ရှိသူများနှင့် အာရက္ခတပ်တော်၏ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းအချို့ နှင့် စခန်းအနီး ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အရပ်သားပြည်သူများနှင့် ကလေးအချို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၁၀ ဦးရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် အလတ်စား၊ အပြင်းစားနှင့် စိုးရိမ်ရဒဏ်ရာရရှိသူများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=မောင်တော နခခ(၂) စခန်းဟောင်းကို စစ်ကောင်စီ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလာကြဲ AA ထိန်းသိမ်းထားသည့် အကျဥ်းသားများအပါအဝင် ၅၀ ကျော် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး၊ အများအပြား ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66e03d825be55187d73d6166 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> {{main|မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ထိုဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပွားပြီး နောက်တစ်ရက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက် ညပိုင်းတွင် တပ်မတော် (လေ)သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မောင်တောမြို့]]ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ထိန်းချုပ်ထားသော လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]] က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသား ၅၀ ဦးထက်မနည်း ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; text-align: center;" |- style="background-color: #f2f2f2;" ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မိဘအမည် !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးစောသန်းမောင် || ၄၁ || ဦးဒိုးအောင် + ဒေါ်ထက်ဦးခိုင် || ကန်စောက်၊ ကျောက်တော် || သေဆုံး |- | ၂ || မလှစောခင် || ၂၉ || ဦးစောရွှေထွန်း + ဒေါ်နီမခိုင် || သလူးချောင်း၊ ကျောက်တော် || သေဆုံး |- | ၃ || မောင်စိုးမင်းအောင် || ၁၇ || ဦးကျော်သိန်း + ဒေါ်လှသန်းရီ || အနောက်စံပြ၊ စစ်တွေ || သေဆုံး |- | ၄ || မောင်ဝေယံဖြိုး || ၁၄ || ဦးဝေလှိုင်စိုး || ရွာကြီးမြောက်၊ စစ်တွေ || သေဆုံး |- | ၅ || ဦးစောညီညီ || ၅၂ || ဦးထွန်းမြကျော် + ဒေါ်လှယဉ်နု || စိုးမဲကျီ၊ ပေါက်တော || သေဆုံး |- | ၆ || ဦးကျော်သာမောင် || ၄၈ || ဦးတိုးစိန် + ဒေါ်နှင်းမဖြူ || ဝါးလမ်းကုန်း၊ ပေါက်တော || သေဆုံး |- | ၇ || ဦးဘုန်းမြတ်ပိုင် || ၃၅ || ဦးဦးဘချို + ဒေါ်အလှမေ || စက်ရုံစု၊ စစ်တွေ || သေဆုံး |- | ၈ || မောင်မောင်သိန်းထွန်း || ၃၀ || ဦးမောင်ဖြူ + ဒေါ်ကျီကျီနု || ဝါးလမ်းကုန်း၊ ပေါက်တော || သေဆုံး |- | ၉ || ဦးသိန်းထွန်းအောင် || ၆၇ || ဦးမြဇံထွန်း + ဒေါ်ရွှေမဖြူ || ရပ်ကွက် (၄)၊ ပေါက်တော || သေဆုံး |- | ၁၀ || ဦးကျော်ဝင်းမောင် || ၅၅ || ဦးလှဖြူစံ + ဒေါ်အေးလှစိန် || ငခူချောင်၊ ပေါက်တော || သေဆုံး |- style="background-color: #ffcccb;" | ၁၁-၁၇ || စစ်သုံ့ပန်းများ || colspan="4" | စစ်ကောင်စီတပ်မှ အရာရှိကြီးအချို့ အပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်း ၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 74slobsrgq4hsqjn7r5r0kjiozbf6zq 0 285137 1041788 1031235 2026-07-02T10:22:35Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041788 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မောင်တောမြို့ လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = [[လေးမိုင်]]၊ နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲ (နခခ-၂) စခန်း၊ [[မောင်တောမြို့]] | date = ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | partof = [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{coord|20.8522|92.3995|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.8522 | long=92.3995 | label=လေးမိုင် နခခ (၂) | caption=| width=250}} | map_caption = မောင်တောမြို့ လေးမိုင် (နခခ-၂) တည်နေရာ | fatalities = ၅၀ ဦးထက်မနည်း | injuries = အများအပြား | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |[[အာရက္ခတပ်တော်]]၏ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် နခခ (၂) စခန်းအား [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ [[ARSA]]၊ [[RSO]] တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ALP နှင့် ဆက်စပ်သူများ ပါဝင်သည်။ |တိုက်ခိုက်မှုသည် ၉ စက်တင်ဘာ ည ၉ နာရီခွဲတွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မောင်တောမြို့ လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မောင်တောမြို့]]ရှိ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ထိန်းချုပ်ထားသော လေးမိုင် နခခ (၂) စခန်းကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]] က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည့် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသား ၅၀ ဦးထက်မနည်း ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မောင်တော နခခ(၂) စခန်းဟောင်းကို စစ်ကောင်စီ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးလာကြဲ AA ထိန်းသိမ်းထားသည့် အကျဥ်းသားများအပါအဝင် ၅၀ ကျော် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး၊ အများအပြား ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66e03d825be55187d73d6166 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-01-22 |title=ကျောက်တော် AA အကျဥ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရမှု လသားကလေးနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အပါ၂၁ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71414/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == မောင်တော-ဘူးသီးတောင် ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော အမှတ် (၂) နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲ (နခခ-၂) စခန်းကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]]က တိုက်ခိုက်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အာရက္ခတပ်တော်သည် အဆိုပါစခန်းအား စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အကျဉ်းသားများကို ထိန်းသိမ်းထားရှိသည့် နေရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။တပ်မတော် သည် ၎င်းတို့ လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် အဆိုပါတပ်စခန်းအပါအဝင် နခခ (၅) စခန်းနှင့် ပန်းတောပြင်၊ မောင်နီ၊ ရွှေဇားရွာရှိ ကာကင်းစခန်းများကို ပြန်လည်ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် [[နတ်မြစ်]]အတွင်းရှိ စစ်ရေယာဉ်များမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ကူပေးခြင်းနှင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများကို ဆက်တိုက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-07-08 |title=မောင်တောမှာ နောက်ဆုံးကျန်တဲ့ နခခ (၅) တပ်စခန်းကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/maungdaw-aa-attack-junta-camp-07082024003115.html |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-05-21 |title=မောင်တော ကျလျှင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်ကို AA ရမည် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52578/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> {{main|ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ ည ၇ နာရီဝန်းကျင်တွင်လည်း ပေါက်တောမြို့နယ် တောင်ဘက်၊ အလယ်ဖရုံကာကျွန်းပေါ်ရှိ ရှင်ရွာကျေးရွာတွင် အခြေစိုက်ထားသည့် အာရက္ခတပ်တော်၏ စစ်သုံ့ပန်းနှင့် အကျဉ်းသား ထိန်းသိမ်းရေးစခန်းကို မိနစ်ပိုင်းသာခြားကာ လေကြောင်းမှ နှစ်ကြိမ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။အဆိုပါစခန်းသည် တိုက်ပွဲအတွင်း ဖမ်းဆီးရမိသူများကို ဆေးကုသမှု ပေးနေသည့်နေရာဖြစ်ပြီး ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သုံ့ပန်း ၇ ဦး အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၇ ဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အာရက္ခတပ်တော် က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့ ည ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ် နှစ်စီးသည် မောင်တောမြို့၊ လေးမိုင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲ (နခခ-၂) စခန်းကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါနေ့ ည ၈ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင်လည်း မောင်တောမြို့၊ သုံးမိုင်နှင့် ဝေသာလီရွာအတွင်းရှိ [[ကုလသမဂ္ဂ]] (UN) အဆောက်အအုံကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့သေးကြောင်း အာရက္ခတပ်တော်က ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |last=ဝေမာထွန်း |date=2024-09-10 |title=AA အကျဉ်းစခန်း တိုက်ခိုက်ခံရ၊ အကျဉ်းသားနဲ့ စစ်သုံ့ပန်း ငါးဆယ်ကျော် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-and-death-maungdaw-09102024032923.html |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများ == လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၅၀ ကျော်ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း ဖမ်းဆီးရမိသည့် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ [[ရိုဟင်ဂျာ]] လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များဖြစ်သည့် [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်|ARSA]] နှင့် RSO တို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော် ထံမှ သင်တန်းဆင်းထားသည့် ရိုဟင်ဂျာလက်နက်ကိုင်များ၊ သတင်းပေးဟု စွပ်စွဲခံရသူများ၊ တော်လှန်ရေးကို ဖျက်ဆီးသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံနေရသူများနှင့် [[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ|ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး ပါတီ]] (ALP) နှင့် ဆက်စပ်သူများလည်း သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-09-10 |title=လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မောင်တောမှာ အကျဉ်းသား ၅၀ ကျော် သေဆုံးကြောင်း AA အဖွဲ့ သတင်းထုတ်ပြန် |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-maungdaw-rakhine-aa/7778228.html |access-date=2026-05-02 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 28ee1wrp6wknwytnbjz2e2ofof9b422 0 285210 1041783 1031244 2026-07-02T10:19:21Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041783 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဆုံရွာကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[ဆုံရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ဆုံရွာ]]၊ [[မြင်းခြံမြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၉ မေ ၂၀၂၄ | time = နံနက်ပိုင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|21.7366695404053|95.4686965942383|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 21.7366695404053 | long = 95.4686965942383 | width = 250 | label = ဆုံရွာ | position = right | caption = }} | map_caption = မြင်းခြံမြို့နယ်အတွင်း ဆုံရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၃၂ ဦး (အမျိုးသား ၁၇ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၅ ဦး) | injuries = ၁၄ ဦး (အမျိုးသား ၅ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၉ ဦး) | perpetrators = [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | notes = {{Bulleted list |PDF အဖွဲ့များက ကျေးရွာအတွင်းရှိ ပြည်သူ့စစ်စခန်းအား လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် လာရောက်တိုက်ခိုက်ရာမှ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ကျေးရွာအတွင်းသို့ လက်နက်ကြီးကျည်များ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့မှုကြောင့် ဒေသခံပြည်သူ ၃၂ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ |ကျေးရွာရှိ နေအိမ် ၅၀ လုံးခန့် မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရရှိသူများကို မန္တလေးမြို့ရှိ တပ်မတော်ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ကုသပေးခဲ့ရသည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ဆုံရွာကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြင်းခြံမြို့နယ်]]၊ [[ဆုံရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ဆုံရွာကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်မှာ PDF အဖွဲ့များက ကျေးရွာအတွင်းရှိ ပြည်သူ့စစ်စခန်းအား သိမ်းပိုက်ရန် လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ နေအိမ်များပေါ်သို့ လက်နက်ကြီးကျည်များ ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုနှင့် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရမှုတို့ကြောင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် ဒေသခံပြည်သူ ၃၂ ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ကာ ၁၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း မြင်းခြံမြို့နယ်၌ အရပ်သားသေဆုံးမှု အများဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်စဉ်တစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရုပ်သံ |first=Danger {{!}} Kyaw Gyi in သတင်း {{!}} သတင်းတို {{!}} |title=မြင်းခြံ၊ ဆုံရွာ ပျူစောထီးစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲမှာ ဒေသခံပြည်သူ ၃၄ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ) |url=https://myaelattathan.org/articles/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B6_%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BB%E1%80%B0%E1%80%85%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%91%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC_%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%81%83%E1%81%84%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8 |access-date=2026-05-03 |website=myaelattathan.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာကျေးရွာအတွင်းသို့ PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက်သမားများက လက်နက်ကြီးများဖြင့် အကြောင်းမဲ့ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ကျေးရွာနေ ဒေသခံပြည်သူ ၃၂ ဦး သေဆုံးကာ ၁၄ ဦး ဗုံးစထိမှန်ဒဏ်ရာများရရှိ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/mngkhnmiuny-chunraakeraaattngsiu-pdf-amnnykhn-akmphksmaamaak-lknkkiimaaphng |access-date=2026-05-03 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ရုပ်သံ |first=Danger {{!}} Kyaw Gyi in သတင်း {{!}} သတင်းတို {{!}} |title=မြင်းခြံ၊ ဆုံရွာ ပျူစောထီးစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲမှာ ဒေသခံပြည်သူ ၃၄ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ) |url=https://myaelattathan.org/articles/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B6_%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%BB%E1%80%B0%E1%80%85%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%91%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC_%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%81%83%E1%81%84%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8 |access-date=2026-05-03 |website=myaelattathan.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-09 |title=ဆုံရွာက ဒေသခံ ၃၀ ကျော် သေဆုံးမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg30dr18yxeo |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံနှင့်ဖြစ်စဥ်ဖြစ်ပွားခြင်း == ဒေသအခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအင်အားစုသည် မြင်းခြံ-ဆီးမီးခုံကားလမ်းဘေး၊ ဆီးမီးခုံဆိပ်ကမ်းအရှေ့ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် ဆုံရွာကျေးရွာအတွင်းမှ ပျူစောထီးစခန်းများကို ထိုးစစ်ဆင်ရာမှ အဆိုပါ ဖြစ်စဥ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ အတွင်းတွင်လည်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုသည် ဆုံရွာကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးသည့် နောက်ခံရာဇဝင် ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-05-12 |title=ဆုံရွာပျူစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲပြန် ရဲဘော်များအား ကြိုဆိုခဲ့သည့် ဒေသခံများကို စစ်အုပ်စုခြိမ်းခြောက်နေ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/05/12/91465/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-09 |title=မြင်းခြံမြို့နယ် ဆုံရွာတိုက်ပွဲ လူသုံးဆယ်ကျော်သေဆုံးမှု အပြန်အလှန်စွပ်စွဲ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myingyan-fightings-military-pdf-05092024112049.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> '''တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုနှင့် စခန်းသိမ်းပိုက်နိုင်မှု''' ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့ နံနက် ၅ နာရီအချိန်မှစတင်၍ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာရှိ ပျူစောထီးစခန်းကို မြင်းခြံခရိုင်တပ်ရင်း (၉) - MBT တပ်ဖွဲ့ ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နံနက် ၈ နာရီခန့်တွင် ပျူစောထီးစခန်းအားလုံးကို အပြီးသတ်ချေမှုန်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သားနှင့် ပျူစောထီး ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း Myingyan Black Tiger (MBT) တပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မိုက်ခဲက အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်က ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းရှိ သင်္ဘောပေါ်မှလည်းကောင်း၊ လမ်းဖြတ်များမှလည်းကောင်း ၆၀-မမ လက်နက်ကြီးများဖြင့် တရစပ်ပစ်ခတ်ကူညီခဲ့သဖြင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး မစိုးရိမ်ရဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-05-09 |title=မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာ ပျူစောထီးစခန်းကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်မှု စစ်ကောင်စီ တပ်သား ၅ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2024/05/161602/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref>အဆိုပါ ဆုံရွာစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲကို မြင်းခြံခရိုင်တပ်ရင်း (၉) - MBT တပ်ဖွဲ့၊မြင်းခြံခရိုင်တပ်ရင်း (၆)၊ တပ်ခွဲ (၁) - နောင်ရိုးပြောက်ကြားတပ်ဖွဲ့၊Bright Star Group (LPDF)၊Myingyan District Drone Strike (အမှတ် ၁၈၄၈ ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့)၊ Shar Htoo Waw နည်းပညာတပ်ဖွဲ့ (Team-2)၊ CDSOM၊မန္တလေးခရိုင်တပ်ရင်း (၅) နှင့် အခြားမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များ အစရှိသည့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆုံရွာတိုက်ပွဲတွင် ရွာသား ၃၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးမှု အပြန်အလှန်စွပ်စွဲ |url=https://burmese.dvb.no/post/651740 |access-date=2026-05-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> '''အရပ်သားသေဆုံးမှုအပေါ် တုံ့ပြန်ချက်များ''' ဆုံရွာဒေသခံများအား PDF များက သတ်ဖြတ်သည်ဟု စွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ MBT ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်မိုက်ခဲက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ပြောကြားချက်အရ တိုက်ပွဲအတွင်း ပိတ်မိနေသည့် သက်ကြီးရွယ်အိုများကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ကယ်ထုတ်ပေးခဲ့ကြောင်း၊ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များအနေဖြင့် လက်နက်ချခိုင်းမှုကို ငြင်းဆန်ပြီး ထွက်ပြေးသည့် စခန်းတွင်းရှိ ပျူစောထီးများကိုသာ သုတ်သင်ရှင်းလင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းထားသည်။ ထို့ပြင် ရွာအတွင်းရှိ အရပ်သားများ သေဆုံးနေသည့် ဓာတ်ပုံများမှာ စစ်ကောင်စီလော်ဘီများ တင်မှသာ သိရှိရခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပုံရိပ်ကို ကျဆင်းစေရန် စစ်ကောင်စီဘက်က လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-05-10 |title=ဆုံရွာပျူစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲတွင် လက်နက်ကိုင်ပျူများကိုသာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး က​လေးငယ်နှင့် အမျိုးသမီးများကိုပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းမရှိဟုတော်လှန်ရေးအင်အားစုများပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/05/10/91404/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုနှင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ == တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားစဉ်အတွင်း လက်နက်ကြီးကျည်များ ကျေးရွာအတွင်းရှိ လူနေအိမ်များပေါ်သို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့မှုကြောင့် ဒေသခံပြည်သူ အမျိုးသား ၁၇ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၁၅ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၃၂ ဦးမှာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ၁၄ ဦး (အမျိုးသား ၅ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၉ ဦး) တို့မှာလည်း ဗုံးစထိမှန်ဒဏ်ရာများ ပြင်းထန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ ကျေးရွာအတွင်းရှိ အရပ်သားနေအိမ် ၅၀ လုံးခန့် မီးလောင်ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/663c9667d7f2bc70db699365 |access-date=2026-05-03 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာကျေးရွာအတွင်းသို့ PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သမားများက လက်နက်ကြီးများဖြင့် အကြောင်းမဲ့ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ကျေးရွာနေဒေသခံပြည်သူ ၃၂ ဦး သေဆုံးကာ ၁၄ ဦး ဗုံးစထိမှန်ဒဏ်ရာများရရှိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/55891 |access-date=2026-05-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> '''အပြန်အလှန် စွပ်စွဲချက်များနှင့် တုံ့ပြန်မှုများ''' ဆုံရွာဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် စွပ်စွဲချက်များ ရှိနေသည်။တပ်မတော် ဘက်က သေဆုံးသူများသည် အပြစ်မဲ့ အရပ်သားများဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း တိုက်ပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များဘက်ကမူ ဆုံရွာသည် စစ်တပ်က လက်နက်တပ်ဆင်ပေးထားသည့် ပျူစောထီး (ပြည်သူ့စစ်) အခြေစိုက်စခန်းဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ရှင်းလင်းခဲ့သည်။PDF ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ကိုနွေဦး (မြောင် CDSOM) က ဆုံရွာသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်ကတည်းက စစ်တပ်၏ စံပြရွာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရကာ လက်နက်၊ ရိက္ခာနှင့် အခိုင်အမာ ဘန်ကာ၊ ကတုတ်ကျင်းများ တည်ဆောက်ထားသည့် ရွာဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့ပြင် အဆိုပါရွာကို ဒေသခံများ ကြောက်ရွံ့နေရသည့်ရွာဖြစ်ကြောင်း နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်တွင်လည်း ၎င်းတို့ဘက်မှ စက်သေနတ်များအပါအဝင် လက်နက်မျိုးစုံဖြင့် ပြန်လည်ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲ ရှင်းလင်းခဲ့သည်။အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ PVTV သတင်းဌာနတွင်လည်း အဆိုပါဖြစ်စဉ်အား ပျူစောထီးအခြေစိုက်စခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |first=အောင်နိုင် |date=2024-05-10 |title=မြင်းခြံမြို့ ဆုံရွာတိုက်ပွဲတွင် ကလေးများ အပါအဝင် ၃၂ ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52214/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-09 |title=မြင်းခြံမြို့နယ် ဆုံရွာတိုက်ပွဲ လူသုံးဆယ်ကျော်သေဆုံးမှု အပြန်အလှန်စွပ်စွဲ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myingyan-fightings-military-pdf-05092024112049.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ၂၀၂၅ ခုနှစ် တိုက်ခိုက်မှု == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက်နေ့ နံနက် ၁၀ နာရီခန့်တွင် မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာရှိ ပျူစောထီးစခန်းကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ Peacock Drone Team – Myaung အဖွဲ့က Fixed Wing Drone ၉ စီးကို အသုံးပြု၍ စစ်ကောင်စီတပ်သားများ နားနေသည့်နေရာများနှင့် Jammer စက် (လှိုင်းနှောင့်ယှက်စက်) တပ်ဆင်ထားသည့် နေရာများကို အဆက်မပြတ် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ၂၀၂၅ ခုနှစ် တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ပျူစောထီး ၂ ဦး သေဆုံးကာ အများအပြား ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ကျေးရွာအတွင်းရှိ နေအိမ်တစ်လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-05-25 |title=မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဆုံရွာ ပျူစောထီးစခန်းကို ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကျဲ တိုက်ခိုက်မှု ပျူစောထီး ၂ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2025/05/215748/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 79691qzhqdk88at6aoy4byd47f9rpbc 0 285212 1041784 1038233 2026-07-02T10:19:57Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041784 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = လက်ထုတ္တောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|21.8951|95.5398|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 21.8951 | long = 95.5398 | width = 250 | label = လက်ထုတ္တောရွာ | position = right | caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ }} | location = [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]]၊ [[မြင်းမူမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက် | time = နံနက် ၅:၀၀ နာရီ မှ ၈:၃၀ နာရီ ခန့် | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|UTC+6:30]] | type = အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု၊ [[စစ်ရာဇဝတ်မှု]] | weapons = လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်၊ ဒရုန်းဗုံး | fatalities = ၃၃ ဦး | injuries = ၁၇ ဦး | targets = PDF နှင့် ရွာသူရွာသားများ | perpetrators = အမှတ် (၁၃) ခြေမြန်တပ်ရင်း၊ အမှတ် (၉၀၉) စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာတပ်ရင်း၊ အမှတ် (၉၂၉) ထောက်ပံ့ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတပ်ရင်း နှင့် ပျူစောထီး ပူးပေါင်းအင်အားများ | notes = မန္တလေးတိုင်း [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာတိုက်ခိုက်ခံရမှု]]အပြီး တစ်ရက်ကျော်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်တစ်ဖက်ကမ်းစီရှိ စစ်တပ်ထောက်ခံသူများပြားရာ ဆုံရွာ (မေ ၉) နှင့် တော်လှန်ရေးအားကောင်းရာ လက်ထုတ္တောရွာ (မေ ၁၁) တို့တွင် ၂ ရက်အတွင်း လူပေါင်း ၆၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''လက်ထုတ္တောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြင်းမူမြို့နယ်]]၊ [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော အရပ်သားများအပေါ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ [[တပ်မတော်]] က ကျေးရွာအတွင်းသို့ စီးနင်းခဲ့သည့်အတွက် အရပ်သား ၃၃ ဦးအထိ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=သတင်းဆောင်းပါး |first=Cherry {{!}} Thomas Lynn in ဆောင်းပါး {{!}} |title=သွေးချောင်းစီးခဲ့သည့် လက်ထုတ္တောရွာလူသတ်ပွဲ (ဆောင်းပါး) |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%9E%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA_%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2 |access-date=2026-05-03 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2024-05-12 |title=မြင်းမူမြို့နယ် လက်ထုတ္တောရွာမှာ ပစ်ခတ်မှု ပြည်သူ ၃၃ ယောက် သေဆုံး - DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=l9oaccHdDDU |access-date=2026-05-03}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-01-12 |title="နွေမပေါက်ခင် ရေပျောက်တော့မယ့် လက်ထုတ္တောရွာ" |url=https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2025/01/13/108930/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM |archive-date=9 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209204338/https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2025/01/13/108930/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=ဟန်သစ် |first=မိုးဦး, အောင်နိုင် |date=2024-05-15 |title=လက်ထုတ္တောရွာလူသတ်ပွဲ စစ်တပ်ဘယ်လိုကျူးလွန်ခဲ့သလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52409/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=19 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250419141400/https://myanmar-now.org/mm/news/52409/ |url-status=dead }}</ref> == ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားခြင်း == {{main|ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီကို ထောက်ခံသူများပြားရာ [[ဆုံရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ဆုံရွာ]]၌ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့က လူ ၃၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက်၊ တစ်ရက်ကျော်အကြာ မေလ ၁၁ ရက် နံနက် ၅ နာရီခန့်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် စစ်ကိုင်းဘက်ခြမ်း၊ မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ လက်ထုတ္တောကျေးရွာကို လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များနှင့် ဒရုန်းဗုံးများအသုံးပြု၍ စတင်စီးနင်းခဲ့သည်။မေလ ၁၁ ရက် နံနက် ၅ နာရီခန့်တွင် စီးနင်းခဲ့သည့် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် လက်ထုတ္တောကျေးရွာကို လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များနှင့် ဒရုန်းဗုံး ၃၀ ခန့် အသုံးပြု၍ ပိတ်ဆို့ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စစ်အင်အား ၇၀ ခန့်ပါဝင်သော စစ်ကြောင်းသည် ကျေးရွာအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။စစ်ကြောင်းဝင်လာပြီးနောက် သေဆုံးသူဦးရေသည် စုစုပေါင်း သေဆုံးသူ ၃၃ ဦးအထိ ရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]]ဝင်အချို့လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-12 |title=၂ ရက်အတွင်း လူ ၆၀ ကျော်သေဆုံးမှု သို့မဟုတ် မြင်းမူနဲ့ မြင်းခြံက အစုလိုက်သတ်ဖြတ်ခံရမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ckkev7v911zo |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ထိုဖြစ်ရပ် မတိုင်ခင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မြင်းမူမြို့နယ် လက်ထုတ္တောရွာ နှင့်တစ်မိုင်ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ နှင့် စစ်တပ် တို့ ထိတွေ့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အိမ်ခြေ ၆၀၀ ဝန်းကျင်ရှိ လက်ထုတ္တောရွာ တွင် နေအိမ် ၅၀၀ ကျော် အထိ မီးလောင်ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထိုဖြစ်စဉ်အတွင်း အသက် ၄၀ ဝန်းကျင်ရှိ ရွာခံအမျိုးသား ကိုအောင်စိုးသည် နေအိမ်အတွင်း မီးထဲပါ၍ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-05-07 |title=မြင်းမူမြို့နယ် လက်ထုတ္တောရွာမှာ နေအိမ်ငါးရာကျော် မီးရှို့ခံရပြီး ဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/500-houses-were-burned-myinmu-05072023033304.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=သတင်းတို |first=Nan Khan in သတင်း {{!}} |title=မြင်းမူနယ်၊ လက်ထုတ္တောရွာက အိမ်ခြေ ၆၀၀ လောက်ကို မသင်္ကာလို့ဆိုပြီး စစ်တပ်ကမီးရှို့ |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%B0%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%80_%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B1_%E1%81%86%E1%81%80%E1%81%80_%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF_%E1%80%99%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8_%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7 |access-date=2026-05-03 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref> == စစ်ကြောင်း တပ်ဖွဲ့များ == [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) နှင့် အမှတ် ၁ စစ်ဒေသတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ စစ်ကြောင်းတွင် အမှတ် (၁၃) ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ-၁၃)၊ အမှတ် (၉၀၉) စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာတပ်ရင်း (စအရ-၉၀၉)၊အမှတ် (၉၂၉) ထောက်ပံ့ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတပ်ရင်း (ထပရ-၉၂၉)၊စစ်မှုထမ်းဟောင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လှုပ်ရှားတပ်ဖွဲ့နှင့် ပျူစောထီး ပူးပေါင်းအင်အားများပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-05-11 |title=မြင်းမူမြို့နယ်၊ လက်ထုတ္တောရွာတွင် စစ်တပ်က ကြံ့ဖွတ်ပါတီဝင်အချို့ အပါအဝင် ပြည်သူ ၃၁ ဦးကို အစုံလိုက် အပြုံလိုက် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ပြီး အမျိုးသမီး ၂၀ ဦးခန့်ကို ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင်သွား |url=https://yktnews.com/2024/05/161940/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ဤဖြစ်စဉ်သည် စစ်ရာဇဝတ်မှုနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုဖြစ်ကြောင်း မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ နေအိမ်များ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရမှုကြောင့် ကျေးရွာတစ်ခုလုံးနီးပါး ပြာကျသွားခဲ့ရကြောင်းလည်း ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-05-12 |title=လက်ထုတ္တောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စစ်ရာဇဝတ်မှုမြောက်ကြောင်း NUG ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myinmu-massacre-junta-warcrime-05122024085708.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=မြင်းမူမြို့နယ်၊ လက်ထုတ္တောရွာတွင် ကျူးလွန်သည့် အကြမ်းဖက်စစ်အုပ်စု၏ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ၊ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများနှင့် ပတ်သက်သည့် ထုတ်ပြန်ချက် – National Unity Government of Myanmar |url=https://nugmyanmar.org/mm/myinmu-township-the-war-crimes-committed-by-the-terrorist-group-in-the-village-of-letuttaw-statement-on-crimes-against-humanity/ |access-date=2026-05-03 |language=my-MM}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 0qhapkjvgutg1kgamwfnzh7ef5ncje2 0 285225 1041781 1031713 2026-07-02T10:18:04Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041781 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = သာဒါရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | location = [[မင်းပြားမြို့နယ်]]၊ သာဒါ (မူဆလင်) ကျေးရွာ၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | date = ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက် | coordinates = {{Coord|20.3910|93.2576|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat=20.3910 | long=93.2576 | label=သာဒါရွာ | caption=| width=250}} | map_caption = သာဒါရွာ တည်နေရာ | type = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု၊ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | weapons = ဂျက်ဖိုက်တာ၊ ဗုံး | fatalities = ၂၂ ဦး | injuries = ၂၉ ဦး | targets = မူဆလင်ရွာသားများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များ | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list | စစ်ကောင်စီ လေတပ်မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် မတ်လ ၁၈ ရက် နံနက်အစောပိုင်းတွင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ | သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးတွင် သာဒါရွာမှ ၁၀ ဦးနှင့် ဆင်ကြီးပြင်ရွာမှ လာရောက်ခိုလှုံနေသည့် စစ်ဘေးရှောင် ၁၂ ဦး ပါဝင်သည်။ | တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သားနေအိမ် ၆ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မင်းပြားမြို့နယ်]]၊ [[သာဒါရွာ|သာဒါ (မူဆလင်) ကျေးရွာ]]တွင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ်]] ကာလအတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းဖြင့် လာရောက်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် ထိုကျေးရွာတွင်းရှိ မူဆလင်အရပ်သား ၂၂ ဦး သေဆုံးကာ ၂၉ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2024-03-20 |title=မင်းပြားမြို့၊သာဒါရွာအားSACမှဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်သေဆုံးသူ(၂၂)ဦးနှင့်ဒဏ်ရာရရှိသူ(၂၉)ဦးအထိရှိ |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%99%E1%80%84-%E1%80%95-%E1%80%99-%E1%80%9E-%E1%80%92-%E1%80%9B-%E1%80%A1-sac%E1%80%99-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%9E-%E1%80%86-%E1%80%9E-%E1%81%82%E1%81%82-%E1%80%A6-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%92%E1%80%8F-%E1%80%9B-%E1%80%9B%E1%80%9B-%E1%80%9E-%E1%81%82%E1%81%89-%E1%80%A6-%E1%80%A1%E1%80%91-%E1%80%9B |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |first=ခင်ငြိမ်းချမ်း |date=2024-03-18 |title=မင်းပြားတွင် ညအချိန် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲ၍ ၂၁ ဦးအထိသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50238/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့ နံနက် ၁ နာရီ ၃၂ မိနစ်ခန့်တွင် တပ်မတော်(လေ)က သာဒါကျေးရွာအတွင်းသို့ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၂၁ ဦးမှာ နေရာတွင်ပင် ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ဒဏ်ရာရရှိသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ နောက်တစ်ရက် (မတ်လ ၁၉ ရက်) တွင် ထပ်မံသေဆုံးခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် သာဒါရွာခံ ၁၀ ဦးနှင့် အနီးနားရှိ [[ဆင်ကြီးပြင် (ရခိုင်)ရွာ|ဆင်ကြီးပြင်ရွာ]]မှ လာရောက်ခိုလှုံနေသော စစ်ဘေးရှောင် ၁၂ ဦး ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် အရပ်သားနေအိမ် ၆ လုံးလည်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သော အရပ်သားများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-03-19 |title=မင်းပြားဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှု သေဆုံး ၂၂ ဦးရှိလာ၊ ကလေး ၉ ဦးပါဝင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50272/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=11 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250811145247/https://myanmar-now.org/mm/news/50272/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-03-18 |title=၂၀၂၄ မတ် ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/ck70zy2gn07t |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-18 |title=မင်းပြားမှာ ရွာထဲ လေကြောင်းဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ ၂၃ ဦးသေ၊ ၃၃ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/air-strike-minbya-03172024232222.html |access-date=2026-05-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; text-align: center;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 105%; padding-bottom: 5px;" | သာဒါရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူများစာရင်း (၁၈ မတ် ၂၀၂၄) |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! အဘအမည် !! အလုပ်အကိုင် !! နေရပ် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || (Mv) ဟာဘောန်အာလီ || ၅၇ || ဦးအာလီအာမောတ် || ဘာသာရေးဆရာ || သာဒါ || |- | ၂ || အာနူဝါရာဘေးဂေါမ် || ၅၅ || ဦးဟာဆောန် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၃ || မာမောတ်ဟူဆောန် || ၉ || (Mv) ဟာဆောန်အာလီ || ကျောင်းသား || သာဒါ || |- | ၄ || ဟာမိဒါ || ၁၈ || ဦးအာဒူဆော်မောတ် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၅ || စောဒုတ်လာမိန် || ၂၈ || ဦးရောဖိက် || ကျပန်း || သာဒါ || |- | ၆ || ဆေးနူး || ၂၅ || ဦးနူရ်ရိုဆလင် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၇ || မော်ဇူမာ || ၂၈ || ဦးနူမျှာ || မှီခို || သာဒါ || |- | ၈ || နူရ်မာရ် || ၉ || ဦးအဒူဇော်လိတ် || မှီခို || သာဒါ || |- | ၉ || ဟာရော်နီးဆား || ၈ || ဦးရွှေမောင် || ကျောင်းသား || သာဒါ || |- | ၁၀ || အဇူးရိုး || ၄၅ || ဦးအီစီမာလ် || ကျပန်း || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၁ || ဘေးဂေါဓဇာဟာန် || ၃၀ || ဦးဘော်လီဆုလ်တန် || မှီခို || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၂ || ဘီးဘီး || ၃ || ဦးရော်ဟိမ် || - || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၃ || ရှူးနီး || ၆ || ဦးအုံမော်ရာလီ || - || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၄ || မော်ဟီးဘူလ္လား || ၁၀ || ဦးရှော်ဘုလ်လ္လာ || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၅ || ရှာဖော်ဒိန် || ၅ || ဦးရှော်ဘုလ်လ္လာ || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၆ || မူဘာရိတ် || ၁၈ || ဦးအဒူရော်ကိမ် || လယ်လုပ် || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၇ || မာမာတ်နော်ဇုမ် || ၃၀ || ဦးအမိရ်ဟူဆောန် || ကျပန်း || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၈ || နူရ်ဟာစီနာ || ၁ || ဦးမာမောတ်နော်ဇုမ် || - || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၁၉ || ရော်မာခါတူ || ၂၇ || ဦးမာမောတ် || မှီခို || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၂၀ || မာမောတ်နော်ယိမ် || ၈ || ဦးအဒူရာမာန် || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၂၁ || လာလူ || ၈ || ဦးအုံမော်ရာလီ || ကျောင်းသား || ဆင်ကြီးပြင် || စစ်ဘေးရှောင် |- | ၂၂ || ဘီဘီဇိုက်ကူ || ၈ || ဦးရော်ဖိတ် || - || ဆင်ကြီးပြင် || ၁၉ ရက်နေ့ သေဆုံး |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] r3ri65ks8nh08drhsyaayaufv86obg6 0 285249 1041782 1038196 2026-07-02T10:18:44Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041782 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ]]၊ကျောက်ထုတိုက်နယ်၊ [[ဆောမြို့နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၉ မေ ၂၀၂၄ | time = နံနက် ၁၁ နာရီခန့် | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|21.449499130249|94.1630020141602|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 21.449499130249 | long = 94.1630020141602 | width = 250 | label = အကြည်ပန်းပလွန်း | position = right | caption = }} | map_caption = ဆောမြို့နယ်အတွင်း အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၁၆ ဦး (၁၂ နှစ်အရွယ် ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင်) | injuries = ၃၃ ဦး | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = {{Bulleted list |ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်း ဒေသခံများ စုဝေး၍ ယာဉ်လိုင်းစနစ်တကျပြေးဆွဲနိုင်ရေးနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး အစည်းအဝေးပြုလုပ်နေစဉ် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။ |ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က အစည်းအဝေးလုပ်သည်ဆိုသော မှတ်တမ်းလည်းရှိခဲ့သည်။ |တပ်မတော်(လေ)သည် လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးနှစ်ကြိမ်ကြဲချခဲ့သည်။ |တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ လုံးဝပျက်စီးသွားခဲ့ပြီး ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ယောဒေသအတွင်း လူထိခိုက်သေဆုံးမှု အများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဆောမြို့နယ်]]၊ ကျောက်ထုတိုက်နယ်အတွင်းရှိ [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်း စုဝေး၍ အစည်းအဝေးတစ်ခု ပြုလုပ်နေစဉ် တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၂ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦး အပါအဝင် အရပ်သား ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ဤဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၂၁ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ်ကာလ]]အတွင်း [[ယောဒေသ]]၌ လူထိခိုက်သေဆုံးမှု အများဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=သတင်းတို |first=Nan Khan in သတင်း {{!}} |title=ဆောနယ်မှာ လေယာဉ်ဗုံးကြဲခံရလို့ လူသေဆုံးမှုရှိပြီး ဘုန်းကြီးတပါးပျောက်နေ |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC_%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%9A%E1%80%AC%E1%80%A5%E1%80%BA%E1%80%97%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B2%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8_%E1%80%98%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1 |access-date=2026-05-04 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2024-05-10 |title=လူဒါဇင်နှင့်ချီ သေဆုံးခဲ့သည့် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52208/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=14 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114101441/https://myanmar-now.org/mm/news/52208/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-10 |title=ဆောမြို့နယ် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူထပ်တိုးနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html |access-date=2026-05-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁ နာရီခန့်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆောမြို့နယ်၊ ကျောက်ထုတိုက်နယ်အတွင်းရှိ အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်းကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်း၌ ကျောက်ထုနယ်မှ ဒေသခံ ၇၀ နီးပါးခန့်သည် ယောဒေသအတွင်း ယာဉ်လိုင်းများ စနစ်တကျပြေးဆွဲနိုင်ရေးနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အစည်းအဝေးပြုလုပ်နေချိန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-05-10 |title=မကွေးတိုင်း၊ ကျောက်ထုမှာ စစ်ကောင်စီလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၅ ဦးထက်အနည်း သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html |access-date=2026-05-04 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ဖြစ်စဉ်ကြောင့် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသွားခဲ့သည့်အပြင် ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ လုံးဝပျက်စီးသွားခဲ့သည်။နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် ဒေသခံအများစု ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး ဘေးလွတ်ရာထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်ထုတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်တပ်ကဗုံးကြဲ၊ ၂၀ ကျော်သေဆုံးပြီး ၃၀ ကျော်ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/651490 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကျောက်ထုတိုက်နယ်ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြည်သူ ၂၀ ဦးခန့် သေဆုံး၊ ၃၀ ဦးကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာများရရှိ၊ ရွာလုံးကျွတ် ထွက်ပြေးနေရ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-104489 |access-date=2026-05-04 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == ဤတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ၁၂ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦး အပါအဝင် အသက် ၃၀ နှင့် ၆၀ ကြားရှိ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး စုစုပေါင်း ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ဒေသခံ ၃၃ ဦးလည်း ပြင်းထန်သော ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-05-13 |title=ဘုန်းကြီးကျောင်းကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ယောဒေသ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52280/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=8 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260208014352/https://myanmar-now.org/mm/news/52280/ |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 32cs40jpuflq6eucnglk4h1urewqcfr 0 285254 1041789 1034340 2026-07-02T10:23:45Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041789 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | time = နံနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင် | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|22.6518497467041|95.2094268798828|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 22.6518497467041 | long = 95.2094268798828 | width = 250 | label = အိုးထိမ်းတွင်း | position = right | caption = }} | map_caption = ဒီပဲယင်းမြို့နယ်အတွင်း အိုးထိမ်းတွင်းရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၂၄ ဦး (ကျောင်းသူ/သူ ၂၂ ဦး နှင့် ဆရာမ ၂ ဦး) | injuries = ၄၀ ဦးခန့် | perpetrators = တပ်မတော်(လေ) | notes = {{Bulleted list |ကြားကာလပညာရေးကျောင်းအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်းကို ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် Grade 2 မှ Grade 11 အထိ ကျောင်းသူ ၁၅ ဦးနှင့် ကျောင်းသား ၆ ဦး ပါဝင်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်သည်။ |စစ်ကောင်စီဘက်မှ သတင်းမှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားပြီး စစ်တပ်ထောက်ခံသူများက တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုထားသည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု''' သည် [[၂၀၂၅]] ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ အိုးထိမ်းတွင်းကျေးရွာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျေးရွာအတွင်းရှိ ကြားကာလပညာရေးစာသင်ကျောင်းကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းသူကျောင်းသား ၂၂ ဦးနှင့် ဆရာမ ၂ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အရပ်သား ၄၀ ဦးခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများတွင် Grade 2 မှ Grade 11 အကြားရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများ ပါဝင်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ဘက်က ငြင်းဆိုထားသော်လည်း ဒေသခံများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကမူ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးရခြင်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုထားကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒီပဲယင်း အိုးထိမ်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်းကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၍ ဆရာမနှစ်ဦးနှင့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ၂၀ နီးပါး သေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/6821b495c8875ede02108273 |access-date=2026-05-04 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-05-12 |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် မေ ၁၂ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒီပဲယင်း၊ အိုးထိန်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးအထိမြင့်တက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cdxkvk5zp9wt |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/14/55804|title=အိုးထိန်တွင်းကျေးရွာကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး CDM ကထိက ဒေါ်ရတီအုန်းနှင့် ဆက်သွယ် မေးမြန်းချက်|work=Mizzima Burmese|access-date=၄ မေ ၂၀၂၆|date=၁၄ မေ ၂၀၂၅}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/14/55740|title=အိုးထိန်တွင်း ဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသူများ၏ နာရေးမြင်ကွင်း ၊ သေဆုံးသူ ၂၃ ဦးအထိရှိလာ|work=Mizzima Burmese|access-date=၄ မေ ၂၀၂၆|date=၁၄ မေ ၂၀၂၅}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁ နာရီဝန်းကျင်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ရှိ အိုးထိမ်းတွင်းကျေးရွာရှိ စာသင်ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းမှ ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစာသင်ကျောင်းမှာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ ကြားကာလပညာရေးကျောင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မူလတန်းမှ အထက်တန်းအထိ သင်ကြားပေးနေသည့် ကျောင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn051ez41pwo |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် နောက်ထပ်လေကြောင်းအန္တရာယ် စိုးရိမ်ရသဖြင့် ကျေးရွာတစ်ရွာလုံးနီးပါး ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရသည်။ == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == မြို့နယ်ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဤတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၂၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ရာတွင် ကျောင်းသား/ကျောင်းသူ ၂၂ ဦးနှင့် ဆရာမ ၂ ဦးတို့ ပါဝင်သည်။ သေဆုံးသူများမှာ Grade 2 မှ Grade 11 အကြားရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများဖြစ်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အရပ်သား ၄၀ ဦးခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ​ကျောင်းဗုံးကြဲခံရမှု ​​သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးထိတိုးလာ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/05/12/120756/ |access-date=2026-05-04 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=MizzimaTV |date=2025-05-13 |title=အိုးထိန်တွင်း ဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသူများ၏ နာရေးမြင်ကွင်း ၊ သေဆုံးသူ ၂၃ ဦးအထိရှိလာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=QPmQigXwAO8 |access-date=2026-05-04}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကုလသမဂ္ဂ (UN) က များစွာစိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှု ပုံစံအားလုံးကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်က လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများအတွင်း စာသင်ကျောင်းများကို မဖြစ်မနေ အကာအကွယ်ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်းနှင့် ကလေးငယ်များအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရသော သင်ကြားရေးပတ်ဝန်းကျင် ဖြစ်ရမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-09-21 |title=လက်ယက်ကုန်းစာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှု ကုလအတွင်းရေးမှူးချုပ် ရှုတ်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/letyetkone-school-attack-09212022041400.html |access-date=2026-05-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDF) က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်သည် ကရင်နီပြည်နယ် အပါအဝင် နိုင်ငံအနှံ့ရှိ အရပ်သားပြည်သူများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများကို ပိုမိုရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ လုပ်ဆောင်လာကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ထို့အပြင် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သော စာသင်ကျောင်းကို ကျောင်းတက်ချိန်၌ လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းသည် စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ယင်းဖြစ်ရပ်သက်သေများကို သိမ်းဆည်းထားကာ ကျူးလွန်သူများကို ပြင်းထန်စွာ အရေးယူနိုင်ရန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု KNDF က ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-05-13 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်း စစ်ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူများ ပြင်းထန်စွာအရေးယူနိုင်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု KNDF