ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 5984 1042550 1027233 2026-07-09T08:46:15Z ~2026-39060-57 145403 /* ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ ပစ်ခတ် လုပ်ကြံ ခဲ့သူများ */ 1042550 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = အာဇာနည်နေ့ |type = နိုင်ငံတော်အဆင့် |longtype = နိုင်ငံတော်အဆင့် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့ |image = |caption = |official_name = |nickname = |observedby = {{flag|Myanmar}} |begins = |ends = |duration = ၁ ရက် |frequency = နှစ်စဉ် |scheduling = နှစ်စဉ် |date = ၁၉ ဇူလိုင် |celebrations = |observances = |relatedto = }} '''အာဇာနည်နေ့'''သည် နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နေ့ထူးနေ့မြတ်များ|နိုင်ငံတော်၏ မေ့မရဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့]] တစ်ရက်ပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ [[ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း]] အပါအဝင် နိုင်ငံရေးတွင် အလွန် အရေးပါသော [[အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ|ခေါင်းဆောင်ကြီး ၈ ဦး]] နှင့် ကိုယ်ရံတော်တစ်ဦး လုပ်ကြံခြင်းခံခဲ့ရပြီး ကျဆုံးသွားကြသည်။ထိုနေ့ကို အာဇာနည်နေ့ ဟု သတ်မှတ်ကာ နှစ်စဉ်ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၁၄|title=အာဇာနည်နေ့}}</ref> ==အဖြစ်အပျက်များ== ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ရက်နေ့ မြန်မာစံတော်ချိန် ၁၀ နာရီ ၃၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ဝန်ကြီးများရုံး၌ အစည်းဝေးပွဲကျင်းပနေချိန်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ခေတ် မြို့စောင့်တပ်အမှတ် (၁၂) သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း၏ အမှတ်တံဆိပ်ကို တပ်ဆင်ထားသော စစ်ယူနီဖောင်းအပြည့်အစုံဝတ်ဆင်ထားသည့် လူတစ်စုသည် [[ဝန်ကြီးများရုံး (ရန်ကုန်)|ဝန်ကြီးများရုံး]]အတွင်း ဝင်ရောက်၍ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ခေါင်းဆောင်အချို့အား ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့ကြသည်။<ref name="ReferenceA">ဦးအောင်ခင်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကို ဘယ်သူသတ်လဲ?</ref>၎င်းနိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီးအား နယ်ချဲ့လက်ပါးစေ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှ ကြိုတင်စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအဖွဲ့အား ခေါင်းဆောင် ကြိုးကိုင်ထားသူအဖြစ် ဂဠုန်ဦးစောအား စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဦး[[ကျော်မြင့် (တရားသူကြီး)|ကျော်မြင့်]]၊ ဦးအောင်သာကျော်နှင့် ဦးစီးဘူးတို့ ပါဝင်သော အထူးခုံရုံးမှ အချိန်ယူ စစ်ဆေးပြီး ပြစ်မှုထင်ရှားသဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် သေဒဏ်စီရင်ချက် ချမှတ်ခဲ့လေသည်။ တရားခံများက အဆင့်ဆင့်အယူခံ ဝင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး အယူခံလွှာကို ၁၉၄၈ ခု၊ ဧပြီလ (၂၇ ) ရက်နေ့တွင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှ ပယ်ချလိုက်သည်။ ထို့နောက် သမ္မတထံ သနားခံလွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြန်ရာ ခင်မောင်ရင်၊ သုခနှင့် မောင်နီတို့အပေါ်တွင် ချမှတ်ထားသော သေဒဏ်အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ပြီး တစ်သက်တစ်ကျွန်း ထောင်ဒဏ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ကျန်တရားခံများဖြစ်သော ဂဠုန်ဦးစော၊ သက်နှင်း၊ မောင်စိုးနှင့် မှုန်ကြီးတို့အား အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင် လည်းကောင်း၊ စိန်ကြီးနှင့် ရန်ကြီးအောင်တို့အား ရန်ကုန်အကျဉ်းထောင် (ယခု ရန်ကုန် အထွေထွေရောဂါ ကုဆေးရုံနေရာ)တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ ခု၊ မေလ (၈) ရက်နေ့ အရုဏ်တက်ချိန် (၅)နာရီခွဲတွင် တစ်ချိန်တည်း ကြိုးဒဏ် စီရင်ခဲ့လေသည်။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်နှင့် အထူးခုံရုံးမှ အတိုက်အခံများ၏ အယူခံများအားလုံးသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ အတိုက်အခံတို့၏ အယူခံအား ဒေါက်တာမောင်မောင်ရေးသားသည့် "နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှု"တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပြီး "၁၉၄၈ခုနှစ် ဥပဒေမှတ်တမ်းများ"တွင်လည်း အထူးခုံရုံးနှင့် တရားလွှတ်တော်ချုပ်တို့၏ အယူခံကို ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသူများမှာ - #[[ဦးအောင်ဆန်း]] (ဝန်ကြီးချုပ်) #[[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို|ဦးဘချို]] (ပြန်ကြားရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[မန်းဘခိုင်]] (အလုပ်သမားရေးရာဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးဘဝင်း]] (စီးပွားရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[သခင်မြ]] (ပြည်ထဲရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးရာဇတ်|ဦးအဗ္ဗဒူရာဇတ်]](ပညာရေးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာနဝန်ကြီး) #[[မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး စဝ်စံထွန်း]] (နယ်ခြားဒေသများဆိုင်ရာဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးအုန်းမောင်]] (သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဌာန အတွင်းဝန်) နှင့် #[[ရဲဘော် ကိုထွေး]] (ဦးအဗ္ဗဒူရာဇတ်၏ သက်တော်စောင့်)<ref name="ReferenceA"/> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဦးတင်ထွဋ်သည် ထိုစဉ်က ဒဏ်ရာအပြင်းအထန်ရရှိခဲ့သော်လည်း အသက်ရှင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာလူမျိုးအများစုမှာ ၎င်းလုပ်ကြံမှုတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် တစ်နည်းသို့မဟုတ် အခြားနည်းတစ်ခုခုဖြင့် ပါဝင်ပတ်သက် နေသည်ဟု ယုံကြည်နေကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဗြိတိသျှ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံရပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ တစ်ဦးသည် ဦးစော၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လုပ်ကြံမှုတွင် ထောက်ပံ့မှုနှင့် လုံလောက်သော စစ်သုံးကိရိယာများအား အဖွဲ့အစည်းအသေးအတွက် တပ်ဆင်ပေးမှုတို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်းခံရသည်။ ၎င်းစစ်သုံး လက်နက်ကိရိယာများအား ဦးစော၏အိမ်ဘေးရှိ ကန်တွင် ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားပြီး ချက်ချင်း ပြန်လည် သိမ်းဆည်း ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်တို့ လုပ်ကြံခံရသည့်နေ့ ညနေပိုင်းမှာပင် ထိုလုပ်ကြံမှု၏ တရားခံ များဖြစ်သော ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် ဖွဲ့စည်းပေးထားသော သောင်းကျန်းမှု နှိမ်နင်းရေးတပ် တပ်ရင်းအမှတ် (၁)မှ တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်သိန်းဟန်နှင့် ရဲဘော်များသည် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် အေဒီလမ်း (ယခု မေခလမ်း) အမှတ် (၄)ရှိ ဦးစောအိမ်သို့ဝိုင်းပြီး အိမ်တွင်းအိမ်ပြင် ရှာဖွေဖမ်းဆီးကာ စုံထောက် အင်စပတ်တာ မစ္စတာဂျပ် ခေါင်းဆောင်သော ရဲအဖွဲ့လက်သို့ အပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းနိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီး ပြီးနောက်၊ များမကြာမီအချိန်တွင် မြန်မာပြည် ဗြိတိသျှဘုရင်ခံချုပ် ဆာ ဟာ့ဘက် ရန့်စ်သည် ဦးနုခေါင်းဆောင်သည့်ကြားဖြတ်အစိုးရအဖွဲ့အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီးချိန်၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်လွတ်လပ်ရေးနေ့ဖြစ်လာခဲ့သည့်ပြင် [[ဦးနု]]သည်လည်း မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော [[ဝန်ကြီးချုပ်]]ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အား အာဇာနည်နေ့ဟု အမည်သမုတ်၍ ပြည်သူ့အားလပ်ရက်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့အဖြစ် နှစ်စဉ်ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ [[File:အာဇာနည်ကုန်း.jpg|thumb|ကျဆုံးလေပြီးသော အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဂူဗိမာန်]] == ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ ပစ်ခတ် လုပ်ကြံ ခဲ့သူများ == # ရန်ကြီးအောင် (ရဲဘော် ကိုထွေး အား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ်ခဲ့ သလိုအစည်းအဝေး ခန်းမ အတွင်း ပစ်ခတ်မှုတွင် ပါဝင်သူ) <ref>ဒေါက်တာ မောင်မောင် ၏ နိုင်ငံတော် လုပ်ကြံ မှု။</ref> # သက်နှင်း (ဦးဆောင် ပစ်ခတ်သူ)၊ # မောင်စိုး (ဦးဆောင် ပစ်ခတ်သူ)၊ # စိန်ကြီး (ပစ်ခတ်မှုတွင် ပါဝင်သူ)၊ # သုခ (ကားမောင်းသူ)။ === သေဒဏ် အပြစ်ပေးခံရသူများ === (အင်းစိန်ထောင် ကြိုးတိုက်တွင်) # သက်နှင်း # မှုံကြီး ခေါ် မောင်မှုန် (လုပ်ကြံမှု အစီအစဉ် တွင် ပါဝင်ပြီး [[ဂဠုန်ဦးစော]] နေအိမ် အဝိုင်းခံရမှု တွင် လက်နက် ကိုင် ဆောင်၍ ပြန်လည် ပစ်ခတ်သူ၊ ယခင် ရန်ကုန်ထောင် ကြိုးတိုက် တွင် - ယနေ့ခေတ် သူနာပြုတတ္ကသိုလ် # စိန်ကြီး ခေါ် မောင်စိန် ခေါ် လှအောင် # ရန်ကြီးအောင် ခေါ် လှထွန်း === သေဒဏ် မှ ထောင်ဒဏ် တစ်သက် တစ်ကျွန်းသို့ပြောင်းရွှေ့ကျခံရသူများ === # သုခ # ခင်မောင်ရင် # မောင်နီ ခေါ် ဘိုနီ ခေါ် ဂနီ ==ဈာပန အခမ်းအနား== [[File:Myoma U Than Kywe at first martyrs' day 20.Jul.1947.JPG|thumb|အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တစ်နေ့ (၁၉၄၇၊ ဇူလိုင် ၂၀) မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်က ပထမဦးဆုံးအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား စတင်ဦးဆောင်ကျင်းပနေပုံ]] ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးပြုသော အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တစ်နေ့ ၁၉၄၇၊ ဇူလိုင် ၂၀ တွင်ရန်ကုန်မြို့၊ ဆူးလေဘုရားအနီးရှိ ဖိုက်ချ်စကွဲယား (Fytche Square) (ယခု မဟာဗန္ဓုလ) ပန်းခြံ၌ နိုင်ငံတော်ဈာပနဗဟိုကော်မတီဝင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ [[ရန်ကုန်ခရိုင် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] ဥက္ကဋ္ဌ [[တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] သည် ကျောင်းသားနှင့်ပြည်သူတစ်သိန်းကျော်ကိုဦးဆောင်ပြီး "လူသတ်ဝါဒရှုတ်ချပွဲ" ကို စတင်ဦးဆောင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုနေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဦးဆုံးအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနားဖြစ်သည်။<ref>[http://wakhama.blogspot.com/2013/07/myanmars-martyr-day.html ဝါးခယ္မ : Myanmar's Martyr Day<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=america.pink - online learning courses Resources and Information<!-- Bot generated title --> |url=http://america.pink/burmese-martyrs-day_792165.html |access-date=24 June 2016 |archive-date=22 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722123426/http://america.pink/burmese-martyrs-day_792165.html }}</ref><ref>{{Cite web |last=AnydayGuide |title=Martyrs' Day in Myanmar / July 19, 2026 |url=https://anydayguide.com/calendar/2252 |access-date=2026-04-23 |website=AnydayGuide |language=en}}</ref><ref>[http://burmeseholidays.blogspot.com/p/blog-page_3.html ပြည်ထောင်စုနေ့ : Myoma U Than Kywe မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် (English language version)<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite journal|author=မြို့မ-မြင့်ကြွယ်|title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အာဇာနည်နေ့နှင့် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်|journal=The Myanmar Post ([[မြန်မာပို့စ်]])|date=Wednesday, July 20, 2016|volume=Vol. 8|issue=No. 27|page=၂၀-၂၇}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့ညပိုင်းတွင် သူကိုယ်တိုင်ရေးသားထားသော "အသက်ပေးချီတက်ကြကုန်အံ့" အမည်ရှိကြေညာချက်စာတမ်းကို လူသတ်ဝါဒရှုတ်ချပွဲ အခမ်းအနားတွင် ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |author=ခင်နှင်းဦး |title=ပထမဦးဆုံး အာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား |journal=စာပေဂျာနယ် |date=၁၉၉၅ ဇူလိုင်လ |volume=အတွဲ၂၊ အမှတ် ၁၁ |pages=စာမျက်နှာ ၄၈-၄၉-၅၀}}</ref> အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ [[ဈာပန]] ကျင်းပရေးကော်မတီသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးပြုသော အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ [[ရုပ်ကလာပ်]] များကို ပြည်သူပြည်သား အပေါင်းတို့ နောက်ဆုံးဂါရဝ ပြုနိုင်ရေးအတွက် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ရုပ်ကလာပ်များကို ရန်ကုန်မြို့၊ [[ဂျူဗလီဟော]]ခန်းမသို့ ယူဆောင်လာခဲ့ကြသည်။ ဂျူဗလီဟော ခန်းမဆောင်ကြီးများ၏ တိုင်လုံးများ၊ အထက်မျက်နှာကြက်နှင့် နံရံများတွင် ရွှေရောင်ယိုးဒယား ပန်းခက်များဖြင့် ဆင်ယင်သည်။ စင်မြင့်၏အထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေပုံ ပန်းချီကား၊ ဖဆပလ၏ အလံတော်အောက်တွင် ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ချင်း၊ မွန်၊ ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ စည်းရုံးမှု ပန်းချီကားကြီးများကို ချိတ်ဆွဲထားသည်။ ထိုပန်းချီကားချပ်ကြီးများ ရှေ့တွင် ဖဆပလ အလံတော်ကြီးနှစ်ခုကို အလျားလိုက်ချထားသည်။ ဂျူဗလီဟော ခန်းမ၏ စင်မြင့်ရှေ့၌ ရှိသော အခန်းများအနက် ရှေ့ဆုံးမှ အခန်းသုံးခန်းတွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ်များကို ဂါရဝပြုခံရန် စီစဉ်နေရာချထားသည်။ ကျန်သော အခန်းနှစ်ခန်းကို ပရိသတ်များ ဂါရဝပြုခန်းအဖြစ် သတ်မှတ်စီမံထားသည်။ စင်မြင့်၏ ရှေ့ဆုံးအလယ်တည့်တည့်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေချထားသော မှန်ခေါင်းဖြင့်၊ ရွှေချထားသော သလွန်ထက်၌ တင်ထားပြီး [[ထီးဖြူ]]နှစ်လက်မိုး ထားသည်။ နောက်ဖက်ခြေရင်းတွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ငါးဦးဖြစ်သော ဦးဘချို၊ ဦးဘဝင်း၊ သခင်မြ၊ မန်းဘခိုင်၊ ဦးရာဇတ် တို့၏ ရုပ်ကလာပ်များကို ပြင်ဆင်ထားရှိ၍ ထီးဖြူတစ်လက်စီ မိုးထားသည်။ စင်မြင့်၏ လက်ယာဘက်တွင် အတွင်းဝန် အိုင်စီအက်စ် ဦးအုန်းမောင်နှင့် သက်တော်စောင့် မောင်ထွေး တို့၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ထီးဖြူတစ်လက်စီ မိုးပေးထားသည်။ စင်မြင့်၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို စော်ဘွားကြီး၏ အဆောင်အယောင်နှင့် အညီ [[သံလျင်း]]ပေါ်၌ [[သလွန်]]တင်၍ ထီးဖြူများ မိုးထားသည်။ <ref name="လှမြင့်သံတ၁မ၁၈">(ဂျူဗလီဟောမြင်ကွင်း၊တိုက်စိုး)(၁၉၄၇ခုနှစ်ထုတ်ဝေခဲ့သော စာနယ်ဇင်းကောတ်နှုတ်ချက်များ){{ref|လှမြင့်သံတ၁မ၁၈|လှမြင့်၊သံတော်ဆင့်၊တ၁မ၁၈}}</ref> ဈာပန ကော်မတီသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ဂျူဗလီဟောခန်းမကြီးတွင် ၆ လ ထားရှိပြီး ပြည်သူလူထု အပေါင်း၏ ဂါရဝပြု ခံယူရန်စီစဉ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် ဈာပန]] အဖြစ် အာဇာနည်ကုန်းသို့ ပို့ဆောင်ဂူသွင်းခဲ့သည်။ == ဂုဏ်ပြုခြင်းများ == ===အာဇာနည်နေ့ ဂုဏ်ပြုကဗျာ=== အောက်ဖော်ပြပါကဗျာအား မူလတန်းကျောင်းများ၏ ကျောင်းသင်ခန်းစာများတွင်လည်း ထည့်သွင်း သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ :'''အောင်ဆန်းဇာနည်''' :ဖေဖော်ဝါရီ ဆယ့်သုံး မှာ :ဗိုလ်ချုပ်မွေးနေ့ပါ၊ :တစ်ထောင့်ကိုးရာတစ်ဆယ့်ငါး :ရှေ့နေ ဦးဖာသား၊ :ဇာတိ နတ်မောက် မကွေးခရိုင် :သိကြများ ခုတိုင်၊ :ကြံ့ကြံ့ခိုင်လို့ ဇာနည်ဘွား :မိခင်ဒေါ်စုသား၊ :တစ်ထောင့်ကိုးရာလေးဆယ့်ခွန် :ပြောင်းကြွ တမလွန်၊ :မျက်ရည်သွန်လို့ ဘဝင်ညှိုး :ဇူလိုင် တစ်ဆယ့်ကိုး။ :ပြည်ထောင်စုရဲ့ ကျေးဇူးရှင် :ဗိုလ်ချုပ် တို့ဖခင်၊ :ကောင်းစေချင်တဲ့ မှာစကား :ငါတို့ မမေ့အား။ {{cquote|'''အာဇာနည်ဗိမာန်ဋီကာ''' အလွန်ကောင်းစွာ ကမ္ဘာတည်မည့်<br/> အာဇာနည်ဗိမာန်ပုထိုးကိုဖြင့်<br/> ပါရမီဓိဌာန်တစ်မျိုးရယ်နှင့်<br/> ရှိခိုးကာဆရာကန်တော့ချင်ရဲ့ မြန်မာမတော့ပူစရာမို့၊<br/> တစ်ဗျူဟာအောင်ခမန်းတွင်မှ<br/> လူမသမာ အမှောင်သန်းချိန်မို့<br/> သောင်ကမ်းမို့မို့ဆီက ဖောင်နန်းကူးတို့နှင့်<br/> အကြေဒဂုန်တည်းဟူသော ရေစုန်မျောလေရဲ့<br/> <br/> ဪ- တောင်နန်း မြောက်နန်း၊<br/> အဆောင်ဆောင်ကြငှန်းနဲ့ အခေါင်မမြန်းရခင်က<br/> အောင်ပန်းညို့ရရှာတဲ့ အောင်ဆန်းတို့ သေပုံနှမြော...}} == အာဇာနည်နေ့ နိဂုံး ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ == * [[စော၊ ဦး (ဂဠုန်)|ဂဠုန်ဦးစော]] *[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] == ကိုးကား == {{reflist|2}} === ရည်ညွန်းစာ === * {{note|လှမြင့်သံတ၁မ၁၈}} လှမြင့်၊ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)၊ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏နောက်ဆုံးခရီး၊ အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၁၈၊ မြန်မာသံတော်ဆင့်၊ ၁၄-၂၀ ဇူလိုင်လ ၂၀၁၂ == ပြင်ပလင့်များ == * [http://www.youtube.com/watch?v=N003jRV75kc ဗိုလ်ချုပ်ကို ဘယ်သူသတ်] (Youtube မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်)။ {{အာဇာနည်ကိုးဦး}} {{မြန်မာ့ ရာသီ‎}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ]] ezdcuq3oceqjbvxtuzryoipy7uzfs0d 1042552 1042550 2026-07-09T08:49:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 အကိုးအကားမပါရှိ။ 1042552 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = အာဇာနည်နေ့ |type = နိုင်ငံတော်အဆင့် |longtype = နိုင်ငံတော်အဆင့် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့ |image = |caption = |official_name = |nickname = |observedby = {{flag|Myanmar}} |begins = |ends = |duration = ၁ ရက် |frequency = နှစ်စဉ် |scheduling = နှစ်စဉ် |date = ၁၉ ဇူလိုင် |celebrations = |observances = |relatedto = }} '''အာဇာနည်နေ့'''သည် နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နေ့ထူးနေ့မြတ်များ|နိုင်ငံတော်၏ မေ့မရဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့]] တစ်ရက်ပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ [[ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း]] အပါအဝင် နိုင်ငံရေးတွင် အလွန် အရေးပါသော [[အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ|ခေါင်းဆောင်ကြီး ၈ ဦး]] နှင့် ကိုယ်ရံတော်တစ်ဦး လုပ်ကြံခြင်းခံခဲ့ရပြီး ကျဆုံးသွားကြသည်။ထိုနေ့ကို အာဇာနည်နေ့ ဟု သတ်မှတ်ကာ နှစ်စဉ်ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၁၄|title=အာဇာနည်နေ့}}</ref> ==အဖြစ်အပျက်များ== ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ရက်နေ့ မြန်မာစံတော်ချိန် ၁၀ နာရီ ၃၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ဝန်ကြီးများရုံး၌ အစည်းဝေးပွဲကျင်းပနေချိန်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ခေတ် မြို့စောင့်တပ်အမှတ် (၁၂) သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း၏ အမှတ်တံဆိပ်ကို တပ်ဆင်ထားသော စစ်ယူနီဖောင်းအပြည့်အစုံဝတ်ဆင်ထားသည့် လူတစ်စုသည် [[ဝန်ကြီးများရုံး (ရန်ကုန်)|ဝန်ကြီးများရုံး]]အတွင်း ဝင်ရောက်၍ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ခေါင်းဆောင်အချို့အား ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့ကြသည်။<ref name="ReferenceA">ဦးအောင်ခင်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကို ဘယ်သူသတ်လဲ?</ref>၎င်းနိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီးအား နယ်ချဲ့လက်ပါးစေ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှ ကြိုတင်စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအဖွဲ့အား ခေါင်းဆောင် ကြိုးကိုင်ထားသူအဖြစ် ဂဠုန်ဦးစောအား စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဦး[[ကျော်မြင့် (တရားသူကြီး)|ကျော်မြင့်]]၊ ဦးအောင်သာကျော်နှင့် ဦးစီးဘူးတို့ ပါဝင်သော အထူးခုံရုံးမှ အချိန်ယူ စစ်ဆေးပြီး ပြစ်မှုထင်ရှားသဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် သေဒဏ်စီရင်ချက် ချမှတ်ခဲ့လေသည်။ တရားခံများက အဆင့်ဆင့်အယူခံ ဝင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး အယူခံလွှာကို ၁၉၄၈ ခု၊ ဧပြီလ (၂၇ ) ရက်နေ့တွင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှ ပယ်ချလိုက်သည်။ ထို့နောက် သမ္မတထံ သနားခံလွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြန်ရာ ခင်မောင်ရင်၊ သုခနှင့် မောင်နီတို့အပေါ်တွင် ချမှတ်ထားသော သေဒဏ်အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ပြီး တစ်သက်တစ်ကျွန်း ထောင်ဒဏ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ကျန်တရားခံများဖြစ်သော ဂဠုန်ဦးစော၊ သက်နှင်း၊ မောင်စိုးနှင့် မှုန်ကြီးတို့အား အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင် လည်းကောင်း၊ စိန်ကြီးနှင့် ရန်ကြီးအောင်တို့အား ရန်ကုန်အကျဉ်းထောင် (ယခု ရန်ကုန် အထွေထွေရောဂါ ကုဆေးရုံနေရာ)တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ ခု၊ မေလ (၈) ရက်နေ့ အရုဏ်တက်ချိန် (၅)နာရီခွဲတွင် တစ်ချိန်တည်း ကြိုးဒဏ် စီရင်ခဲ့လေသည်။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်နှင့် အထူးခုံရုံးမှ အတိုက်အခံများ၏ အယူခံများအားလုံးသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ အတိုက်အခံတို့၏ အယူခံအား ဒေါက်တာမောင်မောင်ရေးသားသည့် "နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှု"တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပြီး "၁၉၄၈ခုနှစ် ဥပဒေမှတ်တမ်းများ"တွင်လည်း အထူးခုံရုံးနှင့် တရားလွှတ်တော်ချုပ်တို့၏ အယူခံကို ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသူများမှာ - #[[ဦးအောင်ဆန်း]] (ဝန်ကြီးချုပ်) #[[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို|ဦးဘချို]] (ပြန်ကြားရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[မန်းဘခိုင်]] (အလုပ်သမားရေးရာဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးဘဝင်း]] (စီးပွားရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[သခင်မြ]] (ပြည်ထဲရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးရာဇတ်|ဦးအဗ္ဗဒူရာဇတ်]](ပညာရေးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာနဝန်ကြီး) #[[မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး စဝ်စံထွန်း]] (နယ်ခြားဒေသများဆိုင်ရာဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးအုန်းမောင်]] (သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဌာန အတွင်းဝန်) နှင့် #[[ရဲဘော် ကိုထွေး]] (ဦးအဗ္ဗဒူရာဇတ်၏ သက်တော်စောင့်)<ref name="ReferenceA"/> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဦးတင်ထွဋ်သည် ထိုစဉ်က ဒဏ်ရာအပြင်းအထန်ရရှိခဲ့သော်လည်း အသက်ရှင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာလူမျိုးအများစုမှာ ၎င်းလုပ်ကြံမှုတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် တစ်နည်းသို့မဟုတ် အခြားနည်းတစ်ခုခုဖြင့် ပါဝင်ပတ်သက် နေသည်ဟု ယုံကြည်နေကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဗြိတိသျှ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံရပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ တစ်ဦးသည် ဦးစော၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လုပ်ကြံမှုတွင် ထောက်ပံ့မှုနှင့် လုံလောက်သော စစ်သုံးကိရိယာများအား အဖွဲ့အစည်းအသေးအတွက် တပ်ဆင်ပေးမှုတို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်းခံရသည်။ ၎င်းစစ်သုံး လက်နက်ကိရိယာများအား ဦးစော၏အိမ်ဘေးရှိ ကန်တွင် ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားပြီး ချက်ချင်း ပြန်လည် သိမ်းဆည်း ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်တို့ လုပ်ကြံခံရသည့်နေ့ ညနေပိုင်းမှာပင် ထိုလုပ်ကြံမှု၏ တရားခံ များဖြစ်သော ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် ဖွဲ့စည်းပေးထားသော သောင်းကျန်းမှု နှိမ်နင်းရေးတပ် တပ်ရင်းအမှတ် (၁)မှ တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်သိန်းဟန်နှင့် ရဲဘော်များသည် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် အေဒီလမ်း (ယခု မေခလမ်း) အမှတ် (၄)ရှိ ဦးစောအိမ်သို့ဝိုင်းပြီး အိမ်တွင်းအိမ်ပြင် ရှာဖွေဖမ်းဆီးကာ စုံထောက် အင်စပတ်တာ မစ္စတာဂျပ် ခေါင်းဆောင်သော ရဲအဖွဲ့လက်သို့ အပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းနိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီး ပြီးနောက်၊ များမကြာမီအချိန်တွင် မြန်မာပြည် ဗြိတိသျှဘုရင်ခံချုပ် ဆာ ဟာ့ဘက် ရန့်စ်သည် ဦးနုခေါင်းဆောင်သည့်ကြားဖြတ်အစိုးရအဖွဲ့အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီးချိန်၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်လွတ်လပ်ရေးနေ့ဖြစ်လာခဲ့သည့်ပြင် [[ဦးနု]]သည်လည်း မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော [[ဝန်ကြီးချုပ်]]ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အား အာဇာနည်နေ့ဟု အမည်သမုတ်၍ ပြည်သူ့အားလပ်ရက်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့အဖြစ် နှစ်စဉ်ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ [[File:အာဇာနည်ကုန်း.jpg|thumb|ကျဆုံးလေပြီးသော အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဂူဗိမာန်]] == ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ ပစ်ခတ် လုပ်ကြံ ခဲ့သူများ == # ရန်ကြီးအောင် (ရဲဘော် ကိုထွေး အား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ်ခဲ့ သလိုအစည်းအဝေး ခန်းမ အတွင်း ပစ်ခတ်မှုတွင် ပါဝင်သူ) <ref>ဒေါက်တာ မောင်မောင် ၏ နိုင်ငံတော် လုပ်ကြံ မှု။</ref> # သက်နှင်း (ဦးဆောင် ပစ်ခတ်သူ)၊ # မောင်စိုး (ဦးဆောင် ပစ်ခတ်သူ)၊ # စိန်ကြီး (ပစ်ခတ်မှုတွင် ပါဝင်သူ)၊ # သုခ (ကားမောင်းသူ)။ === သေဒဏ် အပြစ်ပေးခံရသူများ === (အင်းစိန်ထောင် ကြိုးတိုက်တွင်) # သက်နှင်း # မှုံကြီး ခေါ် မောင်မှုန် (လုပ်ကြံမှု အစီအစဉ် တွင် ပါဝင်ပြီး [[ဂဠုန်ဦးစော]] နေအိမ် အဝိုင်းခံရမှု တွင် လက်နက် ကိုင် ဆောင်၍ ပြန်လည် ပစ်ခတ်သူ၊ ယခင် ရန်ကုန်ထောင် ကြိုးတိုက် တွင် - ယနေ့ခေတ် သူနာပြုတတ္ကသိုလ် ) # စိန်ကြီး ခေါ် မောင်စိန် ခေါ် လှအောင် # ရန်ကြီးအောင် ခေါ် လှထွန်း === သေဒဏ် မှ ထောင်ဒဏ် တစ်သက် တစ်ကျွန်းသို့ပြောင်းရွှေ့ကျခံရသူများ === # သုခ # ခင်မောင်ရင် # မောင်နီ ခေါ် ဘိုနီ ခေါ် ဂနီ ==ဈာပန အခမ်းအနား== [[File:Myoma U Than Kywe at first martyrs' day 20.Jul.1947.JPG|thumb|အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တစ်နေ့ (၁၉၄၇၊ ဇူလိုင် ၂၀) မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်က ပထမဦးဆုံးအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား စတင်ဦးဆောင်ကျင်းပနေပုံ]] ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးပြုသော အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တစ်နေ့ ၁၉၄၇၊ ဇူလိုင် ၂၀ တွင်ရန်ကုန်မြို့၊ ဆူးလေဘုရားအနီးရှိ ဖိုက်ချ်စကွဲယား (Fytche Square) (ယခု မဟာဗန္ဓုလ) ပန်းခြံ၌ နိုင်ငံတော်ဈာပနဗဟိုကော်မတီဝင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ [[ရန်ကုန်ခရိုင် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] ဥက္ကဋ္ဌ [[တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] သည် ကျောင်းသားနှင့်ပြည်သူတစ်သိန်းကျော်ကိုဦးဆောင်ပြီး "လူသတ်ဝါဒရှုတ်ချပွဲ" ကို စတင်ဦးဆောင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုနေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဦးဆုံးအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနားဖြစ်သည်။<ref>[http://wakhama.blogspot.com/2013/07/myanmars-martyr-day.html ဝါးခယ္မ : Myanmar's Martyr Day<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=america.pink - online learning courses Resources and Information<!-- Bot generated title --> |url=http://america.pink/burmese-martyrs-day_792165.html |access-date=24 June 2016 |archive-date=22 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722123426/http://america.pink/burmese-martyrs-day_792165.html }}</ref><ref>{{Cite web |last=AnydayGuide |title=Martyrs' Day in Myanmar / July 19, 2026 |url=https://anydayguide.com/calendar/2252 |access-date=2026-04-23 |website=AnydayGuide |language=en}}</ref><ref>[http://burmeseholidays.blogspot.com/p/blog-page_3.html ပြည်ထောင်စုနေ့ : Myoma U Than Kywe မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် (English language version)<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite journal|author=မြို့မ-မြင့်ကြွယ်|title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အာဇာနည်နေ့နှင့် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်|journal=The Myanmar Post ([[မြန်မာပို့စ်]])|date=Wednesday, July 20, 2016|volume=Vol. 8|issue=No. 27|page=၂၀-၂၇}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့ညပိုင်းတွင် သူကိုယ်တိုင်ရေးသားထားသော "အသက်ပေးချီတက်ကြကုန်အံ့" အမည်ရှိကြေညာချက်စာတမ်းကို လူသတ်ဝါဒရှုတ်ချပွဲ အခမ်းအနားတွင် ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |author=ခင်နှင်းဦး |title=ပထမဦးဆုံး အာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား |journal=စာပေဂျာနယ် |date=၁၉၉၅ ဇူလိုင်လ |volume=အတွဲ၂၊ အမှတ် ၁၁ |pages=စာမျက်နှာ ၄၈-၄၉-၅၀}}</ref> အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ [[ဈာပန]] ကျင်းပရေးကော်မတီသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးပြုသော အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ [[ရုပ်ကလာပ်]] များကို ပြည်သူပြည်သား အပေါင်းတို့ နောက်ဆုံးဂါရဝ ပြုနိုင်ရေးအတွက် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ရုပ်ကလာပ်များကို ရန်ကုန်မြို့၊ [[ဂျူဗလီဟော]]ခန်းမသို့ ယူဆောင်လာခဲ့ကြသည်။ ဂျူဗလီဟော ခန်းမဆောင်ကြီးများ၏ တိုင်လုံးများ၊ အထက်မျက်နှာကြက်နှင့် နံရံများတွင် ရွှေရောင်ယိုးဒယား ပန်းခက်များဖြင့် ဆင်ယင်သည်။ စင်မြင့်၏အထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေပုံ ပန်းချီကား၊ ဖဆပလ၏ အလံတော်အောက်တွင် ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ချင်း၊ မွန်၊ ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ စည်းရုံးမှု ပန်းချီကားကြီးများကို ချိတ်ဆွဲထားသည်။ ထိုပန်းချီကားချပ်ကြီးများ ရှေ့တွင် ဖဆပလ အလံတော်ကြီးနှစ်ခုကို အလျားလိုက်ချထားသည်။ ဂျူဗလီဟော ခန်းမ၏ စင်မြင့်ရှေ့၌ ရှိသော အခန်းများအနက် ရှေ့ဆုံးမှ အခန်းသုံးခန်းတွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ်များကို ဂါရဝပြုခံရန် စီစဉ်နေရာချထားသည်။ ကျန်သော အခန်းနှစ်ခန်းကို ပရိသတ်များ ဂါရဝပြုခန်းအဖြစ် သတ်မှတ်စီမံထားသည်။ စင်မြင့်၏ ရှေ့ဆုံးအလယ်တည့်တည့်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေချထားသော မှန်ခေါင်းဖြင့်၊ ရွှေချထားသော သလွန်ထက်၌ တင်ထားပြီး [[ထီးဖြူ]]နှစ်လက်မိုး ထားသည်။ နောက်ဖက်ခြေရင်းတွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ငါးဦးဖြစ်သော ဦးဘချို၊ ဦးဘဝင်း၊ သခင်မြ၊ မန်းဘခိုင်၊ ဦးရာဇတ် တို့၏ ရုပ်ကလာပ်များကို ပြင်ဆင်ထားရှိ၍ ထီးဖြူတစ်လက်စီ မိုးထားသည်။ စင်မြင့်၏ လက်ယာဘက်တွင် အတွင်းဝန် အိုင်စီအက်စ် ဦးအုန်းမောင်နှင့် သက်တော်စောင့် မောင်ထွေး တို့၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ထီးဖြူတစ်လက်စီ မိုးပေးထားသည်။ စင်မြင့်၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို စော်ဘွားကြီး၏ အဆောင်အယောင်နှင့် အညီ [[သံလျင်း]]ပေါ်၌ [[သလွန်]]တင်၍ ထီးဖြူများ မိုးထားသည်။ <ref name="လှမြင့်သံတ၁မ၁၈">(ဂျူဗလီဟောမြင်ကွင်း၊တိုက်စိုး)(၁၉၄၇ခုနှစ်ထုတ်ဝေခဲ့သော စာနယ်ဇင်းကောတ်နှုတ်ချက်များ){{ref|လှမြင့်သံတ၁မ၁၈|လှမြင့်၊သံတော်ဆင့်၊တ၁မ၁၈}}</ref> ဈာပန ကော်မတီသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ဂျူဗလီဟောခန်းမကြီးတွင် ၆ လ ထားရှိပြီး ပြည်သူလူထု အပေါင်း၏ ဂါရဝပြု ခံယူရန်စီစဉ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် ဈာပန]] အဖြစ် အာဇာနည်ကုန်းသို့ ပို့ဆောင်ဂူသွင်းခဲ့သည်။ == ဂုဏ်ပြုခြင်းများ == ===အာဇာနည်နေ့ ဂုဏ်ပြုကဗျာ=== အောက်ဖော်ပြပါကဗျာအား မူလတန်းကျောင်းများ၏ ကျောင်းသင်ခန်းစာများတွင်လည်း ထည့်သွင်း သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ :'''အောင်ဆန်းဇာနည်''' :ဖေဖော်ဝါရီ ဆယ့်သုံး မှာ :ဗိုလ်ချုပ်မွေးနေ့ပါ၊ :တစ်ထောင့်ကိုးရာတစ်ဆယ့်ငါး :ရှေ့နေ ဦးဖာသား၊ :ဇာတိ နတ်မောက် မကွေးခရိုင် :သိကြများ ခုတိုင်၊ :ကြံ့ကြံ့ခိုင်လို့ ဇာနည်ဘွား :မိခင်ဒေါ်စုသား၊ :တစ်ထောင့်ကိုးရာလေးဆယ့်ခွန် :ပြောင်းကြွ တမလွန်၊ :မျက်ရည်သွန်လို့ ဘဝင်ညှိုး :ဇူလိုင် တစ်ဆယ့်ကိုး။ :ပြည်ထောင်စုရဲ့ ကျေးဇူးရှင် :ဗိုလ်ချုပ် တို့ဖခင်၊ :ကောင်းစေချင်တဲ့ မှာစကား :ငါတို့ မမေ့အား။ {{cquote|'''အာဇာနည်ဗိမာန်ဋီကာ''' အလွန်ကောင်းစွာ ကမ္ဘာတည်မည့်<br/> အာဇာနည်ဗိမာန်ပုထိုးကိုဖြင့်<br/> ပါရမီဓိဌာန်တစ်မျိုးရယ်နှင့်<br/> ရှိခိုးကာဆရာကန်တော့ချင်ရဲ့ မြန်မာမတော့ပူစရာမို့၊<br/> တစ်ဗျူဟာအောင်ခမန်းတွင်မှ<br/> လူမသမာ အမှောင်သန်းချိန်မို့<br/> သောင်ကမ်းမို့မို့ဆီက ဖောင်နန်းကူးတို့နှင့်<br/> အကြေဒဂုန်တည်းဟူသော ရေစုန်မျောလေရဲ့<br/> <br/> ဪ- တောင်နန်း မြောက်နန်း၊<br/> အဆောင်ဆောင်ကြငှန်းနဲ့ အခေါင်မမြန်းရခင်က<br/> အောင်ပန်းညို့ရရှာတဲ့ အောင်ဆန်းတို့ သေပုံနှမြော...}} == အာဇာနည်နေ့ နိဂုံး ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ == * [[စော၊ ဦး (ဂဠုန်)|ဂဠုန်ဦးစော]] *[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] == ကိုးကား == {{reflist|2}} === ရည်ညွန်းစာ === * {{note|လှမြင့်သံတ၁မ၁၈}} လှမြင့်၊ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)၊ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏နောက်ဆုံးခရီး၊ အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၁၈၊ မြန်မာသံတော်ဆင့်၊ ၁၄-၂၀ ဇူလိုင်လ ၂၀၁၂ == ပြင်ပလင့်များ == * [http://www.youtube.com/watch?v=N003jRV75kc ဗိုလ်ချုပ်ကို ဘယ်သူသတ်] (Youtube မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်)။ {{အာဇာနည်ကိုးဦး}} {{မြန်မာ့ ရာသီ‎}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ]] phnk3jtsejcoxh48e31ciegq561psl2 1042553 1042552 2026-07-09T08:50:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 အကိုးအကားမပါရှိ။ 1042553 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = အာဇာနည်နေ့ |type = နိုင်ငံတော်အဆင့် |longtype = နိုင်ငံတော်အဆင့် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့ |image = |caption = |official_name = |nickname = |observedby = {{flag|Myanmar}} |begins = |ends = |duration = ၁ ရက် |frequency = နှစ်စဉ် |scheduling = နှစ်စဉ် |date = ၁၉ ဇူလိုင် |celebrations = |observances = |relatedto = }} '''အာဇာနည်နေ့'''သည် နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နေ့ထူးနေ့မြတ်များ|နိုင်ငံတော်၏ မေ့မရဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့]] တစ်ရက်ပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ [[ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း]] အပါအဝင် နိုင်ငံရေးတွင် အလွန် အရေးပါသော [[အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ|ခေါင်းဆောင်ကြီး ၈ ဦး]] နှင့် ကိုယ်ရံတော်တစ်ဦး လုပ်ကြံခြင်းခံခဲ့ရပြီး ကျဆုံးသွားကြသည်။ထိုနေ့ကို အာဇာနည်နေ့ ဟု သတ်မှတ်ကာ နှစ်စဉ်ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite Myanmar Encyclopedia|volume=၁၄|title=အာဇာနည်နေ့}}</ref> ==အဖြစ်အပျက်များ== ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ရက်နေ့ မြန်မာစံတော်ချိန် ၁၀ နာရီ ၃၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ဝန်ကြီးများရုံး၌ အစည်းဝေးပွဲကျင်းပနေချိန်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ခေတ် မြို့စောင့်တပ်အမှတ် (၁၂) သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း၏ အမှတ်တံဆိပ်ကို တပ်ဆင်ထားသော စစ်ယူနီဖောင်းအပြည့်အစုံဝတ်ဆင်ထားသည့် လူတစ်စုသည် [[ဝန်ကြီးများရုံး (ရန်ကုန်)|ဝန်ကြီးများရုံး]]အတွင်း ဝင်ရောက်၍ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ခေါင်းဆောင်အချို့အား ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့ကြသည်။<ref name="ReferenceA">ဦးအောင်ခင်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကို ဘယ်သူသတ်လဲ?</ref>၎င်းနိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီးအား နယ်ချဲ့လက်ပါးစေ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှ ကြိုတင်စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအဖွဲ့အား ခေါင်းဆောင် ကြိုးကိုင်ထားသူအဖြစ် ဂဠုန်ဦးစောအား စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဦး[[ကျော်မြင့် (တရားသူကြီး)|ကျော်မြင့်]]၊ ဦးအောင်သာကျော်နှင့် ဦးစီးဘူးတို့ ပါဝင်သော အထူးခုံရုံးမှ အချိန်ယူ စစ်ဆေးပြီး ပြစ်မှုထင်ရှားသဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် သေဒဏ်စီရင်ချက် ချမှတ်ခဲ့လေသည်။ တရားခံများက အဆင့်ဆင့်အယူခံ ဝင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး အယူခံလွှာကို ၁၉၄၈ ခု၊ ဧပြီလ (၂၇ ) ရက်နေ့တွင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှ ပယ်ချလိုက်သည်။ ထို့နောက် သမ္မတထံ သနားခံလွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြန်ရာ ခင်မောင်ရင်၊ သုခနှင့် မောင်နီတို့အပေါ်တွင် ချမှတ်ထားသော သေဒဏ်အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ပြီး တစ်သက်တစ်ကျွန်း ထောင်ဒဏ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ကျန်တရားခံများဖြစ်သော ဂဠုန်ဦးစော၊ သက်နှင်း၊ မောင်စိုးနှင့် မှုန်ကြီးတို့အား အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင် လည်းကောင်း၊ စိန်ကြီးနှင့် ရန်ကြီးအောင်တို့အား ရန်ကုန်အကျဉ်းထောင် (ယခု ရန်ကုန် အထွေထွေရောဂါ ကုဆေးရုံနေရာ)တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ ခု၊ မေလ (၈) ရက်နေ့ အရုဏ်တက်ချိန် (၅)နာရီခွဲတွင် တစ်ချိန်တည်း ကြိုးဒဏ် စီရင်ခဲ့လေသည်။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်နှင့် အထူးခုံရုံးမှ အတိုက်အခံများ၏ အယူခံများအားလုံးသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ အတိုက်အခံတို့၏ အယူခံအား ဒေါက်တာမောင်မောင်ရေးသားသည့် "နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှု"တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပြီး "၁၉၄၈ခုနှစ် ဥပဒေမှတ်တမ်းများ"တွင်လည်း အထူးခုံရုံးနှင့် တရားလွှတ်တော်ချုပ်တို့၏ အယူခံကို ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသူများမှာ - #[[ဦးအောင်ဆန်း]] (ဝန်ကြီးချုပ်) #[[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို|ဦးဘချို]] (ပြန်ကြားရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[မန်းဘခိုင်]] (အလုပ်သမားရေးရာဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးဘဝင်း]] (စီးပွားရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[သခင်မြ]] (ပြည်ထဲရေးဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးရာဇတ်|ဦးအဗ္ဗဒူရာဇတ်]](ပညာရေးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာနဝန်ကြီး) #[[မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး စဝ်စံထွန်း]] (နယ်ခြားဒေသများဆိုင်ရာဌာနဝန်ကြီး) #[[ဦးအုန်းမောင်]] (သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဌာန အတွင်းဝန်) နှင့် #[[ရဲဘော် ကိုထွေး]] (ဦးအဗ္ဗဒူရာဇတ်၏ သက်တော်စောင့်)<ref name="ReferenceA"/> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဦးတင်ထွဋ်သည် ထိုစဉ်က ဒဏ်ရာအပြင်းအထန်ရရှိခဲ့သော်လည်း အသက်ရှင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာလူမျိုးအများစုမှာ ၎င်းလုပ်ကြံမှုတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် တစ်နည်းသို့မဟုတ် အခြားနည်းတစ်ခုခုဖြင့် ပါဝင်ပတ်သက် နေသည်ဟု ယုံကြည်နေကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဗြိတိသျှ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခံရပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ တစ်ဦးသည် ဦးစော၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လုပ်ကြံမှုတွင် ထောက်ပံ့မှုနှင့် လုံလောက်သော စစ်သုံးကိရိယာများအား အဖွဲ့အစည်းအသေးအတွက် တပ်ဆင်ပေးမှုတို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုခြင်းခံရသည်။ ၎င်းစစ်သုံး လက်နက်ကိရိယာများအား ဦးစော၏အိမ်ဘေးရှိ ကန်တွင် ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားပြီး ချက်ချင်း ပြန်လည် သိမ်းဆည်း ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်တို့ လုပ်ကြံခံရသည့်နေ့ ညနေပိုင်းမှာပင် ထိုလုပ်ကြံမှု၏ တရားခံ များဖြစ်သော ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် ဖွဲ့စည်းပေးထားသော သောင်းကျန်းမှု နှိမ်နင်းရေးတပ် တပ်ရင်းအမှတ် (၁)မှ တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်သိန်းဟန်နှင့် ရဲဘော်များသည် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် အေဒီလမ်း (ယခု မေခလမ်း) အမှတ် (၄)ရှိ ဦးစောအိမ်သို့ဝိုင်းပြီး အိမ်တွင်းအိမ်ပြင် ရှာဖွေဖမ်းဆီးကာ စုံထောက် အင်စပတ်တာ မစ္စတာဂျပ် ခေါင်းဆောင်သော ရဲအဖွဲ့လက်သို့ အပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းနိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီး ပြီးနောက်၊ များမကြာမီအချိန်တွင် မြန်မာပြည် ဗြိတိသျှဘုရင်ခံချုပ် ဆာ ဟာ့ဘက် ရန့်စ်သည် ဦးနုခေါင်းဆောင်သည့်ကြားဖြတ်အစိုးရအဖွဲ့အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီးချိန်၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်လွတ်လပ်ရေးနေ့ဖြစ်လာခဲ့သည့်ပြင် [[ဦးနု]]သည်လည်း မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော [[ဝန်ကြီးချုပ်]]ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အား အာဇာနည်နေ့ဟု အမည်သမုတ်၍ ပြည်သူ့အားလပ်ရက်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့အဖြစ် နှစ်စဉ်ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ [[File:အာဇာနည်ကုန်း.jpg|thumb|ကျဆုံးလေပြီးသော အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဂူဗိမာန်]] == ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ ပစ်ခတ် လုပ်ကြံ ခဲ့သူများ == # ရန်ကြီးအောင် (ရဲဘော် ကိုထွေး အား ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ်ခဲ့ သလိုအစည်းအဝေး ခန်းမ အတွင်း ပစ်ခတ်မှုတွင် ပါဝင်သူ) <ref>ဒေါက်တာ မောင်မောင် ၏ နိုင်ငံတော် လုပ်ကြံ မှု။</ref> # သက်နှင်း (ဦးဆောင် ပစ်ခတ်သူ)၊ # မောင်စိုး (ဦးဆောင် ပစ်ခတ်သူ)၊ # စိန်ကြီး (ပစ်ခတ်မှုတွင် ပါဝင်သူ)၊ # သုခ (ကားမောင်းသူ)။ === သေဒဏ် အပြစ်ပေးခံရသူများ === (အင်းစိန်ထောင် ကြိုးတိုက်တွင်) # သက်နှင်း # မှုံကြီး ခေါ် မောင်မှုန် (လုပ်ကြံမှု အစီအစဉ် တွင် ပါဝင်ပြီး [[ဂဠုန်ဦးစော]] နေအိမ် အဝိုင်းခံရမှု တွင် လက်နက် ကိုင် ဆောင်၍ ပြန်လည် ပစ်ခတ်သူ၊ ယခင် ရန်ကုန်ထောင် ကြိုးတိုက် တွင် - ယနေ့ခေတ် သူနာပြုတတ္ကသိုလ် # စိန်ကြီး ခေါ် မောင်စိန် ခေါ် လှအောင် # ရန်ကြီးအောင် ခေါ် လှထွန်း === သေဒဏ် မှ ထောင်ဒဏ် တစ်သက် တစ်ကျွန်းသို့ပြောင်းရွှေ့ကျခံရသူများ === # သုခ # ခင်မောင်ရင် # မောင်နီ ခေါ် ဘိုနီ ခေါ် ဂနီ ==ဈာပန အခမ်းအနား== [[File:Myoma U Than Kywe at first martyrs' day 20.Jul.1947.JPG|thumb|အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တစ်နေ့ (၁၉၄၇၊ ဇူလိုင် ၂၀) မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်က ပထမဦးဆုံးအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား စတင်ဦးဆောင်ကျင်းပနေပုံ]] ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးပြုသော အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တစ်နေ့ ၁၉၄၇၊ ဇူလိုင် ၂၀ တွင်ရန်ကုန်မြို့၊ ဆူးလေဘုရားအနီးရှိ ဖိုက်ချ်စကွဲယား (Fytche Square) (ယခု မဟာဗန္ဓုလ) ပန်းခြံ၌ နိုင်ငံတော်ဈာပနဗဟိုကော်မတီဝင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ [[ရန်ကုန်ခရိုင် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] ဥက္ကဋ္ဌ [[တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ]] ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ [[မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] သည် ကျောင်းသားနှင့်ပြည်သူတစ်သိန်းကျော်ကိုဦးဆောင်ပြီး "လူသတ်ဝါဒရှုတ်ချပွဲ" ကို စတင်ဦးဆောင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုနေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဦးဆုံးအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနားဖြစ်သည်။<ref>[http://wakhama.blogspot.com/2013/07/myanmars-martyr-day.html ဝါးခယ္မ : Myanmar's Martyr Day<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{Cite web |title=america.pink - online learning courses Resources and Information<!