ထုတ်ပြန် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/05/13/120863/ |access-date=2026-05-04 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> တစ်ဖက်တွင် စစ်ကောင်စီဘက်ကမူ ဤသတင်းမှာ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားသော်လည်း စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၏ တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များ၌ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။စစ်ကောင်စီဘက်မှ သက်ဆိုင်ရာလုံခြုံရေးတာဝန်ရှိသူများ၏ ပြောကြားချက်အရ ဤသတင်းမှာ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်းနှင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သောနေရာများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၏ တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များ၌ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ကျောင်းတွင်ခြေကုပ်ယူ၍ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်ရာမှ ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲထားသော်လည်း ဒေသခံများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကမူ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်သာ ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုကြသည်။<ref>{{Cite web |last=BBC News မြန်မာ |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ကလေးငယ်တွေ သေဆုံးရ - BBC NEWS မြန်မာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=WE_j8ZNmd4M |access-date=2026-05-04}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] nr1lywfi4ytp28sqomc49iuz69t2lsw 0 285533 1041780 1037043 2026-07-02T10:17:21Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041780 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | image = {{Location map | Myanmar | lat = 21.2825 | long = 93.4338 | width = 250 | float = center | label = ဝေလူးရွာ | caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံပေါ်ရှိ ဝေလူးရွာ တည်နေရာ }} | location = ဝေလူးရွာ၊ [[မတူပီမြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | date = ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] | fatalities = ၁၁ ဦး (ကလေး ၈ ဦး အပါအဝင်) | injuries = ၄ ဦး (အမျိုးသမီးများ) | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = စာကျက်ဝိုင်းပြုလုပ်နေသည့် ကျောင်းသူကျောင်းသားများ အသက်ဆုံးခဲ့သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[မတူပီမြို့နယ်]]၊ ဝေလူးကျေးရွာကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှ အရပ်သားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စာကျက်ဝိုင်းမှ အသက် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေးငယ် ၈ ဦး အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-17 |title=မတူပီမြို့ကို လေတပ် ဗုံးကြဲ၊ သေဆုံးသူ ၁၁ ဦးတွင် ကလေးအများစု ပါဝင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/45464/ |access-date=2026-05-10 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2023-11-20 |title=မတူပီမှာ လေကြောင်းကနေ ဗုံးကျဲတိုက်ခိုက် ဒေသခံ ၁၁ ယောက်သေဆုံး- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=ikY2C1kHMaI |access-date=2026-05-10}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-11-20 |title=စာကျက်သံတွေ ပျောက်သွားတဲ့ရွာ- လေကြောင်းပစ်ခတ်မှုတစ်ခုအတွက် စစ်တပ်ဘယ်လောက်သုံးလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3gl5pn1gldo |access-date=2026-05-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ ည ၇ နာရီခွဲခန့်တွင် မတူပီမြို့တောင်ဘက် မိုင် ၄၀ ခန့်အကွာရှိ ဝေလူးကျေးရွာသို့ တပ်မတော်(လေ)၏ လေယာဉ်နှစ်စီး ရောက်ရှိလာပြီး ရွာလယ်ကောင်ရှိ လူနေအိမ်များနှင့် အဆောက်အအုံများကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်သည် ကျောင်းသူကျောင်းသားများ စာကျက်ဝိုင်းပြုလုပ်နေချိန်ဖြစ်ပြီး တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စာသင်ဆောင် ၂ ဆောင်၊ ဘုရားကျောင်း ၁ ဆောင်နှင့် လူနေအိမ် ၁၈ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-11-16 |title=မတူပီ ဝေလူးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ဒေသခံ ၁၀ ဦးထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-matupi-11162023055809.html |access-date=2026-05-10 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> မတူပီမြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (CDF Daai) တို့က ကျေးရွာအတွင်း စစ်ရေးတင်းမာမှု သို့မဟုတ် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်စုံတစ်ရာ မရှိဘဲ တပ်မတော်(လေ)က ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုကြသည်။ချင်းလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (CHRO) ကလည်း ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် အရပ်သားများကို တမင်သက်သက် ပစ်မှတ်ထားသည့် လုပ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-11-19 |title=မတူပီမြို့နယ်၊ ဝေလူးကျေးရွာကို စစ်တပ်က တိုက် လေယာဉ် ၂ စီးဖြင့် ဗုံးကျဲမှုကြောင့် ကလေး ၈ ဦး အပါအဝင် ပြည်သူ ၁၁ ဦးသေဆုံးမှု CDF မတူပီ ကန့်ကွက်ရှုတ်ချ |url=https://yktnews.com/2023/11/132044/ |access-date=2026-05-10 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2023-11-18 |title=ချင်းပြည်နယ် စာသင်ကျောင်း စစ်ကောင်စီဗုံးထိလို့ (၁၁) ဦးသေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/7360354.html |access-date=2026-05-10 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများ == လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အရပ်သား ၁၁ ဦးနှင့် ဒဏ်ရာရသူများ၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မတူပီမြို့နယ်၊ ဝေလူးကျေးရွာကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲပစ်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက် – National Unity Government of Myanmar |url=https://nugmyanmar.org/mm/mutupi-township-a-statement-issued-regarding-the-aerial-bombardment-of-wailu-village/ |access-date=2026-05-10 |language=my-MM}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ '''ဝေလူးရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း ထိခိုက်သေဆုံးသူများစာရင်း''' |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! အခြေအနေ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးဟာလောင်း || ၃၄ နှစ် || သေဆုံး || CDM ကျောင်းဆရာ (ဖခင်) |- | ၂ || မောင်ရှမွေလ || ၁၂ နှစ် || သေဆုံး || သား |- | ၃ || မောင်ကီးနွန် || ၉ နှစ် || သေဆုံး || သား |- | ၄ || မောင်ညဏ်ဝင်းအောင် || ၅ နှစ် || သေဆုံး || သား |- | ၅ || မောင်ထန်ဟုန်း || ၁၁ နှစ် || သေဆုံး || ဦးမိခ်ကာ၏ သား |- | ၆ || မောင်ဘွေကုန်းထန် || ၇ နှစ် || သေဆုံး || ဦးမိခ်ကာ၏ သား |- | ၇ || မဇွန်လီဆန်း || ၇ နှစ် || သေဆုံး || ဦးမိခ်ကာ၏ သမီး |- | ၈ || ဦးသဲမ်းနိုင် || ၃၅ နှစ် || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၉ || ဦးအွမ်စာ || ၆၅ နှစ် || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၁၀ || မလီလီမိုး || ၅ နှစ် || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၁၁ || မခိုင်ဇသင် || ၁၁ နှစ် || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၁၂ || ဦးဟာလောင်း၏ဇနီး || - || ဒဏ်ရာရ || တစ်ကိုယ်လုံး အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ |- | ၁၃ || ဒေါ်ခေးချိန်း || - || ဒဏ်ရာရ || အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ |- | ၁၄ || ဒေါ်နှီးချောမ် || - || ဒဏ်ရာရ || အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ |- | ၁၅ || ဒေါ်ပါမ်ဆောမ် || - || ဒဏ်ရာရ || အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ |- | ၁၆ || မလီကွီး || ၅ နှစ် || ဒဏ်ရာရ || အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] dzyxrdsr8mvlg8gbdvobd8mjhut5dst 0 285536 1041778 1031251 2026-07-02T10:15:40Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041778 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | image = {{Location map | Myanmar | lat = 21.9211 | long = 95.5861 | width = 250 | float = center | label = ခြေရာတော်ရွာ | border = none | caption = }} | location = [[ခြေရာတော်ရွာ]]၊ [[မြင်းမူမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၂၂–၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | fatalities = ၂၆ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] | notes = မြင်းမူမြို့နယ်အတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အများဆုံး သတ်ဖြတ်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်တို့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြင်းမူမြို့နယ်]]၊ [[ခြေရာတော်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ခြေရာတော်ကျေးရွာ]]၌ စစ်ကောင်စီတပ်များက တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၆ ဦးကို ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် မြင်းမူမြို့နယ်အတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အများဆုံး သတ်ဖြတ်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-09-23 |title=မြင်းမူ ခြေရာတော်ရွာအနီးတွင် တော်လှန်ရေး ရဲဘော် ၂၂ ဦးနှင့် ပြည်သူ ၃ ဦးကို စစ်တပ်က အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ် |url=https://yktnews.com/2023/09/123669/ |access-date=2026-05-10 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |date=2023-09-28 |title=ခြေရာတော်ရွာအနီး လူ ၂၀ ကျော် ဘယ်လိုသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42725/ |access-date=2026-05-10 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-09-23 |title=မြင်းမူမှာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၅ ဦးထက်မနည်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myinmu-pdf-killed-09232023071253.html |access-date=2026-05-10 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |date=2023-09-28 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မြောင်နှင့် မြင်းမူနယ်စပ် စစ်ကောင်စီလူသတ်ပွဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42679/ |access-date=2026-05-10 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် [[မြင်းမူမြို့နယ်]] [[ဂွေးပင်တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ဂွေးပင်တောရွာ]]သို့ စစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့ စစ်ကြောင်းထိုးလာခြင်းကြောင့် [[ကျော့မင်းရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ကျော့မင်းကျေးရွာ]]တွင် အခြေစိုက်နေသည့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များသည် ခြေရာတော်ကျေးရွာသို့ နေရာရွှေ့ပြောင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။သို့သော် ခြေရာတော်ကျေးရွာတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ကြိုတင်ရောက်ရှိကာ ကင်းပုန်းဝပ် စောင့်ဆိုင်းနေခဲ့ကြသည်။ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ရောက်ရှိလာစဉ် စစ်ကောင်စီတပ်များက ဝိုင်းဝန်းပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် မြင်းမူ Black Eagle အဖွဲ့မှ ၁၈ ဦး၊ မြောင်မြို့နယ် တော်လှန်ရေးတပ် (MRA) မှ ၆ ဦး နှင့် မြင်းမူမြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ၂ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2023-09-23 |title=စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက် ထိပ်တန်းသတင်းများ - The Elders အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်နဲ့ NUG ဝန်ကြီးတို့ မြန်မာ့အရေးဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cw5659r4rn1o |access-date=2026-05-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> စစ်တပ်ဘက် နှင့် နီးစပ်သူများက ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့ နံနက် ၄ နာရီဝန်းကျင်အချိန်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ခြေရာတော်ရွာအနီး၌ စစ်ကိုင်းခရိုင် လုံခြုံရေးအဖွဲ့ ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာမှတဆင့် ဤဖြစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုကြသည်။ဖြစ်စဥ်မှာ မြောင်မြို့နယ်ဘက်မှ မြင်းမူမြို့ဘက်သို့ ဦးတည်မောင်းနှင်လာသော မော်တော်ယာဉ်တစ်စီးနှင့် ၎င်းနောက်မှ လိုက်ပါလာသည့် ဆိုင်ကယ်သုံးလေးစီးကို ကင်းပုန်းအဖွဲ့က စစ်ဆေးရန် ရပ်တန့်ခိုင်းစဉ် ကားပေါ်မှ စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် အလောင်း ၂၅ လောင်းနှင့်အတူ လက်လုပ်သေနတ်ရှည် ၈ လက်၊ လက်လုပ်သေနတ်အတို ၂ လက်၊ ကျည်အိမ် ၈ ခု၊ ၁၂ ဗို့ကျည် ၂၀၀ တောင့်၊ အမ်-၂၂ ကျည် ၈၀ တောင့်၊ လက်လုပ်မိုင်း ၂ လုံး၊ ရီမုဆားကစ်ပြား ၂ ခု၊ ဝါယာကြိုး ၅၀ ပေခန့် တစ်ခွေ၊ ဆိုင်ကယ်ဘက္ထရီ ၁၁ လုံး၊ ပြောက်ကျားဦးထုပ် ၆ လုံး၊ ပြောက်ကျားအင်္ကျီ ၉ ထည်၊ ပြောက်ကျားဘောင်းဘီ ၅ ထည်၊ အိုင်ကွန် တစ်လုံးနှင့် အားသွင်းခုံ ၂ ခု၊ ညကြည့်မှန်ပြောင်း ၁ လက်တို့ကို စစ်တပ်ဘက်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်ဟု ရေးသားဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Editor |date=2023-09-23 |title=မြင်းမူမြို့နယ်၊ ခြေရာတော်ရွာနားမှာ စစ်ကြောင်းအဖွဲ့က ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးလို့ လူ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2023/09/23/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%b0%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%81%8a-%e1%80%81%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%9b%e1%80%ac%e1%80%90/ |access-date=2026-05-10 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> တစ်ဖက်တွင်လည်း စစ်တပ်စစ်ကြောင်းကြောင့် ပိတ်မိနေသော အရပ်သားများကို ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ကယ်ထုတ်ဖို့သွားစဥ် ကင်းပုန်းဝပ်နေသည့် စစ်တပ်နှင့် စစ်တပ်ထောက်ခံသူများက ပစ်ခတ်ခဲ့သည့်အတွက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ရဲမွန် |date=2023-09-25 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းထဲက စစ်ရေးအခြေအနေ |url=https://burmese.voanews.com/a/sagaing-myingmu-myung-pdf-military-troop-battles-locals-fled-/7282381.html |access-date=2026-05-10 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ '''ခြေရာတော်ရွာ တိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း ကျဆုံးခဲ့သည့် ရဲဘော်များစာရင်း''' |- ! စဉ် !! တပ်ရင်း/အဖွဲ့အစည်း !! ကျဆုံးဦးရေ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || စစ်ကိုင်းခရိုင် အမှတ် (၅) တပ်ရင်း || ၅ ဦး || ရဲဘော် ၅ ဦး |- | ၂ || ခြေရာတော် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ || ၁၇ ဦး || ရဲဘော် ၁၇ ဦး |- | ၃ || စစ်ကိုင်းခရိုင် အမှတ် (၆) တပ်ရင်း || ၂ ဦး || ရဲဘော် ၂ ဦး |- | ၄ || မြင်းမူ မြို့နယ်ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) || ၂ ဦး || ရဲဘော် ၂ ဦး |- ! colspan="2" | စုစုပေါင်း || ၂၆ ဦး || |- | colspan="4" style="text-align: left; font-size: 90%;" | '''ရင်းမြစ်:''' မြောင်မြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃) |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 6idn6yx0aw3nyn9qz81a98gvuxkyuxy 0 285541 1041766 1037042 2026-07-02T10:05:19Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041766 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | image = {{Location map | Myanmar | lat = 23.0169 | long = 93.9114 | width = 250 | float = center | label = ဝေဘူလမြို့ | caption = }} | caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံပေါ်ရှိ ဝေဘူလမြို့ တည်နေရာ | location = [[ဝေဘူလမြို့]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | date = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] နှင့် [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] | fatalities = ၉ ဦး | injuries = ၄ ဦး | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းအနီးသို့ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု'''သည် [[၂၀၂၃]] ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဝေဘူလမြို့]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းအနီးသို့ [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးနှင့် ဇနီးဖြစ်သူ အပါအဝင် ဒေသခံ ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရုပ်သံ |first=Danger in သတင်း {{!}} |title=လူသူကင်းမဲ့သွားတဲ့ ချင်းပြည်နယ်က ဝေဘူလမြို့လေး (ရုပ်/သံ) |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%80%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%B2%E1%80%B7_%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%80_%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%98%E1%80%B0%E1%80%9C%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8 |access-date=2026-05-10 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/04/10/334298.html|title=ဗားရ်စခန်း အသိမ်းခံရပြီးနောက် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်သဖြင့် အရပ်သား ၈ဦးသေဆုံး|work=The Irrawaddy|access-date=၁၀ မေ ၂၀၂၆|date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၃}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီဝန်းကျင်တွင် [[ဖလမ်းမြို့နယ်]] [[ဗာရန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|ဗာရန်ရွာ]]ရှိ ရဲကင်းစခန်းကို ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ထိုစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်က ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦးအပါအဝင် ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး နောက်ထပ် ၁၁ ဦးသည် အရှင်ဖမ်းဆီး ခံခဲ့ရသည်ဟု ချင်းအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ CNDF အဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ထိုနေ့ နံနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင်အချိန်တွင် ဝေဘူလမြို့ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းအနီးသို့ တပ်မတော်(လေ)က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးဖြင့် ဗုံးလေးလုံး ကြဲချခဲ့ရာ ကျောင်းဝန်းအတွင်းရှိ ကျောင်းပျာတာအိမ် ၂ လုံး ပျက်စီးခဲ့ပြီး အရပ်သားနေအိမ် ၃ လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-04-11 |title=ချင်းပြည်နယ် ဝေဘူလမှာ လေကြောင်းဗုံးကြောင့် အရပ်သားကိုးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/webula-airstrike-04112023064856.html |access-date=2026-05-10 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ယင်းနေ့တွင်ပင် စစ်ကောင်စီတပ်သည် ဗာရန်ရွာအနီးသို့ ဗုံး ၆ လုံးနှင့် ညနေပိုင်းတွင် ရမ်ထလိုရွာအနီးသို့ ဗုံး ၆ လုံးစီကိုလည်း ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ကြဲချခဲ့သည်။ ဝေဘူလမြို့ တိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း သေဆုံးသူများကို ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ဝေဘူလမြို့ရှိ ဆေးခန်းတစ်ခုတွင် ဆေးကုသမှု ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဆလိုင်းဘိုဘို |first=ခင်ရီရီဇော် |date=2023-04-10 |title=ချင်းမြောက်ပိုင်းတွင် စာသင်ကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၊ ၉ ဦးထက်မနည်း သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/30968/ |access-date=2026-05-10 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=10 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210203637/https://myanmar-now.org/mm/news/30968/ |url-status=dead }}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးသူများ == အဆိုပါ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့ရသူ ၉ ဦးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၄ ဦး၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်ကောင်စီက ဝေဘူလမြို့ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၊ အရပ်သားပြည်သူ ၉ ဦးသေဆုံးဟုဆို |url=https://www.bnionline.net/mm/news-98881 |access-date=2026-05-10 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ '''ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း ထိခိုက်သေဆုံးသူများစာရင်း''' |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! အခြေအနေ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || သိက္ခာတော်ရဆရာတော် ဂျေစောဇာထန်း || - || သေဆုံး || ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာ |- | ၂ || ဦးထောင်းဇအုပ် || - || သေဆုံး || ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး |- | ၃ || ဒေါ်ထီးယန်းဆုန်း || - || သေဆုံး || ကျောင်းအုပ်ကြီး၏ဇနီး |- | ၄ || ဒေါ်ဇာနှဲမ်ကိမ်း || - || သေဆုံး || အလယ်တန်းပြဆရာမ |- | ၅ || ဆလိုင်းဗျက်လှယ်ကျဲအို || ၁၂ နှစ် || သေဆုံး || ကျောင်းသား |- | ၆ || ဆလိုင်းနာထန်ဟရင်းဆန်း || - || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၇ || ဆလိုင်းနောအဆန်းလျန်း || - || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၈ || ဒေါ်စေလှယ်ကိမ်း || - || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၉ || မောင်ချစ်မင်းသူ || - || သေဆုံး || အရပ်သား |- | ၁၀ || အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ (၁) || - || ဒဏ်ရာရ || ဒဏ်ရာပြင်းထန် |- | ၁၁ || အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ (၂) || - || ဒဏ်ရာရ || |- | ၁၂ || အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ (၃) || - || ဒဏ်ရာရ || |- | ၁၃ || အမည်မဖော်ပြနိုင်သူ (၄) || - || ဒဏ်ရာရ || |- | colspan="5" style="text-align: left; font-size: 90%;" | '''ရင်းမြစ်:''' RFA သတင်းထုတ်ပြန်ချက် (၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃) |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] h978kjwoc72rdqjaiat3x8vwm6qdasi 0 285611 1041753 1039483 2026-07-02T07:19:40Z Oindrojalik Watch 145098 template 1041753 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | year = ၂၀၂၆ | tourney_name = ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ | other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) superimposed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = [[ကနေဒါနိုင်ငံ]] | country2 = [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]] | country3 = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | dates = ၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် | num_teams = ၄၈ နိုင်ငံ | confederations = ၆ ခု | venues = ၁၆ ခု | cities = ၁၆ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၂]] | nextseason = ''၂၀၃၀'' | updated = }}{{Current sport|sport=ဘောလုံးအားကစား|event=ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|date=ဇွန် ၂၀၂၆}} '''၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ''' (အင်္ဂလိပ်: 2026 FIFA World Cup) သည် [[ဖီဖာ]]အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် (၂၃) ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အထိ [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့ရှိ မြို့ပေါင်း ၁၆ မြို့တွင် ကျင်းပရန် လျာထားသည်။<ref name="Schedule">{{cite web |date=February 4, 2024 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=February 5, 2024 |access-date=February 4, 2024 |publisher=FIFA}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကွာတားဖိုင်နယ်၊ ဆီမီးဖိုင်နယ်နှင့် ဗိုလ်လုပွဲများအပါအဝင် ပွဲစဉ်ပေါင်း ၆၀ ကို မြို့ကြီး ၁၁ မြို့တွင် လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကိုက မြို့ ၃ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲနှင့် ကနေဒါက မြို့ ၂ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲ အသီးသီး လက်ခံကျင်းပသွားမည် ဖြစ်သည်။ ဤကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံ စုပေါင်းအိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းအရေအတွက်ကိုလည်း ၃၂ သင်းမှ ၄၈ သင်းအထိ ပထမဆုံးအကြိမ် တိုးမြှင့်ကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်အတွက် အသင်း (၃၉)သင်း အဖြေထွက် |url=https://news-eleven.com/article/307720 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ဖူးသဖြင့် ယခုတစ်ကြိမ်နှင့်ဆိုလျှင် ကမ္ဘာ့ဖလားကို (တစ်ကိုယ်တော် သို့မဟုတ် ပူးတွဲအိမ်ရှင်အဖြစ်) သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ခံကျင်းပသည့် ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ကနေဒါနိုင်ငံအတွက်မူ ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ၂၀၂၂ ကာတာကမ္ဘာ့ဖလားပြီးနောက် ယခုပြိုင်ပွဲကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း၏ နွေရာသီကာလတွင် ပြန်လည်ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ယခုအကြိမ်တွင် [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ|ကိတ်ဗာဒီ]] (Cape Verde)၊ [[ကူရာဆော|ကူရာဆောနိုင်ငံ]] (Curaçao)၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]] နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]] စသည့် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]သည် ယခုပြိုင်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ပွဲစဉ်ဇယား - အရေးကြီးရက်များနှင့် မြန်မာစံတော်ချိန် {{!}} သတင်း |url=https://myanmarworldcup.com/news/2026-world-cup-key-dates-schedule |access-date=2026-05-11 |website=၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား |language=my}}</ref> == ကျင်းပမည့်နေရာများ == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှင်မြို့ကြီး ၁၆ မြို့ (ကနေဒါနိုင်ငံမှ နှစ်မြို့၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ သုံးမြို့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ၁၁ မြို့) ပါဝင်သည့်စာရင်းကို FIFA က ကြေညာခဲ့သည်။ FIFA ၏ အားကစားကွင်းစပွန်ဆာဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများအရ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် ကာလအတွင်း အားကစားကွင်းများအား အောက်တွင် ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည့် အမည်လွှဲများကို အသုံးပြုမည်။<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia2">{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> လူဝင်ဆံ့မှုပမာဏသည် FIFA မှ ထုတ်ပြန်သည့် အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံထားသည်။<ref name="FIFA stadia">{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> ==== သင်္ကေတရှင်းလင်းချက် ==== † ယခင်အမျိုးသားကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ ‡ အမိုးအပြည့်အစုံ သို့မဟုတ် ပြန်ဆုတ်နိုင်သော အမိုးပါရှိပြီး အတွင်းပိုင်း ရာသီဥတုထိန်းချုပ်မှုစနစ် တပ်ဆင်ထားသည့် အမိုးအကာအောက်ရှိ အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် နေရာများ |- ! scope="col" | မြို့များ ! scope="col" | အားကစားကွင်းများ ! scope="col" | လူဦးရေဝင်ဆံ့မှု ! scope="col" class="unsortable" | ပုံ |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Dallas" | {{flagicon|USA}} [[ဒါးလတ်စ်မြို့]]<br /><small> Arlington, Texas</small> | AT&T Stadium{{double-dagger}}<br />'''{{small|(Dallas Stadium)}}''' | '''94,000''' | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Mexico City" | {{flagicon|MEX}} [[မက္ကဆီကိုမြို့]] | Estadio Azteca{{dagger}}<br />'''{{small|(Mexico City Stadium)}}''' | '''83,000''' | [[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="New York" | {{flagicon|USA}} [[နယူးယောက်မြို့|နယူးယောက်/နယူးဂျာစီ]]<br /><small> East Rutherford, [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]</small> | MetLife Stadium<br />'''{{small|(New York New Jersey Stadium)}}''' | '''82,500''' | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Atlanta" | {{flagicon|USA}} [[အတ္တလန္တာမြို့]] | Mercedes-Benz Stadium {{double-dagger}}<br />'''{{small|(Atlanta Stadium)}}''' | '''75,000''' | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Kansas City" | {{flagicon|USA}} [[မစ်ဆိုရီပြည်နယ်|ကန်းဆပ်မြို့]] | Arrowhead Stadium <br />'''{{small|(Kansas City Stadium)}}''' | '''73,000''' | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Houston" | {{flagicon|USA}} [[ဟူစတန်မြို့]] | NRG Stadium {{double-dagger}}<br />'''{{small|(Houston Stadium)}}''' | '''72,000''' | [[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="San Francisco" | {{flagicon|USA}} [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]]<br /><small> (Santa Clara, [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ကယ်လီဖိုးနီးယား]])</small> | Levi's Stadium <br />'''{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}}''' | '''71,000''' | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Los Angeles" | {{flagicon|USA}} [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]<br /><small>(Inglewood, California)</small> | SoFi Stadium<br />'''{{small|(Los Angeles Stadium)}}''' | '''70,000''' | [[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Philadelphia" | {{flagicon|USA}} [[ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့]] | Lincoln Financial Field<br />'''{{small|(Philadelphia Stadium)}}''' | '''69,000''' | [[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Seattle" | {{flagicon|USA}} [[ဆေအတလ်မြို့]] | Lumen Field<br />'''{{small|(Seattle Stadium)}}''' | '''69,000''' | [[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Boston" | {{flagicon|USA}} [[ဘော့စတွန်မြို့]]<br /><small>(Foxborough, [[မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်]])</small> | Gillette Stadium<br />'''{{small|(Boston Stadium)}}''' | '''65,000''' | [[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|frameless|Gillette Stadium]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Miami" | {{flagicon|USA}} [[မိုင်ယာမီမြို့]]<br /><small>(Miami Gardens, [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]])</small> | Hard Rock Stadium<br />'''{{small|(Miami Stadium)}}''' | '''65,000''' | [[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Vancouver" | {{flagicon|CAN}} [[ဗန်ကူးဗားမြို့]] | BC Place {{double-dagger}}<br />'''{{small|(BC Place Vancouver)}}''' | '''54,000''' | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Monterrey" | {{flagicon|MEX}} မွန်တယ်ရေးမြို့ <br /><small>(Guadalupe)</small> | Estadio BBVA<br />'''{{small|(Estadio Monterrey)}}''' | '''53,500''' | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Guadalajara" | {{flagicon|MEX}} ဂွါဒါလာဟာရာမြို့<br /><small>(Zapopan)</small> | Estadio Akron<br />'''{{small|(Estadio Guadalajara)}}''' | '''48,000''' | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Toronto" | {{flagicon|CAN}} [[တိုရွန်တိုမြို့]] | BMO Field<br />'''{{small|(Toronto Stadium)}}''' | '''45,000''' | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|frameless]] |} == အသင်းများ == {| class="vertical-align-top" |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု A |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | A1 || ''{{fb|MEX}}'' |- | A2 || {{fb|RSA}} |- | A3 || {{fb|KOR}} |- | A4 || {{fb|CZE}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု B |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | B1 || ''{{fb|CAN}}'' |- | B2 || {{fb|BIH}} |- | B3 || {{fb|QAT}} |- | B4 || {{fb|SUI}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု C |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | C1 || {{fb|BRA}} |- | C2 || {{fb|MAR}} |- | C3 || {{fb|HAI}} |- | C4 || {{fb|SCO}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု D |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | D1 || ''{{fb|USA}}'' |- | D2 || {{fb|PAR}} |- | D3 || {{fb|AUS}} |- | D4 || {{fb|TUR}} |} |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု E |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | E1 || {{fb|GER}} |- | E2 || {{fb|CUW}} |- | E3 || {{fb|CIV}} |- | E4 || {{fb|ECU}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု F |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | F1 || {{fb|NED}} |- | F2 || {{fb|JPN}} |- | F3 || {{fb|SWE}} |- | F4 || {{fb|TUN}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု G |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | G1 || {{fb|BEL}} |- | G2 || {{fb|EGY}} |- | G3 || {{fb|IRN}} |- | G4 || {{fb|NZL}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု H |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | H1 || {{fb|ESP}} |- | H2 || {{fb|CPV}} |- | H3 || {{fb|KSA}} |- | H4 || {{fb|URU}} |} |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု I |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | I1 || {{fb|FRA}} |- | I2 || {{fb|SEN}} |- | I3 || {{fb|IRQ}} |- | I4 || {{fb|NOR}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု J |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | J1 || {{fb|ARG}} |- | J2 || {{fb|ALG}} |- | J3 || {{fb|AUT}} |- | J4 || {{fb|JOR}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု K |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | K1 || {{fb|POR}} |- | K2 || {{fb|COD}} |- | K3 || {{fb|UZB}} |- | K4 || {{fb|COL}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု L |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | L1 || {{fb|ENG}} |- | L2 || {{fb|CRO}} |- | L3 || {{fb|GHA}} |- | L4 || {{fb|PAN}} |} |} == ပွဲစဉ်အချိန်ဇယား == <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" |+ Schedule by round |- !Round !ပွဲစဉ် !ရက်စွဲ |- |rowspan=3|အုပ်စုအဆင့် |ပွဲစဉ် ၁ |June 11–17, 2026 |- |ပွဲစဉ် ၂ |June 18–23, 2026 |- |ပွဲစဉ် ၃ |June 24–27, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6| နောက်ဆုံးအဆင့် |Round of 32 |June 28 – July 3, 2026 |- |Round of 16 |July 4–7, 2026 |- |Quarterfinals |July 9–11, 2026 |- |Semifinals |July 14–15, 2026 |- |Match for third place |July 18, 2026 |- |Final |July 19, 2026 |} </div> <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Schedule by group |- !Matchday !Pairings !Groups !Date |- |rowspan=7|ပွဲစဉ် ၁ |rowspan=7|1 vs 2<br>3 vs 4 |A |June 11, 2026 |- |B & D |June 12, 2026 |- |B, C & D |June 13, 2026 |- |E & F |June 14, 2026 |- |G & H |June 15, 2026 |- |I & J |June 16, 2026 |- |K & L |June 17, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6|ပွဲစဉ် ၂ |rowspan=6|1 vs 3<br>4 vs 2 |A & B |June 18, 2026 |- |C & D |June 19, 2026 |- |E & F |June 20, 2026 |- |G & H |June 21, 2026 |- |I & J |June 22, 2026 |- |K & L |June 23, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=4|ပွဲစဉ် ၃ |rowspan=4|4 vs 1<br>2 vs 3 |A, B & C |June 24, 2026 |- |D, E & F |June 25, 2026 |- |G, H & I |June 26, 2026 |- |J, K & L |June 27, 2026 |} === အုပ်စုအဆင့် === === အုပ်စု A === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | ''{{fb|MEX}}'' | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +2 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | style="background:#ccffcc;" rowspan="2" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|KOR}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|CZE}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 2 | style="background:#cce5ff;" | -1 | style="background:#cce5ff;" | '''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|RSA}} |1 |0 |0 |1 |0 |2 | -2 |'''0''' | |} {{football box |date={{Start date|2026|6|11}} |time= 1:00pm [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{fb-rt|MEX}} |score=၂-၀ |team2={{#invoke:flag|fb|RSA}} |goals1= Quiñones {{goal|၉}} <br> Jiménez {{goal|၆၇}} |goals2= |stadium= Estadio Azteca ကွင်း၊ [[မက္ကဆီကိုမြို့|မက္ကစီကိုစီးတီး]] |attendance= 80,824 |referee= Wilton Sampaio (Brazil) |report= }} === အုပ်စု B === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | ''{{fb|CAN}}'' | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | '''1''' | style="background:#ccffcc;" rowspan="2" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|BIH}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | '''1''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|SUI}} | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | '''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|QAT}} |0 |0 |0 |0 |0 |0 | 0 |'''0''' | |} === အုပ်စု C === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|SCO}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|MAR}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | '''1''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|BRA}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | '''1''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|HAI}} |1 |0 |0 |1 |0 |1 | -1 |'''0''' | |} === အုပ်စု D === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | ''{{fb|USA}} '''(H)''''' | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 4 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +3 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|AUS}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |2 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" | +2 | style="background:#ccffcc;" |'''3''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|TUR}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |2 | style="background:#cce5ff;" | -2 | style="background:#cce5ff;" |'''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|PAR}} |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု E === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|GER}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 7 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +6 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|CIV}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" |'''3''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|ECU}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" | -1 | style="background:#cce5ff;" |'''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|CUW}} |1 |0 |0 |1 |1 |7 | -6 |'''0''' | |} === အုပ်စု F === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|SWE}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 5 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +4 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|JPN}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |2 | style="background:#ccffcc;" |2 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |'''1''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|NED}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |2 | style="background:#cce5ff;" |2 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |'''1''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|TUN}} |1 |0 |0 |1 |1 |5 | -4 |'''0''' | |} === အုပ်စု G === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု H === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု I === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု J === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု K === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု L === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} == ဈေးကွက်ရှာဖွေရေး == === ပွဲစဉ်ထုတ်လွှင့်ခွင့် === [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|မိုင်တဲလ်]] (MyTel) ၏ ရုပ်သံပလက်ဖောင်း ဖြစ်သော TV360 က ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ပွဲစဉ်များကို တရားဝင် ထုတ်လွှင့်ခွင့် ရရှိထားသည်။<ref>{{Cite web |last=TV360 Media Hub |date=2026-05-31 |title=2026 Worldcup is coming on TV360 🥳🥳 |url=https://www.youtube.com/watch?v=kEsoZNERGzc |access-date=2026-06-08}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-11 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၁၁ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာ စစ်တပ်ပိုင် Mytel က ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်တွေကို ပြသခွင့်ရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2klzdneylt |access-date=2026-06-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ တရားဝင် တိုက်ရိုက်ပြသခွင့်ရရှိရန် ငွေကြေးများစွာကုန်ကျခံ၍ မူပိုင်ခွင့်ရရှိထားပါသည်။ ထို့အပြင် [[Canal+ Myanmar|Canal Plus]] ၏ သုခုမ Channel တွင်လည်း တရားဝင် တိုက်ရိုက်ပြသခွင့် ရရှိထားပါသည်။ === သီးခြားအကြောင်းအရာ === TV360 ၏ [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] စာမျက်နှာကို Meta က ဖယ်ရှားလိုက်သည်ဟု Justice For Myanmar က ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=နွေဦးတော်လှန်ရေး နေ့စဉ်မှတ်စု (၁၃ ဇွန် ၂၀၂၆ ) |url=https://bur.mizzima.com/2026/06/13/93050 |url-status=live |access-date=14 June 2026 |website=Mizzima}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲများ]] i46bevquojdlgnfgnzxs38v3rb87set 1041754 1041753 2026-07-02T07:24:58Z Oindrojalik Watch 145098 ပြင်ဆင်ခြင်း 1041754 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | year = ၂၀၂၆ | tourney_name = ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ | other_titles = {{ubl|FIFA World Cup 26|Copa Mundial de la FIFA 2026|Coupe du Monde de la FIFA 2026}} | image = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | size = | alt = Emblem of the 2026 FIFA World Cup, showing numbers "2" (top) and "6" (bottom) superimposed by the World Cup trophy <!--Do not add flags to country parameters as per WP:INFOBOXFLAG.--> | country = [[ကနေဒါနိုင်ငံ]] | country2 = [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ]] | country3 = [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] | dates = ၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် | num_teams = ၄၈ နိုင်ငံ | confederations = ၆ ခု | venues = ၁၆ ခု | cities = ၁၆ | champion = | count = | second = | third = | fourth = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | player = | goalkeeper = | young_player = | fair_play = | prevseason = [[၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|၂၀၂၂]] | nextseason = ''၂၀၃၀'' | updated = }}{{Current sport|sport=ဘောလုံးအားကစား|event=ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား|date=ဇူလိုင် ၂၀၂၆}} '''၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ''' (အင်္ဂလိပ်: 2026 FIFA World Cup) သည် [[ဖီဖာ]]အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် (၂၃) ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပြိုင်ပွဲကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အထိ [[ကနေဒါနိုင်ငံ|ကနေဒါ]]၊ [[မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ|မက္ကဆီကို]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တို့ရှိ မြို့ပေါင်း ၁၆ မြို့တွင် ကျင်းပရန် လျာထားသည်။<ref name="Schedule">{{cite web |date=February 4, 2024 |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205034420/https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |archive-date=February 5, 2024 |access-date=February 4, 2024 |publisher=FIFA}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကွာတားဖိုင်နယ်၊ ဆီမီးဖိုင်နယ်နှင့် ဗိုလ်လုပွဲများအပါအဝင် ပွဲစဉ်ပေါင်း ၆၀ ကို မြို့ကြီး ၁၁ မြို့တွင် လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကိုက မြို့ ၃ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲနှင့် ကနေဒါက မြို့ ၂ မြို့တွင် ပွဲစဉ် ၁၀ ပွဲ အသီးသီး လက်ခံကျင်းပသွားမည် ဖြစ်သည်။ ဤကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံ စုပေါင်းအိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းအရေအတွက်ကိုလည်း ၃၂ သင်းမှ ၄၈ သင်းအထိ ပထမဆုံးအကြိမ် တိုးမြှင့်ကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်အတွက် အသင်း (၃၉)သင်း အဖြေထွက် |url=https://news-eleven.com/article/307720 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ဖူးသဖြင့် ယခုတစ်ကြိမ်နှင့်ဆိုလျှင် ကမ္ဘာ့ဖလားကို (တစ်ကိုယ်တော် သို့မဟုတ် ပူးတွဲအိမ်ရှင်အဖြစ်) သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လက်ခံကျင်းပသည့် ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ကနေဒါနိုင်ငံအတွက်မူ ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာနှင့် ဒီဇင်ဘာလများတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ၂၀၂၂ ကာတာကမ္ဘာ့ဖလားပြီးနောက် ယခုပြိုင်ပွဲကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း၏ နွေရာသီကာလတွင် ပြန်လည်ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ယခုအကြိမ်တွင် [[ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ|ကိတ်ဗာဒီ]] (Cape Verde)၊ [[ကူရာဆော|ကူရာဆောနိုင်ငံ]] (Curaçao)၊ [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]] နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]] စသည့် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံ [[အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း|အာဂျင်တီးနားအသင်း]]သည် ယခုပြိုင်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ပွဲစဉ်ဇယား - အရေးကြီးရက်များနှင့် မြန်မာစံတော်ချိန် {{!}} သတင်း |url=https://myanmarworldcup.com/news/2026-world-cup-key-dates-schedule |access-date=2026-05-11 |website=၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား |language=my}}</ref> == ကျင်းပမည့်နေရာများ == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှင်မြို့ကြီး ၁၆ မြို့ (ကနေဒါနိုင်ငံမှ နှစ်မြို့၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ သုံးမြို့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ၁၁ မြို့) ပါဝင်သည့်စာရင်းကို FIFA က ကြေညာခဲ့သည်။ FIFA ၏ အားကစားကွင်းစပွန်ဆာဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများအရ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် ကာလအတွင်း အားကစားကွင်းများအား အောက်တွင် ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည့် အမည်လွှဲများကို အသုံးပြုမည်။<ref>{{cite web |last=Pelit |first=Asli |date=February 16, 2024 |title=FIFA RULES MAY COST METLIFE $80M IN WORLD CUP FINAL BRAND VALUE |url=https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216173018/https://www.sportico.com/business/sponsorship/2024/world-cup-final-metlife-sponsorship-fifa-rules-1234766942/ |archive-date=February 16, 2024 |access-date=July 21, 2024 |work=Sportico}}</ref><ref name="FIFA stadia2">{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> လူဝင်ဆံ့မှုပမာဏသည် FIFA မှ ထုတ်ပြန်သည့် အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံထားသည်။<ref name="FIFA stadia">{{cite web |date=July 15, 2025 |title=The FIFA World Cup 26 stadiums |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |access-date=November 17, 2025 |publisher=FIFA |quote=Stadium official names for the FIFA World Cup 26 have been matched with Host City names and may differ from the common designation used locally.}}</ref> ==== သင်္ကေတရှင်းလင်းချက် ==== † ယခင်အမျိုးသားကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ ‡ အမိုးအပြည့်အစုံ သို့မဟုတ် ပြန်ဆုတ်နိုင်သော အမိုးပါရှိပြီး အတွင်းပိုင်း ရာသီဥတုထိန်းချုပ်မှုစနစ် တပ်ဆင်ထားသည့် အမိုးအကာအောက်ရှိ အားကစားကွင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့် နေရာများ |- ! scope="col" | မြို့များ ! scope="col" | အားကစားကွင်းများ ! scope="col" | လူဦးရေဝင်ဆံ့မှု ! scope="col" class="unsortable" | ပုံ |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Dallas" | {{flagicon|USA}} [[ဒါးလတ်စ်မြို့]]<br /><small> Arlington, Texas</small> | AT&T Stadium{{double-dagger}}<br />'''{{small|(Dallas Stadium)}}''' | '''94,000''' | [[File:Cowboys stadium inside view 4.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Mexico City" | {{flagicon|MEX}} [[မက္ကဆီကိုမြို့]] | Estadio Azteca{{dagger}}<br />'''{{small|(Mexico City Stadium)}}''' | '''83,000''' | [[File:Soccer game at the Azteca Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="New York" | {{flagicon|USA}} [[နယူးယောက်မြို့|နယူးယောက်/နယူးဂျာစီ]]<br /><small> East Rutherford, [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]</small> | MetLife Stadium<br />'''{{small|(New York New Jersey Stadium)}}''' | '''82,500''' | [[File:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Atlanta" | {{flagicon|USA}} [[အတ္တလန္တာမြို့]] | Mercedes-Benz Stadium {{double-dagger}}<br />'''{{small|(Atlanta Stadium)}}''' | '''75,000''' | [[File:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Kansas City" | {{flagicon|USA}} [[မစ်ဆိုရီပြည်နယ်|ကန်းဆပ်မြို့]] | Arrowhead Stadium <br />'''{{small|(Kansas City Stadium)}}''' | '''73,000''' | [[File:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Houston" | {{flagicon|USA}} [[ဟူစတန်မြို့]] | NRG Stadium {{double-dagger}}<br />'''{{small|(Houston Stadium)}}''' | '''72,000''' | [[File:NRG Stadium, LEAGUES CUP 2024 TIGRES INTER MIAMI.jnp.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="San Francisco" | {{flagicon|USA}} [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]]<br /><small> (Santa Clara, [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်|ကယ်လီဖိုးနီးယား]])</small> | Levi's Stadium <br />'''{{small|(San Francisco Bay Area Stadium)}}''' | '''71,000''' | [[File:Entering Levi's Stadium.JPG|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Los Angeles" | {{flagicon|USA}} [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]]<br /><small>(Inglewood, California)</small> | SoFi Stadium<br />'''{{small|(Los Angeles Stadium)}}''' | '''70,000''' | [[File:SoFi Stadium 23rd March 2025.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Philadelphia" | {{flagicon|USA}} [[ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့]] | Lincoln Financial Field<br />'''{{small|(Philadelphia Stadium)}}''' | '''69,000''' | [[File:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Seattle" | {{flagicon|USA}} [[ဆေအတလ်မြို့]] | Lumen Field<br />'''{{small|(Seattle Stadium)}}''' | '''69,000''' | [[File:2025 FIFA Club World Cup - Seattle Sounders FC vs. Botafogo - 03.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Boston" | {{flagicon|USA}} [[ဘော့စတွန်မြို့]]<br /><small>(Foxborough, [[မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်]])</small> | Gillette Stadium<br />'''{{small|(Boston Stadium)}}''' | '''65,000''' | [[File:New England Revolution vs Liga Deportivo Alajuense 2024-03-06 53571677017.jpg|frameless|Gillette Stadium]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Miami" | {{flagicon|USA}} [[မိုင်ယာမီမြို့]]<br /><small>(Miami Gardens, [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]])</small> | Hard Rock Stadium<br />'''{{small|(Miami Stadium)}}''' | '''65,000''' | [[File:Hard Rock Stadium Club World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Vancouver" | {{flagicon|CAN}} [[ဗန်ကူးဗားမြို့]] | BC Place {{double-dagger}}<br />'''{{small|(BC Place Vancouver)}}''' | '''54,000''' | [[File:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Monterrey" | {{flagicon|MEX}} မွန်တယ်ရေးမြို့ <br /><small>(Guadalupe)</small> | Estadio BBVA<br />'''{{small|(Estadio Monterrey)}}''' | '''53,500''' | [[File:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Guadalajara" | {{flagicon|MEX}} ဂွါဒါလာဟာရာမြို့<br /><small>(Zapopan)</small> | Estadio Akron<br />'''{{small|(Estadio Guadalajara)}}''' | '''48,000''' | [[File:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho (3).jpg|frameless]] |- ! style="text-align:left" data-sort-value="Toronto" | {{flagicon|CAN}} [[တိုရွန်တိုမြို့]] | BMO Field<br />'''{{small|(Toronto Stadium)}}''' | '''45,000''' | [[File:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|frameless]] |} == အသင်းများ == {| class="vertical-align-top" |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု A |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | A1 || ''{{fb|MEX}}'' |- | A2 || {{fb|RSA}} |- | A3 || {{fb|KOR}} |- | A4 || {{fb|CZE}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု B |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | B1 || ''{{fb|CAN}}'' |- | B2 || {{fb|BIH}} |- | B3 || {{fb|QAT}} |- | B4 || {{fb|SUI}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု C |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | C1 || {{fb|BRA}} |- | C2 || {{fb|MAR}} |- | C3 || {{fb|HAI}} |- | C4 || {{fb|SCO}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု D |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | D1 || ''{{fb|USA}}'' |- | D2 || {{fb|PAR}} |- | D3 || {{fb|AUS}} |- | D4 || {{fb|TUR}} |} |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု E |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | E1 || {{fb|GER}} |- | E2 || {{fb|CUW}} |- | E3 || {{fb|CIV}} |- | E4 || {{fb|ECU}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု F |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | F1 || {{fb|NED}} |- | F2 || {{fb|JPN}} |- | F3 || {{fb|SWE}} |- | F4 || {{fb|TUN}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု G |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | G1 || {{fb|BEL}} |- | G2 || {{fb|EGY}} |- | G3 || {{fb|IRN}} |- | G4 || {{fb|NZL}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု H |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | H1 || {{fb|ESP}} |- | H2 || {{fb|CPV}} |- | H3 || {{fb|KSA}} |- | H4 || {{fb|URU}} |} |- | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု I |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | I1 || {{fb|FRA}} |- | I2 || {{fb|SEN}} |- | I3 || {{fb|IRQ}} |- | I4 || {{fb|NOR}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု J |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | J1 || {{fb|ARG}} |- | J2 || {{fb|ALG}} |- | J3 || {{fb|AUT}} |- | J4 || {{fb|JOR}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု K |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | K1 || {{fb|POR}} |- | K2 || {{fb|COD}} |- | K3 || {{fb|UZB}} |- | K4 || {{fb|COL}} |} | {| class="wikitable col1center" |- |+ အုပ်စု L |- ! စဉ်||width="220"| အသင်းများ |- | L1 || {{fb|ENG}} |- | L2 || {{fb|CRO}} |- | L3 || {{fb|GHA}} |- | L4 || {{fb|PAN}} |} |} == ပွဲစဉ်အချိန်ဇယား == <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" |+ Schedule by round |- !Round !ပွဲစဉ် !ရက်စွဲ |- |rowspan=3|အုပ်စုအဆင့် |ပွဲစဉ် ၁ |June 11–17, 2026 |- |ပွဲစဉ် ၂ |June 18–23, 2026 |- |ပွဲစဉ် ၃ |June 24–27, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6| နောက်ဆုံးအဆင့် |Round of 32 |June 28 – July 3, 2026 |- |Round of 16 |July 4–7, 2026 |- |Quarterfinals |July 9–11, 2026 |- |Semifinals |July 14–15, 2026 |- |Match for third place |July 18, 2026 |- |Final |July 19, 2026 |} </div> <div style=display:inline-grid> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ Schedule by group |- !Matchday !Pairings !Groups !Date |- |rowspan=7|ပွဲစဉ် ၁ |rowspan=7|1 vs 2<br>3 vs 4 |A |June 11, 2026 |- |B & D |June 12, 2026 |- |B, C & D |June 13, 2026 |- |E & F |June 14, 2026 |- |G & H |June 15, 2026 |- |I & J |June 16, 2026 |- |K & L |June 17, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=6|ပွဲစဉ် ၂ |rowspan=6|1 vs 3<br>4 vs 2 |A & B |June 18, 2026 |- |C & D |June 19, 2026 |- |E & F |June 20, 2026 |- |G & H |June 21, 2026 |- |I & J |June 22, 2026 |- |K & L |June 23, 2026 |- style="border-top:3px solid green" |rowspan=4|ပွဲစဉ် ၃ |rowspan=4|4 vs 1<br>2 vs 3 |A, B & C |June 24, 2026 |- |D, E & F |June 25, 2026 |- |G, H & I |June 26, 2026 |- |J, K & L |June 27, 2026 |} === အုပ်စုအဆင့် === === အုပ်စု A === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | ''{{fb|MEX}}'' | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +2 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | style="background:#ccffcc;" rowspan="2" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|KOR}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|CZE}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 2 | style="background:#cce5ff;" | -1 | style="background:#cce5ff;" | '''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|RSA}} |1 |0 |0 |1 |0 |2 | -2 |'''0''' | |} {{football box |date={{Start date|2026|6|11}} |time= 1:00pm [[UTC−06:00|UTC−6]] |team1={{fb-rt|MEX}} |score=၂-၀ |team2={{#invoke:flag|fb|RSA}} |goals1= Quiñones {{goal|၉}} <br> Jiménez {{goal|၆၇}} |goals2= |stadium= Estadio Azteca ကွင်း၊ [[မက္ကဆီကိုမြို့|မက္ကစီကိုစီးတီး]] |attendance= 80,824 |referee= Wilton Sampaio (Brazil) |report= }} === အုပ်စု B === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | ''{{fb|CAN}}'' | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | '''1''' | style="background:#ccffcc;" rowspan="2" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|BIH}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | '''1''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|SUI}} | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | '''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|QAT}} |0 |0 |0 |0 |0 |0 | 0 |'''0''' | |} === အုပ်စု C === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|SCO}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|MAR}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | '''1''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|BRA}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | '''1''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|HAI}} |1 |0 |0 |1 |0 |1 | -1 |'''0''' | |} === အုပ်စု D === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | ''{{fb|USA}} '''(H)''''' | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 4 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +3 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|AUS}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |2 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" | +2 | style="background:#ccffcc;" |'''3''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|TUR}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |2 | style="background:#cce5ff;" | -2 | style="background:#cce5ff;" |'''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|PAR}} |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု E === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|GER}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 7 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +6 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|CIV}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" |'''3''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|ECU}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" | -1 | style="background:#cce5ff;" |'''0''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|CUW}} |1 |0 |0 |1 |1 |7 | -6 |'''0''' | |} === အုပ်စု F === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|SWE}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 5 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | +4 | style="background:#ccffcc;" | '''3''' | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | {{fb|JPN}} | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |1 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |2 | style="background:#ccffcc;" |2 | style="background:#ccffcc;" |0 | style="background:#ccffcc;" |'''1''' |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | {{fb|NED}} | style="background:#cce5ff;" | 1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |1 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |2 | style="background:#cce5ff;" |2 | style="background:#cce5ff;" |0 | style="background:#cce5ff;" |'''1''' | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 |{{fb|TUN}} |1 |0 |0 |1 |1 |5 | -4 |'''0''' | |} === အုပ်စု G === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု H === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု I === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု J === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု K === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} === အုပ်စု L === {| class="wikitable" style="text-align:left;" !အဆင့် !အသင်း !ပွဲ !နိုင် !သရေ !ရှုံး !ဂိုးသွင်း !ဂိုးပေး !ဂိုးကွာ !ရမှတ် ! |- | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | 1 | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | +1 | style="background:#ccffcc;" | 3 | rowspan="2" style="background:#ccffcc;" |ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ |- | style="background:#ccffcc;" | 2 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | 0 | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | | style="background:#ccffcc;" | |- | style="background:#cce5ff;" | 3 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | 0 | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" | | style="background:#cce5ff;" |အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြေရှိ |- |4 | |1 |0 |0 |1 |1 |4 | -3 |'''0''' | |} == ဈေးကွက်ရှာဖွေရေး == === ပွဲစဉ်ထုတ်လွှင့်ခွင့် === [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|မိုင်တဲလ်]] (MyTel) ၏ ရုပ်သံပလက်ဖောင်း ဖြစ်သော TV360 က ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ ပွဲစဉ်များကို တရားဝင် ထုတ်လွှင့်ခွင့် ရရှိထားသည်။<ref>{{Cite web |last=TV360 Media Hub |date=2026-05-31 |title=2026 Worldcup is coming on TV360 🥳🥳 |url=https://www.youtube.com/watch?v=kEsoZNERGzc |access-date=2026-06-08}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-11 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၁၁ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာ စစ်တပ်ပိုင် Mytel က ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်တွေကို ပြသခွင့်ရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2klzdneylt |access-date=2026-06-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲစဉ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ တရားဝင် တိုက်ရိုက်ပြသခွင့်ရရှိရန် ငွေကြေးများစွာကုန်ကျခံ၍ မူပိုင်ခွင့်ရရှိထားပါသည်။ ထို့အပြင် [[Canal+ Myanmar|Canal Plus]] ၏ သုခုမ Channel တွင်လည်း တရားဝင် တိုက်ရိုက်ပြသခွင့် ရရှိထားပါသည်။ === သီးခြားအကြောင်းအရာ === TV360 ၏ [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] စာမျက်နှာကို Meta က ဖယ်ရှားလိုက်သည်ဟု Justice For Myanmar က ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=နွေဦးတော်လှန်ရေး နေ့စဉ်မှတ်စု (၁၃ ဇွန် ၂၀၂၆ ) |url=https://bur.mizzima.com/2026/06/13/93050 |url-status=live |access-date=14 June 2026 |website=Mizzima}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား ပြိုင်ပွဲများ]] lzumcodqgjga34w3syrj89f1uvh5jod 0 286714 1041715 1038138 2026-07-02T01:19:03Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1041715 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | date = ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၂၅ မတ် ၂၀၂၄ | place = [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း | image = A location inside the town destroyed due to the Battle of Hsihseng.jpg | caption = ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည့် မြို့တွင်း တစ်နေရာ | map_type = Myanmar | latitude = 20.1517 | longitude = 97.2342 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့ တည်နေရာ | map_label = ဆီဆိုင်မြို့ | result = တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက မြို့အား ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်ထိုးစစ်ဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည် | combatant1 = * {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Liberation Army.svg}} [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်|PNLO/PNLA]] * [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖက်ဒရယ်ကောင်စီ|ပအိုဝ်းအမျိုးသား ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ]] (PNFC) * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] * {{flagicon image|Flag of the Karenni Nationalities Defence Force.svg}} [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]] | combatant2 = * {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Organisation.svg}} ([[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|PNA]]) | commander1 = ခွန်မြင့်ထွန်း | commander2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | units1 = PNLA နှင့် မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်များ | units2 = * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] (အခြေစိုက် ခမရ ၄၂၃၊ ခမရ ၄၂၄) * ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ (PNA) | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = ခမရ ၄၂၃ နှင့် ခမရ ၄၂၄ တပ်စခန်းများ ကျရှုံး | notes = ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အပြင်းထန်ဆုံးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] (NCA) ၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်]] (PNLO/PNLA) သည် စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေးအတွက် လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲကာ တော်လှန်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီးနောက်၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့နယ်ရှိ စစ်စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-04-03 |title=စစ်ကောင်စီ ထိန်းချုပ်လိုက်သည့် ဆီဆိုင်မြို့သို့ ဒေသခံများပြန်မဝင်နိုင်သေး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50709/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PNLA) နှင့် မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ဆီဆိုင်မြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ ခမရ (၄၂၃) နှင့် ခမရ (၄၂၄) စစ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တစ်ခုလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကြောင့် တိုက်ပွဲများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြို့တော် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့ပြီး စစ်တပ်ဘက်က မြို့ကို ပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် ပြင်းထန်သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများဖြင့် တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့၏ ၉၀ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ၃၂ ရက်ကြာ ပြင်းထန်သည့် စစ်တပ်၏ စစ်ဆင်ရေးကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်တွင် တော်လှန်ရေးတပ်များသည် ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်လက်ထဲသို့ လွှဲအပ်လိုက်ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်က ထိန်းချုပ်ပြီး ဒေသခံများကို နေရပ်ပြန်နေခိုင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/650641 |access-date=2026-05-28 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဆီဆိုင်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၃၁၀ တွင် တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မောက်မယ်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်နှင့် တောင်ကြီးမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအများစု အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လုပ်ကိုင်စားသောက်ကြသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး မြို့ပေါ်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ခြေလျင်တပ်ရင်းများဖြစ်ကြသော ခလရ (၄၂၃) နှင့် ခလရ (၄၂၄) တို့ အခြေစိုက်ထားသည်။<ref>{{Cite web |last=အောင်နိုင် |date=2024-01-31 |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်နှင့် PNO ပြန်ထိန်းချုပ်၊ တိုက်ပွဲများပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48715/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဒေသတွင်းတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကြီး နှစ်ခုရှိရာ ပထမတစ်ခုမှာ အစဉ်အဆက် စစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့ပြီး ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသကို စိုးမိုးထားသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီ၏ အဓိကအားကိုးရသော အဖွဲ့ဖြစ်သည့် PNO တွင် လက်နက်ကိုင်အင်အား ၃,၀၀၀ ခန့်အထိ ရှိနိုင်ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် တော်လှန်ရေးတပ်များကို တိုက်ခိုက်ရန် လူအင်အားစုဆောင်း၍ လက်နက်တပ်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ဒုတိယအဖွဲ့မှာ လက်နက်ကိုင်အင်အား ၄၀၀ နှင့်အထက် ရှိနိုင်ကြောင်း အကဲခတ်များ ယူဆထားကြသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (PNLO/PNLA) ဖြစ်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးစာချုပ် (NCA) တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော PNLO/PNLA ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များသည် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ “ငြိမ်းချမ်းရေး” ဆွေးနွေးပွဲတိုင်းတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ယခုဆီဆိုင်တိုက်ပွဲသည် စစ်ကောင်စီကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2024-01-27 |title=ဆီဆိုင်ကို ပအိုဝ်းနဲ့ မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်တွေ ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-fighting-pa-o-and-alliance-capture-sac-base/7459748.html |access-date=2026-05-28 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားရသည့် တိုက်ရိုက်အကြောင်းအရင်းမှာ ဆီဆိုင်တိုက်ပွဲများ မဖြစ်ပွားမီ ဒေသတွင်း၌ လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား ဖမ်းဆီးရမိသည့် ဖြစ်စဉ်များနှင့် အဓိကဆက်စပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပင်လုံမြို့၊ ဆနင်းကျေးရွာဘက်မှ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ပင်ဖြစ်ကျေးရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာသည့် မော်တော်ယာဉ်တစ်စီးပေါ်မှ Type-81 အမျိုးအစား သေနတ် ၄၉၉ လက်၊ ကျည်အိမ် ၄၉၈ ခုနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင်လည်း ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စံဖူးကျေးရွာအနီး၌ မော်တော်ယာဉ် ၅ စီးဖြင့် တင်ဆောင်လာသည့် လက်နက်ခဲယမ်းများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ စစ်ဆေးစဉ်အတွင်း ယာဉ်တန်းပါအဖွဲ့က လက်နက်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် မီးလောင်ပျက်စီးသွားသော လက်နက်မျိုးစုံ ၅၀၄ လက်၊ အာပီဂျီ ၁၀ လက်၊ ၁၀၇ မမ ရှော့တိုက်ဒုံး ၆ လုံးနှင့် ခဲယမ်းအချို့ကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထိုစံဖူးကျေးရွာ ဖမ်းဆီးမှုဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်းတွင် နှစ်ဖက်တပ်များအကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာပြီး ဆီဆိုင်မြို့အထိ တိုက်ပွဲများ ကူးစက်ဖြစ်ပွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲများသည် ဆီဆိုင်မြို့အထိ ကူးစက်ပြန့်ပွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်ကလည်း ဆီဆိုင်မြို့နယ် PNLOတို့ဌာနချုပ် ဗဟိုဌာနချုပ် အဝန်းအပိုင်းရှိ နော်ထော်ကျေးရွာကို တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ တပ်မတော်(လေ)က လေယာဉ်ဖြင့် လာရောက်ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Sai Harn |date=2024-01-28 |title=ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲ စစ်ကောင်စီ လက်နက်ကြီး၊ လေကြောင်း တိုက်ခိုက် ဘုန်ကြီးကျောင်းနှင့် အဆောက်အဦး ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ |url=https://burmese.shannews.org/archives/39752 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့ကို စိုးမိုးထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းထားသည့် PNO ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသည့် PNLO တို့အကြား အားပြိုင်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် PNO ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ကို ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် PNLO နှင့်အတူ ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်များက ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် PNO ပြည်သူ့စစ် များက ထိုးစစ်ဆင်နေသော်လည်း ဆီဆိုင်မြို့ကို PNLA နှင့်မဟာမိတ်တပ်များက ဆက်လက် သိမ်းပိုက်ထားဆဲ |url=https://yktnews.com/2024/01/142298/ |access-date=2026-05-28 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကြောင့် စစ်ကောင်စီဘက်က အထိနာမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီးနောက်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုဖြင့် [[ဟိုင်ဂင်သဘောတူညီချက်|ဟိုင်ဂင်]] အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲအသစ်များ ထပ်မံပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2024-01-25 |title=ဆီဆိုင်မြို့နယ်တွင် လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုများ ဆက်ဖြစ်နေ၍ ဒေသခံများ မြို့ကိုစွန့်ခွာထွက်ပြေး |url=https://kicnews.org/2024/01/%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80/ |access-date=2026-05-28 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}</ref> ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ် PNLO / PNLA၊ ပအိုဝ်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ် PNDF အပါအဝင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ပူးပေါင်းကာ ဆီဆိုင်မြို့ပေါ်တွင် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများကို ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဆီဆိုင်မြို့လယ်မှ မြောက်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာရှိ ခမရ-၄၂၄ တပ်ရင်းကို ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲဲ့ပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း PNLO က ပုံနှင့်တကွ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2024-01-29 |title=ဆီဆိုင်မြို့ ရဲစခန်းနှင့် တပ်စခန်းတစ်ခုကို ပအိုဝ်းတော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်သိမ်းပိုက် - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2024/01/29/%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84/ |access-date=2026-05-28 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ ခမရ (၄၂၃) နှင့် ခမရ (၄၂၄) စစ်စခန်းများကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မြို့တစ်ခုလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (PNFC) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခွန်မြင့်ထွန်းနှင့် PNLO ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတို့က အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=SHAN |date=2024-01-27 |title=ဆီဆိုင် ခမရ (၄၂၄) ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်၊ နေဝင်းထွန်း ဦးဆောင်သည့် PNO ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းရန် PNLA တိုက်တွန်း |url=https://burmese.shannews.org/archives/39738 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်လိုက်ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြို့တော် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ကောင်စီဘက်က ဆီဆိုင်မြို့အား ပြန်လည်ရရှိရန်နှင့် တောင်ကြီးမြို့ကို ခုခံကာကွယ်ရန်အတွက် စစ်ကူနှင့် လက်နက်ရိက္ခာများ အင်အားဖြည့်တင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သည် ဆိုက်ခေါင်ဘက်မှနေ၍ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်း၊ မြေထိုးစက်များ အသုံးပြုခြင်းနှင့် လေကြောင်းလိုင်းမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Sai Harn |date=2024-01-26 |title=ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေပြီး စစ်ကောင်စီမှ လက်နက်ကြီး၊ လေယာဉ်ဖြင့် ပစ်ကူ |url=https://burmese.shannews.org/archives/39714 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> == စစ်တပ်၏တန်ပြန်ထိုးစစ် == ဆီဆိုင်မြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် (ဌာနေ) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် အဓိကဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် တန်ပြန်ထိုးစစ် ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက် တိုက်ပွဲများ ၁၆ ကြိမ်ထက်မနည်း ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်က လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လမ်းမကြီး ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-02 |title=ဆီဆိုင်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေကြောင်း PNLA ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsihseng-battle-04022024015053.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့နောက် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်၌ တန်ပြန်ထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဟိုခဲဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် ဆေးရုံကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဆေးရုံဝန်ထမ်းအိမ်ရာနှင့် ရဲစခန်းကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မွေတော်ဘုရားကုန်းကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စံဖူးကျေးရွာကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကချားကျေးရွာကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဘုရားဖြူလမ်းဆုံကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေသခံတိုင်းရင်းသားပြည်သူတို့၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဆီဆိုင်မြို့အား အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်၊ ထောက်ပံ့ငွေများပေးအပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/54231 |access-date=2026-05-28 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == သက်ရောက်မှုများနှင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ကောင်ႏမူႏဗွာ ရွာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ ဆီဆိုင်မြို့လည်ခေါင်ရှိ အရိယာမဂ္ဂင်ဓမ္မာရုံ၊ ဟိုခဲဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအတွင်းရှိ အဆောက်အဦးအချို့နှင့် ဒေသခံ နေအိမ် အများအပြားပျက်စီးခဲ့ပြီး ဒေသခံ တစ်သိန်းကျော် ဘေးလွတ်ရာထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။။ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တိုက်ပွဲများသည် ရက်ပေါင်း ၇၀ ကျော်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပအိုဝ်းလူငယ်အစည်းအရုံး (PYO) ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအတွင်းရှိ ဟိုပုံး၊ ဆီဆိုင်နှင့် ပင်လောင်းမြို့နယ်များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများနှင့် လူနေအိမ် ၅၀၀ နီးပါး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် တိုက်ပွဲကာလအတွင်း အရပ်သား ၅၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆၈ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပြီး၊ ရှမ်းတောင်တိုက်ပွဲ ရက်ပေါင်း ၇၀ ကျော်အတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှု ၄၅၅ ကြိမ်နှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှု အကြိမ်ရေ ၂,၅၀၀ ကျော်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အရပ်သားသေဆုံးမှုမှာ ၅၈ ဦးအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-24 |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေတဲ့ ဆီဆိုင်မြို့မှာ ပိတ်မိနေသူတွေ ရှိနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsihseng-trapped-fighting-pnlo-01242024131156.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အလားတူ စစ်ရေးအရ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PNLA) က ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ရာ၌ ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့က ဆီဆိုင်မြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ သေဆုံးသူ ရုပ်အလောင်း ၅၀ ခန့်နှင့်အတူ လက်နက် ၅၀ ခန့်ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-30 |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကောင်စီ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-statement-hsihseng-control-03302024002424.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] lkryhuex6w8wik1qezzzv9bml3l8akz 1041716 1041715 2026-07-02T01:19:39Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1041716 wikitext text/x-wiki '''ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] (NCA) ၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်]] (PNLO/PNLA) သည် စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေးအတွက် လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲကာ တော်လှန်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီးနောက်၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့နယ်ရှိ စစ်စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-04-03 |title=စစ်ကောင်စီ ထိန်းချုပ်လိုက်သည့် ဆီဆိုင်မြို့သို့ ဒေသခံများပြန်မဝင်နိုင်သေး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50709/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> {{Infobox military conflict | conflict = ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | date = ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၂၅ မတ် ၂၀၂၄ | place = [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း | image = A location inside the town destroyed due to the Battle of Hsihseng.jpg | caption = ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည့် မြို့တွင်း တစ်နေရာ | map_type = Myanmar | latitude = 20.1517 | longitude = 97.2342 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့ တည်နေရာ | map_label = ဆီဆိုင်မြို့ | result = တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက မြို့အား ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်ထိုးစစ်ဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည် | combatant1 = * {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Liberation Army.svg}} [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်|PNLO/PNLA]] * [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖက်ဒရယ်ကောင်စီ|ပအိုဝ်းအမျိုးသား ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ]] (PNFC) * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] * {{flagicon image|Flag of the Karenni Nationalities Defence Force.svg}} [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]] | combatant2 = * {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Organisation.svg}} ([[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|PNA]]) | commander1 = ခွန်မြင့်ထွန်း | commander2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | units1 = PNLA နှင့် မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်များ | units2 = * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] (အခြေစိုက် ခမရ ၄၂၃၊ ခမရ ၄၂၄) * ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ (PNA) | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = ခမရ ၄၂၃ နှင့် ခမရ ၄၂၄ တပ်စခန်းများ ကျရှုံး | notes = ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အပြင်းထန်ဆုံးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PNLA) နှင့် မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ဆီဆိုင်မြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ ခမရ (၄၂၃) နှင့် ခမရ (၄၂၄) စစ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တစ်ခုလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကြောင့် တိုက်ပွဲများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြို့တော် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့ပြီး စစ်တပ်ဘက်က မြို့ကို ပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် ပြင်းထန်သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများဖြင့် တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့၏ ၉၀ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ၃၂ ရက်ကြာ ပြင်းထန်သည့် စစ်တပ်၏ စစ်ဆင်ရေးကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်တွင် တော်လှန်ရေးတပ်များသည် ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်လက်ထဲသို့ လွှဲအပ်လိုက်ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်က ထိန်းချုပ်ပြီး ဒေသခံများကို နေရပ်ပြန်နေခိုင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/650641 |access-date=2026-05-28 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဆီဆိုင်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၃၁၀ တွင် တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မောက်မယ်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်နှင့် တောင်ကြီးမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအများစု အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လုပ်ကိုင်စားသောက်ကြသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး မြို့ပေါ်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ခြေလျင်တပ်ရင်းများဖြစ်ကြသော ခလရ (၄၂၃) နှင့် ခလရ (၄၂၄) တို့ အခြေစိုက်ထားသည်။<ref>{{Cite web |last=အောင်နိုင် |date=2024-01-31 |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်နှင့် PNO ပြန်ထိန်းချုပ်၊ တိုက်ပွဲများပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48715/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဒေသတွင်းတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကြီး နှစ်ခုရှိရာ ပထမတစ်ခုမှာ အစဉ်အဆက် စစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့ပြီး ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသကို စိုးမိုးထားသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီ၏ အဓိကအားကိုးရသော အဖွဲ့ဖြစ်သည့် PNO တွင် လက်နက်ကိုင်အင်အား ၃,၀၀၀ ခန့်အထိ ရှိနိုင်ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် တော်လှန်ရေးတပ်များကို တိုက်ခိုက်ရန် လူအင်အားစုဆောင်း၍ လက်နက်တပ်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ဒုတိယအဖွဲ့မှာ လက်နက်ကိုင်အင်အား ၄၀၀ နှင့်အထက် ရှိနိုင်ကြောင်း အကဲခတ်များ ယူဆထားကြသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (PNLO/PNLA) ဖြစ်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးစာချုပ် (NCA) တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော PNLO/PNLA ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များသည် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ “ငြိမ်းချမ်းရေး” ဆွေးနွေးပွဲတိုင်းတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ယခုဆီဆိုင်တိုက်ပွဲသည် စစ်ကောင်စီကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2024-01-27 |title=ဆီဆိုင်ကို ပအိုဝ်းနဲ့ မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်တွေ ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-fighting-pa-o-and-alliance-capture-sac-base/7459748.html |access-date=2026-05-28 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားရသည့် တိုက်ရိုက်အကြောင်းအရင်းမှာ ဆီဆိုင်တိုက်ပွဲများ မဖြစ်ပွားမီ ဒေသတွင်း၌ လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား ဖမ်းဆီးရမိသည့် ဖြစ်စဉ်များနှင့် အဓိကဆက်စပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပင်လုံမြို့၊ ဆနင်းကျေးရွာဘက်မှ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ပင်ဖြစ်ကျေးရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာသည့် မော်တော်ယာဉ်တစ်စီးပေါ်မှ Type-81 အမျိုးအစား သေနတ် ၄၉၉ လက်၊ ကျည်အိမ် ၄၉၈ ခုနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင်လည်း ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စံဖူးကျေးရွာအနီး၌ မော်တော်ယာဉ် ၅ စီးဖြင့် တင်ဆောင်လာသည့် လက်နက်ခဲယမ်းများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ စစ်ဆေးစဉ်အတွင်း ယာဉ်တန်းပါအဖွဲ့က လက်နက်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် မီးလောင်ပျက်စီးသွားသော လက်နက်မျိုးစုံ ၅၀၄ လက်၊ အာပီဂျီ ၁၀ လက်၊ ၁၀၇ မမ ရှော့တိုက်ဒုံး ၆ လုံးနှင့် ခဲယမ်းအချို့ကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထိုစံဖူးကျေးရွာ ဖမ်းဆီးမှုဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်းတွင် နှစ်ဖက်တပ်များအကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာပြီး ဆီဆိုင်မြို့အထိ တိုက်ပွဲများ ကူးစက်ဖြစ်ပွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲများသည် ဆီဆိုင်မြို့အထိ ကူးစက်ပြန့်ပွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်ကလည်း ဆီဆိုင်မြို့နယ် PNLOတို့ဌာနချုပ် ဗဟိုဌာနချုပ် အဝန်းအပိုင်းရှိ နော်ထော်ကျေးရွာကို တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ တပ်မတော်(လေ)က လေယာဉ်ဖြင့် လာရောက်ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Sai Harn |date=2024-01-28 |title=ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲ စစ်ကောင်စီ လက်နက်ကြီး၊ လေကြောင်း တိုက်ခိုက် ဘုန်ကြီးကျောင်းနှင့် အဆောက်အဦး ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ |url=https://burmese.shannews.org/archives/39752 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့ကို စိုးမိုးထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းထားသည့် PNO ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသည့် PNLO တို့အကြား အားပြိုင်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် PNO ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ကို ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် PNLO နှင့်အတူ ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်များက ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် PNO ပြည်သူ့စစ် များက ထိုးစစ်ဆင်နေသော်လည်း ဆီဆိုင်မြို့ကို PNLA နှင့်မဟာမိတ်တပ်များက ဆက်လက် သိမ်းပိုက်ထားဆဲ |url=https://yktnews.com/2024/01/142298/ |access-date=2026-05-28 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကြောင့် စစ်ကောင်စီဘက်က အထိနာမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီးနောက်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုဖြင့် [[ဟိုင်ဂင်သဘောတူညီချက်|ဟိုင်ဂင်]] အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲအသစ်များ ထပ်မံပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2024-01-25 |title=ဆီဆိုင်မြို့နယ်တွင် လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုများ ဆက်ဖြစ်နေ၍ ဒေသခံများ မြို့ကိုစွန့်ခွာထွက်ပြေး |url=https://kicnews.org/2024/01/%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80/ |access-date=2026-05-28 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}</ref> ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ် PNLO / PNLA၊ ပအိုဝ်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ် PNDF အပါအဝင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ပူးပေါင်းကာ ဆီဆိုင်မြို့ပေါ်တွင် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများကို ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဆီဆိုင်မြို့လယ်မှ မြောက်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာရှိ ခမရ-၄၂၄ တပ်ရင်းကို ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲဲ့ပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း PNLO က ပုံနှင့်တကွ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2024-01-29 |title=ဆီဆိုင်မြို့ ရဲစခန်းနှင့် တပ်စခန်းတစ်ခုကို ပအိုဝ်းတော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်သိမ်းပိုက် - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2024/01/29/%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84/ |access-date=2026-05-28 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ ခမရ (၄၂၃) နှင့် ခမရ (၄၂၄) စစ်စခန်းများကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မြို့တစ်ခုလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (PNFC) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခွန်မြင့်ထွန်းနှင့် PNLO ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတို့က အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=SHAN |date=2024-01-27 |title=ဆီဆိုင် ခမရ (၄၂၄) ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်၊ နေဝင်းထွန်း ဦးဆောင်သည့် PNO ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းရန် PNLA တိုက်တွန်း |url=https://burmese.shannews.org/archives/39738 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်လိုက်ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြို့တော် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ကောင်စီဘက်က ဆီဆိုင်မြို့အား ပြန်လည်ရရှိရန်နှင့် တောင်ကြီးမြို့ကို ခုခံကာကွယ်ရန်အတွက် စစ်ကူနှင့် လက်နက်ရိက္ခာများ အင်အားဖြည့်တင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သည် ဆိုက်ခေါင်ဘက်မှနေ၍ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်း၊ မြေထိုးစက်များ အသုံးပြုခြင်းနှင့် လေကြောင်းလိုင်းမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Sai Harn |date=2024-01-26 |title=ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေပြီး စစ်ကောင်စီမှ လက်နက်ကြီး၊ လေယာဉ်ဖြင့် ပစ်ကူ |url=https://burmese.shannews.org/archives/39714 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> == စစ်တပ်၏တန်ပြန်ထိုးစစ် == ဆီဆိုင်မြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် (ဌာနေ) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် အဓိကဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် တန်ပြန်ထိုးစစ် ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက် တိုက်ပွဲများ ၁၆ ကြိမ်ထက်မနည်း ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်က လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လမ်းမကြီး ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-02 |title=ဆီဆိုင်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေကြောင်း PNLA ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsihseng-battle-04022024015053.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့နောက် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်၌ တန်ပြန်ထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဟိုခဲဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် ဆေးရုံကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဆေးရုံဝန်ထမ်းအိမ်ရာနှင့် ရဲစခန်းကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မွေတော်ဘုရားကုန်းကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စံဖူးကျေးရွာကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကချားကျေးရွာကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဘုရားဖြူလမ်းဆုံကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေသခံတိုင်းရင်းသားပြည်သူတို့၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဆီဆိုင်မြို့အား အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်၊ ထောက်ပံ့ငွေများပေးအပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/54231 |access-date=2026-05-28 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == သက်ရောက်မှုများနှင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ကောင်ႏမူႏဗွာ ရွာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ ဆီဆိုင်မြို့လည်ခေါင်ရှိ အရိယာမဂ္ဂင်ဓမ္မာရုံ၊ ဟိုခဲဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအတွင်းရှိ အဆောက်အဦးအချို့နှင့် ဒေသခံ နေအိမ် အများအပြားပျက်စီးခဲ့ပြီး ဒေသခံ တစ်သိန်းကျော် ဘေးလွတ်ရာထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။။ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တိုက်ပွဲများသည် ရက်ပေါင်း ၇၀ ကျော်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပအိုဝ်းလူငယ်အစည်းအရုံး (PYO) ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအတွင်းရှိ ဟိုပုံး၊ ဆီဆိုင်နှင့် ပင်လောင်းမြို့နယ်များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများနှင့် လူနေအိမ် ၅၀၀ နီးပါး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် တိုက်ပွဲကာလအတွင်း အရပ်သား ၅၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆၈ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပြီး၊ ရှမ်းတောင်တိုက်ပွဲ ရက်ပေါင်း ၇၀ ကျော်အတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှု ၄၅၅ ကြိမ်နှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှု အကြိမ်ရေ ၂,၅၀၀ ကျော်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အရပ်သားသေဆုံးမှုမှာ ၅၈ ဦးအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-24 |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေတဲ့ ဆီဆိုင်မြို့မှာ ပိတ်မိနေသူတွေ ရှိနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsihseng-trapped-fighting-pnlo-01242024131156.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အလားတူ စစ်ရေးအရ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PNLA) က ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ရာ၌ ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့က ဆီဆိုင်မြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ သေဆုံးသူ ရုပ်အလောင်း ၅၀ ခန့်နှင့်အတူ လက်နက် ၅၀ ခန့်ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-30 |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကောင်စီ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-statement-hsihseng-control-03302024002424.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] rgppaemxhtlcgf3b4a7cfo06rje3h98 3 286724 1041700 1034362 2026-07-01T20:42:46Z ~2026-22521-17 143373 /* ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-22521-17 ! */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1041700 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-22521-17 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] @[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၂၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 2kqtyw798xo00dq554dsl1rt996r1sb 1041701 1041700 2026-07-01T20:43:24Z ~2026-22521-17 143373 /* ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-22521-17 ! */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1041701 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-22521-17 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] @[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၂၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :👋🏽 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၃၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) qmf4fl35rf39kou9beicjmjnxfbbzoj 1041702 1041701 2026-07-01T20:43:58Z ~2026-22521-17 143373 /* 🔍 */ အပိုင်းသစ် 1041702 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-22521-17 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] @[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၂၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :👋🏽 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၃၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) == 🔍 == 🔍 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၃၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) l5jt0vsywbnm9fdk2dqvznd5t5j9ie5 1041703 1041702 2026-07-01T20:44:28Z ~2026-22521-17 143373 /* 🔍 */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1041703 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-22521-17 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] @[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၂၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :👋🏽 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၃၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) == 🔍 == 🔍 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၃၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :Subscribed [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၄၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 5jx1e8ch4sytffl834fkmx8d9ddzlik 1041704 1041703 2026-07-01T20:44:58Z ~2026-22521-17 143373 /* 🔍 */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1041704 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-22521-17 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] @[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၂၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :👋🏽 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၃၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) == 🔍 == 🔍 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၃၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :Subscribed [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၄၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) ::🏡 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၄၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) i0bn890wsl4xc6opigbbsafxpckaws6 1041705 1041704 2026-07-01T20:45:31Z ~2026-22521-17 143373 /* ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ~2026-22521-17 ! */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1041705 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-22521-17 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] @[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၂၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :👋🏽 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၃၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အး သုံပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၅၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) == 🔍 == 🔍 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၃၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) :Subscribed [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၄၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) ::🏡 [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22521-17|&#126;2026-22521-17]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22521-17|talk]]) ၂၀:၄၄၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) eg95i4zgxnczhdzoec6wd040gjd7jd2 0 286837 1041786 1038186 2026-07-02T10:21:23Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1041786 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = မတောကျေးရွာ၊ [[မင်းကင်းမြို့နယ်]] | date = ၃ ဇွန် ၂၀၂၄ | time = မနက် ၈ နာရီကျော် | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]၊[[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | coordinates = {{coord|22.5312|94.4915|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 22.5312 | long = 94.4915 | width = 250 | label = မတောရွာ | position = right | caption = }} | map_caption = မင်းကင်းမြို့နယ်အတွင်း မတောကျေးရွာ တည်နေရာ | target = မင်္ဂလာဆောင်ပွဲ တက်ရောက်နေသည့် အရပ်သားပြည်သူများ | type = လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်း | weapons = ပေါင်ချိန်ပြင်းအားမြင့်ဗုံး (၂) လုံး | fatalities = ၂၈ ဦး (ကလေးငယ်များ ပါဝင်) | injuries = ၅၄ ဦးထက်မနည်း | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |တိုက်လေယာဉ် (၁) စီးဖြင့် မင်္ဂလာဆောင်ထမင်းကျွေးပွဲပြုလုပ်နေစဉ် ဗုံး (၂) လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |စစ်ကောင်စီဘက်မှ PDF ခေါင်းဆောင်ပိုင်း မင်္ဂလာပွဲဖြစ်သည်ဟု သတင်းမှားဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မြေပြင်တွင် ရွှေမျောလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သည့် အရပ်သားပြည်သူများသာ ဖြစ်သည်။ |ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ဆောင်နေချိန်တွင် မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း မင်းကင်းမြို့တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၆၀ မမ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ထပ်မံပစ်ခတ်နှောင့်ယှက်ခဲ့သည်။}} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းကင်းမြို့နယ်]]၊ [[မတောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်|မတောကျေးရွာ]]တွင် [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ထိုဖြစ်စဉ်သည် မတောကျေးရွာ၌ မင်္ဂလာဆောင် ထမင်းကျွေးပွဲ ကျင်းပနေစဉ် တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် ဒေသခံ အရပ်သားပြည်သူ ၂၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-06-03 |title=မင်းကင်းက မင်္ဂလာဆောင် ဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၉ ဦးရှိ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c6pp75z1q4vo |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-12 |title=သေတွင်းကလွတ်သူ သတို့သမီးပြန်ပြောပြတဲ့ မင်းကင်း၊ မတောရွာမင်္ဂလာဆောင်ဗုံးကြဲခံရမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cv2234pqdjdo |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-06-04 |title=မင်းကင်းမြို့မှ မင်္ဂလာဆောင်ကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိတိုးလာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52949/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == မတောကျေးရွာသည် မင်းကင်းမြို့တစ်ဖက်ကမ်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်မတိုင်မီ ကာလများတွင် ဒေသခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ၏ စစ်ရေးဖိအားပေးမှုနှင့် ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် မင်းကင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် လက်နက်ကိုင် ပြည်သူ့စစ် (ပျူစောထီး) အားကောင်းသော ကျေးရွာများမှာ ရိက္ခာစုဆောင်းခြင်းနှင့် စီးပွားရေးအရ ကျပ်တည်းမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မတောရွာမင်္ဂလာဆောင်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု စစ်ပွဲဆိုင်ရာရာဇဝတ်မှုမြောက်ဟု NUG ဝန်ကြီးပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/655178 |access-date=2026-05-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-06-03 |title=မင်းကင်းမှာ မင်္ဂလာပွဲ ဗုံးကြဲခံရပြီး လူနှစ်ဆယ်ကျော်သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-mingin-06032024040945.