-- Bot generated title --> |url=http://america.pink/burmese-martyrs-day_792165.html |access-date=24 June 2016 |archive-date=22 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722123426/http://america.pink/burmese-martyrs-day_792165.html }}</ref><ref>https://anydayguide.com/calendar/2252</ref><ref>[http://burmeseholidays.blogspot.com/p/blog-page_3.html ပြည်ထောင်စုနေ့ : Myoma U Than Kywe မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် (English language version)<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite journal|author=မြို့မ-မြင့်ကြွယ်|title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အာဇာနည်နေ့နှင့် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်|journal=The Myanmar Post ([[မြန်မာပို့စ်]])|date=Wednesday, July 20, 2016|volume=Vol. 8|issue=No. 27|page=၂၀-၂၇}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့ညပိုင်းတွင် သူကိုယ်တိုင်ရေးသားထားသော "အသက်ပေးချီတက်ကြကုန်အံ့" အမည်ရှိကြေညာချက်စာတမ်းကို လူသတ်ဝါဒရှုတ်ချပွဲ အခမ်းအနားတွင် ဖတ်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |author=ခင်နှင်းဦး |title=ပထမဦးဆုံး အာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား |journal=စာပေဂျာနယ် |date=၁၉၉၅ ဇူလိုင်လ |volume=အတွဲ၂၊ အမှတ် ၁၁ |pages=စာမျက်နှာ ၄၈-၄၉-၅၀}}</ref> အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ [[ဈာပန]] ကျင်းပရေးကော်မတီသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးပြုသော အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ [[ရုပ်ကလာပ်]] များကို ပြည်သူပြည်သား အပေါင်းတို့ နောက်ဆုံးဂါရဝ ပြုနိုင်ရေးအတွက် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ရုပ်ကလာပ်များကို ရန်ကုန်မြို့၊ [[ဂျူဗလီဟော]]ခန်းမသို့ ယူဆောင်လာခဲ့ကြသည်။ ဂျူဗလီဟော ခန်းမဆောင်ကြီးများ၏ တိုင်လုံးများ၊ အထက်မျက်နှာကြက်နှင့် နံရံများတွင် ရွှေရောင်ယိုးဒယား ပန်းခက်များဖြင့် ဆင်ယင်သည်။ စင်မြင့်၏အထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေပုံ ပန်းချီကား၊ ဖဆပလ၏ အလံတော်အောက်တွင် ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ချင်း၊ မွန်၊ ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ စည်းရုံးမှု ပန်းချီကားကြီးများကို ချိတ်ဆွဲထားသည်။ ထိုပန်းချီကားချပ်ကြီးများ ရှေ့တွင် ဖဆပလ အလံတော်ကြီးနှစ်ခုကို အလျားလိုက်ချထားသည်။ ဂျူဗလီဟော ခန်းမ၏ စင်မြင့်ရှေ့၌ ရှိသော အခန်းများအနက် ရှေ့ဆုံးမှ အခန်းသုံးခန်းတွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ်များကို ဂါရဝပြုခံရန် စီစဉ်နေရာချထားသည်။ ကျန်သော အခန်းနှစ်ခန်းကို ပရိသတ်များ ဂါရဝပြုခန်းအဖြစ် သတ်မှတ်စီမံထားသည်။ စင်မြင့်၏ ရှေ့ဆုံးအလယ်တည့်တည့်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေချထားသော မှန်ခေါင်းဖြင့်၊ ရွှေချထားသော သလွန်ထက်၌ တင်ထားပြီး [[ထီးဖြူ]]နှစ်လက်မိုး ထားသည်။ နောက်ဖက်ခြေရင်းတွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ငါးဦးဖြစ်သော ဦးဘချို၊ ဦးဘဝင်း၊ သခင်မြ၊ မန်းဘခိုင်၊ ဦးရာဇတ် တို့၏ ရုပ်ကလာပ်များကို ပြင်ဆင်ထားရှိ၍ ထီးဖြူတစ်လက်စီ မိုးထားသည်။ စင်မြင့်၏ လက်ယာဘက်တွင် အတွင်းဝန် အိုင်စီအက်စ် ဦးအုန်းမောင်နှင့် သက်တော်စောင့် မောင်ထွေး တို့၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ထီးဖြူတစ်လက်စီ မိုးပေးထားသည်။ စင်မြင့်၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို စော်ဘွားကြီး၏ အဆောင်အယောင်နှင့် အညီ [[သံလျင်း]]ပေါ်၌ [[သလွန်]]တင်၍ ထီးဖြူများ မိုးထားသည်။ <ref name="လှမြင့်သံတ၁မ၁၈">(ဂျူဗလီဟောမြင်ကွင်း၊တိုက်စိုး)(၁၉၄၇ခုနှစ်ထုတ်ဝေခဲ့သော စာနယ်ဇင်းကောတ်နှုတ်ချက်များ){{ref|လှမြင့်သံတ၁မ၁၈|လှမြင့်၊သံတော်ဆင့်၊တ၁မ၁၈}}</ref> ဈာပန ကော်မတီသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ဂျူဗလီဟောခန်းမကြီးတွင် ၆ လ ထားရှိပြီး ပြည်သူလူထု အပေါင်း၏ ဂါရဝပြု ခံယူရန်စီစဉ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် ဈာပန]] အဖြစ် အာဇာနည်ကုန်းသို့ ပို့ဆောင်ဂူသွင်းခဲ့သည်။ == ဂုဏ်ပြုခြင်းများ == ===အာဇာနည်နေ့ ဂုဏ်ပြုကဗျာ=== အောက်ဖော်ပြပါကဗျာအား မူလတန်းကျောင်းများ၏ ကျောင်းသင်ခန်းစာများတွင်လည်း ထည့်သွင်း သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ :'''အောင်ဆန်းဇာနည်''' :ဖေဖော်ဝါရီ ဆယ့်သုံး မှာ :ဗိုလ်ချုပ်မွေးနေ့ပါ၊ :တစ်ထောင့်ကိုးရာတစ်ဆယ့်ငါး :ရှေ့နေ ဦးဖာသား၊ :ဇာတိ နတ်မောက် မကွေးခရိုင် :သိကြများ ခုတိုင်၊ :ကြံ့ကြံ့ခိုင်လို့ ဇာနည်ဘွား :မိခင်ဒေါ်စုသား၊ :တစ်ထောင့်ကိုးရာလေးဆယ့်ခွန် :ပြောင်းကြွ တမလွန်၊ :မျက်ရည်သွန်လို့ ဘဝင်ညှိုး :ဇူလိုင် တစ်ဆယ့်ကိုး။ :ပြည်ထောင်စုရဲ့ ကျေးဇူးရှင် :ဗိုလ်ချုပ် တို့ဖခင်၊ :ကောင်းစေချင်တဲ့ မှာစကား :ငါတို့ မမေ့အား။ {{cquote|'''အာဇာနည်ဗိမာန်ဋီကာ''' အလွန်ကောင်းစွာ ကမ္ဘာတည်မည့်<br/> အာဇာနည်ဗိမာန်ပုထိုးကိုဖြင့်<br/> ပါရမီဓိဌာန်တစ်မျိုးရယ်နှင့်<br/> ရှိခိုးကာဆရာကန်တော့ချင်ရဲ့ မြန်မာမတော့ပူစရာမို့၊<br/> တစ်ဗျူဟာအောင်ခမန်းတွင်မှ<br/> လူမသမာ အမှောင်သန်းချိန်မို့<br/> သောင်ကမ်းမို့မို့ဆီက ဖောင်နန်းကူးတို့နှင့်<br/> အကြေဒဂုန်တည်းဟူသော ရေစုန်မျောလေရဲ့<br/> <br/> ဪ- တောင်နန်း မြောက်နန်း၊<br/> အဆောင်ဆောင်ကြငှန်းနဲ့ အခေါင်မမြန်းရခင်က<br/> အောင်ပန်းညို့ရရှာတဲ့ အောင်ဆန်းတို့ သေပုံနှမြော...}} == အာဇာနည်နေ့ နိဂုံး ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ == * [[စော၊ ဦး (ဂဠုန်)|ဂဠုန်ဦးစော]] *[[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]] == ကိုးကား == {{reflist|2}} === ရည်ညွန်းစာ === * {{note|လှမြင့်သံတ၁မ၁၈}} လှမြင့်၊ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)၊ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏နောက်ဆုံးခရီး၊ အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၁၈၊ မြန်မာသံတော်ဆင့်၊ ၁၄-၂၀ ဇူလိုင်လ ၂၀၁၂ == ပြင်ပလင့်များ == * [http://www.youtube.com/watch?v=N003jRV75kc ဗိုလ်ချုပ်ကို ဘယ်သူသတ်] (Youtube မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်)။ {{အာဇာနည်ကိုးဦး}} {{မြန်မာ့ ရာသီ‎}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ]] 0ua4sms7c6co3w86njyv089un9e3pku 0 8800 1042603 872944 2026-07-09T10:56:36Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] 1042603 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နန်း​တော်​ရှေ့ဆရာတင် | image = [[File:SayarTin.jpg]] | birth_name = ​မောင်​မောင်တင် | birth_date = ၁၈၉၄ ခုနှစ် <br/> မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၆ခုနှစ် | birth_place = [[မန္တလေးမြို့]]<ref>ပြည်သူချစ်​သောအနုပညာသည်များ - လူထု​ဒေါ်အမာ</ref> | death_date = ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက် <br/> မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၀ ခုနှစ်၊ တပေါင်း လဆန်း ၁၄ ရက် | death_place=မန္တလေးမြို့| occupation = {{hlist|​တေး​ရေးဆရာ|အဆို​တော်|​ဇာတ်ဆရာ|ဇာတ်မင်းသား|အငြိမ့်အဖွဲ့​ခေါင်း​ဆောင်|ရုပ်​​​သေးမင်းသမီး|ရာဇဝတ်အုပ်|​ဆေးစပ်သူ}} | known_for = ​တေး​ရေးဆရာ | parents = ဦးမှန် + ​ဒေါ်မမ | spouse = (၄)​​ယောက်/(၆)​ယောက် | children = [[ရွှေမန်း​​​​​​​​​​​​ညွန့်လှိုင်]]၊ [[ရွှေနန်းတင်]]အပါအဝင်(၁၃)​ယောက် }} '''နန်း​တော်​ရှေ့ဆရာတင်(၁၈၉၄-၁၉၄၉)''' သည် မြန်မာ့ဂီတ​လောကတွင် ထင်ရှား​ကျော်ကြားလှ​သော ဂီတစာဆိုကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဆရာတင်​ရေးသားခဲ့​သော သီချင်းများမှာ ယ​နေ့တိုင် ​​ကျော်ကြား​နေဆဲဖြစ်သည်။ == ငယ်စဉ်ဘဝ == မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၆ ခုနှစ်၊ ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင် [[မန္တလေးမြို့]] နန်းတော်ရှေ့ရပ်နေ မြို့စားရေးမင်း ဦးမှန်နှင့် ဒေါ်မမတို့က မန္တလေးမြို့ အရှေ့ပြင်၊ စကျင်ဝအရပ်၌ မွေးသည်။<ref>[http://www.sagarwarmyae.info/sagarwar/2011june/%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%82%95%E1%80%86%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%B9.pdf]{{Dead link|date=January 2021}}(စာမျက်နှာ-၄)</ref><ref>မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)၊ နှာ ရ၄ တွင် မသ ၁၂၅၆</ref>ငယ်အမည်မှာ မောင်မောင်တင် ဖြစ်သည်။ ဝန်စာရေးဦးကြီးမှာ ဆရာတင်၏ ဦးလေး(အဖမျိုးရိုး)ဖြစ်သည်။ (လူထုဒေါ်အမာ ရေးသားသည့် ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များစာအုပ်တွင် မန္တလေးမြို့ အရှေ့ပြင်၊ စကျင်ဝအရပ်၌မွေးသည်ဟု ပါရှိသည်။ နောက်ပိုင်း၌ ဦးသော်ဇင်ရေးသည့် နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် စာအုပ်တွင် ကြည့်မြင့်တိုင် ထီးတန်းရပ်တွင် မွေးသည်ဟု ဆိုသည်။) ၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် တောင်ဒွာလောင်းရပ်ရှိ ဦးစံအေးနေအိမ် မူလတန်းကျောင်းတွင် ၄ တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဝက်စလီယံ ယောက်ျားလေးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး ခုနစ်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ == ဂီတစာဆို == ကွန်ပေါင်ဒါ(ခေါ်) ဆေးစပ်သူ၊ ပတ္တလားဆရာ၊ အငြိမ့်တီးဝိုင်းအဖွဲ ခေါင်းဆောင်၊ အငြိမ့်သီချင်းရေးဆရာ၊ ဓာတ်ပြားသီချင်းရေးဆရာ၊ အငြိမ့်ထောင်ဆရာ၊ စန္ဒရားဆရာ၊ အဆိုတော်၊ ဇာတ်ထောင်ဆရာ၊ ဇာတ်မင်းသားကြီး၊ ရုပ်စုံသဘင် သီချင်းရေးဆရာ၊ ရုပ်သေးမင်းသမီး၊ ရာဇဝတ်အုပ်၊ အသံတိတ်ရုပ်ရှင် သီချင်းရေးဆရာ စသည့် အလုပ်အကိုင်များ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဆရာတင်သည် အသက် (၂၀) မတိုင်ခင်ကပင် သီချင်းများစရေးခဲ့သည်။ ဂီတတွင် အထူးစိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး၊ အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ်တွင် '''မယ်အေးလေးက ပို့တဲ့မေတ္တာ'''သီချင်းကို ပထမဆုံးရေးသား၍ ယုဇနအေးစိန်အငြိမ့်က မအေးစိန်ကို ပူဆာ၍ဆိုခိုင်းခဲ့သည်။ နန်းတော်ရှေ့ ချစ်တီးဘုရားကျောင်းအနီး နေထိုင်သူဖြစ်၍ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်ဟု မအေးစိန်က အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုမှ ယုဇနအငြိမ့်၌ ပတ္တလားဆရာအဖြစ် ခြေစုံပစ်ဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ခန့်တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၇ တွင် မန္တလေးသို့ ပြန်လည်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့သည်။ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်သည် သီချင်းပေါင်း ၃၀ဝ ခန့် ရေးသားခဲ့ပြီး အောင်ပင်လယ်၊ တောင်သမန်၊ ရွှေပြည်စိုး၊ မြနန္ဒာ၊ လက်ရေတစ်ပြင်တည်း၊ ရွှေမင်းဂံ၊ မြန်မာ့ဂုဏ်ရည်၊ ရွှေမိုးညို၊ ရွှေဘိုသနပ်ခါး၊ [[ဆင်ကြီးဂဠုန်ချီ (သီချင်း)|ဆင်ကြီးဂဠုန်ချီ]]၊ ကျွဲမကြည်အောင်၊ အလှူ့ရှင်၊ ရွှေဘိုသနပ်ခါး စသည့် သီချင်းများမှာ အထူးထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ဆရာတင်သည် 'တောင်သမန်' 'သူဌေးဝါဒ' စသည့် သီချင်းများကိုလည်း ကိုယ်တိုင်သီဆို ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့သည်။ 'အာယားမ' သီချင်းကို တေးသံရှင်မာမာအေးက နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်ရေးသည်ဟု မှားယွင်းခဲ့သဖြင့် နှောင်းလူများ အမှတ်မှားနေကြသည်။ အမှန်မှာ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် ရေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာညွန့်ဆရာတင် ရေးသားခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ မူရင်းသီဆိုသူမှာ ဥဩမယ်တင် ဖြစ်သည်။ ထိုအမှားအကြောင်းကို ဥဩမယ်တင်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက်သီဆိုသည့် မန်းပန်တျာ နီနီဝင်းက (၂၀၂၃)ခုနှစ်၌ပြောခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၄၉ ခု၊ မတ်လ ၁၂ ရက် မန္တလေးမြို့ကို ကရင်များအသိမ်းတွင် နန်းရှေ့ ခင်မကန်ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးသုမနကျောင်းတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဆရာတင်သည် ဇနီး(၄)ယောက် (ဦးသော်ဇင် စာအုပ်တွင် ၆ယောက်)နှင့် သားသမီး(၁၃)ယောက် ရှိခဲ့သည်။ ဇာတ်သဘင်လောက၌ [[ရွှေမန်းညွန့်လှိုင်]]နှင့် [[ရွှေနန်းတင်]]တို့ နှစ်ဦးမှာ နန်းတော်ရှေ့ ၏ သားသမီးများဖြစ်ကြသည်။ ဆရာတင်မှာ ဒေါ်သင်၊ ဒေါ်တင်(မင်းသမီး ပေါ်လင်တင်)၊ ဒေါ်သိန်းမြနှင့် တံခွန်တိုင်သူ ဒေါ်မြသောင်းခင် ဟူ၍ ဇနီး ၄ ဦး ရှိခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်မင်းသား ရွှေနန်းတင်မှာ ဆရာတင်နှင့် ဒေါ်တင် (မင်းသမီး ပေါ်လင်တင်) တို့က ဖွားမြင်သည့် သားဖြစ်သည်။ [[File:Bronze Statute of Nandawshay Saya Tin.jpg|100px|thumb|အမျိုးသားဇာတ်ရုံရှိ ရုပ်တု]] [[File:Nandawshay Saya Tin.jpg|thumb|မန္တလေး အမျိုးသား ကဇာတ်ရုံ ရှေ့ရှိ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် ရုပ်တု]] == ရေးသားခဲ့သော သီချင်းများ == *[[ကမ္ဘောဇ (သီချင်း)]] *[[ကတ္တီပါဖိနပ် (သီချင်း)]] *[[ကိုဩဇာ (သီချင်း)]] *[[ကြားဖူးကြရဲ့လား (သီချင်း)]] *[[ကြင်စဦး (သီချင်း)]] *[[ကျေးရွာဝါဒ (သီချင်း)]] *[[ကျောက်စိမ်းတွင်း (သီချင်း)]] *[[ကျွဲမ (သီချင်း)]] *[[ချစ်ပါရမီ (သီချင်း)]] *[[ချိုးနှစ်ကောင် (သီချင်း)]] *[[စစ်ကိုင်းတံတား (သီချင်း)]] *[[စိမ်းမြရံချယ် အောင်ပင်လယ် (သီချင်း)]] *[[စည်တော်ကြီး (သီချင်း)]] *[[စွယ်တော်ခိုးခန်း (သီချင်း)]] *[[ဆင်းရဲသားဝါဒ (သီချင်း)]] *[[ဆင်ကြီးဂဠုန်ချီ (သီချင်း)]] *[[တို့ရွှေနန်း (သီချင်း)]] *[[တူမပေးဒေါ်မြိုင်သခင် (သီချင်း)]] *[[တောင်ပြုံး (သီချင်း)]] *[[တောင်တော်သခင်မ (သီချင်း)]] *[[တောင်သူပျို (သီချင်း)]] *[[ဓမ္မစကြာ (သီချင်း)]] *[[နောဧကနော (သီချင်း)]] *[[ပဉ္စသိင်္ခ (သီချင်း)]] *[[ပုဏ္ဏမီမြမေတ္တာရှင် (သီချင်း)]] *[[ပြန်ပေါင်းထုပ် (သီချင်း)]] *[[ပိတောက်ရွှေဝါ (သီချင်း)]] *[[မိုးပစ္စုန် (သီချင်း)]] *[[မြန်မာ့ဓလေ့ (သီချင်း)]] *[[မေမြို့ကချစ်သူ (သီချင်း)]] *[[မော်တော်ကား (သီချင်း)]] *[[မန်းသဘင်မြရင် (သီချင်း)]] *[[မြနန္ဒာ (သီချင်း)]] *[[မြန်မာနရီမှူး (သီချင်း)]] *[[မြိုင် (သီချင်း)]] *[[ယောက်ျားဆုပန် (သီချင်း)]] *[[ယမုန်နာ (သီချင်း)]] *[[ရိုး⁠ရိုးလေဘာတီ (သီချင်း)]] *[[ရန်ကုန်သူ (သီချင်း)|ရွှေဘိုသနပ်ခါး (သီချင်း) (နောင်တွင် ကိုအံ့ကြီးက ရန်ကုန်သူအမည်ဖြင့်ဆို)]] *[[ရှစ်ဌာနသာလာယံ (သီချင်း)]] *[[ရွှေလမ်းငွေလမ်း (သီချင်း)]] *[[ရွှေကျီးညို (သီချင်း)]] *[[ရွှေမိုးညို (သီချင်း)]] *[[ရွှေမင်းဂံ (သီချင်း)]] *[[:wikisource:my:ရွှေပြည်စိုး|ရွှေပြည်စိုး (သီချင်း)]] *[[လက်ရည်တပြင်တည်း (သီချင်း)]] *[[လှောင် (သီချင်း)]] *[[ဝိသာခါ (သီချင်း)]] *[[သုံးရွှေ့လည် (သီချင်း)]] *[[သူဌေးဝါဒ (သီချင်း)]] *[[သိန်းထီဆုကြီး (သီချင်း)]] *[[သော့တွဲ (သီချင်း)]] *[[ဧရာဝတီ (သီချင်း)]] *[[အရမ်းဆုံးဝါဒ (သီချင်း)]] *[[အလှူ့ရှင် (သီချင်း)]] *[[ဦးကလိန် (သီချင်း)]] *[[ရာသီ​တော်ဦး (သီချင်း)]] *[[အောင်ပင်လယ် (သီချင်း)]]<ref>နေထွတ်၏ 'မန္တလေးအဘိဓာန်' စာအုပ်</ref> == ကိုးကား == <references/> # နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် (ဦးသော်ဇင်) # ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ ရှင်များ (လူထုဒေါ်အမာ) # ဇာတိမာန်တေး(မုံရွာ ဝင်းဖေ) # နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်နှစ်တစ်ရာပြည့်( စစ်ကိုင်းလှရွှေ)ငွေတာရီ ၉/၉၄ {{DEFAULTSORT:တင်၊ ဆရာ၊ နန်းတော်ရှေ့}} {{Lifetime|၁၈၉၄|၁၉၄၉|}} [[Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] rqomoy549m0p4uqf7dn9ra6he0e1g3k 0 8865 1042557 1039486 2026-07-09T08:53:45Z ~2026-38875-60 145404 /* သမိုင်း */ စာလုံးပေါင်းအမှန် 1042557 wikitext text/x-wiki {{Infobox မြို့ <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = Kyaikto <br /> ကျိုက်ထိုမြို့ | other_name = | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English -->ဍုၚ်ကျာ်ထဝ် | nickname = | settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = Kyaikto.jpg | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = | shield_size = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = Myanmar<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = ကျိုက်ထိုမြို့နယ် တည်နေရာပြ မြေပုံ <!-- Location ------------------>| coordinates_display = | coordinates_region = ဒေသ | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = [[File:Flag of Myanmar.svg|25px]] [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | subdivision_type1 = ပြည်နယ်၊ တိုင်း | subdivision_name1 = {{flag|မွန်ပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = ခရိုင် | subdivision_name2 = [[ကျိုက်ထိုခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ် | subdivision_name3 = [[ကျိုက်ထိုမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = ကျိုက်ထိုမြို့နယ် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွင့်ဖြိုးရေးကောင်စီ | leader_title = | leader_name = | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | area_magnitude = | unit_pref = Imperial <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = ၃၆၅.၇ | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = ၂၀၀၅ | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = လူမျိုးများ | population_blank1 = ဗမာ၊ ကရင်၊ ပအိုဝ်း <br /> | population_blank2_title = ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု | population_blank2 = <br /> [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊[[ခရစ်ယာန်]]၊[[အစ္စလာမ်]] | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = | utc_offset = | timezone_DST = | utc_offset_DST = | latd = 17 | latm = 18 | lats = | latNS = N | longd = 97 | longm = 1 | longs = 37 | longEW = E | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = ၀၅၇ | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = }} '''ကျိုက်ထိုမြို့ မွန်ဘာသာ-ဍုၚ်ကျာ်ထဝ်''' သည် [[ရန်ကုန်]]-[[မော်လမြိုင်]] အဝေးပြေးကားလမ်းကြီးနှင့် [[မီးရထား]]လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရန်ကုန်မှ ၉၅ မိုင် ပဲခူးမှ ၄၈ မိုင် အသီးသီး ကွာဝေးသည်။ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်ထိုခရိုင်]]၏ လက်အောက်တွင် ရှိသော မြို့တစ်ခုပြီး ယခင်က ကျိုက်ထိုမြို့နယ်နှင့် [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]] သည် ဝန်ထောက်ရုံးစိုက်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃၆၅.၇ မိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်း၏။<ref>https://www.moi.gov.mm/local-info/3126</ref> ==သမိုင်း== ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၅၁၄ ခုနှစ် ဟံသာဝတီပြည်ကို တည်ထောင်သောအခါ အရန်မြို့ ၃၂ မြို့တွင် မွန်ဘာသာဖြင့် ကျိုက်ထော ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့် ရွှေဘုရားမြို့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြို့ကို မြို့စား ဗျဂ္ဃ က စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မင်းသား မောင်ဂုံ ဒိုင်းဝန် နှင့် ပုလဲဝန်တို့က မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်ဆို၏။ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ ပြီးနောက် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် သထုံ-ဒိစကြိတ်အောက် လွှဲပြောင်းပြီး သထုံခရိုင်ခွဲ နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။<ref>https://www.moi.gov.mm/local-info/3126</ref><ref>https://www.facebook.com/283056645194715/posts/496467617186949/</ref><ref>https://www.facebook.com/586009335092491/posts/1261545754205509/</ref> ဤမြို့တွင် မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်ကပင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျိုက်ထိုနယ်မှ ကျေးရွာပေါင်း ၁၇ ရွာကို [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူးခရိုင်]] [[သနပ္ပင်မြို့နယ်]]သို့ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်ရသဖြင့် အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင် ၈၃ မိုင်မျှ လျှော့သွားခဲ့ရသည်။ သို့သော် ၂၀၁၈-၁၉ ခုနှစ် စစ်တမ်းများအရ စိုက်ပျိုးမြေ ဧရိယာဧက ၂၃၄၀၁၇ ရှိသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် ဗမာလူဦးရေ အများဆုံးနေထိုင်ပြီး၊ ကရင်လူမျိုးများ ဒုတိယအများဆုံးနေထိုင်ကာ ပအိုဝ်းလူမျိုး တတိယအများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ==စီးပွားရေး== ယခင်က ကျိုက်ထိုမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးနိုင်သော လယ်မြေများ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။ တစ်ဖန်မြို့၏ တောင်ဘက်တွင် လယ်မြေများကို [[ပင်လယ်]]ရေကတိုက်စားလေ့ရှိသဖြင့် လယ်ယာလုပ်ကိုင်နိုင်သော မြေများ ပိုမိုနည်းပါးရလေသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှ ထွက်သော ဆန်စပါးများသည် နယ်သူနယ်သားများအတွက် တစ်ခါတစ်ရံ မလုံမလောက် ဖြစ်တတ်သဖြင့် ပဲခူးနယ်မှ ဆန်စပါးများကို ဝယ်ယူတင်သွင်းရခဲ့သည်။ ထိုသို့ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှ မြေများလွှဲပြောင်းပေးလိုက်ရခြင်း၊ လယ်မြေများ ရေတိုက်စားခံရခြင်း၊ [[ဆန်]]စပါးအထွက်နည်းခြင်းတို့ကြောင့် ကျိုက်ထိုမြို့မှာ ယခင်ကလောက် စည်ကားဖွံ့ဖြိုးခြင်းမရှိခဲ့ချေ။ သို့သော် ၂၀၁၈-၁၉ ခုနှစ် စစ်တမ်းများအရ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လျက်ရှိသည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အဓိကလုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့မှ [[ငါး (တိရစ္ဆာန်)|ငါး]]၊ [[ငါးခြောက်]]၊ [[ရာဘာ]]၊ [[ဝါး]]ပတ်ဦးထုပ်များနှင့် [[ခုံဖိနပ်]]များ၊ [[ကွမ်းရွက်ပင်|ကွမ်း]]၊[[ကွမ်းသီးပင်|ကွမ်းသီး]]၊ [[အုန်းသီး]] အပြင် အခြားသော ကုန်ပစ္စည်း အချို့ထွက်ရှိသည်။ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ခြေတွင် ဆေးဘက်ဝင် အပင်များ၊ ဝါး၊ [[ကြိမ်]]ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ ထွက်ရှိသည်။ ==မြေမျက်နှာသွင်ပြင်== ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှအမြင့် ၃၅ ပေ အထက်တွင် တည်ရှိသည်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် မြင့်မားသော ပေါင်းလောင်းတောင်တန်းကြီးနှင့် တောင်ဘက်တွင် ပင်လယ်ရေပြင်က နယ်နမိတ်သတ်မှတ်ထားသဖြင့် မြို့၏ ရှုခင်းမှာ သာယာစိုပြေသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ဖြစ်၍ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၆၁၈ ပေဖြစ်ပြီး မြို့နယ်၏ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမျာ အနောက်အရပ်ဖြစ်သည်။ ကတတ်ချောင်းခေါ် ကျိုက်ထိုချောင်းသည် ကျိုက်ထိုမြို့ကို တောင်နှင့်မြောက် ဖြတ်၍ စီးဆင်းသည်။ ကတတ်ချောင်း၏ အရှေ့ဘက်သည် မြို့၏ စည်ကားသော အချက်အချာ ဒေသဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်မှာမူ ကော့စံနိုင်၊ ဘောဂနာ စသော ရပ်ကွက်များ သာဖြစ်သည်။ ကတတ်ချောင်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ကို ဆက်သွယ်သော တူးမြောင်းတစ်ခုကို [[၁၈၈၂]] ခုနှစ်က စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ [[၁၈၉၃]] ခုနှစ် ကုန်ခါနီးတွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ထိုတူးမြောင်းသည် ၁၃ မိုင် ရှည်လျား၍ ငွေ ၁၀ သိန်းခန့် ကုန်ကျလေသည်။ တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်တောင်းမြစ်မှ [[မော်လမြိုင်|မော်လမြိုင်မြို့]]အထိ လှေသမ္ဗာန်များ သွားလာနိုင်သော တူးမြောင်းတစ်ခု ဖောက်လုပ်ရန်ဖြစ်သည်။ [[File:View from the Kyaikto Pagoda.jpg|thumb|ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ပေါ်ရွာလေး]] စစ်တောင်း-ကျိုက်ထို တူးမြောင်းသည် [[စစ်တောင်းမြစ်]]ဝရှိ ဝင်းပတောရွာနှင့် ကျိုက်ထိုမြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးခဲ့လေသည်။ ဝင်းပတောရွာနှင့် ကျိုက်ထိုမြို့ ဘောဂနာရွာများတွင် ရေတံခါးများ ထားရှိခဲ့သည်။ ဝင်းပတောရွာရှိ ရေတံခါးမှာ ပျက်စီးလာခဲ့သဖြင့် [[၁၈၉၇]] ခုနှစ်တွင် [[မုပ္ပလင်]] ရွာ၌ ရေတံခါးပြောင်းလဲ ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။ ပင်လယ်ကမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ဖောက်ထားသော စစ်တောင်း-ကျိုက်ထိုတူးမြောင်းမှာ ပင်လယ်ရေ တိုက်စားသဖြင့် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပျက်စီးသွားလေသည်။ သို့ဖြင့် စစ်တောင်းမြစ်မှ မော်လမြိုင်အထိ တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ရန် စီမံကိန်းမှာလည်း လက်လျှော့လိုက်ရလေသည်။ စစ်တောင်းမြစ်ဝရှိ ဝင်းပတောရွာမှာလည်း ကမ်းပြိုသဖြင့် လုံးဝ ပျက်စီးသွားခဲ့လေသည်။ ==ရာသီဥတု== ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၄၄ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် နှင့် အနိမ်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၁၃ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ နှစ်အလိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မိုးရေချိန်နှင့် အပူချိန်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ ! rowspan="3" |စဉ် ! rowspan="3" |ခုနှစ် ! colspan="2" |မိုးရေချိန် ! colspan="2" |အပူချိန် |- | rowspan="2" |မိုးရွာရက် | rowspan="2" |စုစုပေါင်း မိုးရေချိန်(လက္မ) |နွေရာသီ (°C) |ဆောင်းရာသီ (°C) |- |အမြင့်ဆုံး |အနိမ့်ဆုံး |- |၁ |၂၀၁၅ |၁၂၉ |၁၅၈.၄ |၄၁.၇ |၁၃.၀ |- |၂ |၂၀၁၆ |၁၃၄ |၁၃၀.၅၉ |၄၂.၇ |၁၃.၀ |- |၃ |၂၀၁၇ |၁၄၆ |၁၅၄.၉၂ |၄၁.၈ |၁၄.၅ |- |၄ |၂၀၁၈ |၁၃၆ |၁၄၆.၁၈ |၄၀.၇ |၁၃.၅ |- |၅ |၂၀၁၉ |၉၂ |၁၀၆.၂၄ |၄၀.၇ |၁၃.၅ |} ==သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်== ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေမှာ သစ်တော်ဖုံးလွှမ်းမှု ၁၈.၉၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက် သစ်တောကြိုးဝိုင်း ဖုံးလွှမ်းမှုမှာ ၁၈.၉၆ ဖြစ်ပြီး ကြိုးပြင်ကာကွယ် တော်ဖုံးလွှမ်းမှုမှာကား မသိရချေ။ ပေါက်ရောက်သည့် သဘာဝပေါက်ပင်များမှ ပျဉ်းကတိုး၊ ကောင်းမှု၊ ကညင်၊ ပျဉ်းမ၊ မဏိဩဃ၊ သစ်ချ၊ သင်္ကန်း၊ ရေမနေ၊ ဒီးခူးအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၄၅ မျိုးခန့်ပေါက်ရောက်သည်။ တွေ့ရှိရတတ်သည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များမှာ ဂျီ၊ မျောက်၊ တောဝက်၊ ဆတ်၊ တောင်ဆိတ်၊ ချေ၊ မျောက်မျက်ကွင်းဖြူ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ==အခြေခံအဆောက်အအုံများ== ကျိုက်ထို့မြို့နယ်တွင် ယခုအခါ မြို့နယ်ရဲစခန်းတစ်ခု၊ မြို့နယ်အားကစားကွင်းတစ်ခု၊ မြို့နယ်ခန်းမတစ်ခု၊ ဈေးကြီး ၃ ခုနှင့် အဝေးပြေးယဉ်ဂိတ် ၁ ခု၊ ဘူတာရုံ၊ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၂ ခု နှင့် မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၅၀ ခန့်ရှိသည်။ ယခုအခါ မြို့နယ် အိတ်ချိန်းရုံးများ၊ စာတိုက်ရုံး၊ ကြေးနန်းရုံး၊ မိုဘိုင်းစတေရှင်းများဖြင့် တိုးတက်လျက်ရှိသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၏ အခြားထင်ရှားသော နေရာများမှာ [[ကျိုက်ထီးရိုးပြတိုက်]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းကြီး ၂ ခုမှာ နိုင်ငံတော်အတွက် အားကိုးရသော ခေတ်ပညာတတ်လူငယ်လူရွယ်များကို မွေးထုတ်ပေးလျက်ရှိပြီး မွန်ပြည်နယ် ပညာရေးတွင် နာမည်ရှိသည်။ မြို့ပေါ်တွင် ၁၉၅၃ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၁၃၁၇၃ ယောက်ရှိ၏။ ၂၀၁၈-၂၀၁၉ခုနှစ် သန်းခေါင်းစာရင်းအရလူဦးရေမှာ ၁၆၄၈၁၂ယောက် ဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ်တွင် ရှေးက ရှမ်းများနှင့် တောင်သူများ စတင်နေထိုင်ခဲ့သော ရပ်ကွက်များကို ရှမ်းစု၊ တောင်သူစု ဟူ၍ ယခုတိုင် ခေါ်တွင်လျက်ရှိသည်။ ==ထင်ရှားသောနေရာများ== ကျိုက်ထိုမြို့အလယ်တွင် ရွှေဘုံသာ စေတီတော်တည်ရှိ၍ မြို့၏ အရှေ့တောင်ယွန်းယွန်းတွင် [[ကျိုက်ပေါလော ရုပ်ပွားတော်]]တည်ရှိသည်။ ကျိုက်ပေါလော [[ရုပ်ပွားတော်]]ကို ပင်လယ်ထဲမှ ရရှိ၍ သီဟိုဠ်ကျွန်း [[ဒေဝါနံပိယတိဿမင်း]]က ပင်လယ်၌ မျှောလိုက်သော ရုပ်ပွားတော် ၄ ဆူအနက် ကျောက်ဘီးပေါ်တွင် သီတင်းသုံး၍ မျောပါလာသော ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုကျောက်ဘီးကိုလည်း ဘုရားတန်ဆောင်းအတွင်းတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ကျိုက်ပေါလောတန်ဆောင်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင် သွန်းဘုရားကြီးခေါ် ကြေးဆင်းတုတော်တစ်ဆူရှိသည်။ ထိုဆင်းတုတော်မှာ [[မန္တလေးမြို့]] မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ပုံတော်၏ ပုံကိုယူ၍ သွန်းလုပ်ထားသော ရုပ်တုတော်ဖြစ်သည်။ ကျိုက်ထိုမြို့ပေါ်နှင့် မြို့အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ကျောင်းသင်္ခမ်းများ၊ စာသင်တိုက်များ ရှိသည်။ ထင်ရှားသော စာသင်တိုက်များမှာ မဟာမေဃဝန်တိုက်၊ ဘုရားကြီးတိုက်၊ သစ်ချတောင်တိုက်နှင့် တိုက်တောင်ကျောင်းတိုက်တို့ဖြစ်သည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် [[ဗမာ]]၊ [[ကရင်]]၊ [[မွန်]]၊ [[ရှမ်း]]၊ [[ထားဝယ်]]၊ စသော လူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်ကြသည်။ မြို့၏ ကျောထောက်နောက်ခံ[[စီးပွားရေး]]မှာ ထင်သလောက် မကောင်းသောကြောင့် စည်ကားသင့်သလောက် စည်ကားမှုမရှိချေ။ သို့သော် [[ကျိုက်ထီးရိုးဘုရား|ကျိုက်ထီးရိုးပွဲတော်]] ကာလများတွင် ပိုမိုစည်ကားသည်။ [[File:Kyaikpawlaw Buddha Image Kyaikhto.jpg|thumb|200px|ကျိုက်ပေါလောမှည့်ရှင်တော်ဘုရား]] ကျိုက်ထိုမြို့၏ နောက်ထပ်ထင်ရှားလာသော နေရာတစ်ခုမှာ ကျိုက်ထိုမြို့ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဘုရားသုံးဆူတောင်၊ ဘုရားသုံးဆူကျောင်းတိုက်ကြီးတွင် တည်ဆောက်ပူဇော်ထားသော ဂေါတမဗုဒ္ဓ ထိုင်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ၎င်းရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးမှာ ဉာဏ်တော် (၂၅၅ ပေ ၆ လက်မ) အမြင့်ရှိပြီး [[ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး|အမြင့်ဆုံး ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ]] မြတ်စွာဘုရားကြီး ဟု ထင်ရှားပါသည်။<ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/87380|title=ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးထိုင်တော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ဖြစ်လာမည့် ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ်တုတည်ဆောက်မှု ရာခိုင်နှုန်း ၉၀ ကျော် ပြီးစီးနေပြီး လာမည့်ဧပြီလဆန်းတွင် ဗုဒ္ဓါဘိသေကအနေကဇာတင်ပွဲ ကျင်းပမည်|newspaper=Eleven Media Group|access-date=4 March 2019|archive-date=24 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324170601/https://news-eleven.com/article/87380|url-status=dead}}</ref> == ရပ်ကွက်များ == * ကံ့ကော်ရပ်ကွက် * ကော့စံနိုင်ရပ်ကွက် * တောင်သူစုရပ်ကွက် * ‌မြောက်ပိုင်းရပ်ကွက် * တောင်ပိုင်း ရပ်ကွက် * ဇေယျာမွန်ရပ်ကွက် == ကိုးကား == {{reflist}} # မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) # အင်္ဂလိပ်ဝီကီ # မြန်မာ့အဝါရောင်စာမျက်နှာများ {{မွန်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] == ပြင်ပလင့်ခ် == * [http://burmese.monnews.org/2017/07/26/ကျိုက်ထိုတွင်-ရေအားလုံး/] *[http://www.news-eleven.com/local/40172] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170724215010/http://www.news-eleven.com/local/40172 |date=24 July 2017 }} 7ra557wuj5kxs1rccln9x60ce11g2g3 0 9604 1042559 949797 2026-07-09T08:59:45Z ~2026-38875-60 145404 /* */ စာလုံးပေါင်းအမှန် 1042559 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ဘီးလင်းမြို့ | native_name = {{mnw|ၜဳကလေၚ်}} | official_name = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Bilin, Mon State.jpg | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = ဘီးလင်းမြို့နယ် တည်နေရာ | subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|မွန်ပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ကျိုက်ထိုခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = ၁၈,၃၉၂<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၉|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_blank1_title = လူမျိုးစုများ | population_blank1 = ဗမာ၊ကရင်၊ ပအိုဝ်း | population_blank2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | population_blank2_title = ကိုးကွယ်မှု | population_density_km2 = auto | coordinates_display = inline | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 17 | latm = 14 | lats = | leader_title = | longEW = E | longd = 97 | longm = 15 | longs = | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | website = | area_code = ၀၅၇ }} '''ဘီးလင်းမြို့''' ({{lang-en|Bilin}}; {{lang-mnw|ဍုၚ်ၜဳကလေၚ်}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်ထိုခရိုင်]]တွင် တည်တည်ရှိ၍ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ [[ကျိုက်ထိုမြို့]]မှ ၂၂မိုင်ခန့် ကွာဝေးပြီး [[ရန်ကုန်]]-[[မော်လမြိုင်]] အဝေးပြေး ကားလမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ ဘီးလင်းမြို့သည် ကျိုက်ထိုမြို့နှင့် [[သထုံမြို့]]အကြား အလယ်ခန့်တွင် ဘီးလင်းမြစ်၏ လက်ဝဲကမ်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။ ဘီးလင်းမြို့နယ်သည် ၇၂၇ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၍ ကျေးရွာပေါင်း ၅၈ ရွာပါဝင်သည်။ မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၈,၃၉၂ ယောက် <ref name="census-2014"/> ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း၌ မြန်မာလူဦးရေအများဆုံးနေထိုင်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုး နှင့် တတိယအများဆုံးမှာ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့ နေထိုင်ကြသည်။ ဘီးလင်းမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသော ဘီးလင်းမြစ်သည် သထုံခရိုင်အတွင်း သွားလာသယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးအတွက် အရေးပါသော မြစ်ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်သည် [[ကရင်ပြည်နယ်]] အတွင်း မြစ်ဖျားခံ၍ မုတ္တမ တောင်တန်းနှင့် ဘီးလင်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်လျက် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော တောင်ရိုးတောင်တန်းများမှာ ဘီးလင်းတောင်တန်းနှင့် ကေလာသတောင်တန်းတို့ဖြစ်လေသည်။ == ရာသီဥတု == ဘီးလင်းမြို့နယ်သည် မိုးများသော ဒေသဖြစ်သည်။ မိုးရာသီတွင် ဘီးလင်းမြို့သည် ရေလွှမ်းမိုးတတ်သည်။ မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့နှင့် နီးကပ်သော မြို့နယ်ဖြစ်၍ အပူအအေး မပြင်းထန်လှချေ။ == လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး == ကူးသန်းသွားလာရေး လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်များမှာ ကျိုက်ထို-မုတ္တမ မော်တော်ကားလမ်း (၈၃ မိုင်) သည် ဘီးလင်းမြို့နှင့် သထုံမြို့ကို ဖြတ်၍သွားသည်။ ဘီးလင်းမြို့သည် ကျိုက်ထိုနှင့် ၁၉ မိုင်ခန့်ကွာဝေး၍ သထုံနှင့် ဘီးလင်းသည် ၂၃ မိုင်ခန့်ဝေးသည်။ ဘီးလင်းမြို့ကိုပတ်၍ ကရင်ပြည်နယ် ဖာပွန်မြို့သို့မော်တော် ကားလမ်းရှိသည်။ ၇၃ မိုင်ရှည်လျားသည်။ ပဲခူး-မုတ္တမ ( မော်လမြိုင် ) မီးရထား လမ်းသည် ဘီးလင်းမှ ၄ မိုင် ခန့်ဝေးသော နှင်းပုလဲဘူတာကို ဖြတ်ကျော်၍ သွားလေသည်။ == ထင်ရှားသည့်နေရာများ == ဘီးလင်းမြို့၌ မြို့ပိုင်ရုံး၊ မြို့နယ်တရားမနှင့် ရာဇဝတ်တရားသူကြီးရုံး၊ မြို့နယ်သမဝါယမရုံး၊ စာတိုက်၊ ဆေးရုံ၊ အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်း၊ ဈေးစသည့် အစိုးရ အဆောက် အအုံများ ရှိသည်။ ရှေးအခါက အရောင်းအဝယ် စည်ကားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါမူ စစ်ဘေး စစ်ဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပြည်တွင်း သောင်းကျန်းမှုများကြောင့် လည်းကောင်း မြို့အခြေအနေများစွာ ပျက်ပြားခဲ့သည်။ ဘီးလင်းမြို့တွင် ထင်ရှားသော ဘုရားစေတီများမှာ ဘီးလင်းမြို့မှ ၃ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသော ကုသိဇ္ဈာရုံ ဘုရားနှင့် မြို့ပေါ်ရှိ ကြေးသွန်းဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘုရားပွဲတော်များကို တပေါင်းလတွင် ကျင်းပသည်။ မြို့၏ အရှေ့ဘက် ရွှေရောင်ပြတောင်ပေါ်ရှိ ဘုရားစေတီသည်လည်း ထင်ရှားသော စေတီတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူဦးရေ များပြားသောမြို့ဖြစ်သဖြင့် မြို့ပေါ်တွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းပေါင်း ၂ဝ ကျော်မျှ ရှိလေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဘီးလင်း ဟူသော အမည်သည် ဝီလှီ ( ပီးလမ်း ) ဟူသော မွန်စကားမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆဖေါ်ပြချက်အချို့ရှိသည်။ ဘီးလင်းမြို့ကို တပ်မြို့အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီးနောက်တွင် သောဏထေရ်နှင့် ဥတ္တရထေရ်တို့သည် သာသနာပြုရန် ရာမညတိုင်းသို့ကြွရောက်လာကြသည်။ ထိုမထေရ်မြတ်တို့ ကြွရောက်လာသော ဂေါမတ္တိကနဂရမြို့သည် ဘီးလင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကေလာသတောင်ထိပ် စေတီ၏ အနောက်တောင်တွင် အရှေ့တစ်ဝက် တောင်ထိပ်၊ အနောက် တစ်ဝက် မြေညီ၌ တည်သည်။ တင်လဲချက်သော လူတို့အိမ်ကဲ့သို့အိမ်အများရှိ သောကြောင့် ဂေါမတ္တိကဟု ခေါ်တွင်၍ တိုက်ကုလားမြို့ဟုလည်း နှောင်းခေတ်တွင် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ယခုတိုင် တိုက်ကုလားမြို့ဟောင်း နေရာ၊ သို့မဟုတ် တောင်စွန်းဟုခေါ်သော နေရာတွင် မြို့ဟောင်းအပျက်အစီးနေရာကို တွေ့ကြရသေးသည်။ ဘီးလင်းမြို့နယ် အတွင်းရှိ ဇုတ်သုတ်ရွာ အနီးတွင်လည်း ရှေးမြို့ဟောင်း အဆောက်အအုံများကို တူးဖော် တွေ့ရှိရသည့်ပြင်၊ စေတီပုထိုးများတွင်လည်း ကျောက်စာများကို တွေ့ရသည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ကုသိဇ္ဈာရုံဘုရားသည် သောဏထေရ်နှင့် ဥတ္တရထေရ်တို့ကို အကြောင်းပြုပြီး ဘုရားဆံတော်ဌာပနာရာ တန်ခိုးကြီးဘုရား ဖြစ်လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> == ပညာရေး == ဘီးလင်းမြို့၌ အထက်တန်းကျောင်း ၂ [[ကျောင်း]] ရှိသည်။ မူလတန်းကျောင်းပေါင်း များစွာရှိသည်။ ထို့ပြင် ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်းများစွာလည်း ရှိသည်။ == ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == အများစုမှာ[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[ကုသိနာရုံတောင်]]၊ ဒေးခင်တောင်တို့ ရှိသည်။ ဘီလင်းမြို့ အလယ်ပိုင်းတွင် ဘီးလင်းချောင်းရှိပြီး မိုးရာသီ၌ ရေကြီးလေ့ရှိသည်။ မြို့၏ မြောက်ဘက်မှ [[ကရင်ပြည်နယ်]] [[ဖားအံမြို့]]သို့ သွားရာလမ်းရှိသည်။ == စီးပွားရေး နှင့် လူမျိုးများ == မြေပြန့်မြေနိမ့်ဒေသများသည် မြေဩဇာကောင်း၍ စပါးစိုက်ပျိုး ဖြစ်ထွန်းသည်။ တောင်ကုန်း တောင်တန်းဒေသများတွင် [[ကရင်လူမျိုး]]များ၊ ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် တောင်ယာများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘီးလင်းနယ်တွင် ကြံများကိုလည်၊ အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြလေသည်။ [[ဗမာလူမျိုး]]၊ ကရင်လူမျိုးများ အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး]]များလည်း နေထိုင်ကြသည်။ အများစုမှာ ဥယျာဉ်ခြံမြေ ကို လုပ်ကိုင်ကြပြီး ရာဘာစိုက်ပျိုးရေ:လည်း ထွန်းကားသည်။ မြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် [[သကြားစက်]]၊ [[တာယာစက်ရုံ]]၊ တို့ ရှိသေးသည် ( အခု‌တော့ မရှိတော့ပါ)။ အဓိက ထွက်ကုန်များမှာ ရော်ဘာ၊ တောင်ထန်း၊ သစ်၊ ဆီအုန်း၊ တာယာ၊ ကြံ၊ သကြား စသည်တို့နှင့် အခြား လူသုံးကုန် ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ==ကိုးကား== <references/> {{မွန်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] m96s98h5urtb3f7oif1nqmken46nlbi 0 12326 1042516 147651 2026-07-09T04:52:44Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 1042516 wikitext text/x-wiki ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်းမှ အကပညာ ဒီပလိုမာဘွဲ့ရ ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးတသက်စိန် (သောမတ်ဘိုးစိန်) ကို ရန်ကုန်မြို့၌ အဖ ဘုရားဒါယကာ သဘင့် ဦးသျှောင် [[ဖိုးစိန်၊ ဦး (ဂရိတ်)|ဂရိတ် ဦးဖိုးစိန်]]၊ အမိ ဒေါ်ကြင်ယုံတို့မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ဦးတသက်စိန်သည် စစ်ကြိုခေတ်တွင် Diocesan Boys High School ကျောင်းတွင်ခြောက်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးဂျပန်ခေတ်တွင် ဥတ္တမဂျပန်စာသင်ကျောင်း၌ ဂျပန်စာကို ခင်ခရုခမ် အဆင့် အောင်မြင် သည်အထိ သင်ကြားခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၌ တီတီစီကျောင်းတွင် ၁ဝ တန်းအထိ ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ပညာသင်ကြားနေစဉ်ကပင် ဦးတသက်စိန်သည် ဇာတ်ပွဲများတွင် အိမ်ရှေ့မင်းသားအခန်းနှင့် လိုအပ်သော ဇာတ်ကောင် နေရာများ၌ ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ်ခန့်က သူငယ်ချင်း တစ်ဦး၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ ဆောက်ဟမ်တန် (အေအက်စ်တီ) ကျောင်းတွင် လေယာဉ်မောင်း သင်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ သို့သော် ဖခင်ဖြစ်သူ ဘုရားဒါယကာ ဦးဖိုးစိန်က လေယာဉ်မောင်းသင်တန်း တက်ရောက်ခြင်းကို မနှစ်မြို့သဖြင့် လန်ဒန်မြို့သို့ လိုက်သွားပြီး လွတ်လပ်ရေးမရမီက မြန်မာနိုင်ငံ တွင် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုံ သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့ဖူးသော လော့မောင့်ဘက်တန်ထံမှ ထောက်ခံစာကို ရယူ၍ သာမန်လူများ တက်ရောက်နိုင်ခဲသည့် တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်းကို သားဖြစ်သူ ဦးတသက်စိန်အား အပ်နှံပညာသင်ကြားစေခဲ့သည်။ ဦးတသက်စိန်သည် အဆိုပါပန်တျာကျောင်းမှ တော်ဝင်နန်းသုံး ဓားခုတ်ပညာဒီပလို မာဘွဲ့ကိုလည်း ကောင်း၊ Tap Dancing ခေါ် အသံထွက်စေရန် ဖိနပ်တွင် သံခွာ တပ်၍ ကရသောခြေက ပညာဒီပလိုမာဘွဲ့ကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ခြေကပညာတွင် ဆရာဖြစ်အဆင့်အထိ ထူးချွန်ခဲ့သောကြောင့် ဤThe imperial society of Teachers Dancing ဆုတံဆိပ်ကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရ သည်။ ဦးတသက်စိန်သည် ဖခင်ဖြစ်သူ ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်နှင့် အတူ ဇာတ်ကခဲ့ရာ သူ၏ ခြေကပညာကို အခြေခံ၍ မြန်မာ့မူ မြန်မာ့ဟန်မပျက် ဆန်းသစ်တီထွင်ကပြခဲ့သည်။ ဖခင်ကွယ်လွန် ပြီးနောက် အစ်ကိုကြီး ဖြစ်သူဦးကက်နက်စိန်နှင့် အတူ စိန်မဟာ သဘင်ဇာတ်တည်ထောင်ပြီး ကပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ စိန်မဟာ သဘင် လှည့်လည်ကပြရာတွင် တပ်မတော်သားများ အပန်းဖြေ နိုင်ရန်အတွက် တပ်သဘင်ပွဲအဖြစ် ကပြခဲ့ဖူးသည်။ ထို့အပြင် ဦးတသက်စိန်သည် ဆေးရုံရန်ပုံငွေ အလှူပွဲများ၊ မိခင်နှင့်ကလေး စောင့်ရှောက်ရေး အလှူပွဲများ အဖြစ်လည်း ကပြပေးခဲ့ပြီး လူမှုရေးလုပ်ငန်းကို တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မန္တလေး၊ ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီပြတိုက် ရန်ပုံငွေအတွက် ကပြဖျော်ဖြေ ပေးခဲ့သဖြင့် ဦးတသက်စိန်အား သာသနာ့ အကျိုးဆောင် ရွှေတံဆိပ်နှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်လက်မှတ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဦးတသက်စိန်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ဇာတ်သဘင် လောကမှအနားယူ၍ Tourist Burma ၌ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် များ လမ်းညွှန်လုပ်ငန်းကို ဂျပန်၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် ဂျာမန် ဘာသာ သုံးမျိုး ကျွမ်းကျင်စွာအသုံးပြုလျက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဦးတသက်စိန်သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန် တွင် ဇနီး ဒေါ်ရင်ရင်စိန်နှင့် သားသမီးခြောက်ယောက် ကျန်ရစ် သည်။ == ကိုးကား == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) <references/> {{lifetime|၁၉၃၀|၁၉၈၈}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 3ba7joply4owjhuaqdmnjy4ugwwgdmu 1042539 1042516 2026-07-09T07:46:04Z Zawzawaungthwin 100038 စာနိဒါန်း ထည့်သွင်း 1042539 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = တသက်စိန် (သောမတ်ဘိုးစိန်) | image = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1930|04|25}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့ | death_date = {{death date and age|1988|10|26|1930|04|25}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | education = တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်း ([[လန်ဒန်မြို့]]) | occupation = * ဇာတ်မင်းသား * ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် လမ်းညွှန် | notable_works = * တော်ဝင်နန်းသုံး ဓားခုတ်ပညာဒီပလိုမာ * ခြေကပညာဒီပလိုမာ | parents = [[ဖိုးစိန်၊ ဦး (ဂရိတ်)|ဂရိတ်ဖိုးစိန်]]+ ကြင်ယုံ | spouse = ရင်ရင်စိန် }} '''ဦးတသက်စိန် (သောမတ်ဘိုးစိန်)''' (၂၅ ဧပြီ ၁၉၃၀– ၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၈) သည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်းမှ အကပညာ ဒီပလိုမာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သော ထင်ရှားသည့် [[မြန်မာဇာတ်သဘင်]] ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်အနုပညာကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဆန်းသစ်တီထွင်ကပြခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ဖခင်ဖြစ်သူ "ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်" ၏ အနုပညာ အမွေဆက်ခံသူအဖြစ် "စိန်မဟာသဘင်" ကို ဦးစီးခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇာတ်သမားလာလျှင် မှတ်သားစရာပါရမည်၊ ဇာတ်သမားပြန်လျှင် မှတ်သားစရာကျန်ရမည် {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/jaattsmaalaalng-mttsaacraaprmnny-jaattsmaapnlng-mttsaacraaknrmnny |access-date=2026-07-09 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးတသက်စိန် (သောမတ်ဘိုးစိန်) ကို ရန်ကုန်မြို့၌ သဘင့် ဦးသျှောင် [[ဖိုးစိန်၊ ဦး (ဂရိတ်)|ဂရိတ် ဦးဖိုးစိန်]]၊ အမိ ဒေါ်ကြင်ယုံတို့မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=လှကွန့် |date=2018-06-07 |title=ဂရိတ် ဦးဖိုးစိန် နဲ့ ပထမ ကျောင်းသားသပိတ် |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2018/06/07/160510.html |access-date=2026-07-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ဦးတသက်စိန်သည် စစ်ကြိုခေတ် တွင် Diocesan Boys High School ကျောင်းတွင် ခြောက်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊[[ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်|ဂျပန်ခေတ်]] တွင် ဥတ္တမဂျပန်စာသင်ကျောင်း၌ ဂျပန်စာကို ခင်ခရုခမ် အဆင့် အောင်မြင် သည်အထိ သင်ကြားခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၌ တီတီစီကျောင်းတွင် ၁ဝ တန်းအထိ ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ == ဇာတ်မင်းသားဘဝ == ပညာသင်ကြားနေစဉ်ကပင် ဦးတသက်စိန် သည် ဇာတ်ပွဲများတွင် အိမ်ရှေ့မင်းသားအခန်းနှင့် လိုအပ်သော ဇာတ်ကောင် နေရာများ၌ ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ်ခန့် တွင် သူငယ်ချင်းတစ်ဦး၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ ဆောက်ဟမ်တန် (အေအက်စ်တီ) ကျောင်းတွင် လေယာဉ်မောင်းသင်ရန် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ သို့သော် ဖခင်ဖြစ်သူ ဘုရားဒါယကာ ဦးဖိုးစိန်က လေယာဉ်မောင်းသင်တန်း တက်ရောက်ခြင်းကို မနှစ်မြို့သဖြင့် လန်ဒန်မြို့သို့ လိုက်သွားပြီး လွတ်လပ်ရေးမရမီက မြန်မာနိုင်ငံ တွင် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုံ သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးသော [[မောင့်ဗက်တင်၊ လူဝီ|လော့မောင့်ဘက်တန်]] ထံမှ ထောက်ခံစာကို ရယူ၍ သာမန်လူများ တက်ရောက်နိုင်ခဲသည့် တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်းကို သားဖြစ်သူ ဦးတသက်စိန်အား အပ်နှံပညာသင်ကြားစေခဲ့သည်။ ဦးတသက်စိန်သည် အဆိုပါပန်တျာကျောင်းမှ တော်ဝင်နန်းသုံး ဓားခုတ်ပညာဒီပလိုမာဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ Tap Dancing ခေါ် အသံထွက်စေရန် ဖိနပ်တွင် သံခွာ တပ်၍ ကရသောခြေက ပညာဒီပလိုမာဘွဲ့ကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ ဦးတသက်စိန်သည် ဖခင်ဖြစ်သူ ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်နှင့်အတူ ဇာတ်ကခဲ့ရာ သူ၏ ခြေကပညာကို အခြေခံ၍ မြန်မာ့မူ မြန်မာ့ဟန်မပျက် ဆန်းသစ်တီထွင်ကပြခဲ့သည်။ ဖခင်ကွယ်လွန်ပြီး နောက် အစ်ကိုကြီး ဖြစ်သူ [[ကက်နက်စိန်|ဦးကက်နက်စိန်]] နှင့် အတူ စိန်မဟာသဘင်ဇာတ် တည်ထောင်ပြီး ကပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ စိန်မဟာသဘင် လှည့်လည်ကပြရာတွင် တပ်မတော်သားများ အပန်းဖြေ နိုင်ရန်အတွက် တပ်သဘင်ပွဲအဖြစ် ကပြခဲ့ဖူးသည်။ ထို့အပြင် ဦးတသက်စိန်သည် ဆေးရုံရန်ပုံငွေ အလှူပွဲများ၊ မိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေး အလှူပွဲများ အဖြစ်လည်း ကပြပေးခဲ့ပြီး လူမှုရေးလုပ်ငန်းကို တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == ရရှိခဲ့သောဆုတံဆိပ်များ == ဦးတသက်စိန် သည် လန်ဒန်ရှိ ပန်တျာကျောင်း ၌ အကပညာသင်ကြားစဥ် ခြေကပညာတွင် ဆရာဖြစ်အဆင့်အထိ ထူးချွန်ခဲ့သောကြောင့် The imperial society of Teachers Dancing ဆုတံဆိပ်ကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် [[မန္တလေးမြို့]] ရှိ [[ဦးခန္တီ|ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီ]] ပြတိုက် ရန်ပုံငွေအတွက် ကပြဖျော်ဖြေပေးခဲ့သဖြင့် ဦးတသက်စိန်အား သာသနာ့ အကျိုးဆောင် ရွှေတံဆိပ်နှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်လက်မှတ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ဦးတသက်စိန်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှအနားယူ၍ Tourist Burma ၌ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအတွက် လမ်းညွှန်လုပ်ငန်းကို ဂျပန်၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် ဂျာမန် ဘာသာ သုံးမျိုး ကျွမ်းကျင်စွာအသုံးပြုလျက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန် တွင် ဇနီး ဒေါ်ရင်ရင်စိန်နှင့် သားသမီးခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) <references/> {{lifetime|၁၉၃၀|၁၉၈၈}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] asj0mj4ssx4ko7kna12ya6w4kftsv2x 1042540 1042539 2026-07-09T07:46:28Z Zawzawaungthwin 100038 [[တသက်စိန်၊ ဦး (ဇာတ်မင်းသားကြီး)]] စာမျက်နှာကို [[တသက်စိန် (ဇာတ်မင်းသား)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲ ထည့်ခြင်း 1042539 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = တသက်စိန် (သောမတ်ဘိုးစိန်) | image = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1930|04|25}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့ | death_date = {{death date and age|1988|10|26|1930|04|25}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | education = တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်း ([[လန်ဒန်မြို့]]) | occupation = * ဇာတ်မင်းသား * ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် လမ်းညွှန် | notable_works = * တော်ဝင်နန်းသုံး ဓားခုတ်ပညာဒီပလိုမာ * ခြေကပညာဒီပလိုမာ | parents = [[ဖိုးစိန်၊ ဦး (ဂရိတ်)|ဂရိတ်ဖိုးစိန်]]+ ကြင်ယုံ | spouse = ရင်ရင်စိန် }} '''ဦးတသက်စိန် (သောမတ်ဘိုးစိန်)''' (၂၅ ဧပြီ ၁၉၃၀– ၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၈၈) သည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်းမှ အကပညာ ဒီပလိုမာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သော ထင်ရှားသည့် [[မြန်မာဇာတ်သဘင်]] ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်အနုပညာကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဆန်းသစ်တီထွင်ကပြခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ဖခင်ဖြစ်သူ "ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်" ၏ အနုပညာ အမွေဆက်ခံသူအဖြစ် "စိန်မဟာသဘင်" ကို ဦးစီးခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇာတ်သမားလာလျှင် မှတ်သားစရာပါရမည်၊ ဇာတ်သမားပြန်လျှင် မှတ်သားစရာကျန်ရမည် {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/jaattsmaalaalng-mttsaacraaprmnny-jaattsmaapnlng-mttsaacraaknrmnny |access-date=2026-07-09 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးတသက်စိန် (သောမတ်ဘိုးစိန်) ကို ရန်ကုန်မြို့၌ သဘင့် ဦးသျှောင် [[ဖိုးစိန်၊ ဦး (ဂရိတ်)|ဂရိတ် ဦးဖိုးစိန်]]၊ အမိ ဒေါ်ကြင်ယုံတို့မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=လှကွန့် |date=2018-06-07 |title=ဂရိတ် ဦးဖိုးစိန် နဲ့ ပထမ ကျောင်းသားသပိတ် |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2018/06/07/160510.html |access-date=2026-07-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ဦးတသက်စိန်သည် စစ်ကြိုခေတ် တွင် Diocesan Boys High School ကျောင်းတွင် ခြောက်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊[[ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်|ဂျပန်ခေတ်]] တွင် ဥတ္တမဂျပန်စာသင်ကျောင်း၌ ဂျပန်စာကို ခင်ခရုခမ် အဆင့် အောင်မြင် သည်အထိ သင်ကြားခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၌ တီတီစီကျောင်းတွင် ၁ဝ တန်းအထိ ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ == ဇာတ်မင်းသားဘဝ == ပညာသင်ကြားနေစဉ်ကပင် ဦးတသက်စိန် သည် ဇာတ်ပွဲများတွင် အိမ်ရှေ့မင်းသားအခန်းနှင့် လိုအပ်သော ဇာတ်ကောင် နေရာများ၌ ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ်ခန့် တွင် သူငယ်ချင်းတစ်ဦး၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ ဆောက်ဟမ်တန် (အေအက်စ်တီ) ကျောင်းတွင် လေယာဉ်မောင်းသင်ရန် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ သို့သော် ဖခင်ဖြစ်သူ ဘုရားဒါယကာ ဦးဖိုးစိန်က လေယာဉ်မောင်းသင်တန်း တက်ရောက်ခြင်းကို မနှစ်မြို့သဖြင့် လန်ဒန်မြို့သို့ လိုက်သွားပြီး လွတ်လပ်ရေးမရမီက မြန်မာနိုင်ငံ တွင် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုံ သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးသော [[မောင့်ဗက်တင်၊ လူဝီ|လော့မောင့်ဘက်တန်]] ထံမှ ထောက်ခံစာကို ရယူ၍ သာမန်လူများ တက်ရောက်နိုင်ခဲသည့် တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်းကို သားဖြစ်သူ ဦးတသက်စိန်အား အပ်နှံပညာသင်ကြားစေခဲ့သည်။ ဦးတသက်စိန်သည် အဆိုပါပန်တျာကျောင်းမှ တော်ဝင်နန်းသုံး ဓားခုတ်ပညာဒီပလိုမာဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ Tap Dancing ခေါ် အသံထွက်စေရန် ဖိနပ်တွင် သံခွာ တပ်၍ ကရသောခြေက ပညာဒီပလိုမာဘွဲ့ကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ ဦးတသက်စိန်သည် ဖခင်ဖြစ်သူ ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်နှင့်အတူ ဇာတ်ကခဲ့ရာ သူ၏ ခြေကပညာကို အခြေခံ၍ မြန်မာ့မူ မြန်မာ့ဟန်မပျက် ဆန်းသစ်တီထွင်ကပြခဲ့သည်။ ဖခင်ကွယ်လွန်ပြီး နောက် အစ်ကိုကြီး ဖြစ်သူ [[ကက်နက်စိန်|ဦးကက်နက်စိန်]] နှင့် အတူ စိန်မဟာသဘင်ဇာတ် တည်ထောင်ပြီး ကပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ စိန်မဟာသဘင် လှည့်လည်ကပြရာတွင် တပ်မတော်သားများ အပန်းဖြေ နိုင်ရန်အတွက် တပ်သဘင်ပွဲအဖြစ် ကပြခဲ့ဖူးသည်။ ထို့အပြင် ဦးတသက်စိန်သည် ဆေးရုံရန်ပုံငွေ အလှူပွဲများ၊ မိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေး အလှူပွဲများ အဖြစ်လည်း ကပြပေးခဲ့ပြီး လူမှုရေးလုပ်ငန်းကို တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == ရရှိခဲ့သောဆုတံဆိပ်များ == ဦးတသက်စိန် သည် လန်ဒန်ရှိ ပန်တျာကျောင်း ၌ အကပညာသင်ကြားစဥ် ခြေကပညာတွင် ဆရာဖြစ်အဆင့်အထိ ထူးချွန်ခဲ့သောကြောင့် The imperial society of Teachers Dancing ဆုတံဆိပ်ကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် [[မန္တလေးမြို့]] ရှိ [[ဦးခန္တီ|ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီ]] ပြတိုက် ရန်ပုံငွေအတွက် ကပြဖျော်ဖြေပေးခဲ့သဖြင့် ဦးတသက်စိန်အား သာသနာ့ အကျိုးဆောင် ရွှေတံဆိပ်နှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်လက်မှတ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ဦးတသက်စိန်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှအနားယူ၍ Tourist Burma ၌ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များအတွက် လမ်းညွှန်လုပ်ငန်းကို ဂျပန်၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် ဂျာမန် ဘာသာ သုံးမျိုး ကျွမ်းကျင်စွာအသုံးပြုလျက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန် တွင် ဇနီး ဒေါ်ရင်ရင်စိန်နှင့် သားသမီးခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) <references/> {{lifetime|၁၉၃၀|၁၉၈၈}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] asj0mj4ssx4ko7kna12ya6w4kftsv2x 4 12443 1042497 1042327 2026-07-08T18:00:14Z ~2026-38670-15 145390 /* Joshua Van */ အပိုင်းသစ် 1042497 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ခေါင်းစီး|အထွေထွေ|alpha=yes|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၏ '''အထွေထွေ''' ဆွေးနွေးခန်းသည် အခြားသော ဆွေးနွေးခန်းကဏ္ဍများနှင့် မကိုက်ညီသည့် ဆွေးနွေးချက်များ ရေးသားဆွေးနွေးရန် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဤနေရာထက်စာလျှင် ပိုမိုသင့်လျော်မှုရှိပါက [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (မူဝါဒ)|မူဝါဒ]]၊ [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (နည်းပညာ)|နည်းပညာ]]၊ သို့မဟုတ် [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (အဆိုပြုချက်များ)|အဆိုပြုချက်များ]] စာမျက်နှာများတွင်၊ သို့မဟုတ် – အထောက်အကူအတွက် – [[WP:HD|အကူအညီ စားပွဲ]] တို့တွင် ကျေးဇူးပြု၍ ဆွေးနွေးပါ။ အထွေထွေ ဗဟုသုတဆိုင်ရာ မေးခွန်းများအတွက် [[WP:RD|အမေးအမြန်း စားပွဲ]]ကို အသုံးပြုပါ။|WP:VPM|WP:VPMISC}} <!-- -->__NEWSECTIONLINK__<!-- -->__TOC__ {{Clear}} {{anchor|below_toc}} [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]] </noinclude> == Machine Translation နှင့် ပတ်သက်၍ == မြန်မာဝီကီမှာ ContentTranslation အပါအဝင် တခြား ဘာသာပြန်ကိရိယာတွေ သုံးပြီး ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးတွေ ရေးလာကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တချို့က အချောသတ်ပြင်ဆင်တာမျိုး မလုပ်ဘဲ ကိရိယာကထွက်လာတဲ့အတိုင်း ဆောင်းပါးလွှင့်တင်ကြပါတယ်။ အစကတော့ <nowiki>{{rough translation}}</nowiki> စာတွဲထည့်ပြီး စောင့်ကြည့်ဖြစ်ပါသေးတယ်။ မူရင်း ဘာသာပြန်သူ၊ ဒါမှမဟုတ် တည်းဖြတ်သူတစ်ဦးဦးကနေပြီး အချောသတ်ပြင်ဆင်ပေးတာမျိုး လုပ်လို့ရအောင် ဆိုပြီးတော့ပါ။ ဒါပေမယ့် တကယ်တန်း အချောသတ်ဝင်ပြင်ပေးတာ မရှိသလောက်ပါပဲ။ ကိုယ်တိုင်လဲ တခါတလေမှာ တစ်ပုဒ်နှစ်ပုဒ်လောက် ဘာသာပြန်ချောအောင် ပြန်ပြင်ပေးလိုက်ပေမယ့် ကိုယ်မကျွမ်းကျင်နဲ့ နယ်ပယ်ဖြစ်နေတာ၊ ကိုယ်စိတ်မဝင်စားတဲ့ နယ်ပယ်ဖြစ်နေတာမျိုးကျတော့ ပြင်ပေးဖို့ အဆင်မပြေပါဘူး။ ဒါကြောင့် လောလောဆယ် အရင်တုန်းက ဘာသာပြန်စာကြမ်းလို့ သတ်မှတ်ခဲ့တဲ့ ဆောင်းပါးတွေတော်တော်များများကို ဖတ်ရှုလို့လဲ အဆင်မပြေတဲ့အတွက် ဖျက်ပစ်လိုက်ပါတယ်။ နောက်ထပ် အသစ်ရေးလာမယ့် မပြုပြင်ထားတဲ့ စက်ဘာသာပြန် ဆောင်းပါးတွေကိုလည်း <nowiki>{{rough translation}}</nowiki> စာတွဲနဲ့ သတ်မှတ်ပြီးလို့ တစ်ပတ် ဆယ်ရက်ကျော်သည်အထိ အချောသတ်ပြင်ဆင်တာမျိုး မရှိခဲ့ရင် ဖျက်ပစ်ဖို့ပဲ စဉ်းစားထားပါတယ်။ အဆင်ချောချောဖတ်လို့မရမယ့်တူတူ ဖျက်ပစ်တာက ပိုပြီး ကောင်းမယ်ထင်လို့ပါ။ တကယ်လို့ ပိုကောင်းမယ်ထင်တဲ့ နည်းလမ်းရှိရင်လည်း ဆွေးနွေးကြပါဦး။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၁၄၊ ၁၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) == Notification about delayed responses == မင်္ဂလာပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့လမှာ [[Wikisource:my:|မြန်မာဝီကီရင်းမြစ်]] ဆီကို ဆောင်းပါးစာမျက်နှာတွေ import လုပ်ပြီးခဲ့ပါတယ်။ ဆိုဒ်အသစ်မှာ ပြင်ဆင်စရာတွေ အများကြီး ရှိနေတာကြောင့် အခုရက်ပိုင်းမှာ မြန်မာဝီကီရင်းမြစ်ဖက်မှာ အလုပ်များနေနိုင်တာမို့ မြန်မာဝီကီဖက်က လတ်တလော အပြောင်းအလဲတွေကို မကြည့်မိတာ၊ လွဲချော်သွားတာတွေ ရှိကောင်းရှိနိုင်ပါတယ်။ မြန်မာဝီကီရဲ့ စီမံခန့်ခွဲသူတွေမှာလည်း အခြားကိစ္စရပ်တွေနဲ့ မအားလပ်ကြတာမို့ အရေးပေါ် အကူအညီလိုအပ်တာ၊ ကြည့်ရှုပေးဖို့ လိုအပ်တာရှိခဲ့ရင် mention လုပ်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ကျနော့ရဲ့ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Ninjastrikers|ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာ]] မှာ လာရောက်ပြောဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဖျက်ပစ်ရမယ့် စာမျက်နှာတွေ ရှိလာရင် <nowiki>{{delete|reason=}}</nowiki> ထည့်ထားနိုင်ပါတယ်။ မြန်မာဝီကီကို ဝိုင်းဝန်းထိန်းသိမ်းပေးကြဖို့လဲ အကူအညီတောင်းချင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၉:၁၃၊ ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) == Phased deployment of the CampaignEvents extension across various Wikipedias == Hello! Apologies for writing this message in English. I am writing on behalf of the [[metawiki:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team|Campaigns product team]] who are planning a global deployment of the [[mediawikiwiki:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] to all Wikipedias, starting with a small batch in April 2025. The Burmese Wikipedia is one of the wikis proposed for this phase! This extension is designed to help organizers plan and manage events, wikiprojects, and other on-wiki collaborations. Also making these events/wikiprojects more discoverable. You can find out more here on the [[mediawikiwiki:Help:Extension:CampaignEvents/FAQ|FAQs page]]. The three main features of this extension are: # '''Event Registration:''' A simple way to sign up for events on the wiki. # '''Event List:''' A calendar to show all events on your wiki. Soon, it will include WikiProjects too. # '''Invitation Lists:''' A tool to find editors who might want to join, based on their edits. '''Please Note:''' This extension comes with a new user right called "Event Organizer," which will be managed by the administrators of Burmese Wikipedia, allowing the admins to decide when and how the extension tools are used on the wikis. Once released, the organizer-facing tools (Event Registration and Invitation Lists) can only be used if someone is granted the Event-Organizer right, managed by the admins. The only tool that is available immediately after release is the ‘’Collaboration List’’, which is a read-only page that lists events and WikiProjects that people can join. The extension is already on some wikis,e.g Meta, Wikidata, English Wikipedia ([[metawiki:CampaignEvents/Deployment_status|see full list]]). Check out the [[metawiki:CampaignEvents/Deployment status|phased deployment plan]] and share your thoughts by March 31, 2025. '''To Admins,''' your feedback and thoughts are especially important because this extension includes a new user right called "Event Organizer," which will be managed by you. Once you take a look at the details above and on the linked pages, we suggest drafting a community policy outlining criteria for granting this right on Burmese Wikipedia. Check out [[metawiki:Meta:Event organizers|Meta:Event_organizers]] and [[wikidata:Wikidata:Event_organizers|Wikidata:Event_organizers]] to see examples. For further enquiries, feel free to contact us via the [[metawiki:Talk:CampaignEvents|talkpage]], or email ikristiani@wikimedia.org. [[အသုံးပြုသူ:IKristiani-WMF|IKristiani-WMF]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:IKristiani-WMF|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၃၈၊ ၂၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Solidarity from itwiki == Hi everyone. Sorry for writing in English. I come from itwiki and I want to let you know about [https://it.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Writing_week/Patrimonio_culturale_e_naturale_del_Myanmar this writing week] which is going on in my home wiki. We are creating and improving articles about cultural heritage of Myanmar/Burma, which has been strongly damaged after the recent earthquake. Feel free to suggest any useful source or topic to write down about. Also, feel free to provide any help in transcripting your alphabet or correcting translations. Thanks for the attention. The italian community is trying to support you someway. [[အသုံးပြုသူ:Mastrocom|Mastrocom]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mastrocom|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၁၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Mastrocom|Mastrocom]]; Hi! Thank you so much for reaching out. It's deeply heartwarming to see the Italian Wikipedia community coming together to support Myanmar during this time. Your focus on preserving and improving articles about our cultural heritage means a lot, especially as we recover from the impacts of the earthquake. Your efforts are truly appreciated, and your solidarity inspires us. Thank you again! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၄၃၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) ::Hi, I come from it.wiki and I’m writing articles about Myanmar. I would like to express my solidarity with the people of Myanmar and the Burmese community. I hope this small gesture—sharing and preserving your stories—can bring a little light. [[အသုံးပြုသူ:Smatteo499|Smatteo499]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Smatteo499|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၇၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Smatteo499|Smatteo499]]; Hi! Thank you for your message and for dedicating your time to writing about Myanmar. Your gesture of solidarity is truly appreciated. Your efforts bring hope and light, and we are grateful for your support. Please let us know if we can assist with anything as you continue this meaningful work! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၂၅၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::Thank you @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ^_^ [[အသုံးပြုသူ:Smatteo499|Smatteo499]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Smatteo499|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၉၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) == CampaignEvents Extension Now Active on this Wiki! == Good news! The [[mediawikiwiki:Help:Extension:CampaignEvents| CampaignEvents extension]] is now active on this Wiki as part of [[metawiki:CampaignEvents/Deployment_status#Global_Deployment_Plan| Phase 2 of the global deployment]]! This extension empowers organizers to plan and promote events like edit-a-thons, data-a-thons, and meetups with ease. What You Can Do Now: * [[metawiki:Event_Center/Registration| Event Registration]] & [[metawiki:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list| Invitation Lists]]: Organizers can ask this wiki’s admins for the Event-Organizer right. This gives access to tools for planning, managing events, Wikiprojects and finding editors who share similar interests to invite for your upcoming event or wikiproject. These tools make organizing events simple and smooth. * [[metawiki:CampaignEvents/Collaboration_list| Collaboration List]]: You can now go to the “Special:AllEvents” page on this wiki to explore a global, automated calendar of upcoming and ongoing events, as well as WikiProjects on this wiki. It’s a great way to discover and promote collaborative activities! * Transclude Collaboration list: You can now add the Collaboration List to any page, like this wiki’s main page, WikiProject pages, or even User pages. This creates a calendar that updates automatically with events that match your wiki or topic. You can also transclude a list of the WikiProjects on the wiki. Learn more at: [[mediawikiwiki:Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration_list/Transclusion|mw:Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration_list/Transclusion]]. For further enquires, feel free to contact us via the [[metawiki:Talk:CampaignEvents|extension talkpage]] or email Benedict Udeh ([mailto:budeh-ctr@wikimedia.org budeh-ctr@wikimedia.org]) <nowiki>~~~~</nowiki> [[အသုံးပြုသူ:IKristiani-WMF|IKristiani-WMF]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:IKristiani-WMF|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၁၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) == မြန်မာနိုင်ငံရေးပါတီအသစ်များ လိုဂို/ပါတီအလံ လိုအပ် == တစ်ယောက်ယောက်များက ၂၀၂၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပါဝင်မဲ့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေရဲ့ လိုဂို/ပါတီအလံတွေကို wikimedia မှာ တင်ပေးလို့ ရမလားခင်ဗျာ။ ကျနော် restricted ဖြစ်နေလို့ လုပ်လို့ မရလို့ပါ။ [[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ|ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ - ဝီကီပီးဒီးယား]] ဒီမှာ ကြည့်လို့​ ရပါတယ်ခင်ဗျာ။ ကူညီပေးလိုက်သူရှိရင် အထူးကျေးဇူးတင်မှာပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၄၊ ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]], Facebook မဟုတ်တဲ့ တခြားပြင်ပဆိုဒ်က ပုံ link သိရင် ဒီအောက်မှာပဲ ရေးထားပေးပါ။ Commons မှာ အဲ့ပုံတွေကို တိုက်ရိုက်တင်ရင်တော့ resolution နိမ့်တဲ့ပုံတွေပဲ တင်ခွင့်ပြုမှာမို့ သိပ်အဆင်ပြေမှာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော် တတ်နိုင်သလောက် [[SVG]] ပုံ ပြောင်းဆွဲပြီး တင်ပေးပါ့မယ်။ မူရင်း resolution ကောင်းတဲ့ ပုံ link မျိုးဆို ပိုအဆင်ပြေတယ်ဗျ။ ကိုယ်တိုင် link ရှာဖို့က နိုင်ငံရေးပါတီတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စရပ်တွေ သိပ်ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုမရှိလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|🌐 Pho Sai®️]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၈၊ ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::okay, resolution ကောင်းတဲ့ ပုံတွေ့ရင် ဒီမှာ လာပြောလိုက်ပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၅၊ ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]], ပြောဖြစ်ရင် mention လေး ခေါ်ထားပေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::အရင်ကတော့ UEC ဝဘ်ဆိုက်ထဲမှာကို ပါတီတွေရဲ့ မူဝါဒ စာအုပ်တွေ တင်ထားတယ်။ အဲထဲက ပါတဲ့ လိုဂို/အလံကို ယူတင်ဖြစ်သေးတယ်။ ([[:ဖိုင်:AFP_Logo.png]]) အခု UEC ဝဘ်ဆိုက်မှာတော့ အဲလိုတင်ထားတာ မတွေ့မိဘူး။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၄၉၊ ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]], ဟုတ်တယ် bro, ပါတီတွေရဲ့ အချက်အလက်တွေ မတင်ပေးထားဘူး။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၂၊ ၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]], အရင်ဆုံး ရှာတွေ့ထားတဲ့ ဒီ [https://www.moi.gov.mm/sites/default/files/news-image/2020-10/120590689_2694190984154726_7729901225841289383_n.jpg MOI website] က [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|DNP]] ရဲ့ လိုဂိုကို SVG version ဆွဲပြီး ဒီ [[:File:Democratic Party of National Politics logo.svg|Commons]] link မှာ တင်ထားတယ်။ ပုံက အဆင်ပြေမနေရင် ပြောပါ၊ ပြန်ပြင်ပေးလို့ရပါတယ်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၁၊ ၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::ကျေးဇူးပါဗျာ အစ်ကို။ ရပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၅၊ ၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆောင်းပါးအရေအတွက် == လတ်တလော မြန်မာဝီကီရဲ့ ဆောင်းပါးအရေအတွက်ဟာ ၁၀၉,၇၆၂ လို့ [[အထူး:စာရင်းအင်းများ]]မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ [[mw:Manual:$wgArticleCountMethod|မီဒီယာဝီကီရဲ့ ဆောင်းပါးရေတွက်နည်း]] အရ ဆောင်းပါးစာမျက်နှာမှာ အနည်းဆုံး လင့်ခ်တစ်ခု ရှိနေမှ ဒီအရေအတွက်ထဲမှာ ပါမှာပါ။ မြန်မာဝီကီ ဆောင်းပါးတွေထဲက [[အထူး:လမ်းဆုံးနေသောစာမျက်နှာများ|လင့်ခ်မပါနေတဲ့ စာမျက်နှာ]] ၂,၂၀၀ ခန့် ရှိပါတယ်။ ဒီအရေအတွက်ဟာ ဆောင်းပါးအရေအတွက် စာရင်းထဲမှာ ပါမနေတာဖြစ်တဲ့အတွက် အချိန်ရရင် [[အထူး:လမ်းဆုံးနေသောစာမျက်နှာများ]]တွေထဲမှာ ဆီလျော်တဲ့ အနည်းဆုံး လင့်ခ်တစ်ခုစီလောက် ဝိုင်းဝန်းကူညီ ဖြည့်စွက်ပေးကြပါဦး။ ဒါမှ ဆောင်းပါးအရေအတွက်က ထပ်တိုးလာမှာပါ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၀၇၊ ၂၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Nomination for ESEAP 2026 == [[M:ESEAP Conference 2026|ESEAP Conference 2026]] ကို [[M:Myanmar Wikimedia Community User Group|မြန်မာဝီကီမီဒီယာအဖွဲ့]]ကိုယ်စားပြုပြီး အနည်းဆုံးနှစ်ဦးကို စေလွှတ်ဖို့ရှိပါတယ်။ စိတ်ပါဝင်စားသူတွေအနေနဲ့ မြန်မာဝီကီမီဒီယာအဖွဲ့ကို ၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်နောက်ဆုံးထားပြီး ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ အသေးစိတ်ကို မြန်မာဝီကီမီဒီယာရဲ့ [https://www.facebook.com/share/p/1Djis2tBq8/ ဖေ့ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ]မှာ ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၃၈၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဆောင်းပါးဓာတ်ပုံ == Wiki မှာဆောင်းပါးနှင့်အတူဓာတ်ပုံတင်ဘို့လုပ်တော့ မမြော်လင့်ဘဲဓာတ်ပုံကပိုင်ရှင်ရှိနေတယ်။ တကယ်တမ်းတော့ ကျွန်တော်တင်ချင်တဲ့ဓာတ်ပုံက အရင့်အရင် ၂၀၂၀တုန်းက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ဖေ့ဘွတ်စာမျက်နှာမှာတ [[အသုံးပြုသူ:Nai Aung Myo Htun|Nai Aung Myo Htun]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Nai Aung Myo Htun|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၀၊ ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Translation request: [[:translatewiki:MediaWiki:Cite-reference-previews-reflist-link/my]] == Hi, I'm Johannes from [[:meta:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Our team is currently preparing an [[:meta:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|experiment to test potential changes for Reference Previews]]. Burmese Wikipedia will be one of the wikis taking part at the ~2 weeks A/B-test [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (နည်းပညာ)#Reference Previews – experiment|as announced]] – but mywiki is still missing a translation for [[:translatewiki:MediaWiki:Cite-reference-previews-reflist-link/my]] ([https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-reference-previews-reflist-link&group=ext-cite-user&language=my&filter=&optional=1&action=translate translation interface link] – [[:commons:File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|screenshot for context]]). Could someone help us by providing the translation? Thank you very much! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၁၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == [[နဝရတ် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)]] = [[အိန္ဒြာကျော်ဇင်]] == rough machine translatiins seems to indicate both articles about same person ? if yes, [[အသုံးပြုသူ:কল্কি|কল্কি]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:কল্কি|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၅၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) == Joshua Van == @Joshua Van<blockquote>Please update the description for Joshua Van. He is a professional Mixed Martial Arts (MMA) fighter competing in the UFC. His knowledge panel is currently missing the "Mixed Martial Arts Fighter" designation under his name, which is already present for other UFC fighters. Please fix this database issue.</blockquote>[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-38670-15|&#126;2026-38670-15]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-38670-15|talk]]) ၁၈:၀၀၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) hlg0rk3u34r24lg37um78rzpvmfvony 5 12474 1042465 781207 2026-07-08T14:08:53Z ~2026-38753-20 145382 /* feeback */ ‌စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ 1042465 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍတွေကို လောလောဆယ် အဆင်ပြေသလို ခွဲထားပါတယ်။ ပြီးမှ ပြန်စုမယ်။ သူက ဇော်ဂျီနဲ့ တင်ထားတာ ဖြစ်နေတယ်။ [[User:Mmthinker|mm thinker]] ၁၄:၂၃၊ ၇ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) == feeback ==စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ507စစ်တပ်ပေ ရည္ရႊယ္ခ်က္အတိုင္း အသံုးျပဳႏိူင္ရန္ႀကိဳးစားလွ်က္ [[User:ေအာင္ပန္းသား|ေအာင္ပန္းသား]] ([[User talk:ေအာင္ပန္းသား|talk]]) ၂၂:၁၃၊ ၁၆ ဧ​ပြီ​ ၂၀၁၅ (UTC)စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေနိူင်ငံတစ်ကာအဂ်လိပ်သမဓစိုလင်း == To❆-telenor == Momo9 3gt6ျမန္​မာစာမမွန္​လို႔ဘာ​ေဖာင္​့ထည္​ရမလဲ [[User:Lovefee|Lovefee]] ([[User talk:Lovefee|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၄၊ ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ (UTC) ျမန္​မာစာမမွန္​လို႔ဘာ​ေဖာင္​့ထည္​့ရမလဲ [[User:Myanmarhero boy|Myanmarhero boy]] ([[User talk:Myanmarhero boy|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၁၆ (UTC) See This: https://my.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Font [[User:NlaungDoesWiki|NlaungDoesWiki]] ([[User talk:NlaungDoesWiki|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၆၊ ၂၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) Telenor [[User:Kyaw Zin Ko Ko|Kyaw Zin Ko Ko]] ([[User talk:Kyaw Zin Ko Ko|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၈၊ ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == စာတင္နည္ကိုလည္း ေျပာျပပါဦး == ဝီကီမွာစာကို ဘယ္လို ေရးရသလဲ ေရးနည္းကို ေပးပါဦး [[User:CandaKumara|CandaKumara]] ([[User talk:CandaKumara|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၇၊ ၈ မေ ၂၀၁၇ (UTC) == ရာဇာဓိရာဇ် == [[File:Flag of Mon State (2018).svg|border|400px]] မန္ [[အသုံးပြုသူ:Aongsar|Aongsar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aongsar|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၈၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) ရာဇာဓိရာဇ် [[အသုံးပြုသူ:Aongsar|Aongsar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aongsar|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၀၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) == ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ တွင် Semi-protected ပြင်ဆင်ခွင့် တောင်းဆိုမှု == {{edit semi-protected|ဝီကီပီးဒီးယား:အကြောင်း|answered=no}} [[အသုံးပြုသူ:MmRebot|MmRebot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MmRebot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၀၊ ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ (UTC) == ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ တွင် Semi-protected ပြင်ဆင်ခွင့် တောင်းဆိုမှု == {{edit semi-protected|ဝီကီပီးဒီးယား:အကြောင်း|answered=no}} [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/2402:1980:251:B5A2:C501:9BB:A9AC:D7C9|2402:1980:251:B5A2:C501:9BB:A9AC:D7C9]] ၁၉:၄၈၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) 3wuk54xs2g3bbapstkn3rq0ho7lyabp 1042466 1042465 2026-07-08T14:16:50Z ~2026-38753-20 145382 /* To❆-telenor */ နိူင်ငံတစ်ကာကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးကဆန/နိူင်/9/191284/လ‌ဆန်အဂါသာ/5-9-1353/အိုသွေး//1991/ 1042466 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍတွေကို လောလောဆယ် အဆင်ပြေသလို ခွဲထားပါတယ်။ ပြီးမှ ပြန်စုမယ်။ သူက ဇော်ဂျီနဲ့ တင်ထားတာ ဖြစ်နေတယ်။ [[User:Mmthinker|mm thinker]] ၁၄:၂၃၊ ၇ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) == feeback ==စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ507စစ်တပ်ပေ ရည္ရႊယ္ခ်က္အတိုင္း အသံုးျပဳႏိူင္ရန္ႀကိဳးစားလွ်က္ [[User:ေအာင္ပန္းသား|ေအာင္ပန္းသား]] ([[User talk:ေအာင္ပန္းသား|talk]]) ၂၂:၁၃၊ ၁၆ ဧ​ပြီ​ ၂၀၁၅ (UTC)စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေနိူင်ငံတစ်ကာအဂ်လိပ်သမဓစိုလင်း --[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-38753-20|&#126;2026-38753-20]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-38753-20|talk]]) ၁၄:၁၆၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)== To❆-telenor ==စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ[http://စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အု စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ--[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-38753-20|&#126;2026-38753-20]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-38753-20|talk]]) ၁၄:၁၆၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) Momo9 3gt6ျမန္​မာစာမမွန္​လို႔ဘာ​ေဖာင္​့ထည္​ရမလဲ [[User:Lovefee|Lovefee]] ([[User talk:Lovefee|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၄၊ ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ (UTC) ျမန္​မာစာမမွန္​လို႔ဘာ​ေဖာင္​့ထည္​့ရမလဲ [[User:Myanmarhero boy|Myanmarhero boy]] ([[User talk:Myanmarhero boy|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၁၆ (UTC) See This: https://my.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Font [[User:NlaungDoesWiki|NlaungDoesWiki]] ([[User talk:NlaungDoesWiki|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၆၊ ၂၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) Telenor [[User:Kyaw Zin Ko Ko|Kyaw Zin Ko Ko]] ([[User talk:Kyaw Zin Ko Ko|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၈၊ ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == စာတင္နည္ကိုလည္း ေျပာျပပါဦး == ဝီကီမွာစာကို ဘယ္လို ေရးရသလဲ ေရးနည္းကို ေပးပါဦး [[User:CandaKumara|CandaKumara]] ([[User talk:CandaKumara|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၇၊ ၈ မေ ၂၀၁၇ (UTC) == ရာဇာဓိရာဇ် == [[File:Flag of Mon State (2018).svg|border|400px]] မန္ [[အသုံးပြုသူ:Aongsar|Aongsar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aongsar|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၈၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) ရာဇာဓိရာဇ် [[အသုံးပြုသူ:Aongsar|Aongsar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aongsar|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၀၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) == ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ တွင် Semi-protected ပြင်ဆင်ခွင့် တောင်းဆိုမှု == {{edit semi-protected|ဝီကီပီးဒီးယား:အကြောင်း|answered=no}} [[အသုံးပြုသူ:MmRebot|MmRebot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MmRebot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၀၊ ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ (UTC) == ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ တွင် Semi-protected ပြင်ဆင်ခွင့် တောင်းဆိုမှု == {{edit semi-protected|ဝီကီပီးဒီးယား:အကြောင်း|answered=no}} [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/2402:1980:251:B5A2:C501:9BB:A9AC:D7C9|2402:1980:251:B5A2:C501:9BB:A9AC:D7C9]] ၁၉:၄၈၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) j9gau9ww7yig1o3t84vpf9s2h86dufs 1042467 1042466 2026-07-08T14:19:30Z ~2026-38753-20 145382 /* ရာဇာဓိရာဇ် */ စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ≤ 1042467 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍတွေကို လောလောဆယ် အဆင်ပြေသလို ခွဲထားပါတယ်။ ပြီးမှ ပြန်စုမယ်။ သူက ဇော်ဂျီနဲ့ တင်ထားတာ ဖြစ်နေတယ်။ [[User:Mmthinker|mm thinker]] ၁၄:၂၃၊ ၇ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) == feeback ==စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ507စစ်တပ်ပေ ရည္ရႊယ္ခ်က္အတိုင္း အသံုးျပဳႏိူင္ရန္ႀကိဳးစားလွ်က္ [[User:ေအာင္ပန္းသား|ေအာင္ပန္းသား]] ([[User talk:ေအာင္ပန္းသား|talk]]) ၂၂:၁၃၊ ၁၆ ဧ​ပြီ​ ၂၀၁၅ (UTC)စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေနိူင်ငံတစ်ကာအဂ်လိပ်သမဓစိုလင်း --[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-38753-20|&#126;2026-38753-20]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-38753-20|talk]]) ၁၄:၁၆၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)== To❆-telenor ==စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ[http://စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အု စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ--[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-38753-20|&#126;2026-38753-20]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-38753-20|talk]]) ၁၄:၁၆၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) Momo9 3gt6ျမန္​မာစာမမွန္​လို႔ဘာ​ေဖာင္​့ထည္​ရမလဲ [[User:Lovefee|Lovefee]] ([[User talk:Lovefee|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၄၊ ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ (UTC) ျမန္​မာစာမမွန္​လို႔ဘာ​ေဖာင္​့ထည္​့ရမလဲ [[User:Myanmarhero boy|Myanmarhero boy]] ([[User talk:Myanmarhero boy|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၁၆ (UTC) See This: https://my.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Font [[User:NlaungDoesWiki|NlaungDoesWiki]] ([[User talk:NlaungDoesWiki|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၆၊ ၂၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) Telenor [[User:Kyaw Zin Ko Ko|Kyaw Zin Ko Ko]] ([[User talk:Kyaw Zin Ko Ko|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၈၊ ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == စာတင္နည္ကိုလည္း ေျပာျပပါဦး == ဝီကီမွာစာကို ဘယ္လို ေရးရသလဲ ေရးနည္းကို ေပးပါဦး [[User:CandaKumara|CandaKumara]] ([[User talk:CandaKumara|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၇၊ ၈ မေ ၂၀၁၇ (UTC) == ရာဇာဓိရာဇ် ==စို [[File:Flag of Mon State (2018).svg|border|400px]] မန္ [[အသုံးပြုသူ:Aongsar|Aongsar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aongsar|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၈၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) ရာဇာဓိရာဇ် [[အသုံးပြုသူ:Aongsar|Aongsar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aongsar|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၀၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) == ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ တွင် Semi-protected ပြင်ဆင်ခွင့် တောင်းဆိုမှု == {{edit semi-protected|ဝီကီပီးဒီးယား:အကြောင်း|answered=no}} [[အသုံးပြုသူ:MmRebot|MmRebot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MmRebot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၀၊ ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ (UTC) == ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ တွင် Semi-protected ပြင်ဆင်ခွင့် တောင်းဆိုမှု == {{edit semi-protected|ဝီကီပီးဒီးယား:အကြောင်း|answered=no}} [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/2402:1980:251:B5A2:C501:9BB:A9AC:D7C9|2402:1980:251:B5A2:C501:9BB:A9AC:D7C9]] ၁၉:၄၈၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) 4yvnttjjqf8hr035jutd3u28gt6sa65 1042470 1042467 2026-07-08T14:21:51Z ~2026-38753-20 145382 /* စာတင္နည္ကိုလည္း ေျပာျပပါဦး */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1042470 wikitext text/x-wiki ကဏ္ဍတွေကို လောလောဆယ် အဆင်ပြေသလို ခွဲထားပါတယ်။ ပြီးမှ ပြန်စုမယ်။ သူက ဇော်ဂျီနဲ့ တင်ထားတာ ဖြစ်နေတယ်။ [[User:Mmthinker|mm thinker]] ၁၄:၂၃၊ ၇ ဒီ​ဇင်​ဘာ​ ၂၀၁၀ (UTC) == feeback ==စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ507စစ်တပ်ပေ ရည္ရႊယ္ခ်က္အတိုင္း အသံုးျပဳႏိူင္ရန္ႀကိဳးစားလွ်က္ [[User:ေအာင္ပန္းသား|ေအာင္ပန္းသား]] ([[User talk:ေအာင္ပန္းသား|talk]]) ၂၂:၁၃၊ ၁၆ ဧ​ပြီ​ ၂၀၁၅ (UTC)စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေနိူင်ငံတစ်ကာအဂ်လိပ်သမဓစိုလင်း --[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-38753-20|&#126;2026-38753-20]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-38753-20|talk]]) ၁၄:၁၆၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC)== To❆-telenor ==စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ[http://စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အု စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ--[[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-38753-20|&#126;2026-38753-20]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-38753-20|talk]]) ၁၄:၁၆၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) Momo9 3gt6ျမန္​မာစာမမွန္​လို႔ဘာ​ေဖာင္​့ထည္​ရမလဲ [[User:Lovefee|Lovefee]] ([[User talk:Lovefee|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၄၊ ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ (UTC) ျမန္​မာစာမမွန္​လို႔ဘာ​ေဖာင္​့ထည္​့ရမလဲ [[User:Myanmarhero boy|Myanmarhero boy]] ([[User talk:Myanmarhero boy|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၁၆ (UTC) See This: https://my.