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့ နံနက် ၈ နာရီကျော်အချိန်တွင် မတောကျေးရွာ၌ မင်္ဂလာဆောင် ထမင်းကျွေးပွဲ ကျင်းပနေစဉ် စစ်ကောင်စီတပ်၏ တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးက ရွာအတွင်းသို့ ပေါင်ချိန်ပြင်းအားမြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံးတစ်လုံးမှာ မင်္ဂလာဆောင်အိမ်နှင့် မင်္ဂလာမဏ္ဍပ်ကြားသို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး နောက်ထပ်တစ်လုံးမှာ မင်္ဂလာဆောင်အိမ်အနီးသို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ မြေကြီးမာနေသည့် အခြေအနေကြောင့် ဗုံးအစအနများ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားခဲ့ရာ လူထိခိုက်သေဆုံးမှု များပြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-06-04 |title=မင်းကင်းမှာ မင်္ဂလာဆောင် ဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိလာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-mingin-06042024005149.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မင်္ဂလာဆောင်အိမ်နှင့် အနီးနားရှိ နေအိမ်အချို့ ပျက်စီးခဲ့ပြီး ပွဲတက်ရောက်နေသူများနှင့် အရပ်သား ၂၉ ဦး သေဆုံးကာ ၃၀ ထက်မနည်း ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီလိုလားသော တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များတွင် အဆိုပါ မင်္ဂလာဆောင်သည် PDF ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ မင်္ဂလာပွဲဖြစ်ပြီး မင်းကင်းမြို့ကို တိုက်ခိုက်ရန် ဆွေးနွေးနေခြင်းကြောင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရေးသားခဲ့ကြသော်လည်း၊ မြေပြင်ကူညီရေးအဖွဲ့များနှင့် [[ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်|ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ် (SRF)]] ခေါင်းဆောင်များ၏ ပြောကြားချက်အရ သတို့သမီးမှာ ရွှေမျောလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူ ဒေသခံတစ်ဦးသာဖြစ်ပြီး တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်များ ရောက်ရှိနေသည်ဟူသော သတင်းမှားကြောင့် ဗုံးကြဲခံရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားချိန်တွင် သတို့သားနှင့် သတို့သမီးမှာ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဟန်သစ် |date=2024-06-05 |title=လူ ၃၀ခန့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် မင်္ဂလာဆောင်ဗုံးကြဲခံရမှု ဖြစ်စဉ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52976/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး == ထို ဖြစ်စဉ်သည် သေဆုံးသူအရေအတွက် ၂၈ ဦးအထိ ရှိခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ဒဏ်ရာရသူ ၅၄ ဦးထက်မနည်း ရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့ထဲမှ ၁၂ ဦးသည် ပြင်းထန်ဒဏ်ရာ ရခဲ့သည်။လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဒေသခံများမှာ ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခံရမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ခေါ်ဆောင်ကာ တောတောင်များအတွင်းသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။ မြေပြင်ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များက ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ဆောင်နေချိန်တွင် ချင်းတွင်းမြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ မင်းကင်းမြို့တွင်းမှ စစ်ကောင်စီတပ်က ၆၀ မမ လက်နက်ကြီးများဖြင့် လှမ်းမျှော်ပစ်ခတ်ခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ပြည်သူ့စစ် (ပျူစောထီး) ကျေးရွာများဖြစ်သော ပန်းဆက်ရွာနှင့် တောင်ဖြူရွာများဘက်မှ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် လူနာသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများ ဇွန်လ ၃ ရက် ညနှောင်းပိုင်းအထိ ကြန့်ကြာခဲ့ရသည်။ သေဆုံးသူများ၏ ဈာပနကို ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မင်းကင်း၊ မတောရွာ မင်္ဂလာဆောင် ဗုံးကြဲခံရမှု လူ ၃၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရ ၆၀ ဦးကျော်ကို သုံးနေရာခွဲပြီး ကုသမှုများပေးနေ |url=https://cjplatform.com/56202412/ |access-date=2026-05-30 |website=cjplatform.com |language=en}}</ref> == သေဆုံးခဲ့သည့် အရပ်သားပြည်သူများစာရင်း == စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အတည်ပြု အရပ်သားပြည်သူ ၂၈ ဦး၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-06-05 |title=မင်းကင်း၊ မတောကျေးရွာ မင်္ဂလာဆောင်ကို စစ်ကောင်စီက လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကျဲမှု သေဆုံးသူ ကလေးငယ် ၇ ဦး အပါအဝင် ပြည်သူ ၂၈ ဦး၏ အမည်များ ရရှိ |url=https://yktnews.com/2024/06/165958/ |access-date=2026-05-30 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:80%;" |- style="background:#efefef;" ! အမှတ် !! အမည် !! အသက် !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဖိုးလပြည့် || ၁၂ နှစ် || ယုံသာကျေးရွာ || ကလေးငယ် |- | ၂ || ဦးမောင်ကြီး || ၅၅ နှစ် || ယုံသာကျေးရွာ || |- | ၃ || မစုစံ || ၂၃ နှစ် || ယုံသာကျေးရွာ || |- | ၄ || ဒေါ်ညွန့်ကြည် || ၆၂ နှစ် || ပုထိုးလုံးရွာ || |- | ၅ || ဒေါ်မြတင် || ၇၁ နှစ် || ကျွန်းတော်ကျေးရွာ || |- | ၆ || ကိုတူးနိုင် || ၂၉ နှစ် || ပျဉ်းပင်မှော်ကျေးရွာ || |- | ၇ || မထားထား || ၃၂ နှစ် || ကလေး၀ကျေးရွာ || |- | ၈ || ဦးမင်းမင်း ||ID ၅၇ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၉ || ဦးဆွေဇင်ဦး || ၅၀ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၀ || ဒေါ်ခင်မျိုးကြည် || ၄၇ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၁ || ကိုကျော်ကျော်ဦး || ၂၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၂ || ဒေါ်ရွှေကြည် || ၆၅ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၃ || ဦးကျော်မင်းထွဋ် || ၃၅ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၄ || ဦးယမင်းသူ || ၃၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || မဇင်မာသူ/မချမ်းမေ တို့၏ ဖခင် |- | ၁၅ || ဒေါ်ခင်ထွေးကြည် || ၃၅ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၆ || ဦးယမင်းသူ၏သမီး || ၂ နှစ် || မတောကျေးရွာ || ကလေးငယ် (အမည်မသိရ) |- | ၁၇ || ဦးဇင်ကိုဦး || ၃၄ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၈ || ဦးမင်းသူ || ၃၉ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၉ || ကိုကျော်သူရ || ၂၀ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၀ || မဇင်မာသူ || ၁၀ နှစ် || မတောကျေးရွာ || ကလေးငယ် |- | ၂၁ || မဇင်မာလင်း || ၁၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၂ || ဦးအဲသိန်း ||၄၅ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၃ || မောင်ဖြိုးဇာနည်သိန်း || ၁၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၄ || မောင်စိုင်းထက်အောင် || ၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || ကလေးငယ် |- | ၂၅ || ဒေါ်မိပန့် || ၅၅ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၆ || ကိုလင်းဇော် || ၃၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၇ || ဒေါ်စန်းနွဲ့ || ၅၇ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၈ || မချမ်းမေ || ၄ နှစ် || မတောကျေးရွာ || ကလေးငယ် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] nppmel29kxd1k5jwgpd46y8khh5picc 10 288806 1041672 1041554 2026-07-01T13:44:12Z Pho Sai 45037 1041672 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{{section|{{{child|}}}}}} | title = {{{name|{{{title|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly> }}}}}} | titleclass = fn | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{imagesize|{{{image-size|{{{pixels|}}}}}}}}}|alt={{{alt|{{{alt|}}}}}}|sizedefault=frameless}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle= background:#dfdfdf | label1 = {{Nowrap|ပြိုင်ပွဲအမျိုးအစား}} | data1 = {{{category|}}} | label2 = ကျင်းပသည့် နိုင်ငံ | data2 = {{{country|{{{country/region|}}}}}} | label3 = ကျင်းပရာ ဒေသ | data3 = {{{region|}}} | label4 = နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်း | data4 = {{{affiliations|}}} | label5 = ပထမဦးဆုံးပြိုင်ပွဲ | data5 = {{{inaugural|{{{inaugural2|}}}}}} | label6 = ပြိုင်ပွဲဖျက်သိမ်း | data6 = {{{folded|}}} | label7 = ပြိုင်ပွဲအတန်းအစား | data7 = {{{classes|}}} | label8 = Prototype တန်း | data8 = {{{LMP classes|}}} | label9 = GT တန်း | data9 = {{{GT classes|}}} | label10 = ယာဉ်မောင်းများ | data10 = {{{drivers|}}} | label11 = ယာဉ်စီးများ | data11 = {{{riders|}}} | label12 = အသင်းများ | data12 = {{{teams|}}} | label13 = ယာဉ်တည်ဆောက်သူများ | data13 = {{{constructors|}}} | label14 = ယာဉ်ထုတ်လုပ်သူများ | data14 = {{{manufacturers|}}} | label15 = ယာဉ်ကိုယ်ထည်ပံ့ပိုးသူများ | data15 = {{{chassis|}}} | label16 = ယာဉ်ကိုယ်ထည်ထုတ်လုပ်သူများ | data16 = {{{chassis manufacturers|}}} | label17 = အင်ဂျင်ပံ့ပိုးသူများ | data17 = {{{engines|}}} | label18 = အင်ဂျင်ထုတ်လုပ်သူများ | data18 = {{{engine manufacturers|}}} | label19 = တာယာပံ့ပိုးသူများ | data19 = {{{tyres|}}} | label20 = တာယာပံ့ပိုးသူများ | data20 = {{{tires|}}} | label21 = လက်ရှိချန်ပီယံများ | data21 = {{{current_champions|}}} | label22 = {{#switch:{{{name|}}} |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Drivers' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]] |World Rally Championship | WRC = [[:en:List of World Rally Championship Drivers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ }} | data22 = {{{champion driver|}}} | label23 = {{#switch:{{{name|}}} |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Drivers' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်မောင်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]] |World Rally Championship | WRC = [[:en:List of World Rally Championship Co-Drivers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} တွဲဖက်–ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} တွဲဖက်–ယာဉ်မောင်း ချန်ပီယံ }} | data23 = {{{champion codriver|}}} | label24 = {{#switch:{{{name|}}} |MotoGP World Championship | MotoGP = [[:en: List of 500cc/MotoGP World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်စီး ချန်ပီယံ]] |Moto2 World Championship | Moto2 = [[:en:List of 250cc/Moto2 World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်စီးချန်ပီယံ]] |Moto3 World Championship | Moto3 = [[:en:List of 125cc/Moto3 World Riders' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်စီးချန်ပီယံ]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်စီး ချန်ပီယံ }} | data24 = {{{champion rider|}}} | label25 = {{#switch:{{{name|}}} |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]] |MotoGP World Championship | MotoGP = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ]] |Moto2 World Championship | Moto2 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ]] |Moto3 World Championship | Moto3 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ }} | data25 = {{{constructor|}}} | label26 = {{#switch:{{{name|}}} |ဖော်မြူလာ ဝမ်း | F1 = [[:en:List of Formula One World Constructors' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ]] |World Rally Championship | WRC = [[:en:List of World Rally Championship Manufacturers' champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ယာဉ်တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံ }} | data26 = {{{manufacturer|}}} | label27 = {{#switch:{{{name|}}} |MotoGP World Championship | MotoGP = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း]] |Moto2 World Championship | Moto2 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း]] |Moto3 World Championship | Moto3 = [[:en:List of Grand Prix motorcycle racing World Teams' Champions|{{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း]] |#default = {{#if:{{{folded|}}}|Last}} ချန်ပီယံအသင်း }} | data27 = {{{champion team|}}} | label28 = ဆုရရှိမှု အများဆုံး | data28 = {{{most titles|}}} | label29 = တရားဝင်ဝဘ်ဆိုက် | data29 = {{{website|}}} | header30 = {{{section1|}}} | header31 = {{{section2|}}} | header32 = {{{section3|}}} | header33 = {{{section4|}}} | header34 = {{{section5|}}} | below = {{#if:{{{current_season|}}}|[[File:Motorsport current event.svg|33px|]] ''[[:en:{{{current_season|}}}{{!}}လက်ရှိပြိုင်ပွဲရာသီ]]''}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox motorsport championship with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox motorsport championship]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| affiliations | alt | caption | category | champion codriver | champion driver | champion rider | champion team | chassis | chassis manufacturers | child | classes | constructor | constructors | country | country/region | current_champions | current_season | drivers | engine manufacturers | engines | folded | GT classes | image-size | imagesize | inaugural | inaugural2 | LMP classes | logo | manufacturer | manufacturers | most titles | name | pixels | region | riders | section | section1 | section2 | section3 | section4 | section5 | teams | tires | title | tyres | website }}<noinclude>{{template doc}}</noinclude> 9fflbk3q572usgoknnlhamvniaqnr24 0 288848 1041682 1041650 2026-07-01T16:45:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1041682 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။ ==မြို့ပြဒေသများ== ===မြို့ပြများ=== ===မြို့များ=== ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== ==စီးပွားရေး== ==လူဦးရေ== ==ယဉ်ကျေးမှု== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] k95it57qywtxqh861h2rekjeyvx6smg 1041683 1041682 2026-07-01T16:51:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1041683 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။ ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။ ==မြို့ပြဒေသများ== ===မြို့ပြများ=== ===မြို့များ=== ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== ==စီးပွားရေး== ==လူဦးရေ== ==ယဉ်ကျေးမှု== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] h167umxin3cs8dxij27955ebm5xzuwa 1041684 1041683 2026-07-01T16:53:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1041684 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== ===မြို့ပြများ=== ===မြို့များ=== ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== ==စီးပွားရေး== ==လူဦးရေ== ==ယဉ်ကျေးမှု== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] kjgnsix6g5pnu8narnq2b7bkyhhseh8 1041685 1041684 2026-07-01T16:54:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့ပြဒေသများ */ 1041685 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== ===မြို့များ=== ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== ==စီးပွားရေး== ==လူဦးရေ== ==ယဉ်ကျေးမှု== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 4atafr29loarv1qw3p0togz19fw7blx 1041686 1041685 2026-07-01T16:56:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့ပြများ */ 1041686 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== ==စီးပွားရေး== ==လူဦးရေ== ==ယဉ်ကျေးမှု== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] juufkdkjp5mrwkwfrhckp8376nvw5ci 1041687 1041686 2026-07-01T16:58:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့များ */ 1041687 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== ==စီးပွားရေး== ==လူဦးရေ== ==ယဉ်ကျေးမှု== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 9ft8zc4kck98ldn6qh7j4szmvmptkze 1041688 1041687 2026-07-01T16:59:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ */ 1041688 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ==လူဦးရေ== ==ယဉ်ကျေးမှု== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] jeq4uh4z6ylvz9s39fvvfdf7wjoec9r 1041689 1041688 2026-07-01T17:02:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးပွားရေး */ 1041689 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== ==ယဉ်ကျေးမှု== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] gje2pnf3ktsry8p5zcrkdsfnm8cxwrg 1041718 1041689 2026-07-02T02:06:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေ */ 1041718 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] dmvqnhbthj0tknlvp0j1kwuf1se0mrx 1041719 1041718 2026-07-02T02:09:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ယဉ်ကျေးမှု */ 1041719 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။ မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။ ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] iz6i2pw4qart0mropdr7b8bc79m82kw 1041720 1041719 2026-07-02T02:10:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေ */ 1041720 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Shiga prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ရှိဂခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] [[File:Percentage Surviving to Certain Ages in Shiga Prefecture.png|thumb|In 2020, Shiga Prefecture had the highest [[List of Japanese prefectures by life expectancy|life expectancy fixed in Japan]]: 85.71 years<ref>{{cite web|title=The Japanese Mortality Database: Shiga Prefecture |url=https://www.ipss.go.jp/p-toukei/JMD/25/index.html |publisher=[[National Institute of Population and Social Security Research]] |language=en |date=30 March 2025}}</ref>]] {{Historical populations | 1920 |651050 | 1930 |691631 | 1940 |703679 | 1950 |861180 | 1960 |842695 | 1970 |889768 | 1980 |1079898 | 1990 |1222411 | 2000 |1342832 | 2010 |1410777 | 2015 |1412916 | source = [http://www.pref.shiga.lg.jp/data/population/renew/index.html#nenp] }} ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။ မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။ ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] p923rur20jcixyjkyyy8htrevnrakgz 1041721 1041720 2026-07-02T02:12:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေ */ 1041721 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Shiga prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ရှိဂခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] [[File:Percentage Surviving to Certain Ages in Shiga Prefecture.png|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၈၅.၇၁ နှစ်ဖြင့် မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=The Japanese Mortality Database: Shiga Prefecture |url=https://www.ipss.go.jp/p-toukei/JMD/25/index.html |publisher=[[National Institute of Population and Social Security Research]] |language=en |date=30 March 2025}}</ref>]] {{Historical populations | 1920 |651050 | 1930 |691631 | 1940 |703679 | 1950 |861180 | 1960 |842695 | 1970 |889768 | 1980 |1079898 | 1990 |1222411 | 2000 |1342832 | 2010 |1410777 | 2015 |1412916 | source = [http://www.pref.shiga.lg.jp/data/population/renew/index.html#nenp] }} ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။ မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။ ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] i8s7boah36kd61k8fv04hcddlptpwvj 1041722 1041721 2026-07-02T02:13:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ယဉ်ကျေးမှု */ 1041722 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Shiga prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ရှိဂခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] [[File:Percentage Surviving to Certain Ages in Shiga Prefecture.png|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၈၅.၇၁ နှစ်ဖြင့် မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=The Japanese Mortality Database: Shiga Prefecture |url=https://www.ipss.go.jp/p-toukei/JMD/25/index.html |publisher=[[National Institute of Population and Social Security Research]] |language=en |date=30 March 2025}}</ref>]] {{Historical populations | 1920 |651050 | 1930 |691631 | 1940 |703679 | 1950 |861180 | 1960 |842695 | 1970 |889768 | 1980 |1079898 | 1990 |1222411 | 2000 |1342832 | 2010 |1410777 | 2015 |1412916 | source = [http://www.pref.shiga.lg.jp/data/population/renew/index.html#nenp] }} ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။{{cn|date=May 2025}} မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။<ref>{{cite web | author = Biwako Visitors Bureau | title = Experiencing Ninjutsu (Ninja's techniques) at the ninja's native place – Koka Ninjutsu Yashiki | url = http://en.biwako-visitors.jp/reports/ninja2/ | access-date = 2011-05-13}}</ref> ==ပညာရေး== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] k5uqpgxrhamzn5adg2zn78ftgzuv234 1041723 1041722 2026-07-02T02:21:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပညာရေး */ 1041723 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Shiga prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ရှိဂခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] [[File:Percentage Surviving to Certain Ages in Shiga Prefecture.png|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၈၅.၇၁ နှစ်ဖြင့် မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=The Japanese Mortality Database: Shiga Prefecture |url=https://www.ipss.go.jp/p-toukei/JMD/25/index.html |publisher=[[National Institute of Population and Social Security Research]] |language=en |date=30 March 2025}}</ref>]] {{Historical populations | 1920 |651050 | 1930 |691631 | 1940 |703679 | 1950 |861180 | 1960 |842695 | 1970 |889768 | 1980 |1079898 | 1990 |1222411 | 2000 |1342832 | 2010 |1410777 | 2015 |1412916 | source = [http://www.pref.shiga.lg.jp/data/population/renew/index.html#nenp] }} ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။{{cn|date=May 2025}} မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။<ref>{{cite web | author = Biwako Visitors Bureau | title = Experiencing Ninjutsu (Ninja's techniques) at the ninja's native place – Koka Ninjutsu Yashiki | url = http://en.biwako-visitors.jp/reports/ninja2/ | access-date = 2011-05-13}}</ref> ===ပညာရေး=== ရှိဂခရိုင်တွင် တက္ကသိုလ် ၁၀ ခု၊ ကောလိပ် ၂ ခု၊ ဂျပန်နိုင်ငံအများပြည်သူတက္ကသိုလ် (The Open University of Japan) ၏ လေ့လာရင်းစင်တာတစ်ခု ရှိသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県内の大学・短期大学 | trans-title = Universities and junior colleges in Shiga prefecture | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/b/sigaku_daigaku/daigaku/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> * [[Newton College (Japan)|Biwako-Gakuin University]] (Higashiomi) * [[Biwako Seikei Sport College]] (Otsu) * [[Nagahama Institute of Bio-Science and Technology]] (Nagahama) * [[Ritsumeikan University]] (Kyoto and Kusatsu) * [[Ryukoku University]] (Kyoto and Otsu) * [[Seian University of Art and Design]] (Otsu) * [[Seisen University (Shiga)|Seisen University]] (Hikone) * [[Shiga Bunkyo Junior College]] (Nagahama) * [[Shiga Junior College]] (Otsu) * [[Shiga University]] (Hikone and [[Ōtsu]]) * [[Shiga University of Medical Science]] (Otsu) * [[University of Shiga Prefecture]] (Hikone) ရှိဂခရိုင်ရှိ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် အခြားသော ပညာရေးနေရာများနှင့် မတူကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် မူလတန်း ပဉ္စမနှစ်တန်းကျောင်းသားများအတွက် ရည်ရွယ်ထားသည့် သင်္ဘောဖြင့် ဘိဝခိုကန်အတွင်း လှည့်လည်ကာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကန်၏ ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာရသည်။ ဤရေပေါ်ကျောင်းကို "အုမိနော့ခိုး" ဟု သိကြသည်။<ref name="Yoshikawa (2008)">吉川 宏, 就航25周年を迎えた学習船「うみのこ」での体験学習(第2章 海洋教育活動の事例紹介,<特集>日本の海洋教育活動), 日本船舶海洋工学会誌　KANRIN（咸臨）, 2008, 21 巻, p. 27-, 公開日 2018/03/30, Online ISSN 2424-161X, Print ISSN 1880-3725, https://doi.org/10.14856/kanrin.21.0_27, https://www.jstage.jst.go.jp/article/kanrin/21/0/21_KJ00005082122/_article/-char/ja</ref> ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] fia5v7bd195qlsoru2scsytmj9kauzc 1041724 1041723 2026-07-02T02:23:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပညာရေး */ 1041724 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Shiga prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ရှိဂခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] [[File:Percentage Surviving to Certain Ages in Shiga Prefecture.png|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၈၅.၇၁ နှစ်ဖြင့် မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=The Japanese Mortality Database: Shiga Prefecture |url=https://www.ipss.go.jp/p-toukei/JMD/25/index.html |publisher=[[National Institute of Population and Social Security Research]] |language=en |date=30 March 2025}}</ref>]] {{Historical populations | 1920 |651050 | 1930 |691631 | 1940 |703679 | 1950 |861180 | 1960 |842695 | 1970 |889768 | 1980 |1079898 | 1990 |1222411 | 2000 |1342832 | 2010 |1410777 | 2015 |1412916 | source = [http://www.pref.shiga.lg.jp/data/population/renew/index.html#nenp] }} ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။{{cn|date=May 2025}} မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။<ref>{{cite web | author = Biwako Visitors Bureau | title = Experiencing Ninjutsu (Ninja's techniques) at the ninja's native place – Koka Ninjutsu Yashiki | url = http://en.biwako-visitors.jp/reports/ninja2/ | access-date = 2011-05-13}}</ref> ===ပညာရေး=== ရှိဂခရိုင်တွင် တက္ကသိုလ် ၁၀ ခု၊ ကောလိပ် ၂ ခု၊ ဂျပန်နိုင်ငံအများပြည်သူတက္ကသိုလ် (The Open University of Japan) ၏ လေ့လာရင်းစင်တာတစ်ခု ရှိသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県内の大学・短期大学 | trans-title = Universities and junior colleges in Shiga prefecture | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/b/sigaku_daigaku/daigaku/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> * [[Newton College (Japan)|Biwako-Gakuin University]] (Higashiomi) * [[Biwako Seikei Sport College]] (Otsu) * [[Nagahama Institute of Bio-Science and Technology]] (Nagahama) * [[Ritsumeikan University]] (Kyoto and Kusatsu) * [[Ryukoku University]] (Kyoto and Otsu) * [[Seian University of Art and Design]] (Otsu) * [[Seisen University (Shiga)|Seisen University]] (Hikone) * [[Shiga Bunkyo Junior College]] (Nagahama) * [[Shiga Junior College]] (Otsu) * [[Shiga University]] (Hikone and [[Ōtsu]]) * [[Shiga University of Medical Science]] (Otsu) * [[University of Shiga Prefecture]] (Hikone) ရှိဂခရိုင်ရှိ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် အခြားသော ပညာရေးနေရာများနှင့် မတူကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် မူလတန်း ပဉ္စမနှစ်တန်းကျောင်းသားများအတွက် ရည်ရွယ်ထားသည့် သင်္ဘောဖြင့် ဘိဝခိုကန်အတွင်း လှည့်လည်ကာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကန်၏ ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာရသည်။ ဤရေပေါ်ကျောင်းကို "အုမိနော့ခိုး" ဟု သိကြသည်။<ref name="Yoshikawa (2008)">吉川 宏, 就航25周年を迎えた学習船「うみのこ」での体験学習(第2章 海洋教育活動の事例紹介,<特集>日本の海洋教育活動), 日本船舶海洋工学会誌　KANRIN（咸臨）, 2008, 21 巻, p. 27-, 公開日 2018/03/30, Online ISSN 2424-161X, Print ISSN 1880-3725, https://doi.org/10.14856/kanrin.21.0_27, https://www.jstage.jst.go.jp/article/kanrin/21/0/21_KJ00005082122/_article/-char/ja</ref> ===အားကစား=== အောက်ပါအားကစားအသင်းများသည် ရှိဂခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ *ဘတ်စကတ်ဘော - Shiga LakeStars *ဘောလုံး - [[Lagend Shiga FC|Lagend Shiga]] (Moriyama), MIO Biwako Kusastsu (later [[Reilac Shiga FC|Reilac Shiga]]) (Kusatsu), [[Sagawa Shiga F.C.]] (Moriyama). *တင်းနစ် - SHRIGGA AKA UVEAL *ဘောလီဘော - [[Toray Arrows (women's volleyball team)]] (အိုးဆွတ်) ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 4bdnwzh71faksav6aydadwwmfutcx5v 1041725 1041724 2026-07-02T02:24:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခရီးသွားလုပ်ငန်း */ 1041725 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Shiga prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ရှိဂခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] [[File:Percentage Surviving to Certain Ages in Shiga Prefecture.png|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၈၅.၇၁ နှစ်ဖြင့် မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=The Japanese Mortality Database: Shiga Prefecture |url=https://www.ipss.go.jp/p-toukei/JMD/25/index.html |publisher=[[National Institute of Population and Social Security Research]] |language=en |date=30 March 2025}}</ref>]] {{Historical populations | 1920 |651050 | 1930 |691631 | 1940 |703679 | 1950 |861180 | 1960 |842695 | 1970 |889768 | 1980 |1079898 | 1990 |1222411 | 2000 |1342832 | 2010 |1410777 | 2015 |1412916 | source = [http://www.pref.shiga.lg.jp/data/population/renew/index.html#nenp] }} ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။{{cn|date=May 2025}} မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။<ref>{{cite web | author = Biwako Visitors Bureau | title = Experiencing Ninjutsu (Ninja's techniques) at the ninja's native place – Koka Ninjutsu Yashiki | url = http://en.biwako-visitors.jp/reports/ninja2/ | access-date = 2011-05-13}}</ref> ===ပညာရေး=== ရှိဂခရိုင်တွင် တက္ကသိုလ် ၁၀ ခု၊ ကောလိပ် ၂ ခု၊ ဂျပန်နိုင်ငံအများပြည်သူတက္ကသိုလ် (The Open University of Japan) ၏ လေ့လာရင်းစင်တာတစ်ခု ရှိသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県内の大学・短期大学 | trans-title = Universities and junior colleges in Shiga prefecture | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/b/sigaku_daigaku/daigaku/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> * [[Newton College (Japan)|Biwako-Gakuin University]] (Higashiomi) * [[Biwako Seikei Sport College]] (Otsu) * [[Nagahama Institute of Bio-Science and Technology]] (Nagahama) * [[Ritsumeikan University]] (Kyoto and Kusatsu) * [[Ryukoku University]] (Kyoto and Otsu) * [[Seian University of Art and Design]] (Otsu) * [[Seisen University (Shiga)|Seisen University]] (Hikone) * [[Shiga Bunkyo Junior College]] (Nagahama) * [[Shiga Junior College]] (Otsu) * [[Shiga University]] (Hikone and [[Ōtsu]]) * [[Shiga University of Medical Science]] (Otsu) * [[University of Shiga Prefecture]] (Hikone) ရှိဂခရိုင်ရှိ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် အခြားသော ပညာရေးနေရာများနှင့် မတူကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် မူလတန်း ပဉ္စမနှစ်တန်းကျောင်းသားများအတွက် ရည်ရွယ်ထားသည့် သင်္ဘောဖြင့် ဘိဝခိုကန်အတွင်း လှည့်လည်ကာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကန်၏ ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာရသည်။ ဤရေပေါ်ကျောင်းကို "အုမိနော့ခိုး" ဟု သိကြသည်။<ref name="Yoshikawa (2008)">吉川 宏, 就航25周年を迎えた学習船「うみのこ」での体験学習(第2章 海洋教育活動の事例紹介,<特集>日本の海洋教育活動), 日本船舶海洋工学会誌　KANRIN（咸臨）, 2008, 21 巻, p. 27-, 公開日 2018/03/30, Online ISSN 2424-161X, Print ISSN 1880-3725, https://doi.org/10.14856/kanrin.21.0_27, https://www.jstage.jst.go.jp/article/kanrin/21/0/21_KJ00005082122/_article/-char/ja</ref> ===အားကစား=== အောက်ပါအားကစားအသင်းများသည် ရှိဂခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ *ဘတ်စကတ်ဘော - Shiga LakeStars *ဘောလုံး - [[Lagend Shiga FC|Lagend Shiga]] (Moriyama), MIO Biwako Kusastsu (later [[Reilac Shiga FC|Reilac Shiga]]) (Kusatsu), [[Sagawa Shiga F.C.]] (Moriyama). *တင်းနစ် - SHRIGGA AKA UVEAL *ဘောလီဘော - [[Toray Arrows (women's volleyball team)]] (အိုးဆွတ်) ===ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး=== ရှိဂခရိုင်အတွင်းတွင် လေယာဉ်ကွင်း မရှိပေ။ သို့သော် ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားသူများသည် ချူးဘုနိုင်ငံတကာလေဆိပ်၊ အိတမိလေဆိပ်နှင့် ခန်းဆိုင်းနိုင်ငံတကာလေဆိပ်များကို အသုံးပြုကြသည်။ ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] jfrefckc8agdki47u491vodmqh5vpny 1041727 1041725 2026-07-02T02:29:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခရီးသွားလုပ်ငန်း */ 1041727 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Shiga prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ရှိဂခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] [[File:Percentage Surviving to Certain Ages in Shiga Prefecture.png|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၈၅.၇၁ နှစ်ဖြင့် မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=The Japanese Mortality Database: Shiga Prefecture |url=https://www.ipss.go.jp/p-toukei/JMD/25/index.html |publisher=[[National Institute of Population and Social Security Research]] |language=en |date=30 March 2025}}</ref>]] {{Historical populations | 1920 |651050 | 1930 |691631 | 1940 |703679 | 1950 |861180 | 1960 |842695 | 1970 |889768 | 1980 |1079898 | 1990 |1222411 | 2000 |1342832 | 2010 |1410777 | 2015 |1412916 | source = [http://www.pref.shiga.lg.jp/data/population/renew/index.html#nenp] }} ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။{{cn|date=May 2025}} မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။<ref>{{cite web | author = Biwako Visitors Bureau | title = Experiencing Ninjutsu (Ninja's techniques) at the ninja's native place – Koka Ninjutsu Yashiki | url = http://en.biwako-visitors.jp/reports/ninja2/ | access-date = 2011-05-13}}</ref> ===ပညာရေး=== ရှိဂခရိုင်တွင် တက္ကသိုလ် ၁၀ ခု၊ ကောလိပ် ၂ ခု၊ ဂျပန်နိုင်ငံအများပြည်သူတက္ကသိုလ် (The Open University of Japan) ၏ လေ့လာရင်းစင်တာတစ်ခု ရှိသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県内の大学・短期大学 | trans-title = Universities and junior colleges in Shiga prefecture | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/b/sigaku_daigaku/daigaku/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> * [[Newton College (Japan)|Biwako-Gakuin University]] (Higashiomi) * [[Biwako Seikei Sport College]] (Otsu) * [[Nagahama Institute of Bio-Science and Technology]] (Nagahama) * [[Ritsumeikan University]] (Kyoto and Kusatsu) * [[Ryukoku University]] (Kyoto and Otsu) * [[Seian University of Art and Design]] (Otsu) * [[Seisen University (Shiga)|Seisen University]] (Hikone) * [[Shiga Bunkyo Junior College]] (Nagahama) * [[Shiga Junior College]] (Otsu) * [[Shiga University]] (Hikone and [[Ōtsu]]) * [[Shiga University of Medical Science]] (Otsu) * [[University of Shiga Prefecture]] (Hikone) ရှိဂခရိုင်ရှိ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် အခြားသော ပညာရေးနေရာများနှင့် မတူကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် မူလတန်း ပဉ္စမနှစ်တန်းကျောင်းသားများအတွက် ရည်ရွယ်ထားသည့် သင်္ဘောဖြင့် ဘိဝခိုကန်အတွင်း လှည့်လည်ကာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကန်၏ ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာရသည်။ ဤရေပေါ်ကျောင်းကို "အုမိနော့ခိုး" ဟု သိကြသည်။<ref name="Yoshikawa (2008)">吉川 宏, 就航25周年を迎えた学習船「うみのこ」での体験学習(第2章 海洋教育活動の事例紹介,<特集>日本の海洋教育活動), 日本船舶海洋工学会誌　KANRIN（咸臨）, 2008, 21 巻, p. 27-, 公開日 2018/03/30, Online ISSN 2424-161X, Print ISSN 1880-3725, https://doi.org/10.14856/kanrin.21.0_27, https://www.jstage.jst.go.jp/article/kanrin/21/0/21_KJ00005082122/_article/-char/ja</ref> ===အားကစား=== အောက်ပါအားကစားအသင်းများသည် ရှိဂခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ *ဘတ်စကတ်ဘော - Shiga LakeStars *ဘောလုံး - [[Lagend Shiga FC|Lagend Shiga]] (Moriyama), MIO Biwako Kusastsu (later [[Reilac Shiga FC|Reilac Shiga]]) (Kusatsu), [[Sagawa Shiga F.C.]] (Moriyama). *တင်းနစ် - SHRIGGA AKA UVEAL *ဘောလီဘော - [[Toray Arrows (women's volleyball team)]] (အိုးဆွတ်) ===ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး=== ရှိဂခရိုင်အတွင်းတွင် လေယာဉ်ကွင်း မရှိပေ။ သို့သော် ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားသူများသည် ချူးဘုနိုင်ငံတကာလေဆိပ်၊ အိတမိလေဆိပ်နှင့် ခန်းဆိုင်းနိုင်ငံတကာလေဆိပ်များကို အသုံးပြုကြသည်။ ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သို့ ခရီးသွား ခြောက်သောင်းခွဲ လာရောက်ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဧပြီလရောက်တိုင်း နဂဟမမမြို့အပါအဝင် နေရာ ၁၀ ခုတွင် ဟိခိယမပွဲတော် (曳山祭) ကို ကျင်းပကြသည်။ ဤပွဲတော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အဓိကကျသည့် ဟိခိယမပွဲတော်သုံးခုတွင် တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် အရေးကြီးသည့် ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] jxk4wumlgv322obkm9pgq5uydccyv8e 1041728 1041727 2026-07-02T02:30:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခရီးသွားလုပ်ငန်း */ 1041728 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Shiga prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ရှိဂခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] [[File:Percentage Surviving to Certain Ages in Shiga Prefecture.png|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၈၅.၇၁ နှစ်ဖြင့် မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=The Japanese Mortality Database: Shiga Prefecture |url=https://www.ipss.go.jp/p-toukei/JMD/25/index.html |publisher=[[National Institute of Population and Social Security Research]] |language=en |date=30 March 2025}}</ref>]] {{Historical populations | 1920 |651050 | 1930 |691631 | 1940 |703679 | 1950 |861180 | 1960 |842695 | 1970 |889768 | 1980 |1079898 | 1990 |1222411 | 2000 |1342832 | 2010 |1410777 | 2015 |1412916 | source = [http://www.pref.shiga.lg.jp/data/population/renew/index.html#nenp] }} ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။{{cn|date=May 2025}} မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။<ref>{{cite web | author = Biwako Visitors Bureau | title = Experiencing Ninjutsu (Ninja's techniques) at the ninja's native place – Koka Ninjutsu Yashiki | url = http://en.biwako-visitors.jp/reports/ninja2/ | access-date = 2011-05-13}}</ref> ===ပညာရေး=== ရှိဂခရိုင်တွင် တက္ကသိုလ် ၁၀ ခု၊ ကောလိပ် ၂ ခု၊ ဂျပန်နိုင်ငံအများပြည်သူတက္ကသိုလ် (The Open University of Japan) ၏ လေ့လာရင်းစင်တာတစ်ခု ရှိသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県内の大学・短期大学 | trans-title = Universities and junior colleges in Shiga prefecture | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/b/sigaku_daigaku/daigaku/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> * [[Newton College (Japan)|Biwako-Gakuin University]] (Higashiomi) * [[Biwako Seikei Sport College]] (Otsu) * [[Nagahama Institute of Bio-Science and Technology]] (Nagahama) * [[Ritsumeikan University]] (Kyoto and Kusatsu) * [[Ryukoku University]] (Kyoto and Otsu) * [[Seian University of Art and Design]] (Otsu) * [[Seisen University (Shiga)|Seisen University]] (Hikone) * [[Shiga Bunkyo Junior College]] (Nagahama) * [[Shiga Junior College]] (Otsu) * [[Shiga University]] (Hikone and [[Ōtsu]]) * [[Shiga University of Medical Science]] (Otsu) * [[University of Shiga Prefecture]] (Hikone) ရှိဂခရိုင်ရှိ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် အခြားသော ပညာရေးနေရာများနှင့် မတူကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် မူလတန်း ပဉ္စမနှစ်တန်းကျောင်းသားများအတွက် ရည်ရွယ်ထားသည့် သင်္ဘောဖြင့် ဘိဝခိုကန်အတွင်း လှည့်လည်ကာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကန်၏ ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာရသည်။ ဤရေပေါ်ကျောင်းကို "အုမိနော့ခိုး" ဟု သိကြသည်။<ref name="Yoshikawa (2008)">吉川 宏, 就航25周年を迎えた学習船「うみのこ」での体験学習(第2章 海洋教育活動の事例紹介,<特集>日本の海洋教育活動), 日本船舶海洋工学会誌　KANRIN（咸臨）, 2008, 21 巻, p. 27-, 公開日 2018/03/30, Online ISSN 2424-161X, Print ISSN 1880-3725, https://doi.org/10.14856/kanrin.21.0_27, https://www.jstage.jst.go.jp/article/kanrin/21/0/21_KJ00005082122/_article/-char/ja</ref> ===အားကစား=== အောက်ပါအားကစားအသင်းများသည် ရှိဂခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ *ဘတ်စကတ်ဘော - Shiga LakeStars *ဘောလုံး - [[Lagend Shiga FC|Lagend Shiga]] (Moriyama), MIO Biwako Kusastsu (later [[Reilac Shiga FC|Reilac Shiga]]) (Kusatsu), [[Sagawa Shiga F.C.]] (Moriyama). *တင်းနစ် - SHRIGGA AKA UVEAL *ဘောလီဘော - [[Toray Arrows (women's volleyball team)]] (အိုးဆွတ်) ===ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး=== ရှိဂခရိုင်အတွင်းတွင် လေယာဉ်ကွင်း မရှိပေ။ သို့သော် ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားသူများသည် ချူးဘုနိုင်ငံတကာလေဆိပ်၊ အိတမိလေဆိပ်နှင့် ခန်းဆိုင်းနိုင်ငံတကာလေဆိပ်များကို အသုံးပြုကြသည်။ ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သို့ ခရီးသွား ခြောက်သောင်းခွဲ လာရောက်ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဧပြီလရောက်တိုင်း နဂဟမမမြို့အပါအဝင် နေရာ ၁၀ ခုတွင် ဟိခိယမပွဲတော် (曳山祭) ကို ကျင်းပကြသည်။ ဤပွဲတော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အဓိကကျသည့် ဟိခိယမပွဲတော်သုံးခုတွင် တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် အရေးကြီးသည့် ဒြပ်ရှိယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] ldvuvmuozebktj7jh7zh0kk6jw5aied 1041729 1041728 2026-07-02T02:31:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ခရီးသွားလုပ်ငန်း */ 1041729 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိတိုင်းပြည်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိတိုင်းပြည်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja}}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Shiga prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ရှိဂခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] [[File:Percentage Surviving to Certain Ages in Shiga Prefecture.png|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၈၅.၇၁ နှစ်ဖြင့် မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=The Japanese Mortality Database: Shiga Prefecture |url=https://www.ipss.go.jp/p-toukei/JMD/25/index.html |publisher=[[National Institute of Population and Social Security Research]] |language=en |date=30 March 2025}}</ref>]] {{Historical populations | 1920 |651050 | 1930 |691631 | 1940 |703679 | 1950 |861180 | 1960 |842695 | 1970 |889768 | 1980 |1079898 | 1990 |1222411 | 2000 |1342832 | 2010 |1410777 | 2015 |1412916 | source = [http://www.pref.shiga.lg.jp/data/population/renew/index.html#nenp] }} ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။{{cn|date=May 2025}} မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။<ref>{{cite web | author = Biwako Visitors Bureau | title = Experiencing Ninjutsu (Ninja's techniques) at the ninja's native place – Koka Ninjutsu Yashiki | url = http://en.biwako-visitors.jp/reports/ninja2/ | access-date = 2011-05-13}}</ref> ===ပညာရေး=== ရှိဂခရိုင်တွင် တက္ကသိုလ် ၁၀ ခု၊ ကောလိပ် ၂ ခု၊ ဂျပန်နိုင်ငံအများပြည်သူတက္ကသိုလ် (The Open University of Japan) ၏ လေ့လာရင်းစင်တာတစ်ခု ရှိသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県内の大学・短期大学 | trans-title = Universities and junior colleges in Shiga prefecture | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/b/sigaku_daigaku/daigaku/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> * [[Newton College (Japan)|Biwako-Gakuin University]] (Higashiomi) * [[Biwako Seikei Sport College]] (Otsu) * [[Nagahama Institute of Bio-Science and Technology]] (Nagahama) * [[Ritsumeikan University]] (Kyoto and Kusatsu) * [[Ryukoku University]] (Kyoto and Otsu) * [[Seian University of Art and Design]] (Otsu) * [[Seisen University (Shiga)|Seisen University]] (Hikone) * [[Shiga Bunkyo Junior College]] (Nagahama) * [[Shiga Junior College]] (Otsu) * [[Shiga University]] (Hikone and [[Ōtsu]]) * [[Shiga University of Medical Science]] (Otsu) * [[University of Shiga Prefecture]] (Hikone) ရှိဂခရိုင်ရှိ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် အခြားသော ပညာရေးနေရာများနှင့် မတူကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် မူလတန်း ပဉ္စမနှစ်တန်းကျောင်းသားများအတွက် ရည်ရွယ်ထားသည့် သင်္ဘောဖြင့် ဘိဝခိုကန်အတွင်း လှည့်လည်ကာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကန်၏ ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာရသည်။ ဤရေပေါ်ကျောင်းကို "အုမိနော့ခိုး" ဟု သိကြသည်။<ref name="Yoshikawa (2008)">吉川 宏, 就航25周年を迎えた学習船「うみのこ」での体験学習(第2章 海洋教育活動の事例紹介,<特集>日本の海洋教育活動), 日本船舶海洋工学会誌　KANRIN（咸臨）, 2008, 21 巻, p. 27-, 公開日 2018/03/30, Online ISSN 2424-161X, Print ISSN 1880-3725, https://doi.org/10.14856/kanrin.21.0_27, https://www.jstage.jst.go.jp/article/kanrin/21/0/21_KJ00005082122/_article/-char/ja</ref> ===အားကစား=== အောက်ပါအားကစားအသင်းများသည် ရှိဂခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ *ဘတ်စကတ်ဘော - Shiga LakeStars *ဘောလုံး - [[Lagend Shiga FC|Lagend Shiga]] (Moriyama), MIO Biwako Kusastsu (later [[Reilac Shiga FC|Reilac Shiga]]) (Kusatsu), [[Sagawa Shiga F.C.]] (Moriyama). *တင်းနစ် - SHRIGGA AKA UVEAL *ဘောလီဘော - [[Toray Arrows (women's volleyball team)]] (အိုးဆွတ်) ===ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး=== ရှိဂခရိုင်အတွင်းတွင် လေယာဉ်ကွင်း မရှိပေ။ သို့သော် ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားသူများသည် ချူးဘုနိုင်ငံတကာလေဆိပ်၊ အိတမိလေဆိပ်နှင့် ခန်းဆိုင်းနိုင်ငံတကာလေဆိပ်များကို အသုံးပြုကြသည်။ ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သို့ ခရီးသွား ခြောက်သောင်းခွဲ လာရောက်ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဧပြီလရောက်တိုင်း နဂဟမမမြို့အပါအဝင် နေရာ ၁၀ ခုတွင် ဟိခိယမပွဲတော် (曳山祭) ကို ကျင်းပကြသည်။ ဤပွဲတော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အဓိကကျသည့် ဟိခိယမပွဲတော်သုံးခုတွင် တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် အရေးကြီးသည့် ဒြပ်ရှိယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==ညီအစ်မပြည်နယ်နှင့် ဒေသများ== ရှိဂခရိုင်သည် အခြားသော နိုင်ငံများရှိ ပြည်နယ်များနှင့် အောက်ပါအတိုင်း ညီအစ်မဆက်ဆံရေးကို ထူထောင်ထားသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県の紹介（滋賀県の国際交流 姉妹・友好都市） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; International exchanges of Shiga, friendship sister cities | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/b/kokusai/koryu/shimai/ken/index.html | access-date = 2010-11-25 | language = ja}}</ref> *{{flagicon|People's Republic of China}} [[Hunan]], China *{{flagicon|USA}} [[Michigan]], United States, since 1968 *{{flagicon|Brazil}} [[Rio Grande do Sul]], Brazil ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] mo1cxdzyw6qkl5ygw02me9k6favt51o 0 288860 1041696 1041657 2026-07-01T19:43:19Z Mkant00 135890 Fixed two terminology inconsistencies ('Marginal output' and 'currency') to better match the economic context 1041696 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Portrait_of_David_Ricardo_by_Thomas_Phillips.jpg|thumb|ဒေးဗစ် ရီကာဒို]] '''ရီကာဒီယန် စီးပွားရေးပညာ''' (Ricardian economics) သည် ၁၇၇၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် နိုင်ငံရေးစီးပွားရေးပညာရှင် (Political economist) ဒေးဗစ် ရီကာဒို (David Ricardo) ၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သီအိုရီများ (Economic theories) ဖြစ်သည်။ ဒေးဗစ် ရီကာဒိုသည် အစုရှယ်ယာပွဲစား (Stockbroker) နှင့် ချေးငွေပွဲစား (Loan broker) တစ်ဦးအဖြစ် ကြီးပွားချမ်းသာလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်တွင် အဒမ် စမစ် (Adam Smith) ရေးသားခဲ့သော နိုင်ငံများ၏ ဓနဥစ္စာသဘာဝနှင့် အကြောင်းရင်းများအား လေ့လာစူးစမ်းခြင်း (An Inquiry into the Nature and Causes of Wealth of Nations) စာအုပ်ကို ဖတ်ရှုခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ကို ဖတ်ရှုပြီးနောက် ၎င်းသည် စီးပွားရေးပညာ သီအိုရီများ (Theories of economics) အပေါ် စိတ်အားထက်သန်လာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အဓိက စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အယူအဆများ (Economic ideas) ကို ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော နိုင်ငံရေးစီးပွားရေးပညာနှင့် အခွန်ကောက်ခံမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒများ (On the Principles of Political Economy and Taxation) စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဤစာအုပ်သည် နောင်တစ်ချိန်တွင် ကားလ် မတ်စ် (Karl Marx) ၏ အရင်းအနှီး (Das Kapital) ကျမ်းနှင့် မာရှယ်လီယန် စီးပွားရေးပညာ (Marshallian economics) တို့၏ သီအိုရီပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်များ (Theoretical underpinnings) ကို ချမှတ်ပေးခဲ့သည်။ ယင်းသီအိုရီများထဲတွင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အပိုအကျိုးအမြတ် (Economic rent) သီအိုရီနှင့် လုပ်အားအခြေခံ တန်ဖိုးသီအိုရီ (Labor theory of value) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု (Comparative advantage) သီအိုရီသည် ထင်ရှားသည်။ ရီကာဒိုသည် အဒမ် စမစ်၏ စာအုပ်ကို ဖတ်ရှုပြီးနောက် ဆယ်နှစ်အကြာတွင် ၎င်း၏ ပထမဆုံး စီးပွားရေးပညာဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့သည်။ သတ္တုဒင်္ဂါးစနစ်ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု (Bullion controversy) က ၎င်းအား စီးပွားရေးပညာရှင်များအသိုင်းအဝိုင်းတွင် နာမည်ကျော်ကြားလာစေခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစု အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု (Inflation) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကြောင့် ဤသို့ ကျော်ကြားလာခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် ပိုလျှံနေသော လည်ပတ် ငွေကြေး (excess circulating currency) က ငွေကြေးဖောင်းပွမှုဆီသို့ ဦးတည်စေသည်ဆိုသော ငွေကြေးပမာဏအခြေခံဝါဒ (Monetarism) အဖြစ် လူသိများလာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဂန္ထဝင် စီးပွားရေးပညာ (Classical economics) <ref>{{Cite web |title=Environmental Science &#124; Glossary A-D |url=http://highered.mcgraw-hill.com/sites/0070294267/student_view0/glossary_a-d.html}}</ref> ပေါ်ပေါက်လာရေးတွင်လည်း တစ်ထောင့်တစ်နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု (Free trade) အတွက် တက်ကြွစွာ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ အစိုးရက ဥပဒေများ သို့မဟုတ် ကန့်သတ်ချက်များ (Restrictions) ပြဋ္ဌာန်း၍ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိသော လွတ်လပ်သည့် ယှဉ်ပြိုင်မှု (Free competition) ဖြစ်လာစေရန်လည်း ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Glossary |url=http://www.wcit.org/tradeis/glossary.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070112162828/http://www.wcit.org/tradeis/glossary.htm |archive-date=2007-01-12 |access-date=2006-12-03}}</ref> == တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျလာသော အကျိုးအမြတ်ဆိုင်ရာ နိယာမ (The Law of Diminishing Returns) == ရီကာဒိုကို လူသိများစေသော နောက်ထပ်အယူအဆတစ်ခုမှာ ပြောင်းဖူးဈေးနှုန်းကျဆင်းမှုက အစုရှယ်ယာအမြတ်အပေါ် သက်ရောက်မှုအက်ဆေး (Essay on the Influence of a Low Price of Corn on the Profits of Stock) တွင် ဖော်ပြထားသော တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျလာသော အကျိုးအမြတ် (Diminishing returns) ဆိုင်ရာ နိယာမ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=www.delaval.com: Basic economic principle |url=http://www.delaval.com/Dairy_Knowledge/EfficientDairyHerdMgmt/Basic_Economic_Principle.