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Font [[User:NlaungDoesWiki|NlaungDoesWiki]] ([[User talk:NlaungDoesWiki|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၆၊ ၂၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ (UTC) Telenor [[User:Kyaw Zin Ko Ko|Kyaw Zin Ko Ko]] ([[User talk:Kyaw Zin Ko Ko|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၄၈၊ ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇ (UTC) == စာတင္နည္ကိုလည္း ေျပာျပပါဦး == ဝီကီမွာစာကို ဘယ္လို ေရးရသလဲ ေရးနည္းကို ေပးပါဦး [[User:CandaKumara|CandaKumara]] ([[User talk:CandaKumara|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၇၊ ၈ မေ ၂၀၁၇ (UTC) :စိုလင်းခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ််််ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေကဆန/နိိူိိူ်ိိူိိူိိူိိူ်ိိူိိိိူိိူ်ိိူိိူိိူိိူ်ိိူိ/9/1င [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-38753-20|&#126;2026-38753-20]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-38753-20|talk]]) ၁၄:၂၁၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) == ရာဇာဓိရာဇ် ==စို [[File:Flag of Mon State (2018).svg|border|400px]] မန္ [[အသုံးပြုသူ:Aongsar|Aongsar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aongsar|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၈၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) ရာဇာဓိရာဇ် [[အသုံးပြုသူ:Aongsar|Aongsar]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Aongsar|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၀၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ (UTC) == ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ တွင် Semi-protected ပြင်ဆင်ခွင့် တောင်းဆိုမှု == {{edit semi-protected|ဝီကီပီးဒီးယား:အကြောင်း|answered=no}} [[အသုံးပြုသူ:MmRebot|MmRebot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MmRebot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၀၊ ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ (UTC) == ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ တွင် Semi-protected ပြင်ဆင်ခွင့် တောင်းဆိုမှု == {{edit semi-protected|ဝီကီပီးဒီးယား:အကြောင်း|answered=no}} [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/2402:1980:251:B5A2:C501:9BB:A9AC:D7C9|2402:1980:251:B5A2:C501:9BB:A9AC:D7C9]] ၁၉:၄၈၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ (UTC) gkvdmryg52l9lv7qg8srpgylyi9c7iw 0 14058 1042551 955807 2026-07-09T08:48:49Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ‎]] 1042551 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ချစ်ဖွယ် | image = Chit phwe.jpg | caption = | birth_name = ချစ်ဖော် | birth_date = ၁၈၇၂ | birth_place = ယိုးဒယားဈေးအုတ်ဝန်မင်းဝင်း၊မန္တလေးမြို့ | death_date = ၁၉၄၄ | death_place = မန္တလေးမြို့ | occupation = အငြိမ့်လူရွှင်တော်၊ သဘင်ပညာရှင် | known_for = အငြိမ့်အနုပညာ အဆင့်အတန်း မြှင့်တင်ပေးသူ | years_active= | relatives = ဦးဖိုး+ဒေါ်မယ် }} '''ဦးချစ်ဖွယ်''' (၁၈၇၂ - ၁၉၄၄) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကျော်ကြားသော [[လူရွှင်တော်|အငြိမ့်လူရွှင်တော်]] တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာအငြိမ့်သဘင်လောက ၏ အနုပညာ အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သော ပညာရှင် တစ်ဦးအနေဖြင့်ပါ သတ်မှတ်ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။ဦးချစ်ဖွယ်ကို အငြိမ့် ဆရာဦးချစ်ဖွယ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဦးချစ်ဖွယ်ကြီးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ==ငယ်ဘဝ== ဦးချစ်ဖွယ်ကို မန္တလေးမြို့ ယိုးဒယားဈေးအုတ်ဝန်မင်းဝင်းအတွင်း၌ အဖဦးဖိုး(ဦးဖ)၊ အမိ ဒေါ်မယ်တို့မှ ၁၂၃၄ ခု ပြာသိုလတွင် ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ချစ်ဖော် ဖြစ်သည်။ ဖခင်ဦးဖိုးသည် ယိုးဒယားမျိုးရိုး ဖြစ်ပြီး၊ စစ်သုံ့ပန်း တစ်ဦးအဖြစ်နှင့် မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သူတစ်ဦးဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ဖခင်ဖြစ်သူသည် ယိုးဒယား ရာမဇာတ်ကို ကပြရာ၌ အမြဲပင် ကြီးကြပ်စီမံပေးခဲ့သည်။ ဦးချစ်ဖွယ်မှာ ငယ်စဉ်က ကျောက်သွေးလုပ်ငန်းကို သက်မွေးဝမ်းကျောင်းအဖြစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ခဲ့သော်လည်း ဖခင်စီမံသော ရာမဇာတ်တော်ကြီး ကပြတိုင်း ဟနုမန်မျောက်အဖြစ်ဖြင့် ပါဝင် ကပြခဲ့ရသည်။ == အငြိမ့်သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းဘဝ == အသက် ၂ဝ အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ မန္တလေးမြို့ တရုတ်တန်းရပ်ရှိ အငြိမ့်ဆရာ ဦးလေးတာနှင့် ဦးလေးဖာတို့၏ တိုက်တွန်းချက်အရ အငြိမ့်မင်းသမီး မစိန်ကျော့နှင့် တွဲဖက်၍ လူရွှင်တော်အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာမှ သဘင်လောကထဲသို့ ရောက်လာခဲ့လေသည်။ဤသည်တွင် မစိန်ကျော့နှင့် အကြောင်း ပါခဲ့သည်။ သို့သော် မစိန်ကျော့မှာ မကြာမီ ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့၌ ရေကျော်မစိန်ပု၏အငြိမ့်ကို တည်ထောင်သည်။ ထို့နောက်၌ကား ဦးချစ်ဖွယ်သည် မိမိနှင့် အလားတူ နာမည်ကျော်ကြားသည့် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး [[စိန်သုံ၊ ဒေါ်|မစိန်သုံ]]နှင့် အကြောင်းပါပြီးလျှင် မစိန်သုံအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ == ကြိုးပမ်းချက်များ == ဦးချစ်ဖွယ်သည် တီထွင်ဉာဏ် ကောင်းသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။အငြိမ့်လောကထဲသို့ ဦးချစ်ဖွယ် ဝင်ရောက် ချိန်က မြန်မာနိုင်ငံ တွင် အငြိမ့်ပွဲများကို ပတ္တလားဝိုင်းများဖြင့်သာ ကပြလေ့ရှိ သည်။ သို့သော် ဦးချစ်ဖွယ်၏ ကြိုးစားချက်ကြောင့် စန္ဒရား တီးဝိုင်းနှင့် တွဲဖက်သော အငြိမ့်အဖွဲ့များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။စန္ဒရားပါသော အငြိမ့်ကို လူကြိုက်များလာသည့်အလျောက် စန္ဒရားမမြရီ၊ စန္ဒရားမမကြီး စသည်ဖြင့် အငြိမ့်မင်းသမီးများ အမည်ရှေ့တွင် စန္ဒရားဆိုသော စကားလုံးကို ထည့်သွင်းသုံးစွဲ ခဲ့ကြသည်။ အငြိမ့်သဘင်၏ သဘောမှာ ငြိမ့်ငြောင်းသာယာသော ဂီတ နှင့် ပန်တျာသဘောဖြစ်သည်။ သို့သော် အငြိမ့်ခေတ်စားလာချိန် အတွင်းတွင် ရုန့်ရင်းသောရသကို ပေါ်စေသည့်အဆို၊ အကနှင့် ပျက်လုံးတို့သည် အနုပညာသဘောကို အတော်ပင် အနှောင့်အယှက်ပြုခဲ့သည်။ ဤအချက်ကို ဦးချစ်ဖွယ်သည် ပြုပြင် ပေးခဲ့ရာ ချစ်ဖွယ်စိန်သုံဟူသောအမည်မှာ လူကြီးပိုင်း၊ လူလတ်ပိုင်း၊ လူငယ်ပိုင်းအားလုံးတို့၏ မြတ်နိုးခြင်းကို ခံရသောအမည် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် ဦးချစ်ဖွယ်က အငြိမ့်သဘင် အနုပညာကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သော အချက်ဖြစ်သည်။ == အနုပညာလက်ရာနှင့် လင်္ကာများ == ဦးချစ်ဖွယ် သည် လူရွှင်တော်တစ်ဦးဖြစ်သည် ဆိုငြားသော်လည်း သာမည မဟုတ်ချေ။ အားလပ်ချိန်များ၌ အဝေးရောက်မင်းနှင့် ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်မင်းတို့ထံ၌ မြန်မာသုခုမအနုပညာနှင့် စာပေများကို သွားရောက်ဆည်းပူးလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပရိသတ်ကို ယဉ်ကျေးဖွယ်ရာသော ပျက်လုံးများနှင့် ဖြေဖျော်နိုင်စွမ်းရှိရုံမျှသာမက ရတု၊ ရကန်၊ အဲ၊ အန်၊ တေးချင်း၊ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်တို့ဖြင့်လည်း နားထောင်၍မငြီးအောင် သီဆို၍ အသုံးတော်ခံနိုင်စွမ်း ရှိပေသည်။ ထို့ပြင် ပရိသတ် တို့အား ခေတ်ကိုမျက်မှောက်ပြု၍ အသိဉာဏ်ပွားစေရန် စာပေ ဗဟုသုတများကို ပျက်လုံး၌ အကွက်ဆိုက်အောင် ထည့်သွင်း တတ်သူ ဖြစ်သည်။ အငြိမ့်စင်ပေါ်မှနေ၍ ပွဲကြည့်ပရိသတ်များ စွဲမြဲနာယူလောက်သော လင်္ကာများကို ကြည်လင်ပြတ်သားစွာ ရွတ်ဆိုနိုင်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အချက်ကျကျ အဆိုပိုင်ပိုင် ပြောဆိုနိုင်သဖြင့်လည်း နာမည်ကျော်မင်းသမီး မစိန်သုံနှင့် ရေစက်ဆုံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲ၊ ရဟန်းခံရှင်ပြုပွဲ စသော သုမင်္ဂလအခမ်းအနားများတွင် ကာလ ဒေသ ပယောဂနှင့်လိုက်လျောညီစွာ ကဗျာ လင်္ကာနှင့် နဘေ ထပ်များကို ပရိသတ်စွဲလောက်အောင် ရွတ်ဆိုနိုင်သဖြင့် သုမင်္ဂလအခမ်းအနားများအတွက် ဦးချစ်ဖွယ်ပါဝင်သော အငြိမ့်ကို မရအရ ငှားရမ်းလေ့ရှိကြသည်။ ဦးချစ်ဖွယ် ရွတ်ဆိုလေ့ရှိသော နဘေထပ်လင်္ကာများအနက် ချွေတာရေးကို ရည်ညွှန်းထားသော ငွေစက္ကူလင်္ကာ၊ ထန်းရေအရက်သောက်စား၍ မှောက်မှားသောလင်္ကာ၊ အမျိုးသားကျောင်းဘွဲ့လင်္ကာများ ပါဝင်သည်။ ထိုလင်္ကာများသည် ပွဲကြည့်ပရိသတ်တို့အား ကိုယ်ကျင့်ကောင်းမွန်စေရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ပေးသည်သာမက ခေတ်နှင့်တစ်ပြေးတည်း ပေါ်ပေါက်နေသော အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကိုပါ သရုပ်ဖော်ပြလေသည်။ သာဓကပြရလျှင် ငွေစက္ကူလင်္ကာတွင် —<blockquote>"ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာပြည်ကြီး သတိတွေပေးခဲ့သည်။ ပရိယေသနအရေးနှင့် အဖြောင့်တစ်မျိုးရှာကြသော်လဲ၊ တစ်ထောင့်ကိုးရာနှစ်ဆယ့် တစ်ခုနှစ်မှာလှ၊ တကယ့်အမှုဖြစ်၍ ကြီးမားတဲ့ အခင်းစရိုက်၊ စီးပွားအတင်းလိုက်တော့ ငွေအကုန်၊ မီးရထားနှစ်စင်းတိုက်၍ မြေပတုံအောင်၊ သေရပုံ အလွန်ရိုင်းပါသဖြင့်၊ မွန်တလိုင်း မြန်မာ ဒဏ်ရာအညီများတဲ့အပြင်၊ ပန်ချာပီကုလားတွေ ဘေးအကုန်ပေါက်ပြီး၊ ဟံသာဝတီတစ်လွှားက၊ ဆေးရုံရောက်ရသည်၊ သူဌေးတို့ လုံလောက်၍ စိန်ကျောက်ကောင်းဝယ်သော်လည်း၊ ပုသိမ်အနောက်ချောင်းနယ် ယခင်တစ်နှစ်က၊ ငါးဝန်မြစ် မြေတာတစ်ခြမ်းကျိုးလျက်၊ ရေဟာလွှမ်းမိုး၍ လှိုင်းအပေါင်း လာသဖြင့်၊ ငါးသိုင်းချောင်းရွာ အထင်ကရမြုပ်တဲ့ပြင်၊ တဇင်လှ အသုတ်နှင့် အင်းရဲကျုံပျော် ခိုက်ကရော၊ ဆင်းရဲတာဂုဏ် ဖော်ထိုက်ပါရဲ့"</blockquote>ဟု ထိုခေတ်က ဖြစ်ပျက်သောအခြင်းအရာတို့ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဦးချစ်ဖွယ်သည် ငွေစက္ကူလင်္ကာ၌ ငွေ၏သဘောသဘာဝနှင့် လူမှုရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုများကို ဋီကာဖွင့်၍ သီဆိုခဲ့သည်။ ငွေကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အလှ၊ အပူ၊ မုန်းတီးမှုနှင့် အကျိုးဆက်များကို ပုံဖော်ရင်း မြန်မာတို့၏ အမျိုးသားရေးအခွင့်အရေးနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို မြော်ကြည့်ခဲ့သည်။ သူ၏ ငွေစက္ကူလင်္ကာတွင် —<blockquote>"နံနက်စောစော နေထွက်တပြူ၊ ငွေစက္ကူကြောင့် အလှူပေး၊ ငွေစက္ကူကြောင့် အပူမအေး၊ ငွေစက္ကူကြောင့် ပြည်ပေါ်တစ်ခွင်ချစ်၊ ငွေစက္ကူကြောင့် အီဆော်လွင်ဖြစ်၊ ငွေစက္ကူကြောင့် စိတ်တွေတလျှမ်း လျှမ်း၊ ငွေစက္ကူကြောင့် အိမ်တွေဝရမ်းဖမ်း၊ ငွေစက္ကူကြောင့် တစ်မျိုးအလှကြိုက်၊ ငွေစက္ကူကြောင့် သူခိုးဓမြတိုက်၊ ငွေစက္ကူကြောင့် ကြည်ညိုလို့ မယားကပြုံး၊ ငွေစက္ကူကြောင့် ညီအစ်ကို သားအဖမုန်း၊ ငွေစက္ကူကြောင့် အထူးဖြစ်၊ ငွေစက္ကူကြောင့် အရူးဖြစ်၊ ကူးခဲ့တဲ့ သက္ကရာဇ်တာမရှည်ခင်က၊ ကမာကြည်စပါး နက်ဆန်စားလျက်၊ မြန်မာပြည်တစ်သက် အမှန်မရှားနိုင်ပါဘူး -- ဗျာ့၊ အထက်နဘန်ကြားအောင် ဝေယံလယ်က၊ ရေနံသယ် မြန်မာပြည်ခေါင်းပေါင်းစထောင်ပါလိမ့်"</blockquote>ဟု သီဆိုခဲ့သည်။ ဦးချစ်ဖွယ်သည် အမျိုးသားစိတ်ဓာတ် ထက်သန်သူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ အငြိမ့်ကပြစဉ် ပင်နီဖျင်ရင်ဖုံးအင်္ကျီကို အမြဲဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသားကျောင်းများ ပေါ်ပေါက်လာရေးနှင့် ပညာရေးကို လှုံ့ဆော်သည့်အနေဖြင့် —<blockquote>"တို့မြန်မာတို့ ချစ်ခင်၊ ဘဝတစ်ကမ္ဘာ မမုန်းဘဲ၊ ဓနအသပြာဖြုန်း၍ အရိုင်းမသင်ကြနှင့်၊ လသာတုန်း ဗိုင်းငင် ဆိုတာလို၊ တလိုင်း ကချင် မွန် မြန်မာတစ်စုတို့က၊ ဝံသာနုအထူးခေတ် တကယ်ကြုံကြပေါ့၊ ဦးချစ်ဖွယ်က၊ အစုံစုံ အခါ ထူးကောင်းတာမို့၊ ဗမာစကူးကျောင်း ပညာဆွယ်ကြလျှင်၊ အင်္ဂါကြယ်၊ လက်လှမ်းလို့မှီလိမ့်"</blockquote>ဟု အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်ကို နိုးကြားစေသည့် တေးဂီတနှင့် လင်္ကာများကို သီဆိုခဲ့သည်။ သူသည် ရှေးမြန်မာဇာတ်လောက၏ ဟန်ပန်များကို သရုပ်ဖော်သော ဗုံရှည်သီချင်းများကိုလည်း မကြာခဏ ရွတ်ဆိုကပြလေ့ရှိသည်။ ထိုသီချင်းများမှာ —<blockquote>၁။ 'အကြွားဒြဗ်ကားဇာတ်လောက်ငွေမကုန်၊ အလှိုင်းအဝါ ဆိုင်းမပါ ဒုံဒုံသဘော ဗုံရှည်လိုပတ်တောရယ်နှင့် ဟော. ဟော. ဟောကလို့ခုန်။ တော.တောကျတဲ့ဗုံ ဗေ့ပိန်ဘုံ။ ဟပ်ချိုး ဟပ်ချိုး ပတ်ပလာလို့ ပိန့်ဘုံ ဗေ့ပိန်းဘုံ။ ၂။ ပုဆိုးထမီ ပုဝါကမကုန်၊ သပြာရရုံ၊ တစ်မျိုး အထည် ဘာဗျ အစုံ၊ ဒါကတစ်ဖုံ၊ စောင်ကြမ်းပိုက်စီး၊ နမလိုက်ကြီး ကိုခြုံ၊ ပလုံမောင်ရို လေးလေး၊ ဗေ့ပိန့်ဘုံ။ ၃။ ထည့်ကာ ထည့်ကာ ယကွင်းမှာတဲ့ အမှင်းတွေပုံ၊ ဟင်းတွေပုံ။ ထည့်ကာထည့်ကာ ယကွင်းမှာတဲ့ အမှင်းတွေပုံ၊ ဟင်းတွေပုံ။ နှိုက်လူကုန်၊ နှိုက်လူကုန်၊ နှိုက်ကြလူကုန်၊ ဇာတ် ဆရာအနုံ၊ ဖက်ချောက်လိပ်မပေး နိုင်လို့၊ ဆေးရွက်ကြီးကိုငုံ၊ ဗေ့ပိန်ဘုံ။ ၄။ မင်းသမီး မင်းသား သစ္စာထားပုံ၊ သစ္စာထားပုံ။ မလေးခင်ဖြူဖြူနှစ်၊ ချစ်လိုက်ပါတဲ့အာရုံ၊ အာရုံ၊ ရွှေမြင့်မို တစ်တောင်လုံး တုံးမှတ်ပါလို့ခုန်၊ ဗေ့ပိန်ဘုံ။ ၅။ လေးကောက်ကြီးနှင့် သူ့ဟန်သွင်ပုံ၊ ကိန်းကျပ်ကျပ်နုံ ဗိန်းပတ်ပတ်ဘုံ၊ အတီးသမားတွေက၊ မင်းသမီးရဲ့ ထမိန်ပေါက်၊ လေးကောက်ကြီးနှင့် ချိတ်ခါဆွဲတော့၊ တစ်ပွဲလုံးဆူလို့ တစ်ပွဲလုံးညံလို့ တစ်ပွဲလုံးဆူလို့ သိမ့်သိမ့်တုန်၊ မင်းသမီး ပေါင်နား မင်းသားကပ်တော့၊ အရင်းအဖျားမှတ်သတဲ့၊ (ဝါ၊ မင်းသမီးအနား မင်းသားကပ်တော့ အစဉ်းစားကြပ်သတဲ့၊) ပတ်ပလာလို့ ပိန်ဘုံ'</blockquote>ထိုဗုံရှည်သီချင်းကို ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် ငါးပတ်ဦးချမ်းအေး (ဗုံရှည်မင်းသားဟောင်း) က မအူပင်မြို့မှ မင်းသမီးကျော်ဗလနှင့်တွဲ၍ မလက်တိုအလှူ ရုပ်သေးစင်တွင် သီဆိုခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းရှိသည်။ ==သီချင်းရေးဆရာများနှင့် ခေတ်ပြိုင် လူရွှင်တော်များ== ဦးချစ်ဖွယ်အတွက် သီချင်းကဗျာများ ရေးစပ်ပေးသူများမှာ မန္တလေးရှမ်းပွဲဦးဖိုးဒင်၊ ဆရာကြည်၊ ဆရာထာနှင့် [[နန်း​တော်​ရှေ့ ဆရာတင်|နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်]] တို့ ဖြစ်၏။ ဦးချစ်ဖွယ် နှင့် ခေတ်ပြိုင်ပေါ်သော လူရွှင်တော်များမှာ [[ချစ်စရာ|ဦးချစ်စရာ]]၊ ဦးရွှေဒင်္ဂါး၊ ဦးလောကဓာတ်၊ ဦးရွှေဗျိုင်းနှင့် ဦးတက်တိုးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ဦးချစ်ဖွယ်သည် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ်၌ အဆုတ် အအေးမိသောရောဂါဖြင့် မန္တလေးမြို့ ကျောက်သွေးတန်းရပ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{lifetime|၁၈၇၂|၁၉၄၄}} [[Category:မြန်မာ လူရွှင်တော်များ‎]] [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ‎]] ojqjjilkwez3x923jnhj2w92hhkqwbh 0 16593 1042615 1040923 2026-07-09T11:54:04Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] 1042615 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ​ဒေါ်စိန်ဆင် | image = [[File:Sein sin.jpg|thumb|မင်းသမီး အဆို​တော် မစိန်ဆင် ]] | birth_date = ၁၈၉၂ခုနှစ် | birth_place = [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = ၁၉၄၁ခုနှစ် | death_place = [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | parents = ဦးမှတ်ကြီး + ​ဒေါ်ရင်း​ဖော် | spouse = ဦး​ကောင်း၊ ဦးစိန်လှိုင်၊ ဦးဘသန်း | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ အဆို​တော် }} '''ဒေါ်စိန်ဆင်''' (၁၈၉၂-၁၉၄၁)သည် [[ကိုလိုနီခေတ်|ကိုလိုနီ​ခေတ်]] ထင်ရှား​သော အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ဓာတ်ပြားအဆို​တော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်စိန်ဆင် (ငယ်မည် - မဖွားဆင်) ကို မန္တလေးမြို့ ဘီးတန်းရပ်မှ ဦးမှတ်ကြီးနှင့် ဒေါ်ရင်းဖော်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးသက္ကရာဇ်ကို အတိအကျ မသိရသော်လည်း အနီးစပ်ဆုံး [[မြန်မာ သက္ကရာဇ်|ကောဇာသက္ကရာဇ်]] ၁၂၅၃ ခုနှစ်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အဆိုအကတွင် ဝါသနာထုံသဖြင့် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသမီးကြီး [[စိန်သုံ|ဒေါ်စိန်သုံ]]ထံ၌ အငြိမ့်ပညာကို စတင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။မင်းသမီးကြီး ဒေါ်စိန်သုံ သည် မင်းသမီးကြီး [[ထွေးလေး|ဒေါ်ထွေးလေး]]၏ တပည့်အရင်းဖြစ်ပြီး အဆိုအက အလွန်ထင်ရှားသော အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးဖြစ်သည်။မဖွားဆင်လေး သည် (၃) နှစ်ခန့် သင်ယူပြီးနောက် အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးမှတ်ကြီးက ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့် တည်ထောင်ပေးသဖြင့် နာမည်ကျော် မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မစိန်ဆင်သည် အဆိုအက ကျွမ်းကျင်ရုံသာမက ရုပ်ရည်ချောမောလှပသူဖြစ်၍ ထိုခေတ်ကာလသားတို့၏ အသည်းစွဲဖြစ်ခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးနှင့် ဘဝဖြတ်သန်းမှု == အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ အသက် ၂၃ နှစ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်သို့ ဆင်းလာပြီး အငြိမ့်ဆရာ ဦးဖိုးကြီး၊ ဒေါ်ရွက်တို့၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် (၂) နှစ်မျှ ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးသို့ ပြန်လာပြီး စက်ပိုင်ဦးကောင်းနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် စန္ဒရားမမကြီး၏ အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ရန် ရန်ကုန်သို့ ပြန်ဆင်းလာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တွင် ကိုစိန်လှိုင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သော်လည်း အဆင်မပြေ၍ ကွာရှင်းခဲ့ရပြီး၊ ဒုတိယအိမ်ထောင်မှာ ပုဇွန်တောင်မှ ကိုဘသန်းဖြစ်သည်။ ကိုဘသန်းနှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့်အဖွဲ့ဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး လှည့်လည်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဒေါ်စိန်ဆင်သည် ယောက်ျားလေးဝတ်စုံဖြင့် အိုးစည်အကတွင် ဟန်အမူအရာ အလွန်ကောင်းမွန်သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ == ဓာတ်ပြားလောကနှင့် ဂီတမှတ်တမ်း == ဒေါ်စိန်ဆင်သည် ခွေးတံဆိပ် နှင့် ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီများတွင် သီချင်းပေါင်း (၃၀) ခန့် အသံသွင်းခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် အောင်တော်မူ၊ အလှူတော်၊ ရွှေပြည်စိုး၊ ရွှေမေတ္တာ၊ ဗဟိုလရောင်၊ စိန်ရတနာဆင် အစရှိသည့် သီချင်းများ သီဆိုခဲ့သည်။ သူ့အတွက် သီချင်းများကို ဆရာလယ်၊ ဆရာထာ၊ [[နန်း​တော်​ရှေ့ ဆရာတင်|နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်]]၊ ဆရာမြိုင် နှင့် ဦးစိန်ပါတို့က ရေးသားပေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဖွင့်လှစ်သောအခါ ဒေါ်စိန်ဆင်သည် ထိုကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့သီဆိုခဲ့သည်။ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် အစောဆုံးဓာတ်ပြားသွင်းသည့် အငြိမ့်မင်းသမီးများမှာ ကျိုက်လတ်မယ်သင်၊ [[ဒဂုန် ခင်လှကြည်|ဒဂုန်ခင်လှကြည်]]၊ မြန်မာညွှန့်လှရင်၊ မစိန်ဆင်၊ ကုမ္မာရီစိန်မြိုင်၊ ဂီတမယ်လှလေးစိန်၊ ပျော်တော်ဆက်မတင်အောင် နှင့် ယုဝတီမြသောင်းခင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကိုလံဘီယာတွင် မစိန်ဆင် ပထမဆုံးသွင်းသည့် သီချင်းများမှာ မဟာဂီတ သီချင်းများဖြစ်သည်။ လမင်းသော်တာပတ်ပျိုး၊ စိန်ကြောင်နီလာပတ်ပျိုး၊ ဘုန်းဇောင်ဟေမာန်ဘွဲ့၊ မြရည်နန္ဒာဘွဲ့၊ သာတင့်ဆုံးယိုးဒယား၊ သောကရွှေနှုန်းယိုးဒယား၊ ကရင်ဩ၊ ချပ်မြန်လွမ်းချင်း၊ ပုလဲခွန်းတောက်၊ ရွှေဘိုဘုံကြီးသံ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ခေတ်ပေါ်သံဆန်းသီချင်းများမှာ လမင်းသော်တာ(သံဆန်း)၊ ရွှေတုဂုံအနောက်မုဒ်ဖွင့်၊ အထစုံတွဲ၊ မေတ္တာတော်၊ အောင်ပါစေ၊ အပျိုကြီးကလူပျိုကြီးကိုမျှော်၊ ကုသိုလ်ရှင် ရွှေဝါတောင်၊ ရွှေကြိုးကြာ စသည့်သီချင်းတို့ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာတွင် မစိန်ဆင် သီဆိုသော သီချင်းအများအပြားကို နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် က ရေးသားခဲ့သည်။ မစိန်ဆင်သီချင်းများကို ကိုလံဘီယာမှ ကြော်ငြာသည့်အခါတွင် မစိန်ဆင်ကြီးဟု “ကြီး” တပ်၍ ကြော်ငြာလေ့ရှိသည်။<ref>ဦးမောင်မောင်လတ်(ကဗျာဆရာ နောင်)ပြုစုသည်။</ref> == ဘဝနိဂုံး == သူသည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ အသက် ၅၁ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == <references/> {{lifetime|၁၈၉၂|၁၉၄၁}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] hmy5bo5zlybfd3ray2nq8zeerpoo5n1 0 16603 1042554 955836 2026-07-09T08:51:05Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] 1042554 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = စိန်သုံ | native_name = | image = Sein thone.jpg | caption = ဒေါ်စိန်သုံ | birth_date = ၁၈၈၃ ခုနှစ် | birth_place = [[မန္တလေးမြို့]]၊ နီပတန်းရပ် | parents = ဆရာဖြိုး (ဖခင်), ဒေါ်အုပ် (မိခင်) | spouse = [[ချစ်ဖွယ်|လူရွှင်တော် ဦးချစ်ဖွယ်]] | children = ၁၁ ဦး | occupations = အဆိုအက အနုပညာရှင် | years_active = ၁၉၀၃ - ၁၉၃၇ | notable_works = ပန်တျာလမ်းကြောင်းကို အားကောင်းအောင်မောင်းနှင်ခဲ့သူ | death_date = ၁၉၃၇ ခုနှစ် | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] }} '''ဒေါ်စိန်သုံ''' (၁၈၈၃-၁၉၃၇) သည် မြန်မာသဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသည့် မင်းသမီးကြီး တစ်ဦး ဖြစ်သည်။[[ကိုလိုနီခေတ်]]တစ်လျှောက် ပန်တျာလမ်းကြောင်းကို အားကောင်းအောင်မောင်းနှင်နိုင်ခဲ့သူအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/75544|title=အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပန်တျာခရီး|work=MWD Webportal|access-date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဒေါ်စိန်သုံ၏ မိဘတို့မှာ ဆရာဖြိုးနှင့် ဒေါ်အုပ်တို့ဖြစ်သည်။ ဒေါ်စိန်သုံ၏ ဖခင်သည် အပြောအဆို သိမ်မွေ့နူးညံ့သူဖြစ်ခြင်းကြောင့် အများကဆရာဟု ခေါ်ကြသည်။ ဒေါ်စိန်သုံကို [[မန္တလေးမြို့]]၊ နီပတန်းရပ်၌ [[သက္ကရာဇ်]] ၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ဒေါ်စိန်သုံတွင် မွေးချင်းငါးဦးရှိပြီး၊ ထိုထဲမှ မောင်တစ်ယောက်ဖြစ်သည့် ဦးထွန်းမှာ အငြိမ့်ပြွေဆရာ နာမည်ကျော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ == ဘဝဖြတ်သန်းမှု == ငယ်စဉ်ကပင် အကပညာကို [[ထွေးလေး|ဒေါ်ထွေးလေး]] ထံတွင် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ဒေါ်ထွေးလေးသည် ကိန္နရာအကနှင့် အရုပ်ကြိုးကတို့ဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်တွင် အငြိမ့်မင်းသမီးအဖြစ်ဖြင့် မန္တလေးမြို့၊ ရွှေလန်ရပ် ဘာဂျာဆရာရွှေ ထံတွင်လည်း ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ မြန်မာသီချင်းကြီး အဆိုပညာကို အဆိုကျော်ဦးလူကြီး၊ ဆရာမှန်း စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများထံတွင်လည်း သင်ယူလေ့လာခဲ့ လေသည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုအကပညာနှစ်ရပ်စလုံးကို နိုင်နင်းစွာ တတ်ကျွမ်းခဲ့သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်စိန်သုံသည် ခင်ပွန်းသည် လူရွှင်တော် ဦးချစ်ဖွယ် နှင့်အတူ မြန်မာသီချင်းကြီးများကို အဝေးရောက်မင်း၊ ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်မင်းတို့ထံ တွင် အမြဲပင်လေ့လာခဲ့၏။ အသက် ၅ဝ အရွယ်ခန့်တွင် ထိုင်ဆိုအငြိမ့်ကြီးဖွဲ့ကာ မြန်မာပြည်တစ်ဝန်းလုံး လှည့်လည်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvgn8dkkdndo|title=အောင်ကျော်ချမ်းအေး မန္တလေး ရတနာပုံ ရွှေခြေချင်းမြို့တော်|work=BBC|access-date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> ဒေါ်စိန်သုံ၏ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်မှာ ခပ်ဝဝ ဖိုင့်ဖိုင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကရာ၌ အလွန်ပျော့ပျောင်း ညက်ညောလှ သည်ဟုဆို၏။ သီချင်းသံမှာလည်း သာယာငြိမ့်ညောင်းသည်။ထိုသို့ အဆိုအက ယဉ်ကျေး သိမ်မွေ့ပြီးလျှင် ဣန္ဒြေရသောကြောင့်လည်း လူကြိုက်များခဲ့သည်။ <blockquote>“ခေတ်ပြောင်းခေတ်လွဲ၊ ဟိုရှေးကတဲက ပဝေသဏီ၊ ရေနံဆီပေါ်ကတည်းက ကြုံလို့နွှဲခဲ့ရပြန်သည်။ သုံတို့ ပွဲကလာခဲ့ပြီ၊ ဒေါ်စိန်သုံ အနုအစစ်ကလေးမို့၊ သူ့နှစ်ကြေးငွေသုံးထောင်၊ ဩ- ကျမဆရာမရှိပေါင်၊ ကဒါကိုကြည့်မောင်။ ဒေါ်သုံ မြက်ငေါက်မြစ်၊ တဆယ့်ခြောက်နှ်စ် မကျော်သေးပေါင်။ ကျမဆရာမရှိပေါင်၊ ကဒါကို ကြည့်မောင်” </blockquote> ထိုသီချင်းကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် ဒေါ်စိန်သုံသည် ရေနံဆီပေါ်စကပင် စတင်ကပြခဲ့ပုံရသည်။ သူ၏ဝင်ငွေမှာ တစ်နှစ်လျှင် သုံးထောင်ကျပ် ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့် နေစေကာမူ အငြိမ့်စင်တွင်ကပြစဉ်၌ ငယ်မူငယ်သွေးနှင့် ငယ်စိတ်မွေးကာ ကပြလေ့ရှိခဲ့သည်။ ဒေါ်စိန်သုံ သီဆိုသော သီချင်းများကို ဦးချစ်ဖွယ် ရေးသည်ကများသည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဒေါ်စိန်သုံသည် အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် အိမ်ထောင်ကျခဲ့၏။ ခင်ပွန်းသည်မှာ နာမည်ကျော်လူရွှင်တော် [[ချစ်ဖွယ်၊ ဦး(လူရွှင်တော်)|ဦးချစ်ဖွယ်]] ဖြစ်သည်။ လူရွှင်တော် ဦးချစ်ဖွယ်နှင့်အတူ တွဲဖက်ကပြယင်း အကြောင်းပါခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဦးချစ်ဖွယ်နှင့် ဒေါ်စိန်သုံတို့တွင် သားသမီး ၁၁ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။သားသမီးများအားလုံးလိုပင် တူရိယာ ဂီတပညာကို တတ်ကျွမ်းနားလည်ကြသော်လည်း၊ မိဘများက တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားခဲ့ကြသဖြင့် သဘင်လောက အပြင်ဖက်သို့ ရောက်နေကြ၏။ == ဘဝနိဂုံး == ဒေါ်စိန်သုံသည် ၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆင်းကာ အငြိမ့်ကစဉ် ရန်ကုန်မြို့၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်ရှာလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{lifetime|၁၈၈၃|၁၉၃၇ }} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] 94mknh9k0ju80eh9p5xaiyyhd54168t 0 16741 1042485 704033 2026-07-08T16:11:29Z ~2026-29920-46 142835 /* ပင်လယ်ရပ်ခြားတိုင်းတပါး */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1042485 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox လူ | အမည် =ဟိုချီမင်း(Ho Chi Minh) | ပုံ = Ho Chi Minh 1946.jpg | caption = | အမည်ရင်း =ငုယင်စင်တန်း | အမည်ကွဲ =ငုယင်တက်သန် | မွေးရက် =၁၉ရက်-မေလ-၁၈၉၀ ခုနှစ်<br /> | ဌာနေ = | သေရက် =၂ရက်-စက်တင်ဘာလ-၁၉၆၉(အသက်-၇၉နှစ်)<br />[[ဟနွိုင်းမြို့]]၊ [[ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]] | နိုင်ငံသားအဖြစ် =ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ | လူမျိုး =ဗီယက်နမ် | ပညာ = | လုပ်ငန်း =ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ [[ဝန်ကြီးချုပ်]] | မွေးဖွားရာ =ငဲ့အဲန်၊ [[ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်နား]]။ | အမည်မရည် = | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | တွဲဖက် = | သားသမီး = | မိဘ = | ကွယ်လွန်ရက်= | လက်မှတ် =Ho Chi Minh Signature.svg | ဝဘ်ဆိုက် = }} {{Infobox Chinese |title=ဗီယက်နမ်နာမည် |vie=Hồ Chí Minh |hn={{linktext|胡|志|明}}}} {{infobox Chinese |title=ဗီယက်နမ်မွေးစာရင်း |vie=Nguyễn Sinh Cung |hn={{linktext|阮|生|恭}} }} '''ဟိုချီမင်း'''('''Ho Chi Minh''') သို့မဟုတ် ငုယင်စင်တန်း(၁၉ရက်-မေလ-၁၈၉၀ ခုနှစ်)သည် [[ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]] (နောက်ပိုင်းတွင် [[ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ]])၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး သမ္မတ(၁၉၄၅-၁၉၆၉)လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် ဂျော့ဝါရှင်တန်အဖြစ်လည်း ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီက မကြာခဏခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဗီယက်နမ်အား အုပ်စိုးထားသည့် ပြင်သစ်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်နိုင်ရန်အတွက် သူ၏အချိန်များကို များစွာအသုံးချခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ == အမည် == ဟိုချီမင်းဟူသည့်အမည်မှာ သူ၏ အမည်ရင်းမဟုတ်ချေ။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ တော်လှန်ရေးအတွင်းတွင် ဤ ဟိုချီမင်းဟူသည့်အမည်ကို မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ သူ၏ငယ်နာမည်မှာ ငုရင်စင်းတန်ဖြစ်သည်။ ကွန်ဖြူရှင်းရိုးရာအရ အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်တွင် ငုယင်တက်သန်ဟူသည့်အမည်သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းအမည်အပြင် ငုယင်စင်းကွန်၊ ငုယင်တန့်သန်း၊ ငုယင်အိုက်ကုတ်၊ မစ္စတာဗောင်း၊ ဘ၊ မစ္စတာချင်၊ မစ္စတာထရန်၊ မစ္စတာလင်းစသည်ဖြင့်လည်း နာမည်အမျိုးမျိုး ခံယူခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းသည် အမည်ဝှက်(လွှဲ)ပေါင်း ၅၀<ref name="Duiker">Duiker, William J. ''Ho Chi Minh: A Life''. New York: Hyperion, 2000. <!-- ISBN ?? --></ref>{{rp|582}} နှင့် ၂၀၀{{sfn|Duncanson|1957|p=85}} ကြား အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ သူ၏ ကျော်ကြားသောအမည်မှာ ငုယင်အိုက်ကုတ်ဖြစ်ပြီး ငုယင်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အသုံးများဆုံးသော် ဗီယက်နမ်နောက်ဆုံးအမည်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အိုက်ကုတ်မှာ တိုင်းပြည်ချစ်သူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်များက ၎င်းအား ဘာ့ပ်ဟို(အန်ကယ်ဟို) ဟူ၍ ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ == ပင်လယ်ရပ်ခြားတိုင်းတပါး == သူသည် ပင်လယ်ရပ်ခြား နိုင်ငံများတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါမျှ လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဤနှစ်ပေါင်း ၃၀ မျှသော ကာလအတွင်း ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်၊ ရုရှား၊ အမေရိကန်၊ ထိုင်း စသည့်နိင်ငံ အများအပြားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း သင်္ဘောကြမ်းတိုက်သမား၊ ထမင်းချက်၊ ဟိုတယ်စောင့်၊ ဓာတ်ပုံအချောပြင်ဆရာ၊ သတင်းစာ အယ်ဒီတာ၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ ကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်ပါတီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားလှယ် စသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လုပ်ကိုင် ထမ်းရွက်ခဲ့သကဲ့သို့ နယ်ချဲ့ သူလျှို၊ ပုလိပ် စုံထောက်များ၏ မျက်စိအောက်မှ ဈေးသည်၊ လယ်သမား၊ ဘုန်းကြီး၊ ကုန်သည်၊ စသဖြင့် အမျိုးမျိုး ရုပ်ဖျက်၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ဤနှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ပြင်သစ်ဘာသာ စသည့် ဘာသာစကားများကိုလည်း ရေရေလည်လည် ပြောနိုင်၊ ရေးနိုင်၊ ဖတ်နိုင်သည်အထိ တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်ကုန်ခါနီးတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ La Touche Treville အမည်ရှိ သင်္ဘောဖြင့် လိုက်ပါခရီးထွက်ခဲ့သည်။ ငွေအလုံအလောက်မရှိသဖြင့် ထမင်းချက်အဖြစ် ၎င်းသင်္ဘောပေါ်တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ခရီးထွက်ခဲ့သည်မှာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဆိုင်ဂုံမြို့မှ ပြင်သစ်နိုင်ငံမာဆေးမြို့အထိ မိုင်ပေါင်း ၈၀၀၀ ခန့် ဝေးပြီး ထိုသို့ရောက်ရှိသည်အထိ သင်္ဘောလုပ်အားခရရှိသည်မှာ ပြင်သစ်ငွေ တစ်ဆယ်သာဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မာဆေးမြို့ရှိ ပြင်သစ်အရာရှိအိမ်တွင် အစေခံအဖြစ်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီး ထိုအိမ်ရှိ ပြင်သစ်အစေခံကလေးထံမှလည်း ပြင်သစ်ဘာသာကို ကြိုးစား သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် သင်္ဘောပေါ်တွင် အကူမီးထိုးသမားအဖြစ်လိုက်ပါခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ခရီးနှင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ မှ ၁၉၁၃ ခုနှစ်အထိ နယူးယောက်မြို့(ဟာလန်-HARLEM)နှင့် ဘော်စတွန်မြို့တို့တွင်လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့ပြီး ပါကာဟောက်စ် ဟိုတယ်ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီးဟိုတယ်တွင် ပေါင်မုန့်ဖုတ်သမားအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ရင်းနေထိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်ပြည်၊ လန်ဒန်မြို့တော်ရှိ အထက်တန်းလွှာ လူဂုဏ်တန်များ လာရောက်တည်းခို စားသောက်ကြသည့် ကာလ်တန်ဟိုတယ်(Carlton Hotel) တွင် ဧည့်ကြိုအဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စာဖိုမှူးချုပ်ကြီး အောဂစ်တ် အက်စ်ကောဖီးယား(Auguste Escoffier)ကိုယ်တိုင် ကူညီစောင်မမှုကြောင့် ကိတ်မုန့်ဖုတ်သည့်ဌာနသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြန်သည်။ ငုယင်သည် ၁၉၁၉ မှ ၂၃ ခုနှစ်အထိ ပြင်သစ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုလေးနှစ်အတွင်း ၎င်း၏သူငယ်ချင်း မာရှယ် ခက်ချင်းမှတဆင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒများနှင်ထိတွေ့လာခဲ့ရသည်။ ကွန်မြူနစ်ပေါ်တွင် ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်သည် ပြင်သစ်ကိုလိုနီလက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရမည်ဟု ယုံကြည်ရန် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မှ ပဲရစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော် ပြင်သစ် ရဲတပ်ဖွဲ့တွင် သူ၏ ရောက်ရှိချိန်ကို ၁၉၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လဟူသည် အချက်အလက်သာရှိသည်။ ထိုအတောအတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အား အကြောင်းပြု၍ ဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ချိန် ငုယင်အက်တိုက်အမည်ဖြင့် ပြည်သူရပိုင်ခွင့်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း လစ်လျှူရှုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအတောအတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အား အကြောင်းပြု၍ ပြင်သစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဝုဒရော ဝီလဆင်ထံသို့ စာတစောင်ရေးသားပေးပိုခဲ့သည်။ ထိုစာတွင် ပြင်သစ်ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးသမားများအား ရှုတ်ချရာတွင် ကူညီမှုရရန် အမေရိကန်အစိုးရ၏အကူအညီအကြောင်းမေးမြန်းခြင်းကို ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏စာအား အရေးတယူမပြုခဲ့ကြချေ။ သူသည် ပြင်သစ် ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး အာရှကူမင်တန် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် မော်စကိုသို့ ပုံမှန်လည်ပတ်ခြင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ == ၁၉၄၅-၁၉၅၄ တွင် ပြင်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးသမားများကို ဆန့်ကျင်သည့် တော်လှန်ရေးတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆိုဗီယက်ရုရှနှင့် တရုတ်တို့ထောက်ခံသော ကွန်မြူနစ်အုပ်ချုပ်ရေး ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းတွင် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ဦးဆောင်သော ဟိုချီမင်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းတွင်မူကား အမေရိကန်တို့ထောက်ခံသော ကွန်မြူနစ်အုပ်ချုပ်ရေးမဟုတ်သောအစိုးရက ဦးဆောင်ထားခဲ့ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော်၊ ထိုအချိန်က အမေရိကန်သည် ဆိုဗီယက်နှင့်အပြိုင် စစ်အေးတိုက်ပွဲများကို ဆင်နွှဲနေရပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတစ်ခုလုံးကိုလည်း ကွန်မြူနစ်အဖြစ် ရောက်ရှိသွားရန်မလိုလားခဲ့ချေ။ ထို့နောက် အမေရိကန်နှင့် တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်သည် ရွေးကောက်ပွဲအား လက်ကိုင်ထား၍ နိုင်ငံ၏အပိုင်းနှစ်ပိုင်းအား ပြန်လည်ပေါင်းစည်းမည်ဟူသည့် ကတိကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သည့် ကွန်မြူနစ်အစိုးရဥပဒေ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်၏ လယ်ယာစိုက်ခင်းများအား ပြန်လည်ရယူရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုကြာအောင် စစ်ပွဲများဆင်နွှဲခဲ့ကြပြီး ဗီယက်နမ်အမျိုးသား သန်းပေါင်းများစွာတို့ သေကြေပျက်စီးကြရသည်။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဆိုဗီယက်ရုရှားတို့က မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်၏ စစ်ရေးကြိုးစားမှုများကို ကူညီသကဲ့သို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်အား စစ်ကူပေးခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံး၌ ဟိုချီမင်းကွယ်လွန်ပြီး နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းက အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။ == ဟိုချီမင်းနှင့် မြန်မာပြည် == [[File:Receiving_The_Vietnamese_President_His_Excellency_Ho_Chi_Minh_at_PyiThu_Hluttaw.jpg|thumb|300px|ဗီယက်နမ် သမ္မတ ဟိုချီမင်း ကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်သူ့လွတ်တော် တွင် တွေ့ရစဉ်]] မြောက်ပိုင်းကွန်မြူနစ်တပ်များ ကို ထောက်ပံ့ရေးအတွက် စည်းရုံးရေး ခရီးစဉ် အဖြစ် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်မှ ၁၇ ရက် အထိ မြန်မာနိုင်ငံ သို့လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည်။ <ref> {{cite book | last = Guan Ang | first = Cheng | authorlink = | title = Vietnamese Communists' Relations with China and the Second Indochina Conflict, 1956-1962 | publisher = McFarland, 1997 | series = | year = | doi = | isbn = 0786404043, 9780786404049 }} </ref> == ကွယ်လွန်ခြင်း == ဦးလေးဟိုသည် နှလုံးနှင့် ဆီးချိုရောဂါများကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ၂ ရက်နေ့နံနက်ပိုင်း ၉ နာရီ ၄၇ မိနစ်တွင် ဟိုချီမင်းမှာ နှလုံးရောဂါပြင်းထန်မှုကြောင့် ကွယ်လွန်နိစ္စရောက်ရရှာသည်။ သူ၏ သေတမ်းစာတွင် သူ့အား မီးသင်္ဂြိုဟ်ရန်နှင့် သူ၏အရိုးပြာများအား ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းရှိ တောင်များပေါ်တွင်ထားရှိရန် လိုလားခဲ့သည်။ သို့သော် သူသေဆုံးပြီးနောက် ၎င်း၏နောက်လိုက်များသည် အလောင်းအား အမွေးနံ့သာဆွံ့ဖျန်းခဲ့ပြီး ဂူဗိမာန်အတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ သူသည် ယနေ့တိုင်ထိုနေရာတွင် ရှိနေပြီး လူအများ၏ ပူဇော်ခြင်းခံနေရဆဲဖြစ်သည်။ [[File:HoChiMinhTelegramToTruman1946.png|thumb|200px|အမေရိကန်သမ္မတထံပေးပိုခဲ့သည့်စာလွှာ]] == ဂုဏ်ပြုခြင်း == ၁၉၇၆ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယမ်၏ ထုံးစံအတိုင်း အနိုင်ရသော မြောက်ပိုင်းကွန်မြူနီများက ကွန်မြူနစ်မဟုတ်သော ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်း၏မြို့တော် ဆိုင်ဂုံအား ဟိုချီမင်းဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြင့် သူတို့၏ ခေါင်းဆောင်ကြီးအား ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြသည်။ == ဟိုချီမင်း (ခရစ်၁၈၉ဝ-၁၉၆၉) == ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမတနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသောသမ္မတကို ခရစ်နှစ် ၁၉၄၅ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ သည်။ ထိုစဉ် သမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူပုဂ္ဂိုလ်ကြီးက ''ကျွန်တော့်ကိုသမ္မတရွေးလိုက်တာအကြောင်းရှိပါတယ်။ ''ကျွန်တော့မှာဘာမှမရှိလို့ပါဘဲ။ ကျွန်တော့်မှာ သားမယားလည်း မရှိဘူး။ အိမ်လဲမရှိဘူး။ ရွှေငွေပစ္စည်းဥစ္စာလည်းမရှိဘူး။ အဝတ်အထည်ဆိုလို့လဲ ဟောဒီအခုဝတ်ထားတဲ့ ချည်ဝတ်စုံတစ်စုံဘဲရှိပါတယ်'' ဟုပြောကြားခဲ့လေသည်။ ''ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား ဟိုချီမင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဟိုချီမင်းကိုခရစ်နှစ် ၁၈၉ဝ ပြည့်မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ငဲအန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကင်လီယင်ရွာကလေး၌ဖွားမြင်သည်။ အဘမှာငုယင်စင်းစက်ဖြစ်၍ အမိမှာဟွန်သီလုန်ဖြစ်၏။ မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် ဟိုချီမင်းသည်အထွေးဆုံးဖြစ်သည်။ ဟိုချီမင်း၏ပထမဆုံးသောငယ်နာမည်မှာ ငုယင်စင်းကွန်ဖြစ်၏။ အသက် ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် သူ၏ မိဘများက ဗီယက်နမ်ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း ငယ်နာမည် ငုယင်စင်းကွန်မှ ကြီးနာမည် ငုယင်တက်သန်သို့ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်း ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် မိခင်သေဆုံးခဲ့ရာ ဖခင်၏အုပ်ထိမ်းမှုအောက်တွင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ဖခင်မှာ အစိုးရဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်၏။ ထိုစဉ်ကဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို ပြင်သစ်တို့ အုပ်စိုးလျက်ရှိရာ ဟိုချီမင်းသည်ငယ်စဉ်ကပင် ပြင်သစ်အစိုးရ၏ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုများကို မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့်ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက် စိတ်အားထက်သန်ခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းအသက် ခုနစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ပညာစတင်သင်ကြားခဲ့၏။ ၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် ပြင်သစ်စာပေကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ကျောင်းသားအရွယ်ကတည်းကပင် ဖခင်ကိုယ်တိုင်ပါဝင်သော ဗီယက်နမ်ပညာတတ် မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ပြင်သစ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးတွင် ဆက်သားအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့၏။ ထိုနောက်ဖခင်ဖြစ်သူမှာ အလုပ်မှထုတ်ခံရသဖြင့် ဟိုချီမင်း သည်ကျောင်းဆရာလုပ်ရင်း အိမ်ထောင့်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ မကြာမီ ကျောင်းဆရာ အလုပ်မှထွက်ကာ စက်မှုလက်မှုကျောင်းသို့ တက်ရောက်၍ စက်မှုပညာသင်ကြားပြန်၏။ ထိုအချိန်၌ ဟိုချီမင်း၏ရင်ဝယ် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်များ၊ ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်လိုသော စိတ်ဓာတ်များ ကိန်းအောင်းနေချေပြီ။ ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးမှာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးဗဟုသုတကြွယ်ဝမှဖြစ်မည်ဟူ၍လည်း စွဲမြဲစွာယုံကြည်လျက်ရှိပေသည်။ ထိုကြောင့် ၁၉၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် တိုင်းပြည်လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းရန် နိုင်ငံခြားဗဟုသုတရှာရေးအတွက် ဟိုချီမင်းသည် ပြင်သစ်ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်တွင် ထမင်းချက်ရိက္ခာဌာန အလုပ်သမားအဖြစ်လိုက်ပါရင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ထွက်ခွာခဲ့လေသည်။ ထိုအခိုက်တွင်သူ၏ အမည်ကို ဗဟူ၍ ပြောင်းလဲထား၏။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ရောက်သောအခါ ပြင်သစ် အရာရှိတစ်ဦး၏အိမ်တွင် အစေခံလုပ်ရင်း ဝမ်းရေးကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ အခြေခံမျှသာတတ်မြောက်ထားသော ပြင်သစ်စကားကိုလည်း ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုနောက်အစေခံအလုပ်မှထွက်ကာ ပြင်သစ်ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းတွင် သင်္ဘောသားအဖြစ် လိုက်ပါဆောင်ရွက်ရင်းအာဖရိကနှင့်မြောက်အမေရိကတိုက်များသို့ ရောက်ခဲ့၏။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့၏။ ထိုနောက်ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ခရီးဆက်ပြန်လေသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ရောက်သော် အမှိုက်လှဲသမား၊ ဘွိုင်လာအိုးမီးထိုးသူ စသည်ဖြင့် ကြုံရာအလုပ်ကိုလုပ်ရင်း ပညာဆည်းပူးလေ့လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာကိုလည်းသင်ကြားခဲ့၏။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွားသောအခါ ဟိုချီမင်းသည် ငုယင်အိုက်ကုတ်အမည်ဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဗာဆေးစစ်ပြေငြိမ်းရေး ကွန်ဖရင့်သို့ တက်ရောက်ကာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအတွက်လိုလားမှုများကိုတောင်ဆိုခဲ့သေးသော်လည်း မရရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်ထိုတောင်းဆိုချက်များကို ပုံနှိပ်ကာ လူအများသိရှိအောင်ဖြန့်ဝေနိုင်ခဲ့ပေ၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ဟိုချီမင်းသည်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးအရစတင်လှုပ်ရှားတော့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ဆိုရှယ်လစ်လူငယ်များအဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်ကာ တိုးမြို့တွင်ကျင်းပသော ပြင်သစ်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ၁၈ ကြိမ်မြောက်ကွန်ဂယက်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းကွန်ဂယက်တွင် စကားပြောဆိုခွင့်လည်း ရရှိခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင်း၌ထုတ်ဝေနေသော သတင်းစာများတွင် ငုယင်အိုက်ကုတ်အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။ ''ပြင်သစ်ကိုလိုနီစံနစ်အပေါ် ''စွဲချက်တင်ခြင်း'' ''ဝါး၊ နဂါး'' စသည့်စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေသည့်ကိုလိုနီနယ်များအသင်းကိုလည်း ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်နိုင်ပြီးလျှင် ထိုဂျာနယ်၏ တိုက်အုပ်နှင့်တာဝန်ခံစာတည်းအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ပြင်သစ်ကွန်မျူနစ်ပါတီသို့ဝင်ရောက်ခဲ့၏။ ၁၉၂၃ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင်ဟိုချီမင်းသည် လီနင်နှင့်တွေ့လိုသဖြင့် ရုရှနိုင်ငံသို့သွားရောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူရုရှနိုင်ငံသို့ရောက်သောအခါ လီနင်မှာကွယ်လွန်သွားလေပြီ။ သို့နှင့်လီနင်ဂရက်နှင့် မော်စကိုမြို့များတွင် တစ်လှည့်စီနေထိုင်ရင်း ရုရှပြည်တွင်း နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို လေ့လာနေသည်။ ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင်များ၏ အကူအညီဖြင့် မောစကိုမြို့ရှိ အလုပ်သမားတက္ကသိုလ်သို့လည်း တက်ရောက်ခွင့်ရခဲ့၏။ ပရာပဒါသတင်းစာနှင့်အခြား စာစောင်များတွင်လည်း နိုင်ငံရေး ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့ပေသည်။ ၁၉၂၄ ခုဇွန်လတွင် မောစကိုမြို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ကမ္ဘာ့ကွန်မျူနစ်အဖွဲ့ချုပ် ပထမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံသို့ တက်ရောက်ကာ အစီရင်ခံစာနှစ်စောင်တင်သွင်းခဲ့၏။ ယင်းညီလာခံအပြီးတွင် ဟိုချီမင်းသည်ကမ္ဘာ့ကွန်မျူနစ်အဖွဲ့ချုပ်၌ အရှေ့တိုင်းဌာနတွင်အမြဲတမ်းကော်မတီအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရလေသည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည်တရုတ်နိုင်ငံ ကန်တုန်မြို့သို့သွားရောက်ကာ မစ္စတာဗောင်အမည်ဖြင့် နိုင်ငံရေးသင်းတန်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေလေသည်။ ထိုအချိန်တွင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၌ မျိုးချစ်လူငယ်အများအပြားကို ပြင်သစ်နယ်ချဲ့သမားများက နှိမ်နင်းနေသဖြင့် ဗီယက်နမ်လူငယ်များစွာတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေကြ၏။ ဟိုချီမင်းသည် ယင်းလူငယ်များကိုစုစည်းကာ တော်လှန်သော ဗီယက်နမ်ရဲဘော်လူငယ်များ အစည်းအရုံးကိုဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ ထိုနောက် အထူးနိုင်ငံရေးသင်တန်းကျောင်းကိုဖွင့်လှစ်ပြီးလျှင် သင်တန်းပို့ချရင်းတဘက်မှလည်း နိုင်ငံရေးစာပေများကို ရေးသားပြုစုနေခဲ့သည်။ ၁၉၂ရ ခုနှစ်အကုန်တွင် ချန်ကေရှိတ်တပ်သားများက လိုက်လံဖမ်းဆီးသဖြင့် ရှောင်တိမ်းပြေးလွှားနေခဲ့ရ၏။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် မော်စကိုသို့ပြန်လည်ရောက်ရှိ ပြီးနောက် ထိုမှတစ်ဖန် ဗဲလဂျီယမ်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ အီတလီစသည့်နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သွားရောက်ကာ ကွန်မျူနစ်လှုပ်ရှားမှုများကို လေ့လာနေခဲ့၏။ ထိုနောက် ၁၉၂၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့သွားရောက် နေထိုင်ပြီးသော် မစ္စတာချင် အမည်ကိုခံယူကာထိုင်း နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဗီယက်နမ်တိုင်းရင်းသားများကို စည်းရုံးလှုံ့ဆော်နေခဲ့၏။ ၁၉၃ဝပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်ဟောင်ကောင်သို့ တိတ်တဆိတ်သွားရောက်ကာ ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက်တွင် တုန်ဗန်ဆိုဟူသည့် နာမည်သစ်ဖြင့် ဟောင်ကောင်တွင်ဆက်လက်နေထိုင်ကာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိတိုက်ပွဲဝင်နေသူများကို ဟောင်ကောင်မှ ညွှန်ကြားနေလေသည်။၁၉၃ဝပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရှန်ဟိုင်းသို့ သွားရောက်ကာ ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီဝင်များနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီးလျှင် ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို အင်ဒိုချိုင်းနားကွန်မျူနစ်ပါတီဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲလိုက်၏။ ထိုနောက်ဟောင်ကောင်သို့ ပြန်သွားခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင်ဟိုချီမင်းကိုဟောင်ကောင်ပုလိပ်များက ဖမ်းမိသွားပြီးလျှင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ချုပ်နှောင်ထားလိုက်သည်။ အချုပ်ကျနေစဉ် နေမကောင်းသဖြင့် ဆေးရုံတက်ရသေး၏။ ဆေးရုံ၌ဆေကုသနေစဉ် ဟိုချီမင်းသည် ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။ ထိုအခါဟိုချီမင်း သေဆုံးသွားပြီဟု အများကယူဆလိုက်ကြ၏။ အဖြစ်မှန်ကား ဟိုချီမင်းသည်ရှေ့နေတစ်ယောက်၏အကူအညီဖြင့် ဆေးရုံမှထွက်ပြေးလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီးလျှင် အမွိုင်ကျွန်းတွင် ခြောက်လခန့် နေထိုင်ကာဆေးဝါးကုသနေခဲ့၏။ ထိုမှတစ်ဖန် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည်ရှန်ဟိုင်းမြို့သို့ တိတ်တဆိတ်ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ဗီယက်နမ်မြေအောက် တော်လှန်ရေးသမားများနှင့် ပြန်လည်ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ရုရှနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ပြီးသော် မော်စကိုမြို့တွင် ခေတ္တနေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုစဉ်တွင် သတ္တမကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတကာကွန်မျူနစ်ညီလာခံသို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့သေးသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဆက်လက်သွားရောက်ခဲ့၍ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားလေသည်။ ဗီယက်နမ်မြေပေါ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသောအခါ ဟိုချီမင်းဟူသည့် အမည်ကို အတိအလင်းခံယူလိုက်လေတော့သည်။ ထိုနောက် ဗီယက်မင်းအမည်ရှိဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းတွင် ဟိုချီမင်းသည် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် လက်နက်ရှာ ဖွေစုဆောင်းရန် တရုတ်နိုင်ငံသို့ထွက်လာခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်ရှိနေစဉ် ကူအိုမင်တန် ပုလိပ်များ၏ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံခဲ့ရ၏။ ထောင်တွင်း၌အကျဉ်းကျနေစဉ်အတွင်း ''အကျဉ်းထောင်မှတ်တမ်း''အမည်ဖြင့် ကဗျာများရေးစပ်ခဲ့ပေသည်။၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်မြောက်လာပြီးသော် ဗီယက်နမ်သို့ပြန်လာခဲ့လေသည်။ ဗီယက်နမ်မြေပေါ်တွင် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးဆက်လက်ဆင်နွဲပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလတွင်ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်ကာ လွတ်လပ်ရေး ကျေညာနိုင်ခဲ့၏။ ဟိုချီမင်းသည်ပထမဦးဆုံးသမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ၏။ များမကြာမီ ပြင်သစ်တို့ကဆိုင်ဂုံမြို့ကို ဝင်ရောက် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သဖြင့် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သော ဗီယက်နမ် စစ်တပ်ကပြန်လည်ခုခံရသည်။ ပြင်သစ်တို့နှင့်သဘောတူညီမှုရသဖြင့် မကြာခင်စစ်ပြီးသွားသော်လည်း ပြင်သစ်တို့ကစတင်ချိုးဖောက်ကာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင် ဟနွိုင်းမြို့ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြန်သဖြင့် ထပ်မံစစ်ဖြစ်ပွားရသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည် ကွန်မျူနစ်ပါတီညီလာခံကိုခေါ်ယူကျင်းပပြီးလျှင် ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို ဗီယက်နမ်အလုပ်သမားပါတီဟု အမည်ပြောင်းလဲလိုက်၏။ ဟိုချီမင်းမှာ ဗဟိုကော်မီတီ၏ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်အရွေးခံရသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့ တပ်စွဲထားသော ဒင်ဗင်ဖူးကို ဟိုချီမင်းဦးစီးသော ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့တပ်မတော်က ထိုးစစ်ဆင်ရာ ပြင်သစ်တို့အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသဆိုင်ရာ ဂျီနီးဗားညီလာခံအပြီးတွင် ပြင်သစ်တို့လည်း ဗီယက်နမ်မြေမှ ထွက်ခွာခဲ့ကြရ၏။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗီယက်နမ်မြေပေါ်တွင် အမေရိကန်နယ်ချဲ့သမားတို့ဝင်ရောက်ကျူးကျော်သဖြင့် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သော ဗီယက်နမ်ပြည်သူများသည်အစွမ်းကုန် ခုခံကာကွယ်ခဲ့ကြရလေသည်။ သို့သော်ဗီယက်နမ်-အမေရိကန် စစ်ပွဲကား ယနေ့တိုင်မပြီးဆုံးသေးချေ။ သမ္မတဟိုချီမင်းကား အနေအထိုင်ရိုးသားသူဖြစ်၏။ သမ္မတဖြစ်ချိန်တွင် ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းဟူ၍ ကာကီဝတ်စံတစ်စုံ၊ ရော်ဘာဖိနပ်တစ်ရံနှင့် နေစားထားသော ဦးထုပ်တစ်လုံးသာရှိလေသည်။ သူသည်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့်ဗီယက်နမ်ပြည်သူတို့၏အကျိုးကိုသာ ဦးထိပ်ထားသူဖြစ်၏။ သူ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာများကိုလုံးဝမစဉ်းစား။ အိမ်ထောင်ပင် မပြုခဲ့ပေ။ ဟိုချီမင်းသည် ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် ပင်လယ်ရပ်ခြားတွင်နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ခန့်လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ အမည်အမျိုးမျိုးကိုလည်း ခံယူခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင်မှ ''အလင်းရောင်ပေးသူ''ဟူ၍ အနက်ရသော ဟိုချီမင်းအမည်ကိုခံယူခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ဟိုချီမင်းသည် ပင်ရင်းဗီယက်နမ်ဘာသာကိုသာမက အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှ၊ ဂျာမနီ၊ တရုတ်စသည့် နိုင်ငံခြားဘာသာများကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ရေးနိုင်၊ ဖတ်နိုင်၏။ ဟိုချီမင်းကား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်သာမက စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာနှင့် ကဗျာဆရာတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပေသည်။ ဗီယက်နမ်ပြည်သူများက သူ့အားချစ် ခင်ရင်းနှီးစွာဖြင့် ''ဦးလေးဟို''ဟုခေါ်ကြ၏။ သမ္မတဟိုချီမင်းသည်အမေရိကန်၏ ကျူးကျော်စစ်ကို ခုခံတော်လှန်ရေး၊ ဗီယက်နမ်လုံးဝ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိစဉ် ၁၉၆၉ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ ဟနွိုင်း စံတော်ချိန် နံနက် ၉ နာရီ ၄ရ မိနစ်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့်ကွယ်လွန်ခဲ့ပေသည်။ ဟိုချီမင်း၏ဈာပန အခမ်းအနားကို နိုင်ငံတော်ဈာပနအဖြစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်မှ ၉ ရက်အထိပြင်ဆင်ထား ရှိစဉ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှ ခေါင်းဆောင်များ လာရောက်အလေးပြုကြသည်။ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဟိုချီမင်း၏ ဈာပနကိုအခမ်းအနားဖြင့်သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့၏။ ဟိုချီမင်းသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်က သေတမ်းစာတစ်စောင်ရေးသားထားခဲ့ရာ သေတမ်းစာတွင် ''ကျွနု်ပ်ကွယ်လွန်ပြီးနောက်ပြည်သူလူထုအတွက် အချိန်ကုန်၊ ငွေကုန်မဖြစ်ရလေအောင် ပကာသနဈာပနအခမ်းအနားအဖြစ် မလုပ်ရစ်ကြပါလေနှင့်''ဖော်ပြပါရှိ၏။ သမ္မတကြီး ''ဟိုချီမင်း ကွယ်လွန်သွားပြီးဖြစ်သော်လည်း ဗီယက်နမ် ပြည်သူအပေါင်းတို့ကား သူတို့ချစ်သော ဦးလေးဟိုကို ဘယ်သောအခါမျှမေ့နိုင်ကြမည်မဟုတ်ပေ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> == ကိုးကား == <references/> * ဟိုချီမင်း-လင်းယုန်မောင်မောင် {{Commonscat|Ho Chi Minh|ဟိုချီမင်း}} {{lifetime|၁၈၉၀|၁၉၆၉}} [[Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ]] 6ebuywr84y3snuiyz7lakhaoet12h2m 1042487 1042485 2026-07-08T16:16:34Z ~2026-29920-46 142835 /* ပင်လယ်ရပ်ခြားတိုင်းတပါး */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1042487 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox လူ | အမည် =ဟိုချီမင်း(Ho Chi Minh) | ပုံ = Ho Chi Minh 1946.jpg | caption = | အမည်ရင်း =ငုယင်စင်တန်း | အမည်ကွဲ =ငုယင်တက်သန် | မွေးရက် =၁၉ရက်-မေလ-၁၈၉၀ ခုနှစ်<br /> | ဌာနေ = | သေရက် =၂ရက်-စက်တင်ဘာလ-၁၉၆၉(အသက်-၇၉နှစ်)<br />[[ဟနွိုင်းမြို့]]၊ [[ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]] | နိုင်ငံသားအဖြစ် =ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ | လူမျိုး =ဗီယက်နမ် | ပညာ = | လုပ်ငန်း =ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ [[ဝန်ကြီးချုပ်]] | မွေးဖွားရာ =ငဲ့အဲန်၊ [[ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်နား]]။ | အမည်မရည် = | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | တွဲဖက် = | သားသမီး = | မိဘ = | ကွယ်လွန်ရက်= | လက်မှတ် =Ho Chi Minh Signature.svg | ဝဘ်ဆိုက် = }} {{Infobox Chinese |title=ဗီယက်နမ်နာမည် |vie=Hồ Chí Minh |hn={{linktext|胡|志|明}}}} {{infobox Chinese |title=ဗီယက်နမ်မွေးစာရင်း |vie=Nguyễn Sinh Cung |hn={{linktext|阮|生|恭}} }} '''ဟိုချီမင်း'''('''Ho Chi Minh''') သို့မဟုတ် ငုယင်စင်တန်း(၁၉ရက်-မေလ-၁၈၉၀ ခုနှစ်)သည် [[ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]] (နောက်ပိုင်းတွင် [[ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ]])၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး သမ္မတ(၁၉၄၅-၁၉၆၉)လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် ဂျော့ဝါရှင်တန်အဖြစ်လည်း ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီက မကြာခဏခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဗီယက်နမ်အား အုပ်စိုးထားသည့် ပြင်သစ်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်နိုင်ရန်အတွက် သူ၏အချိန်များကို များစွာအသုံးချခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ == အမည် == ဟိုချီမင်းဟူသည့်အမည်မှာ သူ၏ အမည်ရင်းမဟုတ်ချေ။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ တော်လှန်ရေးအတွင်းတွင် ဤ ဟိုချီမင်းဟူသည့်အမည်ကို မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ သူ၏ငယ်နာမည်မှာ ငုရင်စင်းတန်ဖြစ်သည်။ ကွန်ဖြူရှင်းရိုးရာအရ အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်တွင် ငုယင်တက်သန်ဟူသည့်အမည်သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းအမည်အပြင် ငုယင်စင်းကွန်၊ ငုယင်တန့်သန်း၊ ငုယင်အိုက်ကုတ်၊ မစ္စတာဗောင်း၊ ဘ၊ မစ္စတာချင်၊ မစ္စတာထရန်၊ မစ္စတာလင်းစသည်ဖြင့်လည်း နာမည်အမျိုးမျိုး ခံယူခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းသည် အမည်ဝှက်(လွှဲ)ပေါင်း ၅၀<ref name="Duiker">Duiker, William J. ''Ho Chi Minh: A Life''. New York: Hyperion, 2000. <!-- ISBN ?? --></ref>{{rp|582}} နှင့် ၂၀၀{{sfn|Duncanson|1957|p=85}} ကြား အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ သူ၏ ကျော်ကြားသောအမည်မှာ ငုယင်အိုက်ကုတ်ဖြစ်ပြီး ငုယင်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အသုံးများဆုံးသော် ဗီယက်နမ်နောက်ဆုံးအမည်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အိုက်ကုတ်မှာ တိုင်းပြည်ချစ်သူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်များက ၎င်းအား ဘာ့ပ်ဟို(အန်ကယ်ဟို) ဟူ၍ ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ == ပင်လယ်ရပ်ခြားတိုင်းတပါး == သူသည် ပင်လယ်ရပ်ခြား နိုင်ငံများတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါမျှ လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဤနှစ်ပေါင်း ၃၀ မျှသော ကာလအတွင်း ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်၊ ရုရှား၊ အမေရိကန်၊ ထိုင်း စသည့်နိင်ငံ အများအပြားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း သင်္ဘောကြမ်းတိုက်သမား၊ ထမင်းချက်၊ ဟိုတယ်စောင့်၊ ဓာတ်ပုံအချောပြင်ဆရာ၊ သတင်းစာ အယ်ဒီတာ၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ ကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်ပါတီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားလှယ် စသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လုပ်ကိုင် ထမ်းရွက်ခဲ့သကဲ့သို့ နယ်ချဲ့ သူလျှို၊ ပုလိပ် စုံထောက်များ၏ မျက်စိအောက်မှ ဈေးသည်၊ လယ်သမား၊ ဘုန်းကြီး၊ ကုန်သည်၊ စသဖြင့် အမျိုးမျိုး ရုပ်ဖျက်၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ဤနှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ပြင်သစ်ဘာသာ စသည့် ဘာသာစကားများကိုလည်း ရေရေလည်လည် ပြောနိုင်၊ ရေးနိုင်၊ ဖတ်နိုင်သည်အထိ တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်ကုန်ခါနီးတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ La Touche Treville အမည်ရှိ သင်္ဘောဖြင့် လိုက်ပါခရီးထွက်ခဲ့သည်။ ငွေအလုံအလောက်မရှိသဖြင့် ထမင်းချက်အဖြစ် ၎င်းသင်္ဘောပေါ်တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ခရီးထွက်ခဲ့သည်မှာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဆိုင်ဂုံမြို့မှ ပြင်သစ်နိုင်ငံမာဆေးမြို့အထိ မိုင်ပေါင်း ၈၀၀၀ ခန့် ဝေးပြီး ထိုသို့ရောက်ရှိသည်အထိ သင်္ဘောလုပ်အားခရရှိသည်မှာ ပြင်သစ်ငွေ တစ်ဆယ်သာဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မာဆေးမြို့ရှိ ပြင်သစ်အရာရှိအိမ်တွင် အစေခံအဖြစ်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီး ထိုအိမ်ရှိ ပြင်သစ်အစေခံကလေးထံမှလည်း ပြင်သစ်ဘာသာကို ကြိုးစား သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် သင်္ဘောပေါ်တွင် အကူမီးထိုးသမားအဖြစ်လိုက်ပါခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ခရီးနှင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ မှ ၁၉၁၃ ခုနှစ်အထိ နယူးယောက်မြို့(ဟာလန်-HARLEM)နှင့် ဘော်စတွန်မြို့တို့တွင်လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့ပြီး ပါကာဟောက်စ် ဟိုတယ်ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီးဟိုတယ်တွင် ပေါင်မုန့်ဖုတ်သမားအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ရင်းနေထိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်ပြည်၊ လန်ဒန်မြို့တော်ရှိ အထက်တန်းလွှာ လူဂုဏ်တန်များ လာရောက်တည်းခို စားသောက်ကြသည့် ကာလ်တန်ဟိုတယ်(Carlton Hotel) တွင် ဧည့်ကြိုအဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စာဖိုမှူးချုပ်ကြီး အောဂစ်တ် အက်စ်ကောဖီးယား(Auguste Escoffier)ကိုယ်တိုင် ကူညီစောင်မမှုကြောင့် ကိတ်မုန့်ဖုတ်သည့်ဌာနသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြန်သည်။ ငုယင်သည် ၁၉၁၉ မှ ၂၃ ခုနှစ်အထိ ပြင်သစ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုလေးနှစ်အတွင်း ၎င်း၏သူငယ်ချင်း မာရှယ် ခက်ချင်းမှတဆင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒများနှင်ထိတွေ့လာခဲ့ရသည်။ ကွန်မြူနစ်ပေါ်တွင် ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်သည် ပြင်သစ်ကိုလိုနီလက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရမည်ဟု ယုံကြည်ရန် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မှ ပဲရစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော် ပြင်သစ် ရဲတပ်ဖွဲ့တွင် သူ၏ ရောက်ရှိချိန်ကို ၁၉၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လဟူသည် အချက်အလက်သာရှိသည်။ ထိုအတောအတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အား အကြောင်းပြု၍ ဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ချိန် ငုယင်အက်တိုက်အမည်ဖြင့် ပြည်သူရပိုင်ခွင့်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း လစ်လျူရှုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအတောအတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အား အကြောင်းပြု၍ ပြင်သစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဝုဒရော ဝီလဆင်ထံသို့ စာတစောင်ရေးသားပေးပိုခဲ့သည်။ ထိုစာတွင် ပြင်သစ်ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးသမားများအား ရှုတ်ချရာတွင် ကူညီမှုရရန် အမေရိကန်အစိုးရ၏အကူအညီအကြောင်းမေးမြန်းခြင်းကို ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏စာအား အရေးတယူမပြုခဲ့ကြချေ။ သူသည် ပြင်သစ် ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး အာရှကူမင်တန် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် မော်စကိုသို့ ပုံမှန်လည်ပတ်ခြင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ == ၁၉၄၅-၁၉၅၄ တွင် ပြင်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးသမားများကို ဆန့်ကျင်သည့် တော်လှန်ရေးတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆိုဗီယက်ရုရှနှင့် တရုတ်တို့ထောက်ခံသော ကွန်မြူနစ်အုပ်ချုပ်ရေး ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းတွင် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ဦးဆောင်သော ဟိုချီမင်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းတွင်မူကား အမေရိကန်တို့ထောက်ခံသော ကွန်မြူနစ်အုပ်ချုပ်ရေးမဟုတ်သောအစိုးရက ဦးဆောင်ထားခဲ့ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော်၊ ထိုအချိန်က အမေရိကန်သည် ဆိုဗီယက်နှင့်အပြိုင် စစ်အေးတိုက်ပွဲများကို ဆင်နွှဲနေရပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတစ်ခုလုံးကိုလည်း ကွန်မြူနစ်အဖြစ် ရောက်ရှိသွားရန်မလိုလားခဲ့ချေ။ ထို့နောက် အမေရိကန်နှင့် တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်သည် ရွေးကောက်ပွဲအား လက်ကိုင်ထား၍ နိုင်ငံ၏အပိုင်းနှစ်ပိုင်းအား ပြန်လည်ပေါင်းစည်းမည်ဟူသည့် ကတိကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သည့် ကွန်မြူနစ်အစိုးရဥပဒေ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်၏ လယ်ယာစိုက်ခင်းများအား ပြန်လည်ရယူရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုကြာအောင် စစ်ပွဲများဆင်နွှဲခဲ့ကြပြီး ဗီယက်နမ်အမျိုးသား သန်းပေါင်းများစွာတို့ သေကြေပျက်စီးကြရသည်။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဆိုဗီယက်ရုရှားတို့က မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်၏ စစ်ရေးကြိုးစားမှုများကို ကူညီသကဲ့သို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်အား စစ်ကူပေးခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံး၌ ဟိုချီမင်းကွယ်လွန်ပြီး နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းက အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။ == ဟိုချီမင်းနှင့် မြန်မာပြည် == [[File:Receiving_The_Vietnamese_President_His_Excellency_Ho_Chi_Minh_at_PyiThu_Hluttaw.jpg|thumb|300px|ဗီယက်နမ် သမ္မတ ဟိုချီမင်း ကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်သူ့လွတ်တော် တွင် တွေ့ရစဉ်]] မြောက်ပိုင်းကွန်မြူနစ်တပ်များ ကို ထောက်ပံ့ရေးအတွက် စည်းရုံးရေး ခရီးစဉ် အဖြစ် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်မှ ၁၇ ရက် အထိ မြန်မာနိုင်ငံ သို့လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည်။ <ref> {{cite book | last = Guan Ang | first = Cheng | authorlink = | title = Vietnamese Communists' Relations with China and the Second Indochina Conflict, 1956-1962 | publisher = McFarland, 1997 | series = | year = | doi = | isbn = 0786404043, 9780786404049 }} </ref> == ကွယ်လွန်ခြင်း == ဦးလေးဟိုသည် နှလုံးနှင့် ဆီးချိုရောဂါများကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ၂ ရက်နေ့နံနက်ပိုင်း ၉ နာရီ ၄၇ မိနစ်တွင် ဟိုချီမင်းမှာ နှလုံးရောဂါပြင်းထန်မှုကြောင့် ကွယ်လွန်နိစ္စရောက်ရရှာသည်။ သူ၏ သေတမ်းစာတွင် သူ့အား မီးသင်္ဂြိုဟ်ရန်နှင့် သူ၏အရိုးပြာများအား ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းရှိ တောင်များပေါ်တွင်ထားရှိရန် လိုလားခဲ့သည်။ သို့သော် သူသေဆုံးပြီးနောက် ၎င်း၏နောက်လိုက်များသည် အလောင်းအား အမွေးနံ့သာဆွံ့ဖျန်းခဲ့ပြီး ဂူဗိမာန်အတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ သူသည် ယနေ့တိုင်ထိုနေရာတွင် ရှိနေပြီး လူအများ၏ ပူဇော်ခြင်းခံနေရဆဲဖြစ်သည်။ [[File:HoChiMinhTelegramToTruman1946.png|thumb|200px|အမေရိကန်သမ္မတထံပေးပိုခဲ့သည့်စာလွှာ]] == ဂုဏ်ပြုခြင်း == ၁၉၇၆ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယမ်၏ ထုံးစံအတိုင်း အနိုင်ရသော မြောက်ပိုင်းကွန်မြူနီများက ကွန်မြူနစ်မဟုတ်သော ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်း၏မြို့တော် ဆိုင်ဂုံအား ဟိုချီမင်းဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြင့် သူတို့၏ ခေါင်းဆောင်ကြီးအား ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြသည်။ == ဟိုချီမင်း (ခရစ်၁၈၉ဝ-၁၉၆၉) == ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမတနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသောသမ္မတကို ခရစ်နှစ် ၁၉၄၅ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ သည်။ ထိုစဉ် သမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူပုဂ္ဂိုလ်ကြီးက ''ကျွန်တော့်ကိုသမ္မတရွေးလိုက်တာအကြောင်းရှိပါတယ်။ ''ကျွန်တော့မှာဘာမှမရှိလို့ပါဘဲ။ ကျွန်တော့်မှာ သားမယားလည်း မရှိဘူး။ အိမ်လဲမရှိဘူး။ ရွှေငွေပစ္စည်းဥစ္စာလည်းမရှိဘူး။ အဝတ်အထည်ဆိုလို့လဲ ဟောဒီအခုဝတ်ထားတဲ့ ချည်ဝတ်စုံတစ်စုံဘဲရှိပါတယ်'' ဟုပြောကြားခဲ့လေသည်။ ''ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား ဟိုချီမင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဟိုချီမင်းကိုခရစ်နှစ် ၁၈၉ဝ ပြည့်မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ငဲအန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကင်လီယင်ရွာကလေး၌ဖွားမြင်သည်။ အဘမှာငုယင်စင်းစက်ဖြစ်၍ အမိမှာဟွန်သီလုန်ဖြစ်၏။ မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် ဟိုချီမင်းသည်အထွေးဆုံးဖြစ်သည်။ ဟိုချီမင်း၏ပထမဆုံးသောငယ်နာမည်မှာ ငုယင်စင်းကွန်ဖြစ်၏။ အသက် ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် သူ၏ မိဘများက ဗီယက်နမ်ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း ငယ်နာမည် ငုယင်စင်းကွန်မှ ကြီးနာမည် ငုယင်တက်သန်သို့ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်း ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် မိခင်သေဆုံးခဲ့ရာ ဖခင်၏အုပ်ထိမ်းမှုအောက်တွင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ဖခင်မှာ အစိုးရဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်၏။ ထိုစဉ်ကဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို ပြင်သစ်တို့ အုပ်စိုးလျက်ရှိရာ ဟိုချီမင်းသည်ငယ်စဉ်ကပင် ပြင်သစ်အစိုးရ၏ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုများကို မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့်ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက် စိတ်အားထက်သန်ခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းအသက် ခုနစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ပညာစတင်သင်ကြားခဲ့၏။ ၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် ပြင်သစ်စာပေကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ကျောင်းသားအရွယ်ကတည်းကပင် ဖခင်ကိုယ်တိုင်ပါဝင်သော ဗီယက်နမ်ပညာတတ် မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ပြင်သစ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးတွင် ဆက်သားအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့၏။ ထိုနောက်ဖခင်ဖြစ်သူမှာ အလုပ်မှထုတ်ခံရသဖြင့် ဟိုချီမင်း သည်ကျောင်းဆရာလုပ်ရင်း အိမ်ထောင့်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ မကြာမီ ကျောင်းဆရာ အလုပ်မှထွက်ကာ စက်မှုလက်မှုကျောင်းသို့ တက်ရောက်၍ စက်မှုပညာသင်ကြားပြန်၏။ ထိုအချိန်၌ ဟိုချီမင်း၏ရင်ဝယ် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်များ၊ ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်လိုသော စိတ်ဓာတ်များ ကိန်းအောင်းနေချေပြီ။ ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးမှာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးဗဟုသုတကြွယ်ဝမှဖြစ်မည်ဟူ၍လည်း စွဲမြဲစွာယုံကြည်လျက်ရှိပေသည်။ ထိုကြောင့် ၁၉၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် တိုင်းပြည်လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းရန် နိုင်ငံခြားဗဟုသုတရှာရေးအတွက် ဟိုချီမင်းသည် ပြင်သစ်ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်တွင် ထမင်းချက်ရိက္ခာဌာန အလုပ်သမားအဖြစ်လိုက်ပါရင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ထွက်ခွာခဲ့လေသည်။ ထိုအခိုက်တွင်သူ၏ အမည်ကို ဗဟူ၍ ပြောင်းလဲထား၏။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ရောက်သောအခါ ပြင်သစ် အရာရှိတစ်ဦး၏အိမ်တွင် အစေခံလုပ်ရင်း ဝမ်းရေးကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ အခြေခံမျှသာတတ်မြောက်ထားသော ပြင်သစ်စကားကိုလည်း ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုနောက်အစေခံအလုပ်မှထွက်ကာ ပြင်သစ်ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းတွင် သင်္ဘောသားအဖြစ် လိုက်ပါဆောင်ရွက်ရင်းအာဖရိကနှင့်မြောက်အမေရိကတိုက်များသို့ ရောက်ခဲ့၏။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့၏။ ထိုနောက်ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ခရီးဆက်ပြန်လေသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ရောက်သော် အမှိုက်လှဲသမား၊ ဘွိုင်လာအိုးမီးထိုးသူ စသည်ဖြင့် ကြုံရာအလုပ်ကိုလုပ်ရင်း ပညာဆည်းပူးလေ့လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာကိုလည်းသင်ကြားခဲ့၏။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွားသောအခါ ဟိုချီမင်းသည် ငုယင်အိုက်ကုတ်အမည်ဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဗာဆေးစစ်ပြေငြိမ်းရေး ကွန်ဖရင့်သို့ တက်ရောက်ကာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအတွက်လိုလားမှုများကိုတောင်ဆိုခဲ့သေးသော်လည်း မရရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်ထိုတောင်းဆိုချက်များကို ပုံနှိပ်ကာ လူအများသိရှိအောင်ဖြန့်ဝေနိုင်ခဲ့ပေ၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ဟိုချီမင်းသည်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးအရစတင်လှုပ်ရှားတော့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ဆိုရှယ်လစ်လူငယ်များအဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်ကာ တိုးမြို့တွင်ကျင်းပသော ပြင်သစ်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ၁၈ ကြိမ်မြောက်ကွန်ဂယက်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းကွန်ဂယက်တွင် စကားပြောဆိုခွင့်လည်း ရရှိခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင်း၌ထုတ်ဝေနေသော သတင်းစာများတွင် ငုယင်အိုက်ကုတ်အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။ ''ပြင်သစ်ကိုလိုနီစံနစ်အပေါ် ''စွဲချက်တင်ခြင်း'' ''ဝါး၊ နဂါး'' စသည့်စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေသည့်ကိုလိုနီနယ်များအသင်းကိုလည်း ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်နိုင်ပြီးလျှင် ထိုဂျာနယ်၏ တိုက်အုပ်နှင့်တာဝန်ခံစာတည်းအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ပြင်သစ်ကွန်မျူနစ်ပါတီသို့ဝင်ရောက်ခဲ့၏။ ၁၉၂၃ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင်ဟိုချီမင်းသည် လီနင်နှင့်တွေ့လိုသဖြင့် ရုရှနိုင်ငံသို့သွားရောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူရုရှနိုင်ငံသို့ရောက်သောအခါ လီနင်မှာကွယ်လွန်သွားလေပြီ။ သို့နှင့်လီနင်ဂရက်နှင့် မော်စကိုမြို့များတွင် တစ်လှည့်စီနေထိုင်ရင်း ရုရှပြည်တွင်း နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို လေ့လာနေသည်။ ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင်များ၏ အကူအညီဖြင့် မောစကိုမြို့ရှိ အလုပ်သမားတက္ကသိုလ်သို့လည်း တက်ရောက်ခွင့်ရခဲ့၏။ ပရာပဒါသတင်းစာနှင့်အခြား စာစောင်များတွင်လည်း နိုင်ငံရေး ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့ပေသည်။ ၁၉၂၄ ခုဇွန်လတွင် မောစကိုမြို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ကမ္ဘာ့ကွန်မျူနစ်အဖွဲ့ချုပ် ပထမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံသို့ တက်ရောက်ကာ အစီရင်ခံစာနှစ်စောင်တင်သွင်းခဲ့၏။ ယင်းညီလာခံအပြီးတွင် ဟိုချီမင်းသည်ကမ္ဘာ့ကွန်မျူနစ်အဖွဲ့ချုပ်၌ အရှေ့တိုင်းဌာနတွင်အမြဲတမ်းကော်မတီအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရလေသည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည်တရုတ်နိုင်ငံ ကန်တုန်မြို့သို့သွားရောက်ကာ မစ္စတာဗောင်အမည်ဖြင့် နိုင်ငံရေးသင်းတန်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေလေသည်။ ထိုအချိန်တွင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၌ မျိုးချစ်လူငယ်အများအပြားကို ပြင်သစ်နယ်ချဲ့သမားများက နှိမ်နင်းနေသဖြင့် ဗီယက်နမ်လူငယ်များစွာတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေကြ၏။ ဟိုချီမင်းသည် ယင်းလူငယ်များကိုစုစည်းကာ တော်လှန်သော ဗီယက်နမ်ရဲဘော်လူငယ်များ အစည်းအရုံးကိုဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ ထိုနောက် အထူးနိုင်ငံရေးသင်တန်းကျောင်းကိုဖွင့်လှစ်ပြီးလျှင် သင်တန်းပို့ချရင်းတဘက်မှလည်း နိုင်ငံရေးစာပေများကို ရေးသားပြုစုနေခဲ့သည်။ ၁၉၂ရ ခုနှစ်အကုန်တွင် ချန်ကေရှိတ်တပ်သားများက လိုက်လံဖမ်းဆီးသဖြင့် ရှောင်တိမ်းပြေးလွှားနေခဲ့ရ၏။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် မော်စကိုသို့ပြန်လည်ရောက်ရှိ ပြီးနောက် ထိုမှတစ်ဖန် ဗဲလဂျီယမ်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ အီတလီစသည့်နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သွားရောက်ကာ ကွန်မျူနစ်လှုပ်ရှားမှုများကို လေ့လာနေခဲ့၏။ ထိုနောက် ၁၉၂၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့သွားရောက် နေထိုင်ပြီးသော် မစ္စတာချင် အမည်ကိုခံယူကာထိုင်း နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဗီယက်နမ်တိုင်းရင်းသားများကို စည်းရုံးလှုံ့ဆော်နေခဲ့၏။ ၁၉၃ဝပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်ဟောင်ကောင်သို့ တိတ်တဆိတ်သွားရောက်ကာ ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက်တွင် တုန်ဗန်ဆိုဟူသည့် နာမည်သစ်ဖြင့် ဟောင်ကောင်တွင်ဆက်လက်နေထိုင်ကာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိတိုက်ပွဲဝင်နေသူများကို ဟောင်ကောင်မှ ညွှန်ကြားနေလေသည်။၁၉၃ဝပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရှန်ဟိုင်းသို့ သွားရောက်ကာ ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီဝင်များနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီးလျှင် ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို အင်ဒိုချိုင်းနားကွန်မျူနစ်ပါတီဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲလိုက်၏။ ထိုနောက်ဟောင်ကောင်သို့ ပြန်သွားခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင်ဟိုချီမင်းကိုဟောင်ကောင်ပုလိပ်များက ဖမ်းမိသွားပြီးလျှင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ချုပ်နှောင်ထားလိုက်သည်။ အချုပ်ကျနေစဉ် နေမကောင်းသဖြင့် ဆေးရုံတက်ရသေး၏။ ဆေးရုံ၌ဆေကုသနေစဉ် ဟိုချီမင်းသည် ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။ ထိုအခါဟိုချီမင်း သေဆုံးသွားပြီဟု အများကယူဆလိုက်ကြ၏။ အဖြစ်မှန်ကား ဟိုချီမင်းသည်ရှေ့နေတစ်ယောက်၏အကူအညီဖြင့် ဆေးရုံမှထွက်ပြေးလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီးလျှင် အမွိုင်ကျွန်းတွင် ခြောက်လခန့် နေထိုင်ကာဆေးဝါးကုသနေခဲ့၏။ ထိုမှတစ်ဖန် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည်ရှန်ဟိုင်းမြို့သို့ တိတ်တဆိတ်ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ဗီယက်နမ်မြေအောက် တော်လှန်ရေးသမားများနှင့် ပြန်လည်ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ရုရှနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ပြီးသော် မော်စကိုမြို့တွင် ခေတ္တနေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုစဉ်တွင် သတ္တမကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတကာကွန်မျူနစ်ညီလာခံသို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့သေးသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဆက်လက်သွားရောက်ခဲ့၍ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားလေသည်။ ဗီယက်နမ်မြေပေါ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသောအခါ ဟိုချီမင်းဟူသည့် အမည်ကို အတိအလင်းခံယူလိုက်လေတော့သည်။ ထိုနောက် ဗီယက်မင်းအမည်ရှိဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းတွင် ဟိုချီမင်းသည် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် လက်နက်ရှာ ဖွေစုဆောင်းရန် တရုတ်နိုင်ငံသို့ထွက်လာခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်ရှိနေစဉ် ကူအိုမင်တန် ပုလိပ်များ၏ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံခဲ့ရ၏။ ထောင်တွင်း၌အကျဉ်းကျနေစဉ်အတွင်း ''အကျဉ်းထောင်မှတ်တမ်း''အမည်ဖြင့် ကဗျာများရေးစပ်ခဲ့ပေသည်။၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်မြောက်လာပြီးသော် ဗီယက်နမ်သို့ပြန်လာခဲ့လေသည်။ ဗီယက်နမ်မြေပေါ်တွင် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးဆက်လက်ဆင်နွဲပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလတွင်ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်ကာ လွတ်လပ်ရေး ကျေညာနိုင်ခဲ့၏။ ဟိုချီမင်းသည်ပထမဦးဆုံးသမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ၏။ များမကြာမီ ပြင်သစ်တို့ကဆိုင်ဂုံမြို့ကို ဝင်ရောက် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သဖြင့် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သော ဗီယက်နမ် စစ်တပ်ကပြန်လည်ခုခံရသည်။ ပြင်သစ်တို့နှင့်သဘောတူညီမှုရသဖြင့် မကြာခင်စစ်ပြီးသွားသော်လည်း ပြင်သစ်တို့ကစတင်ချိုးဖောက်ကာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင် ဟနွိုင်းမြို့ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြန်သဖြင့် ထပ်မံစစ်ဖြစ်ပွားရသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည် ကွန်မျူနစ်ပါတီညီလာခံကိုခေါ်ယူကျင်းပပြီးလျှင် ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို ဗီယက်နမ်အလုပ်သမားပါတီဟု အမည်ပြောင်းလဲလိုက်၏။ ဟိုချီမင်းမှာ ဗဟိုကော်မီတီ၏ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်အရွေးခံရသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့ တပ်စွဲထားသော ဒင်ဗင်ဖူးကို ဟိုချီမင်းဦးစီးသော ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့တပ်မတော်က ထိုးစစ်ဆင်ရာ ပြင်သစ်တို့အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသဆိုင်ရာ ဂျီနီးဗားညီလာခံအပြီးတွင် ပြင်သစ်တို့လည်း ဗီယက်နမ်မြေမှ ထွက်ခွာခဲ့ကြရ၏။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗီယက်နမ်မြေပေါ်တွင် အမေရိကန်နယ်ချဲ့သမားတို့ဝင်ရောက်ကျူးကျော်သဖြင့် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သော ဗီယက်နမ်ပြည်သူများသည်အစွမ်းကုန် ခုခံကာကွယ်ခဲ့ကြရလေသည်။ သို့သော်ဗီယက်နမ်-အမေရိကန် စစ်ပွဲကား ယနေ့တိုင်မပြီးဆုံးသေးချေ။ သမ္မတဟိုချီမင်းကား အနေအထိုင်ရိုးသားသူဖြစ်၏။ သမ္မတဖြစ်ချိန်တွင် ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းဟူ၍ ကာကီဝတ်စံတစ်စုံ၊ ရော်ဘာဖိနပ်တစ်ရံနှင့် နေစားထားသော ဦးထုပ်တစ်လုံးသာရှိလေသည်။ သူသည်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့်ဗီယက်နမ်ပြည်သူတို့၏အကျိုးကိုသာ ဦးထိပ်ထားသူဖြစ်၏။ သူ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာများကိုလုံးဝမစဉ်းစား။ အိမ်ထောင်ပင် မပြုခဲ့ပေ။ ဟိုချီမင်းသည် ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် ပင်လယ်ရပ်ခြားတွင်နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ခန့်လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ အမည်အမျိုးမျိုးကိုလည်း ခံယူခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင်မှ ''အလင်းရောင်ပေးသူ''ဟူ၍ အနက်ရသော ဟိုချီမင်းအမည်ကိုခံယူခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ဟိုချီမင်းသည် ပင်ရင်းဗီယက်နမ်ဘာသာကိုသာမက အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှ၊ ဂျာမနီ၊ တရုတ်စသည့် နိုင်ငံခြားဘာသာများကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ရေးနိုင်၊ ဖတ်နိုင်၏။ ဟိုချီမင်းကား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်သာမက စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာနှင့် ကဗျာဆရာတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပေသည်။ ဗီယက်နမ်ပြည်သူများက သူ့အားချစ် ခင်ရင်းနှီးစွာဖြင့် ''ဦးလေးဟို''ဟုခေါ်ကြ၏။ သမ္မတဟိုချီမင်းသည်အမေရိကန်၏ ကျူးကျော်စစ်ကို ခုခံတော်လှန်ရေး၊ ဗီယက်နမ်လုံးဝ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိစဉ် ၁၉၆၉ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ ဟနွိုင်း စံတော်ချိန် နံနက် ၉ နာရီ ၄ရ မိနစ်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့်ကွယ်လွန်ခဲ့ပေသည်။ ဟိုချီမင်း၏ဈာပန အခမ်းအနားကို နိုင်ငံတော်ဈာပနအဖြစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်မှ ၉ ရက်အထိပြင်ဆင်ထား ရှိစဉ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှ ခေါင်းဆောင်များ လာရောက်အလေးပြုကြသည်။ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဟိုချီမင်း၏ ဈာပနကိုအခမ်းအနားဖြင့်သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့၏။ ဟိုချီမင်းသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်က သေတမ်းစာတစ်စောင်ရေးသားထားခဲ့ရာ သေတမ်းစာတွင် ''ကျွနု်ပ်ကွယ်လွန်ပြီးနောက်ပြည်သူလူထုအတွက် အချိန်ကုန်၊ ငွေကုန်မဖြစ်ရလေအောင် ပကာသနဈာပနအခမ်းအနားအဖြစ် မလုပ်ရစ်ကြပါလေနှင့်''ဖော်ပြပါရှိ၏။ သမ္မတကြီး ''ဟိုချီမင်း ကွယ်လွန်သွားပြီးဖြစ်သော်လည်း ဗီယက်နမ် ပြည်သူအပေါင်းတို့ကား သူတို့ချစ်သော ဦးလေးဟိုကို ဘယ်သောအခါမျှမေ့နိုင်ကြမည်မဟုတ်ပေ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> == ကိုးကား == <references/> * ဟိုချီမင်း-လင်းယုန်မောင်မောင် {{Commonscat|Ho Chi Minh|ဟိုချီမင်း}} {{lifetime|၁၈၉၀|၁၉၆၉}} [[Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ]] c55fkm1xb9onuz39yj390448b4ncdok 1042488 1042487 2026-07-08T16:19:27Z ~2026-29920-46 142835 /* ပင်လယ်ရပ်ခြားတိုင်းတပါး */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1042488 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox လူ | အမည် =ဟိုချီမင်း(Ho Chi Minh) | ပုံ = Ho Chi Minh 1946.jpg | caption = | အမည်ရင်း =ငုယင်စင်တန်း | အမည်ကွဲ =ငုယင်တက်သန် | မွေးရက် =၁၉ရက်-မေလ-၁၈၉၀ ခုနှစ်<br /> | ဌာနေ = | သေရက် =၂ရက်-စက်တင်ဘာလ-၁၉၆၉(အသက်-၇၉နှစ်)<br />[[ဟနွိုင်းမြို့]]၊ [[ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]] | နိုင်ငံသားအဖြစ် =ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ | လူမျိုး =ဗီယက်နမ် | ပညာ = | လုပ်ငန်း =ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ [[ဝန်ကြီးချုပ်]] | မွေးဖွားရာ =ငဲ့အဲန်၊ [[ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်နား]]။ | အမည်မရည် = | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | တွဲဖက် = | သားသမီး = | မိဘ = | ကွယ်လွန်ရက်= | လက်မှတ် =Ho Chi Minh Signature.svg | ဝဘ်ဆိုက် = }} {{Infobox Chinese |title=ဗီယက်နမ်နာမည် |vie=Hồ Chí Minh |hn={{linktext|胡|志|明}}}} {{infobox Chinese |title=ဗီယက်နမ်မွေးစာရင်း |vie=Nguyễn Sinh Cung |hn={{linktext|阮|生|恭}} }} '''ဟိုချီမင်း'''('''Ho Chi Minh''') သို့မဟုတ် ငုယင်စင်တန်း(၁၉ရက်-မေလ-၁၈၉၀ ခုနှစ်)သည် [[ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]] (နောက်ပိုင်းတွင် [[ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ]])၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး သမ္မတ(၁၉၄၅-၁၉၆၉)လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် ဂျော့ဝါရှင်တန်အဖြစ်လည်း ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီက မကြာခဏခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဗီယက်နမ်အား အုပ်စိုးထားသည့် ပြင်သစ်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်နိုင်ရန်အတွက် သူ၏အချိန်များကို များစွာအသုံးချခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ == အမည် == ဟိုချီမင်းဟူသည့်အမည်မှာ သူ၏ အမည်ရင်းမဟုတ်ချေ။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ တော်လှန်ရေးအတွင်းတွင် ဤ ဟိုချီမင်းဟူသည့်အမည်ကို မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ သူ၏ငယ်နာမည်မှာ ငုရင်စင်းတန်ဖြစ်သည်။ ကွန်ဖြူရှင်းရိုးရာအရ အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်တွင် ငုယင်တက်သန်ဟူသည့်အမည်သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းအမည်အပြင် ငုယင်စင်းကွန်၊ ငုယင်တန့်သန်း၊ ငုယင်အိုက်ကုတ်၊ မစ္စတာဗောင်း၊ ဘ၊ မစ္စတာချင်၊ မစ္စတာထရန်၊ မစ္စတာလင်းစသည်ဖြင့်လည်း နာမည်အမျိုးမျိုး ခံယူခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းသည် အမည်ဝှက်(လွှဲ)ပေါင်း ၅၀<ref name="Duiker">Duiker, William J. ''Ho Chi Minh: A Life''. New York: Hyperion, 2000. <!-- ISBN ?? --></ref>{{rp|582}} နှင့် ၂၀၀{{sfn|Duncanson|1957|p=85}} ကြား အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ သူ၏ ကျော်ကြားသောအမည်မှာ ငုယင်အိုက်ကုတ်ဖြစ်ပြီး ငုယင်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အသုံးများဆုံးသော် ဗီယက်နမ်နောက်ဆုံးအမည်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အိုက်ကုတ်မှာ တိုင်းပြည်ချစ်သူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်များက ၎င်းအား ဘာ့ပ်ဟို(အန်ကယ်ဟို) ဟူ၍ ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ == ပင်လယ်ရပ်ခြားတိုင်းတပါး == သူသည် ပင်လယ်ရပ်ခြား နိုင်ငံများတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါမျှ လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဤနှစ်ပေါင်း ၃၀ မျှသော ကာလအတွင်း ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်၊ ရုရှား၊ အမေရိကန်၊ ထိုင်း စသည့်နိင်ငံ အများအပြားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း သင်္ဘောကြမ်းတိုက်သမား၊ ထမင်းချက်၊ ဟိုတယ်စောင့်၊ ဓာတ်ပုံအချောပြင်ဆရာ၊ သတင်းစာ အယ်ဒီတာ၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ ကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်ပါတီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားလှယ် စသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လုပ်ကိုင် ထမ်းရွက်ခဲ့သကဲ့သို့ နယ်ချဲ့ သူလျှို၊ ပုလိပ် စုံထောက်များ၏ မျက်စိအောက်မှ ဈေးသည်၊ လယ်သမား၊ ဘုန်းကြီး၊ ကုန်သည်၊ စသဖြင့် အမျိုးမျိုး ရုပ်ဖျက်၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ဤနှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ပြင်သစ်ဘာသာ စသည့် ဘာသာစကားများကိုလည်း ရေရေလည်လည် ပြောနိုင်၊ ရေးနိုင်၊ ဖတ်နိုင်သည်အထိ တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်ကုန်ခါနီးတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ La Touche Treville အမည်ရှိ သင်္ဘောဖြင့် လိုက်ပါခရီးထွက်ခဲ့သည်။ ငွေအလုံအလောက်မရှိသဖြင့် ထမင်းချက်အဖြစ် ၎င်းသင်္ဘောပေါ်တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ခရီးထွက်ခဲ့သည်မှာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဆိုင်ဂုံမြို့မှ ပြင်သစ်နိုင်ငံမာဆေးမြို့အထိ မိုင်ပေါင်း ၈၀၀၀ ခန့် ဝေးပြီး ထိုသို့ရောက်ရှိသည်အထိ သင်္ဘောလုပ်အားခရရှိသည်မှာ ပြင်သစ်ငွေ တစ်ဆယ်သာဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မာဆေးမြို့ရှိ ပြင်သစ်အရာရှိအိမ်တွင် အစေခံအဖြစ်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီး ထိုအိမ်ရှိ ပြင်သစ်အစေခံကလေးထံမှလည်း ပြင်သစ်ဘာသာကို ကြိုးစား သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် သင်္ဘောပေါ်တွင် အကူမီးထိုးသမားအဖြစ်လိုက်ပါခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ခရီးနှင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ မှ ၁၉၁၃ ခုနှစ်အထိ နယူးယောက်မြို့(ဟာလန်-HARLEM)နှင့် ဘော်စတွန်မြို့တို့တွင်လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့ပြီး ပါကာဟောက်စ် ဟိုတယ်ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီးဟိုတယ်တွင် ပေါင်မုန့်ဖုတ်သမားအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ရင်းနေထိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်ပြည်၊ လန်ဒန်မြို့တော်ရှိ အထက်တန်းလွှာ လူဂုဏ်တန်များ လာရောက်တည်းခို စားသောက်ကြသည့် ကာလ်တန်ဟိုတယ်(Carlton Hotel) တွင် ဧည့်ကြိုအဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စာဖိုမှူးချုပ်ကြီး အောဂစ်တ် အက်စ်ကောဖီးယား(Auguste Escoffier)ကိုယ်တိုင် ကူညီစောင်မမှုကြောင့် ကိတ်မုန့်ဖုတ်သည့်ဌာနသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြန်သည်။ ငုယင်သည် ၁၉၁၉ မှ ၂၃ ခုနှစ်အထိ ပြင်သစ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုလေးနှစ်အတွင်း ၎င်း၏သူငယ်ချင်း မာရှယ် ခက်ချင်းမှတဆင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒများနှင်ထိတွေ့လာခဲ့ရသည်။ ကွန်မြူနစ်ပေါ်တွင် ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်သည် ပြင်သစ်ကိုလိုနီလက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရမည်ဟု ယုံကြည်ရန် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မှ ပဲရစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော် ပြင်သစ် ရဲတပ်ဖွဲ့တွင် သူ၏ ရောက်ရှိချိန်ကို ၁၉၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လဟူသည် အချက်အလက်သာရှိသည်။ ထိုအတောအတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အား အကြောင်းပြု၍ ဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ချိန် ငုယင်အက်တိုက်အမည်ဖြင့် ပြည်သူရပိုင်ခွင့်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း လစ်လျူရှုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအတောအတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အား အကြောင်းပြု၍ ပြင်သစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဝုဒရော ဝီလ်ဆင်ထံသို့ စာတစောင်ရေးသားပေးပိုခဲ့သည်။ ထိုစာတွင် ပြင်သစ်ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးသမားများအား ရှုတ်ချရာတွင် ကူညီမှုရရန် အမေရိကန်အစိုးရ၏အကူအညီအကြောင်းမေးမြန်းခြင်းကို ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏စာအား အရေးတယူမပြုခဲ့ကြချေ။ သူသည် ပြင်သစ် ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး အာရှကူမင်တန် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် မော်စကိုသို့ ပုံမှန်လည်ပတ်ခြင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ == ၁၉၄၅-၁၉၅၄ တွင် ပြင်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးသမားများကို ဆန့်ကျင်သည့် တော်လှန်ရေးတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆိုဗီယက်ရုရှနှင့် တရုတ်တို့ထောက်ခံသော ကွန်မြူနစ်အုပ်ချုပ်ရေး ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းတွင် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ဦးဆောင်သော ဟိုချီမင်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းတွင်မူကား အမေရိကန်တို့ထောက်ခံသော ကွန်မြူနစ်အုပ်ချုပ်ရေးမဟုတ်သောအစိုးရက ဦးဆောင်ထားခဲ့ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော်၊ ထိုအချိန်က အမေရိကန်သည် ဆိုဗီယက်နှင့်အပြိုင် စစ်အေးတိုက်ပွဲများကို ဆင်နွှဲနေရပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတစ်ခုလုံးကိုလည်း ကွန်မြူနစ်အဖြစ် ရောက်ရှိသွားရန်မလိုလားခဲ့ချေ။ ထို့နောက် အမေရိကန်နှင့် တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်သည် ရွေးကောက်ပွဲအား လက်ကိုင်ထား၍ နိုင်ငံ၏အပိုင်းနှစ်ပိုင်းအား ပြန်လည်ပေါင်းစည်းမည်ဟူသည့် ကတိကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သည့် ကွန်မြူနစ်အစိုးရဥပဒေ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်၏ လယ်ယာစိုက်ခင်းများအား ပြန်လည်ရယူရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုကြာအောင် စစ်ပွဲများဆင်နွှဲခဲ့ကြပြီး ဗီယက်နမ်အမျိုးသား သန်းပေါင်းများစွာတို့ သေကြေပျက်စီးကြရသည်။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဆိုဗီယက်ရုရှားတို့က မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်၏ စစ်ရေးကြိုးစားမှုများကို ကူညီသကဲ့သို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်အား စစ်ကူပေးခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံး၌ ဟိုချီမင်းကွယ်လွန်ပြီး နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းက အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။ == ဟိုချီမင်းနှင့် မြန်မာပြည် == [[File:Receiving_The_Vietnamese_President_His_Excellency_Ho_Chi_Minh_at_PyiThu_Hluttaw.jpg|thumb|300px|ဗီယက်နမ် သမ္မတ ဟိုချီမင်း ကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်သူ့လွတ်တော် တွင် တွေ့ရစဉ်]] မြောက်ပိုင်းကွန်မြူနစ်တပ်များ ကို ထောက်ပံ့ရေးအတွက် စည်းရုံးရေး ခရီးစဉ် အဖြစ် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်မှ ၁၇ ရက် အထိ မြန်မာနိုင်ငံ သို့လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည်။ <ref> {{cite book | last = Guan Ang | first = Cheng | authorlink = | title = Vietnamese Communists' Relations with China and the Second Indochina Conflict, 1956-1962 | publisher = McFarland, 1997 | series = | year = | doi = | isbn = 0786404043, 9780786404049 }} </ref> == ကွယ်လွန်ခြင်း == ဦးလေးဟိုသည် နှလုံးနှင့် ဆီးချိုရောဂါများကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ၂ ရက်နေ့နံနက်ပိုင်း ၉ နာရီ ၄၇ မိနစ်တွင် ဟိုချီမင်းမှာ နှလုံးရောဂါပြင်းထန်မှုကြောင့် ကွယ်လွန်နိစ္စရောက်ရရှာသည်။ သူ၏ သေတမ်းစာတွင် သူ့အား မီးသင်္ဂြိုဟ်ရန်နှင့် သူ၏အရိုးပြာများအား ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းရှိ တောင်များပေါ်တွင်ထားရှိရန် လိုလားခဲ့သည်။ သို့သော် သူသေဆုံးပြီးနောက် ၎င်း၏နောက်လိုက်များသည် အလောင်းအား အမွေးနံ့သာဆွံ့ဖျန်းခဲ့ပြီး ဂူဗိမာန်အတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ သူသည် ယနေ့တိုင်ထိုနေရာတွင် ရှိနေပြီး လူအများ၏ ပူဇော်ခြင်းခံနေရဆဲဖြစ်သည်။ [[File:HoChiMinhTelegramToTruman1946.png|thumb|200px|အမေရိကန်သမ္မတထံပေးပိုခဲ့သည့်စာလွှာ]] == ဂုဏ်ပြုခြင်း == ၁၉၇၆ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယမ်၏ ထုံးစံအတိုင်း အနိုင်ရသော မြောက်ပိုင်းကွန်မြူနီများက ကွန်မြူနစ်မဟုတ်သော ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်း၏မြို့တော် ဆိုင်ဂုံအား ဟိုချီမင်းဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြင့် သူတို့၏ ခေါင်းဆောင်ကြီးအား ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြသည်။ == ဟိုချီမင်း (ခရစ်၁၈၉ဝ-၁၉၆၉) == ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမတနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသောသမ္မတကို ခရစ်နှစ် ၁၉၄၅ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ သည်။ ထိုစဉ် သမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူပုဂ္ဂိုလ်ကြီးက ''ကျွန်တော့်ကိုသမ္မတရွေးလိုက်တာအကြောင်းရှိပါတယ်။ ''ကျွန်တော့မှာဘာမှမရှိလို့ပါဘဲ။ ကျွန်တော့်မှာ သားမယားလည်း မရှိဘူး။ အိမ်လဲမရှိဘူး။ ရွှေငွေပစ္စည်းဥစ္စာလည်းမရှိဘူး။ အဝတ်အထည်ဆိုလို့လဲ ဟောဒီအခုဝတ်ထားတဲ့ ချည်ဝတ်စုံတစ်စုံဘဲရှိပါတယ်'' ဟုပြောကြားခဲ့လေသည်။ ''ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား ဟိုချီမင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဟိုချီမင်းကိုခရစ်နှစ် ၁၈၉ဝ ပြည့်မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ငဲအန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကင်လီယင်ရွာကလေး၌ဖွားမြင်သည်။ အဘမှာငုယင်စင်းစက်ဖြစ်၍ အမိမှာဟွန်သီလုန်ဖြစ်၏။ မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် ဟိုချီမင်းသည်အထွေးဆုံးဖြစ်သည်။ ဟိုချီမင်း၏ပထမဆုံးသောငယ်နာမည်မှာ ငုယင်စင်းကွန်ဖြစ်၏။ အသက် ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် သူ၏ မိဘများက ဗီယက်နမ်ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း ငယ်နာမည် ငုယင်စင်းကွန်မှ ကြီးနာမည် ငုယင်တက်သန်သို့ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်း ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် မိခင်သေဆုံးခဲ့ရာ ဖခင်၏အုပ်ထိမ်းမှုအောက်တွင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ဖခင်မှာ အစိုးရဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်၏။ ထိုစဉ်ကဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို ပြင်သစ်တို့ အုပ်စိုးလျက်ရှိရာ ဟိုချီမင်းသည်ငယ်စဉ်ကပင် ပြင်သစ်အစိုးရ၏ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုများကို မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့်ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက် စိတ်အားထက်သန်ခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းအသက် ခုနစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ပညာစတင်သင်ကြားခဲ့၏။ ၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် ပြင်သစ်စာပေကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ကျောင်းသားအရွယ်ကတည်းကပင် ဖခင်ကိုယ်တိုင်ပါဝင်သော ဗီယက်နမ်ပညာတတ် မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ပြင်သစ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးတွင် ဆက်သားအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့၏။ ထိုနောက်ဖခင်ဖြစ်သူမှာ အလုပ်မှထုတ်ခံရသဖြင့် ဟိုချီမင်း သည်ကျောင်းဆရာလုပ်ရင်း အိမ်ထောင့်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ မကြာမီ ကျောင်းဆရာ အလုပ်မှထွက်ကာ စက်မှုလက်မှုကျောင်းသို့ တက်ရောက်၍ စက်မှုပညာသင်ကြားပြန်၏။ ထိုအချိန်၌ ဟိုချီမင်း၏ရင်ဝယ် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်များ၊ ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်လိုသော စိတ်ဓာတ်များ ကိန်းအောင်းနေချေပြီ။ ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးမှာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးဗဟုသုတကြွယ်ဝမှဖြစ်မည်ဟူ၍လည်း စွဲမြဲစွာယုံကြည်လျက်ရှိပေသည်။ ထိုကြောင့် ၁၉၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် တိုင်းပြည်လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းရန် နိုင်ငံခြားဗဟုသုတရှာရေးအတွက် ဟိုချီမင်းသည် ပြင်သစ်ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်တွင် ထမင်းချက်ရိက္ခာဌာန အလုပ်သမားအဖြစ်လိုက်ပါရင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ထွက်ခွာခဲ့လေသည်။ ထိုအခိုက်တွင်သူ၏ အမည်ကို ဗဟူ၍ ပြောင်းလဲထား၏။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ရောက်သောအခါ ပြင်သစ် အရာရှိတစ်ဦး၏အိမ်တွင် အစေခံလုပ်ရင်း ဝမ်းရေးကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ အခြေခံမျှသာတတ်မြောက်ထားသော ပြင်သစ်စကားကိုလည်း ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုနောက်အစေခံအလုပ်မှထွက်ကာ ပြင်သစ်ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းတွင် သင်္ဘောသားအဖြစ် လိုက်ပါဆောင်ရွက်ရင်းအာဖရိကနှင့်မြောက်အမေရိကတိုက်များသို့ ရောက်ခဲ့၏။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့၏။ ထိုနောက်ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ခရီးဆက်ပြန်လေသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ရောက်သော် အမှိုက်လှဲသမား၊ ဘွိုင်လာအိုးမီးထိုးသူ စသည်ဖြင့် ကြုံရာအလုပ်ကိုလုပ်ရင်း ပညာဆည်းပူးလေ့လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာကိုလည်းသင်ကြားခဲ့၏။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွားသောအခါ ဟိုချီမင်းသည် ငုယင်အိုက်ကုတ်အမည်ဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဗာဆေးစစ်ပြေငြိမ်းရေး ကွန်ဖရင့်သို့ တက်ရောက်ကာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအတွက်လိုလားမှုများကိုတောင်ဆိုခဲ့သေးသော်လည်း မရရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်ထိုတောင်းဆိုချက်များကို ပုံနှိပ်ကာ လူအများသိရှိအောင်ဖြန့်ဝေနိုင်ခဲ့ပေ၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ဟိုချီမင်းသည်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးအရစတင်လှုပ်ရှားတော့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ဆိုရှယ်လစ်လူငယ်များအဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်ကာ တိုးမြို့တွင်ကျင်းပသော ပြင်သစ်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ၁၈ ကြိမ်မြောက်ကွန်ဂယက်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းကွန်ဂယက်တွင် စကားပြောဆိုခွင့်လည်း ရရှိခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင်း၌ထုတ်ဝေနေသော သတင်းစာများတွင် ငုယင်အိုက်ကုတ်အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။ ''ပြင်သစ်ကိုလိုနီစံနစ်အပေါ် ''စွဲချက်တင်ခြင်း'' ''ဝါး၊ နဂါး'' စသည့်စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေသည့်ကိုလိုနီနယ်များအသင်းကိုလည်း ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်နိုင်ပြီးလျှင် ထိုဂျာနယ်၏ တိုက်အုပ်နှင့်တာဝန်ခံစာတည်းအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ပြင်သစ်ကွန်မျူနစ်ပါတီသို့ဝင်ရောက်ခဲ့၏။ ၁၉၂၃ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင်ဟိုချီမင်းသည် လီနင်နှင့်တွေ့လိုသဖြင့် ရုရှနိုင်ငံသို့သွားရောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူရုရှနိုင်ငံသို့ရောက်သောအခါ လီနင်မှာကွယ်လွန်သွားလေပြီ။ သို့နှင့်လီနင်ဂရက်နှင့် မော်စကိုမြို့များတွင် တစ်လှည့်စီနေထိုင်ရင်း ရုရှပြည်တွင်း နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို လေ့လာနေသည်။ ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင်များ၏ အကူအညီဖြင့် မောစကိုမြို့ရှိ အလုပ်သမားတက္ကသိုလ်သို့လည်း တက်ရောက်ခွင့်ရခဲ့၏။ ပရာပဒါသတင်းစာနှင့်အခြား စာစောင်များတွင်လည်း နိုင်ငံရေး ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့ပေသည်။ ၁၉၂၄ ခုဇွန်လတွင် မောစကိုမြို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ကမ္ဘာ့ကွန်မျူနစ်အဖွဲ့ချုပ် ပထမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံသို့ တက်ရောက်ကာ အစီရင်ခံစာနှစ်စောင်တင်သွင်းခဲ့၏။ ယင်းညီလာခံအပြီးတွင် ဟိုချီမင်းသည်ကမ္ဘာ့ကွန်မျူနစ်အဖွဲ့ချုပ်၌ အရှေ့တိုင်းဌာနတွင်အမြဲတမ်းကော်မတီအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရလေသည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည်တရုတ်နိုင်ငံ ကန်တုန်မြို့သို့သွားရောက်ကာ မစ္စတာဗောင်အမည်ဖြင့် နိုင်ငံရေးသင်းတန်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေလေသည်။ ထိုအချိန်တွင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၌ မျိုးချစ်လူငယ်အများအပြားကို ပြင်သစ်နယ်ချဲ့သမားများက နှိမ်နင်းနေသဖြင့် ဗီယက်နမ်လူငယ်များစွာတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေကြ၏။ ဟိုချီမင်းသည် ယင်းလူငယ်များကိုစုစည်းကာ တော်လှန်သော ဗီယက်နမ်ရဲဘော်လူငယ်များ အစည်းအရုံးကိုဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ ထိုနောက် အထူးနိုင်ငံရေးသင်တန်းကျောင်းကိုဖွင့်လှစ်ပြီးလျှင် သင်တန်းပို့ချရင်းတဘက်မှလည်း နိုင်ငံရေးစာပေများကို ရေးသားပြုစုနေခဲ့သည်။ ၁၉၂ရ ခုနှစ်အကုန်တွင် ချန်ကေရှိတ်တပ်သားများက လိုက်လံဖမ်းဆီးသဖြင့် ရှောင်တိမ်းပြေးလွှားနေခဲ့ရ၏။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် မော်စကိုသို့ပြန်လည်ရောက်ရှိ ပြီးနောက် ထိုမှတစ်ဖန် ဗဲလဂျီယမ်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ အီတလီစသည့်နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သွားရောက်ကာ ကွန်မျူနစ်လှုပ်ရှားမှုများကို လေ့လာနေခဲ့၏။ ထိုနောက် ၁၉၂၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့သွားရောက် နေထိုင်ပြီးသော် မစ္စတာချင် အမည်ကိုခံယူကာထိုင်း နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဗီယက်နမ်တိုင်းရင်းသားများကို စည်းရုံးလှုံ့ဆော်နေခဲ့၏။ ၁၉၃ဝပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်ဟောင်ကောင်သို့ တိတ်တဆိတ်သွားရောက်ကာ ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက်တွင် တုန်ဗန်ဆိုဟူသည့် နာမည်သစ်ဖြင့် ဟောင်ကောင်တွင်ဆက်လက်နေထိုင်ကာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိတိုက်ပွဲဝင်နေသူများကို ဟောင်ကောင်မှ ညွှန်ကြားနေလေသည်။၁၉၃ဝပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရှန်ဟိုင်းသို့ သွားရောက်ကာ ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီဝင်များနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီးလျှင် ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို အင်ဒိုချိုင်းနားကွန်မျူနစ်ပါတီဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲလိုက်၏။ ထိုနောက်ဟောင်ကောင်သို့ ပြန်သွားခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင်ဟိုချီမင်းကိုဟောင်ကောင်ပုလိပ်များက ဖမ်းမိသွားပြီးလျှင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ချုပ်နှောင်ထားလိုက်သည်။ အချုပ်ကျနေစဉ် နေမကောင်းသဖြင့် ဆေးရုံတက်ရသေး၏။ ဆေးရုံ၌ဆေကုသနေစဉ် ဟိုချီမင်းသည် ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။ ထိုအခါဟိုချီမင်း သေဆုံးသွားပြီဟု အများကယူဆလိုက်ကြ၏။ အဖြစ်မှန်ကား ဟိုချီမင်းသည်ရှေ့နေတစ်ယောက်၏အကူအညီဖြင့် ဆေးရုံမှထွက်ပြေးလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီးလျှင် အမွိုင်ကျွန်းတွင် ခြောက်လခန့် နေထိုင်ကာဆေးဝါးကုသနေခဲ့၏။ ထိုမှတစ်ဖန် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည်ရှန်ဟိုင်းမြို့သို့ တိတ်တဆိတ်ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ဗီယက်နမ်မြေအောက် တော်လှန်ရေးသမားများနှင့် ပြန်လည်ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ရုရှနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ပြီးသော် မော်စကိုမြို့တွင် ခေတ္တနေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုစဉ်တွင် သတ္တမကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတကာကွန်မျူနစ်ညီလာခံသို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့သေးသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဆက်လက်သွားရောက်ခဲ့၍ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားလေသည်။ ဗီယက်နမ်မြေပေါ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသောအခါ ဟိုချီမင်းဟူသည့် အမည်ကို အတိအလင်းခံယူလိုက်လေတော့သည်။ ထိုနောက် ဗီယက်မင်းအမည်ရှိဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းတွင် ဟိုချီမင်းသည် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် လက်နက်ရှာ ဖွေစုဆောင်းရန် တရုတ်နိုင်ငံသို့ထွက်လာခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်ရှိနေစဉ် ကူအိုမင်တန် ပုလိပ်များ၏ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံခဲ့ရ၏။ ထောင်တွင်း၌အကျဉ်းကျနေစဉ်အတွင်း ''အကျဉ်းထောင်မှတ်တမ်း''အမည်ဖြင့် ကဗျာများရေးစပ်ခဲ့ပေသည်။၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်မြောက်လာပြီးသော် ဗီယက်နမ်သို့ပြန်လာခဲ့လေသည်။ ဗီယက်နမ်မြေပေါ်တွင် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးဆက်လက်ဆင်နွဲပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလတွင်ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်ကာ လွတ်လပ်ရေး ကျေညာနိုင်ခဲ့၏။ ဟိုချီမင်းသည်ပထမဦးဆုံးသမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ၏။ များမကြာမီ ပြင်သစ်တို့ကဆိုင်ဂုံမြို့ကို ဝင်ရောက် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သဖြင့် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သော ဗီယက်နမ် စစ်တပ်ကပြန်လည်ခုခံရသည်။ ပြင်သစ်တို့နှင့်သဘောတူညီမှုရသဖြင့် မကြာခင်စစ်ပြီးသွားသော်လည်း ပြင်သစ်တို့ကစတင်ချိုးဖောက်ကာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင် ဟနွိုင်းမြို့ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြန်သဖြင့် ထပ်မံစစ်ဖြစ်ပွားရသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည် ကွန်မျူနစ်ပါတီညီလာခံကိုခေါ်ယူကျင်းပပြီးလျှင် ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို ဗီယက်နမ်အလုပ်သမားပါတီဟု အမည်ပြောင်းလဲလိုက်၏။ ဟိုချီမင်းမှာ ဗဟိုကော်မီတီ၏ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်အရွေးခံရသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့ တပ်စွဲထားသော ဒင်ဗင်ဖူးကို ဟိုချီမင်းဦးစီးသော ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့တပ်မတော်က ထိုးစစ်ဆင်ရာ ပြင်သစ်တို့အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသဆိုင်ရာ ဂျီနီးဗားညီလာခံအပြီးတွင် ပြင်သစ်တို့လည်း ဗီယက်နမ်မြေမှ ထွက်ခွာခဲ့ကြရ၏။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗီယက်နမ်မြေပေါ်တွင် အမေရိကန်နယ်ချဲ့သမားတို့ဝင်ရောက်ကျူးကျော်သဖြင့် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သော ဗီယက်နမ်ပြည်သူများသည်အစွမ်းကုန် ခုခံကာကွယ်ခဲ့ကြရလေသည်။ သို့သော်ဗီယက်နမ်-အမေရိကန် စစ်ပွဲကား ယနေ့တိုင်မပြီးဆုံးသေးချေ။ သမ္မတဟိုချီမင်းကား အနေအထိုင်ရိုးသားသူဖြစ်၏။ သမ္မတဖြစ်ချိန်တွင် ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းဟူ၍ ကာကီဝတ်စံတစ်စုံ၊ ရော်ဘာဖိနပ်တစ်ရံနှင့် နေစားထားသော ဦးထုပ်တစ်လုံးသာရှိလေသည်။ သူသည်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့်ဗီယက်နမ်ပြည်သူတို့၏အကျိုးကိုသာ ဦးထိပ်ထားသူဖြစ်၏။ သူ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာများကိုလုံးဝမစဉ်းစား။ အိမ်ထောင်ပင် မပြုခဲ့ပေ။ ဟိုချီမင်းသည် ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် ပင်လယ်ရပ်ခြားတွင်နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ခန့်လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ အမည်အမျိုးမျိုးကိုလည်း ခံယူခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင်မှ ''အလင်းရောင်ပေးသူ''ဟူ၍ အနက်ရသော ဟိုချီမင်းအမည်ကိုခံယူခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ဟိုချီမင်းသည် ပင်ရင်းဗီယက်နမ်ဘာသာကိုသာမက အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှ၊ ဂျာမနီ၊ တရုတ်စသည့် နိုင်ငံခြားဘာသာများကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ရေးနိုင်၊ ဖတ်နိုင်၏။ ဟိုချီမင်းကား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်သာမက စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာနှင့် ကဗျာဆရာတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပေသည်။ ဗီယက်နမ်ပြည်သူများက သူ့အားချစ် ခင်ရင်းနှီးစွာဖြင့် ''ဦးလေးဟို''ဟုခေါ်ကြ၏။ သမ္မတဟိုချီမင်းသည်အမေရိကန်၏ ကျူးကျော်စစ်ကို ခုခံတော်လှန်ရေး၊ ဗီယက်နမ်လုံးဝ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိစဉ် ၁၉၆၉ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ ဟနွိုင်း စံတော်ချိန် နံနက် ၉ နာရီ ၄ရ မိနစ်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့်ကွယ်လွန်ခဲ့ပေသည်။ ဟိုချီမင်း၏ဈာပန အခမ်းအနားကို နိုင်ငံတော်ဈာပနအဖြစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်မှ ၉ ရက်အထိပြင်ဆင်ထား ရှိစဉ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှ ခေါင်းဆောင်များ လာရောက်အလေးပြုကြသည်။ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဟိုချီမင်း၏ ဈာပနကိုအခမ်းအနားဖြင့်သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့၏။ ဟိုချီမင်းသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်က သေတမ်းစာတစ်စောင်ရေးသားထားခဲ့ရာ သေတမ်းစာတွင် ''ကျွနု်ပ်ကွယ်လွန်ပြီးနောက်ပြည်သူလူထုအတွက် အချိန်ကုန်၊ ငွေကုန်မဖြစ်ရလေအောင် ပကာသနဈာပနအခမ်းအနားအဖြစ် မလုပ်ရစ်ကြပါလေနှင့်''ဖော်ပြပါရှိ၏။ သမ္မတကြီး ''ဟိုချီမင်း ကွယ်လွန်သွားပြီးဖြစ်သော်လည်း ဗီယက်နမ် ပြည်သူအပေါင်းတို့ကား သူတို့ချစ်သော ဦးလေးဟိုကို ဘယ်သောအခါမျှမေ့နိုင်ကြမည်မဟုတ်ပေ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> == ကိုးကား == <references/> * ဟိုချီမင်း-လင်းယုန်မောင်မောင် {{Commonscat|Ho Chi Minh|ဟိုချီမင်း}} {{lifetime|၁၈၉၀|၁၉၆၉}} [[Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ]] j2sblqnu9e4mftpt3onxp17ffzhd9sw 1042489 1042488 2026-07-08T16:23:10Z ~2026-29920-46 142835 /* ဟိုချီမင်း (ခရစ်၁၈၉ဝ-၁၉၆၉) */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1042489 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox လူ | အမည် =ဟိုချီမင်း(Ho Chi Minh) | ပုံ = Ho Chi Minh 1946.jpg | caption = | အမည်ရင်း =ငုယင်စင်တန်း | အမည်ကွဲ =ငုယင်တက်သန် | မွေးရက် =၁၉ရက်-မေလ-၁၈၉၀ ခုနှစ်<br /> | ဌာနေ = | သေရက် =၂ရက်-စက်တင်ဘာလ-၁၉၆၉(အသက်-၇၉နှစ်)<br />[[ဟနွိုင်းမြို့]]၊ [[ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]] | နိုင်ငံသားအဖြစ် =ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ | လူမျိုး =ဗီယက်နမ် | ပညာ = | လုပ်ငန်း =ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ [[ဝန်ကြီးချုပ်]] | မွေးဖွားရာ =ငဲ့အဲန်၊ [[ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်နား]]။ | အမည်မရည် = | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | တွဲဖက် = | သားသမီး = | မိဘ = | ကွယ်လွန်ရက်= | လက်မှတ် =Ho Chi Minh Signature.svg | ဝဘ်ဆိုက် = }} {{Infobox Chinese |title=ဗီယက်နမ်နာမည် |vie=Hồ Chí Minh |hn={{linktext|胡|志|明}}}} {{infobox Chinese |title=ဗီယက်နမ်မွေးစာရင်း |vie=Nguyễn Sinh Cung |hn={{linktext|阮|生|恭}} }} '''ဟိုချီမင်း'''('''Ho Chi Minh''') သို့မဟုတ် ငုယင်စင်တန်း(၁၉ရက်-မေလ-၁၈၉၀ ခုနှစ်)သည် [[ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]] (နောက်ပိုင်းတွင် [[ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ]])၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး သမ္မတ(၁၉၄၅-၁၉၆၉)လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် ဂျော့ဝါရှင်တန်အဖြစ်လည်း ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီက မကြာခဏခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဗီယက်နမ်အား အုပ်စိုးထားသည့် ပြင်သစ်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်နိုင်ရန်အတွက် သူ၏အချိန်များကို များစွာအသုံးချခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ == အမည် == ဟိုချီမင်းဟူသည့်အမည်မှာ သူ၏ အမည်ရင်းမဟုတ်ချေ။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ တော်လှန်ရေးအတွင်းတွင် ဤ ဟိုချီမင်းဟူသည့်အမည်ကို မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ သူ၏ငယ်နာမည်မှာ ငုရင်စင်းတန်ဖြစ်သည်။ ကွန်ဖြူရှင်းရိုးရာအရ အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်တွင် ငုယင်တက်သန်ဟူသည့်အမည်သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းအမည်အပြင် ငုယင်စင်းကွန်၊ ငုယင်တန့်သန်း၊ ငုယင်အိုက်ကုတ်၊ မစ္စတာဗောင်း၊ ဘ၊ မစ္စတာချင်၊ မစ္စတာထရန်၊ မစ္စတာလင်းစသည်ဖြင့်လည်း နာမည်အမျိုးမျိုး ခံယူခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းသည် အမည်ဝှက်(လွှဲ)ပေါင်း ၅၀<ref name="Duiker">Duiker, William J. ''Ho Chi Minh: A Life''. New York: Hyperion, 2000. <!-- ISBN ?? --></ref>{{rp|582}} နှင့် ၂၀၀{{sfn|Duncanson|1957|p=85}} ကြား အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ သူ၏ ကျော်ကြားသောအမည်မှာ ငုယင်အိုက်ကုတ်ဖြစ်ပြီး ငုယင်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အသုံးများဆုံးသော် ဗီယက်နမ်နောက်ဆုံးအမည်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အိုက်ကုတ်မှာ တိုင်းပြည်ချစ်သူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်များက ၎င်းအား ဘာ့ပ်ဟို(အန်ကယ်ဟို) ဟူ၍ ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ == ပင်လယ်ရပ်ခြားတိုင်းတပါး == သူသည် ပင်လယ်ရပ်ခြား နိုင်ငံများတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ နီးပါမျှ လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဤနှစ်ပေါင်း ၃၀ မျှသော ကာလအတွင်း ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်၊ ရုရှား၊ အမေရိကန်၊ ထိုင်း စသည့်နိင်ငံ အများအပြားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း သင်္ဘောကြမ်းတိုက်သမား၊ ထမင်းချက်၊ ဟိုတယ်စောင့်၊ ဓာတ်ပုံအချောပြင်ဆရာ၊ သတင်းစာ အယ်ဒီတာ၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ ကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်ပါတီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားလှယ် စသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လုပ်ကိုင် ထမ်းရွက်ခဲ့သကဲ့သို့ နယ်ချဲ့ သူလျှို၊ ပုလိပ် စုံထောက်များ၏ မျက်စိအောက်မှ ဈေးသည်၊ လယ်သမား၊ ဘုန်းကြီး၊ ကုန်သည်၊ စသဖြင့် အမျိုးမျိုး ရုပ်ဖျက်၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ဤနှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ပြင်သစ်ဘာသာ စသည့် ဘာသာစကားများကိုလည်း ရေရေလည်လည် ပြောနိုင်၊ ရေးနိုင်၊ ဖတ်နိုင်သည်အထိ တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်ကုန်ခါနီးတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ La Touche Treville အမည်ရှိ သင်္ဘောဖြင့် လိုက်ပါခရီးထွက်ခဲ့သည်။ ငွေအလုံအလောက်မရှိသဖြင့် ထမင်းချက်အဖြစ် ၎င်းသင်္ဘောပေါ်တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ခရီးထွက်ခဲ့သည်မှာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဆိုင်ဂုံမြို့မှ ပြင်သစ်နိုင်ငံမာဆေးမြို့အထိ မိုင်ပေါင်း ၈၀၀၀ ခန့် ဝေးပြီး ထိုသို့ရောက်ရှိသည်အထိ သင်္ဘောလုပ်အားခရရှိသည်မှာ ပြင်သစ်ငွေ တစ်ဆယ်သာဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မာဆေးမြို့ရှိ ပြင်သစ်အရာရှိအိမ်တွင် အစေခံအဖြစ်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီး ထိုအိမ်ရှိ ပြင်သစ်အစေခံကလေးထံမှလည်း ပြင်သစ်ဘာသာကို ကြိုးစား သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် သင်္ဘောပေါ်တွင် အကူမီးထိုးသမားအဖြစ်လိုက်ပါခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ခရီးနှင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ မှ ၁၉၁၃ ခုနှစ်အထိ နယူးယောက်မြို့(ဟာလန်-HARLEM)နှင့် ဘော်စတွန်မြို့တို့တွင်လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့ပြီး ပါကာဟောက်စ် ဟိုတယ်ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီးဟိုတယ်တွင် ပေါင်မုန့်ဖုတ်သမားအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ရင်းနေထိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်ပြည်၊ လန်ဒန်မြို့တော်ရှိ အထက်တန်းလွှာ လူဂုဏ်တန်များ လာရောက်တည်းခို စားသောက်ကြသည့် ကာလ်တန်ဟိုတယ်(Carlton Hotel) တွင် ဧည့်ကြိုအဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စာဖိုမှူးချုပ်ကြီး အောဂစ်တ် အက်စ်ကောဖီးယား(Auguste Escoffier)ကိုယ်တိုင် ကူညီစောင်မမှုကြောင့် ကိတ်မုန့်ဖုတ်သည့်ဌာနသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြန်သည်။ ငုယင်သည် ၁၉၁၉ မှ ၂၃ ခုနှစ်အထိ ပြင်သစ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုလေးနှစ်အတွင်း ၎င်း၏သူငယ်ချင်း မာရှယ် ခက်ချင်းမှတဆင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒများနှင်ထိတွေ့လာခဲ့ရသည်။ ကွန်မြူနစ်ပေါ်တွင် ယုံကြည်လာခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်သည် ပြင်သစ်ကိုလိုနီလက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရမည်ဟု ယုံကြည်ရန် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မှ ပဲရစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော် ပြင်သစ် ရဲတပ်ဖွဲ့တွင် သူ၏ ရောက်ရှိချိန်ကို ၁၉၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လဟူသည် အချက်အလက်သာရှိသည်။ ထိုအတောအတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အား အကြောင်းပြု၍ ဆွေးနွေးပွဲများပြုလုပ်ချိန် ငုယင်အက်တိုက်အမည်ဖြင့် ပြည်သူရပိုင်ခွင့်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း လစ်လျူရှုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအတောအတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အား အကြောင်းပြု၍ ပြင်သစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဝုဒရော ဝီလ်ဆင်ထံသို့ စာတစောင်ရေးသားပေးပိုခဲ့သည်။ ထိုစာတွင် ပြင်သစ်ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးသမားများအား ရှုတ်ချရာတွင် ကူညီမှုရရန် အမေရိကန်အစိုးရ၏အကူအညီအကြောင်းမေးမြန်းခြင်းကို ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏စာအား အရေးတယူမပြုခဲ့ကြချေ။ သူသည် ပြင်သစ် ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး အာရှကူမင်တန် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် မော်စကိုသို့ ပုံမှန်လည်ပတ်ခြင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ == ၁၉၄၅-၁၉၅၄ တွင် ပြင်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးသမားများကို ဆန့်ကျင်သည့် တော်လှန်ရေးတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆိုဗီယက်ရုရှနှင့် တရုတ်တို့ထောက်ခံသော ကွန်မြူနစ်အုပ်ချုပ်ရေး ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းတွင် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ဦးဆောင်သော ဟိုချီမင်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းတွင်မူကား အမေရိကန်တို့ထောက်ခံသော ကွန်မြူနစ်အုပ်ချုပ်ရေးမဟုတ်သောအစိုးရက ဦးဆောင်ထားခဲ့ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော်၊ ထိုအချိန်က အမေရိကန်သည် ဆိုဗီယက်နှင့်အပြိုင် စစ်အေးတိုက်ပွဲများကို ဆင်နွှဲနေရပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတစ်ခုလုံးကိုလည်း ကွန်မြူနစ်အဖြစ် ရောက်ရှိသွားရန်မလိုလားခဲ့ချေ။ ထို့နောက် အမေရိကန်နှင့် တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်သည် ရွေးကောက်ပွဲအား လက်ကိုင်ထား၍ နိုင်ငံ၏အပိုင်းနှစ်ပိုင်းအား ပြန်လည်ပေါင်းစည်းမည်ဟူသည့် ကတိကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သည့် ကွန်မြူနစ်အစိုးရဥပဒေ၏ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်၏ လယ်ယာစိုက်ခင်းများအား ပြန်လည်ရယူရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုကြာအောင် စစ်ပွဲများဆင်နွှဲခဲ့ကြပြီး ဗီယက်နမ်အမျိုးသား သန်းပေါင်းများစွာတို့ သေကြေပျက်စီးကြရသည်။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဆိုဗီယက်ရုရှားတို့က မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်၏ စစ်ရေးကြိုးစားမှုများကို ကူညီသကဲ့သို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် တောင်ပိုင်းဗီယက်နမ်အား စစ်ကူပေးခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံး၌ ဟိုချီမင်းကွယ်လွန်ပြီး နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းက အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။ == ဟိုချီမင်းနှင့် မြန်မာပြည် == [[File:Receiving_The_Vietnamese_President_His_Excellency_Ho_Chi_Minh_at_PyiThu_Hluttaw.jpg|thumb|300px|ဗီယက်နမ် သမ္မတ ဟိုချီမင်း ကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်သူ့လွတ်တော် တွင် တွေ့ရစဉ်]] မြောက်ပိုင်းကွန်မြူနစ်တပ်များ ကို ထောက်ပံ့ရေးအတွက် စည်းရုံးရေး ခရီးစဉ် အဖြစ် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်မှ ၁၇ ရက် အထိ မြန်မာနိုင်ငံ သို့လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည်။ <ref> {{cite book | last = Guan Ang | first = Cheng | authorlink = | title = Vietnamese Communists' Relations with China and the Second Indochina Conflict, 1956-1962 | publisher = McFarland, 1997 | series = | year = | doi = | isbn = 0786404043, 9780786404049 }} </ref> == ကွယ်လွန်ခြင်း == ဦးလေးဟိုသည် နှလုံးနှင့် ဆီးချိုရောဂါများကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ၂ ရက်နေ့နံနက်ပိုင်း ၉ နာရီ ၄၇ မိနစ်တွင် ဟိုချီမင်းမှာ နှလုံးရောဂါပြင်းထန်မှုကြောင့် ကွယ်လွန်နိစ္စရောက်ရရှာသည်။ သူ၏ သေတမ်းစာတွင် သူ့အား မီးသင်္ဂြိုဟ်ရန်နှင့် သူ၏အရိုးပြာများအား ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းရှိ တောင်များပေါ်တွင်ထားရှိရန် လိုလားခဲ့သည်။ သို့သော် သူသေဆုံးပြီးနောက် ၎င်း၏နောက်လိုက်များသည် အလောင်းအား အမွေးနံ့သာဆွံ့ဖျန်းခဲ့ပြီး ဂူဗိမာန်အတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ သူသည် ယနေ့တိုင်ထိုနေရာတွင် ရှိနေပြီး လူအများ၏ ပူဇော်ခြင်းခံနေရဆဲဖြစ်သည်။ [[File:HoChiMinhTelegramToTruman1946.png|thumb|200px|အမေရိကန်သမ္မတထံပေးပိုခဲ့သည့်စာလွှာ]] == ဂုဏ်ပြုခြင်း == ၁၉၇၆ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယမ်၏ ထုံးစံအတိုင်း အနိုင်ရသော မြောက်ပိုင်းကွန်မြူနီများက ကွန်မြူနစ်မဟုတ်သော ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်း၏မြို့တော် ဆိုင်ဂုံအား ဟိုချီမင်းဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြင့် သူတို့၏ ခေါင်းဆောင်ကြီးအား ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြသည်။ == ဟိုချီမင်း (ခရစ်၁၈၉ဝ-၁၉၆၉) == ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသောသမ္မတကို ခရစ်နှစ် ၁၉၄၅ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ သည်။ ထိုစဉ် သမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူပုဂ္ဂိုလ်ကြီးက ''ကျွန်တော့်ကိုသမ္မတရွေးလိုက်တာအကြောင်းရှိပါတယ်။ ''ကျွန်တော့မှာဘာမှမရှိလို့ပါဘဲ။ ကျွန်တော့်မှာ သားမယားလည်း မရှိဘူး။ အိမ်လဲမရှိဘူး။ ရွှေငွေပစ္စည်းဥစ္စာလည်းမရှိဘူး။ အဝတ်အထည်ဆိုလို့လဲ ဟောဒီအခုဝတ်ထားတဲ့ ချည်ဝတ်စုံတစ်စုံဘဲရှိပါတယ်'' ဟုပြောကြားခဲ့လေသည်။ ''ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား ဟိုချီမင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဟိုချီမင်းကိုခရစ်နှစ် ၁၈၉ဝ ပြည့်မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ငဲအန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကင်လီယင်ရွာကလေး၌ဖွားမြင်သည်။ အဘမှာငုယင်စင်းစက်ဖြစ်၍ အမိမှာဟွန်သီလုန်ဖြစ်၏။ မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် ဟိုချီမင်းသည်အထွေးဆုံးဖြစ်သည်။ ဟိုချီမင်း၏ပထမဆုံးသောငယ်နာမည်မှာ ငုယင်စင်းကွန်ဖြစ်၏။ အသက် ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် သူ၏ မိဘများက ဗီယက်နမ်ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း ငယ်နာမည် ငုယင်စင်းကွန်မှ ကြီးနာမည် ငုယင်တက်သန်သို့ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်း ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် မိခင်သေဆုံးခဲ့ရာ ဖခင်၏အုပ်ထိမ်းမှုအောက်တွင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ဖခင်မှာ အစိုးရဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်၏။ ထိုစဉ်ကဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို ပြင်သစ်တို့ အုပ်စိုးလျက်ရှိရာ ဟိုချီမင်းသည်ငယ်စဉ်ကပင် ပြင်သစ်အစိုးရ၏ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုများကို မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့်ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက် စိတ်အားထက်သန်ခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းအသက် ခုနစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ပညာစတင်သင်ကြားခဲ့၏။ ၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် ပြင်သစ်စာပေကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ကျောင်းသားအရွယ်ကတည်းကပင် ဖခင်ကိုယ်တိုင်ပါဝင်သော ဗီယက်နမ်ပညာတတ် မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ပြင်သစ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုကြီးတွင် ဆက်သားအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့၏။ ထိုနောက်ဖခင်ဖြစ်သူမှာ အလုပ်မှထုတ်ခံရသဖြင့် ဟိုချီမင်း သည်ကျောင်းဆရာလုပ်ရင်း အိမ်ထောင့်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ မကြာမီ ကျောင်းဆရာ အလုပ်မှထွက်ကာ စက်မှုလက်မှုကျောင်းသို့ တက်ရောက်၍ စက်မှုပညာသင်ကြားပြန်၏။ ထိုအချိန်၌ ဟိုချီမင်း၏ရင်ဝယ် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်များ၊ ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်လိုသော စိတ်ဓာတ်များ ကိန်းအောင်းနေချေပြီ။ ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအတွက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးမှာ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးဗဟုသုတကြွယ်ဝမှဖြစ်မည်ဟူ၍လည်း စွဲမြဲစွာယုံကြည်လျက်ရှိပေသည်။ ထိုကြောင့် ၁၉၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် တိုင်းပြည်လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းရန် နိုင်ငံခြားဗဟုသုတရှာရေးအတွက် ဟိုချီမင်းသည် ပြင်သစ်ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်တွင် ထမင်းချက်ရိက္ခာဌာန အလုပ်သမားအဖြစ်လိုက်ပါရင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ထွက်ခွာခဲ့လေသည်။ ထိုအခိုက်တွင်သူ၏ အမည်ကို ဗဟူ၍ ပြောင်းလဲထား၏။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ရောက်သောအခါ ပြင်သစ် အရာရှိတစ်ဦး၏အိမ်တွင် အစေခံလုပ်ရင်း ဝမ်းရေးကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ အခြေခံမျှသာတတ်မြောက်ထားသော ပြင်သစ်စကားကိုလည်း ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုနောက်အစေခံအလုပ်မှထွက်ကာ ပြင်သစ်ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းတွင် သင်္ဘောသားအဖြစ် လိုက်ပါဆောင်ရွက်ရင်းအာဖရိကနှင့်မြောက်အမေရိကတိုက်များသို့ ရောက်ခဲ့၏။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့၏။ ထိုနောက်ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ခရီးဆက်ပြန်လေသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ရောက်သော် အမှိုက်လှဲသမား၊ ဘွိုင်လာအိုးမီးထိုးသူ စသည်ဖြင့် ကြုံရာအလုပ်ကိုလုပ်ရင်း ပညာဆည်းပူးလေ့လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာကိုလည်းသင်ကြားခဲ့၏။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွားသောအခါ ဟိုချီမင်းသည် ငုယင်အိုက်ကုတ်အမည်ဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဗာဆေးစစ်ပြေငြိမ်းရေး ကွန်ဖရင့်သို့ တက်ရောက်ကာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအတွက်လိုလားမှုများကိုတောင်ဆိုခဲ့သေးသော်လည်း မရရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်ထိုတောင်းဆိုချက်များကို ပုံနှိပ်ကာ လူအများသိရှိအောင်ဖြန့်ဝေနိုင်ခဲ့ပေ၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ဟိုချီမင်းသည်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် နိုင်ငံရေးအရစတင်လှုပ်ရှားတော့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ဆိုရှယ်လစ်လူငယ်များအဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်ကာ တိုးမြို့တွင်ကျင်းပသော ပြင်သစ်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ၁၈ ကြိမ်မြောက်ကွန်ဂယက်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းကွန်ဂယက်တွင် စကားပြောဆိုခွင့်လည်း ရရှိခဲ့သည်။ ဟိုချီမင်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင်း၌ထုတ်ဝေနေသော သတင်းစာများတွင် ငုယင်အိုက်ကုတ်အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။ ''ပြင်သစ်ကိုလိုနီစံနစ်အပေါ် ''စွဲချက်တင်ခြင်း'' ''ဝါး၊ နဂါး'' စသည့်စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေသည့်ကိုလိုနီနယ်များအသင်းကိုလည်း ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်နိုင်ပြီးလျှင် ထိုဂျာနယ်၏ တိုက်အုပ်နှင့်တာဝန်ခံစာတည်းအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ပြင်သစ်ကွန်မျူနစ်ပါတီသို့ဝင်ရောက်ခဲ့၏။ ၁၉၂၃ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင်ဟိုချီမင်းသည် လီနင်နှင့်တွေ့လိုသဖြင့် ရုရှနိုင်ငံသို့သွားရောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူရုရှနိုင်ငံသို့ရောက်သောအခါ လီနင်မှာကွယ်လွန်သွားလေပြီ။ သို့နှင့်လီနင်ဂရက်နှင့် မော်စကိုမြို့များတွင် တစ်လှည့်စီနေထိုင်ရင်း ရုရှပြည်တွင်း နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို လေ့လာနေသည်။ ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင်များ၏ အကူအညီဖြင့် မောစကိုမြို့ရှိ အလုပ်သမားတက္ကသိုလ်သို့လည်း တက်ရောက်ခွင့်ရခဲ့၏။ ပရာပဒါသတင်းစာနှင့်အခြား စာစောင်များတွင်လည်း နိုင်ငံရေး ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့ပေသည်။ ၁၉၂၄ ခုဇွန်လတွင် မောစကိုမြို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ကမ္ဘာ့ကွန်မျူနစ်အဖွဲ့ချုပ် ပထမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံသို့ တက်ရောက်ကာ အစီရင်ခံစာနှစ်စောင်တင်သွင်းခဲ့၏။ ယင်းညီလာခံအပြီးတွင် ဟိုချီမင်းသည်ကမ္ဘာ့ကွန်မျူနစ်အဖွဲ့ချုပ်၌ အရှေ့တိုင်းဌာနတွင်အမြဲတမ်းကော်မတီအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရလေသည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည်တရုတ်နိုင်ငံ ကန်တုန်မြို့သို့သွားရောက်ကာ မစ္စတာဗောင်အမည်ဖြင့် နိုင်ငံရေးသင်းတန်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေလေသည်။ ထိုအချိန်တွင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၌ မျိုးချစ်လူငယ်အများအပြားကို ပြင်သစ်နယ်ချဲ့သမားများက နှိမ်နင်းနေသဖြင့် ဗီယက်နမ်လူငယ်များစွာတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေကြ၏။ ဟိုချီမင်းသည် ယင်းလူငယ်များကိုစုစည်းကာ တော်လှန်သော ဗီယက်နမ်ရဲဘော်လူငယ်များ အစည်းအရုံးကိုဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ ထိုနောက် အထူးနိုင်ငံရေးသင်တန်းကျောင်းကိုဖွင့်လှစ်ပြီးလျှင် သင်တန်းပို့ချရင်းတဘက်မှလည်း နိုင်ငံရေးစာပေများကို ရေးသားပြုစုနေခဲ့သည်။ ၁၉၂ရ ခုနှစ်အကုန်တွင် ချန်ကေရှိတ်တပ်သားများက လိုက်လံဖမ်းဆီးသဖြင့် ရှောင်တိမ်းပြေးလွှားနေခဲ့ရ၏။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် မော်စကိုသို့ပြန်လည်ရောက်ရှိ ပြီးနောက် ထိုမှတစ်ဖန် ဗဲလဂျီယမ်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ အီတလီစသည့်နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သွားရောက်ကာ ကွန်မျူနစ်လှုပ်ရှားမှုများကို လေ့လာနေခဲ့၏။ ထိုနောက် ၁၉၂၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့သွားရောက် နေထိုင်ပြီးသော် မစ္စတာချင် အမည်ကိုခံယူကာထိုင်း နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဗီယက်နမ်တိုင်းရင်းသားများကို စည်းရုံးလှုံ့ဆော်နေခဲ့၏။ ၁၉၃ဝပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်ဟောင်ကောင်သို့ တိတ်တဆိတ်သွားရောက်ကာ ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက်တွင် တုန်ဗန်ဆိုဟူသည့် နာမည်သစ်ဖြင့် ဟောင်ကောင်တွင်ဆက်လက်နေထိုင်ကာ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိတိုက်ပွဲဝင်နေသူများကို ဟောင်ကောင်မှ ညွှန်ကြားနေလေသည်။၁၉၃ဝပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရှန်ဟိုင်းသို့ သွားရောက်ကာ ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီဝင်များနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီးလျှင် ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို အင်ဒိုချိုင်းနားကွန်မျူနစ်ပါတီဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲလိုက်၏။ ထိုနောက်ဟောင်ကောင်သို့ ပြန်သွားခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင်ဟိုချီမင်းကိုဟောင်ကောင်ပုလိပ်များက ဖမ်းမိသွားပြီးလျှင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ချုပ်နှောင်ထားလိုက်သည်။ အချုပ်ကျနေစဉ် နေမကောင်းသဖြင့် ဆေးရုံတက်ရသေး၏။ ဆေးရုံ၌ဆေကုသနေစဉ် ဟိုချီမင်းသည် ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။ ထိုအခါဟိုချီမင်း သေဆုံးသွားပြီဟု အများကယူဆလိုက်ကြ၏။ အဖြစ်မှန်ကား ဟိုချီမင်းသည်ရှေ့နေတစ်ယောက်၏အကူအညီဖြင့် ဆေးရုံမှထွက်ပြေးလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီးလျှင် အမွိုင်ကျွန်းတွင် ခြောက်လခန့် နေထိုင်ကာဆေးဝါးကုသနေခဲ့၏။ ထိုမှတစ်ဖန် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည်ရှန်ဟိုင်းမြို့သို့ တိတ်တဆိတ်ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ဗီယက်နမ်မြေအောက် တော်လှန်ရေးသမားများနှင့် ပြန်လည်ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ရုရှနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ပြီးသော် မော်စကိုမြို့တွင် ခေတ္တနေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုစဉ်တွင် သတ္တမကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတကာကွန်မျူနစ်ညီလာခံသို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့သေးသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဆက်လက်သွားရောက်ခဲ့၍ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားလေသည်။ ဗီယက်နမ်မြေပေါ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသောအခါ ဟိုချီမင်းဟူသည့် အမည်ကို အတိအလင်းခံယူလိုက်လေတော့သည်။ ထိုနောက် ဗီယက်မင်းအမည်ရှိဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းတွင် ဟိုချီမင်းသည် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် လက်နက်ရှာ ဖွေစုဆောင်းရန် တရုတ်နိုင်ငံသို့ထွက်လာခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်ရှိနေစဉ် ကူအိုမင်တန် ပုလိပ်များ၏ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံခဲ့ရ၏။ ထောင်တွင်း၌အကျဉ်းကျနေစဉ်အတွင်း ''အကျဉ်းထောင်မှတ်တမ်း''အမည်ဖြင့် ကဗျာများရေးစပ်ခဲ့ပေသည်။၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်မြောက်လာပြီးသော် ဗီယက်နမ်သို့ပြန်လာခဲ့လေသည်။ ဗီယက်နမ်မြေပေါ်တွင် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးဆက်လက်ဆင်နွဲပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလတွင်ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်ကာ လွတ်လပ်ရေး ကျေညာနိုင်ခဲ့၏။ ဟိုချီမင်းသည်ပထမဦးဆုံးသမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ၏။ များမကြာမီ ပြင်သစ်တို့ကဆိုင်ဂုံမြို့ကို ဝင်ရောက် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သဖြင့် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သော ဗီယက်နမ် စစ်တပ်ကပြန်လည်ခုခံရသည်။ ပြင်သစ်တို့နှင့်သဘောတူညီမှုရသဖြင့် မကြာခင်စစ်ပြီးသွားသော်လည်း ပြင်သစ်တို့ကစတင်ချိုးဖောက်ကာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင် ဟနွိုင်းမြို့ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြန်သဖြင့် ထပ်မံစစ်ဖြစ်ပွားရသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဟိုချီမင်းသည် ကွန်မျူနစ်ပါတီညီလာခံကိုခေါ်ယူကျင်းပပြီးလျှင် ဗီယက်နမ်ကွန်မျူနစ်ပါတီကို ဗီယက်နမ်အလုပ်သမားပါတီဟု အမည်ပြောင်းလဲလိုက်၏။ ဟိုချီမင်းမှာ ဗဟိုကော်မီတီ၏ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်အရွေးခံရသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့ တပ်စွဲထားသော ဒင်ဗင်ဖူးကို ဟိုချီမင်းဦးစီးသော ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့တပ်မတော်က ထိုးစစ်ဆင်ရာ ပြင်သစ်တို့အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသဆိုင်ရာ ဂျီနီးဗားညီလာခံအပြီးတွင် ပြင်သစ်တို့လည်း ဗီယက်နမ်မြေမှ ထွက်ခွာခဲ့ကြရ၏။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗီယက်နမ်မြေပေါ်တွင် အမေရိကန်နယ်ချဲ့သမားတို့ဝင်ရောက်ကျူးကျော်သဖြင့် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်သော ဗီယက်နမ်ပြည်သူများသည်အစွမ်းကုန် ခုခံကာကွယ်ခဲ့ကြရလေသည်။ သို့သော်ဗီယက်နမ်-အမေရိကန် စစ်ပွဲကား ယနေ့တိုင်မပြီးဆုံးသေးချေ။ သမ္မတဟိုချီမင်းကား အနေအထိုင်ရိုးသားသူဖြစ်၏။ သမ္မတဖြစ်ချိန်တွင် ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းဟူ၍ ကာကီဝတ်စံတစ်စုံ၊ ရော်ဘာဖိနပ်တစ်ရံနှင့် နေစားထားသော ဦးထုပ်တစ်လုံးသာရှိလေသည်။ သူသည်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့်ဗီယက်နမ်ပြည်သူတို့၏အကျိုးကိုသာ ဦးထိပ်ထားသူဖြစ်၏။ သူ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာများကိုလုံးဝမစဉ်းစား။ အိမ်ထောင်ပင် မပြုခဲ့ပေ။ ဟိုချီမင်းသည် ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် ပင်လယ်ရပ်ခြားတွင်နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ခန့်လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ အမည်အမျိုးမျိုးကိုလည်း ခံယူခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင်မှ ''အလင်းရောင်ပေးသူ''ဟူ၍ အနက်ရသော ဟိုချီမင်းအမည်ကိုခံယူခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ဟိုချီမင်းသည် ပင်ရင်းဗီယက်နမ်ဘာသာကိုသာမက အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှ၊ ဂျာမနီ၊ တရုတ်စသည့် နိုင်ငံခြားဘာသာများကိုလည်း ကျွမ်းကျင်စွာ ရေးနိုင်၊ ဖတ်နိုင်၏။ ဟိုချီမင်းကား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်သာမက စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာနှင့် ကဗျာဆရာတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပေသည်။ ဗီယက်နမ်ပြည်သူများက သူ့အားချစ် ခင်ရင်းနှီးစွာဖြင့် ''ဦးလေးဟို''ဟုခေါ်ကြ၏။ သမ္မတဟိုချီမင်းသည်အမေရိကန်၏ ကျူးကျော်စစ်ကို ခုခံတော်လှန်ရေး၊ ဗီယက်နမ်လုံးဝ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိစဉ် ၁၉၆၉ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ ဟနွိုင်း စံတော်ချိန် နံနက် ၉ နာရီ ၄ရ မိနစ်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့်ကွယ်လွန်ခဲ့ပေသည်။ ဟိုချီမင်း၏ဈာပန အခမ်းအနားကို နိုင်ငံတော်ဈာပနအဖြစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်မှ ၉ ရက်အထိပြင်ဆင်ထား ရှိစဉ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှ ခေါင်းဆောင်များ လာရောက်အလေးပြုကြသည်။ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဟိုချီမင်း၏ ဈာပနကိုအခမ်းအနားဖြင့်သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့၏။ ဟိုချီမင်းသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်က သေတမ်းစာတစ်စောင်ရေးသားထားခဲ့ရာ သေတမ်းစာတွင် ''ကျွနု်ပ်ကွယ်လွန်ပြီးနောက်ပြည်သူလူထုအတွက် အချိန်ကုန်၊ ငွေကုန်မဖြစ်ရလေအောင် ပကာသနဈာပနအခမ်းအနားအဖြစ် မလုပ်ရစ်ကြပါလေနှင့်''ဖော်ပြပါရှိ၏။ သမ္မတကြီး ''ဟိုချီမင်း ကွယ်လွန်သွားပြီးဖြစ်သော်လည်း ဗီယက်နမ် ပြည်သူအပေါင်းတို့ကား သူတို့ချစ်သော ဦးလေးဟိုကို ဘယ်သောအခါမျှမေ့နိုင်ကြမည်မဟုတ်ပေ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> == ကိုးကား == <references/> * ဟိုချီမင်း-လင်းယုန်မောင်မောင် {{Commonscat|Ho Chi Minh|ဟိုချီမင်း}} {{lifetime|၁၈၉၀|၁၉၆၉}} [[Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ]] k0nhfhpo224didz0wim2vdxrdc0h0dr 0 17213 1042608 1016538 2026-07-09T11:23:20Z Naingli 144794 1042608 wikitext text/x-wiki [[File:Burmese singers at Naypyidaw state luncheon.jpg|thumbnail|500 px|မြန်မာဆိုင်းဝိုင်း နောက်ခံဖြင့် အဆိုတော်များ သီချင်းသီဆိုနေကြပုံ]] '''ဆိုင်းဝိုင်း'''ဟုခေါ်ခြင်းအကြောင်းမှာ '''ပန်းပြား'''ကြီးရှစ်ခုကိုဝိုင်း၍ [[ပတ်လုံး]]များ၌ပါရှိသောကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ကာ ဆိုင်းထားရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆိုင်းဝိုင်းကို '''ပတ်ဝိုင်း'''ဟုလည်းခေါ်သည်။ ပတ်ဝိုင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ ပတ်လုံးများကို ဝိုင်းဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပတ်ဝိုင်းနှင့် ဆိုင်းဝိုင်းတို့သည် သဘောချင်းတူညီသော်လည်း ယခုအခါတွင် ဆိုင်းဝိုင်းဟုဆိုလိုက်လျှင် ပတ်ဝိုင်းကြီးအပါအဝင် ၎င်းနှင့်အတူ တွဲဖက်တီးမှုတ်ရသောတူရိယာများ ပါဝင်သည့် အတီး၊ အမှုတ်အဖွဲ့တစ်ခုလုံးကို ဆိုလိုကြောင်း နားလည်ကြသည်။ ဆိုင်းဝိုင်းသည် [[ဒိုးပတ်ဝိုင်း]]၊ [[အိုးစည်ဝိုင်း]]တို့ကဲ့သို့ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်ပတ်သွားလာ၍ တီးမှုတ်ရသော ဝိုင်းမဟုတ်၊ တစ်နေရာတည်းတွင် ထိုင်၍တီးမှုတ်ရသော ဝိုင်းဖြစ်သည်။ ဆိုင်းဝိုင်းအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၌ တီးမှုတ်သူ ခုနစ်ယောက်မှ ဆယ်ယောက်ကျော်အထိ ပါဝင်သည်။ သာမန်အားဖြင့် - # ဆိုင်းဆရာ # ကြေးတီး # ပတ်မတီး # နှဲဆရာ # လက်ထောက်ပတ်မတီး # စည်တီး # ဝါးတီးတို့ဖြစ်သည်။ ဆိုင်းဝိုင်းကြီးများတွင်မူ အထက်ပါခုနစ်ဦးအပြင်၊ နှဲငယ်နှစ်လက်၊ မောင်းနှင့်ဝါးတီးများကို တိုးချဲ့ထည့်သွင်းထားသည်။ မြန်မာ့ဆိုင်းဝိုင်းအဖွဲ့တွင် ပတ်ဝိုင်းတီးသူကို ဆိုင်းဆရာ၊ ဆိုင်းဝိုင်းဆရာ ပတ်တီးခေါင်းဆောင်ဟုခေါ်သည်။ နောင်သောအခါ ထိုမျှထက်ပင် တိုးချဲ့လာလေရာ၊ ဆိုလတ္တံ့သောစကားစဉ်တို့၌ ယင်းသို့အစဉ်တစိုက် တိုးချဲ့လာပုံကို ဖော်ပြမည်။ ဆိုင်းဝိုင်စီစဉ်ထားပုံမှာ ရှေ့တန်းတွင် ဆိုင်းဆရာ၊ ကြေးတီးနှင့် ပတ်မတီးတို့ ထိုင်ကြရသည်။ နောက်တန်းတွင် ကျန်အဖွဲ့သားများထိုင်ကြရသည်။ နောက်တန်းရှိအဖွဲ့သားတို့တွင်နှဲကြီးနှဲကလေးတို့ကို မှုတ်ရသူများမှအပ၊ ကျန်သူတို့မှာ '''နောက်ထိုင်'''များဖြစ်ကြသည်။ '''နောက်ထ'''များအနက် အဆိုကောင်းတစ်ယောက်၊အပြောကောင်းတစ်ယောက်၊ အသောကောင်းတစ်ယောက် ပါတတ်မြဲဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက ပတ်ဝိုင်းအတွင်းရှိ ဆိုင်းဆရာသည် ပရိသတ်ကို စကားပြောဆိုခြင်း မရှိပေ။ နောင်အခါမှ ဆိုင်းဆရာက ပရိသတ်ကို အဆိုအပြောဖြင့် ဖျော်ဖြေမှုရှိလာသည်။ == သမိုင်း == ဆိုင်းဝိုင်း ကို ဂီတတူရိယာအဖြစ် သရေခေတ္တရာ ခေတ် ထက် နောက်မကျပဲ သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ သရေခေတ္တရာ နောက်ပိုင်း ဆိုင်းဝိုင်း အလေ့အထသည် ပိုမို ကျယ်ပြန့်စွာ ပြန့်ပွားလာခဲ့သည်။ ဆိုင်းဝိုင်းတွင် ပါဝင်သော ဂီတတူရိယာပစ္စည်းများ၊ အတီးသမားများ မှာလည်း တဆင့် တဆင့် တိုးတက် ‌ပြောင်းလဲခဲ့သည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ သရေခေတ္တရာ ခေတ်က ဆိုင်းဝိုင်းတွင် ပတ်ဝိုင်း နှဲ ပတ်မ တို့သာ အဓိကအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့၍ ကြေးဝိုင်း မောင်းဝိုင်း တို့မှာ ယိုးဒယားနိုင်ငံမှ ဆင်းသက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုပါသည်။ <ref>[http://waiyanthiri.blogspot.com/2015/11/blog-post_22.html http://waiyanthiri.blogspot.com/2015/11/blog-post_22.html ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ ('''နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း'''-၁၉၉၆-၁၀) ပါ '''ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး'''] </ref> ၁၂၆၆ ခုနှစ် လောက်၌[[မောင်းဆိုင်း]]ဟူ၍ တီထွင်ကာ ဆိုင်းဝိုင်း၌ ထည့်သွင်းလာကြသည်။ ထိုအချိန်ကာလနှင့် မရှေး မနှောင်းတွင် [[ဘင်]]၊ [[ခရာ]]၊ [[ပလုတ်တုတ်]]တို့ကို ဆိုင်းဝိုင်း၌ထည့်သွင်း အသုံးပြုလာကြသည်။ ဘင်ကိုစဆင် အသုံးပြုသူမှာ ဆရာကြီး စိန်ဗေဒါ ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်မှ ပြန်လာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စတင်သုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး စိန်ဗေဒါ၏ အင်္ဂလန်ပတ်စမ်း (အင်္ဂလန်တီးလုံး)တွင် ဘင်ကို စသုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သီပေါဘုရင်ခေတ် နောက်ပိုင်းခေတ်တွင်မှ သုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref><nowiki>http://waiyanthiri.blogspot.com/2015/11/blog-post_22.html</nowiki> ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ ('''နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း'''-၁၉၉၆-၁၀) ပါ '''ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး'''</ref> ဆိုင်းဝိုင်း အကာအရံမှာ ရှေးက ရိုးရိုးသာ ပြုလုပ်ကြ၍ ကိုလိုနီခေတ်မှ စတင်ကာ မှန်စီရွှေချ '''ဝိုင်းရှစ်ပြား''' ('''ပန်းဝိုင်းရှစ်ချပ်''') ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ရှေးက ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးတစ်ခုကိုသာ တီးရသည်။ ထိုစဉ် အခါက မင်းပေါက်၏လက်ဝဲပြင်ဖက်၌ '''ဒိုးတီး'''တစ်ယောက်သက် သက်ရှိသည်။ ထိုဒိုးတီးသမားသည် မင်းပေါက်ကိုလက်လျှို၍၊ ဆိုင်းဝိုင်းတွင်းရှိ လက်ရင်းပတ်လုံးကြီးဖြစ်သော '''ဒုန်းခဲ'''ကို သူ၏ '''ဒိုး'''နှင့်တွဲဖက်၍ တီးရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်ခန့် မှအစပြု၍၊ ဒိုးတီးကို ဖြုတ်လိုက်လေရာ၊ ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးအပြင် ပတ်လုံးခြောက်လုံး ('''ခြောက်လုံးပတ်''') ကိုပါတီးရန် တာဝန်ယူရသည်။ ထိုနောက် ပတ်မကြီးသည် ပတ်လုံးခြောက်လုံး အပြင်၊ ပတ်စာနှစ်ဘက်တပ် '''စခွန့်'''ကိုပါ တီးလာရသည်။ ယခုခေတ်၌ကား စောင်း၊ ပတ္တလား စသည့် မြန်မာတူရိယာအမျိုးမျိုး၊ အနောက်နိုင်ငံ အပါအဝင် ကမ္ဘာသုံး တူရိယာအမျိုးမျိုး၊ လျှပ်စစ်တူရိယာအမျိုးမျိုး တို့ကို ဆိုင်းဝိုင်းနှင့် တွဲဖက် အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။ တီးခတ်မှု အပိုင်း တွင်လည်း ဂီတပုံစံများ ဖြည့်ဖြည်းခြင်း ပြောင်းလဲ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ရှေးယခင်က ဆိုင်းဆရာ နှင့် ဆိုင်း ဝိုင်း‌ော်သား များမှာ အမျိုးသားများသာ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀ ရာစု နေှာင်း ပိုင်းတွင် အမျိုးသမီး ဆိုင်းတီးသူများ ‌စတင် ပေါ ပေါက်လာခဲ့ကာ အမျိုးသား ဆိုင်းဆရာများနှင့် အပြိုင် လက်စွမ်းပြ တီးခတ်လာကြသည်။ မြန်မာ့ ဆိုင်းဝိုင်း နှင့် တူသော ဂီတဝိုင်းမျိုး ကမ္ဘာမှာ မရှိချေ။ ၂၀ ရာစု ‌ောက်ပိုင်း မှ စ၍ ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံ အချို့မှ ဂီတပညာရှင်များ မြန်မာ့ ဆိုင်းဝိုင်းကို စိတ်ဝင်တစား ‌‌လေ့လာ လာကြသည်။ တရုတ် အမေရိကန် ဂျပန် အပါအဝင် နိုင်ငံကြီး များ မှ မြန်မာ့ဆိုင်းပညာကို ‌လေ့လာ သင်ယူသူများ ရှိလာသည်။ == ဆိုင်းဝိုင်းတွင် ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများ == ဆိုင်းဝိုင်း တွင် ပါဝင်သော အဓိက အစိတ်အပိုင်းများကို ကြည့်လျင် - # ပတ်ဝိုင်း # ကြေးဝိုင်း # ဒိုးချောင် ခေါ် ခြောက်လုံးပတ် # အုပ်စုံခြောင် (စည်တို နှင့် လင်းကွင်း) # နှဲ # မောင်းဝိုင်း # စည်းနဲ့ဝါး စသည်ဖြင့် ‌တွေ့နိုင်သည်။ အမှတ်စဉ် ၁ ၂ ၄ နှင့် ၅ တို့မှာ မည်သည့် ဆိုင်းဝိုင်းတွင် မဆို မရှိမဖြစ် အရေးပါသည့် အဓိက အစိတ်အပိုင်းများ အဖြစ်သတ်မှတ်ကြ၍၊ ကျန် အစိတ်အပိုင်းတို့မှာ အဓိက အပိုင်းကို ပံ့ပိုးရလေသည်။ အမှတ်စဉ် ပတ်ဝိုင်း၊ ကြေးဝိုင်း နှင့် ပဉ္စရူပရုပ် တို့ကို ‌'''ရှေ့တန်းသုံမျိုး''' ဟု ခေါ်သည်။ ဆိုင်းဝိုင်း၌အဓိကဖြစ်သောအထက်ဖော်ပြပါ တူရိယာသမားတို့အပြင် နောက်ထိုင်တို့လည်း ရှိကြသည်။ နောက်ထိုင်တို့သည် အဓိက တို့အားအထောက်အပံ့ပြုရသည်။ ပတ်ဝိုင်း ခြောက်လုံးပတ်ဝိုင်း အုပ်စုံခြောင် တို့တွင် အသုံးပြုသော ဗုံများကို သစ်သား အသုံးပြု ပြုလုပ်တည်ဆောက်ထားသည်။ အကောင်းဆုံးမှာ ပိတောက်သားဖြစ်သည်။ ကုလား ကုက္ကို၊ ပိုးမည်းဇာ၊ သက်စီးသား စသည့် သစ်များနှင့်လည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ဗုံတွင် ကျက် သော သရေ မှာ နွား သရေ က အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက ဗုံအစ မဒေါင်းလှ က ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ ယခုအခါ မန္တလေးတိုင်း မဒေါင်းလှ ရွာတွင် ဗုံများ ပြုလုပ်ခြင်း မရှိတော့ပေ။ မြန်မာ့ အကောင်းဆုံး ဗုံများကို မန္တလေးတိုင်း ‌[[ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်]] [[မကျည်းတန်းရွာ]] တွင် ပြုလုပ်သည်။ <ref><nowiki>http://waiyanthiri.blogspot.com/2015/11/blog-post_22.html</nowiki> ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ ('''နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း'''-၁၉၉၆-၁၀) ပါ '''ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး'''</ref> စစ်ကိုင်းတိုင်း အင်း‌ော် မြို့တွင်လည်း ဗုံ၊ အိုးစည်၊ စည် များ ပြုလုပ်သည်။ <ref>အင်းတော်မြို့ကစည်လုပ်ငန်း https://ayemonyarpyae.blogspot.com/2016/02/blog-post_17.html</ref> ဆိုင်းဝိုင်း အကာအရံအပါအဝင် မှန်စီရွှေချ ဆိုင်းဝိုင်းများကို [[မန္တလေးမြို့]] [[မဟာမြတ်မုနိဘုရား]]ကြီး၏ တောင်ဘက် [[ဇွန်းစု]] တွင် ပြုလုပ်သည်။ ===၁။ [[ပတ်ဝိုင်း]]=== ဆိုင်းဝိုင်းဖွဲ့စည်းပုံကို ပိုင်းခြား၍ ကြည့်လျှင် ဆိုင်းဝိုင်း၌ ပတ်ဝိုင်း၊ ကြေးဝိုင်း၊ ပတ်မကြီး၊ နှဲဟူသည်တို့မှာ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။ ပတ်ဝိုင်းမှာ [[မှန်စီရွှေချ]]ထားသော ပန်းပြားကြီးပေါင်းရှစ်ခုကို ဆက်စပ်ဝိုင်းဖွဲ့ကာ၊ '''ပုံ'''ဟုခေါ်သော ပတ်လုံများ ဆွဲချိတ်ထားသည့် ဝိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုပန်းပြားကြီးရှစ်ခုအနက် ခုနစ်ခုမှာ ပန်းပြားကြီး တစ်ခုလျှင် ပန်းပြားငယ်သုံးခုမှ လေးခုအထိ ထုလုပ်ဆက်စပ်ထားသည်။ ကျန်ပန်းပြားငယ်တစ်ခုမှာမူ နောက်ထိုင်များ၏ဖက်၌ ရှိသည်။ ထိုပန်းပြားတွင် ဆိုင်းဆရာ ဝင်ရန်ထွက်ရန် အပေါက်ပါရှိ၍၊ ထိုအပေါက်ကို '''မင်းပေါက်'''ဟု ခေါ်သည်။ ထိုမင်းပေါက်ပါရှိသော ပန်းပြားမှလွဲ၍၊ ကျန်ပန်းပြားတို့၏ထပ်တွင် ပန်းပြားငယ်အရေအတွက်ကိုလိုက်၍ ပတ်လုံးချိန်ရန် '''စရွေး'''ပေါင်း သုံးခုစီဖြစ်စေ၊ လေးခုစီဖြစ်စေရှိသည်။ မင်းပေါက်ပါသော အပြား၌ ဝဲယာနှစ်ဘက်တွင် စရွေးနှစ်ခုရှိသည်။ ပန်းပြားကြီးတစ်ခုလျှင် အကျယ်နှစ်ပေခန့်ရှိသည်။ မင်းပေါက်ရှိသော ပန်းပြားမှာ နှစ်ပေကျော်မျှကျယ်သည်။ ဆိုင်းဝိုင်၏အဝန်းမှာ မြန်မာအသုံးအနှုန်းအားဖြင့် ဆယ်တောင်ထွာရှိ၍၊ ပေဖွဲ့သော် ၁၅ ပေ ၁ဝ ၁/၂ လက်မမျှရှိသည်။ ပတ်ဝိုင်း၏ အမြင့်မှာ ခြေထောက်ပါ နှစ်ပေ ရှစ်လက်မခန့်ရှိသည်။ ပတ်ဝိုင်းခွေ၍၊ ပတ်လုံးများကို ဆွဲချိတ်ထားရာ၌၊ ပတ်လုံးနှင့် ပန်းပြားတို့ မထိမကပ်ရလေအောင် ပန်းပြားအတွင်း၌ကြိမ်ကို သံနှင့်ရိုက်၍ ခံထားသည်။ ယင်းကို '''ပတ်ခံ'''ဟူ၍လည်းကောင်း၊ '''ပတ်ခေါင်းအုံး'''ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ပတ်ဝိုင်း၏ ပန်းပြားထိပ်များတွင် '''ဖန်ပဒိုင်း'''ခေါ် ဖန်အိုးရောင်စုံများကို တပ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ညအခါ၌ ထိုဖန်ပဒိုင်းတွင် ဖရောင်းတိုင်ထည့်ကာ မီးထွန်းညိုရသည်။ ပတ်ဝိုင်းတွင် ပတ်လုံးပေါင်း ၁၈ လုံးမှ ၂၁ လုံးအထိ ရှိကြသည်။ ပတ်ဝိုင်းတို့ကို မှန်စီရွှေချထားလေ့ရှိသည်။ မူလက ပတ်ဝိုင်း၌ ခြေများမရှိချေ။ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ်က အစပြု၍ ပတ်ဝိုင်းနှင့် ကြေးဝိုင်းကိုပါ အမြင့် ငါးလက်မခွဲရှိသော ခြေထောက်များ တပ်ဆင်ပေးလာကြသည်။ ပတ်ဝိုင်း၌ပါဝင်သော ပတ်လုံးတို့ကို [[ပိတောက်]]သားနှင့် ပြုလုပ်၍၊ နွားရေနှစ်ဘက်ပိတ်ပြီးလျှင် ကျက်ထားလေသည်၊ '''စည်တို'''နှင့် '''ပလုတ်တုတ်'''မှအပ၊ ပတ်လုံးတို့ကို ထမင်းနှင့် [[မန်ကျည်း]]ပြာ၊ ညောင်([[ညောင်ပင်]])ပြာတို့ကို ညက်အောင် နယ်ထားသော '''ပတ်စာ'''တပ်၍ အသံညှိရသည်။ ===၂။ [[ကြေးဝိုင်း]]=== အကျယ် တစ်ပေကိုးလက်မခန့်ရှိသော ပန်းပြားပေါင်း ရှစ်ပြားကိုစပ်၍၊ ကြေးဝိုင်းလုပ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ပန်းပြားခြောက်ခုဖြင့်သာ စပ်လုပ်ကြသည်။ ထိုသို့ပန်းပြား ခြောက်ခုဖြင့် လုပ်သောအခါ၊ ပန်းပြား တပြား၏အကျယ်မှာ နှစ်ပေလေးလက်မဖြစ်သည်။ ကြေးဝိုင်း၏ အဝန်းမှာ ၁၄ ပေခန့်ရှိသည်။ အမြင့်မှာ တစ်ပေလေးလက်မခန့် မြင့်သည်။ ကြေး ဝိုင်းတွင် '''ကြေးနောင်'''ပေါင်း ၁၈ လုံးဖြစ်စေ၊ ၁၉ လုံးဖြစ်စေ တပ်ဆင်ရသည်၊ ကြေးနောင်ကို '''လက်ခတ်'''နှင့် တီးရသည်။ ကြေးဝိုင်းကို ပတ်ဝိုင်းနည်းတူ မှန်စီရွှေချပြုလုပ် လေ့ရှိကြ သည်။ ရှေးရိုးမူအတိုင်းမှာ ကြေးနောင်ဝိုင်းကို ပန်းပြားကြီးများဖြင့် တပ်ဆင်လေ့ရှိသော်လည်း၊ နှောင်းအခါ၌ ပန်းပြားအစား ပွတ်လုံးများဖြင့် တပ်ဆင်ကြသည်။ ===၃။ [[ပတ်မကြီး]]=== ဆိုင်းဝိုင်း၏လက်ဝဲဘက်တွင် ပတ်မကြီးကို ထားရသည်။ ရှေးရိုးမူအတိုင်းမှာ ပတ်မကြီးကို သုံးချောင်းထောက် '''ဝက်ခွ'''နှစ်ခုနှင့် ထမ်းပိုးထားသော တန်းတွင်ဆွဲသည်။ ယင်းကို '''ပတ်မထမ်း'''ဟု ခေါ်၏။ မူလက ထိုပတ်မထမ်းမှာ ရိုးရိုးသစ်သားတန်း ဖြစ်သော်လည်း၊ နောင်သောအခါတွင် ထိုတန်းကို မှန်စီရွှေချ ပေးလေသည်။ ထိုနောက်၌ကား '''သက်သေတိုင်''' ဟုခေါ်သော လေးပေလေးလက်မခန့်မြင့်သည့် ပွတ်လုံးတိုင်တတိုင်ကို ဆိုင်းဝိုင်း၌ကပ်၌ ချည်ပြီးလျှင်၊ မှန်စီရွှေချပတ်မထမ်းကို တစ်ဘက်၌ သက်သေတိုင်တွင်တင်၍၊ အခြားတစ်ဘက်၌ ဝက်ခွတွင်တင်ပြီး သော် ပတ်မကြီးကို ဆွဲထားသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် ပတ်မထမ်းအတွက် အရင်းတုတ်၍ အဖျားရှူးသော '''ဝါးမင်း''' ကိုအသုံးပြုလာကြပြန်သည်။ ထိုဝါးမင်း၏ အရင်းပိုင်းတွင် [[နဂါး]]ခေါင်းကိုတပ် လေသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် မှန်စီရွှေချ နဂါးခေါင်းဖြစ်လာပြီးသော်၊ နှောင်းအခါ၌ ပတ်မထမ်းမှာ [[နဂါး]]ရုပ်၊ [[ပဉ္စရူပ]]ရုပ်၊ [[နယား]] (နရား) ရုပ်စသည်ဖြင့် တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ များသောအားဖြင့် ထို အရုပ်တို့မှာ မှန်စီရွှေချဖြစ်သည်။ နရားရုပ်၌ ခွာလေးဖက်၊ အတောင်၊ အစွယ်၊ နှာခေါင်းစသည်တို့ ရှိကြသည်။ ပတ်မထမ်းသည် အရှည် ခြောက်ပေခွဲရှိရသည်။ ပတ်မကြီးတီးသူကို '''ပတ်မထိန်း'''ဟုခေါ်သည်။ ရှေးက ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးတစ်ခုကိုသာ တီးရသည်။ ထိုစဉ် အခါက မင်းပေါက်၏လက်ဝဲပြင်ဖက်၌ '''ဒိုးတီး'''တစ်ယောက်သက် သက်ရှိသည်။ ထိုဒိုးတီးသမားသည် မင်းပေါက်ကိုလက်လျှို၍၊ ဆိုင်းဝိုင်းတွင်းရှိ လက်ရင်းပတ်လုံးကြီးဖြစ်သော '''ဒုန်းခဲ'''ကို သူ၏ '''ဒိုး'''နှင့်တွဲဖက်၍ တီးရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်ခန့် မှအစပြု၍၊ ဒိုးတီးကို ဖြုတ်လိုက်လေရာ၊ ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးအပြင် အလယ်အလတ်အရွယ် ဗုံ လေးလုံးမှ ခြောက်လုံး ပါသည့် '''ခြောက်လုံးပတ်''' ကိုပါတီးရန် တာဝန်ယူရသည်။ ထိုနောက် ပတ်မကြီးသည် ပတ်လုံးခြောက်လုံး အပြင်၊ ပတ်စာနှစ်ဘက်တပ် '''စခွန့်'''ကိုပါ တီးလာရသည်။ ===၄။ [[နှဲ]]=== ဆိုင်းဝိုင်းအတွက် နှဲအကြီးအငယ် နှစ်မျိုးထားရသည်။ '''နှဲတံ'''ကို [[ရှားပင်]]မှရသော ရှားသားနှစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။ '''အခင်'''ကိုမူ ထန်းရွက် အထက်အောက် သုံးခုစီလှီး၍ ပြုလုပ်သည်။ နှဲတံ၏ အရင်း ဖက်တွင် '''နှဲခြေ'''ခေါ် '''ဂေါ်လံ'''ကို ကြိုးနှင့်ဆွဲထားရသည်။ နှဲတံ အပေါ်ဘက်တွင် '''လက်ပေါက်'''အပေါက် ခုနစ်ပေါက်၊ အောက်ဘက်တွင် လက်မပေါက် တစ်ပေါက်ရှိသည်။ နှဲတံမှာ အကြီး အသေးဖြစ်ကြ၍၊ '''နှဲကြီး''' '''နှဲကလေး'''တို့အသံတူထွက်အောင်မှုတ်ရာတွင် ယင်းတို့၏ လက်ပေါက်အဖွင့် အပိတ်တို့မှာ မတူကြချေ။ နှဲဆရာသည် ကြေးဝိုင်းအနီး၌ ထိုင်ရသည်။ ==== နောက်ထိုင်များ ==== ဆိုင်းဝိုင်း၌အဓိကဖြစ်သောအထက်ဖော်ပြရာပါ တူရိယာသမားတို့အပြင် နောက်ထိုင်တို့လည်း ရှိကြသည်။ နောက်ထိုင်တို့သည် အဓိကတို့အားအထောက်အပံ့ပြုရသည်။ === ၅။ အုပ်စုံခြောင် === ပတ်မထိန်းအပါး အုပ်စုံခြောင် ၌ ထိုင်ရသူမှာ '''လက်ထောက်ပတ်မထိန်း'''ဖြစ်သည်။ လက်ထောက်ပတ်မထိန်းကား '''လင်းကွင်းကြီး'''၊ '''ရှပ်'''၊ '''လင်းကွင်းလတ်'''နှင့်'''စည်'''တို့ကို ကိုင်ရသည်။ === '''၆။ စည်း နှင့် ဝါး''' === '''စည်းတီး'''('''စည်းဆရာ''')သည် မင်းပေါက်နောက်၌ထိုင်ရ၍၊ '''ခတ်စည်း'''နှင့်'''သံလွင်'''ကို ကိုင်ရသည်။ '''ဝါးတီး'''မှာမူ သီချင်းဆိုသမားနှင့်အတူ စည်းဆရာ၏အပါး၌ထိုင်၍၊[[ဝါးလက်ခုပ်]]ကိုတီးရသည်။ အချို့ဆိုင်းဝိုင်း၌ ဝါးလက်ခုပ်အစားအလယ်ကအရှည်လိုက်ဖောက်ထားသော ဝါးပိုးဝါးကို လက်ခတ်ဖြင့် တီးကြသည်။ === ၇။ မောင်းဝိုင်း === '''မောင်း'''သမားသည် မင်းပေါက်ဝလကျာ်ဖက်၌ ကြေးဝိုင်းနှင့် ကပ်၍ ထိုင်ရသည်။ ၁၂၆၆ ခုနှစ် လောက်၌[[မောင်းဆိုင်း]]ဟူ၍ တီထွင်ကာ ဆိုင်းဝိုင်း၌ ထည့်သွင်းလာကြသည်။ ‌မောင်းဝိုင်း တွင် မောင်း ‌၁၇ လုံး ပါဝင်သည်။ === အခြား တွဲဖက်တူရိယာများ === [[ဘင်]]၊ [[ခရာ]]၊ [[ပလုတ်တုတ်]]တို့ကိုလည်း ဆိုင်းဝိုင်း၌ထည့်သွင်း အသုံးပြုကြပြီး‌ နောက်ပိုင်း ယခုခေတ်၌ကား [[စောင်းကောက်]] [[ပတ္တလား]] စသည့် မြန်မာပြည်တွင်းတူရိယာအမျိုးမျိုး၊ အနောက်နိုင်ငံ အပါအဝင် ကမ္ဘာသုံး ဖြစ်သည့် [[စန္ဒရား]]၊ [[တယော]]၊ [[လေမှုတ် တူရိယာ]] စသည့် တူရိယာအမျိုးမျိုး၊ လျှပ်စစ်တူရိယာအမျိုးမျိုး တို့ကို ဆိုင်းဝိုင်းနှင့် တွဲဖက် အသုံးပြုလျက်ရှိကြကာ မန္တ‌လေးမှ ဆရာ[[မြို့မငြိမ်း]] အစပြုခဲ့သည့် မြန်မာ[[သံစုံတီးဝိုင်းကြီး]]ပုံစံမျိုး တီးခတ်နေသည့် ဆိုင်းဝိုင်းအများအပြား ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ === ဆိုင်းနောက်ထ === ဆိုင်းဝိုင်း တီးခတ်ဖျော်‌ဖြေ နေစဉ် ဆိုင်းဝိုင်း နောက်မှ ထ၍ ထ၍ အဆို၊ အပြော၊ အသော များဖြင့် ‌ဖျော်ဖြေသူများဖြစ်သည်။ နောက်ထများတွင် အဆိုကောင်းတစ်ယောက်၊အပြောကောင်းတစ်ယောက်၊ အသောကောင်းတစ်ယောက် ပါတတ်မြဲဖြစ်သည်။ တချို့မှာ တစ်မျိုးထက်ပို၍ ရကြသည်။ ရှေးအခါက ပတ်ဝိုင်းအတွင်းရှိ ဆိုင်းဆရာသည် ပရိသတ်ကို စကားပြောဆိုခြင်း မရှိပေ။ နောင်အခါမှ ဆိုင်းဆရာက ပရိသတ်ကို အဆိုအပြောဖြင့် ဖျော်ဖြေမှုရှိလာသည်။။ == ဆိုင်းအမျိုးအစား == မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်တွင် ဖွဲ့စည်းတီးမှုတ်ရသော သဘာဝအရ ဆိုင်းအမျိုးအစားကို ငါးမျိုးခွဲခြားနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ - # (က) ဗလာဆိုင်း # (ခ) ဇာတ်ဆိုင်း # (ဂ) ရုပ်သေးဆိုင်း # (ဃ) နတ်ဆိုင်း # (င) အငြိမ့်ဆိုင်း ဟူ၍ဖြစ်ပါသည် == ဗလာဆိုင်း == မြန်မာ့အနုသုခုမအဘိဓာန်တွင် “ဗလာဆိုင်း” ဟူသော ဝေါဟာရနှင့်စပ်လျဉ်း၍ “ဇာတ်၊ ရုပ်သေး၊ သဘင်များနှင့် မတွဲ မဖက်ဘဲ အတီးသက်သက်ကို အသားပေး၍ ဧည့်ခံသန့်သန့် တီးမှုတ်သောအဖွဲ့” ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဗလာဆိုင်းသည် တီးလုံးတီးကွက်၊ တေးသီချင်းသက်သက်ဖြင့် သီဆိုတီးမှုတ်ဖျော်ဖြေသောအဖွဲ့ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်ပါသည်။ အထူး သဖြင့် ရှင်ပြုအလှူတော်ပွဲများ၊ ကျောင်းရေစက်ချ၊ ဘုရားထီးတင်ပွဲ စသည့်ပွဲမျိုးတွင် ဖျော်ဖြေတီးမှုတ်ရလေသည်။ ဇာတ်ဆိုင်း၊ ရုပ်သေး ဆိုင်း၊ နတ်ဆိုင်း၊ အငြိမ့်ဆိုင်းတို့နှင့် တီးမှုတ်ဖျော်ဖြေရသည့် သဘာဝ အနေအထားချင်း ကွဲပြားသည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းဆိုင်းအဖွဲ့များတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသော ဆိုင်းအဆိုတော်၊ ဆိုင်းနောက်ထတို့ကို ဗလာ ဆိုင်းအဖွဲ့တွင် တွေ့ရမည်ဖြစ်ပါသည်။ == ဇာတ်ဆိုင်း == ဇာတ်ဆိုင်းဆိုသည့်အတိုင်း ဇာတ်သဘင်နှင့် တွဲဖက်တီးမှုတ် ရသော ဆိုင်းကို ဇာတ်ဆိုင်းဟုသတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ဇာတ်ဆိုင်းသည် ဇာတ်ပို့၊ နောက်ခံတီးလုံးများ၊ ဇာတ်ဝင်သီချင်း များကို တီးမှုတ်ရသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဆိုင်းအဆိုတော်၊ ဆိုင်းနောက်ထ တို့ ပါဝင်ခြင်းမရှိပေ။ == ရုပ်သေးဆိုင်း == ရုပ်စုံသဘင်၊ ရုပ်သေးပွဲနှင့် တွဲဖက်တီးမှုတ်ပေးရသည့် ဆိုင်းအဖွဲ့ကို ရုပ်သေးဆိုင်းဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ရုပ်သေးဆိုင်း အဖွဲ့သည်လည်း ဇာတ်ဆိုင်းကဲ့သို့ပင် ဇာတ်ပို့၊ နောက်ခံတီးလုံးများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးသီချင်းများ တီးမှုတ်ပေးရသည်။ ထို့အပြင် ရုပ်သေး ရုပ်စုံသဘင်၏ သမားစဉ်အရ နယ်ရှင်ပယ်ရှင်များကို ကန်တော့ရန် နတ်ကတော်ထွက်ပြီးသည့်အခါ ကမ္ဘာတည်ခန်း သို့မဟုတ် သတ္တ လောကကြီးတည်ခန်းအဖြစ် ပြသသည့် မြင်းရုပ်၊ မျောက်ရုပ်၊ ဆင်ရုပ်၊ ကျားရုပ်၊ ကျေးငှက်သတ္တဝါ စသည့်အရုပ်များထွက်သည့် အခါ သက်ဆိုင်ရာ သီချင်းတီးလုံးများကို အစီအစဉ်အတိုင်း တီးမှုတ် ပေးရပါသည်။ == နတ်ဆိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ အခိုင်အမာ ထွန်းကားတည်တံ့လျက်ရှိနေသည့်တိုင် နတ်ကိုးကွယ်ပသမှုမှာလည်းပပျောက်သွားခြင်းမရှိပေ။ နတ်ကို မိရိုးဖလာ ကိုးကွယ်ပသပူဇော် သည့် ဓလေ့ထုံးတမ်းသည်လည်း ရှင်သန်နေဆဲဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ နတ်ကို ကိုးကွယ်သည့် သာမန်ကျင့်ဝတ်ဓလေ့မှ နောက်တစ်ဆင့် တက်ကာ ာ်ကာ ခမ်းခမ်းနားနား ပသတင်မြှောက်လာခဲ့ကြသည်။ နတ်ကို သည်။ နတ်ကို ပသတင်မြှောက်ရာတွင် ဦးစီးဦးဆောင်ပြုပေးသည့် နတ်ကတော်၊ နတ်ထိန်းတို့လည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကြလေသည်။ နတ်များကို ပသ တင်မြှောက်ကြရာတွင် ယင်းနတ်တို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လည်းကောင်း၊ ယင်းတို့၏ဖြစ်ရပ်အပေါ် သင်ခန်းစာယူဖွယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်းကောင်း သီချင်းများ၊ ကဗျာများ ရေးစပ်သီဆို လာခဲ့ကြကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရလေသည်။ မဟာဂီတမေဒနီ ကျမ်းတွင် နတ်ချင်း (၃၇) ချင်းကို တွေ့နိုင်ပါသည်။ ယင်းနတ်ချင်း သို့မဟုတ် နတ်သီချင်းများကို ဆို၍ ကခုန်ကြ၊ နတ်ဝင်ကြသောအခါ တွဲဖက်တီးမှုတ်ရသော တူရိယာအဖွဲ့၊ ဆိုင်းအဖွဲ့များသည် နတ်ချင်း များနှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရပါသည်။ ဤတွင် နတ်ပွဲ များ၊ နတ်ကနားပေးပွဲများ၌သာ တီးမှုတ်သည့် နတ်ဆိုင်းအဖွဲ့ဟူ၍ သီးခြားဖွဲ့စည်းထားသည်မျိုး ရှိသကဲ့သို့ ဗလာဆိုင်းအဖွဲ့က နတ်ပွဲ တွင် လိုက်ပါလက်ခံတီးမှုတ်သည်မျိုးလည်း ရှိပါသည်။ ထို့အတူ နတ်ပွဲနှင့် အမြဲလိုက်ပါတီးမှုတ်နေသော ဆိုင်းအဖွဲ့က ဗလာဆိုင်း ပွဲများ လက်ခံတီးမှုတ်ကြသည်မျိုးလည်း ရှိနိုင်ပါသည်။ နတ်ပွဲတွင် နတ်ပသတင်မြှောက်မှု အစီအစဉ်အရ သက်ဆိုင်ရာ နတ်ချင်း များကို တီးမှုတ်ပေးရသည်။ ယခုနောက်ပိုင်းကာလများတွင် မဟာ ဂီတပါ နတ်ချင်းများသာမက လက်ရှိတေးရေးပညာရှင်များ ရေးသားသီကုံးပေးသည့် နတ်သီချင်းများကိုလည်း တီးမှုတ်သီဆို လာကြကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။ == အငြိမ့်ဆိုင်း == အငြိမ့်ဆိုင်းဟူသော ဝေါဟာရနှင့်စပ်လျဉ်း၍မူ ယနေ့ လက်ရှိအခြေအနေအရ အငြိမ့်အဖွဲ့နှင့် တွဲဖက်တီးမှုတ်ရသော ဆိုင်းအဖွဲ့ကို အငြိမ့်ဆိုင်းဟု ဆိုရမည်ဖြစ်ပါသည်။ သို့ရာတွင် အငြိမ့် ဟူသောအဖွဲ့ စတင်ပေါ်ပေါက်လာစဉ်ကာလက အကမပါ။ တစ်နည်းဆိုရလျှင် မင်းသမီးမပါပါ။ စောင်းကောက်၊ ပတ္တလား၊ ဝါးပလွေ၊ ဗုံ၊ စည်း၊ ဝါးနှင့် ထိုင်ဆို အဆိုတော်တို့ဖြင့်သာ ဖွဲ့စည်း ထားပြီး အဆိုအတီးသက်သက်သာ နားထောင်နိုင်သည့် အဖွဲ့ဖြစ် ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် မင်းသမီး မစိန်ငုံက အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြရာမှ အငြိမ့်အဖွဲ့ တွင် မင်းသမီးအက ပါဝင်လာကြောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် လူရွှင်တော် ပါဝင်လာကြောင်း၊ တီးမှုတ်သော တူရိယာများမှာလည်း ဝါးပတ္တလား၊ သံပတ္တလား၊ ပလွေ၊ ဘင်၊ ခရာ၊ လင်ကွင်း၊ ဘာဂျာ၊ ထိုမှ ကြေးဝိုင်း၊ ဝါးပတ္တလား၊ နှဲ၊ ဘင်၊ ခရာ၊ ရှစ်လုံးပတ်အထိ တိုးချဲ့လာကြောင်း တွေ့ရပါသည်။ ထို့နောက် မင်းသမီးအက၊ လူရွှင်တော်တို့၏ ဟာသပြက်လုံးများဖြင့်သာ ဖျော်ဖြေကပြရာမှ တစ်ခန်းရပ်ပြဇာတ်၊ အော်ပရာတေးသရုပ်ဖော် စသည်ဖြင့် အငြိမ့်ခန်းသာမက ဇာတ်ကြီး ကဲ့သို့ အစီအစဉ်များ တိုးချဲ့လာသည်။ ယင်းသို့ အငြိမ့်စင်ပေါ်တွင်အစီအစဉ်များ တိုးချဲ့လာသည့်နည်းတူ တွဲဖက်တီးမှုတ်ပေးရသည့် ဆိုင်းအဖွဲ့မှာလည်း ဆိုင်းဝိုင်းကြီးအပြည့်အစုံ ပါဝင်လာသည်သာမက လျှပ်စစ်ဂစ်တာအဖွဲ့၊ လေမှုတ်တူရိယာများပါ တွဲဖက်တီးမှုတ်လာ ကြသည်။ အငြိမ့်ဟူ၍ လည်း အမည်တပ်ခြင်းမရှိသလောက် ဖြစ်ခဲ့ လေသည်။ “အငြိမ့်” ဟူသော ဝေါဟာရနှင့်စပ်လျဉ်း၍လည်း မြန်မာ့အနုသုခုမအဘိဓာန်တွင် “သာယာငြိမ့်ညောင်းသော အတီး၊ အဆို၊ အကကို အခြေခံ၍ ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ကွက်မပါဘဲ မင်းသမီး နှင့်လူပြက်သာ ပါဝင်ကပြသောပွဲ” ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားပါ သည်။ သို့ဖြစ်၍ ယနေ့လက်ရှိအခြေအနေတွင် အငြိမ့်စစ်စစ်၊ အငြိမ့်သမားစဉ်၊ အငြိမ့်ခွင်သန့်သန့်ကို ဗီစီဒီဖြင့်သာ ကြည့်ရ၊ မြင်ရ ပါတော့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုဗီစီဒီအငြိမ့်တွင်သာ အငြိမ့်ဆိုင်းအဖွဲ့ ဟူသည်ကိုလည်း မြင်ရကြားရတော့သည်ဟု ဆိုရပါမည်။ == ဆိုင်းလောက ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု == ဆိုင်းဝိုင်းများတွင် [[လမိုင်းနတ်]]ကို ပူဇော်သည့် ကန်တော့ပွဲ တစ်ပွဲ ပေးသည့် အလေ့အထရှိသည်။ ဖျော်ဖြေမှု မစတင်မီ ဇလုံကြီး တလုံးထဲတွင် ကြွက်မြီးပါသည့် အုန်းသီးအစိမ်း တလုံးကို အလယ်တွင် ထားကာ ဖီးကြမ်း ငှက်ပျောဖီး နှစ်ဖီး ခြံရံ ပြင်ဆင် ၍ အမွှေးတိုင် ဖယောင်းတိုင်များနှင့် ဆိုင်းတီးခတ် ‌‌ဖျော်‌ဖြေနေချိန်တွင် အဆင်ပြေစေရန် နှင့် အတီးသမား များအားလုံး အတိုင်အဖောက် ညီညီညာညာ တီးခတ်နိုင်စေရန် လမိုင်းနတ်ကို ပူဇော် ကြခြင်းဖြစ်သည်။ '''လမိုင်းကပ်''' လျင် အဆိုပါ ‌ဖျော်‌ဖြေမှု မှာ အတီးသမား အားလုံး အတိုင်အဖောက် ညီညီ နှင့် တီးခတ် နိုင်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ယခုခေတ် တွင် အတိုင်အဖောက် ညီညီ နှင့် တီးခတ်နိုင်စေရန် လေ့ကျင့်မှု များများလုပ်ခြင်းက အဓိက ဖြစ်သည်ကို လက်ခံလာကြ သော်လည်း ရိုးရာ ဓလေ့ ထုံးတမ်းစဉ်လာ တခုကို ထိန်းသိမ်းသည့် အနေဖြင့် လမိုင်းပွဲတင်ခြင်းများ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြသည်။ <ref><nowiki>http://waiyanthiri.blogspot.com/2015/11/blog-post_22.html</nowiki> ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ ('''နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း'''-၁၉၉၆-၁၀) ပါ '''ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး'''</ref> (ဦးဂုဏ်ဘဏ်)<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာ့တူရိယာများ}} [[Category:ဆိုင်းဝိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့တူရိယာများ]] 9bt2bttc4ct0w6x79uxr4varlq4p6jb 14 17435 1042514 686045 2026-07-09T04:14:06Z Zawzawaungthwin 100038 ဤကဏ္ဍတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ လူရွှင်တော်များနှင့် ဟာသသရုပ်ဆောင်များကို စုစည်းထားသည်။ {{DEFAULTSORT:လ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ]] 1042514 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ လူရွှင်တော်များနှင့် ဟာသသရုပ်ဆောင်များကို စုစည်းထားသည်။ {{DEFAULTSORT:လ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ]] 7rj68cajnpo9l78wkxwp4ily09p8fzq 0 17462 1042607 1040066 2026-07-09T11:04:04Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] 1042607 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ကြည်ကြည်ဌေး | native_name = | native_name_lang = |honorific_prefix=ဝဏ္ဏကျော်ထင်<br/>အကယ်ဒမီ| image = | imagesize = 160px | caption = | birth_name = မသိန်းကြင်(ကျင်) | birth_date = {{birth date |1924|3|19|df=y}} | birth_place = ကျွဲသတ်ကျေးရွာ၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ [[ပဲခူးတိုင်း]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | death_date = {{death date and age|2000|3|4|1924|3|19|df=y}} | death_place = ရန်ကုန်မြို့၊ ရန်ကုန်တိုင်း | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = မင်းသမီး၊ အဆိုတော်၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး | yearsactive = | spouse = ဦးအောင်သိန်း | partner = | children = | parents = ဦးဖိုး(ဆိုး)ရင်၊ ဒေါ်အုံးကြွေ | religion = ဗုဒ္ဓဘာသာ | influences = | influenced = | website = | academyawards = | afiawards = | arielaward = | grammyawards = | iftaawards = | laurenceolivierawards = | naacpimageawards = | nationalfilmawards = ''ချစ်သက်ဝေ'' (၁၉၅၂)<br /> ''ချစ်ခွင့်မပြိုင်'' (၁၉၅၆)<br />''နုနုငယ်ငယ်'' (၁၉၇၀)<br /> ''လူဇော်'' (၁၉၇၈) | sagawards = | awards = [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]တံဆိပ်၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု }} '''ကြည်ကြည်ဌေး'''(၁၉၂၄-၂၀၀၀) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်း]]တွင် ပထမဆုံး [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]]ရ အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်၊ ပြဇာတ်နှင့် ဇာတ်သဘင်၊ အေးရင်ကျူးမင်းသမီး၊အငြိမ့်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ ကြည်ကြည်ဌေးသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သော စွယ်စုံအနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ကာ ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်သို့ခြေမချခင် ပြဇာတ်လောက၌လည်း လျှမ်းလျှမ်းတောက်အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ == ငယ်ဘဝ == ကြည်ကြည်ဌေးကို ၁၉၂၄ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးဖိုးရင်(ဦးဆိုးရင်) အမိ ဒေါ်အုံးကြွေတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဇာတိမှာ [[ပဲခူးတိုင်း]] သာယာဝတီခရိုင် ကျွဲသတ်ကျေးရွာ (တချို့မှာ လက်ပတန်းဟုဆို) ဖြစ်သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မသိန်းကြင်(ကျင်)ဖြစ်၏။ မွေးချင် ၅ ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ == အနုပညာလောကဝင်ရောက်ပုံ == အသက် ၅နှစ် ၆နှစ်အရွယ်မှ စတင်၍ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဒေါ်လေးဖြစ်သူ၏ ဇာတ်ထဲတွင် "အောင်မြကြင်(ကျင်)" အမည်ဖြင့် အစ်မများနှင့်အတူ အပျိုတော် ၁၂ ခန်း စသည်တို့ကို ဝင်ရောက်ကပြခဲ့သည်။ လက်ရှိကနေသောဇာတ် ဖျက်သိမ်းလိုက်သောအခါ နယားပျံဆရာခ ဇာတ်သို့ရောက်ရှိခဲ့၍ ယင်းဇာတ်ထဲတွင် မင်းသားကြီးရွှေနှင့် တွဲဖက်၍ အောက်ချင်းဖို၊ အောက်ချင်းမ ပြဇာတ်ကို ကပြခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ အောက်ချင်းမ ဆိုသည့် အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အပြီး ပြဇာတ်များ ပြန်လည်အသက်ဝင်ခဲ့ရာ မာလာရီဆိုသည့် နာမည်ဖြင့် ပြဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ် ကပြခဲ့သည်။ == ကြည်ကြည်ဌေးအမည်ဖြင့် ကျော်ကြားခြင်း == မသိန်းကျင်သည် ကာဌေးပြဇာတ်ရုံ၌ ခင်မေကျင်အမည် ဖြင့် ပြဇာတ်ဝင်ကပြန်သည်။ ထို့နောက် ကြည်ကြည်ဌေးဟု နာမည်ခံယူ၍ ကာဌေးရုံ ပြဇာတ်မင်းသမီး ရွေးပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ပြီး ဒုတိယရဆု ရှိခဲ့သဖြင့် ဒါရိုက်တာ[[ဦးသုခ]]၏ ချစ်ကုမ္ပဏီပြဇာတ်တွင် ခေါင်းဆောင် မင်းသမီးအဖြစ် ကပြသရုပ်ဆောင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ကြည်ကြည်ဌေး ပြဇာတ်မင်းသမီးဖြစ်လာပုံမှာ ထိုစဉ်က အောက်ချင်းမ ခင်မေကျင်သည် ပြဇာတ်မင်းသမီး လာလျှောက်ရာ မန်နေဂျာ ဦးလျောင်စိန်က မရွေးချယ်ဘဲ နှစ်သိမ့် ပြောဆို လွှတ်လိုက်၏။ ဤသည်ကို ပွဲခွန်တော် အရာရှိပေါက်စ ကိုကျော်စိုး (နောင်တွင် ဒါရိုက်တာ ဘိတ်ကလာတဲ့ ငံပြာရည်)က မကျေမနပ် ဖြစ်ကာ ခင်မေကျင်နောက် လိုက်သွားပြီး နောက်တနေ့တွင် မော်လီအလှပြင်ဆိုင် (ယခု ဆူးလေဘုရားလမ်း မီးသတ်ရှေ့ နေရာ)၌ အလှပြင်စေပြီး ဦးလျောင်စိန်ထံ ပြန်ခေါ်သွားသည်။ အမည်ကိုလည်း မြင့်မြင့်ဌေးဟု ပေးလိုက်သည်။ ဦးလျောင်စိန်လည်း မျက်စိလည်သွားကာ အောက်ချင်းမ ခင်မေကျင်ကို ပဏာမ ရွေးချယ် လက်ခံလိုက်သည်။ လက်တွေ့ သရုပ်ဆောင် ရွေးသောနေ့တွင် 'ကြည်ကြည်ဌေး'ဟု အခမ်းအနားမှူးက ခေါ်လိုက်ရာ မြင့်‌မြင့်ဌေး အမည်ပြောင်းထားသော ခင်မေကျင်က သူ့ကို ခေါ်သည် ထင်ကာ စင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်သွားသည်။ ဤတွင် အောက်ချင်းမ ခင်မေကျင်ကို မှည့်ခေါ်ထားသည့် မြင့်မြင့်ဌေး အမည်မှာ နောင် ပုဇွန်ထုပ်ကြီးမြင့်မြင့်ဌေး အမည်တွင်သူ ဖြစ်လာသည်။<ref name=":0">{{cite book|author=တင်နိုင်တိုး|title=ပါလီမန်ခေတ် ‌ထင်ပေါ်ကျော်ကြား အမျိုးသမီးများ|publisher=မဇ္ဈိမစာပေ|page=၁၁|date=February, 2013}}</ref> ကြည်ကြည်ဌေးအမည်ဖြင့် နာမည်ရလာခဲ့သောကြောင့် တခြားနာမည်ကြီး ပြဇာတ်များတွင် ပါဝင်ကပြခဲ့လေသည်။ ပြဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ် သူမတူသည့် အောင်မြင်မှုများ ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၂တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံးဇာတ်ကားဖြစ်သည့် ''ချစ်သက်ဝေ'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား၌ သရုပ်ဆောင်ခဲ့၏။ ''ချစ်သက်ဝေ''မှာ အေဝမ်းထုတ်လုပ်ရေးမှ ရိုက်ကူးပြီး ထိုဇာတ်ကားမှ ကြည်ကြည်ဌေးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု ရရှိခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က အကယ်ဒမီဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းမရှိသေးဘဲ အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်အတွက် အမျိုးသားပညာသည်ဆု၊ အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်အတွက် အမျိုးသမီး ပညာသည်ဆု ဆိုသည့် အမည်ဖြင့် ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၅၆တွင် ''ချစ်ခွင့်မပိုင်'' ဇာတ်ကားဖြင့် အမျိုးသမီး ပညာသည်ဆုကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၀ မှာ ''နုနုငယ်ငယ်'' ဇာတ်ကားဖြင့် အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆုကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၇၈ အတွက် ''လူဇော်'' ဇာတ်ကားဖြင့် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိခဲ့၏။ နိုင်ငံတော်မှလည်း သူမ၏ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်မှုအတွက် "[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]]"တံဆိပ်ကို ပေးအပ်ဂုဏ်ပြုခဲ့လေသည်။ တခြားထင်ရှားသော ဇာတ်ကားများမှာ * ''ရတနာပုံ'' * ချစ်သက်ဝေ * ချစ်ခွင့်မပိုင် * စက္ကောမ * အကျော်အမော် * ''ပန်းပန်လျှက်ပါ'' * ''မိန်းမဘဝ'' * ''တစ်ပွင့်တည်း ပန်မယ်'' * ''တောကနှင်းမူ'' * ''စကားပြောသောအသဲနှလုံး'' * ''ချစ်ပင်ချစ်မိုး'' * ''သုယောနန္ဒီ'' * ''ဩော်ဂီတလုလင်'' * ''ဗိမ္မိသာရ'' * လူဇော် * နုနုငယ်ငယ် ကြည်ကြည်ဌေးသည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း (၃ဝဝ) ကျော် ရိုက်ကူးခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဒေါ်ကြည်ကြည်ဌေးသည် [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]]၌ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ == မိသားစု == ငယ်ရွယ်စဉ်၌ပင် လေးမျက်နှာမြို့မှ မင်းသားကလေး အောင်ဝိဇ္ဇာနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ သမီးတယောက် ထွန်းကားသည်။ ကြည်ကြည်ဌေးဘဝတွင် ဇာတ်ကန်ထရိုက်တာ ဦးအောင်သိန်းနှင့် ဒုတိယအိမ်ထောင်ပြုသည်။<ref name=":0" /> မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ စံထားလောက်သော အကယ်ဒမီလေးထပ်ကွမ်း ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်ကြည်ကြည်ဌေးသည် သက္ကရာဇ် ၂၀၀၀ မတ်လ ၄ ရက် စနေနေ့၌ ကွယ်လွန်ရာ၊ ထိုအချိန်တွင် အသက်မှာ ၇၆ နှစ်ရှိပြီး၊ သား‌သမီး လေးဦး၊ မြေး ‌ခြောက်ယောက်၊ ‌မြစ်လေးယောက် ကျန်ခဲ့သည်။<ref name=":0" /> <ref>http://www.popularmyanmar.com/mpaper/2014/10/တစ်ခေတ်မှာ-တစ်ယောက်ဆိုရ/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220813174348/https://www.popularmyanmar.com/mpaper/2014/10/%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC-%E1%80%90%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%9A%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B/ |date=13 August 2022 }} by မောင်လွမ်းနွယ် (အောင်လံ)</ref> <ref>[http://www.moi.gov.mm/npe:zg/?q=news/19/09/2013/id-5991 ျမန္မာ့႐ုပ္ရွင္ေလာက၏ ပထမဆုံးအကယ္ဒမီဆု ဆြတ္ခူးရရွိခဲ့သူ ေလးထပ္ကြမ္းအကယ္ဒမီဆုရွင္ ဝဏၰေက်ာ္ထင္ ေဒၚၾကည္ၾကည္ေဌး | NPE<!