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061024201710/http://www.delaval.com/Dairy_Knowledge/EfficientDairyHerdMgmt/Basic_Economic_Principle.htm |archive-date=2006-10-24 |access-date=2006-12-03}}</ref> ဤနိယာမအရ ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ထဲမှ တစ်ခုကို ယူနစ် (Units) များ ထပ်မံပေါင်းထည့်ပြီး ကျန်သွင်းအားစုများကို ပုံသေထားရှိပါက နောက်ဆုံးတွင် ထပ်တိုးယူနစ်များက ဖန်တီးပေးသော အရေအတွက် သို့မဟုတ် ထွက်ကုန် (Output) သည် တဖြည်းဖြည်း သေးငယ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သေးငယ်သွားခြင်းသည် စုစုပေါင်း ထွက်ကုန် (Overall output) မြင့်တက်လာခြင်း မရှိတော့သည့် အမှတ်တစ်ခုအထိ ရောက်ရှိသွားမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျလာသော အကျိုးအမြတ် (Diminishing returns) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုပ်အား (Labor) နှင့် မြေယာ (Land) ဟူသော သွင်းအားစု (Inputs) နှစ်ခုရှိသည့် ရိုးရှင်းသော လယ်ယာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ထိုလယ်ယာတွင် မြေ ဟက်တာ (၂.၄၇ ဧက) ၁၀၀ ရှိပြီး လုပ်အား သွင်းအားစု (Labor input) အဖြစ် အလုပ်သမား တစ်ဦးတည်းသာ ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤမြေယာနှင့် လုပ်အား ပေါင်းစပ်မှု (Land-labor combination) သည် ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ (Output) အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ အကယ်၍ မြေပမာဏကို တိုးချဲ့လိုက်သော်လည်း လုပ်သားအရေအတွက်က နဂိုအတိုင်းသာ ရှိနေမည်ဆိုပါက အလုပ်သမားအနေဖြင့် မြေတစ်ဧကချင်းစီအပေါ် အာရုံစိုက်လုပ်ကိုင်နိုင်မှု လျော့နည်းသွားမည် ဖြစ်သည်။ အခြားအခြေအနေများ ပြောင်းလဲမှုမရှိဟု ယူဆလျှင် ဤသို့ ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စုစုပေါင်း ထွက်ကုန်သည် တိုးလာနိုင်သော်လည်း မြေတစ်ဧက ထပ်တိုးခြင်းမှ ရရှိလာမည့် ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal output) မှာမူ ကျဆင်းသွားနိုင်သည်။ အလုပ်သမားတစ်ဦးတည်းကသာ ထိန်းကျောင်းရမည့် မြေယာများကို ဆက်တိုက် ထပ်မံတိုးချဲ့သွားမည်ဆိုပါက နောက်ဆုံးတွင် မြေပမာဏ အလွန်များပြားလာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ အလုပ်သမားသည် ဝန်ပိလာပြီး ထွက်ကုန်များ စတင်ကျဆင်းလာမည်ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် မြေတစ်ဧကချင်းစီအတွက် ပေးရမည့် လုပ်အားအချိန် (Labor time) လျော့နည်းသွားခြင်းကြောင့် ဤသို့ ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားသွင်းအားစုများကို ပုံသေထားရှိပြီး ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ သွင်းအားစု (Productive input) တစ်ခုတည်းကိုသာ တိုးမြှင့်ခြင်း၏ ပုံမှန်တွေ့ရလေ့ရှိသော ရလဒ် (Stylized result) မှာ ဤသို့ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် သွင်းအားစုအားလုံးကို တိုးမြှင့်ခြင်းမှ ရရှိလာသော လုပ်ငန်းပမာဏ ကြီးမားမှုကြောင့် ရရှိသော အကျိုးအမြတ် (Economies of scale) နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည်။ == နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု (Comparative Advantage) == ရီကာဒိုသည် အကောက်ခွန်များ (Tariffs) နှင့် နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှု (International trade) အပေါ် ချမှတ်ထားသော အခြားကန့်သတ်ချက်များကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု (Comparative advantage) သီအိုရီဟု လူသိများထင်ရှားသော အယူအဆတစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဝါရှင်တန် နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှုကောင်စီ၏ အဆိုအရ နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု (Comparative advantage) ဆိုသည်မှာ ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုကို အခြားနိုင်ငံတစ်ခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရာတွင်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားကုန်ပစ္စည်းများ (Goods) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ရာတွင်သော်လည်းကောင်း ပိုမိုသက်သာသော ကုန်ကျစရိတ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးပညာ မူဝါဒများ (Principles of Economics) စာအုပ်တွင် ရီကာဒိုက နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှုသည် ပိုမိုစွမ်းဆောင်ရည်ပြည့်ဝသော ထုတ်လုပ်မှု (Efficient production) ဖန်တီးရန် အသုံးပြုသည့် သီးသန့်ထုတ်လုပ်ခြင်း (Specialization) နည်းစနစ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းက ထုတ်လုပ်သူများအကြားရှိ စွန့်လွှတ်လိုက်ရသော အခွင့်အလမ်းတန်ဖိုး (Opportunity cost) အကြောင်းကိုလည်း ရှင်းပြထားသည်။ ပြည့်ဝသော ယှဉ်ပြိုင်မှု (Perfect competition) နှင့် ပုံပျက်ယွင်းမှုမရှိသော ဈေးကွက်များ (Undistorted markets) ရှိနေပါက နိုင်ငံများသည် မိမိတို့ နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု ရှိသော ကုန်ပစ္စည်းများကို ပို့ကုန်အဖြစ် တင်ပို့လေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကတ်ပြားများနှင့် ခဲတံများ နှစ်မျိုးစလုံးကို ထုတ်လုပ်သော နိုင်ငံနှစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်သင့်သည်။ ထိုနိုင်ငံများသည် ကုန်ပစ္စည်း တစ်ယူနစ် (Unit) ကို ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် တူညီသော အချိန်ပမာဏကို အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံ (၁) သည် ခဲတံများကိုသာ သီးသန့် အာရုံစိုက်ထုတ်လုပ်ပါက (Specialize) ကတ်ပြားတစ်ခုကို စွန့်လွှတ်ပြီး ခဲတံ ၄ ချောင်းကို ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ဤနိုင်ငံသည် ခဲတံတစ်ချောင်းကို စွန့်လွှတ်ပြီး ကတ်ပြား ၄ ပုံ ၁ ပုံကိုလည်း ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ နိုင်ငံနှစ်အတွက်လည်း အလားတူ ပင်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ (၂) သည် ခဲတံများကိုသာ ထုတ်လုပ်ပါက ကတ်ပြား ၁ ခုကို စွန့်လွှတ်ပြီး ခဲတံ ၂ ချောင်းကို ထုတ်လုပ်မည်ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" ! !ကတ်ပြား ၁ ခု ! ခဲတံ ၁ ချောင်း |- | နိုင်ငံ (၁) | ခဲတံ ၄ ချောင်း | ကတ်ပြား ၁/၄ |- | နိုင်ငံ (၂) | ခဲတံ ၂ ချောင်း | ကတ်ပြား ၁/၂ |} အကယ်၍ နိုင်ငံ (၂) သည် ကတ်ပြားများကိုသာ သီးသန့်ထုတ်လုပ်မည်ဆိုပါက ခဲတံတစ်ချောင်းကို စွန့်လွှတ်ပြီး ကတ်ပြား ထက်ဝက်ကို ထုတ်လုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ဤဥပမာအရ နိုင်ငံ (၁) သည် နိုင်ငံ (၂) ထက် ခဲတံထုတ်လုပ်မှုတွင် နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု (Comparative advantage) ရှိနေသည်။ နိုင်ငံ (၁) က ခဲတံ ၄ ချောင်း ထုတ်လုပ်နိုင်ချိန်တွင် နိုင်ငံ (၂) က ခဲတံ ၂ ချောင်းသာ ထုတ်လုပ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် နိုင်ငံ (၂) သည် နိုင်ငံ (၁) ထက် ကတ်ပြားထုတ်လုပ်မှုတွင် နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု ရှိနေသည်။ နိုင်ငံ (၂) က ကတ်ပြား ထက်ဝက် ထုတ်လုပ်နိုင်ချိန်တွင် နိုင်ငံ (၁) က ကတ်ပြား ၄ ပုံ ၁ ပုံသာ ထုတ်လုပ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရီကာဒို၏ နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု အယူအဆအရ ဤနိုင်ငံနှစ်ခုသည် မိမိတို့ အကောင်းဆုံးလုပ်နိုင်သည့် အရာကိုသာ သီးသန့် အာရုံစိုက်ထုတ်လုပ်သင့်သည်။ ဖော်ကျွန်း စီးပွားရေးပညာ စွယ်စုံကျမ်း (The Fortune Encyclopedia of Economics) ၏ အဆိုအရ ရီကာဒို၏ နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု အယူအဆသည် ယနေ့ခေတ် စီးပွားရေးပညာရှင် အများစုက လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု (Free trade) ကို ယုံကြည်လက်ခံထားခြင်း၏ အဓိက အခြေခံအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ == မျက်မှောက်ခေတ် အသုံးပြုမှု (Contemporary Use) == ဒေးဗစ် ရီကာဒိုသည် ၁၉ ရာစုခေတ်က ပညာရှင်ဖြစ်သော်လည်း လူအများအပြားသည် ၎င်း၏ အယူအဆများကို နေ့စဉ် စီးပွားရေးပညာ (Everyday economics) တွင် အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။ ရီကာဒို၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အပိုအကျိုးအမြတ် (Economic rent) သီအိုရီတွင် လယ်သမားများနှင့် မြေပိုင်ရှင်များ ပါဝင်သော စိုက်ပျိုးရေးပုံစံငယ် (Agricultural model) တစ်ခုကို အဓိကထား ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သီးနှံများ ပိုမိုထွက်ရှိရန်အတွက် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ပိုမိုရှိသော (Highly productive) မြေများကို လိုလားကြသည်။ ထို့အပြင် မြေဩဇာကောင်းသောမြေနှင့် ညံ့သောမြေ နှစ်မျိုးစလုံးတွင် စိုက်ပျိုးထွက်ရှိလာသော သီးနှံများကို ဈေးကွက်က ဈေးနှုန်းတူညီစွာဖြင့်သာ ဝယ်ယူမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လယ်သမားများသည် အပိုဝင်ငွေရရှိစေရန် သီးနှံများပိုမိုစိုက်ပျိုးနိုင်မည့် အထွက်နှုန်းကောင်းသော မြေများအတွက် ငွေပိုပေးရန် ဆန္ဒပြင်းပြခဲ့ကြသည်။ ရီကာဒိုတွင် အနည်းဆုံး လုပ်ခလစာများ (Minimum wages) နှင့်ပတ်သက်သော နောက်ထပ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသည့် သီအိုရီတစ်ခုလည်း ရှိခဲ့သည်။ လူဦးရေ အဆမတန် တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ အလုပ်အကိုင် ဝယ်လိုအား (Demand for jobs) မြင့်တက်လာမည်ကို ၎င်းက သိရှိခဲ့သည်။ ထိုအခါ လူအများအပြားသည် အသက်ရှင်သန်ရေးအတွက် ဝင်ငွေနည်းသော အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ရန် ဆန္ဒရှိလာကြမည်ဖြစ်သောကြောင့် လုပ်အားခ (Wages) များသည် လူတို့၏ စားဝတ်နေရေးကို မပံ့ပိုးနိုင်သည့် အဆင့်အထိ ကျဆင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ အနည်းဆုံး လုပ်ခလစာပေးရသော အလုပ်နှင့်ပတ်သက်သည့် ဤလေ့လာတွေ့ရှိချက်သည် ယနေ့ခေတ် အနည်းဆုံး လုပ်ခလစာ ဥပဒေ (Minimum wage law) ပြဋ္ဌာန်းခြင်းဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကို လေ့လာကြည့်ရာတွင် အထူးပင် ဆီလျော်မှုရှိသည်။ နိုင်ငံရေးစီးပွားရေးပညာနှင့် အခွန်ကောက်ခံမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒများ (On the Principles of Political Economy and Taxation) ဟူသော ရီကာဒို၏ စာအုပ်တွင် လူတို့က ပို၍တန်ဖိုးထားသော အလုပ်များသည် တန်ဖိုးမထားသော အလုပ်များထက် လုပ်ခလစာ ပိုမိုရရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ရီကာဒို၏ အမြင်တွင် တန်ဖိုး (Value) ဆိုသည်မှာ လုပ်အားခများ (Wages) နှင့် အကျိုးအမြတ် (Profit) တို့ ပါဝင်သော ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် (Cost of production) နှင့် များစွာ သက်ဆိုင်နေသည်။ အလုပ်သမားတစ်ဦးကို မည်မျှပေးချေရသည်ဆိုသောအချက်က ကုန်ပစ္စည်းအပေါ် သတ်မှတ်သည့် ဈေးနှုန်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်။ ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခု၏ တန်ဖိုးသည် ထုတ်လုပ်မှုအတွက် လိုအပ်သော လုပ်သားကျွမ်းကျင်မှု အရည်အသွေး (Quality of labor) နှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟုလည်း ၎င်းက ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် စက်ရုံထုတ် ကုန်ပစ္စည်းထက် လက်မှုကုန်ပစ္စည်းအတွက် ဈေးနှုန်း အနည်းငယ်ပိုပေးရခြင်းက ဤအချက်ကို သက်သေပြနေသည်။ ဤသည်မှာ မှန်ကန်သော်လည်း ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုကို ရောင်းချရာတွင် လုပ်အား (Labor) သို့မဟုတ် စက်ယန္တရား (Machine) ကိုယ်တိုင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်ဟု ရီကာဒိုက ယူဆခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကုန်ပစ္စည်းတိုင်း၏ ဈေးနှုန်းတွင် ဤလုပ်အားဆိုင်ရာ သွင်းအားစု (Factor of labor) ပါဝင်စေရန် အနည်းငယ်မျှ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်သင့်ကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြခဲ့သည်။ ရီကာဒိုသည် အနည်းဆုံး လုပ်ခလစာ (Minimum wage) နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အပိုအကျိုးအမြတ် (Economic rent) ကဲ့သို့သော ယနေ့ခေတ် စီးပွားရေးလောကတွင် ရင်ဆိုင်နေရသည့် ပြဿနာအများအပြားကို ဖြေရှင်းပြခဲ့သည်။ ဤပြဿနာများသည် ၁၉ ရာစုကတည်းကပင် အရေးပါခဲ့သကဲ့သို့ ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း ဆက်လက် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒေးဗစ် ရီကာဒို၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သီအိုရီများ (Economic theories) သည် ခေတ်သစ် စီးပွားရေးပညာ (Modern economics) ၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ == ကိုးကား ==  {{refbegin|32em}} * Adam Smith". Def. 1. ''WordNet Search''. Princeton U. 7 Nov. 2006 <https://web.archive.org/web/20050917065532/http://wordnet.princeton.edu/perl/webwn>. * {{cite journal |last1=Bernhofen |first1=Daniel M. |date=November 2005 |title=Gottfried Haberler's 1930 Reformulation of Comparative Advantage in Retrospect |journal=Review of International Economics |volume=13 |issue=5 |pages=997–1000 |doi=10.1111/j.1467-9396.2005.00550.x |s2cid=9787214}} * Bhagwati, Jagdish N., Arvind Panagariya, and T. N. Srinivasin. ''Lectures on International Trade''. Cambridge: MIT P, 1998. * Caravale, Giovanni. ''Legacy of Ricardo''. New York: B. Blackwell, 1985. * "Classical Economics." Def. 1. ''Online Learning Center''. 2003. McGraw-Hill Higher Education. 4 Dec. 2006 <http://highered.mcgraw-hill.com/sites/0070294267/student_view0/glossary_a-d.html>. * "Comparative Advantage." Def. 1. ''Washington Council on International Trade''. 2001. International Trade Education Foundation. 14 Nov. 2006 <https://web.archive.org/web/20070112162828/http://www.wcit.org/tradeis/glossary.htm>. * "David Ricardo." Def. 1. ''WordNet Search''. Princeton U. 7 Nov. 2006 <https://web.archive.org/web/20050917065532/http://wordnet.princeton.edu/perl/webwn?o2=&o0=1&o7=&o5=&o1=1&o6=&o4=&o3=&s=david%20ricardo&i=0&h=0#c>. * DeLaval International AB. "Basic Economic Principle." ''DeLaval''. 9 June 2006. DeLaval International AB. 27 Nov. 2006 <https://web.archive.org/web/20061024201710/http://www.delaval.com/Dairy_Knowledge/EfficientDairyHerdMgmt/Basic_Economic_Principle.htm>. * "Diminishing Returns." Def. 1. ''Encarta''. 2006. MSN. 27 Nov. 2006 <https://web.archive.org/web/20090505215023/http://encarta.msn.com/encnet/features/dictionary/DictionaryResults.aspx?refid=1861604748>. * {{cite journal |last1=Dornbusch |first1=R. |year=1977 |title=Comparative Advantage, Trade, and Payments in a Ricardian Model with a Continuum of Goods |journal=[[The American Economic Review]] |publisher=[[American Economic Association]] |volume=67 |issue=5 |pages=823–39 |issn=0002-8282 |jstor=1828066 |last2=Fischer |first2=S. |last3=Samuelson |first3=P. A.}} * Fonseca, Gonçalo L. "Piero Sraffa, 1898-1983." ''The History of Economic Thought Website''. 14 Nov. 2006 <https://web.archive.org/web/20000902055854/http://cepa.newschool.edu/het/profiles/sraffa.htm>. * "Freer Trade." Def. 1. ''Washington Council on Economic Trade''. 2001. International Trade Education Foundation. 4 Dec. 2006 <https://web.archive.org/web/20070112162828/http://www.wcit.org/tradeis/glossary.htm>. * Fusfeld, Daniel R. "Ricardo, David." ''The World Book Encyclopedia''. 1990 ed. 1990. * {{cite journal |last1=Gehrke |first1=Christian |date=December 2002 |title=Keynes and Sraffa's 'Difficulties with J. H. Hollander' |journal=The European Journal of the History of Economic Thought |volume=9 |issue=4 |pages=644–671 |doi=10.1080/0967256021000024673 |s2cid=154514518 |last2=Kurz |first2=Heinz D.}} * Henderson, David R. "David Ricardo." The Fortune Encyclopedia of Economics. 1993. * Jamelske, Eric M. Lecture. University of Wisconsin-Eau Claire Economics Department. Schneider Social Sciences Building. Fall 2006. * {{cite journal |last1=Makowski |first1=Louis |date=1 June 2001 |title=Perfect Competition and the Creativity of the Market |journal=Journal of Economic Literature |volume=39 |issue=2 |pages=479–535 |doi=10.1257/jel.39.2.479 |jstor=2698246 |last2=Ostroy |first2=Joseph M}} * Mankiw, N. Gregory. "Comparative Advantage: The Driving Force of Specialization." ''Principles of Economics''. 4th ed. * {{cite journal |last1=Mittelman |first1=James H |date=June 1995 |title=Rethinking the international division of labour in the context of globalisation |journal=Third World Quarterly |volume=16 |issue=2 |pages=273–296 |doi=10.1080/01436599550036130}} * Peach, Terry. ''Interpreting Ricardo''. New York: Cambridge UP, 1993. * "Perfect Competition." Def. 1. ''On-Line Glossary''. U of North Carolina-Charlotte. 3 Dec. 2006 <https://web.archive.org/web/20061129125355/http://www.uncc.edu/hscampbe/landuse/e-support/Glossary.html>. * “Ricardian Model.” Def. 1. ''Deardorff's Glossary of International Economics''. 2006. Michigan U-Ann Arbor. 14 Nov. 2006 <https://www-personal.umich.edu/~alandear/glossary/r.html>. * Ricardo, David. ''Economic Essays: Edited with Introductory Essay and Notes by E. C. K. Gonner''. New York: A. M. Kelley, 1966. * Ricardo, David. ''The Principles of Political Economy and Taxation''. London: Dent, 1911. * Ricardo, David. ''Works and Correspondence. Cambridge'': UP for the Royal Economic Society, 1951. * {{cite journal |last1=Ruffin |first1=Roy |date=2002 |title=David Ricardo's Discovery of Comparative Advantage |journal=History of Political Economy |volume=34 |issue=4 |pages=727–748 |citeseerx=10.1.1.528.7672 |doi=10.1215/00182702-34-4-727 |s2cid=153498542 |id={{Project MUSE|37770}}}} * {{cite journal |last1=Salanti |first1=Andrea |date=May 1993 |title=Pricing & Growth: A Neo-Ricardian Approach |journal=Economic Journal |volume=103 |issue=418}} * {{cite journal |last1=Samuelson |first1=Paul A. |date=1994 |title=The Classical Classical Fallacy |journal=Journal of Economic Literature |volume=32 |issue=2 |pages=620–639 |jstor=2728697}} * Weatherall, David. ''David Ricardo: A Biography''. The Hague: Martinus Nijhoff, 1976. * St. Clair, Oswald. ''A Key to Ricardo''. New York: Augustus M. Kelly, 1965. * "Tariff." Def. 1. ''Washington Council on International Trade''. 2001. International Trade Education Foundation. 4 Dec. 2006 <https://web.archive.org/web/20070112162828/http://www.wcit.org/tradeis/glossary.htm>. * {{cite journal |last1=Whitaker |first1=John |date=January 2001 |title=Henry George and Classical Growth Theory: A Significant Contribution to Modeling Scale Economies |journal=American Journal of Economics and Sociology |volume=60 |issue=1 |pages=11–24 |doi=10.1111/1536-7150.00052}} {{refend}} [[ကဏ္ဍ:စီးပွားရေး စနစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေး]] tf1i024b36awb9l8sibfonbbaihr6vc 0 288862 1041695 1041660 2026-07-01T19:29:28Z Mkant00 135890 replaced မာကန်တိုင်းလစ်ဝါဒဆိုင်ရာ with ကုန်သည်ကြီးဝါဒဆိုင်ရာ 1041695 wikitext text/x-wiki စီးပွားရေးပညာ (Economics) တွင် ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) မူဝါဒဆိုသည်မှာ ပါဝင်ပတ်သက်သူများဖြစ်သည့် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦး၊ ကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် နိုင်ငံ တစ်ခုခုအနေဖြင့် မိမိ၏ ပြိုင်ဘက်များထက် ကုန်စည် သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှု (Goods or service) တစ်ခုကို ပိုမို၍ စွမ်းဆောင်ရည်ပြည့်ဝစွာ (Efficiently) ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် စွမ်းရည်ပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-06-08 |title=Absolute Advantage |url=https://www.investopedia.com/terms/a/absoluteadvantage.asp |access-date=2023-06-27 |website=Investopedia}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Absolute advantage {{!}} economics |url=https://www.britannica.com/topic/absolute-advantage |access-date=2020-10-21 |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> စကော့တလန်လူမျိုး စီးပွားရေးပညာရှင် အဒမ်စမစ် (Adam Smith) သည် 1776 ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှု (International trade) ဆိုင်ရာ အခြေအနေများ၌ လုပ်အား (Labor) ကို တစ်ခုတည်းသော သွင်းအားစု (Input) အဖြစ် အသုံးပြု၍ ဤ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) မူဝါဒကို ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ကို လုပ်သား ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Labor productiveness) များအား ရိုးရှင်းစွာ နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြင့် သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် ပါဝင်ပတ်သက်သူ တစ်ဦးဦးအနေဖြင့် မည်သည့်အရာတွင်မျှ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) မရှိသည့် အခြေအနေမျိုး ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|url=http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|title=Absolute and Comparative Advantage|access-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529042541/http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|archive-date=2010-05-29}}</ref> == သီအိုရီ၏ မူလအစ (Origin of the theory) == ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) အယူအဆကို စကော့တလန်လူမျိုး စီးပွားရေးပညာရှင် အဒမ်စမစ် (Adam Smith) ၏ 1776 ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော <nowiki>''နိုင်ငံများ၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု (The Wealth of Nations)''</nowiki> စာအုပ်မှ အများအားဖြင့် စတင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူကြပြီး အဆိုပါစာအုပ်တွင် ၎င်းက ကုန်သည်ကြီးဝါဒဆိုင်ရာ အယူအဆများ (Mercantilist ideas) ကို ချေပခဲ့သည်။ <ref name="encyclopedia 1">{{Cite encyclopedia|url=http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|title=Absolute and Comparative Advantage|access-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529042541/http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|archive-date=2010-05-29}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20100529042541/http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf "Absolute and Comparative Advantage"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''International Encyclopedia of the Social Sciences'' (2nd&nbsp;ed.). pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>2. Archived from [http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 2010-05-29<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2009-05-04</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite book |title=International Trade: Theory and Policy |url=https://catalog.flatworldknowledge.com/bookhub/reader/28?e=fwk-61960-chab#fwk-61960-ch02_s02 |access-date=2018-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101013503/https://catalog.flatworldknowledge.com/bookhub/reader/28?e=fwk-61960-chab#fwk-61960-ch02_s02 |archive-date=2019-01-01 |url-status=dead}}</ref> နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ပို့ကုန် (Export) သည် အခြားနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ သွင်းကုန် (Import) သာဖြစ်သောကြောင့် ကုန်သည်ကြီးဝါဒ (Mercantilism) ကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် နိုင်ငံအားလုံး တစ်ချိန်တည်း ပြိုင်တူချမ်းသာလာရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း အဒမ်စမစ် (Adam Smith) က ငြင်းခုံခဲ့သည်။ ထို့အစား နိုင်ငံအားလုံးအနေဖြင့် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု (Free trade) ကို ကျင့်သုံးပြီး ၎င်းတို့၏ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) နှင့်အညီ သီးသန့် အာရုံစိုက်ထုတ်လုပ်မည် (Specialize) ဆိုပါက နိုင်ငံအားလုံး တစ်ချိန်တည်း ပြိုင်တူ အကျိုးအမြတ်များ ရရှိမည်ဟု ၎င်းက ဆိုခဲ့သည်။ <ref name="encyclopedia 1" /> နိုင်ငံများ၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုသည် ၎င်းတို့၏ အရန်ရွှေ (Gold reserves) ပမာဏထက် နိုင်ငံသားများ ရယူသုံးစွဲနိုင်သော ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ (Goods and services) အပေါ်တွင်သာ မူတည်ကြောင်းလည်း အဒမ်စမစ်က ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name="washington">{{Cite web |last=Harrington |first=James W. |title=International Trade Theory |url=http://faculty.washington.edu/jwh/349lec03.htm |access-date=2009-05-04 |website=Geography 349 Absolute advantage |publisher=University of Washington}}</ref> အဒမ်စမစ်သည် ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ကို ဆုံးဖြတ်ရန် လုပ်သား ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Labor productiveness) များကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်းအပေါ်၌သာ အာရုံစိုက်ခဲ့သောကြောင့် နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု (Comparative advantage) အယူအဆကို ဆက်လက် ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ <ref name="encyclopedia 1">{{Cite encyclopedia|url=http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|title=Absolute and Comparative Advantage|access-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529042541/http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|archive-date=2010-05-29}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20100529042541/http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf "Absolute and Comparative Advantage"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''International Encyclopedia of the Social Sciences'' (2nd&nbsp;ed.). pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>2. Archived from [http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 2010-05-29<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2009-05-04</span></span>.</cite></ref> ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ဖြင့် ကုန်သွယ်မှုပြုရာတွင် အကျိုးအမြတ်များ ရရှိနိုင်ခြေရှိသော်လည်း ထိုအကျိုးအမြတ်များသည် အပြန်အလှန်အားဖြင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိစေမည့် (Mutually beneficial) အခြေအနေမျိုး မဟုတ်နိုင်ပေ။ နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု (Comparative advantage) သည်သာလျှင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိစေမည့် ဖလှယ်မှုများ (Mutually beneficial exchanges) ၏ အတိုင်းအတာနယ်ပယ်အပေါ် အဓိက အာရုံစိုက်ထားသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == === ဥပမာ ၁ (Example 1) === {| class="wikitable floatright" style="text-align:center;" |+ပုံ 1 (Figure 1) ! colspan="3" | '''ကုန်စည် တစ်ယူနစ် ထုတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သော အလုပ်ချိန်နာရီများ (Hours of work necessary to produce one unit)''' |- ! scope="col" | နိုင်ငံ (Country) ! scope="col" | အထည် (Cloth) ! scope="col" | ဝိုင် (Wine) |- ! scope="row" | '''ယူကေ (UK)''' | 80 | 100 |- ! scope="row" | '''ပေါ်တူဂီ (Portugal)''' | 120 |90 |} {| class="wikitable floatright" style="text-align:center;" |+ပုံ 2 (Figure 2) ! colspan="3" | '''သီးသန့်ထုတ်လုပ်ခြင်းအပြီး ပေးဆပ်ရမည့် အလုပ်ချိန်နာရီများ (Hours of work to commit after the specialization)''' |- ! scope="col" | နိုင်ငံ (Country) ! scope="col" | အထည် (Cloth) ! scope="col" | ဝိုင် (Wine) |- ! scope="row" | '''ယူကေ (UK)''' | 80 + 100 | 0 |- ! scope="row" | '''ပေါ်တူဂီ (Portugal)''' | 0 |90 + 120 |} ပုံ 1 (Figure 1) အရ ယူကေ (UK) သည် အထည် (Cloth) တစ်ယူနစ် ထုတ်လုပ်ရန် လုပ်အား (Labor) 80 နာရီ အသုံးပြုရပြီး ယင်းပမာဏမှာ ပေါ်တူဂီ (Portugal) နိုင်ငံမှ အထည် တစ်ယူနစ် ထုတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သော အလုပ်ချိန်နာရီများထက် ပိုမို နည်းပါးသည်။ ယူကေသည် အထည် တစ်ယူနစ်ကို ပိုမိုနည်းပါးသော အလုပ်ချိန်နာရီများဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်သောကြောင့် အထည်ထုတ်လုပ်မှုတွင် ယူကေက ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ပေါ်တူဂီသည် ဝိုင် (Wine) တစ်ယူနစ် ထုတ်လုပ်ရန် နာရီ 90 အသုံးပြုရပြီး ယင်းပမာဏမှာ ယူကေနိုင်ငံမှ ဝိုင်တစ်ယူနစ် ထုတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သော အလုပ်ချိန်နာရီများထက် ပိုမို နည်းပါးသည်။ ထို့ကြောင့် ဝိုင်ထုတ်လုပ်မှုတွင် ပေါ်တူဂီက ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိသည်။ အကယ်၍ နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် ၎င်းတို့၌ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိသော ကုန်ပစ္စည်းကိုသာ သီးသန့် အာရုံစိုက်ထုတ်လုပ်မည် (Specialize) ဆိုပါကလည်းကောင်း၊ အဆိုပါ ကုန်ပစ္စည်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို အချင်းချင်း ဖလှယ်မည်ဆိုပါကလည်းကောင်း နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် ကုန်သွယ်မှုမရှိသော အခြေအနေ (Absence of trade) တွင် ရရှိမည့် ပမာဏထက် ကုန်ပစ္စည်း တစ်ခုချင်းစီကို ပိုမို ရရှိသွားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{ကိုးကားခြင်း|title=Principles of International Politics|url=https://books.google.com/books?id=S7VG1yZP52gC&q=absolute+advantage+england+portugal&pg=PT357|year=2013}}</ref> <ref name="Daquila 2005">{{ကိုးကားခြင်း|title=The Economies of Southeast Asia: Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, and Thailand|url=https://books.google.com/books?id=_aybCa4g1H4C&q=absolute+advantage|year=2005}}</ref> ကုန်သွယ်မှုမရှိသော အခြေအနေ (Absence of trade) တွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံစီသည် အထည်တစ်ယူနစ်နှင့် ဝိုင်တစ်ယူနစ်ကို ထုတ်လုပ်မည်ဖြစ်ရာ စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ (Total production) အနေဖြင့် အထည် 2 ယူနစ်နှင့် ဝိုင် 2 ယူနစ် ထွက်ရှိမည် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် အကယ်၍ ယူကေသည် ၎င်းတွင် ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိသော အထည်ထုတ်လုပ်မှုအတွက်သာ ၎င်း၏ လုပ်အား (Labor) အားလုံး (80+100) ကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက ယူကေသည် အထည် (80+100)÷80 = 2.25 ယူနစ်ကို ထုတ်လုပ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း အကယ်၍ ပေါ်တူဂီသည် ဝိုင်ထုတ်လုပ်မှုအတွက်သာ ၎င်း၏ လုပ်အားအားလုံး (90+120) ကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက ပေါ်တူဂီ သည် ဝိုင် (90+120)÷90 = 2.33 ယူနစ်ကို ထုတ်လုပ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ (Total production) သည် အထည် 2.25 ယူနစ်နှင့် ဝိုင် 2.33 ယူနစ် အသီးသီးဖြစ်ပြီး ယင်းပမာဏမှာ သီးသန့်ထုတ်လုပ်ခြင်း (Specialization) မရှိခဲ့ပါက ရရှိမည့် ကုန်ပစ္စည်း တစ်ခုချင်းစီ၏ စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုပမာဏထက် ပိုမိုများပြားသည်။ လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု (Free trade) ရှိသည်ဟု ယူဆပါက ဤဖြစ်စဉ်သည် နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံစလုံးအတွက် ကုန်ပစ္စည်း နှစ်မျိုးစလုံးကို ပိုမိုသက်သာသော ဈေးနှုန်းများ (Cheaper prices) ဖြင့် ရရှိစေမည် ဖြစ်သည်။ === ဥပမာ ၂ (Example 2) === သင်နှင့် သင့်သူငယ်ချင်းများသည် တီရှပ် (T-shirts) အင်္ကျီများ ရိုက်နှိပ်ခြင်းနှင့် ငှက်အိမ် (Birdhouses) များ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ဖြင့် ဒေသတွင်း ပရဟိတအဖွဲ့တစ်ခုအတွက် ရန်ပုံငွေရှာဖွေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ * '''အခြေအနေ ၁ (Scenario 1)''' သင့်သူငယ်ချင်းများထဲမှ မမသည် တစ်နာရီလျှင် တီရှပ် (T-shirts) 5 ထည် ရိုက်နှိပ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် ငှက်အိမ် (Birdhouses) 3 လုံး ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သင့်သူငယ်ချင်း နောက်တစ်ဦးဖြစ်သူ မောင်မောင်သည် တစ်နာရီလျှင် တီရှပ် (T-shirts) 3 ထည် ရိုက်နှိပ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် ငှက်အိမ် (Birdhouses) 2 လုံး ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သင့်သူငယ်ချင်း မမသည် မောင်မောင်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တီရှပ်အင်္ကျီများ ရိုက်နှိပ်ရာတွင်ရော ငှက်အိမ်များ ပြုလုပ်ရာတွင်ပါ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ပိုမိုရှိသော (More productive) ကြောင့် သူမသည် တီရှပ်ရိုက်နှိပ်ခြင်းနှင့် ငှက်အိမ်ပြုလုပ်ခြင်း နှစ်ခုစလုံးတွင် ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိနေသည်။ * '''အခြေအနေ ၂ (Scenario 2) :''' မမသည် တူရိုက်ရာတွင် သိပ်မကျွမ်းကျင်ဘဲ တစ်နာရီလျှင် ငှက်အိမ် (Birdhouse) 1 လုံးသာ ပြုလုပ်နိုင်သည်ဟု မှန်းဆကြည့်ပါ။ သို့သော် သူမသည် ပုံနှိပ်ခြင်း သင်တန်းတက်ထားသောကြောင့် တစ်နာရီလျှင် တီရှပ် (T-shirts) 10 ထည် ရိုက်နှိပ်နိုင်သည်။ တစ်ဖက်တွင် မောင်မောင်သည် သစ်သားလက်မှုပညာကို လေ့လာထားသောကြောင့် တစ်နာရီလျှင် ငှက်အိမ် (Birdhouses) 5 လုံး ပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း တီရှပ်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အခြေခံမျှပင် မသိသောကြောင့် တစ်နာရီလျှင် တီရှပ် (T-shirts) 2 ထည်သာ ရိုက်နှိပ်နိုင်သည်။ ဤအခြေအနေမျိုးတွင် မမသည် အင်္ကျီရိုက်နှိပ်ခြင်း၌ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိမည်ဖြစ်ပြီး မောင်မောင်သည် ငှက်အိမ်ပြုလုပ်ခြင်း၌ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိမည် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေး]] qer7vykcu54u0x4un2ciycme2ybvahn 1041697 1041695 2026-07-01T19:51:53Z Mkant00 135890 Standardized 'Good' to 'ကုန်ပစ္စည်း' to maintain consistency. 1041697 wikitext text/x-wiki စီးပွားရေးပညာ (Economics) တွင် ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) မူဝါဒဆိုသည်မှာ ပါဝင်ပတ်သက်သူများဖြစ်သည့် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦး၊ ကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် နိုင်ငံ တစ်ခုခုအနေဖြင့် မိမိ၏ ပြိုင်ဘက်များထက် ကုန်ပစ္စည်း သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှု (Goods or service) တစ်ခုကို ပိုမို၍ စွမ်းဆောင်ရည်ပြည့်ဝစွာ (Efficiently) ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် စွမ်းရည်ပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2023-06-08 |title=Absolute Advantage |url=https://www.investopedia.com/terms/a/absoluteadvantage.asp |access-date=2023-06-27 |website=Investopedia}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Absolute advantage {{!}} economics |url=https://www.britannica.com/topic/absolute-advantage |access-date=2020-10-21 |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> စကော့တလန်လူမျိုး စီးပွားရေးပညာရှင် အဒမ်စမစ် (Adam Smith) သည် 1776 ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှု (International trade) ဆိုင်ရာ အခြေအနေများ၌ လုပ်အား (Labor) ကို တစ်ခုတည်းသော သွင်းအားစု (Input) အဖြစ် အသုံးပြု၍ ဤ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) မူဝါဒကို ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ကို လုပ်သား ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Labor productiveness) များအား ရိုးရှင်းစွာ နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြင့် သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် ပါဝင်ပတ်သက်သူ တစ်ဦးဦးအနေဖြင့် မည်သည့်အရာတွင်မျှ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) မရှိသည့် အခြေအနေမျိုး ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ <ref>{{Cite encyclopedia|url=http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|title=Absolute and Comparative Advantage|access-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529042541/http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|archive-date=2010-05-29}}</ref> == သီအိုရီ၏ မူလအစ (Origin of the theory) == ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) အယူအဆကို စကော့တလန်လူမျိုး စီးပွားရေးပညာရှင် အဒမ်စမစ် (Adam Smith) ၏ 1776 ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော <nowiki>''နိုင်ငံများ၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု (The Wealth of Nations)''</nowiki> စာအုပ်မှ အများအားဖြင့် စတင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူကြပြီး အဆိုပါစာအုပ်တွင် ၎င်းက ကုန်သည်ကြီးဝါဒဆိုင်ရာ အယူအဆများ (Mercantilist ideas) ကို ချေပခဲ့သည်။ <ref name="encyclopedia 1">{{Cite encyclopedia|url=http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|title=Absolute and Comparative Advantage|access-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529042541/http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|archive-date=2010-05-29}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20100529042541/http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf "Absolute and Comparative Advantage"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''International Encyclopedia of the Social Sciences'' (2nd&nbsp;ed.). pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>2. Archived from [http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 2010-05-29<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2009-05-04</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite book |title=International Trade: Theory and Policy |url=https://catalog.flatworldknowledge.com/bookhub/reader/28?e=fwk-61960-chab#fwk-61960-ch02_s02 |access-date=2018-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101013503/https://catalog.flatworldknowledge.com/bookhub/reader/28?e=fwk-61960-chab#fwk-61960-ch02_s02 |archive-date=2019-01-01 |url-status=dead}}</ref> နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ပို့ကုန် (Export) သည် အခြားနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ သွင်းကုန် (Import) သာဖြစ်သောကြောင့် ကုန်သည်ကြီးဝါဒ (Mercantilism) ကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် နိုင်ငံအားလုံး တစ်ချိန်တည်း ပြိုင်တူချမ်းသာလာရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း အဒမ်စမစ် (Adam Smith) က ငြင်းခုံခဲ့သည်။ ထို့အစား နိုင်ငံအားလုံးအနေဖြင့် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု (Free trade) ကို ကျင့်သုံးပြီး ၎င်းတို့၏ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) နှင့်အညီ သီးသန့် အာရုံစိုက်ထုတ်လုပ်မည် (Specialize) ဆိုပါက နိုင်ငံအားလုံး တစ်ချိန်တည်း ပြိုင်တူ အကျိုးအမြတ်များ ရရှိမည်ဟု ၎င်းက ဆိုခဲ့သည်။ <ref name="encyclopedia 1" /> နိုင်ငံများ၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုသည် ၎င်းတို့၏ အရန်ရွှေ (Gold reserves) ပမာဏထက် နိုင်ငံသားများ ရယူသုံးစွဲနိုင်သော ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ (Goods and services) အပေါ်တွင်သာ မူတည်ကြောင်းလည်း အဒမ်စမစ်က ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name="washington">{{Cite web |last=Harrington |first=James W. |title=International Trade Theory |url=http://faculty.washington.edu/jwh/349lec03.htm |access-date=2009-05-04 |website=Geography 349 Absolute advantage |publisher=University of Washington}}</ref> အဒမ်စမစ်သည် ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ကို ဆုံးဖြတ်ရန် လုပ်သား ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Labor productiveness) များကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်းအပေါ်၌သာ အာရုံစိုက်ခဲ့သောကြောင့် နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု (Comparative advantage) အယူအဆကို ဆက်လက် ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ <ref name="encyclopedia 1">{{Cite encyclopedia|url=http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|title=Absolute and Comparative Advantage|access-date=2009-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529042541/http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf|archive-date=2010-05-29}}<cite class="citation encyclopaedia cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20100529042541/http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf "Absolute and Comparative Advantage"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''International Encyclopedia of the Social Sciences'' (2nd&nbsp;ed.). pp.&nbsp;<span class="nowrap">1–</span>2. Archived from [http://www.skidmore.edu/~mdas/AbsoluteandComparativeAdvantage.pdf the original] <span class="cs1-format">(PDF)</span> on 2010-05-29<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2009-05-04</span></span>.</cite></ref> ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ဖြင့် ကုန်သွယ်မှုပြုရာတွင် အကျိုးအမြတ်များ ရရှိနိုင်ခြေရှိသော်လည်း ထိုအကျိုးအမြတ်များသည် အပြန်အလှန်အားဖြင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိစေမည့် (Mutually beneficial) အခြေအနေမျိုး မဟုတ်နိုင်ပေ။ နှိုင်းယှဉ် အသာစီးရမှု (Comparative advantage) သည်သာလျှင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိစေမည့် ဖလှယ်မှုများ (Mutually beneficial exchanges) ၏ အတိုင်းအတာနယ်ပယ်အပေါ် အဓိက အာရုံစိုက်ထားသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == === ဥပမာ ၁ (Example 1) === {| class="wikitable floatright" style="text-align:center;" |+ပုံ 1 (Figure 1) ! colspan="3" | '''ကုန်ပစ္စည်းတစ်ယူနစ် ထုတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သော အလုပ်ချိန်နာရီများ (Hours of work necessary to produce one unit)''' |- ! scope="col" | နိုင်ငံ (Country) ! scope="col" | အထည် (Cloth) ! scope="col" | ဝိုင် (Wine) |- ! scope="row" | '''ယူကေ (UK)''' | 80 | 100 |- ! scope="row" | '''ပေါ်တူဂီ (Portugal)''' | 120 |90 |} {| class="wikitable floatright" style="text-align:center;" |+ပုံ 2 (Figure 2) ! colspan="3" | '''သီးသန့်ထုတ်လုပ်ခြင်းအပြီး ပေးဆပ်ရမည့် အလုပ်ချိန်နာရီများ (Hours of work to commit after the specialization)''' |- ! scope="col" | နိုင်ငံ (Country) ! scope="col" | အထည် (Cloth) ! scope="col" | ဝိုင် (Wine) |- ! scope="row" | '''ယူကေ (UK)''' | 80 + 100 | 0 |- ! scope="row" | '''ပေါ်တူဂီ (Portugal)''' | 0 |90 + 120 |} ပုံ 1 (Figure 1) အရ ယူကေ (UK) သည် အထည် (Cloth) တစ်ယူနစ် ထုတ်လုပ်ရန် လုပ်အား (Labor) 80 နာရီ အသုံးပြုရပြီး ယင်းပမာဏမှာ ပေါ်တူဂီ (Portugal) နိုင်ငံမှ အထည် တစ်ယူနစ် ထုတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သော အလုပ်ချိန်နာရီများထက် ပိုမို နည်းပါးသည်။ ယူကေသည် အထည် တစ်ယူနစ်ကို ပိုမိုနည်းပါးသော အလုပ်ချိန်နာရီများဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်သောကြောင့် အထည်ထုတ်လုပ်မှုတွင် ယူကေက ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ပေါ်တူဂီသည် ဝိုင် (Wine) တစ်ယူနစ် ထုတ်လုပ်ရန် နာရီ 90 အသုံးပြုရပြီး ယင်းပမာဏမှာ ယူကေနိုင်ငံမှ ဝိုင်တစ်ယူနစ် ထုတ်လုပ်ရန် လိုအပ်သော အလုပ်ချိန်နာရီများထက် ပိုမို နည်းပါးသည်။ ထို့ကြောင့် ဝိုင်ထုတ်လုပ်မှုတွင် ပေါ်တူဂီက ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိသည်။ အကယ်၍ နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် ၎င်းတို့၌ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိသော ကုန်ပစ္စည်းကိုသာ သီးသန့် အာရုံစိုက်ထုတ်လုပ်မည် (Specialize) ဆိုပါကလည်းကောင်း၊ အဆိုပါ ကုန်ပစ္စည်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို အချင်းချင်း ဖလှယ်မည်ဆိုပါကလည်းကောင်း နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် ကုန်သွယ်မှုမရှိသော အခြေအနေ (Absence of trade) တွင် ရရှိမည့် ပမာဏထက် ကုန်ပစ္စည်း တစ်ခုချင်းစီကို ပိုမို ရရှိသွားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ <ref>{{ကိုးကားခြင်း|title=Principles of International Politics|url=https://books.google.com/books?id=S7VG1yZP52gC&q=absolute+advantage+england+portugal&pg=PT357|year=2013}}</ref> <ref name="Daquila 2005">{{ကိုးကားခြင်း|title=The Economies of Southeast Asia: Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, and Thailand|url=https://books.google.com/books?id=_aybCa4g1H4C&q=absolute+advantage|year=2005}}</ref> ကုန်သွယ်မှုမရှိသော အခြေအနေ (Absence of trade) တွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံစီသည် အထည်တစ်ယူနစ်နှင့် ဝိုင်တစ်ယူနစ်ကို ထုတ်လုပ်မည်ဖြစ်ရာ စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ (Total production) အနေဖြင့် အထည် 2 ယူနစ်နှင့် ဝိုင် 2 ယူနစ် ထွက်ရှိမည် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် အကယ်၍ ယူကေသည် ၎င်းတွင် ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိသော အထည်ထုတ်လုပ်မှုအတွက်သာ ၎င်း၏ လုပ်အား (Labor) အားလုံး (80+100) ကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက ယူကေသည် အထည် (80+100)÷80 = 2.25 ယူနစ်ကို ထုတ်လုပ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း အကယ်၍ ပေါ်တူဂီသည် ဝိုင်ထုတ်လုပ်မှုအတွက်သာ ၎င်း၏ လုပ်အားအားလုံး (90+120) ကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက ပေါ်တူဂီ သည် ဝိုင် (90+120)÷90 = 2.33 ယူနစ်ကို ထုတ်လုပ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ (Total production) သည် အထည် 2.25 ယူနစ်နှင့် ဝိုင် 2.33 ယူနစ် အသီးသီးဖြစ်ပြီး ယင်းပမာဏမှာ သီးသန့်ထုတ်လုပ်ခြင်း (Specialization) မရှိခဲ့ပါက ရရှိမည့် ကုန်ပစ္စည်း တစ်ခုချင်းစီ၏ စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုပမာဏထက် ပိုမိုများပြားသည်။ လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု (Free trade) ရှိသည်ဟု ယူဆပါက ဤဖြစ်စဉ်သည် နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံစလုံးအတွက် ကုန်ပစ္စည်း နှစ်မျိုးစလုံးကို ပိုမိုသက်သာသော ဈေးနှုန်းများ (Cheaper prices) ဖြင့် ရရှိစေမည် ဖြစ်သည်။ === ဥပမာ ၂ (Example 2) === သင်နှင့် သင့်သူငယ်ချင်းများသည် တီရှပ် (T-shirts) အင်္ကျီများ ရိုက်နှိပ်ခြင်းနှင့် ငှက်အိမ် (Birdhouses) များ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ဖြင့် ဒေသတွင်း ပရဟိတအဖွဲ့တစ်ခုအတွက် ရန်ပုံငွေရှာဖွေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ * '''အခြေအနေ ၁ (Scenario 1)''' သင့်သူငယ်ချင်းများထဲမှ မမသည် တစ်နာရီလျှင် တီရှပ် (T-shirts) 5 ထည် ရိုက်နှိပ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် ငှက်အိမ် (Birdhouses) 3 လုံး ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သင့်သူငယ်ချင်း နောက်တစ်ဦးဖြစ်သူ မောင်မောင်သည် တစ်နာရီလျှင် တီရှပ် (T-shirts) 3 ထည် ရိုက်နှိပ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် ငှက်အိမ် (Birdhouses) 2 လုံး ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သင့်သူငယ်ချင်း မမသည် မောင်မောင်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တီရှပ်အင်္ကျီများ ရိုက်နှိပ်ရာတွင်ရော ငှက်အိမ်များ ပြုလုပ်ရာတွင်ပါ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ပိုမိုရှိသော (More productive) ကြောင့် သူမသည် တီရှပ်ရိုက်နှိပ်ခြင်းနှင့် ငှက်အိမ်ပြုလုပ်ခြင်း နှစ်ခုစလုံးတွင် ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိနေသည်။ * '''အခြေအနေ ၂ (Scenario 2) :''' မမသည် တူရိုက်ရာတွင် သိပ်မကျွမ်းကျင်ဘဲ တစ်နာရီလျှင် ငှက်အိမ် (Birdhouse) 1 လုံးသာ ပြုလုပ်နိုင်သည်ဟု မှန်းဆကြည့်ပါ။ သို့သော် သူမသည် ပုံနှိပ်ခြင်း သင်တန်းတက်ထားသောကြောင့် တစ်နာရီလျှင် တီရှပ် (T-shirts) 10 ထည် ရိုက်နှိပ်နိုင်သည်။ တစ်ဖက်တွင် မောင်မောင်သည် သစ်သားလက်မှုပညာကို လေ့လာထားသောကြောင့် တစ်နာရီလျှင် ငှက်အိမ် (Birdhouses) 5 လုံး ပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း တီရှပ်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အခြေခံမျှပင် မသိသောကြောင့် တစ်နာရီလျှင် တီရှပ် (T-shirts) 2 ထည်သာ ရိုက်နှိပ်နိုင်သည်။ ဤအခြေအနေမျိုးတွင် မမသည် အင်္ကျီရိုက်နှိပ်ခြင်း၌ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိမည်ဖြစ်ပြီး မောင်မောင်သည် ငှက်အိမ်ပြုလုပ်ခြင်း၌ ပကတိ အသာစီးရမှု (Absolute advantage) ရှိမည် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေး]] fuji2x5d5vr6esrimk6zrkojih6xufn 1 288865 1041677 2026-07-01T14:50:53Z Zin zin zaw 143911 /* ရွှေဘိုကြိုး */ အပိုင်းသစ် 1041677 wikitext text/x-wiki == ရွှေဘိုကြိုး == ရွှေဘိုကြိုး [[အသုံးပြုသူ:Zin zin zaw|Zin zin zaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zin zin zaw|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၀၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) rwu5bp0m5v0q8bhc99dyhx2kws7asmy 11 288866 1041678 2026-07-01T14:54:47Z ဟိန်းမျိုးအောင် 145073 /* စျေးသိချင်လို့ပါ */ အပိုင်းသစ် 1041678 wikitext text/x-wiki == စျေးသိချင်လို့ပါ == စျေးသိချင်ပါသည် [[အသုံးပြုသူ:ဟိန်းမျိုးအောင်|ဟိန်းမျိုးအောင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ဟိန်းမျိုးအောင်|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၄၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) qz6oicri5gduqvdgm7449p0w1cpwuyq 3 288867 1041679 2026-07-01T15:16:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1041679 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ဟိန်းမျိုးအောင် ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၆၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) ph2xdx45y99uzgceignqni6ctlo5pk8 3 288868 1041681 2026-07-01T16:16:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1041681 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-37558-68 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၆၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 4zwen1a4860kb195qh1atxa54p9r69o 0 288869 1041692 2026-07-01T18:29:39Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1355723105|Murad Hasan]]" 1041692 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=မူရတ် ဟာဆန်|native_name=মুরাদ হাসান|native_name_lang=bn|image=Murad Hasan 2020.jpg|caption=၂၀၂၀ ခုနှစ်က ဟာဆန်|office=[[Ministry of Information (Bangladesh)|Minister of State for Information and Broadcasting]]|term_start=၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉|term_end=၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်|predecessor=[[Zunaid Ahmed Palak]]<ref>{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/politics/those-who-are-new-state-ministers-in-bangladesh-1683751|title=Those who are new state ministers|date=2019-01-06|work=The Daily Star|language=en|access-date=2020-03-28}}</ref>|successor=[[Mohammad A. Arafat]]|constituency_MP1=[[Jamalpur-4]]|term_start1=30 January 2019|term_end1=29 January 2024|predecessor1=[[Md. Mamunoor Rashid]]|successor1=[[Abdur Rashid (Jamalpur politician)|Abdur Rashid]]|term_start2=၂၀၀၉ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅|term_end2=၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်|predecessor2=[[Anwarul Kabir Talukdar]]|office3=[[Ministry of Health and Family Welfare (Bangladesh)|Minister of State for Health and Family Welfare]]|term_start3=7 January 2019|term_end3=19 May 2019|predecessor3=[[Zahid Maleque]]|successor3=Zahid Maleque|birth_date={{birth date and age|1974|10|10|df=y}}|birth_place=[[Jamalpur Sadar Upazila|Jamalpur]], [[Dhaka Division|ဒါကာ]], ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်|party=[[Awami League]]|alma_mater={{ubl|[[Jamalpur Zilla School]]|[[Notre Dame College, Dhaka|Notre Dame College]]|[[Mymensingh Medical College]]}}}} <references /> '''မူရတ် ဟာဆန်''' (၁၉၇၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား) <ref name="bss" /> သည် အာဝါမီလိဂ် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဂျမာပူ-၄ မဲဆန္ဒနယ်မှ ဂျာတီယာ ဆန်ဆတ် အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၉ မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ပြည်နယ် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name="bss">{{Cite news |title=Profile of the State Minister |url=http://www.bssnews.net/?page_id=289387 |access-date=2020-01-23 |work=Bangladesh Sangbad Sangstha}}</ref> t8qe2fcjl7mjgtognvwn95v53jcrgp6 0 288870 1041693 2026-07-01T18:39:45Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/978213463|Purrmühlenbach]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1041693 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced|date=September 2020}}{{Infobox river|name=ပါရ်မူလန်ဘတ်ချ်|image=|image_size=|image_alt=|image_caption=|map=|map_size=|map_alt=|map_caption=|source1_location=|mouth_location=[[ဒဲလ်မီ(မြစ်)|ဒဲလ်မီ]]|mouth_coordinates={{coord|52|53|58|N|8|35|50|E|region:DE-NI_type:waterbody_source:kolossus-dewiki|display=it}}|progression=[[Delme (river)|Delme]]→ {{ROchtum}}|subdivision_type1=ကျေးလက်|subdivision_name1=[[ဂျာမနီ]]|subdivision_type2=ပြည်နယ်များ|subdivision_name2=[[လိုဝါ ဆက်ဆွန်နီ]]|length=|source1_elevation=|mouth_elevation=|discharge1_avg=|basin_size=|river_system=|tributaries_left=|tributaries_right=}} '''ပါရ်မူလန်ဘတ်ချ်''' သည် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]] ၊ လိုဝါး ဆက်ဆွန်နရှိ မြစ်ငယ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး ဟာပတ်စတတ်ရှိ ဒဲလ်မီမြစ် ထဲသို့ စီးဆင်းသည်။ == ကြည့်ပါ == * လိုဝါ ဆက်ဆွန်နီ မြစ်များစာရင်း {{DEFAULTSORT:Purrmuhlenbach}} [[ကဏ္ဍ:ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] s6e8uq8al3l3ulz2us1blzt5p5lhmua 0 288871 1041694 2026-07-01T18:49:15Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1352346717|Teingya Minkhaung]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1041694 wikitext text/x-wiki {{Infobox စစ်ဘက်ဆိုင်ရာလူ|name=တိမ်ကြားမင်းခေါင်|native_name={{lang|my|တိမ်ကြားမင်းခေါင်}}|birth_date=|death_date=|birth_place=[[မူးမြစ် |မူး မြစ်ဝှမ်း]], [[တောင်ငူ မင်းဆက်|မြန်မာဘုရင့်နိုင်ငံတော်]]|death_place=|image=|caption=|nickname=Teingya|allegiance=[[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]|branch=[[မြန်မာ့တော်ဝင်တပ်မတော်]]|rank=[[ဗိုလ်ချုပ်]] (၁၇၅၂–၁၇၆၈)|commands=|unit=|battles=[[ကုန်းဘောင် ဟံသာဝတီစစ်]] (1752–1757) <br/> [[တရုတ် - မြန်မာစစ်ပွဲ (1765–1769)|တရုတ် - မြန်မာစစ်ပွဲ]] (1766–1769)}} '''တိမ်ကြားမင်းခေါင်''' ( {{Langx|my|တိမ်ကြားမင်းခေါင်}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံ၏]] [[ကုန်းဘောင်ခေတ်|ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]]တွင် ဝန်ကြီးတစ်ဦးနှင့် တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများ|တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ (၁၇၆၅-၁၇၆၉)]]အတွင်း တရုတ်ကျူးကျော်တပ်ဖွဲ့များကို ထိရောက်စွာ [[ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေး|တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် သူ၏ပြောက်ကျားစစ်ပွဲ]] ကြောင့် လူသိများသည်။ ၁၇၆၄-၆၅ ခုနှစ်တွင် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း|ဆင်ဖြူ]]ရှင်မင်း၏အမိန့်အရ [[ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ|ရှမ်းပြည်]]မြောက်ပိုင်းများသို့ အခွန်နှင့် လူအင်အားကောက်ခံရန် သူ၏ စစ်ဆင်ရေးသည် ယူနန်အစိုးရနှင့် ထိပ်တိုက်တိုးရန် ဦးတည်စေခဲ့သည်။ <ref name="kt-310">{{Cite book |last=Kyaw Thet |year=1962 |title=History of Burma |publisher=University of Rangoon Press |location=Yangon |pages=310–318 |language=Burmese}}</ref> မင်းခေါင်သည် တရုတ်တို့၏ တတိယအကြိမ် ကျူးကျော်မှု (၁၇၆၇-၆၈)တွင် ကျော်ကြားလာခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ် [[မင်းယွီ|မင်းဂွီ]]ဦးဆောင်သော တရုတ်စစ်တပ်နှင့် [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] ရှိ ၎င်း၏ အဓိက ထောက်ပံ့ရေးစခန်းအကြား ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများကို တိုက်ခိုက်ရန် မြန်မာပြောက်ကျားစစ်ပွဲများကို ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ <ref name="kt-310">{{Cite book |last=Kyaw Thet |year=1962 |title=History of Burma |publisher=University of Rangoon Press |location=Yangon |pages=310–318 |language=Burmese}}<cite class="citation book cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFKyaw_Thet1962">Kyaw Thet (1962). ''History of Burma'' (in Burmese). Yangon: University of Rangoon Press. pp.&nbsp;<span class="nowrap">310–</span>318.</cite> [[Category:CS1 Burmese-language sources (my)]]</ref> သူ၏ လျင်မြန်သော ပြောက်ကျားနည်းဗျူဟာများကြောင့် "တိမ်ကြား" (တိမ်တိုက်များမှ) ဟူသော အမည်ပြောင်ကို ရရှိခဲ့သည်။ == ကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 0bfcqgswng115gzdbt7x9y31xinkwu4 0 288872 1041698 2026-07-01T20:23:46Z Mkant00 135890 "[[:en:Special:Redirect/revision/1322004750|Rybczynski theorem]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1041698 wikitext text/x-wiki '''ရစ်ဗ်ချင်စကီး သီအိုရမ်''' (Rybczynski theorem) ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ပိုလန်ဖွား အင်္ဂလိပ် စီးပွားရေးပညာရှင် (economist) တားဒီးယပ်စ် ရစ်ဗ်ချင်စကီး (Tadeusz Rybczynski) မှ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၎င်းသီအိုရမ်အရ ပုံသေဖြစ်နေသော နှိုင်းယှဉ်ကုန်ပစ္စည်းဈေးနှုန်းများ (constant relative goods prices) အောက်တွင် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ထုတ်လုပ်မှုအရင်းအမြစ်များ (factor endowment) မြင့်တက်လာပါက ယင်းအရင်းအမြစ်ကို အလေးထား သုံးစွဲခြင်း (intensive use) ပြုသော လုပ်ငန်းကဏ္ဍ (sector) တွင် ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ (output) သည် အချိုးကျထက် ပိုမို ကြီးမားစွာ တိုးချဲ့လာမှု (more than proportional expansion) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အခြား ကုန်ပစ္စည်း (good) ၏ ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ (output) ကိုမူ အပြည့်အဝ ကျဆင်းသွားစေမည်ဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှု (international trade) ၏ ဟက်ခ်ရှာ-အိုလင် ပုံစံငယ် (Heckscher–Ohlin model) အရ ကုန်သွယ်မှု (trade) ပြုလုပ်ရန် ဖွင့်လှစ်ထားသော ဒေသများသည် နှိုင်းယှဉ် ဈေးနှုန်းများ (relative prices) ကို ပေးထားချက်အဖြစ် ယူဆလေ့ရှိကြသည်။ နှိုင်းယှဉ် အရင်းအမြစ် ရောင်းလိုအား (relative factor supply) တွင် အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်သောအခါ ရစ်ဗ်ချင်စကီး သီအိုရမ် (Rybczynski theorem) သည် ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ (output) အပြောင်းအလဲများကို ရှင်းပြသည်။ ထို့ပြင် ယင်းက လုပ်ငန်းကဏ္ဍ (sectors) နှစ်ခုအကြား အရင်းအမြစ်များ (factors) မည်သို့ ပြန်လည်ခွဲဝေချထားမှုများ (reallocations) ပြုလုပ်သည်ကိုပါ ရှင်းလင်းဖော်ပြသည်။ အနှစ်သာရအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ် ရောင်းလိုအား (relative supply) မြင့်တက်လာသည့် အရင်းအမြစ်ကို အလေးထား သုံးစွဲခြင်း (intensive use) ပိုမိုပြုလုပ်သော လုပ်ငန်းကဏ္ဍဆီသို့ အရင်းအမြစ်နှစ်ခုစလုံး ရွေ့လျားသွားမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းရလဒ်အနေဖြင့် အဆိုပါ လုပ်ငန်းကဏ္ဍတွင် ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ (output) မြင့်တက်လာပြီး အခြား လုပ်ငန်းကဏ္ဍတွင်မူ ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ (output) အပြည့်အဝ ကျဆင်းသွားစေသည်။ ရေရှည်တွင် နိုင်ငံနှစ်ခုစလုံး၌ ဈေးကွက် အင်အားစုများသည် လုပ်ခလစာများ (wages) ကဲ့သို့သော သွင်းအားစု ဈေးနှုန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ စနစ်ကို ထုတ်လုပ်မှု ညီမျှခြင်းဆီသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေမည်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေသည် အရင်းအမြစ်ဈေးနှုန်း တစ်ပြေးညီဖြစ်ခြင်း (factor price equalization) အခြေအနေပင် ဖြစ်သည်။ == အရင်းအမြစ် ကြွယ်ဝမှုများနှင့် ထွက်ကုန်များအကြား ဆက်စပ်မှု (Relationship between endowments and outputs) == အလုပ်အကိုင် အပြည့်အဝရရှိမှု (full employment) ကို ထိန်းသိမ်းထားစဉ်အတွင်း အရင်းအမြစ် ကြွယ်ဝမှု (endowment) အပြောင်းအလဲများသည် ကုန်ပစ္စည်းများ (goods) ၏ ထွက်ကုန်များ (outputs) အပေါ် မည်သို့ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ရစ်ဗ်ချင်စကီး သီအိုရမ် (Rybczynski theorem) က ပြသထားသည်။ ဟက်ခ်ရှာ-အိုလင် ပုံစံငယ် (Heckscher-Ohlin model) အတွင်း အရင်းအနှီး (capital) ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ နိုင်ငံတွင်း ဝင်ရောက်အခြေချမှု (immigration) နှင့် နိုင်ငံပြင်ပ ထွက်ခွာအခြေချမှု (emigration) တို့၏ သက်ရောက်မှုများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် ဤသီအိုရမ်သည် အသုံးဝင်သည်။ အနီရောင်ဖြင့် လုပ်သားအင်အားဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက် (labour constraint) နှင့် အပြာရောင်ဖြင့် အရင်းအနှီးဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက် (capital constraint) တို့ကို ဖော်ပြထားသော အောက်ပါ ပုံကြမ်းကို လေ့လာကြည့်ပါ။ ကနဦးတွင် ထုတ်လုပ်မှု (production) သည် အမှတ် A ရှိ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း အမြင့်ဆုံးကန့်သတ်မျဉ်း (production possibilities frontier - PPF) ပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည်ဟု ယူဆပါ။ [[ဖိုင်:Economics_rybczynski_theorem_diagram.png|center]] လုပ်အားဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် ကြွယ်ဝမှု (labour endowment) မြင့်တက်လာသည်ဟု ယူဆပါ။ ယင်းက လုပ်သားအင်အားဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက် (labour constraint) ကို အပြင်ဘက်သို့ ရွေ့လျားသွားခြင်း (outward shift) ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း အမြင့်ဆုံးကန့်သတ်မျဉ်း (PPF) နှင့် ထုတ်လုပ်မှု (production) တို့သည် အမှတ် B သို့ ရွေ့လျားသွားမည်ဖြစ်သည်။ လုပ်သားအင်အား အဓိကသုံး ကုန်ပစ္စည်း (labour-intensive good) ဖြစ်သော အဝတ်အထည် ထုတ်လုပ်မှု (production) သည် ''C''₁ မှ ''C''₂ သို့ မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ အရင်းအနှီး အဓိကသုံး ကုန်ပစ္စည်း (capital-intensive good) ဖြစ်သော ကား ထုတ်လုပ်မှု (production) သည် ''S''₁ မှ ''S''₂ သို့ ကျဆင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အရင်းအနှီးဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် ကြွယ်ဝမှု (endowment of capital) မြင့်တက်လာပါက အရင်းအနှီးဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက် (capital constraint) သည် အပြင်ဘက်သို့ ရွေ့လျားသွားမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းက ကား ထုတ်လုပ်မှု (production) ကို မြင့်တက်စေပြီး အဝတ်အထည် ထုတ်လုပ်မှု (production) ကို ကျဆင်းစေမည်ဖြစ်သည်။ လုပ်သားအင်အားဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက် (labour constraint) သည် အရင်းအနှီးဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက် (capital constraint) ထက် ပိုမိုမတ်စောက်သော ကန့်သတ်ချက်မျဉ်း (steeper constraint) ဖြစ်သောကြောင့် ကားများသည် အရင်းအနှီး အဓိကသုံး ကုန်ပစ္စည်းများ (capital-intensive goods) ဖြစ်ပြီး အဝတ်အထည်သည် လုပ်သားအင်အား အဓိကသုံး ကုန်ပစ္စည်းများ (labour-intensive goods) ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အရင်းအမြစ် (factor) တစ်ခုအတွက် အရင်းအမြစ် ကြွယ်ဝမှု (endowment) မြင့်တက်လာခြင်းသည် အဆိုပါ အရင်းအမြစ်ကို အလေးထား သုံးစွဲခြင်း (intensive use) ပြုသော ကုန်ပစ္စည်း (good) ၏ ထွက်ကုန် (output) ကို မြင့်တက်စေမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အခြား ကုန်ပစ္စည်း (good) ၏ ထွက်ကုန် (output) ကိုမူ ကျဆင်းစေမည်ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေး]] 2l4xplfcmluzxm5izuqtb1xprwkgouf 0 288874 1041709 2026-07-01T21:12:52Z Mkant00 135890 "[[:de:Special:Redirect/revision/251578911|Faktormarkt]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1041709 wikitext text/x-wiki စီးပွားရေးပညာ (Economics) တွင် '''အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်''' (Factor Market) သို့မဟုတ် ဝယ်ယူဖြည့်တင်းရေး ဈေးကွက် (Procurement Market) သည် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ (Economic agents) က ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) သို့မဟုတ် ယင်းတို့အပေါ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များအတွက် ရောင်းလိုအား (Supply) ပံ့ပိုးသူများနှင့် ဝယ်လိုအား (Demand) ရှိသူများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည့် ဈေးကွက် (Market) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Production Factor Market) ၏ အတိုကောက်ဖြစ်သည်။ ဤဈေးကွက်တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သည့် အရာများမှာ လုပ်အား (Labor)၊ မြေယာ (Land)၊ အရင်းအနှီး (Capital) နှင့် စွန့်ဦးတီထွင်မှု (Entrepreneurship) စသည့် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market)၊ အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market)၊ စွမ်းအင် ဈေးကွက် (Energy market)၊ အရင်းအနှီး ကုန်ပစ္စည်း ဈေးကွက် (Capital goods market)၊ ကုန်ကြမ်း ဈေးကွက် (Commodity market) နှင့် အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တို့သည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် ပါဝင်ကြသည်။<ref>[https://books.google.de/books?id=8N3RBgAAQBAJ&pg=PA135&dq=energiemarkt+lexikon&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwio8aXzkY_mAhUBGewKHc5aCB8Q6AEIUjAF#v=onepage&q=energiemarkt%20lexikon&f=false Michael Olsson/Dirk Piekenbrock, ''Kompakt-Lexikon Umwelt- und Wirtschaftspolitik'', 1998, S. 135]</ref> ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) အပေါ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များ (Property rights) ဆိုသည်မှာ အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမှုဆက်ဆံရေး သို့မဟုတ် စီးပွားရေးဆက်ဆံရေးဘောင်အတွင်း ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ် (Factor of production) တစ်ခုနှင့်ပတ်သက်၍ တိကျသော ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအား ပေးအပ်ထားသည့် အခွင့်အရေးဖြစ်သည်။ <ref>[https://books.google.de/books?id=kFMgBAAAQBAJ&pg=PA129&dq=Faktormarkt+lexikon&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwj0gJW7sY_mAhVRsaQKHSfTB6IQ6AEINTAB#v=onepage&q=Verf%C3%BCgungsrechte&f=false Dirk Piekenbrock, ''Gabler Kompakt-Lexikon Volkswirtschaftslehre'', 2009, S. 465]</ref> လုပ်ငန်းများ (Enterprises)၊ ပုဂ္ဂလိက အိမ်ထောင်စုများ (Private households) နှင့် အစိုးရ (State) ၏ ဌာနခွဲအသီးသီးစသည့် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (Market participants) အဖြစ် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) သည် စီးပွားရေးပညာ (Economics) တွင် ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များကို မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒ (Microeconomics) ရှုထောင့်မှ ရှင်းလင်းရာ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး အထူးသဖြင့် ထုတ်လုပ်မှု ဖန်ရှင်များ (Production functions) မှတစ်ဆင့် ပုံစံငယ်တည်ဆောက်ရာတွင် (Modelling) အလွန်အရေးပါသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့ကို စီးပွားရေးတိုးတက်မှု သီအိုရီ (Growth theory) ၏ ဘောင်အတွင်း မက်ခရိုဘောဂဗေဒ (Macroeconomics) ဆိုင်ရာ ပုံစံငယ်တည်ဆောက်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြပြီး ဥပမာအားဖြင့် ဆိုလို ပုံစံငယ် (Solow model) တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ == ဈေးကွက် ဖွဲ့စည်းပုံများ (Market Structures) == ဂန္ထဝင် စီးပွားရေးပညာ (Classical economics) ဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) အားလုံးကို အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုပ်အား (Labor) ကို အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market) တွင်လည်းကောင်း၊ မြေယာ (Land) ကို အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) တွင်လည်းကောင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ (Goods and services) ကို ကုန်စည် ဈေးကွက် (Goods market) တွင်လည်းကောင်း၊ ငွေကြေး (Money) ကို ငွေကြေး ဈေးကွက် (Money market) တွင်လည်းကောင်း၊ ချေးငွေ (Credit) ကို ချေးငွေ ဈေးကွက် (Credit market) တွင်လည်းကောင်း၊ အရင်းအနှီး (Capital) ကို အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တွင်လည်းကောင်း အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ {| class="wikitable" style="padding:1em; vertical-align:top; border:2px;" !ဈေးကွက် (Market) ! ရောင်းလိုအား (Supply) ! ဝယ်လိုအား (Demand) ! ဈေးနှုန်း (Price) ! ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Productivity) |- | အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market) |လုပ်အား ရောင်းလိုအား (Labor supply) |လုပ်အား ဝယ်လိုအား (Labor demand) |လုပ်အားခ (Wage) |လုပ်သား ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Labor productivity) |- |ကုန်စည် ဈေးကွက် (Goods market) |ကုန်စည် ရောင်းလိုအား (Goods supply) |ကုန်စည် ဝယ်လိုအား (Goods demand) |ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) | |- |ငွေကြေး ဈေးကွက် (Money market) |ငွေကြေး ရောင်းလိုအား (Money supply) |ငွေကြေး ဝယ်လိုအား (Money demand) |ငွေကြေးဈေးကွက် အတိုးနှုန်း (Money market interest rate) | |- |ချေးငွေ ဈေးကွက် (Credit market) |ချေးငွေ ရောင်းလိုအား (Credit supply) |ချေးငွေ ဝယ်လိုအား (Credit demand) |ချေးငွေ အတိုးနှုန်း (Credit interest rate) | |- |အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) |အရင်းအနှီး ရောင်းလိုအား (Capital supply) |အရင်းအနှီး ဝယ်လိုအား (Capital demand) |အရင်းအနှီးဈေးကွက် အတိုးနှုန်း (Capital market interest rate) |အရင်းအနှီး ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Capital productivity) |- |အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) |လူနေအိမ်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အဆောက်အအုံများ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောမြေများ၏ ရောင်းလိုအား (Supply of properties and lands) |အိမ်ခြံမြေ ဝယ်လိုအား (Real estate demand) |မြေဈေး (Land price) သို့မဟုတ် မြေငှားရမ်းခ (Land rent) |မြေယာ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Land productivity) |} လုပ်အားနှင့် မြေယာ ရောင်းလိုအား (Labor and land supply) သည် ရာသီဥတုနှင့် မြေအမျိုးအစားစသည့် သဘာဝသက်ရောက်မှုများအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေသည်။ သို့သော် ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းလိုအား (Goods supply) ကိုမူ ဝယ်ယူသူ၏ အကျိုးခံစားခွင့် (Customer utility) ကဲ့သို့သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ တွက်ချက်စဉ်းစားမှုများက အဓိက လွှမ်းမိုးထားသည်။ ပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Perfect factor market) တစ်ခုသည် အပြည့်အဝ ဈေးကွက် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု (Market transparency) ရှိခြင်း၊ အပြည့်အဝ အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ရှိသော တစ်ပြေးညီတူညီသော ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ်များ (Homogeneous factors of production) ရှိခြင်း၊ လိုအပ်သလို ခွဲခြမ်းနိုင်စွမ်းရှိခြင်းနှင့် အရောင်းအဝယ်ဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ်များ (Transaction costs) ကင်းမဲ့ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းအပြင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (Market participants) အတွက် မည်သည့် ယှဉ်ပြိုင်မှုဆိုင်ရာ အသာစီးရမှု (Competitive advantage) မျှ မရှိပေ။ ဤကြိုတင်သတ်မှတ်ချက်များသည် လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Imperfect factor markets) သာလျှင် တည်ရှိကြသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူအကြား သတင်းအချက်အလက် မညီမျှမှု (Information asymmetry) ကြောင့်ဖြစ်သည်။ မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Imperfect factor markets) သည် အခြားအချက်များနှင့်အတူ အပြည့်အဝမဟုတ်သော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြသည်။ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Productivity) သည် ဂန္ထဝင် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Classical factor markets) သုံးခုဖြစ်သည့် အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market)၊ အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) နှင့် အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တို့အပေါ်တွင်သာ သက်ဆိုင်သည်။ == အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor Mobility) == အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် အနည်းဆုံး လိုအပ်သော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) တစ်ခု ရှိရန် လိုအပ်သည်။ {| class="wikitable" style="padding:1em; vertical-align:top; border:2px;" !ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစု (Factor of production) ! ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု အမျိုးအစား (Mobility type) ! လက္ခဏာရပ် (Characteristic) ! ဥပမာ (Example) |- | လုပ်အား (Labor) | လုပ်သား ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်နိုင်မှု (Labor mobility) | အရည်အချင်းပိုင်းဆိုင်ရာ (Qualificational) နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ (Spatial) ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) | အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ ပြောင်းလဲသင်ယူခြင်း (Retraining)<br /><br /><br /><br />တည်နေရာ ပြောင်းလဲခြင်း (Location change)<br /><br /><br /><br />စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကဏ္ဍ ပြောင်းလဲခြင်း (Change of economic sector) |- | အရင်းအနှီး (Capital) | အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Capital mobility) | နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ (Spatial)ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) | အရင်းအနှီး စီးဆင်းမှု ထိန်းချုပ်ရေးများ (Capital controls) ကင်းလွတ်သည့် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု (Free trade)<br /><br /><br /><br />အခြားလုပ်ငန်းကဏ္ဍများတွင် နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Foreign direct investment) ပြုလုပ်ခြင်း |- | မြေယာ (Land) | မြေပိုင်ရှင် (Landowner) | နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ (Spatial)ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) | မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော (Immobile) အရာဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း (Economic agent) သာလျှင် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ |} အရင်းအနှီး (Capital) သည် အမြင့်ဆုံးသော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ၎င်းသည် အပြည့်အဝ အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Perfect capital mobility) သို့မဟုတ် မပြည့်ဝသော အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Imperfect capital mobility) ရှိနိုင်သည်။ လုပ်အားဆိုင်ရာ သွင်းအားစု (Factor of labor) သည် လုပ်သား ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်နိုင်မှု (Labor mobility) နှင့်အတူ မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Imperfect factor mobility) ကို ပြသသည်။ ထို့ပြင် မြေယာ (Land) အရင်းအမြစ်သည် ၎င်း၏ ပြောင်းလဲ၍မရသော တည်နေရာ (Location) ကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် မြေပိုင်ရှင် ပြောင်းလဲခြင်းမှတစ်ဆင့်သာ အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ရှိနိုင်သည်။ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) သည် မပြည့်ဝသည့်အပြင် မပြီးပြည့်စုံမှုလည်း ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ နာမည်ကောင်း (Reputation) သို့မဟုတ် ဖောက်သည်များ၏ သစ္စာရှိမှု (Customer loyalty) စသည့် အရင်းအမြစ်များအားလုံးကို အရောင်းအဝယ်မပြုနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရှုထောင့်များ (Economic Aspects) == သက်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) ကို လုပ်အားခ (Wage)၊ မြေငှားရမ်းခ (Rent or Lease)၊ စွမ်းအင် ကုန်ကျစရိတ် (Energy costs)၊ အတိုး (Interest) နှင့် စွန့်ဦးတီထွင်သူ၏ ဝင်ငွေ (Entrepreneurial income) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အရင်းအမြစ် ကုန်ကျစရိတ်များ (Factor costs - <math>F</math>) သည် အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price - <math>F_p</math>) နှင့် အရင်းအမြစ် အသုံးပြုမှုပမာဏ (Factor quantity - <math>F_m</math>) တို့၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ : <math>F= F_p \cdot F_m</math>. လုပ်အားခများ မြင့်တက်လာခြင်းကဲ့သို့သော အကြောင်းရင်းများကြောင့် အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) မြင့်တက်လာပါက အရင်းအမြစ် ကုန်ကျစရိတ်များ (Factor costs) မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် (Production costs) များကိုလည်း မြင့်တက်စေပြီး ပြောင်းပြန်အခြေအနေတွင်လည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။။ ဤအရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor prices) များသည် နိုင်ငံတော်၏ စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Gross National Product) ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို အသုံးပြု၍ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများထံသို့ အရင်းအမြစ် ဝင်ငွေ (Factor income) အဖြစ် စီးဆင်းသွားသည်။ အရင်းအမြစ် ဝင်ငွေ (Factor income) တွင် လုပ်အားဝင်ငွေ (Labor income)၊ ငှားရမ်းခဝင်ငွေ (Rental income)၊ အရင်းအနှီးအပေါ် ရရှိသော ဝင်ငွေ (Capital gains) နှင့် အကျိုးအမြတ် (Profits) တို့ အချိုးကျပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) ဖြင့် ၎င်းတို့၏ အမြင့်ဆုံး အကျိုးအမြတ် (Maximum profit) ကို ရရှိနိုင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို အသုံးပြုကြသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် ကုန်ကျစရိတ် ကာမိစေရန် (Cost recovery) ရည်ရွယ်၍လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကုန်စည် ဈေးကွက် (Goods market) နှင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) အကြား ဆက်စပ်မှုများကို ထပ်တိုး ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း သီအိုရီ (Marginal productivity theory) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) သည် ဈေးကွက် မျှခြေ (Market equilibrium) တွင် ရှိနေပါက တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အရင်းအမြစ် အသုံးပြုမှုကိုလည်း သတ်မှတ်ပြီးသား ဖြစ်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) သည်လည်း မျှခြေ (Equilibrium) တွင် ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) တွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်းသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) ရှိ ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်းအပေါ် နောက်ဆက်တွဲ သက်ရောက်မှုများ ရှိသည်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် ၎င်း၏ ထုတ်ကုန်များအတွက် မြင့်မားသော ဈေးနှုန်းတစ်ခုကို ရရှိပါက အဆိုပါကုမ္ပဏီသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) တွင် နောက်ထပ် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို ထပ်မံ ဝယ်လိုအား (Demand) ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းဈေးကွက်၌ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) သည် ဝယ်လိုအားဘက်မှ လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု (Monopsony) သို့မဟုတ် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု (Bilateral monopoly) ဖြစ်နေပါက အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) သည် ထပ်တိုးထွက်ကုန်၏ တန်ဖိုး (Value of marginal product) ထက် ပိုမိုနိမ့်ကျနေနိုင်သည်။ ဒေသတွင်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (International factor markets) အကြားတွင် ကွဲပြားသော အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်းများ (Factor prices) တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းတို့ကို အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) မှတစ်ဆင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အပြည့်အဝဖြစ်စေ ညီမျှသွားအောင် ချိန်ညှိပေးသည်။ == မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒရှုထောင့်မှ သုံးသပ်ခြင်း (Microeconomic Consideration) == အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) ကို သီးခြားစီဖြစ်စေ သို့မဟုတ် အခြားအရာများနှင့် ဆက်စပ်၍ဖြစ်စေ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်သည်။ သီးခြားစီလေ့လာရာတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Partial analysis) သို့မဟုတ် ဈေးကွက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Market analysis) ကို အသုံးပြုသည်။ ဆက်စပ်လေ့လာရာတွင်မူ ယေဘုယျ မျှခြေ ပုံစံငယ် (General equilibrium model) သို့မဟုတ် ခြုံငုံ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Total analysis) ကို အသုံးပြုသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဈေးကွက်များ (Markets) နှင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) အပေါ်တွင် သီးခြား အခြေအနေအချို့ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ပြည့်ဝသော ဈေးကွက် (Perfect market) ဟူသော အယူအဆသည် အရေးကြီးသော ကြိုတင်ယူဆချက်အချို့ကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် ပြည့်ဝသော အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Perfect capital market) ကဲ့သို့ ဈေးကွက်တစ်ခုစီတိုင်းအပေါ်တွင် သီးခြား လိုအပ်ချက်များကိုလည်း သတ်မှတ်ထားနိုင်သည်။ အခြားသော ဈေးကွက်များကဲ့သို့ပင် ဤနေရာတွင်လည်း ပြင်ပသက်ရောက်မှု (External effect) ကဲ့သို့သော ဈေးကွက်မပြည့်ဝမှုများ (Market imperfections) ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ သီးခြားစီဖြစ်သော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် အရင်းအမြစ် ပုံကြမ်း (Factor diagram) ဟုခေါ်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် ဈေးကွက် ပုံကြမ်း (Market diagram) ၏ အထူးပုံစံကွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယင်းတွင် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) နှင့် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်းများ (Factor prices) ကို နှိုင်းယှဉ်ပြသထားသည်။ ဤဘောင်အတွင်းတွင် သတ်မှတ်ထားသော အခြေအနေများအောက်၌ ဈေးကွက် မျှခြေ (Market equilibrium) ကို ဖန်တီးနိုင်သည့် အရင်းအမြစ် ဝယ်လိုအား (Factor demand) နှင့် အရင်းအမြစ် ရောင်းလိုအား (Factor supply) တို့ကို လေ့လာဆန်းစစ်နိုင်သည်။ စားသုံးသူသုံး ကုန်ပစ္စည်းများ (Consumer goods) အတွက် နောက်ဆုံး ဝယ်လိုအား (Final demand) မှ ဆင့်ပွားလာသော ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) နှင့် ထုတ်ကုန်များ (Products) အပေါ် ဝယ်လိုအားကို မူလဝယ်လိုအားမဟုတ်ဘဲ ဆင့်ပွား ဝယ်လိုအား (Derived demand) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အရင်းအမြစ် ခွဲဝေချထားမှု (Factor allocation) သည် ကုန်ပစ္စည်းများ (Goods) ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ရှားပါးသော အရင်းအမြစ်များနှင့် ကုန်ကြမ်းများကို မည်သို့ခွဲဝေချထားသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ခေတ်သစ်ဂန္ထဝင် သီအိုရီ (Neoclassical theory) အရ အရင်းအမြစ် (Factor) တစ်ခုစီတိုင်းသည် ၎င်း၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product) အပေါ်မူတည်၍ အကျိုးခံစားခွင့် ရရှိသည်ဟု ယူဆထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုပ်အား၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product of labor) နှင့် အရင်းအနှီး၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product of capital) တို့အလိုက် ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ် (Factor) တစ်ခု၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product) ကို ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ ၎င်း၏ ထပ်တိုးထွက်ကုန်၏ တန်ဖိုး (Value of marginal product) နှင့် ညီမျှသည်။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:ဈေးကွက်]] hhja4vccyn2icu1cena1i0szqp9fwma 1041710 1041709 2026-07-01T21:16:36Z Mkant00 135890 added references 1041710 wikitext text/x-wiki စီးပွားရေးပညာ (Economics) တွင် '''အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်''' (Factor Market) သို့မဟုတ် ဝယ်ယူဖြည့်တင်းရေး ဈေးကွက် (Procurement Market) သည် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ (Economic agents) က ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) သို့မဟုတ် ယင်းတို့အပေါ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များအတွက် ရောင်းလိုအား (Supply) ပံ့ပိုးသူများနှင့် ဝယ်လိုအား (Demand) ရှိသူများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည့် ဈေးကွက် (Market) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Production Factor Market) ၏ အတိုကောက်ဖြစ်သည်။ ဤဈေးကွက်တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သည့် အရာများမှာ လုပ်အား (Labor)၊ မြေယာ (Land)၊ အရင်းအနှီး (Capital) နှင့် စွန့်ဦးတီထွင်မှု (Entrepreneurship) စသည့် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market)၊ အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market)၊ စွမ်းအင် ဈေးကွက် (Energy market)၊ အရင်းအနှီး ကုန်ပစ္စည်း ဈေးကွက် (Capital goods market)၊ ကုန်ကြမ်း ဈေးကွက် (Commodity market) နှင့် အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တို့သည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် ပါဝင်ကြသည်။<ref>[https://books.google.de/books?id=8N3RBgAAQBAJ&pg=PA135&dq=energiemarkt+lexikon&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwio8aXzkY_mAhUBGewKHc5aCB8Q6AEIUjAF#v=onepage&q=energiemarkt%20lexikon&f=false Michael Olsson/Dirk Piekenbrock, ''Kompakt-Lexikon Umwelt- und Wirtschaftspolitik'', 1998, S. 135]</ref> ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) အပေါ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များ (Property rights) ဆိုသည်မှာ အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမှုဆက်ဆံရေး သို့မဟုတ် စီးပွားရေးဆက်ဆံရေးဘောင်အတွင်း ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ် (Factor of production) တစ်ခုနှင့်ပတ်သက်၍ တိကျသော ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအား ပေးအပ်ထားသည့် အခွင့်အရေးဖြစ်သည်။ <ref>[https://books.google.de/books?id=kFMgBAAAQBAJ&pg=PA129&dq=Faktormarkt+lexikon&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwj0gJW7sY_mAhVRsaQKHSfTB6IQ6AEINTAB#v=onepage&q=Verf%C3%BCgungsrechte&f=false Dirk Piekenbrock, ''Gabler Kompakt-Lexikon Volkswirtschaftslehre'', 2009, S. 465]</ref> လုပ်ငန်းများ (Enterprises)၊ ပုဂ္ဂလိက အိမ်ထောင်စုများ (Private households) နှင့် အစိုးရ (State) ၏ ဌာနခွဲအသီးသီးစသည့် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (Market participants) အဖြစ် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) သည် စီးပွားရေးပညာ (Economics) တွင် ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များကို မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒ (Microeconomics) ရှုထောင့်မှ ရှင်းလင်းရာ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး အထူးသဖြင့် ထုတ်လုပ်မှု ဖန်ရှင်များ (Production functions) မှတစ်ဆင့် ပုံစံငယ်တည်ဆောက်ရာတွင် (Modelling) အလွန်အရေးပါသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့ကို စီးပွားရေးတိုးတက်မှု သီအိုရီ (Growth theory) ၏ ဘောင်အတွင်း မက်ခရိုဘောဂဗေဒ (Macroeconomics) ဆိုင်ရာ ပုံစံငယ်တည်ဆောက်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြပြီး ဥပမာအားဖြင့် ဆိုလို ပုံစံငယ် (Solow model) တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ == ဈေးကွက် ဖွဲ့စည်းပုံများ (Market Structures) == ဂန္ထဝင် စီးပွားရေးပညာ (Classical economics) ဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) အားလုံးကို အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုပ်အား (Labor) ကို အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market) တွင်လည်းကောင်း၊ မြေယာ (Land) ကို အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) တွင်လည်းကောင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ (Goods and services) ကို ကုန်စည် ဈေးကွက် (Goods market) တွင်လည်းကောင်း၊ ငွေကြေး (Money) ကို ငွေကြေး ဈေးကွက် (Money market) တွင်လည်းကောင်း၊ ချေးငွေ (Credit) ကို ချေးငွေ ဈေးကွက် (Credit market) တွင်လည်းကောင်း၊ အရင်းအနှီး (Capital) ကို အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တွင်လည်းကောင်း အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ {| class="wikitable" style="padding:1em; vertical-align:top; border:2px;" !ဈေးကွက် (Market) ! ရောင်းလိုအား (Supply) ! ဝယ်လိုအား (Demand) ! ဈေးနှုန်း (Price) ! ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Productivity) |- | အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market) |လုပ်အား ရောင်းလိုအား (Labor supply) |လုပ်အား ဝယ်လိုအား (Labor demand) |လုပ်အားခ (Wage) |လုပ်သား ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Labor productivity) |- |ကုန်စည် ဈေးကွက် (Goods market) |ကုန်စည် ရောင်းလိုအား (Goods supply) |ကုန်စည် ဝယ်လိုအား (Goods demand) |ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) | |- |ငွေကြေး ဈေးကွက် (Money market) |ငွေကြေး ရောင်းလိုအား (Money supply) |ငွေကြေး ဝယ်လိုအား (Money demand) |ငွေကြေးဈေးကွက် အတိုးနှုန်း (Money market interest rate) | |- |ချေးငွေ ဈေးကွက် (Credit market) |ချေးငွေ ရောင်းလိုအား (Credit supply) |ချေးငွေ ဝယ်လိုအား (Credit demand) |ချေးငွေ အတိုးနှုန်း (Credit interest rate) | |- |အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) |အရင်းအနှီး ရောင်းလိုအား (Capital supply) |အရင်းအနှီး ဝယ်လိုအား (Capital demand) |အရင်းအနှီးဈေးကွက် အတိုးနှုန်း (Capital market interest rate) |အရင်းအနှီး ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Capital productivity) |- |အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) |လူနေအိမ်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အဆောက်အအုံများ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောမြေများ၏ ရောင်းလိုအား (Supply of properties and lands) |အိမ်ခြံမြေ ဝယ်လိုအား (Real estate demand) |မြေဈေး (Land price) သို့မဟုတ် မြေငှားရမ်းခ (Land rent) |မြေယာ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Land productivity) |} လုပ်အားနှင့် မြေယာ ရောင်းလိုအား (Labor and land supply) သည် ရာသီဥတုနှင့် မြေအမျိုးအစားစသည့် သဘာဝသက်ရောက်မှုများအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေသည်။ သို့သော် ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းလိုအား (Goods supply) ကိုမူ ဝယ်ယူသူ၏ အကျိုးခံစားခွင့် (Customer utility) ကဲ့သို့သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ တွက်ချက်စဉ်းစားမှုများက အဓိက လွှမ်းမိုးထားသည်။ ပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Perfect factor market) တစ်ခုသည် အပြည့်အဝ ဈေးကွက် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု (Market transparency) ရှိခြင်း၊ အပြည့်အဝ အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ရှိသော တစ်ပြေးညီတူညီသော ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ်များ (Homogeneous factors of production) ရှိခြင်း၊ လိုအပ်သလို ခွဲခြမ်းနိုင်စွမ်းရှိခြင်းနှင့် အရောင်းအဝယ်ဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ်များ (Transaction costs) ကင်းမဲ့ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းအပြင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (Market participants) အတွက် မည်သည့် ယှဉ်ပြိုင်မှုဆိုင်ရာ အသာစီးရမှု (Competitive advantage) မျှ မရှိပေ။ ဤကြိုတင်သတ်မှတ်ချက်များသည် လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Imperfect factor markets) သာလျှင် တည်ရှိကြသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူအကြား သတင်းအချက်အလက် မညီမျှမှု (Information asymmetry) ကြောင့်ဖြစ်သည်။ မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Imperfect factor markets) သည် အခြားအချက်များနှင့်အတူ အပြည့်အဝမဟုတ်သော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြသည်။ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Productivity) သည် ဂန္ထဝင် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Classical factor markets) သုံးခုဖြစ်သည့် အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market)၊ အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) နှင့် အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တို့အပေါ်တွင်သာ သက်ဆိုင်သည်။ == အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor Mobility) == အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် အနည်းဆုံး လိုအပ်သော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) တစ်ခု ရှိရန် လိုအပ်သည်။ {| class="wikitable" style="padding:1em; vertical-align:top; border:2px;" !ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစု (Factor of production) ! ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု အမျိုးအစား (Mobility type) ! လက္ခဏာရပ် (Characteristic) ! ဥပမာ (Example) |- | လုပ်အား (Labor) | လုပ်သား ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်နိုင်မှု (Labor mobility) | အရည်အချင်းပိုင်းဆိုင်ရာ (Qualificational) နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ (Spatial) ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) | အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ ပြောင်းလဲသင်ယူခြင်း (Retraining)<br /><br /><br /><br />တည်နေရာ ပြောင်းလဲခြင်း (Location change)<br /><br /><br /><br />စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကဏ္ဍ ပြောင်းလဲခြင်း (Change of economic sector) |- | အရင်းအနှီး (Capital) | အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Capital mobility) | နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ (Spatial)ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) | အရင်းအနှီး စီးဆင်းမှု ထိန်းချုပ်ရေးများ (Capital controls) ကင်းလွတ်သည့် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု (Free trade)<br /><br /><br /><br />အခြားလုပ်ငန်းကဏ္ဍများတွင် နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Foreign direct investment) ပြုလုပ်ခြင်း |- | မြေယာ (Land) | မြေပိုင်ရှင် (Landowner) | နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ (Spatial)ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) | မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော (Immobile) အရာဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း (Economic agent) သာလျှင် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ |} အရင်းအနှီး (Capital) သည် အမြင့်ဆုံးသော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ၎င်းသည် အပြည့်အဝ အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Perfect capital mobility) သို့မဟုတ် မပြည့်ဝသော အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Imperfect capital mobility) ရှိနိုင်သည်။ လုပ်အားဆိုင်ရာ သွင်းအားစု (Factor of labor) သည် လုပ်သား ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်နိုင်မှု (Labor mobility) နှင့်အတူ မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Imperfect factor mobility) ကို ပြသသည်။ ထို့ပြင် မြေယာ (Land) အရင်းအမြစ်သည် ၎င်း၏ ပြောင်းလဲ၍မရသော တည်နေရာ (Location) ကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် မြေပိုင်ရှင် ပြောင်းလဲခြင်းမှတစ်ဆင့်သာ အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ရှိနိုင်သည်။ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) သည် မပြည့်ဝသည့်အပြင် မပြီးပြည့်စုံမှုလည်း ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ နာမည်ကောင်း (Reputation) သို့မဟုတ် ဖောက်သည်များ၏ သစ္စာရှိမှု (Customer loyalty) စသည့် အရင်းအမြစ်များအားလုံးကို အရောင်းအဝယ်မပြုနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရှုထောင့်များ (Economic Aspects) == သက်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) ကို လုပ်အားခ (Wage)၊ မြေငှားရမ်းခ (Rent or Lease)၊ စွမ်းအင် ကုန်ကျစရိတ် (Energy costs)၊ အတိုး (Interest) နှင့် စွန့်ဦးတီထွင်သူ၏ ဝင်ငွေ (Entrepreneurial income) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အရင်းအမြစ် ကုန်ကျစရိတ်များ (Factor costs - <math>F</math>) သည် အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price - <math>F_p</math>) နှင့် အရင်းအမြစ် အသုံးပြုမှုပမာဏ (Factor quantity - <math>F_m</math>) တို့၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ : <math>F= F_p \cdot F_m</math>. လုပ်အားခများ မြင့်တက်လာခြင်းကဲ့သို့သော အကြောင်းရင်းများကြောင့် အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) မြင့်တက်လာပါက အရင်းအမြစ် ကုန်ကျစရိတ်များ (Factor costs) မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် (Production costs) များကိုလည်း မြင့်တက်စေပြီး ပြောင်းပြန်အခြေအနေတွင်လည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။။ ဤအရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor prices) များသည် နိုင်ငံတော်၏ စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Gross National Product) ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို အသုံးပြု၍ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများထံသို့ အရင်းအမြစ် ဝင်ငွေ (Factor income) အဖြစ် စီးဆင်းသွားသည်။ အရင်းအမြစ် ဝင်ငွေ (Factor income) တွင် လုပ်အားဝင်ငွေ (Labor income)၊ ငှားရမ်းခဝင်ငွေ (Rental income)၊ အရင်းအနှီးအပေါ် ရရှိသော ဝင်ငွေ (Capital gains) နှင့် အကျိုးအမြတ် (Profits) တို့ အချိုးကျပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) ဖြင့် ၎င်းတို့၏ အမြင့်ဆုံး အကျိုးအမြတ် (Maximum profit) ကို ရရှိနိုင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို အသုံးပြုကြသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် ကုန်ကျစရိတ် ကာမိစေရန် (Cost recovery) ရည်ရွယ်၍လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကုန်စည် ဈေးကွက် (Goods market) နှင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) အကြား ဆက်စပ်မှုများကို ထပ်တိုး ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း သီအိုရီ (Marginal productivity theory) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) သည် ဈေးကွက် မျှခြေ (Market equilibrium) တွင် ရှိနေပါက တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အရင်းအမြစ် အသုံးပြုမှုကိုလည်း သတ်မှတ်ပြီးသား ဖြစ်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) သည်လည်း မျှခြေ (Equilibrium) တွင် ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) တွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်းသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) ရှိ ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်းအပေါ် နောက်ဆက်တွဲ သက်ရောက်မှုများ ရှိသည်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် ၎င်း၏ ထုတ်ကုန်များအတွက် မြင့်မားသော ဈေးနှုန်းတစ်ခုကို ရရှိပါက အဆိုပါကုမ္ပဏီသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) တွင် နောက်ထပ် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို ထပ်မံ ဝယ်လိုအား (Demand) ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းဈေးကွက်၌ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) သည် ဝယ်လိုအားဘက်မှ လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု (Monopsony) သို့မဟုတ် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု (Bilateral monopoly) ဖြစ်နေပါက အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) သည် ထပ်တိုးထွက်ကုန်၏ တန်ဖိုး (Value of marginal product) ထက် ပိုမိုနိမ့်ကျနေနိုင်သည်။ ဒေသတွင်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (International factor markets) အကြားတွင် ကွဲပြားသော အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်းများ (Factor prices) တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းတို့ကို အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) မှတစ်ဆင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အပြည့်အဝဖြစ်စေ ညီမျှသွားအောင် ချိန်ညှိပေးသည်။ == မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒရှုထောင့်မှ သုံးသပ်ခြင်း (Microeconomic Consideration) == အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) ကို သီးခြားစီဖြစ်စေ သို့မဟုတ် အခြားအရာများနှင့် ဆက်စပ်၍ဖြစ်စေ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်သည်။ သီးခြားစီလေ့လာရာတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Partial analysis) သို့မဟုတ် ဈေးကွက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Market analysis) ကို အသုံးပြုသည်။ ဆက်စပ်လေ့လာရာတွင်မူ ယေဘုယျ မျှခြေ ပုံစံငယ် (General equilibrium model) သို့မဟုတ် ခြုံငုံ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Total analysis) ကို အသုံးပြုသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဈေးကွက်များ (Markets) နှင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) အပေါ်တွင် သီးခြား အခြေအနေအချို့ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ပြည့်ဝသော ဈေးကွက် (Perfect market) ဟူသော အယူအဆသည် အရေးကြီးသော ကြိုတင်ယူဆချက်အချို့ကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် ပြည့်ဝသော အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Perfect capital market) ကဲ့သို့ ဈေးကွက်တစ်ခုစီတိုင်းအပေါ်တွင် သီးခြား လိုအပ်ချက်များကိုလည်း သတ်မှတ်ထားနိုင်သည်။ အခြားသော ဈေးကွက်များကဲ့သို့ပင် ဤနေရာတွင်လည်း ပြင်ပသက်ရောက်မှု (External effect) ကဲ့သို့သော ဈေးကွက်မပြည့်ဝမှုများ (Market imperfections) ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ သီးခြားစီဖြစ်သော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် အရင်းအမြစ် ပုံကြမ်း (Factor diagram) ဟုခေါ်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် ဈေးကွက် ပုံကြမ်း (Market diagram) ၏ အထူးပုံစံကွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယင်းတွင် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) နှင့် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်းများ (Factor prices) ကို နှိုင်းယှဉ်ပြသထားသည်။ ဤဘောင်အတွင်းတွင် သတ်မှတ်ထားသော အခြေအနေများအောက်၌ ဈေးကွက် မျှခြေ (Market equilibrium) ကို ဖန်တီးနိုင်သည့် အရင်းအမြစ် ဝယ်လိုအား (Factor demand) နှင့် အရင်းအမြစ် ရောင်းလိုအား (Factor supply) တို့ကို လေ့လာဆန်းစစ်နိုင်သည်။ စားသုံးသူသုံး ကုန်ပစ္စည်းများ (Consumer goods) အတွက် နောက်ဆုံး ဝယ်လိုအား (Final demand) မှ ဆင့်ပွားလာသော ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) နှင့် ထုတ်ကုန်များ (Products) အပေါ် ဝယ်လိုအားကို မူလဝယ်လိုအားမဟုတ်ဘဲ ဆင့်ပွား ဝယ်လိုအား (Derived demand) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အရင်းအမြစ် ခွဲဝေချထားမှု (Factor allocation) သည် ကုန်ပစ္စည်းများ (Goods) ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ရှားပါးသော အရင်းအမြစ်များနှင့် ကုန်ကြမ်းများကို မည်သို့ခွဲဝေချထားသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ခေတ်သစ်ဂန္ထဝင် သီအိုရီ (Neoclassical theory) အရ အရင်းအမြစ် (Factor) တစ်ခုစီတိုင်းသည် ၎င်း၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product) အပေါ်မူတည်၍ အကျိုးခံစားခွင့် ရရှိသည်ဟု ယူဆထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုပ်အား၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product of labor) နှင့် အရင်းအနှီး၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product of capital) တို့အလိုက် ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ် (Factor) တစ်ခု၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product) ကို ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ ၎င်း၏ ထပ်တိုးထွက်ကုန်၏ တန်ဖိုး (Value of marginal product) နှင့် ညီမျှသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Heller |first=Wolfgang |title=Theoretische Volkswirtschaftslehre |date=1927 |page=144 |language=de}} * {{Citation |last1=Mahoney |first1=Joseph T. |last2=Pandian |first2=J. Rajendran |title=The Resource-Based View within the Conversation of Strategic Management |journal=Strategic Management Journal |volume=13 |date=1992 |page=369}} * {{Citation |last=Mellewigt |first=Thomas |title=Management von Strategischen Kooperationen |date=2003 |page=64 |language=de}} * {{Citation |editor=Verlag Dr. Th. Gabler |title=Gablers Wirtschafts-Lexikon |volume=II |date=1984 |at=Sp. 1439 |language=de}} * {{Citation |last1=Olsson |first1=Michael |last2=Piekenbrock |first2=Dirk |title=Kompakt-Lexikon Umwelt- und Wirtschaftspolitik |date=1998 |page=135 |language=de}} * {{Citation |last=Piekenbrock |first=Dirk |title=Gabler Kompakt-Lexikon Volkswirtschaftslehre |date=2009 |page=129 |language=de}} * {{Citation |last1=Siebert |first1=Horst |last2=Lorz |first2=Oliver |title=Einführung in die Volkswirtschaftslehre |date=1969 |page=177 |language=de}} * {{Citation |last1=Siebert |first1=Horst |last2=Lorz |first2=Oliver |title=Einführung in die Volkswirtschaftslehre |date=1969 |page=150 |language=de}} * {{Citation |editor=Springer Fachmedien Wiesbaden |title=Kompakt-Lexikon Wirtschaftstheorie |date=2013 |page=24 |language=de}} * {{Citation |title=abgeleitete Nachfrage – Definition im Gabler Wirtschaftslexikon |language=de}} [[ကဏ္ဍ:ဈေးကွက်]] fj84vmbhog15dpi03mxplfwbo65u1no 1041756 1041710 2026-07-02T07:39:11Z Mkant00 135890 Standardized 'Good' to 'ကုန်ပစ္စည်း' to maintain consistency. 1041756 wikitext text/x-wiki စီးပွားရေးပညာ (Economics) တွင် '''အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်''' (Factor Market) သို့မဟုတ် ဝယ်ယူဖြည့်တင်းရေး ဈေးကွက် (Procurement Market) သည် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ (Economic agents) က ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) သို့မဟုတ် ယင်းတို့အပေါ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များအတွက် ရောင်းလိုအား (Supply) ပံ့ပိုးသူများနှင့် ဝယ်လိုအား (Demand) ရှိသူများအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည့် ဈေးကွက် (Market) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Production Factor Market) ၏ အတိုကောက်ဖြစ်သည်။ ဤဈေးကွက်တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သည့် အရာများမှာ လုပ်အား (Labor)၊ မြေယာ (Land)၊ အရင်းအနှီး (Capital) နှင့် စွန့်ဦးတီထွင်မှု (Entrepreneurship) စသည့် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market)၊ အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market)၊ စွမ်းအင် ဈေးကွက် (Energy market)၊ အရင်းအနှီး ကုန်ပစ္စည်း ဈေးကွက် (Capital goods market)၊ ကုန်ကြမ်း ဈေးကွက် (Commodity market) နှင့် အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တို့သည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် ပါဝင်ကြသည်။<ref>[https://books.google.de/books?id=8N3RBgAAQBAJ&pg=PA135&dq=energiemarkt+lexikon&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwio8aXzkY_mAhUBGewKHc5aCB8Q6AEIUjAF#v=onepage&q=energiemarkt%20lexikon&f=false Michael Olsson/Dirk Piekenbrock, ''Kompakt-Lexikon Umwelt- und Wirtschaftspolitik'', 1998, S. 135]</ref> ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) အပေါ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များ (Property rights) ဆိုသည်မှာ အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမှုဆက်ဆံရေး သို့မဟုတ် စီးပွားရေးဆက်ဆံရေးဘောင်အတွင်း ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ် (Factor of production) တစ်ခုနှင့်ပတ်သက်၍ တိကျသော ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအား ပေးအပ်ထားသည့် အခွင့်အရေးဖြစ်သည်။ <ref>[https://books.google.de/books?id=kFMgBAAAQBAJ&pg=PA129&dq=Faktormarkt+lexikon&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwj0gJW7sY_mAhVRsaQKHSfTB6IQ6AEINTAB#v=onepage&q=Verf%C3%BCgungsrechte&f=false Dirk Piekenbrock, ''Gabler Kompakt-Lexikon Volkswirtschaftslehre'', 2009, S. 465]</ref> လုပ်ငန်းများ (Enterprises)၊ ပုဂ္ဂလိက အိမ်ထောင်စုများ (Private households) နှင့် အစိုးရ (State) ၏ ဌာနခွဲအသီးသီးစသည့် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (Market participants) အဖြစ် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) သည် စီးပွားရေးပညာ (Economics) တွင် ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များကို မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒ (Microeconomics) ရှုထောင့်မှ ရှင်းလင်းရာ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး အထူးသဖြင့် ထုတ်လုပ်မှု ဖန်ရှင်များ (Production functions) မှတစ်ဆင့် ပုံစံငယ်တည်ဆောက်ရာတွင် (Modelling) အလွန်အရေးပါသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့ကို စီးပွားရေးတိုးတက်မှု သီအိုရီ (Growth theory) ၏ ဘောင်အတွင်း မက်ခရိုဘောဂဗေဒ (Macroeconomics) ဆိုင်ရာ ပုံစံငယ်တည်ဆောက်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြပြီး ဥပမာအားဖြင့် ဆိုလို ပုံစံငယ် (Solow model) တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ == ဈေးကွက် ဖွဲ့စည်းပုံများ (Market Structures) == ဂန္ထဝင် စီးပွားရေးပညာ (Classical economics) ဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) အားလုံးကို အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုပ်အား (Labor) ကို အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market) တွင်လည်းကောင်း၊ မြေယာ (Land) ကို အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) တွင်လည်းကောင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ (Goods and services) ကို ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) တွင်လည်းကောင်း၊ ငွေကြေး (Money) ကို ငွေကြေး ဈေးကွက် (Money market) တွင်လည်းကောင်း၊ ချေးငွေ (Credit) ကို ချေးငွေ ဈေးကွက် (Credit market) တွင်လည်းကောင်း၊ အရင်းအနှီး (Capital) ကို အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တွင်လည်းကောင်း အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ {| class="wikitable" style="padding:1em; vertical-align:top; border:2px;" !ဈေးကွက် (Market) ! ရောင်းလိုအား (Supply) ! ဝယ်လိုအား (Demand) ! ဈေးနှုန်း (Price) ! ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Productivity) |- | အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market) |လုပ်အား ရောင်းလိုအား (Labor supply) |လုပ်အား ဝယ်လိုအား (Labor demand) |လုပ်အားခ (Wage) |လုပ်သား ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Labor productivity) |- |ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) |ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းလိုအား (Goods supply) |ကုန်ပစ္စည်းများ ဝယ်လိုအား (Goods demand) |ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) | |- |ငွေကြေး ဈေးကွက် (Money market) |ငွေကြေး ရောင်းလိုအား (Money supply) |ငွေကြေး ဝယ်လိုအား (Money demand) |ငွေကြေးဈေးကွက် အတိုးနှုန်း (Money market interest rate) | |- |ချေးငွေ ဈေးကွက် (Credit market) |ချေးငွေ ရောင်းလိုအား (Credit supply) |ချေးငွေ ဝယ်လိုအား (Credit demand) |ချေးငွေ အတိုးနှုန်း (Credit interest rate) | |- |အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) |အရင်းအနှီး ရောင်းလိုအား (Capital supply) |အရင်းအနှီး ဝယ်လိုအား (Capital demand) |အရင်းအနှီးဈေးကွက် အတိုးနှုန်း (Capital market interest rate) |အရင်းအနှီး ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Capital productivity) |- |အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) |လူနေအိမ်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အဆောက်အအုံများ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောမြေများ၏ ရောင်းလိုအား (Supply of properties and lands) |အိမ်ခြံမြေ ဝယ်လိုအား (Real estate demand) |မြေဈေး (Land price) သို့မဟုတ် မြေငှားရမ်းခ (Land rent) |မြေယာ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Land productivity) |} လုပ်အားနှင့် မြေယာ ရောင်းလိုအား (Labor and land supply) သည် ရာသီဥတုနှင့် မြေအမျိုးအစားစသည့် သဘာဝသက်ရောက်မှုများအပေါ်တွင် ကြီးမားစွာ မှီခိုနေသည်။ သို့သော် ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းလိုအား (Goods supply) ကိုမူ ဝယ်ယူသူ၏ အကျိုးခံစားခွင့် (Customer utility) ကဲ့သို့သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ တွက်ချက်စဉ်းစားမှုများက အဓိက လွှမ်းမိုးထားသည်။ ပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Perfect factor market) တစ်ခုသည် အပြည့်အဝ ဈေးကွက် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု (Market transparency) ရှိခြင်း၊ အပြည့်အဝ အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ရှိသော တစ်ပြေးညီတူညီသော ထုတ်လုပ်မှု အရင်းအမြစ်များ (Homogeneous factors of production) ရှိခြင်း၊ လိုအပ်သလို ခွဲခြမ်းနိုင်စွမ်းရှိခြင်းနှင့် အရောင်းအဝယ်ဆိုင်ရာ ကုန်ကျစရိတ်များ (Transaction costs) ကင်းမဲ့ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းအပြင် ဈေးကွက်ပါဝင်သူများ (Market participants) အတွက် မည်သည့် ယှဉ်ပြိုင်မှုဆိုင်ရာ အသာစီးရမှု (Competitive advantage) မျှ မရှိပေ။ ဤကြိုတင်သတ်မှတ်ချက်များသည် လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Imperfect factor markets) သာလျှင် တည်ရှိကြသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူအကြား သတင်းအချက်အလက် မညီမျှမှု (Information asymmetry) ကြောင့်ဖြစ်သည်။ မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Imperfect factor markets) သည် အခြားအချက်များနှင့်အတူ အပြည့်အဝမဟုတ်သော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြသည်။ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း (Productivity) သည် ဂန္ထဝင် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Classical factor markets) သုံးခုဖြစ်သည့် အလုပ်သမား ဈေးကွက် (Labor market)၊ အိမ်ခြံမြေ ဈေးကွက် (Real estate market) နှင့် အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Capital market) တို့အပေါ်တွင်သာ သက်ဆိုင်သည်။ == အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor Mobility) == အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) တွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် အနည်းဆုံး လိုအပ်သော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) တစ်ခု ရှိရန် လိုအပ်သည်။ {| class="wikitable" style="padding:1em; vertical-align:top; border:2px;" !ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစု (Factor of production) ! ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု အမျိုးအစား (Mobility type) ! လက္ခဏာရပ် (Characteristic) ! ဥပမာ (Example) |- | လုပ်အား (Labor) | လုပ်သား ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်နိုင်မှု (Labor mobility) | အရည်အချင်းပိုင်းဆိုင်ရာ (Qualificational) နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ (Spatial) ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) | အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ ပြောင်းလဲသင်ယူခြင်း (Retraining)<br /><br /><br /><br />တည်နေရာ ပြောင်းလဲခြင်း (Location change)<br /><br /><br /><br />စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကဏ္ဍ ပြောင်းလဲခြင်း (Change of economic sector) |- | အရင်းအနှီး (Capital) | အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Capital mobility) | နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ (Spatial)ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) | အရင်းအနှီး စီးဆင်းမှု ထိန်းချုပ်ရေးများ (Capital controls) ကင်းလွတ်သည့် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု (Free trade)<br /><br /><br /><br />အခြားလုပ်ငန်းကဏ္ဍများတွင် နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Foreign direct investment) ပြုလုပ်ခြင်း |- | မြေယာ (Land) | မြေပိုင်ရှင် (Landowner) | နေရာဒေသပိုင်းဆိုင်ရာ (Spatial)ကဏ္ဍပိုင်းဆိုင်ရာ (Sectoral) | မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော (Immobile) အရာဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း (Economic agent) သာလျှင် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ |} အရင်းအနှီး (Capital) သည် အမြင့်ဆုံးသော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ၎င်းသည် အပြည့်အဝ အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Perfect capital mobility) သို့မဟုတ် မပြည့်ဝသော အရင်းအနှီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Imperfect capital mobility) ရှိနိုင်သည်။ လုပ်အားဆိုင်ရာ သွင်းအားစု (Factor of labor) သည် လုပ်သား ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်နိုင်မှု (Labor mobility) နှင့်အတူ မပြည့်ဝသော အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Imperfect factor mobility) ကို ပြသသည်။ ထို့ပြင် မြေယာ (Land) အရင်းအမြစ်သည် ၎င်း၏ ပြောင်းလဲ၍မရသော တည်နေရာ (Location) ကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် မြေပိုင်ရှင် ပြောင်းလဲခြင်းမှတစ်ဆင့်သာ အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) ရှိနိုင်သည်။ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) သည် မပြည့်ဝသည့်အပြင် မပြီးပြည့်စုံမှုလည်း ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ နာမည်ကောင်း (Reputation) သို့မဟုတ် ဖောက်သည်များ၏ သစ္စာရှိမှု (Customer loyalty) စသည့် အရင်းအမြစ်များအားလုံးကို အရောင်းအဝယ်မပြုနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရှုထောင့်များ (Economic Aspects) == သက်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) ကို လုပ်အားခ (Wage)၊ မြေငှားရမ်းခ (Rent or Lease)၊ စွမ်းအင် ကုန်ကျစရိတ် (Energy costs)၊ အတိုး (Interest) နှင့် စွန့်ဦးတီထွင်သူ၏ ဝင်ငွေ (Entrepreneurial income) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အရင်းအမြစ် ကုန်ကျစရိတ်များ (Factor costs - <math>F</math>) သည် အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price - <math>F_p</math>) နှင့် အရင်းအမြစ် အသုံးပြုမှုပမာဏ (Factor quantity - <math>F_m</math>) တို့၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ : <math>F= F_p \cdot F_m</math>. လုပ်အားခများ မြင့်တက်လာခြင်းကဲ့သို့သော အကြောင်းရင်းများကြောင့် အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) မြင့်တက်လာပါက အရင်းအမြစ် ကုန်ကျစရိတ်များ (Factor costs) မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် (Production costs) များကိုလည်း မြင့်တက်စေပြီး ပြောင်းပြန်အခြေအနေတွင်လည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။။ ဤအရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor prices) များသည် နိုင်ငံတော်၏ စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (Gross National Product) ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို အသုံးပြု၍ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများထံသို့ အရင်းအမြစ် ဝင်ငွေ (Factor income) အဖြစ် စီးဆင်းသွားသည်။ အရင်းအမြစ် ဝင်ငွေ (Factor income) တွင် လုပ်အားဝင်ငွေ (Labor income)၊ ငှားရမ်းခဝင်ငွေ (Rental income)၊ အရင်းအနှီးအပေါ် ရရှိသော ဝင်ငွေ (Capital gains) နှင့် အကျိုးအမြတ် (Profits) တို့ အချိုးကျပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ကုမ္ပဏီများသည် ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) ဖြင့် ၎င်းတို့၏ အမြင့်ဆုံး အကျိုးအမြတ် (Maximum profit) ကို ရရှိနိုင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို အသုံးပြုကြသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် ကုန်ကျစရိတ် ကာမိစေရန် (Cost recovery) ရည်ရွယ်၍လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) နှင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) အကြား ဆက်စပ်မှုများကို ထပ်တိုး ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း သီအိုရီ (Marginal productivity theory) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) သည် ဈေးကွက် မျှခြေ (Market equilibrium) တွင် ရှိနေပါက တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အရင်းအမြစ် အသုံးပြုမှုကိုလည်း သတ်မှတ်ပြီးသား ဖြစ်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) သည်လည်း မျှခြေ (Equilibrium) တွင် ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ ကုန်ပစ္စည်းများ ဈေးကွက် (Goods market) တွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်းသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) ရှိ ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်းအပေါ် နောက်ဆက်တွဲ သက်ရောက်မှုများ ရှိသည်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် ၎င်း၏ ထုတ်ကုန်များအတွက် မြင့်မားသော ဈေးနှုန်းတစ်ခုကို ရရှိပါက အဆိုပါကုမ္ပဏီသည် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) တွင် နောက်ထပ် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) ကို ထပ်မံ ဝယ်လိုအား (Demand) ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းဈေးကွက်၌ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက် (Factor market) သည် ဝယ်လိုအားဘက်မှ လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု (Monopsony) သို့မဟုတ် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် လက်ဝါးကြီးအုပ်မှု (Bilateral monopoly) ဖြစ်နေပါက အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်း (Factor price) သည် ထပ်တိုးထွက်ကုန်၏ တန်ဖိုး (Value of marginal product) ထက် ပိုမိုနိမ့်ကျနေနိုင်သည်။ ဒေသတွင်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (International factor markets) အကြားတွင် ကွဲပြားသော အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်းများ (Factor prices) တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းတို့ကို အရင်းအမြစ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်မှု (Factor mobility) မှတစ်ဆင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်စေ၊ အပြည့်အဝဖြစ်စေ ညီမျှသွားအောင် ချိန်ညှိပေးသည်။ == မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒရှုထောင့်မှ သုံးသပ်ခြင်း (Microeconomic Consideration) == အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) ကို သီးခြားစီဖြစ်စေ သို့မဟုတ် အခြားအရာများနှင့် ဆက်စပ်၍ဖြစ်စေ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်သည်။ သီးခြားစီလေ့လာရာတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Partial analysis) သို့မဟုတ် ဈေးကွက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Market analysis) ကို အသုံးပြုသည်။ ဆက်စပ်လေ့လာရာတွင်မူ ယေဘုယျ မျှခြေ ပုံစံငယ် (General equilibrium model) သို့မဟုတ် ခြုံငုံ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (Total analysis) ကို အသုံးပြုသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဈေးကွက်များ (Markets) နှင့် အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) အပေါ်တွင် သီးခြား အခြေအနေအချို့ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ပြည့်ဝသော ဈေးကွက် (Perfect market) ဟူသော အယူအဆသည် အရေးကြီးသော ကြိုတင်ယူဆချက်အချို့ကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် ပြည့်ဝသော အရင်းအနှီး ဈေးကွက် (Perfect capital market) ကဲ့သို့ ဈေးကွက်တစ်ခုစီတိုင်းအပေါ်တွင် သီးခြား လိုအပ်ချက်များကိုလည်း သတ်မှတ်ထားနိုင်သည်။ အခြားသော ဈေးကွက်များကဲ့သို့ပင် ဤနေရာတွင်လည်း ပြင်ပသက်ရောက်မှု (External effect) ကဲ့သို့သော ဈေးကွက်မပြည့်ဝမှုများ (Market imperfections) ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ သီးခြားစီဖြစ်သော အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်များ (Factor markets) ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် အရင်းအမြစ် ပုံကြမ်း (Factor diagram) ဟုခေါ်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် ဈေးကွက် ပုံကြမ်း (Market diagram) ၏ အထူးပုံစံကွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယင်းတွင် ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) နှင့် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ် ဈေးနှုန်းများ (Factor prices) ကို နှိုင်းယှဉ်ပြသထားသည်။ ဤဘောင်အတွင်းတွင် သတ်မှတ်ထားသော အခြေအနေများအောက်၌ ဈေးကွက် မျှခြေ (Market equilibrium) ကို ဖန်တီးနိုင်သည့် အရင်းအမြစ် ဝယ်လိုအား (Factor demand) နှင့် အရင်းအမြစ် ရောင်းလိုအား (Factor supply) တို့ကို လေ့လာဆန်းစစ်နိုင်သည်။ စားသုံးသူသုံး ကုန်ပစ္စည်းများ (Consumer goods) အတွက် နောက်ဆုံး ဝယ်လိုအား (Final demand) မှ ဆင့်ပွားလာသော ထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ (Factors of production) နှင့် ထုတ်ကုန်များ (Products) အပေါ် ဝယ်လိုအားကို မူလဝယ်လိုအားမဟုတ်ဘဲ ဆင့်ပွား ဝယ်လိုအား (Derived demand) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အရင်းအမြစ် ခွဲဝေချထားမှု (Factor allocation) သည် ကုန်ပစ္စည်းများ (Goods) ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ရှားပါးသော အရင်းအမြစ်များနှင့် ကုန်ကြမ်းများကို မည်သို့ခွဲဝေချထားသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ခေတ်သစ်ဂန္ထဝင် သီအိုရီ (Neoclassical theory) အရ အရင်းအမြစ် (Factor) တစ်ခုစီတိုင်းသည် ၎င်း၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product) အပေါ်မူတည်၍ အကျိုးခံစားခွင့် ရရှိသည်ဟု ယူဆထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုပ်အား၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product of labor) နှင့် အရင်းအနှီး၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product of capital) တို့အလိုက် ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ် (Factor) တစ်ခု၏ ထပ်တိုး ထွက်ကုန် (Marginal product) ကို ဈေးကွက် ဈေးနှုန်း (Market price) ဖြင့် မြှောက်လိုက်သောအခါ ၎င်း၏ ထပ်တိုးထွက်ကုန်၏ တန်ဖိုး (Value of marginal product) နှင့် ညီမျှသည်။ == ကိုးကား == * {{Citation |last=Heller |first=Wolfgang |title=Theoretische Volkswirtschaftslehre |date=1927 |page=144 |language=de}} * {{Citation |last1=Mahoney |first1=Joseph T. |last2=Pandian |first2=J. Rajendran |title=The Resource-Based View within the Conversation of Strategic Management |journal=Strategic Management Journal |volume=13 |date=1992 |page=369}} * {{Citation |last=Mellewigt |first=Thomas |title=Management von Strategischen Kooperationen |date=2003 |page=64 |language=de}} * {{Citation |editor=Verlag Dr. Th. Gabler |title=Gablers Wirtschafts-Lexikon |volume=II |date=1984 |at=Sp. 1439 |language=de}} * {{Citation |last1=Olsson |first1=Michael |last2=Piekenbrock |first2=Dirk |title=Kompakt-Lexikon Umwelt- und Wirtschaftspolitik |date=1998 |page=135 |language=de}} * {{Citation |last=Piekenbrock |first=Dirk |title=Gabler Kompakt-Lexikon Volkswirtschaftslehre |date=2009 |page=129 |language=de}} * {{Citation |last1=Siebert |first1=Horst |last2=Lorz |first2=Oliver |title=Einführung in die Volkswirtschaftslehre |date=1969 |page=177 |language=de}} * {{Citation |last1=Siebert |first1=Horst |last2=Lorz |first2=Oliver |title=Einführung in die Volkswirtschaftslehre |date=1969 |page=150 |language=de}} * {{Citation |editor=Springer Fachmedien Wiesbaden |title=Kompakt-Lexikon Wirtschaftstheorie |date=2013 |page=24 |language=de}} * {{Citation |title=abgeleitete Nachfrage – Definition im Gabler Wirtschaftslexikon |language=de}} [[ကဏ္ဍ:ဈေးကွက်]] jam06izv69pd2s9tfst7fofk5rtf1h6 3 288875 1041711 2026-07-01T21:17:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1041711 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-37750-18 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၁၇၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) hrsv947tzck4vtegl5esb01cwuqts05 3 288876 1041714 2026-07-01T22:17:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1041714 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-37602-30 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၁၇၊ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) tcgyq253epac29ijv8nwzfeqg8coyc3 0 288877 1041730 2026-07-02T02:38:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''ဂိဖုခရိုင်''' (岐阜県, ဂိဖုခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1041730 wikitext text/x-wiki '''ဂိဖုခရိုင်''' (岐阜県, ဂိဖုခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ အချက်အလက်အရ ဂျိဖုခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၄၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၀,၆၂၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၁၀၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ဂိဖုခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]နှင့် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ e78c932oy34m2m17aq1g3y8j8t8o4wk 1041731 1041730 2026-07-02T02:38:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1041731 wikitext text/x-wiki '''ဂိဖုခရိုင်''' (岐阜県, ဂိဖုခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ အချက်အလက်အရ ဂျိဖုခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၄၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၀,၆၂၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၁၀၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ဂိဖုခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]နှင့် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 34ana9ddbj9s4hv13kbygrkzso1rn2f 1041732 1041731 2026-07-02T02:39:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1041732 wikitext text/x-wiki '''ဂိဖုခရိုင်''' (岐阜県, ဂိဖုခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ အချက်အလက်အရ ဂျိဖုခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၄၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၀,၆၂၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၁၀၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ဂိဖုခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]နှင့် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] n8prpw9doobarv0x1s2q0v7o221qz0i 2 288878 1041733 2026-07-02T02:53:14Z UZinMin 40845 "== UZinMin == {{UZinMin}}<references>[https://www.wikipedia.org/UZinMin],ieq name.</references>" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1041733 wikitext text/x-wiki == UZinMin == {{UZinMin}}<references>[https://www.wikipedia.org/UZinMin],ieq name.</references> bhedwshlz47bt6fauxu56qoqko5bf2o 1041734 1041733 2026-07-02T02:57:07Z UZinMin 40845 /* UZinMin */ 1041734 wikitext text/x-wiki == UZinMin == [[UZinMin]]<references>[https://www.wikipedia.org/UZinMin],ieq name.</references> sg8tf8unyllml753b0qieszfnsh3lp9 0 288879 1041738 2026-07-02T04:13:10Z Zawzawaungthwin 100038 မင်းတိုင်ပင် NUG တရားရုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း မှ မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်(၂၀၂၁-လက်ရှိ) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ၏ မြို့နယ်တရားရုံးကို 1041738 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မင်းတိုင်ပင် NUG တရားရုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု (၂၀၂၃) | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | date = ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက် | place = [[မင်းတိုင်ပင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|မင်းတိုင်ပင်ရွာ]], [[ပုလဲမြို့နယ်]], [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | map_type = Myanmar | latitude = 22.3782 | longitude = 94.9451 | map_size = 250 | map_caption = တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားရာ မင်းတိုင်ပင်ရွာ၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | map_label = မင်းတိုင်ပင် | result = တရားရုံးပျက်စီးပြီး တရားသူကြီးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး | status = | combatant1 = [[တပ်မတော် (လေ)]] | combatant2 = [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] (မြို့နယ်တရားရေးဌာန) | commander1 = | commander2 = | casualties1 = မရှိ | casualties2 = ၆ ဦး သေဆုံး၊ ၃ ဦး အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရ | notes = လေကြောင်းမှ ဗုံး ၄ လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''မင်းတိုင်ပင် NUG တရားရုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] မှ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်(၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ [[မင်းတိုင်ပင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာ]]ရှိ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] ၏ မြို့နယ်တရားရုံးကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သော ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=လင်းထင် |first=မောင်ရွှေဝါ |date=2023-12-12 |title=ပုလဲမြို့နယ် NUG တရားရုံး ဗုံးကြဲခံရ၊ တရားသူကြီးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46787/ |access-date=2026-07-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းရင်း == မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာ သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုလဲမြို့နယ် ထဲရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာ ဖြစ်ပြီး ကင်းဝန်မင်းကြီးဇာတိကျေးရွာအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ယင်းအပြင် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပုလဲမြို့နယ်သည် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ အားကောင်းသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ယောဒေသနှင့် ထိစပ်နေသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းအနောက်တောင်ဘက်ခြမ်းရှိ မင်းတိုင်ပင်ရွာ သည် NUG ၏ တရားစီရင်ရေးယန္တရားများ စတင် လည်ပတ်ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ထိုတရားရေးဆိုင်ရာ သတင်းပေါက်ကြားမှုကြောင့် သို့မဟုတ် သတင်းပေးများ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် တပ်မတော်(လေ)က NUG တရားရုံးကို ဦးတည်တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ယင်းတရားရုံးတွင် တရားသူကြီးများ ရုံးထိုင်၍ မြို့နယ်တွင်းရှိ ပြစ်မှုများ စစ်ဆေးမှုများကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလမှစတင်၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ် မင်းတိုင်ပင်ရွာကို စစ်တပ်ကဗုံးကြဲ၊ ရွာသား ၁ ဦးသေဆုံးပြီး အများအပြားဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/708976 |access-date=2026-07-02 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> တော်လှန်ရေးအားကောင်းသည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ပုလဲမြို့နယ် နှင့် ၆ မိုင်အကွာရှိ မင်းတိုင်ပင်ရွာ သည် အိမ်ခြေ ၁,၀၀၀ နီးပါးရှိပြီး စစ်တပ်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို အကြိမ်ကြိမ်ခံခဲ့ရပြီး၊ စစ်ကြောင်းထိုးခြင်း နှင့် နောက်ဆက်တွဲ မီးရှို့ခံရမှုများကို အကြိမ်ကြိမ်ခံရသည့်ရွာ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ် မင်းတိုင်ပင်ရွာကို စစ်တပ်ကမီးရှို့ |url=https://burmese.dvb.no/post/720652 |access-date=2026-07-02 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ကျော်စွာ |date=2025-06-06 |title=ပုလဲမှာ ၅ ရက်ဆက်ဗုံးကြဲခံရပြီး အငြိမ်းစားကျောင်းဆရာ ၁ ဦးခေါင်းပြတ်သေဆုံး |url=https://myaelattathan.com/news/7374/ |access-date=2026-07-02 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့၊ မွန်းတည့်ချိန်တွင် တပ်မတော်(လေ)၏ လေယာဉ်များက မင်းတိုင်ပင်ရွာရှိ NUG မြို့နယ်တရားရုံးကို ဗုံး ၄ လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ပုလဲမြို့အနောက်ဘက် ၈ မိုင်အကွာရှိ မင်းတိုင်ပင်ရွာအနောက်ပိုင်း၌ တည်ဆောက်ထားသည့်  မြို့နယ်တရားရုံးပေါ် နှစ်လုံးတွဲ ဗုံးသီး နှစ်ကြိမ် ကျရောက်ပေါက်ကွဲရာ တရားရုံးကို တည့်တည့်ထိမှန်ခဲ့သော နှစ်လုံးတွဲ ဗုံးသီးများကြောင့် တရားရုံးအတွင်းရှိသူများ ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-12-12 |title=ပုလဲမြို့နယ်မှာ စစ်ကောင်စီ လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ငါးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/pale-airstrikes-died-12122023042858.html |access-date=2026-07-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ၂၀၂၁-၂၀၂၂ ရှေ့ပြေး ဖြစ်စဉ်များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် မင်းတိုင်ပင်ရွာရှိ အ.ထ.က ကျောင်းအတွင်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ဤသည်မှာ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းစ စစ်တပ်ကို သပိတ်မှောက်ဆန့်ကျင်သည့် လုပ်ရပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ် မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာစာသင်ကျောင်း ဗုံးပေါက် |url=https://burmese.dvb.no/post/467130 |access-date=2026-07-02 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>ယင်းအပြင် ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကန်ဒေါင့်ကျေးရွာ အထိုင်စခန်းမှ တပ်သား ၃၀ ကျော်သည် မင်းတိုင်ပင်ရွာအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) အမတ် ဦးဇော်ထက်၏ နေအိမ်အား စီးနင်းခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ တပ်ဖွဲ့များကို ပုလဲပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) နှင့် ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်မတော် (PRA) တို့က လမ်းခုလတ်တွင် ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2021-11-04 |title=ပုလဲမြို့နယ်ရောက် စစ်ကောင်စီတပ်ကို PDF နှစ်ဖွဲ့ ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9155/ |access-date=2026-07-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဆက်လက်၍ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ လဆန်းပိုင်းတွင် မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာမှ ပြည်သူ ၁၀၀ ဝန်းကျင်ကို စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးစစ်မေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ထို့နောက် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ် စစ်ကြောင်းတစ်ခုက ရွာအတွင်း ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီးနောက် ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အသက် ၂၈ နှစ်အရွယ် ကိုထိုက်ထိုက်၏ ရုပ်အလောင်းကို ရိုက်နှက်ခံထားရသော ဒဏ်ရာများနှင့်အတူ ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့ရမှုလည်းဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-08-05 |title=ပုလဲမြို့နယ် မင်းတိုင်ပင်ရွာမှာ စစ်ကောင်စီတပ် ဝင်ရောက်ပြီးနောက် အရပ်သားတစ်ဦး အလောင်းတွေ့ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/min-tine-pin-villager-killed-08052022032638.html |access-date=2026-07-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> {{main|ဖလံပင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ယင်းအပြင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်နေ့ကလည်း မင်းတိုင်ပင်ရွာအနောက်ဘက် မိုင် ၂၀ ခန့်အကွာရှိ ဖလံပင်ရွာတွင် အခြေစိုက်သည့် မြို့နယ်ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် အထူးကွန်မန်ဒိုများဖြင့်လည်း အသုံးပြုစီးနင်းခဲ့သည်။အဆိုပါ စီးနင်းမှုအတွင်း ရှစ်တန်းကျောင်းသား အပါအဝင် ပြည်သူ ၃ ဦး၊ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး၊ အမှုများကြောင့် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခံထားရသည့် အချုပ်သား ၁၀ ဦးနှင့် စစ်သားတစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-10-27 |title=ပုလဲနယ်မှာ ဖုန်းလိုင်းဖြတ်ပြီး ရဟတ်ယာဉ်နဲ့လာပစ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cv2pr2p1ggro |access-date=2026-07-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ် (၆) ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။NUG တရားသူကြီး ဦးပေါပြည့်အောင်မှာ ယခင်က ပုလဲမြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လကတည်းက အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှု (CDM) တွင် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ် မင်းတိုင်ပင်ရွာရှိ NUG တရားရုံး လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲခံရပြီး တရားရေးတာဝန်ခံလင်မယား အပါအဝင် အနည်းဆုံး ငါးဦး သေဆုံး – Myanmar Transparency News |url=https://www.mtnewstoday.com/archives/46121 |access-date=2026-07-02 |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%;" |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! အမည် !! ရာထူး/အဖွဲ့အစည်း !! အသက် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဦးပေါပြည့်အောင် || မြို့နယ်တရားသူကြီး || ၂၇ || |- | ၂ || ဒေါ်သဲသဲသဲသဲ || - || ၂၂ || တရားသူကြီး၏ဇနီး |- | ၃ || မိုးမိုး || ပလဖ ရဲဘော် || ၂၆ || |- | ၄ || အမည်မသိ || ပလဖ ရဲဘော် || ၂၀ ကျော် || |- | ၅ || အမည်မသိ || အရပ်သား || - || အမျိုးသား |- | ၆ || အမည်မသိ || အရပ်သား || - || အမျိုးသမီး |} == နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇွန်လ ၅ရက်နေ့ နှင့် ၆ရက် နေ့တို့တွင် တပ်မတော်(လေ)သည် မင်းတိုင်ပင်ရွာကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ထိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စာသင် ကျောင်းဆောင် ပျက်စီးကာ အမျိုးသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် တပ်သား ၂၀၀ ဝန်းကျင်သည် မင်းတိုင်ပင်ရွာအတွင်းသို့ စီးနင်း ဝင်ရောက်လာပြီး ရွာသူရွာသား ၁၀၀ ခန့်ကို စာသင်ကျောင်း၌ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းစစ်မေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့ နံနက်ပိုင်းမှာပင် တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှတစ်ဆင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ကျေးရွာအတွင်းရှိ နေအိမ် ၈ လုံးခန့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-06-14 |title=ပုလဲမြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ရွာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/06/15/124124/ |access-date=2026-07-02 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] tjdam42kg49q5vl1fz52xgvd5bnlw46 3 288880 1041739 2026-07-02T04:17:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1041739 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-37850-69 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 446sp7duzljp4c9wqigzk2h92qw95k4 3 288881 1041742 2026-07-02T05:17:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1041742 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-37665-16 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၇၊ ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 9gatof3cn7tny21e57sotjtav4ua08f 0 288882 1041743 2026-07-02T05:53:48Z Zawzawaungthwin 100038 ဖလံပင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း မှ မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်(၂၀၂၁-လက်ရှိ) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ဖလံပင်ကျေးရွာအနီးရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ၏ မြို့နယ်ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (ပအဖ) စခန်းကို 1041743 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ဖလံပင်ကျေးရွာ စီးနင်းမှု (၂၀၂၂) | partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | date = ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက် | place = [[ဖလံပင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ဖလံပင်ရွာ]], [[ပုလဲမြို့နယ်]], [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | map_type = Myanmar | latitude = 22.3083 | longitude = 94.9450 | map_size = 250 | map_caption = ဖလံပင်ကျေးရွာ၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | map_label = ဖလံပင် | result = စစ်ကောင်စီတပ်မှ ဓားစာခံ ၂၆ ဦးအား ကယ်ထုတ်နိုင်ခြင်း | combatant1 = {{flagicon|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg}}[[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] * {{flagicon image|Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Army Special Operations Task Force.svg}} [[အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့|အထူးကွန်မန်ဒို]] | combatant2 = ပုလဲမြို့နယ် ပအဖ | casualties1 = အရာရှိဇနီးအပါအဝင် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားသည့် အမျိုးသမီး ၇ ဦး၊ ကလေးငယ် ၄ ဦး၊ အမျိုးသား ၁၅ ဦးအား ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ | casualties2 = ၁၆ ဦး သေဆုံး (အချုပ်သား ၁၀ ဦး၊ အရပ်သား ၃ ဦး၊ ပ.က.ဖ ၃ ဦး)<br/>ငွေကျပ်သိန်း ၁,၇၀၀ ကျော် ဆုံးရှုံး | notes = ရဟတ်ယာဉ် ၅ စီး အသုံးပြု၍ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ဖလံပင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] မှ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်(၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] ၏ မြို့နယ်ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (ပအဖ) စခန်းကို တပ်မတော် က ရဟတ်ယာဉ် ၅ စီးအပါအဝင် အထူးကွန်မန်ဒိုများ အသုံးပြု၍ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သော ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ဤစီးနင်းမှုကို တပ်မတော် က မတရား အနိုင်ကျင့်ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားသူများအား ပြန်လည်ကယ်တင်နိုင်မှုဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး၊တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ဘက်ကမူ ပအဖစခန်း စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုဟု သုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-10-27 |title=ပုလဲနယ်မှာ ဖုန်းလိုင်းဖြတ်ပြီး ရဟတ်ယာဉ်နဲ့လာပစ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cv2pr2p1ggro |access-date=2026-07-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2022-10-25 |title=ပုလဲမြို့ရှိ PDF စခန်းကို စစ်တပ်က တိုက်လေယာဥ်၊ ရဟတ်ယာဥ်များဖြင့် ပစ်ခတ် စီးနင်းခဲ့ပြီး PDF တပ်ဖွဲ့များ လွတ်မြောက်ခဲ့ကာ ဒလန်များကိုသာ ဖမ်းဆီးသွား |url=https://yktnews.com/2022/10/53743/ |access-date=2026-07-02 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲနယ် ဖလံပင်ရွာတွင် မီးရှို့သတ်ခံထားရသည့်အလောင်းများ တွေ့ရှိ – Era's Eye Channel |url=https://eraseye.com/2022/27/2968/ |access-date=2026-07-02 |website=eraseye.com}}</ref> == ဖြစ်စဉ်နောက်ခံ == တပ်မတော် ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်အနီး တပ်ရင်းမှ အရာရှိဇနီးတစ်ဦးသည် မုံရွာမှ ကျောမြို့ သို့ အသွား ကန်ဒေါင့်ကျေးရွာအနီးတွင် PDF အဖွဲ့များ၏ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ကတည်းက ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သည်။ စစ်တပ်က အမာခံသတင်းပေးများမှတစ်ဆင့် စုံစမ်းရာတွင် ၎င်းအား ယင်းမာပင်နှင့် ပုလဲနယ်စပ်တစ်ဝိုက်တွင် ဖမ်းဆီးထားကြောင်း သတင်းများရရှိခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလ ၁၉ နှင့် ၂၀ ရက်များတွင် ကွန်မန်ဒိုတပ်ဖွဲ့ဖြင့် [[ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်|ရင်ပေါင်တိုင်]] နှင့် [[ရွှေလှန်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်|ရွှေလှန်ကျေးရွာ]]တစ်ဝိုက်တွင် ရှာဖွေခဲ့သော်လည်း KIA နှင့် PDF အဖွဲ့များ၏ ခုခံမှုကြောင့် အလောင်းနှင့် လက်နက်အချို့သာ ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဖမ်းဆီးထားသူများရှိသည့် တည်နေရာအတိအကျကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖလံပင်ရွာအနီးတွင် စီးနင်းတိုက်ခိုက်မှုအား ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-10-27 |title=ပုလဲနယ်မှာ ဖုန်းလိုင်းဖြတ်ပြီး ရဟတ်ယာဉ်နဲ့လာပစ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cv2pr2p1ggro |access-date=2026-07-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2022-10-25 |title=တော်လှန်ရေးသမားတို့၏ ပုလဲမြို့နယ်ရုံးကို စစ်ကောင်စီတပ် စီးနင်းတိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/13027/ |access-date=2026-07-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-10-27 |title=လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပုလဲ ဒေသခံ ထောင်နဲ့ချီ ထွက်ပြေးနေရ |url=https://www.bbc.com/burmese/institutional-63419145 |access-date=2026-07-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး == ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက် တွင် တပ်မတော် သည် ရဟတ်ယာဉ် ၅ စီးဖြင့် ပုလဲမြို့နယ်၊ ဖလံပင်ရွာအနီးရှိ မြောက်ယမားဆည်အနီးမှ NUG ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစခန်းကို ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ စီးနင်းမှုအတွင်း အချုပ်ခန်းဖောက်ထွက်၍ အချုပ်သားများ လွတ်မြောက်သွားခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးရုံးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဒေသခံ ၂ ဦး ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ စစ်တပ်၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၎င်းတို့သည် အရာရှိဇနီးအပါအဝင် အမျိုးသမီး ၇ ဦး၊ ကလေးငယ် ၄ ဦး၊ အမျိုးသား ၁၅ ဦး စုစုပေါင်း ၂၆ ဦးကို အန္တရာယ်ကင်းစွာ ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း၊ တိုက်ပွဲ ၃ ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်းနှင့် စစ်တပ် ဆုတ်ခွာစဉ် PDF များက အဆောက်အဦကို ဖောက်ခွဲခဲ့သဖြင့် အချို့ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။<ref>{{Cite web |title=NUG၊ CRPH တို့၏လက်ဝေခံ PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက်သမားများ၏ မတရား အနိုင်ကျင့်ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားသူများအား လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ကောင်းမွန်စွာ ပြန်လည်ကယ်တင်နိုင် |url=http://www.moi.gov.mm/news/31631 |access-date=2026-07-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}</ref> == ဝင်ရောက်စီးနင်းမှု အသေးစိတ် == ဧရာဝတီ သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်သည် ရဟတ်ယာဉ် ၁ စီးဖြင့် ဝေဟင်မှ ပစ်ခတ်ပြီး ကျန်ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီးဖြင့် ဖလံပင်ရွာ၊ သဲပြင်ကျယ်ရွာနှင့် အိုင်းမကျေးရွာများ တစ်ဝိုက်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ချထားပေးခဲ့သည်။ စခန်းဝန်းကျင် ပတ်ပတ်လည်ရှိ လမ်းမကြီးများပေါ်တွင်ပါ တပြိုင်နက်တည်း တပ်စွဲကာ ပြေးပေါက်မရှိအောင် ညှပ်ပူးညှပ်ပိတ် ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2022-10-29 |title=ပုလဲမြို့နယ် ပ.အ.ဖ ရုံး စီးနင်းခံရမှု ၁၆ ဦး သေဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/10/29/255643.html |access-date=2026-07-02 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုနှင့် ဆုံးရှုံးမှုများ == စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက နယ်မြေရှင်းလင်းရေး ပြုလုပ်ရာ ရုပ်အလောင်း ၁၇ လောင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ပ.အ.ဖ ရုံးအတွင်း၌ ရုပ်အလောင်း ၄ လောင်းနှင့် ရုံးအနီးဝန်းကျင်တွင် ၁၂ လောင်း တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။အစောပိုင်းတွင် ရုပ်အလောင်း ၁၁ လောင်း ကို တွေ့ရှိပြီးမှ နောက်ထပ် ရုပ်အလောင်းများ ထပ်မံတွေ့ရှိခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-10-28 |title=ပုလဲမြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံး စီးနင်းခံရပြီးနောက် အလောင်း ၁၁ လောင်းတွေ့ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/pale-dead-bodies-10282022052105.html |access-date=2026-07-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> သေဆုံးသူ ၁၆ ဦးတွင် ပ.အ.ဖ ရုံး၌ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားသူ ၁၀ ဦး၊ အရပ်သား ၃ ဦး၊ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး နှင့် စစ်သား အလောင်း တစ်လောင်း တို့ ပါဝင်သည်။ သေဆုံးသူများ၏ ရုပ်အလောင်းများတွင် လည်ပင်းလှီးဖြတ်ခံထားရသော ဒဏ်ရာများနှင့် အနီးကပ် ပစ်ခတ်ခံထားရသည့် ဒဏ်ရာများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ထို့အပြင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ပ.အ.ဖ ရုံးမှ ကောက်ခံရရှိထားသော အခွန်ငွေကျပ် သိန်း ၁,၇၀၀ ကျော်ကိုလည်း လုယက်ယူဆောင်သွားခဲ့ကြောင်း ပုလဲမြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2022-10-27 |title=ပုလဲနယ်၊ ဖလံပင်ရွာတွင် စစ်တပ်ပြန်သွားပြီးနောက် ရုပ်အလောင်း ၁၇ ခုတွေ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/13048/ |access-date=2026-07-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == အငြင်းပွားမှုများ == NUG (ပုလဲ ပအဖ) ၏ တုံ့ပြန်ချက်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ စွပ်စွဲချက်များကို ပုလဲမြို့နယ် ပအဖ တာဝန်ရှိသူများက ငြင်းဆိုကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်ထားသူများနှင့် ပျူစောထီးများကိုသာ လူ့အခွင့်အရေးစံနှုန်းများနှင့်အညီ ထိန်းသိမ်းထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်သည်များအပါအဝင် ဆရာဝန်နှင့် သေချာစောင့်ရှောက်ပေးထားကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့သည် NUG လက်အောက်ခံ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့်အတွက် ဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ပြောဆိုသည်။တပ်မတော် ကမူ ၎င်းတို့လုပ်ဆောင်ချက်သည် ဂျီနီဗာကွန်ဗန်းရှင်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများအရ စစ်ရာဇဝတ်မှု (War Crime) ကျူးလွန်နေသည့် PDFများထံမှ အပြစ်မဲ့ပြည်သူများအား ပြန်လည်ကယ်တင်ခြင်း (Counter-terrorism Action) သာဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-10-25 |title=PDF တွေ ဖမ်းဆီးထားသူ ၂၆ ယောက်ကို ကယ်တင်ခဲ့တယ်လို့ စစ်ကောင်စီကြေညာချက် PDF ကန့်ကွက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/junta-acused-pdf-arrested-people-sagaing-10252022160309.html |access-date=2026-07-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တို ဘာ ၂၇ နံနက်ပိုင်းတွင် စစ်ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ် အနောက်ဘက်ပိုင်းကျေးရွာများဖြစ်သည့် ဖလံပင်ဆည်အနီးရှိ နွယ်အင်း၊ အိုင်းမကျေးရွာများကို စစ်တပ်က ဆက်လက်စီးနင်း၍ နယ်မြေရှင်းလင်းမှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2022-10-26 |title=ပုလဲမြို့ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ထပ်မံထိုးစစ်ဆင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/13040/ |access-date=2026-07-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဆက်လက်၍ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ M7 ၏ စခန်းကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် စီးနင်းခဲ့သည်။ပုလဲနှင့် မြိုင်နယ်အစပ်တွင် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားသည့် ထိုအဖွဲ့၏ စခန်းကို ရဟတ်ယာဉ် ၃ စင်းဖြင့် လာရောက်ပစ်ခတ်စီးနင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2023-04-05 |title=ပုလဲကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်း လေကြောင်းမှ စီးနင်းခံရ၊ လက်နက်အချို့ ဆုံးရှုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/30806/ |access-date=2026-07-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] nfe1uq55910b0ww6erxup8wjbnq28em 0 288883 1041744 2026-07-02T06:19:23Z Zawzawaungthwin 100038 ရွှေလှန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ကာလအတွင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ရွှေလှန်ကျေးရွာ၌ 1041744 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ရွှေလှန်ရွာ စီးနင်းမှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | date = ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက် | place = ရွှေလှန်ရွာ, [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]], [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | result = ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များနှင့် ဒေသခံ ၁၀ ဦး သေဆုံး | combatant1 = {{flagicon|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] | combatant2 = [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (မုံရွာခရိုင် တပ်ရင်း ၁၃၊ ပခုက္ကူခရိုင် တပ်ရင်း ၂) | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = ၁၀ ဦး သေဆုံး၊ ၂ ဦး ဒဏ်ရာရ၊ ၂ ဦး ပျောက်ဆုံး | notes = ရဟတ်ယာဉ်များအသုံးပြု၍ အလစ်အငိုက် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ရွှေလှန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]၊ ရွှေလှန်ကျေးရွာ၌ [[တပ်မတော်]]က [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF)]] များအား ရဟတ်ယာဉ်များအသုံးပြု၍ အလစ်အငိုက် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သော ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2022-10-21 |title=ယင်းမာပင်တွင် မီးရှို့ခံထားရသည့် ရုပ်အလောင်း ၁၀ လောင်းတွေ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/12995/ |access-date=2026-07-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == {{main|ရင်ပေါင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု}} ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ရင်ပေါင်တိုင်ကျေးရွာအနီးသို့ ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် အင်အားချကာ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ရွှေလှန်ရွာသို့ ဆက်လက်စစ်ကြောင်းထိုးခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက် နံနက် ၅ နာရီခန့်တွင် တပ်မတော်သည် ရွှေလှန်ရွာအတွင်းသို့ အင်အား ၁၀၀ နီးပါးဖြင့် ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ အဆိုပါနေအိမ်၌ ခေတ္တတည်းခိုနေထိုင်သည့် မုံရွာခရိုင် တပ်ရင်း ၁၃ နှင့် ပခုက္ကူခရိုင် တပ်ရင်း ၂ မှ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များမှာ အလစ်အငိုက် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသဖြင့် အကျအဆုံးများပြားခဲ့သည်။ စီးနင်းမှုအပြီးတွင် တပ်မတော်သည် ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-10-22 |title=ယင်းမာပင်မြို့နယ် ရွှေလှံရွာ စီးနင်းခံရပြီး ဒေသခံနဲ့ PDF ၁၀ ဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/10-local-pdf-dead-in-yinmarbin-10222022035857.html |access-date=2026-07-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == စီးနင်းမှုအပြီးနောက်ပိုင်းတွင် နေအိမ်အတွင်း၌ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် မီးရှို့သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့်အလောင်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ရုပ်အလောင်း ၁၀ လောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရမှုနှင့်စပ်လျဥ်းပြီး ၎င်းတို့မှာ မုံရွာခရိုင် တပ်ရင်း ၁၃ မှ အဖွဲ့ဝင် ၈ ဦး၊ ပခုက္ကူခရိုင် တပ်ရင်း ၂ မှ အဖွဲ့ဝင် ၁ ဦးနှင့် ဒေသခံ အရပ်သား ၁ ဦးတို့ ဖြစ်ကြကြောင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ဓါတ်ပုံမှတ်တမ်းများဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ၂ ဦးမှာ ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကာ စီးနင်းမှုအတွင်း နေအိမ် ၈ လုံး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရကြောင်း ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်ကောင်စီတပ်က ရွှေလှံရွာကို ဝင်ရောက်စီးနင်းထားပြီး ဒေသခံများအား ဖမ်းဆီးနှိပ်စက်နေ |url=https://cjplatform.com/%e1%80%85%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%80-%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%be%e1%80%b1%e1%80%9c%e1%80%be%e1%80%b6%e1%80%9b/ |access-date=2026-07-02 |website=cjplatform.com |language=en}}</ref> == ဝေဖန်မှုများ == ဤဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများ၏ သုံးနှုန်းပုံမှာ ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ တပ်မတော်ဘက်ကမူ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးများအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်တွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကမူ ဤလုပ်ရပ်များကို "ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်မှု" နှင့် "အစုလိုက်အပြုံလိုက် မီးရှို့သတ်ဖြတ်မှု" အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2022-10-20 |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာပစ်ခတ်မှု အမျိုးသမီး ၂ ဦးသေဆုံး၊ လူ၄၀ကို ဓားစာခံ ဖမ်းထား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/10/20/255417.html |access-date=2026-07-02 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 5moat4hx3wysfhdt8m88rjfnj9bv0po 0 288884 1041745 2026-07-02T06:49:56Z Zawzawaungthwin 100038 ရင်ပေါင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ကာလအတွင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်မှ ၁၄ ရက်အထိ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ရင်ပေါင်တိုင်ရွာတွင် တပ်မတော်က လေကြောင်းနှင့် ကြည်းကြောင်းဖြင့် 1041745 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ရင်ပေါင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | date = ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်မှ ၁၄ ရက်အထိ | place = [[ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်|ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ]], [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]], [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | map_type = Myanmar | latitude = 22.1800 | longitude = 94.9500 | map_size = 250 | map_caption = ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ၏ တည်နေရာပြမြေပုံ | map_label = ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ | result = အရပ်သား ၁၈ ဦးနှင့် CDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁ ဦး သေဆုံး၊ ရွာသူရွာသား ၂၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံရ | combatant1 = {{flagicon|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] | combatant2 = [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များ) | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = ၁၉ ဦး သေဆုံး | notes = ရဟတ်ယာဉ် ၄ စီး အသုံးပြု၍ ၃ ရက်ဆက်တိုက် လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ရင်ပေါင်တိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်မှ ၁၄ ရက်အထိ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]၊ [[ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်|ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ]]တွင် [[တပ်မတော်]]က လေကြောင်းနှင့် ကြည်းကြောင်းဖြင့် ပူးတွဲစီးနင်းကာ အရပ်သားပြည်သူအများအပြား အသက်ဆုံးခဲ့ရသည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=The Irrawaddy News |date=2022-08-16 |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာသားများပျောက်ဆုံး |url=https://www.youtube.com/watch?v=y1mblYFsfwc |access-date=2026-07-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2022-08-18 |title=◉ ရင်​ပေါင်တိုင်ရွာမှာဘာ​ဖြစ်ခဲ့သလဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/interviews-mm/2022/08/18/49089/ |access-date=2026-07-02 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=Editor |date=2022-08-14 |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာနားမှာ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ထိတွေ့တိုက်ပွဲမှာ ဒေသခံအရပ်သား သေဆုံးတာတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2022/08/14/%e1%80%9b%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac/ |access-date=2026-07-02 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယင်းမာပင်မြို့နယ် ရင်ပေါင်တိုင်ရွာတွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် PDF တိုက်ပွဲဖြစ် |url=https://burmese.dvb.no/post/548568 |access-date=2026-07-02 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ရင်ပေါင်တိုင်ရွာတွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]မှ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ရောက်ရှိနေသည်ဟူသော သတင်းကြောင့် တပ်မတော်က ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရဟတ်ယာဉ် ၄ စီးဖြင့် စတင်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်သည် ၃ ရက်ဆက်တိုက် ရွာအတွင်း တပ်စွဲ၍ လေကြောင်းမှ စက်သေနတ်များဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။ စီးနင်းမှုအတွင်း ရွာအတွင်းရှိ နေအိမ်များ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-08-12 |title=ယင်းမာပင် ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ ပစ်ခတ်ခံရမှု အရပ်သားနှစ်ဦး၊ PDF တစ်ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/two-civilians-were-shot-in-yinmarpin-08122022054627.html |access-date=2026-07-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mandalay Free Press - MFP |date=2022-08-14 |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ နောက်ဆုံး အခြေအနေနှင့် ပုလဲ - ယင်းမာပင် နယ်စပ် တိုက်ပွဲအကြောင်း မေးမြန်းချက်၊ |url=https://www.youtube.com/watch?v=EEBqC7qrXJU |access-date=2026-07-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2022-08-14 |title=ယင်းမာပင်၊ ရင်ပေါင်တိုင်ကျေးရွာအနီးကို ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ပြီး စစ်ကူများ ချထားပေး၊ စစ်တပ်က ပြည်သူ ၂ ဦးထက်မနည်းကို သတ်ဖြတ်ပြီး ရွာကိုမီးရှို့ ၊ PDF များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ် |url=https://yktnews.com/2022/08/27080/ |access-date=2026-07-02 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-08-18 |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာမှာ စစ်ကောင်စီတပ်တွေက ဒေသခံ ၂၂ ဦးထက်မနည်းသတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး နေအိမ်တွေကို မီးရှို့ကာ ဘုရားစေတီတွေပါ လေယာဥ်နဲ့ပစ်ခတ်ခဲ့ |url=https://ayartimes.com/?p=4646 |access-date=2026-07-02 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=MAWKUN |date=2022-08-15 |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာတွင် မီးရှို့ခံထားရသည့် အသက် ခုနှစ်နှစ်ဝန်းကျင်အရွယ်အလောင်းအပါအဝင် ရုပ်အလောင်းများတွေ့ရှိ - MAWKUN |url=https://mawkun.com/%e1%80%9b%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%ac%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%84%e1%80%ba-%e1%80%99%e1%80%ae/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20221221032943/https://mawkun.com/%e1%80%9b%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%ac%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%84%e1%80%ba-%e1%80%99%e1%80%ae/ |archive-date=2022-12-21 |access-date=2026-07-02 |work=MAWKUN |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2022-08-14 |title=ယင်းမာပင် ရင်ပေါင်တိုင်ရွာတွင် နှစ်ရက်ဆက်တိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ် သေဆုံးထိခိုက်များ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2022/08/14/48434/ |access-date=2026-07-02 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == တပ်မတော် ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် ဒေသခံများ ရွာအတွင်း ဝင်ရောက်ရှင်းလင်းရာတွင် စုစုပေါင်း ရုပ်အလောင်း ၁၉ လောင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ၎င်းတို့အနက် ၁ ဦးမှာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ကျန် ၁၈ ဦးမှာ အရပ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ သေဆုံးသူများတွင် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးငယ်နှင့် ၁၇ နှစ်အရွယ် ကျောင်းသားတစ်ဦးအပါအဝင် အသက်ကြီးရွယ်အို ၃ ဦး ပါဝင်သည်။ ရုပ်အလောင်းအချို့ကို လမ်းမများပေါ်တွင် တွေ့ရှိရပြီး အချို့ကိုမူ မီးရှို့ခံထားရသော အဆောက်အဦများ၏ ပြာပုံကြားမှ အရိုးစုများအဖြစ် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ရွာသူရွာသား ၂၀ ကျော်ကိုလည်း ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-08-15 |title=ယင်းမာပင် ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၁၇ ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-yinmarpin-village-08152022084616.html |access-date=2026-07-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2022-08-17 |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာသားများကို စစ်တပ် အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်ခဲ့ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/08/17/253930.html |access-date=2026-07-02 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ဝေဖန်မှုများ == ဒေသခံများနှင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက ဤလုပ်ရပ်ကို "အရပ်သားပြည်သူများအား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်း" နှင့် "စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်ခြင်း" အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရပ်သားများအပေါ် လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းမှာ လက်ခံနိုင်စရာမရှိကြောင်းနှင့် ကျေးရွာတစ်ရွာလုံးအား သုသာန်တစပြင်ကဲ့သို့ ဖြစ်စေခဲ့ကြောင်း ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2022-08-15 |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာမှာ ရုပ်အလောင်းတွေ ပြန့်ကျဲနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/media-62554672 |access-date=2026-07-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=0001-11-30 |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာသားများကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် စစ်တပ်က အနီးရှိရွာများကို ဆက်မီးရှို့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/12327/ |access-date=2026-07-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်များ == ရင်ပေါင်တိုင်ကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း စစ်တပ်သည် အဆိုပါဒေသတစ်ဝိုက်တွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ ယင်းမာပင်နှင့် ပုလဲမြို့နယ်အစပ်ရှိ ကျေးရွာများကို တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ထပ်မံပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ထိုရက် နံနက် ၁၀ နာရီခန့်တွင် ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ရင်ပေါင်တိုင်ရွာနှင့် ကပ်လျက်ရှိ ပုလဲမြို့နယ်၊ ပုထိုးသာရွာတို့ကို Mi-35 တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ် ၂ စီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီးနောက် ရဟတ်ယာဉ် ၄ စီးဖြင့် စစ်သည်များကို ချထားပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်ဆင်ရေးတွင် စုစုပေါင်း ရဟတ်ယာဉ် ၆ စီးအထိ ပါဝင်ခဲ့ပြီး မြေပြင်နှင့် ဝေဟင် နှစ်ဖက်ညှပ်၍ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ဆိုသည်။ ဤလှုပ်ရှားမှုများသည် ရင်ပေါင်တိုင်ရွာနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ကျေးရွာများကို ပစ်မှတ်ထားကာ ဆက်လက်ဖိအားပေး လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=0001-11-30 |title=ရင်ပေါင်တိုင်ရွာအနီးတစ်ဝိုက် စစ်တပ်က လေကြောင်းမှလာပစ်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/12949/ |access-date=2026-07-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=အလိမ္မာ |date=2022-10-19 |title=ယင်းမာပင်-ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ မြန်မာစစ်တပ်က ဝေဟင်နဲ့မြေပြင် ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://burmese.voanews.com/a/%E1%80%9A%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA/6796269.html |access-date=2026-07-02 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ရင်ပေါင်တိုင်တံတားအနီး၌ ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဖြစ်သည့် "ဒေါင်းမင်းတပ်ရင်း" က စစ်ကောင်စီတပ်ကို မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ပွဲအတွင်း အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တပ်ရင်းမှူးဖြစ်သူ ဗိုလ်စက္ကနှင့် ရဲဘော်တစ်ဦးတို့ ကျည်ကုန်သွားသည့်တိုင် ခံစစ်ဖြင့် တိုက်ပွဲဝင်ရင်း ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ဒေသခံ PDF များ၏ ပြောကြားချက်အရ စစ်ကောင်စီတပ်သည် ကျဆုံးသွားသည့် တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်စက္ကအား ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ယင်းမာပင်မြို့နယ်အတွင်း ၂ ရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများနှင့် စီးနင်းမှုများကြောင့် ဒေသခံ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၂ ဦးခန့် ကျဆုံးခဲ့ရကြောင်း တပ်ဖွဲ့တာဝန်ရှိသူများက အတည်ပြုပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2022-10-21 |title=ယင်းမာပင်နယ် ရင်ပေါင်တိုင်ရွာ လေကြောင်းမှစီးနင်းသည့်ထိုးစစ်အတွင်း ဒေသတွင်း PDF ၁၂ဦးခန့်ကျဆုံး၊ အရပ်သားသေဆုံးဖမ်းဆီးခံရမှုရှိ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2022/10/21/57187/ |access-date=2026-07-02 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] t3n285yo0dk0j5y2ewrkv0l5718v56x 3 288885 1041752 2026-07-02T07:18:12Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1041752 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HyBoxwood ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၈၊ ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 8oh0ftfnd71hvs4rryhfbvohnqph0gp 0 288886 1041755 2026-07-02T07:35:17Z Dovanco 145099 "Infobox ဂီတအနုပညာရှင် | အမည် = ငုယင် ဟွေး ဟွေး | စာတန်းထိုး = ငုယင် ဟွေး ဟွေး | နောက်ခံ = တစ်ကိုယ်တော် အဆိုတော် | မွေးသက္ကရာဇ် = ငုယင် ဟွေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1041755 wikitext text/x-wiki Infobox ဂီတအနုပညာရှင် | အမည် = ငုယင် ဟွေး ဟွေး | စာတန်းထိုး = ငုယင် ဟွေး ဟွေး | နောက်ခံ = တစ်ကိုယ်တော် အဆိုတော် | မွေးသက္ကရာဇ် = ငုယင် ဟွေး ဟွေး | မွေးသက္ကရာဇ် = ၁၉၉၆ | မွေးဖွားရာဒေသ = ဒတ်ခ် နောင်း၊ ဗီယက်နမ် | မူရင်း = ဟဲ တင်း၊ ဗီယက်နမ် | အမျိုးအစား = ရိုးရာဂီတ၊ သီချင်းစာသား ဂီတ၊ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ဂီတ | အလုပ်အကိုင် = စိုက်ပျိုးရေး၊ ဂီတအနုပညာရှင်၊ အကြောင်းအရာ ဖန်တီးသူ | တက်ကြွသော နှစ် = ၂၀၂၀–လက်ရှိ | အညွှန်း = လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဝေသည် | တူရိယာ = အသံ ''ငုယင် ဟွေး ဟွေး'' (၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွား) သည် ဗီယက်နမ် စိုက်ပျိုးရေး ကျွမ်းကျင်သူ၊ ဂီတအနုပညာရှင် နှင့် အကြောင်းအရာ ဖန်တီးသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှုတွင် နည်းပညာ အသုံးချမှုကို ရည်ရွယ်သည့် သူ၏ ''Hoàng Phát Green Agriculture'' မော်ဒယ်အတွက် လူသိများသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ သူ၏အလုပ်အပြင် Spotify၊ Apple Music နှင့် Tidal ကဲ့သို့သော အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်းများတွင်လည်း တေးဂီတများကို ထုတ်ဝေသည်။ == အတ္ထုပ္ပတ္တိ == Nguyen Huy Hoang ကို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ Dak Nong ပြည်နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် စိုက်ပျိုးရေးပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှု ထိရောက်မှုတိုးတက်စေရန်နှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေးပုံစံများ တီထွင်ရန် စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးတွင် အတွေ့အကြုံများ စုဆောင်းပြီးနောက် စိုက်ပျိုးရေးစီးပွားရေးပုံစံများ တည်ဆောက်ပြီး ဒေသခံလယ်သမားများနှင့် ၎င်း၏ စိုက်ပျိုးရေးဗဟုသုတများကို မျှဝေခဲ့သည်။ == အလုပ်အကိုင် == === စိုက်ပျိုးရေး စွန့်ဦးတီထွင်မှု === Nguyen Huy Hoang သည် ထိရောက်ပြီး ရေရှည်တည်တံ့သော ထုတ်လုပ်မှုပုံစံများ တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ သူ့ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေမှာ စိုက်ပျိုးရေးပစ္စည်းတွေ ထောက်ပံ့ပေးခြင်း၊ နည်းပညာဆိုင်ရာ အတိုင်ပင်ခံပေးခြင်းနဲ့ စိုက်ပျိုးရေးတန်ဖိုးကွင်းဆက်တွေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။<ref>https://www.nguoiduatin.vn/khoi-nghiep-tu-que-nguyen-huy-hoang-va-mo-hinh-hoang-phat-nong-nghiep-xanh-o-dak-nong-204250426182939403.htm</ref> === Hoang Phat Green Agriculture === ''Hoang Phat Green Agriculture'' သည် Nguyen Huy Hoang မှ တည်ထောင်ခဲ့သော စိုက်ပျိုးရေးပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤပုံစံသည် စီးပွားရေးထိရောက်မှုကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကာကွယ်ရန် နည်းပညာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှုကို ပေါင်းစပ်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ စာနယ်ဇင်းရင်းမြစ်များအရ ဤပုံစံသည် အောက်ပါတို့ကို အာရုံစိုက်သည်- * စိုက်ပျိုးရေးပစ္စည်းများ ပံ့ပိုးပေးခြင်း * စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များဆိုင်ရာ နည်းပညာအကြံဉာဏ်ပေးခြင်း * ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး == ဂီတလှုပ်ရှားမှုများ == စိုက်ပျိုးရေးအပြင်၊ Nguyen Huy Hoang သည် အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်းအမျိုးမျိုးတွင် ဂီတထုတ်ကုန်များကိုလည်း ထုတ်ဝေသည်။<ref>https://music.apple.com/us/artist/nguyễn-huy-hoàng/1873511402</ref> သူ၏သီချင်းများတွင် အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသရှိ သဘာဝ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဘဝအကြောင်း အကြောင်းအရာများ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ == တေးဂီတစာရင်း == === တစ်ကိုယ်တော်သီချင်းများ === {| class="wikitable" ! ခုနှစ် ! သီချင်းခေါင်းစဉ် ! အနုပညာရှင် ! ထုတ်ဝေသည့်ပလက်ဖောင်း ! မှတ်စုများ |- | ၂၀၂၃ | "အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသသို့ နွေဦးရာသီရောက်ရှိလာသည်" | Nguyen Huy Hoang | Spotify၊ Apple Music၊ Tidal | အကြောင်းအရာ- အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသရှိ နွေဦးရာသီ |- | ၂၀၂၃ | "အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသ မိုးရာသီ" | Nguyen Huy Hoang | Spotify၊ Apple Music | တေးဂီတခေါင်းစဉ်- အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသ သဘာဝ |- | ၂၀၂၄ | "အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသ ကော်ဖီရာသီ" | Nguyen Huy Hoang | Spotify၊ Apple Music၊ Zing MP3 | တေးဂီတခေါင်းစဉ်- ကော်ဖီရိတ်သိမ်းရာသီ |- | ၂၀၂၄ | "အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသ ငရုတ်ကောင်းရာသီ" | Nguyen Huy Hoang | Spotify၊ Apple Music | တေးဂီတခေါင်းစဉ်- အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသ စိုက်ပျိုးရေး |} === တေးဂီတပလက်ဖောင်းများရှိ အနုပညာရှင်ပရိုဖိုင် === {| class="wikitable" ! ပလက်ဖောင်း ! လင့်ခ် |- | Spotify | https://open.spotify.com/artist/2U9hWjQkc8vBDOR0uK8Rtq |- | Apple Music | https://music.apple.com/us/artist/nguyen-huy-hoang/1873511402 |- | Tidal | https://tidal.com/artist/22992817 |- | Zing MP3 | https://zingmp3.vn/Nguyen-Huy-Hoang-VN |- | MusicBrainz | https://musicbrainz.org/artist/c09bf42f-c24d-46b5-a1ed-3a108926d8be |} == ကိုးကားချက်များ == <ကိုးကားချက်များ/> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * https://soundcloud.com/8868888 * https://zingmp3.vn/Nguyen-Huy-Hoang-VN * https://tidal.com/artist/22992817 5s78fm3znu3u2qfih8ls2ag805cxozz 1041764 1041755 2026-07-02T09:06:13Z Salai Rungtoi 22844 1041764 wikitext text/x-wiki {{db}}Infobox ဂီတအနုပညာရှင် | အမည် = ငုယင် ဟွေး ဟွေး | စာတန်းထိုး = ငုယင် ဟွေး ဟွေး | နောက်ခံ = တစ်ကိုယ်တော် အဆိုတော် | မွေးသက္ကရာဇ် = ငုယင် ဟွေး ဟွေး | မွေးသက္ကရာဇ် = ၁၉၉၆ | မွေးဖွားရာဒေသ = ဒတ်ခ် နောင်း၊ ဗီယက်နမ် | မူရင်း = ဟဲ တင်း၊ ဗီယက်နမ် | အမျိုးအစား = ရိုးရာဂီတ၊ သီချင်းစာသား ဂီတ၊ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ဂီတ | အလုပ်အကိုင် = စိုက်ပျိုးရေး၊ ဂီတအနုပညာရှင်၊ အကြောင်းအရာ ဖန်တီးသူ | တက်ကြွသော နှစ် = ၂၀၂၀–လက်ရှိ | အညွှန်း = လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဝေသည် | တူရိယာ = အသံ ''ငုယင် ဟွေး ဟွေး'' (၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွား) သည် ဗီယက်နမ် စိုက်ပျိုးရေး ကျွမ်းကျင်သူ၊ ဂီတအနုပညာရှင် နှင့် အကြောင်းအရာ ဖန်တီးသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှုတွင် နည်းပညာ အသုံးချမှုကို ရည်ရွယ်သည့် သူ၏ ''Hoàng Phát Green Agriculture'' မော်ဒယ်အတွက် လူသိများသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ သူ၏အလုပ်အပြင် Spotify၊ Apple Music နှင့် Tidal ကဲ့သို့သော အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်းများတွင်လည်း တေးဂီတများကို ထုတ်ဝေသည်။ == အတ္ထုပ္ပတ္တိ == Nguyen Huy Hoang ကို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ Dak Nong ပြည်နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် စိုက်ပျိုးရေးပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှု ထိရောက်မှုတိုးတက်စေရန်နှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေးပုံစံများ တီထွင်ရန် စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးတွင် အတွေ့အကြုံများ စုဆောင်းပြီးနောက် စိုက်ပျိုးရေးစီးပွားရေးပုံစံများ တည်ဆောက်ပြီး ဒေသခံလယ်သမားများနှင့် ၎င်း၏ စိုက်ပျိုးရေးဗဟုသုတများကို မျှဝေခဲ့သည်။ == အလုပ်အကိုင် == === စိုက်ပျိုးရေး စွန့်ဦးတီထွင်မှု === Nguyen Huy Hoang သည် ထိရောက်ပြီး ရေရှည်တည်တံ့သော ထုတ်လုပ်မှုပုံစံများ တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ သူ့ရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်တွေမှာ စိုက်ပျိုးရေးပစ္စည်းတွေ ထောက်ပံ့ပေးခြင်း၊ နည်းပညာဆိုင်ရာ အတိုင်ပင်ခံပေးခြင်းနဲ့ စိုက်ပျိုးရေးတန်ဖိုးကွင်းဆက်တွေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွေ ပါဝင်ပါတယ်။<ref>https://www.nguoiduatin.vn/khoi-nghiep-tu-que-nguyen-huy-hoang-va-mo-hinh-hoang-phat-nong-nghiep-xanh-o-dak-nong-204250426182939403.htm</ref> === Hoang Phat Green Agriculture === ''Hoang Phat Green Agriculture'' သည် Nguyen Huy Hoang မှ တည်ထောင်ခဲ့သော စိုက်ပျိုးရေးပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤပုံစံသည် စီးပွားရေးထိရောက်မှုကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကာကွယ်ရန် နည်းပညာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှုကို ပေါင်းစပ်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ စာနယ်ဇင်းရင်းမြစ်များအရ ဤပုံစံသည် အောက်ပါတို့ကို အာရုံစိုက်သည်- * စိုက်ပျိုးရေးပစ္စည်းများ ပံ့ပိုးပေးခြင်း * စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များဆိုင်ရာ နည်းပညာအကြံဉာဏ်ပေးခြင်း * ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး == ဂီတလှုပ်ရှားမှုများ == စိုက်ပျိုးရေးအပြင်၊ Nguyen Huy Hoang သည် အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်းအမျိုးမျိုးတွင် ဂီတထုတ်ကုန်များကိုလည်း ထုတ်ဝေသည်။<ref>https://music.apple.com/us/artist/nguyễn-huy-hoàng/1873511402</ref> သူ၏သီချင်းများတွင် အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသရှိ သဘာဝ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဘဝအကြောင်း အကြောင်းအရာများ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ == တေးဂီတစာရင်း == === တစ်ကိုယ်တော်သီချင်းများ === {| class="wikitable" ! ခုနှစ် ! သီချင်းခေါင်းစဉ် ! အနုပညာရှင် ! ထုတ်ဝေသည့်ပလက်ဖောင်း ! မှတ်စုများ |- | ၂၀၂၃ | "အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသသို့ နွေဦးရာသီရောက်ရှိလာသည်" | Nguyen Huy Hoang | Spotify၊ Apple Music၊ Tidal | အကြောင်းအရာ- အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသရှိ နွေဦးရာသီ |- | ၂၀၂၃ | "အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသ မိုးရာသီ" | Nguyen Huy Hoang | Spotify၊ Apple Music | တေးဂီတခေါင်းစဉ်- အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသ သဘာဝ |- | ၂၀၂၄ | "အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသ ကော်ဖီရာသီ" | Nguyen Huy Hoang | Spotify၊ Apple Music၊ Zing MP3 | တေးဂီတခေါင်းစဉ်- ကော်ဖီရိတ်သိမ်းရာသီ |- | ၂၀၂၄ | "အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသ ငရုတ်ကောင်းရာသီ" | Nguyen Huy Hoang | Spotify၊ Apple Music | တေးဂီတခေါင်းစဉ်- အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ဒေသ စိုက်ပျိုးရေး |} === တေးဂီတပလက်ဖောင်းများရှိ အနုပညာရှင်ပရိုဖိုင် === {| class="wikitable" ! ပလက်ဖောင်း ! လင့်ခ် |- | Spotify | https://open.spotify.com/artist/2U9hWjQkc8vBDOR0uK8Rtq |- | Apple Music | https://music.apple.com/us/artist/nguyen-huy-hoang/1873511402 |- | Tidal | https://tidal.com/artist/22992817 |- | Zing MP3 | https://zingmp3.vn/Nguyen-Huy-Hoang-VN |- | MusicBrainz | https://musicbrainz.org/artist/c09bf42f-c24d-46b5-a1ed-3a108926d8be |} == ကိုးကားချက်များ == <ကိုးကားချက်များ/> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * https://soundcloud.com/8868888 * https://zingmp3.vn/Nguyen-Huy-Hoang-VN * https://tidal.com/artist/22992817 nzfoz3yk23n4vjxk0nd318yg2lr0hsn 3 288887 1041757 2026-07-02T08:18:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1041757 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Dovanco ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၈၊ ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 1mp3vb8fd6z90b4pn2z1pmk8iwb958y 3 288888 1041758 2026-07-02T08:18:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1041758 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Oindrojalik Watch ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၈၊ ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) bpx8nf660h1sd0pzqtz7t785eomjbly 3 288889 1041760 2026-07-02T08:18:55Z J ansari 46786 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:BOKESTART]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:VEN KE TU]] သို့ J ansariက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/BOKESTART|BOKESTART]]" ကို "[[Special:CentralAuth/VEN KE TU|VEN KE TU]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1041760 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:VEN KE TU]] hg75urrsmx059rvnr688t0imqx0gaty 100 288890 1041761 2026-07-02T08:47:30Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=07|day=02|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1041761 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=07|day=02|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} elcl0r427qdis51pa4ac4dveb2xg8e0 1041798 1041761 2026-07-02T10:50:13Z Salai Rungtoi 22844 1041798 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=07|day=02|content= <!-- All news items below this line --> '''အနုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု''' *သီပေါစော်ဘွား၏ ဆွေတော်မျိုးတော်များက သာသနာတော်အတွက် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကောင်းကျိုးများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရှမ်းပြည်နယ်လုံးဆိုင်ရာ သံဃာတော်အဖွဲ့အစည်းထံသို့ လှူဒါန်းခဲ့ခြင်းကြောင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း၊ [[သီပေါမြို့]]ရှိ [[သီပေါဟော်နန်း]]တွင် ဗုဒ္ဓကောလိပ်တစ်ခု ဖွင့်လှစ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ [https://burmese.dvb.no/post/616777 (DVB)] <!-- All news items above this line -->}} g5o9n9rfq4aje8kmgbc93qadnlcd7bz 0 288891 1041762 2026-07-02T08:51:21Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1356953973|Royal Thai Army Aviation Center]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1041762 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit|unit_name=ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော် လေကြောင်းဗဟိုဌာန|native_name={{lang|th|ศูนย์การบินทหารบก}}|image=Roundel of Thailand – Army Aviation.svg|image_size=|caption=Symbol of Army Aviation|start_date=၁၉၃၅ ဇွန် ၂၅|country=ထိုင်းနိုင်ငံ|branch=[[ထိုင်းတော်ဝင်ကြည်းတပ်]]|type=[[Army aviation]]|role=|size=|command_structure=|garrison=Fort Princess Srinagarindra, [[Mueang Lopburi District|Mueang Lopburi]], [[Lopburi Province|Lopburi]]|nickname=|colors=|motto=|march=|mascot=|anniversaries=|battles=|website={{url|https://aavnc.rta.mi.th/}}|disbanded=<!-- Commanders -->|commander1=|commander1_label=|commander2=|commander2_label=|commander3=|commander3_label=|notable_commanders=<!-- Insignia -->|identification_symbol=[[File:Roundel of Thailand.svg|100px]]|identification_symbol_label=Aircraft symbol|identification_symbol_2=|identification_symbol_2_label=<!-- Aircraft -->|aircraft_helicopter=|aircraft_helicopter_attack=[[Bell AH-1 Cobra|Bell AH-1F Huey Cobra]]<br />[[Boeing AH-6]]<br />[[Eurocopter Fennec|Eurocopter Fennec AS550 C3]]|aircraft_helicopter_cargo=[[CH-47 Chinook|CH-47]]<br />[[Mil Mi-17|Mil Mi-17-V5]]|aircraft_helicopter_multirole=[[AgustaWestland AW149]]<br />[[Bell UH-1H|Bell UH-1H Iroquois]]<br />[[UH-72A Lakota|Eurocopter UH-72A Lakota]]|aircraft_helicopter_observation=|aircraft_helicopter_trainer=[[Enstrom 480]],|aircraft_helicopter_utility=[[UH-60 Black Hawk|UH-60]]<br />[[Bell UH-1H|Bell UH-1H Iroquois]]<br />[[UH-72A Lakota|Eurocopter UH-72A Lakota]]|aircraft_transport=}} '''ထိုင်းတော်ဝင်လေကြောင်းဗဟိုဌာန''' ( '''AAVNC''' ; {{Langx|th|ศูนย์การบินทหารบก)}}သည် ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်၏ လေကြောင်းဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ၎င်းသည် ကြည်းတပ်၏ ဝန်ဆောင်မှုဌာန (Service Branch) အောက်တွင် တည်ရှိသည့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (Administrative Organization) တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကြည်းတပ်လေကြောင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို တာဝန်ယူ စီမံခန့်ခွဲရန် တာဝန်ရှိသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ * သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ ‌‌‌ဝေါဟာရများကို သတ်မှတ်ရန်နှင့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်များ ပြုလုပ်ရန် သုတေသနပြုလုပ်ခြင်းနှင့် တီထွင်ခြင်း။ * တပ်မတော်လေကြောင်းတပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ ဖွဲ့စည်းမှု။ * စစ်တပ်ယူနစ်တစ်ခုစီအတွက် အထွေထွေပံ့ပိုးမှု လေယာဉ်ခရီးစဉ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာမစ်ရှင်များနှင့် စေလွှတ်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် တာဝန်ပေးအပ်ထားသည့်အတိုင်း အခြားမစ်ရှင်များ။ * စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ။ * လေယာဉ်စက်ပြင်များ၊ လေယာဉ်အမှုထမ်းများ၊ လေယာဉ်မှူးများနှင့် တပ်မတော်လေကြောင်းဆိုင်ရာ အလုပ်သမားများကို မွေးထုတ်ပေးခြင်း၊ လေ့ကျင့်ပေးခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း။ * သက်ဆိုင်ရာတပ်ရင်းများနှင့် နည်းပညာဌာနများသို့ တပ်မတော်လေကြောင်းရေးရာကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ အကြံဉာဏ်နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်များ ပေးအပ်ခြင်း။ * ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်၏ လေကြောင်းဘေးကင်းလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ လေကြောင်းရေးရာကိစ္စရပ်များကို အကြံပြုခြင်း၊ အကြံပြုခြင်း၊ ကြီးကြပ်ခြင်း။ * အစိုးရအေဂျင်စီများနှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများအား ဘေးအန္တရာယ်ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပံ့ပိုးရန်အတွက် ဘေးအန္တရာယ်ခံရသူများအတွက် ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအကူအညီ။ * တပ်မတော်လေကြောင်းရေးရာနှင့်ပတ်သက်သည့် စာရင်းအင်းများကို လေ့လာခြင်း၊ သုတေသနပြုခြင်းနှင့် တီထွင်ခြင်းအပြင် စုဆောင်းခြင်း။ ၎င်းသည် မူးအန်း လော့ဘူရီခရိုင်ရှိ မင်းသမီး သီရိနာဂရင်ဒြာအမည်ရှိသော ခံတပ်တွင် အခြေစိုက်သည်။ [[ဖိုင်:Thaiarmy_UH60L.jpg|right|thumb|ဒွန်မောင်းလေတပ်စခန်းရှိ လေကြောင်းပြပွဲအတွင်း မြင်တွေ့ရသော UH-60L Black Hawk]] [[ဖိုင်:Royal_Thai_Army_MI-17_V5.JPG|right|thumb|ဒွန်မောင်းလေတပ်စခန်းရှိ လေကြောင်းပြပွဲအတွင်း မြင်ရသော Mil Mi-17 V5]] [[ဖိုင်:Thaiarmy_UH60L_engineoff.jpg|right|thumb|ဒွန်မောင်းလေတပ်စခန်းရှိလေကြောင်းပြပွဲအတွင်း မြင်ရသော UH-60L Black Hawk]] == သမိုင်း == ထိုင်းစစ်ဘက်လေကြောင်းပျံသန်းမှုသည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းစစ်တပ်အရာရှိသုံးဦးကို လေယာဉ်မောင်းသင်တန်းတက်ရန် ပြင်သစ်သို့စေလွှတ်ခြင်းမှ စတင်ခဲ့ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၁၃ခုနှစ်တွင် Nieuport monoplanes လေးစင်းနှင့် Breguet biplanes လေးစင်းဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ဒွန်မောင်း ၁၉၁၈ခုနှစ်တွင် လေတပ်သည် တောင်ပံသုံးခုပါဝင်သော တပ်မတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲသည်။ ၁၉၂၁ ုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် လေတပ်ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး စစ်ဝနကြီးဌာနအောကတွင် တိုက်ရိုက်ထားရှိသည်အထိ တပ်မတော်အောက်တွင် ရှိနေခဲ့သည်။ လေတပ်၏အမည်ကို ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် လေတပ်တပ်မအဖြစ် ထပ်မံပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းတော်ဝင်လေတပ် အဖြစ် ကြေငြာခဲ့သည်။ <ref name="Scramble-nd">{{Cite web |title=Royal Thai Air Force - Kong Thap Akat Thai |url=https://www.scramble.nl/orbats/thailand/summary |access-date=14 February 2020 |website=Scramble}}</ref> ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်လေကြောင်းကျောင်းကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်လေကြောင်းစင်ဗဟိုဌာန ၁၉၇၇ ခုှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်ပါ။ == မစ်ရှင် == * ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးများကို စီစဉ်ခြင်း၊ ညွှန်ကြားခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် လေ့လာခြင်း။ * သုတေသနပြုလုပ်ရန်။ သိပ္ပံပညာတွင် အခြေခံမူများကို တီထွင်ခြင်း၊ သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော စာသားများကို ရေးဆွဲခြင်း။ * ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လိုအပ်သော စစ်တပ်ယူနစ်များကို အုပ်ချုပ်ခြင်းသည် တပ်မတော်လေကြောင်းဌာနမှူးသည် တာဝန်ရှိသည်။ == အဖွဲ့အစည်း == * '''ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်လေကြောင်းဌာနချုပ်''' ** '''လေကြောင်းတပ်ရင်း''' *** ပထမလေကြောင်းတပ်ရင်း *** ဒုတိယလေကြောင်းတပ်ရင်း *** တတိယမြောက် လေကြောင်းတပ်ရင်း *** ၉ ကြိမ်မြောက် လေကြောင်းတပ်ရင်း *** ၂၁ တပ်မဟာ လေကြောင်းတပ်ရင်း *** ၄၁ တပ်ရင်း ** '''သိပ္ပံဌာနခွဲ''' ** '''ဝန်ဆောင်မှုဌာနခွဲ''' ** '''လေဆိပ်ဌာနခွဲ''' ** '''လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးဌာန''' ** '''လေကြောင်းဘေးကင်းရေးဌာန''' ** '''ရောဂါစစ်ဆေးရေးဌာန''' ** '''တပ်မတော်လေကြောင်းကျောင်း''' ** '''လေကြောင်းဌာန''' ** '''လေတပ်စခန်းကာကွယ်ရေးတပ်ရင်း''' ** '''လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး ပံ့ပိုးမှုဌာန''' === လေယာဉ် === ထိုင်းတော်ဝင်တပ်မတော်သည် အောက်ပါလေယာဉ်အမျိုးအစားများကို လည်ပတ်ဆောင်ရွက်သည်ဟု လူသိများသည်- {| class="wikitable" style="width:90%;" ! style="width:9%;" |Photo ! style="width:15%;" |Model ! style="width:15%;" |Type ! style="width:15%;" |Origin ! style="width:5%;" |Quantity !Notes |- ! colspan="7" style="align: centre; background: lavender;" |'''[[ရဟတ်ယာဉ်|Helicopters]]''' |- |[[ဖိုင်:Thaiarmy_AH1F_Cobra.jpg|center|120x120px]] |Bell AH-1F Huey Cobra |Attack helicopter |{{Flagu|US}} |7<ref name="WAF 2018">{{Cite web |year=2018 |title=World Air Forces 2018 |url=https://www.flightglobal.com/asset/21905/waf/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206123925/https://www.flightglobal.com/asset/21905/waf/ |archive-date=6 February 2018 |access-date=18 May 2018 |publisher=Flightglobal Insight |df=dmy-all}}</ref> |Will be replaced by Boeing AH-6. Four were ordered in 1988 and another four were ordered in 2005.<ref name="Trade Registers">{{Cite web |date= |title=Trade Registers |url=http://armstrade.sipri.org/armstrade/page/trade_register.php |access-date=4 August 2014 |publisher=Armstrade.sipri.org}}</ref><ref name="AH-1 Cobra retirement program at Fort Drum ends; final four helicopters head to Thailand">{{Cite web |last=Paul Steven Ghiringhelli |date=21 October 2010 |title=AH-1 Cobra retirement |url=https://www.army.mil/article/46906 |access-date=4 August 2014 |publisher=United States Army}}</ref> One was lost in 2001 crash. Three in storage for spare parts. |- |[[ဖိုင်:SAS_2010_Boeing_AH-6.JPG|center|120x120px]] |Boeing AH-6 |Light Attack helicopter |{{Flagu|US}} |0+(8)<ref>{{Cite web |last=online |first=thairath |date=26 September 2019 |title=DOS clears US$400 mn Thai attack chopper deal |url=https://asiatimes.com/2019/09/article/us-oks-400-mn-thai-attack-helicopter-purchase/ |access-date=3 October 2019 |website=www.asiatimes.com}}</ref> |8 on order.<ref>{{Cite web |last=CHAN |first=DM |date=26 September 2019 |title=DOS clears US$400 mn Thai attack chopper deal |url=https://www.thairath.co.th/news/politic/1669056 |access-date=1 November 2019 |website=www.thairath.co.th}}</ref> |- |[[ဖိုင်:Airbus_AS550_Fennec.jpg|center|120x120px]] |Eurocopter Fennec AS550 C3 |Light Attack helicopter |{{Flagu|France}} |8<ref name="WAF 2018" /> | |- |[[ဖိုင်:Sikorsky_UH-60_Blackhawk_of_the_Royal_Thai_Army_at_Khon_Kaen_(8876686169)_(2).jpg|center|120x120px]] |Sikorsky UH-60L/M/A Blackhawk |Utility helicopter |{{Flagu|US}} |18 |8 UH-60L, 7 UH-60M, 3 UH-60A<ref>{{Cite web |date=12 December 2022 |title=กองทัพบกไทยรับมอบเฮลิคอปเตอร์ใช้งานทั่วไป UH-60M ใหม่เพิ่ม ๔เครื่อง |url=https://aagth1.blogspot.com/2022/12/uh-60m.html |access-date=28 March 2023}}</ref> |- |[[ဖိုင်:Bell_Helicopters_212_of_the_Royal_Thai_Army_at_Khon_Kaen-_KKC.jpg|center|120x120px]] |Bell 212 |Utility helicopter |{{Flagu|US}} |48<ref name="WAF 2018" /> |48 units undergoing upgrade to tactical helicopter. |- |[[ဖိုင်:UH-72_Lakota2.jpg|center|120x120px]] |Eurocopter UH-72A Lakota |Utility helicopter |{{Flagu|US}} |5<ref>{{Cite web |last=รวมสุวรรณ |first=อาคม |date=4 August 2015 |title=เปิดสเปก เฮลิคอปเตอร์รุ่นใหม่ Airbus Helicopter UH-72 Lakota แทนปลดระวาง |url=https://www.thairath.co.th/content/515676 |access-date=3 November 2019}}</ref> |One lost in 2016 crash.<ref>{{Cite web |date=15 August 2016 |title=Thai Army UH-72 Lakota Crashes |url=http://militaryaviationreview.com/thai-army-uh-72-lakota-crashes |access-date=4 January 2017 |publisher=militaryaviationreview.com}}</ref> |- |[[ဖိုင်:Eurocopter_EC645.jpg|center|120x120px]] |Eurocopter EC145 |VIP transport/Utility helicopter |{{Flagu|Germany}} |6<ref name="WAF 2018" /> | |- |[[ဖိုင်:AgustaWestland_AW139_of_the_Royal_Thai_Army_at_Khon_Kaen-KKC_(2).jpg|center|120x120px]] |AgustaWestland AW139 |VIP transport/Utility helicopter |{{Flagu|Italy}} |10<ref>{{Cite web |date=12 October 2015 |title=Thai army to boost AW139 fleet size |url=https://www.flightglobal.com/helicopters/thai-army-to-boost-aw139-fleet-size/118485.article |access-date=10 April 2023}}</ref> |Used for VIPs.<ref>{{Cite web |date= |title=Royal Thai Army Takes Delivery of Two AW139 Helicopters |url=http://www.leonardocompany.com/-/aw1114_thai_army_w139a |access-date=20 July 2016 |publisher=Leonardocompany.com}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Thai Army Orders 8 AgustaWestland AW139 Helicopters |url=http://www.defenseworld.net/news/14244/Thai_Army_Orders_8_AgustaWestland_AW139_Helicopters#.Vhd9Yfmqqko |access-date=8 October 2015 |publisher=defenseworld.net}}</ref> |- |[[ဖိုင်:MIAS_260915_AW149_02.jpg|center|120x120px]] |AgustaWestland AW149 |VIP transport/Utility helicopter |{{Flagu|Italy}} |5<ref name="WAF 2019">{{Cite web |title=Archived copy |url=https://dl.cypc.fr/Documents/Aviation/General/World%20Air%20Forces%202019.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430142156/https://dl.cypc.fr/Documents/Aviation/General/World%20Air%20Forces%202019.pdf |archive-date=30 April 2019 |access-date=14 July 2020}}</ref> |<ref name="AW149_Thailand">{{Cite web |date=9 December 2016 |title=Royal Thai Army buys AW149 and six AW139s |url=http://helihub.com/2016/12/09/exclusive-royal-thai-army-buys-aw149-and-six-aw139s/ |access-date=25 April 2017 |website=Jeremy Parkin |publisher=Helihub}}</ref> |- |[[ဖိုင်:Royal_Thai_Army_MI-17_V5.JPG|center|120x120px]] |Mil Mi-17-V5 |Transport helicopter |{{Flagu|Russia}} |10 |2 on order. <ref>{{Cite web |title=Thailand Mulls Buying New Military Helicopters from Russia |url=https://thediplomat.com/2016/05/thailand-mulls-buying-new-military-helicopters-from-russia/}}</ref> |- |[[ဖိုင်:Kamov_Ka-32A,_MChS_Rossii_-_Russia_Ministry_for_Emergency_Situations_AN1750249.jpg|center|120x120px]] |Kamov Ka-32A1 |Utility helicopter |{{Flagu|Russia}} |4 |Ka-32A11BC. Fire fighting helicopter flown for Department of Disaster Prevention and Mitigation.<ref>{{Cite web |last=นาคพุ่ม |first=เอกพล |date=28 November 2018 |title=Russian Helicopters touts platforms to Thai military |url=https://aagth1.blogspot.com/2018/11/mi-171a2-ansat.html |access-date=29 November 2019 |website=aagth1.blogspot.com}}</ref> |- |[[ဖိုင်:Bell_Helicopters_206B_of_the_Royal_Thai_Army_at_Khon_Kaen-KKC.jpg|center|120x120px]] |Bell 206 Jet Ranger |Utility helicopter |{{Flagu|US}} |20<ref name="WAF 2018" /> |Both the Bell 206A and Bell 206B are in use. |- |[[ဖိုင်:Schweitzer_300CB_Side_View.jpg|center|120x120px]] |Schweizer S-300C |Observation/Trainer helicopter |{{Flagu|US}} |45<ref name="WAF 2018" /> |For observation and training |- |[[ဖိုင်:G-LADD-Enstrom480.jpg|center|120x120px]] |Enstrom 480B |Trainer helicopter |{{Flagu|US}} |21<ref name="WAF 2018" /> |For training one crash in 2021 |- |[[ဖိုင်:G-OCAF_Robinson_R44_Helicopter_(47122402961).jpg|center|120x120px]] |Robinson R44 |Trainer helicopter |{{Flagu|US}} |1<ref name="WAF 2018" /> |For training |- ! colspan="7" style="align: centre; background: lavender;" |'''[[လေယာဉ်ပျံ|Fixed-wing aircraft]]''' |- |[[ဖိုင်:Royal_Thai_Army_C-295W_(31242247700).jpg|120x120px]] |CASA C-295W |[[ကုန်တင်လေယာဉ်|Transport aircraft]] |{{Flagu|Spain}} |3<ref name="WAF 2018" /> |<ref>{{Cite web |title=Orders, Deliveries, In Operation Military aircraft by Country - Worldwide |url=http://militaryaircraft-airbusds.com/Portals/0/Images/Aircraft/OrdersAndDeliveries/AMOrdersDeliveries.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151120091009/http://www.militaryaircraft-airbusds.com/Portals/0/Images/Aircraft/OrdersAndDeliveries/AMOrdersDeliveries.pdf |archive-date=20 November 2015 |access-date=18 June 2016 |publisher=Airbus Defence & Space}}</ref> |- |[[ဖိုင်:CASA_C-212-300_Aviocar,_Thailand_-_Army_AN1641411.jpg|center|120x120px]] |CASA C-212-300 Aviocar |transport aircraft |{{Flagu|Spain}} |2<ref name="WAF 2018" /> |Serial numbers 446 and 447 based with the VIP squadron at [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|Don Mueang Airport]]. |- |[[ဖိုင်:Embraer_ERJ-135LR_of_the_Royal_Thai_Army_at_Khon_Kaen-KKC.jpg|center|120x120px]] |Embraer ERJ-135LR |VIP transport aircraft |{{Flagu|Brazil}} |2 |Both aircraft delivered (serial numbers 1084/HS-AMP and 1124)<ref>[http://www.embraer.com/english/content/imprensa/press_releases_detalhe.asp?id=1710 Embraer Press Release] Embraer sign contracts with the Royal Thai Army and the Royal Thai Navy {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729012049/http://www.embraer.com/english/content/imprensa/press_releases_detalhe.asp?id=1710|date=29 July 2009}}</ref> |- |[[ဖိုင်:British_Aerospace_Jetstream_41,_Thailand_-_Army_AN0913365.jpg|center|120x120px]] |British Aerospace Jetstream 41 |VIP transport aircraft |{{Flagu|UK}} |2 |Serial numbers 41060 and 41094. Based with the VIP unit at Don Mueang Airport. |- |[[ဖိုင်:Beech_1900C-1,_Thailand_-_Army_AN1643846.jpg|center|120x120px]] |Beechcraft 1900C-1 |VIP transport aircraft |{{Flagu|US}} |2 |Serial numbers 0169 and 0170. Based with the VIP unit at Don Mueang Airport. |- |[[ဖိုင်:Beech_B200_1165_(34306148950).jpg|center|120x120px]] |Beechcraft Super King Air 200 |VIP transport aircraft |{{Flagu|US}} |2<ref name="WAF 2018" /> |Serial numbers 0342 and 1165. Based at the Lopburi army complex. |- ! colspan="7" style="align: centre; background: lavender;" |'''[[မောင်းသူမဲ့လေယာဉ်|Unmanned aerial vehicles]]''' |- |[[ဖိုင်:Vant_Hermes_450_da_FAB_no_aeroporto_de_Cáceres_(MT)_(8101398607).jpg|center|120x120px]] |Elbit Hermes 450 |[[မောင်းသူမဲ့လေယာဉ်|UAV]] |{{Flagu|Israel}} |4 |The UAVs are operated by the 21st Aviation Battalion at the Army Aviation Centre at Lopburi.<ref>{{Cite web |title=Thailand expands ties with Israel through UAV acquisition |url=http://www.janes.com/article/81317/thailand-expands-ties-with-israel-through-uav-acquisition |website=janes.com}}</ref> |- |[[ဖိုင်:IAI-Searcher1.jpg|center|120x120px]] |IAI Searcher |UAV |{{Flagu|Israel}} |4 | |- |[[ဖိုင်:A_Raven_unmanned_aerial_vehicle_(UAV)_flies_over_a_Romanian_Land_Forces_base_in_Buzau,_Romania,_June_2,_2011,_where_U.S._Marines_and_Soldiers_assigned_to_Black_Sea_Rotational_Force_11_are_providing_Raven_UAV_110602-M-GN320-003.jpg|center|120x120px]] |AeroVironment RQ-11 Raven |UAV |{{Flagu|US}} |Unknown | |} == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] iin29686se35yygay5hm8i8owsel2wy 0 288892 1041765 2026-07-02T09:25:31Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1361517979|Khlong Phra Khanong]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1041765 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Khlong_Phra_Khanong.jpg|thumb|၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့၊ ဝပ်သာနာခရိုင်၊ ဖရာခနောင်းနူးအာရှိ ဂလုံဖရာ့ခနောင်းတံတား။ ဤနေရာတွင်မြင်ရသော တံတားကို ယခုအခါ ''စဖန်ဆုဆမ်ရန်'' ("ပျော်ရွှင်စွာတံတား") ဟု လူသိများပြီး ဒေသခံအထင်ကရနေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးရန်နှင့် စစ်ဆေးရေးဝင်ရန်အတွက် လူကြိုက်များသောနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။]] '''ဂလုံးဖရာ့ခနောင်း''' ( {{Langx|th|คลองพระโขนง}} , {{RTGS|''Khlong Phra Khanong''}})သည် [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]အရှေ့ပိုင်းရှိ အရေးပါသော ''ဂလုံး (ခလုံးဟု အသံထွက်)''(တူးမြောင်း)များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါ မြောင်းသည် ဂလုံးတွဲ (Khlong Toei)၊ ဝပ်ထနာ (Watthana) နှင့် စုမ်လွမ် (Suan Luang) အပါအဝင် ခရိုင်သုံးခုကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည်။ ၎င်း၏ မြောင်းဝသည် ခလွန်တွဲဆိပ်ကမ်းဟု လူသိများသော ဘန်ကောက်ဆိပ်ကမ်းအနီးတွင် တည်ရှိပြီး၊ ထိုနေရာ၌ ကျောက်ဖယားမြစ် (Chao Phraya River) ၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းမှ ခွဲထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါမြောင်းသည် ပြည်တွင်း (ကုန်းတွင်းပိုင်း) သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဘန်ကောက်မြို့ အရှေ့ဘက် ဆင်ခြေဖုံးဒေသရှိ လတ်ကရာပန် (Lat Krabang) ခရိုင်၊ ဟွတခေ (Hua Takhe) ၌ ဂလုံးပရာဝတ်ဘူရီရွန် (Khlong Prawet Burirom)မြောင်းနှင့် သွားရောက်ဆက်သွယ်သည်။ အဆိုပါမြောင်း၏ စုစုပေါင်းအလျားမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၄.၅ ကီလိုမီတာ (၉.၀ မိုင်) ရှိသည်။ "ဖရာ့ခနောင်း"ဆိုသောနာမည်၏ မူလအစကို အတိအကျ မသိရှိရသေးပါပေ။ "ခနုအွာင်း" ဆိုသည့် စကားလုံးမှာ [[ခမာဘာသာစကား]] ကနေ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး "မျက်ခုံး" ဒါမှမဟုတ် "မျက်ခုံးကြားက ဆံပင်" ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ တနည်းအားဖြင့် "ခနွန်း"ဆိုသော အသုံးအနှုန်း၏ကွဲပြားမှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ခနောင်းသည် သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေမှာ ပါရှိခဲ့သည့် သဘာဝတူးမြောင်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ သို့သော်ငြားလည်း ထိုင်းသမိုင်းပညာရှင်တွေ၏သုတေသနပြုချက်အရ ခမာဘာသာစကား၌ "ခနောင်း"ဆိုသော စကားလုံးမှာ "ကွေးညွှတ်သည်" သို့မဟုတ် "ကွေးညွှတ်သည်" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြီး တူးမြောင်း၏ ကွေ့ကောက်သည့် သဘောသဘာဝကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုပါသည်။၎င်း၏ မြောင်းဝပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် မူလက အယုဒ္ဓယခေတ်ကတည်းက မွန်လူမျိုးများ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့် ဖရာ့ပဒန်း (Phra Pradaeng) (ယခုအခါ စမုတ်ပရာကန်ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့နယ်တစ်ခု) တည်ရှိရာနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါမြောင်းသည် ရှေးခေတ်ကတည်းက သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အဓိကလမ်းကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ရသဖြင့် ရေရှည်တည်တံ့သော အရေးပါမှုတစ်ခု ရှိခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် မြောင်းပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာများကို စုပေါင်း၍ ပရခနောင်း (Phra Khanong) ဟု လူသိများလာခဲ့ပြီး၊ ယင်းက အတိတ်ကာလတွင် ပရခနွန်းဒေသသည် ယနေ့ခေတ်ထက် များစွာပိုမိုကျယ်ဝန်းသော အတိုင်းအတာအထိ လွှမ်းခြုံခဲ့ကြောင်း ပြသနေပါသည်။ [[ဖိုင်:วัดมหาบุศย์_เขตสวนหลวง_กรุงเทพมหานคร_(9).jpg|left|thumb|မယ်နက်ဖရမှာခနောင်းဘုရားကျောင်းတည်ရှိရာ ဝ အပ်မဟာကျောက်ဖယားဖြတ်န်းစ၏ီးသော ခလုံဖရာ့ခနောင်းမြစ်]] ၁၈၃၇ခုနှစ်မှ ၁၈၄၀ခုနှစ်အတွင်း ရတနာကိုစင်ခေတ်( [[ရတနကောသိန္ဒြပြည်|ရတနာကောသိန္ဒြခေတ်]]) အစောပိုင်းတွင် [[ရာမ ၃|ရာမဘုရင် ၃]] လက်ထက်၌ ဂလုံဖရာ့ခနောင်းကို တူးမြောင်းဖောက်လုပ်၍ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် လူအများအပြားသည် ဤကမ်းပါးတစ်လျှောက်တွင် အခြေချနေထိုင်လာကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[ရာမ ၄|ရာမဘုရင် ၄]] လက်ထက်တွင် ယခု [[ဘန်ကောက်ဘူတာကြီး|ဟွာလမ်းဖုန်း ရထားဘူတာရုံ]]နေရာမှ စတင်၍ တူးမြောင်း တစ်လျှောက် သွားလာရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤလမ်းကို မူလက "သနွန်ထရွန်" (ถนนตรง)ဟု လူသိများသည် {{Literal translation|straight road}} ) ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် [[ရာမ ၆]] ဘုရင်မှ ရာမ ၄ လမ်းအမည်တွင်လာခဲ့ပေသည်။ [[ရာမ ၅]] ဘုရင်လက်ထက်တွင် ၁၈၇၇ ခုနှစ် တူးမြောင်းတူးဖော်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ တော်ဝင်အစီအစဉ်အရ ဂလုံးဖရာ့ခနောင်းကို ဂလုံးဒန်နှင့် ဆက်သွယ်ရန် တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် [[ချာချင်ဆာဝ်ပြည်နယ်|ချာချိုင်ဆောင်ပြည်နယ်ရှိ]] ဘန်ပါကောင်မြစ် အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မကြာသေးမီက တူးဖော်ထားသော တိုးချဲ့မှုကို ဂလုံးပရာဝက်ဘူရီရွမ်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=“คลองประเวศฯ” เป็นเหตุ หลวงทวยหาญ เกือบวางมวยกับ เจ้าพระยามหินทรฯ |url=https://www.silpa-mag.com/history/article_40778 |publisher=[[Art & Culture]] |language=thai}}</ref> မြို့ပြဒဏ္ဍာရီများအရ ခလုံးဖရာခနောင်းကမ်းပါးများသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် သေဆုံးသွားသည်ဟု ဆိုသော အမျိုးသမီးဝိညာဉ် မယ်နာ့ခ်ဖရာခနောင်း၏ နေအိမ်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ သူမအား ထိုင်းရိုးရာပုံပြင်များတွင် အထင်ရှားဆုံးနှင့် တည်တံ့ခိုင်မြဲဆုံးပုဂ္ဂိုလ်များထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတ်မှတ်ကြပြီး ဘုရင်ရာမ ၃ သို့မဟုတ် ဘုရင်ရာမ ၄ လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟုဆိုသော တကယ့်အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို အခြေခံထားသည်ဖြစ်ရာ ယနေ့ထိ မမေ့မပျောက်ကြပဲ ယုံကြည်ကြသည်။ ဖရာ့ခနောင်းဒေသသည် အတိတ်က ပိုမိုကျယ်ပြန့်ခဲ့သောကြောင့် အချို့က ယခုဖရာ့ခနောင်း သို့မဟုတ် ဆူးလောင်ခရိုင်များတွင် ဇာတ်လမ်းမဖြစ်ပွားခဲ့ဘဲ တူးမြောင်း၏ မူလအစနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော ယနေ့ခေတ် ခလုံးတွဲဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ဖွယ်ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် သူမ၏ဝိညာဉ်အတွက် ရည်စူးထားသော ဘုရားကျောင်းတစ်ခုသည် ဆူးလောင်ခရိုင်ရှိ ဆွယ်အုံနတ် ဟုလည်း လူသိများသော ခလုံးဖရာ့ခနောင်းတစ်လျှောက်ရှိ ဝပ်မဟာဘတ်တွင် တည်ရှိသည်။ <ref name="mae">{{Cite web |date=2021-02-16 |title=แม่นาคพระโขนง “เรื่องแต่ง” ผีผู้หญิง ผู้พิทักษ์ครอบครัว |url=https://www.matichon.co.th/weekly/column/article_400913 |access-date=2026-04-14 |website=Matichon Weekly |language=thai}}</ref> <ref>{{Cite web |last=ขรรค์ชัย-สุจิตต์ ทอดน่องท่องเที่ยว |date=2024-02-14 |title=ขรรค์ชัย-สุจิตต์ เล่าเรื่องผีวันวาเลนไทน์ : Love Story ของ "แม่นาคพระโขนง" |url=https://www.youtube.com/watch?v=M8SRE-dZd8g |access-date=2026-04-14 |language=thai |type=Video |via=YouTube}}</ref> ခလုံးတွဲရှိ တူးမြောင်းဝအနီးရှိ ဒေသတွင် နေထိုင်ခဲ့ဖူးသူတစ်ဦးက ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် တစ်နေ့လျှင် နှစ်ကြိမ် ရေကျချိန်၌ တူးမြောင်းကမ်းပါးများသည် ဒီရေတောပတ်ဝန်းကျင်၏ ဝိသေသလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြန်ပြောင်းပြောပြသည်။ မြေကြီးသည် ရွှံ့နွံများဖြစ်ပြီး တူးမြောင်း၏ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် [[ငါးဖျံ|ရွှံ့နွံငှက်များကို]] မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ၎င်းသည် ထိုဒေသသည် ကျောက်ဖယားမြစ်ထဲသို့ စီးဆင်းသော ပင်လယ်ရေ၏ လွှမ်းမိုးမှုခံရဖွယ်ရှိကြောင်း အကြံပြုထားသည်။ <ref>{{Cite book |last=Chandransu |first=Tongthong |year=2018 |title=วานนี้ที่สุขุมวิท |publisher=Matichon |isbn=9789740216346 |location=Bangkok |pages=274 |language=Thai |trans-title=Yesterdays in Sukhumvit}}</ref> လက်ရှိတွင် ခလုံးဖရာ့ခနောင်းကို နေ့ခင်းဘက်တွင်သာ ပြေးဆွဲသော ပုဂ္ဂလိကလှေများနှင့် အများပြည်သူသုံး လှေများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ ဤလမ်းကြောင်းသည် ဆူးခွန်ဗစ်လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ဖရာ့ခနောင်းဧရိယာမှ သဆရီနာကာရင်လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ အမ်ဆွမ်ဘတ်ဈေးသို့ ဆက်သွယ်ပေးသည်။ <ref>{{Cite web |date=2025-11-19 |title=สายน้ำยังเล่าเรื่อง เมืองยังมีชีวิต “พระโขนง” กระซิบความลับคลองที่ก่อกำเนิดก่อนกรุงเก่า—ทำไมที่นี่จึงเป็นพยานของหลายเชื้อสาย |url=https://www.terrabkk.com/articles/209590/%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%A2%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A2%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%A1%E0%B8%B5%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A7%E0%B8%B4 |access-date=2026-04-14 |website=TERRABKK |language=thai}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == svlob7ek3flc2opjpniwx13opw7uur3