-- Bot generated title -->]{{Dead link|date=August 2021 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{lifetime|၁၉၁၄|၂၀၀၀}} [[Category:ပထမ မြန်မာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] k30oh6cv1w1x618fnczr6qttcm29ggq 0 18051 1042500 503589 2026-07-08T19:10:43Z ကျော်ရီး 145391 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1042500 wikitext text/x-wiki သမ္မတနိုင်ငံ (Republic) ဆိုသည်မှာ အစိုးရအဖွဲ့ ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ပြည်သူ အများစုက အစိုးရကို အနည်းဆုံး သီအိုရီအားဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုပြီး အမွေဆက်ခံခြင်းဖြင့် အစိုးရ အဖွဲ့ အုပ်ချုပ်မှုကို လွှဲပြောင်း ပေးခြင်း မဟုတ်သည်ကို ဆိုလိုသည်။ ခေတ်သစ် အများသုံး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ရီပတ်ဘလစ် ဆိုသည်မှာ ဘုရင်က နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရှိမနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ရီပတ်ဘလစ် ဆိုသော စကားလုံးမှာ [[လက်တင်ဘာသာစကား]] res publica မှ ဆင်းသက်လာ၍ အများပြည်သူနှင့် သက်ဆိုင်သော အရေးအခင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ပြီး ထိုသို့သော ပုံစံရှိသည့် အစိုးရ အုပ်ချုပ်သည့် နိုင်ငံကို ဖော်ပြရန် အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ခေတ်သစ်နှင့် ရှေးခေတ်မှ သမ္မတနိုင်ငံများသည် သူတို့၏ အယူအဆနှင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းပုံတွင် ကွဲပြားခြားနားမှု အများအပြားရှိသည်။ ဂန္ထဝင်ခေတ် နှင့် အလယ်ခေတ်တို့တွင် ပထမဆုံးပေါ်ပေါက်ခဲ့သော သမ္မတနိုင်ငံမှာ ရိုမန် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ရောမအား ဘုရင် အုပ်ချုပ်သော ခေတ်နှင့် စစ်ဘုရင်များ အုပ်ချုပ်သော ခေတ်များကြားရှိကာလကို ရည်ညွှန်းသည်။ အီတလီတို့၏ အလယ်ခေတ် နှင့် [[ဉာဏ်သစ် အရေးတော်ပုံ|ရီနေဆွန်းခေတ်]]တို့မှ နိုင်ငံရေး ဓလေ့ ထုံးတမ်းများကို ယနေ့တွင် ယဉ်ကျေးသော လူသားဆန်မှု (civic humanism) ဟု ညွှန်းဆိုလေ့ ရှိကြပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ရောမ ရီပတ်ဘလစ်ကင်များ ဖြစ်ကြသော ဆယ်လတ် (Sallust ) နှင့် တက်ဆီတပ် (Tacitus) တို့မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ [[Category:နိုင်ငံဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများ]] i4zij1cseaik06q6dvhbsfpb6otmiva 0 18254 1042577 822831 2026-07-09T09:27:07Z ~2026-39060-57 145403 1042577 wikitext text/x-wiki ==လေးလုံးစပ်လင်္ကာ== လေးလုံးလျှင် တပါဒစပ်ဆိုရသော ကဗျာအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ လင်္ကာ ဆိုသည်မှာ အလင်္ကာရမှ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်သည်။ တန်ဆာ ဆင်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြန်မာကဗျာတွင် အသုံးများသော ကဗျာ အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်မှ ယနေ့ခေတ်အထိ လေးလုံးစပ် လင်္ကာနည်းကို သုံးလေ့ရှိသည်။ ==စပ်နည်း== သံပေါက်စပ်နည်းကို နားလည်လျှင် လင်္ကာစပ်နည်းကို အလိုလို နားလည်နိုင်သည်။ လေးလုံးလျှင် တစ်ကြိမ်ဖြတ်တောက်၍ စည်းဝါးမှန်မှန် ဖွဲ့ရသည်။ ဖွဲ့သောအခါ အောက်ပါပုံစံအတိုင်း ကာရန်ယူ၍ ဖွဲ့ဆိုရသည်။ (၁) ၄ - ၃ - ၂ နည်း<br> (၂) ၄ - ၃ - ၁ နည်း<br> (၃) ၄ - ၁ နည်း<br> (၄) ၄ - ၂ နည်း<br> (၅) ၃ - ၁ နည်း<br> (၆) ၃ - ၂ နည်း ဟူ၍ စပ်ဆိုနိုင်သည်။<br> အထူးမှတ်ရန်မှာ လေးလုံးစပ်လင်္ကာတွင် ၄ - ၃ - ၂ စပ်နည်းသည် အခြေခံဖြစ်သည်။ ထိုမှဆင့်ပွား၍အမျိုးမျိုးဖြာထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>မိုးမခ မီဒီယာ စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့မွ ထုတ်ဝေသော ကဗျာဆရာ တင်မိုး၏ မြန်မာကဗျာဖွဲ့နည်း၊(၂၀၁၁၊ ဩဂုတ်)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာဘာသာစကား}} [[Category:မြန်မာ ကဗျာအမျိုးအစားများ]] 1cmxcqy8iq81vwfwylx0fjscy4c114o 1042578 1042577 2026-07-09T09:28:08Z ~2026-39060-57 145403 1042578 wikitext text/x-wiki ==လေးလုံးစပ်လင်္ကာ== လေးလုံးလျှင် တပါဒစပ်ဆိုရသော ကဗျာအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ လင်္ကာ ဆိုသည်မှာ အလင်္ကာရမှ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်သည်။ တန်ဆာ ဆင်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြန်မာကဗျာတွင် အသုံးများသော ကဗျာ အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်မှ ယနေ့ခေတ်အထိ လေးလုံးစပ် လင်္ကာနည်းကို သုံးလေ့ရှိသည်။ ==စပ်နည်း== သံပေါက်စပ်နည်းကို နားလည်လျှင် လင်္ကာစပ်နည်းကို အလိုလို နားလည်နိုင်သည်။ လေးလုံးလျှင် တစ်ကြိမ်ဖြတ်တောက်၍ စည်းဝါးမှန်မှန် ဖွဲ့ရသည်။ ဖွဲ့သောအခါ အောက်ပါပုံစံအတိုင်း ကာရန်ယူ၍ ဖွဲ့ဆိုရသည်။(၁) ၄ - ၃ - ၂ နည်း<br> (၂) ၄ - ၃ - ၁ နည်း<br> (၃) ၄ - ၁ နည်း<br> (၄) ၄ - ၂ နည်း<br> (၅) ၃ - ၁ နည်း<br> (၆) ၃ - ၂ နည်း ဟူ၍ စပ်ဆိုနိုင်သည်။<br> အထူးမှတ်ရန်မှာ လေးလုံးစပ်လင်္ကာတွင် ၄ - ၃ - ၂ စပ်နည်းသည် အခြေခံဖြစ်သည်။ ထိုမှဆင့်ပွား၍အမျိုးမျိုးဖြာထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>မိုးမခ မီဒီယာ စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့မွ ထုတ်ဝေသော ကဗျာဆရာ တင်မိုး၏ မြန်မာကဗျာဖွဲ့နည်း၊(၂၀၁၁၊ ဩဂုတ်)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာဘာသာစကား}} [[Category:မြန်မာ ကဗျာအမျိုးအစားများ]] 2qi4aqcdfnbc04hdfh3kdlr2hnnc4e0 0 20244 1042604 730108 2026-07-09T10:57:24Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဟန်ပ၊ ဦး]] စာမျက်နှာကို [[ဟန်ပ]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 730108 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = အလင်္ကာကျော်စွာ ဦးဟန်ပ | image = File:UHanPa.jpeg | birth_name = သာထွန်း | birth_date = ၂၇ ဧပြီ ၁၈၈၈ <br/> မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅ဝ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၃ ရက်၊ သောကြာနေ့ | birth_place = [[မန္တလေးမြို့]] | death_date = ၁၄ ဇူလိုင် ၁၉၆၆<br/> မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၈ ခုနှစ်၊ ပထမဝါဆို လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ | death_place= [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = ဆိုင်းဆရာ | known_for = | parents = ဦးမှင် နှင့် ဒေါ်မေ | spouse = ဒေါ်ငွေသင် | children = }} မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ခေတ်၌ ဆိုင်းလောက၏ မီးရှူးတန် ဆောင်လည်း ဖြစ်၍ ဂီတာ ဖခင်ကြီး တစ်ဦးလည်းဖြစ်သော [[အလင်္ကာကျော်စွာ]] ဆရာကြီး ဦးဟန်ပသည် မြန်မာအနုပညာ တစ်ရပ်ဖြစ်သော ဆိုင်းပညာကို ဂုဏ်သိရ်မြင့်မြင့်ဖြင့် ပွဲလယ် တင့်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော အနုပညာရှင်ကြီးပေတည်း။ ဆရာကြီးသည် ဆိုင်းဝါသနာ အလျောက် လေ့လာလိုက်စားခဲ့ရာမှ အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှု ပညာတစ်ရပ်ကို ထိန်းသိမ်းမိလျက်သား ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ နယ်ချဲ့ အစိုးရ လက်အောက်တွင် မြန်မာ့ရိုးရာ ဆိုင်းပညာရှင်တို့သည် ထိုက်တန်သော နေရာကို မရခဲ့ပေ။ ထိုခေတ်က တော်ရုံဇွဲသတ္တိ တို့ဖြင့် မိမိ၏ ဝါသနာ၊ မိမိ၏ ယုံကြည်ချက်အတိုင်း ရပ် တည်သွာနိုင်အောင် အားထုတ်ရန် မလွယ်ကူလှချေ။ သို့သော်ဆရာကြီးသည် မလျော့သော ဇွဲသတ္တိတို့ဖြင့် မိမိ ဝါသနာပါရာ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့၍ ဆိုင်းအတီးပညာတွင် ပါရဂူ တစ်ဆူ ဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့ သည်။ ဆိုင်းပညာဝါသနာရှင် လူငယ် လူရွယ် ကလေးများ စိတ်ဓာတ် ခိုင်မာ ရင့်ကျက်စွာဖြင့် မိမိတို့ ဝါသနာပါရာ လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်နိုင်အောင် အစဉ်နှိုးဆော် တိုက်တွန်း၍ မိမိ၏ ပညာကို ဖြန့်ဝေပေးခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ မြန်မာ့ဆိုင်းပညာကို မတိမ်မြှုပ်စေပဲ ပွဲလယ် တင့်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့သူ ဆိုင်းအနုပညာရှင်ကြီး ဦးဟန်ပ၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်သည် ဆိုင်းလောကနှင့် ဆက်စပ်ခဲ့ပေသည်။ အဘိုးဖြစ်သူ ဦးရွှေဖောင်သည် [[မင်းတုန်းမင်း]]တရားကြီး၏ လက်ထက်က ရေကင်းနှဲဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဦးရွှေဖောင် ၏သားဖြစ်၍ ဦးဟန်ပ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ဆရာမှင်သည် များသောအားဖြင့် နှဲမှုတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပတ္တလား၊ ပတ်တီး တို့၌လည်း ကျွမ်းကျင်သည်။ ရုပ်သေးမင်းသမီးကြီး [[ဆရာပု]]၏ တပည့်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သဖြင့် ဆရာမှင်သည် စင်တော် မင်းသား၊ မင်းသမီးအဖြစ် သေတ္တာမှောက် အသုံးတော်ခံ နိုင်သည်။ ဆရာမှင်နှင့် ဇနီးသည် ဒေါ်မေတို့မှ နောင်အခါ ဦးဟန်ပဟု ကျော်ကြားလာမည့် မောင်သာထွန်းကို မန္တလေးမြို့၌ သက္ကရာဇ် ၁၂၅ဝ ပြည့်နှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၃ ရက်၊ သောကြာနေ့ တွင် မွေးဖွားခဲ့လေသည်။ မောင်သာထွန်း သုံးနှစ်သားအရွယ် တွင် ဆရာမှင်နှင့် မိသားစုသည် ရန်ကုန်သို့ ဆင်းလာသည်။ မင်း သမီးကြီး ဒေါ်ဆင်ခိုးမလေး တည်ထောင်သော ဆိုင်းအဖွဲ့ တွင် ဆရာမှင်ဝင်၍ တီးမှုတ်နေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဆရာမှင်၏ အစ်ကို ဦးဘိုးဆင်လည်း ပါလာသည်။ ဦးဘိုးဆင်သည် မြန်မာ မင်းလက်ထက်က အိုးစည်တော်တီး တစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ ဆရာမှင်တို့ မိသားစုသည် ရန်ကုန်၌ ကြာရှည်စွာ မနေကြပဲ မန္တလေးသို့ ပြန်ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုနောက် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး အသုံးတော်ခံ ဆီဆုံ ဆယ်ရွယ်စား ဆိုင်းတော်တီး ဆရာဖေကြီး၏ တပည့်ရင်း တစ်ဦးဖြစ်သူ ဆရာပေသည် မန္တလေးမြို့၌ ဆိုင်းပညာရှင် များလှသဖြင့် မြေလတ်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ အခြေစိုက်ရန် ပြည်သို့ စုန်ဆင်းလာသည်။ ထိုအခါ မိတ်ဆွေရင်းတစ်ဦး ဖြစ်သော ဆရာမှင်နှင့် မိသားစုကိုလည်း မိမိနှင့် တွဲဘက် လုပ်ကိုင်ရန် ခေါ်ဆောင်လာသဖြင့် ဆရာမှင်တို့ မိသားစုသည် မန္တလေးမှ ခွာခဲ့ကြရသည်။ ဆရာပေသည် မန္တလေးဆိုင်းဆရာ ကြီးများအနက် ကျော်ကြားလှသော ဆရာကြီး တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးကျော်ဇံကိုပါ ပင့်ခေါ်လာခဲ့သည်။ ဦးကျော်ဇံသည် ရွာစားကြီး [[စိန်ဗေဒါ]]၏ ဆရာလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဦးကျော်ဇံသည် ဆိုင်းတီးသည့်အခါ မောင်သာထွန်း၊ မောင် သာထွန်း၏ညီ မောင်လှဖေ၊ ဆရာပေ၏သား မောင်ဘဇံတို့ ကလေးသုံးဦးကို မိမိရင်ခွင်ထဲ၌ ထားလေ့ရှိသည်။ ထိုကြောင့် မောင်သာထွန်းသည် ကလေး ဘဝကပင် နားရည်ဝခဲ့လေသည်။ ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် ကျောင်းနေ၍ ကျောင်းပညာကို သင် ကြား ဆည်းပူး နေခဲ့ရသော်လည်း မောင်သာထွန်းသည် တူရိယာဘက်သို့ ပို၍ စိတ်အားသန်နေခဲ့သည်။ အဘိုးနှင့် အဖဖြစ် သူတို့ကလည်း တူရိယာဂီတာပညာ တစ်စတစ်စ သင် ကြားပေးခဲ့သည်။ ၁၃ နှစ်သားအရွယ်တွင် ကျောင်း ထွက်၍ ဆရာပေ၏ထံတွင် ဆိုင်းအတီးပညာကို ထိထိရောက်ရောက် သင်ယူသည်။ ၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် ဆိုင်းအတီးပညာကို ကျွတ်လွတ်ပေါက်မြောက်စွာ တတ်ကျွမ်းလာသဖြင့် ဇာတ်၊ ရုပ်သေးတို့နှင့် တွဲဘက်၍ ဆိုင်းတီးခဲ့သည်။ ဇာတ်နှင့်တွဲသည် ထက် ရုပ်သေးနှင့် တွဲရသည်မှာ ဆိုင်းဆရာတို့အဖို့ မလွယ်ကူ လှချေ။ ထွက်လာသော ရုပ်သေးအရုပ်နှင့် ဆီလျော်ရာ တေး သီချင်းများကို စုံစုံလင်လင် ရထားဖို့ လိုအပ်သောကြောင့် တည်း။ ထိုကြောင့် တော်ရုံ အခြေခံပညာဖြင့် ဆိုင်းဆရာတို့ သည် ရုပ်သေးနှင့် မတွဲဝံ့ချေ။ အသက်အရွယ် နုပျိုလှသေး သော မောင်သာထွန်းသည် ရုပ်သေးနှင့်တွဲနိုင်သည်ကို ထောက်ဆ၍ မောင်သာထွန်း၏ ဆိုင်းပညာ အခြေခံ ခိုင်မာ ပုံကို ရိပ်စားမိနိုင်ပေသည်။ စောစောပိုင်း၌ မောင်သာထွန်း တွဲခဲ့ရသော ရုပ်သေးနှင့် ဇာတ်တို့တွင် ပခန်းဆရာညိုကြီး၏ ရုပ်သေးအဖွဲ့နှင့် ယောက်ျား မင်းသမီး ဗလညွန့်၏ ဇာတ်အဖွဲ့ လည်း ပါဝင်သည်။ ဆရာကောင်းများ၏ တပည့်ပီသစွာ ပွဲအမျိုးမျိုး၌ ခေါင်းဆောင်၍တီးခဲ့ရာ ''နှဲမှာအသံ၊ ပတ်မှာဟန်''ဆိုသည့် အတိုင်း မောင်သာထွန်း၏ ကိုယ်နေဟန်ထား ကောင်းသည်ကို တွေ့မြင်ကြရသော ဆိုင်းပရိသတ်များက ''ဟန်ပဗျာ၊ ဟန်ပ''ဟု ပြောဆိုခြီးကျူးခဲ့ရာမှ ငယ်မည် မောင်သာထွန်းပျောက်၍ ''ဟန်ပ'' ဟူသော အမည် ဖြင့် ခေါ်တွင်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုကြ လေသည်။ မောင်ဟန်ပ ၁၈ နှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန် သည်။ သို့သော် ဆရာပေက ဆက်လက် စောင့်ရှောက်ထားသည်။ အသက် ၂ဝ ကျော်အရွယ်တွင် ဟင်္သာတမှ ဆိုင်းထောင် ဒေါ်ပုက လာရောက်ခေါ်သဖြင့် ဆရာပေ၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ဟင်္သာတသို့ လိုက်ခဲ့ရ၍ ပလာဆိုင်း တီးနေခဲ့သည်မှာ ခြောက်နှစ်ခန့် ကြာသည်။ ထိုစဉ်က ဟင်္သာတတွင် ဦးဖိုးမြဲ၊ ဦးဖိုးဝဲ၊ ဦးဖိုးထွားတို့ကဲ့သို့ နာမည်ကျော် ဆိုင်းဆရာကြီးများ ရှိသော်လည်း မောင်ဟန်ပ၏ အမည်သည် တစ်စတစ်စဖြင့် ထိုးဖောက် ကျော်ကြားလာသည်။ ကိုဟန်ပ၏ လက်သံပြောင်မြောက်မှုကြောင့်လည်း နာမည် ကျော်မင်းသား ကိုစိန်ကတုံးနှင့် တွဲမိကြလေသည်။ ထိုစဉ်က ကိုဟန်ပသည် အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ် ရှိလေပြီ။ ဆိုင်းက လည်း ကောင်း၊ မင်းသားကလည်း တော်သဖြင့် စိန်ကတုံး ဇာတ်အဖွဲ့သည် ပိုမို ထင်ရှား ကျော်ကြားလာသည်။ ထိုစဉ်က ကိုဟန်ပ၏ ဆိုင်းအဖွဲ့တွင် နာမည်ကျော် နှဲဆရာကြီးများ ဖြစ် ကြသော ဦးသာကျင်၊ ဗိလတ်ပြန်ဦးချစ်ဖေ၊ ဦးညွန့်၊ ဦးစိုး မောင်၊ ဦးထီအောင်တို့ ပါဝင်တီးမှုတ်ခဲ့ကြသည်။ ကိုဟန်ပသည် အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်၌ပင် ဇာတ်မင်းသမီး တွံတေးဆံတောက် မငွေသင်နှင့် အကြောင်းပါ၍ သားတစ်ယောက် ရရှိခဲ့သည်။ (မငွေသင်သည် ယခင်က အိမ်ထောင် တစ်ဆက်ရှိခဲ့ဖူး၍ နောင်အခါ အငြိမ့်မင်းသမီး ပလိုတီယာဟု အမည်တွင်လာမည့် သမီးတစ်ယောက် ရှိသည်။) ကိုဟန်ပသည် မင်းသားကျော် စိန်ကတုံးနှင့် နောက်လေးနှစ် ကြာမျှ တွဲဘက်၍ တီးမှုတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက် ထပ် နှစ်ကြိမ် တွဲဘက်ခဲ့သေးရာ ဒုတိယအကြိမ် ပြန်တွဲမိစဉ် ၁၉၁၆ ခုနှစ် အတွင်း မန္တလေးမှ ဆိုင်းဆရာကြီး ဆရာစိမ့် (စိန်ဗေဒါ၏ အစ်ကို) ကွယ်လွန်သဖြင့် ဆရာစိမ့်၏ဇနီး ဒေါ်တိုးက မိမိ၏ ဆိုင်းဝိုင်းကို ဦးဆောင် ပေးရန် လာခေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုဟန်ပ မန္တလေးသို့ လိုက်ပါခဲ့ရသည်။ အသက် ၃ဝ ကျော်မှ မွေးရပ် ဌာနေသို့ ပြန်ရောက်ခဲ့ရာ ဇနီးဖြစ်သူ မငွေသင်ပါ လိုက်ပါခဲ့ရသည်။ ဒေါ်တိုး၏ ဆိုင်းအဖွဲ့ကို သုံးနှစ်တိုင်တိုင် ခေါင်းဆောင်၍ တီးပေးခဲ့စဉ် ဆရာစိမ့်၏ညီဖြစ်သူ ဗေဒါမောင်လေး (စိန်ဗေဒါ) နှင့်လည်း ရင်းနှီးခင်မင်ခဲ့သည်။ ဆိုင်းလောက၌ စိန်ဗေဒါနှင့် ဦးဟန်ပတို့သည် တစ်ဖုံတစ်နည်းစီ တော်ကြသော ဆိုင်းဝိဇ္ဇာ ကြီးများပေတည်း။ မန္တလေးတွင် ရှိနေစဉ် နှဲဆရာကြီး မြန်မာ ညွန့် ဦးချစ်မောင်နှင့်လည်း တွဲခဲ့ရသည်။ မန္တလေး၌ သုံးနှစ်ကြာပြီးနောက်တွင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၊ ဝါးခယ်မမြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာ၍ အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ဝါးခယ်မ ၌ ၁၇ နှစ်ကြာမျှ နေထိုင်စဉ်အတွင်း ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ငွေသင် ကွယ်လွန်သည်။ ဦးဟန်ပသည် တူရိယာဂီတာပညာရှင်တို့ စောင့်ထိန်းအပ်သော စည်းကမ်းတို့ကို အမြဲရိုသေ၍ ဇာတ်ပို့ ကောင်းသူဖြစ်သဖြင့် နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသားများက ဦးဟန်ပအား အလုအယက် ခေါ်ယူကြသည်။ နိုင်ငံကျော် မင်းသား ဦးအောင်မောင်း၊ မင်းသမီး လေဘာတီခင်ညွန့်တို့ ဇာတ်အဖွဲ့နှင့်လည်း တွဲဘက်ခဲ့သေးသည်။ ထိုစဉ်က လူရွှင် တော် ဦးပုလဲစိန်၏သမီး မကြိုင်နှင့် အိမ်ထောင်သစ် ထူထောင် ခဲ့ရာ သားတယောက်၊ သမီးတယောက် ရရှိခဲ့သည်။ ဦးဟန်ပ သည် ဒေါ်ကြိုင်နှင့်ပင် ကွယ်လွန်သည်အထိ ပေါင်းသင်း နေထိုင်ခဲ့လေသည်။ ဆရာကြီးသည် ပလာဆိုင်းတီးရာ၌လည်း ကျော်ကြား လူကြိုက်များလှသည်။ ဆရာကြီး၏ ဆိုင်းတီးပုံ ဟန်အမူအရာ ကို ပရိသတ်က အလွန်နှစ်ခြိုက်ကြသည်။ ဆိုင်းတီးနေရာမှ ကသကဲ့သို့ လက်ကလေးကို မြှောက်ကာ ကွေးပြတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ သီးချင်းအချ၊ တီးလုံးအချ၌ ကပြီးမှ အဆုံးသတ် ချတတ်သည်။ တီးလုံးအဆုံးချရာ၌လည်း နောက်ဆုံးချရမည့် ပတ်လုံးကို ချက်ချင်း မချသေးဘဲ လက်ကို ဆိုင်းဝိုင်းအပေါ်သို့ ကျော်အောင် မြှောက်လိုက်ပြီးလျှင် တီး၍ချရမည့် ပတ်လုံးကို ပြာပြာသလဲ ရှာဟန်ပြုသည်။ ကြေး၊ မောင်း၊ နှဲနှင့် စည်းဝါး ဆရာတို့ကလည်း မည်သည့်အသံနှင့် ချရမည်ကို သိနေကြသော် လည်း ခေါင်းဆောင်၏လက်ကို သတိနှင့် စောင့်ကြည့်နေကြ ရသည်။ ဆိုင်းပရိသတ်တို့မှာ မည်သို့ဖြစ်မည်နည်းဟု ရင် တဖိုဖိုနှင့် စောင့်နေကြရစဉ် အဆုံးသတ်ပတ်လုံးကို ရုတ်တရက် ရှာတွေ့ဟန်ဖြင့် ဗြုံးခနဲ တစ်ပြိုင်နက်ချလိုက်လျှင် ပရိသတ် များမှလည်း ဟင်းခနဲ သက်ပြင်းချနိုင်ကြရတော့သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဆရာကြီးသည် ပရိသတ်ကို ဆွဲဆောင် နိုင်ခဲ့၍ ပရိသတ်က ဆရာကြီးအား နှစ်ခြိုက်ကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ဆရာစိမ့်နှင့် စိန်ဗေဒါတို့သည် မောင်းဆိုင်းတွင် မောင်း ငါးလုံးသာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဦးဟန်ပနှင့် ညီဖြစ်သူ ဦးလှဖေ တို့က သံစဉ်ကိုက်ညီအောင် ခုနစ်လုံးမောင်းအဖြစ် ဖြည့်စွက် တီးခဲ့ကြသည်။ ဦးဟန်ပသည် ဆိုင်းတီးလုံး အမြောက်အမြား ကိုလည်း တီထွင်ခဲ့ရာ ယခုခေတ် ဆိုင်းလောကတွင် ရေပန်း စားနေသော ဆိုင်းတီးလုံးများလည်း ပါဝင်သည်။ ဆရာကြီးသည် အောက်မြို့ ကျေးရွာတို့၌သာ ကျက်စား နေခဲ့သည်မှာ အသက် ၆ဝ အရွယ်အထိ ဖြစ်သည်။ ထိုအသက် အရွယ်ရောက်မှ မန္တလေးသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ကျက်စားခဲ့ပြန်ရာ ငါးနှစ်ခန့် ကြာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးခေတ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဌာနဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ အသက်လည်း ကြီးဆုံး၊ တူရိယာဂီတာဘက်တွင်လည်း ပညာအရင့်ကျက်ဆုံး ဖြစ်သော ဆရာကြီးဦးဟန်ပအား မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်းအဖွဲ့၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင်အဖြစ် ခန့်ထားသည်။ ထိုစဉ်က ဆရာကြီး သည် အသက် ၆၆ နှစ် ရှိနေပေပြီ။ ပန်တျာ မူမှန် ပြုပြင်ရေး အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ်လည်း ဆရာကြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မင်းပွဲစိုးပွဲ ဧည့်ခံပွဲ များတွင် ဦးဟန်ပ ခေါင်းဆောင် သော ဆိုင်းအဖွဲ့ကသာ ဧည့်ခံရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ကြသော နိုင်ငံခြား ဧည့်သည်တော်များအားလည်း ဦးဟန်ပ ဆိုင်းအဖွဲ့ကပင် ဧည့်ခံရ၍ မြန်မာ့ဆိုင်းပညာဖြင့် ဂုဏ်ယူ ဝင့်ကြွားခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံခြားများသို့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့ သွားရောက်ကပြတိုင်းလည်း ဆရာကြီး၏ ဆိုင်းအဖွဲ့ပါခဲ့ ရသည်။ ယိုးဒယားနိုင်ငံ၊ တောင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ တရုတ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၊ ယူဂိုဆ လားဗီးယားနိုင်ငံ၊ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံများသို့ ဆရာ ကြီးနှင့် ဆိုင်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့နှင့် လိုက်ပါ၍ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များက ရင်သပ် အံ့ဩရလောက်အောင် ဆိုင်းပညာစွမ်းကို ပြသခဲ့သည်။ ဆရာကြီး ဦးဟန်ပသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့လေသည်။ လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုတာဝန်ကို အနုပညာစွမ်းရည်ဖြင့် တစ်ဘက်တစ်လမ်းမှ စွမ်းအားရှိသမျှ ထမ်းဆောင်နေစဉ် အသက် ၇ဝ ကျော်လာသောအခါ အစိုးရ အမှုထမ်းတို့၏ အသက် ကန့်သတ်ချက် ဥပဒေကြောင့် အလုပ်မှ အနားယူလိုက်ရသည်။ အငြိမ်းစားလခကိုမူ ဆက်လက် ရရှိသည်။ သို့သော် ဆရာကြီး အသက်ရှင်သမျှ ဆရာကြီး၏ အနုပညာစွမ်းကို လေးစားတန်ဖိုးထားသော ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးဘမောင်က သူ၏ဆိုင်းအဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင် ပေးရန် ပင့်ဖိတ်သည်။ ထိုကြောင့် ဆရာကြီးသည် တိုင်းချစ် သန်းစိန်သဘင်အဖွဲ့နှင့် တွဲဘက်ထားသော ဦးဘမောင်၏ဆိုင်း အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်၍ မိမိလက်စွမ်းကို ဆက်လက်ပြသနေခဲ့ သည်။ ရံဖန်ရံခါ ဝင်းသိင်္ဂီတူရိယာအဖွဲ့တွင် ပါဝင်၍လည်း ကောင်း၊ ဦးဟန်ပ တူရိယာအဖွဲ့ဟူ၍လည်းကောင်း ဆရာကြီး သည် ဆိုင်းပတ္တလားတို့ကို ကိုယ်တိုင်တီး၍ မြန်မာ့အသံမှ လွှင့်တတ်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရ တက် လာသောအခါ ဆရာကြီးအား ယဉ်ကျေးမှုကောင်စီ ဝင်တစ်ဦး အဖြစ် ခန့်ထားသည်။ ယဉ်ကျေးမှုကဇာတ်အတွက် ဆိုင်း အကြံပေးအရာရှိ အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဆရာကြီး သည် တိမ်မြှုပ်နေသော အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ ကို ပြန်လည် ဖော်ထုတ်ရာ၌ တစ်ဘက်တစ်လမ်း ကူညီနိုင်ခဲ့ သည်။ ပုဂ္ဂိုလ်အနေအားဖြင့် ခင်မင်ဖွယ်ရာကောင်းသော ဆရာ ကြီးသည် မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချစွာဖြင့် ဆက်ဆံတတ်သည်။ နှစ် ချောင်းတည်းသာရှိသော သွားငုတ်တုတ်ကလေးများ ပေါ်အောင် ပြုံးကာရယ်ကာနှင့် ပြောင်လှောင်ကျီစယ်ယင်း တပည့်တပန်း တို့အား ခင်မင်ရင်းနှီးစွာ ပညာ ဖြန့်ဝေပေးတတ်သဖြင့် ဆိုင်း လောကတွင် ဆရာကြီး၏ တပည့်တပန်းတို့ကား လက်ညှိုး ထိုးမလွဲအောင် ပေါများလှသည်။ ဆရာကြီး ဦးဟန်ပသည် မိမိ ဝါသနာပါ၍ လေးစားမြတ်နိုးသော တာဝန်ဝတ္တရားများကို ဇရာထောင်းလာသောအခါ မိမိ၏ အခြေအနေကို မငဲ့ပဲ ဆောင်ရွက်ပေးနေခဲ့ရာ ၁၃၂၈ ခုနှစ် ပထမဝါဆို လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့ (၁၄-၇-၆၆)တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သွားလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၈၈၈|၁၉၆၆}} [[Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] 7lfam8eoddypp19l2eat94sjtbx8in2 0 20467 1042513 701703 2026-07-09T03:57:44Z Tejinda 87174 စာမျက်နှာကို [[ဗျသနတရား]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042513 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဗျသနတရား]] m6kcqa8r2mykddpbs1drs573r2xbtco 0 21017 1042561 895434 2026-07-09T09:04:32Z ~2026-38875-60 145404 /* */ စာလုံးပေါင်းအမှန် 1042561 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ပေါင်မြို့ | native_name = {{mnw|ဍုၚ်ပံၚ်}} | official_name = | pushpin_label_position = bottom | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = | image_map = | map_caption = | pushpin_map = Myanmar | pushpin_map_caption = ပေါင်မြို့နယ် တည်နေရာ | subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|မွန်ပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[သထုံခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[ပေါင်မြို့နယ်]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = | population = ၂၉,၄၃၄<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၉|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_density_km2 = auto | coordinates_display = inline | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 16 | latm = 37 | lats = 22 | leader_title = | longEW = E | longd = 97 | longm = 27 | longs = 37 | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | website = }} '''ပေါင်မြို့''' ({{lang-mnw|ဍုၚ်ပံၚ်}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[သထုံခရိုင်]]၊ [[ပေါင်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ပေါင်မြို့နယ်သည် [[သထုံမြို့နယ်]]၏ တောင်ဘက်ကျ၍ [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် [[မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့]] ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ပေါင်မြို့နယ်၏ အလယ်မှ တောင်နှင့်မြောက် သွယ်တန်းနေသော မုတ္တမတောင်တန်း၏ အနောက်ဘက် ဆင်‌ခြေလျှောတွင် ပေါင်မြို့ တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် သွား [[မီးရထား|မီးရထားလမ်း]]သည် ပေါင်မြို့ကို ဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ထားသည်။ ပေါင်မြို့နယ်သည် ၃၉၉ စတုရန်းမိုင်မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ မြေဩဇာကောင်းမွန်သဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် မြို့နယ်၏ အဓိက လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ လယ်ယာလုပ်ငန်း ကောင်းမွန်သည့်အလျောက်လည်း [[လူဦးရေ]] ပေါများသည်။ ပေါင်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၉,၄၃၄ ယောက်<ref name="census-2014"/> ဖြစ်သည်။ ဆန်စပါးသည် ပေါင်မြို့၏အဓိက ထွက်ကုန် ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းမြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သော [[မုတ္တမမြို့]]သည် ပေါင်မြို့နယ်၏ အရှေ့တောင်စွန်း သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တစ်ဘက်ကမ်းရှိ [[မော်လမြိုင်မြို့]]ကို မျက်နှာမူလျှက် တည်ရှိသည်။ မုတ္တမမြို့သည် ရှေးက ပင်လယ်[[ဆိပ်ကမ်း]]မြို့ ဖြစ်ခဲ့၍ နိုင်ငံခြားသားများ ဝင်ထွက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာ ဌာန တစ်ခု ဖြစ်လေသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၄၅၈)</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မွန်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] np06wvq0vt6xkffcb97c1b5ezkhh08b 0 49047 1042616 580282 2026-07-09T11:56:59Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] 1042616 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ​မေ​မေဝင်း | image = May May Win.jpg | birth_date = မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၀ပြည့်နှစ် | birth_place = [[မလက်တိုရွာ]]၊ [[မအူပင်ခရိုင်]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | birth_name = ​(ဒေါ်)ခင်မြမြ | death_date = ၁၃၄၃ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့(အသက်(၇၃)နှစ်) | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာ]] | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်​ဆောင်၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး | parents = ဦးဖိုးစိန် + ​ဒေါ်​အေးခင် | spouse = ဦး​မောင်ဝင်း | children = ​ဘေဘီဝင်း }}'''မေမေဝင်း''' (၁၉၀၈-၁၉၈၁) သည် မြန်မာ သရုပ်ဆောင်နှင့် အငြိမ့်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == မအူပင်မြို့နယ်၊ မလက်တိုရွာ၌ ဦးဖိုးစိန်၊ ဒေါ်အေးခင်တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၀ ပြည့်တွင် မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ ခင်မြမြ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီး == ငယ်စဉ်ကပင် ယူနိုက်တက်အတ်တစ် ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်ပြီး ဒါရိုက်တာ ဆရာခန့် ရိုက်သော ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ ဇာတ်ကားတွင် စပါသည်။ === မြန်မာအဆွေ အေဝမ်း === မြန်မာအဆွေ အေဝမ်းရုပ်ရှင်နှင့် လက်တွဲပြီးနောက် အေဝမ်းမြမြ အမည်နှင့် ညဉ့်ဦးယာမ်၊ စိမ်းရွှေရွှေ၊ ဒွေးညီနောင်၊ အောင်ပင်လယ်၊ သံခမောက် စသည့် ဇာတ်ကားများတွင် ပါဝင်သည်။ === ဗြိတိသျှဘားမား === ဗြိတိသျှဘားမား ကုမ္ပဏီက အသံထွက်ကားများ ရိုက်ရန် မင်းသမီးရှာရာ ဗြိတိသျှဘားမားသို့ ကူး၍ မေမေဝင်း အမည်နှင့် သရုပ်ဆောင်သည်။ <ref><nowiki>''ဗြိတိသျှဘားမား မေမေဝင်း''</nowiki>၊ ဂျာနယ်ကျော်။ အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၃။ ၁၉၃၉၊ ဇွန်။</ref> ခေတ်ဆန်သူ ကို ရိုက်သည်။ ညွန့်မြန်မာ ရုပ်ရှင် (ယခင် ဗြိတိသျှဘားမား) ထုတ် ဒါရိုက်တာ ချန်ထွန်း ရိုက်သည့် အချစ်ဆုံး နှင့် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဇာတ်ကားတို့မှာ အထူးအောင်မြင်သည်။ === သရုပ်ဆောင်သော ဇာတ်ကားများ === * ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ * ညဉ့်ဦးယာမ် (၁၉၃၃) * စိမ်းရွှေရွှေ (၁၉၃၄) * ဒွေးညီနောင် (၁၉၃၄) * အောင်ပင်လယ် (၁၉၃၄) * သံခမောက် (၁၉၃၅) * ခေတ်ဆန်သူ (၁၉၃၆) * ပန်းစေတီ * နေနှင့်လ * တော်လေးဝ * ဒို့အမျိုး * ရံရွေတော် * လောကီပညာ * အချစ်ဆုံး (၁၉၃၉) * ဗိုလ်အောင်ဒင် (၁၉၄၀) *သားဗိုလ်အောင်ဒင် (၁၉၅၅) === အငြိမ့်မင်းသမီး === ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဇာတိ မလက်တိုရွာသို့ စစ်ရှောင်သည်။ စစ်ပြီးနောက် စိန်အောင်မင်း၏ ဇာတ်နှင့်လိုက်ကာ ရှေ့ပိုင်းပြဇာတ်များတွင် ဝင်ကသည်။ == မိသားစုဘဝ == ငယ်စဉ်ကပင် ရဲအရာရှိ ဦးမောင်ဝင်းနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ ရန်ကုန်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ သမီး ဘေဘီဝင်းကို ဦးမောင်ဝင်းနင့် ရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၈၁ ခု၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်၊ မြန်မာနှစ်ဆန်းတရက်တွင် ရန်ကုန်၌ ကွယ်လွန်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၂)</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references/> [[Category:၁၉၀၈ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:၁၉၈၁ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] fh64b34hsp7ex0mx5km1eo48hvpsjty 0 49504 1042601 211665 2026-07-09T10:46:38Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:အစားအစာ]] 1042601 wikitext text/x-wiki [[File:Myanmar Prata with Bean.jpg|thumb|right|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်တွင် ရောင်းချလေ့ ရှိသော ပဲပလာတာ]] '''ပလာတာ'''သည် မြန်မာပြည်တွင် ကျယ်ကျယ်ပြန်ပြန့် စားသုံးလေ့ ရှိသော အိန္ဒိယ အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပဲ နှင့် လည်းကောင်း၊ သကြားနှင့် လည်းကောင်း တွဲဖက် စားသုံးလေ့ ရှိသည်။ {{မြန်မာအစားအသောက်}} [[Category:အစားအစာ]] afsm5h082ns87ipjf8453lsa9ccueqs 0 50448 1042509 713716 2026-07-09T03:40:40Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 1042509 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဂျော်လီဆွေ | image = | birth_date = {{Birth date|၁၉၃၀|၅|၁၄}} | birth_name = လတ်ဆွေ | parents = ဦးအေးဖေ + ဒေါ်အေးကျင် | nationality = မြန်မာ | birth_place = [[ချောက်မြို့]] | occupation = ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်၊ စာရေးဆရာ | death_date = {{death date and age|၂၀၁၀|၂|၅|၁၉၃၀|၅|၁၄}} | death_place = ရန်ကုန်မြို့ }} '''ဂျော်လီဆွေ''' (၁၄ မေ ၁၉၃၀–၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၀) သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဂျော်လီဆွေကို ဦးအေးဖေ၊ ဒေါ်အေးကျင်တို့က [[ချောက်မြို့]]၌ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ရှစ်ယောက်အနက် ဒုတိယမြောက် (တစ်ဦးတည်းသော) သားဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးလတ်ဆွေ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ချောက်မြို့၊ [[အုတ်ဖိုမြို့]]နှင့် [[မန္တလေး]] [[စိန့်ပီတာကျောင်း]]တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ အုတ်ဖိုမြို့၌ ပညာသင်ယူနေစဉ်အတွင်း ကျောင်းဆရာကြီး ဦးအောင်သာဒွန်းထံမှ အဆို၊ အကနှင့် သရုပ်ဆောင်ပညာကို လေ့လာခွင့်ရခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ရန်ကုန်]]သို့ တစ်ဦးတည်းထွက်လာခဲ့ပြီး အလင်္ကာကျော်စွာ [[ရွှေပြည်အေး]]၊ ဒဂုန်ဆရာတင်တို့နှင့် အဆက်အသွယ်ရခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မှာပင် ဒဂုန်ဆရာတင်၏ "ငယ်ကျွမ်းဆွေ" ပြဇာတ်၌ ပထမဆုံး ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ ငယ်ကျွမ်းဆွေပြဇာတ်တွင် သုံးကြိမ်ဆက်ကာ ကပြရသည်အထိ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်တိုင်းနီးပါး ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသော ဂျော်လီဆွေကို ဗြိတိသျှ ဘားမား (ညွန့်မြန်မာ) ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးချစ်ခင်က ခေါ်ယူကာ ''ချစ်ရေးမလွယ်'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်စေခဲ့သည်။ အဆိုပါဇာတ်ကားသည် ဂျော်လီဆွေ၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်ခဲ့ပြီး [[ကျော်ဆွေ]]၊ [[မြင့်⁠မြင့်​ခင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်​ဆောင်)|မြင့်မြင့်ခင်]]တို့နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လှလှဆွေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသုံးယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဂျော်လီဆွေသည် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ဇာတ်ကားနှစ်ကားသာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူ၏အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း ၂၀၀ ကျော်နှင့် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားပေါင်း ၁၅၀ ခန့်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဂျော်လီဆွေသရုပ်ဆောင်သော ဇာတ်ကားများမှာ ပရိသတ်၏အားပေးမှုအများအပြား ရရှိခဲ့သည်။ အနုပညာမျိုးရိုးမရှိဘဲ ဝါသနာနှင့် ဇွဲ၊ လုံ့လကိုအရင်းတည်ကာ ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့သည့် သရုပ်ဆောင်ဂျော်လီဆွေ၏ အနုပညာ ဆရာရင်းများမှာ ငယ်ဆရာ ဦးအောင်သာဒွန်း၊ ဒဂုန်ဆရာတင်၊ ရွှေဒုံးဘီအောင်၊ ရွှေပြည်အေး၊ ဦးသုခ၊ ဦးချစ်ခင်၊ ဦးအောင်ကြီးနှင့် ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်တို့ဖြစ်သည်။ [[ဖိုးပါကြီး]]၊ မြင့်ဖေ၊ သန်းနွဲ့နှင့် ကြယ်နီတို့မှာ ဂျော်လီဆွေ၏ ခေတ်ပြိုင်ဟာသသရုပ်ဆောင်များဖြစ်သည်။ == ရေးသားသော စာပေ == ဂျော်လီဆွေသည် စာပေဘက်တွင်လည်း ဝါသနာထုံသူဖြစ်ရာ သောကြာ နှင့် သောင်းပြောင်းထွေလာ မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ဟာသစုဘူး နှင့် ဟာသဆိုင်ရာဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သည်။ အဆိုပါဆောင်းပါးများကိုစုစည်းကာ ''အပြုံးဆေး ဂျော်လီဆွေဖော်စပ်သည်'' စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဂျော်လီဆွေနှင့်သားများ ဗီဒီယို ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းကို ထူထောင်ကာ သရုပ်ဆောင်သစ်များကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။ == နောက်ဆုံး အနုပညာလှုပ်ရှားမှု == [[MRTV-4 ]]က ရိုက်ကူးတင်ဆက်သည့် စကားနပန်း အစီအစဉ်တွင် ရွှေခြံသန်းမြင့်နှင့်တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၊ ''ခိုးစားတဲ့သစ်သီး'' ဗီဒီယိုဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းတို့မှာ ဂျော်လီဆွေ၏ နောက်ဆုံး အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး၏ ကန်တော့ခံသက်ကြီး အနုပညာရှင် ဂျော်လီဆွေသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့ အသက် ၈၀ အရွယ်တွင်တိုက် ၃၀၊ အခန်း ၃၊ ဘော်စင်လမ်း၊ သုဝဏ္ဏနေအိမ်၌ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသုံးယောက်ကျန်ရစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် (၂၀၁၁)</ref>}} {{Lifetime|၁၉၃၀|၂၀၁၀}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ]] q5fr4xbarrq72gte6f9x8nngfnbbfin 0 63812 1042588 947974 2026-07-09T10:12:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042588 wikitext text/x-wiki '''တိုးကြောင်ကလေးဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း]]တွင် တည်ရှိသော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=minami>{{cite web | url=http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm | title=ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအချိန်ဇယား | publisher=Minami Tours | accessdate=၂၀၀၉-၀၇-၃၀ | archivedate=23 July 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080723225823/http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.863712030465265|96.2159523243194|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 41uky2rjv9nbum73sg7u80bn9z9f87c 0 63814 1042587 947975 2026-07-09T10:09:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042587 wikitext text/x-wiki '''ရွာသာကြီးဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့]] [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း]]တွင်ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=minami>{{cite web | url=http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm | title=ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအချိန်ဇယား | publisher=Minami Tours | accessdate=၂၀၀၉-၀၇-၃၀ | archivedate=23 July 2008 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080723225823/http://www.minamitours.com/yangon_circular.htm }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.930934499211116|96.26513767350161|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} srfchxrxm5fit052kwnipkodgd2m49l 0 67624 1042506 1018481 2026-07-09T03:38:59Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 1042506 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဖိုးချစ် | native_name = {{lang|my|ဖိုးချစ်}} | native_name_lang = my | image = | alt = | caption = | birth_name = ချစ်မျိုးထိုက် | birth_date = {{birth date and age|df=y|1982|02|15}} | birth_place = [[ကန့်ဘလူမြို့]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | nationality = မြန်မာ | other_names = | occupation = အကသမား၊ သရုပ်ဆောင်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ သဘင်အစည်းအရုံး|မြန်မာနိုင်ငံ သဘင်အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌ]] | years_active = ၂၀၀၅–လက်ရှိ | known_for = မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် မင်းသား | notable_works = အကခုနှစ်ဖြာအနုပညာ၊ လော်မင်္ဂလာ ရုပ်ရှင် | organization = ဖိုးချစ် သဘင်အဖွဲ့ | parents = စိန်ဝင်းသောင်း (ဖခင်)၊ သိန်းသိန်းမြ (မိခင်) | awards = | alma_mater = [[ရတနာပုံတက္ကသိုလ်]] }} '''ဖိုးချစ်''' (၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၈၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဇာတ်သဘင်မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ သဘင်အစည်းအရုံး|မြန်မာနိုင်ငံရှိ သဘင်အစည်းအရုံး(ဗဟို) ]] ဥက္ကဋ္ဌ လည်းဖြစ်သည်။ <ref name="neeh">{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/lifestyle/474-performance-keeps-audience-enthralled-into-the-wee-hours.html|title=Performance keeps audience enthralled into the wee hours|last=Nyein Ei Ei Htwe|date=27 August 2012|work=Myanmar Times|accessdate=4 March 2026}}</ref><ref name="zpp">{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/lifestyle/1108-performers-call-for-safety-measures.html|title=Performers call for safety measures|last=Zon Pann Pwint|date=27 February 2012|work=Myanmar Times|accessdate=4 March 2026}}</ref> မြန်မာအကအနုပညာ ဆက်လက်ရှင်သန်ရေးအတွက် အားထုတ်ကြိုးပမ်းလာခဲ့သူဖြစ်ကာ ၎င်း၏ "အကခုနှစ်ဖြာအနုပညာ" စီးရီးများမှာ ဗီဒီယိုခွေများအဖြစ် ဖြန့်ချိနိုင်ခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။<ref name="ms">{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/lifestyle/4413-performers-strive-to-move-with-the-times.html|title=Performers strive to move with the times|last=May Sandy|date=27 December 2010|work=Myanmar Times|accessdate=4 March 2026}}</ref> ဇာတ်သဘင်လောကမှတစ်ဆင့် ကျော်ကြားလာသူဖြစ်သော်လည်း ရုပ်ရှင်နှင့် ဘောလုံးအားကစားပယ်များအထိ ခြေဆန့်နိုင်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဖိုးချစ်ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကန့်ဘလူမြို့]]၌ အဖ ဦးစိန်ဝင်းသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်သိန်းသိန်းမြတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခြောက်ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ကန့်ဘလူမြို့ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (၁) တွင် အထက်တန်းပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး [[ရတနာပုံတက္ကသိုလ်]]မှ သင်္ချာဘာသာဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ (B.Sc Maths) ရရှိခဲ့သည်။<ref name="zpp"/> အမည်ရင်းမှာ ချစ်မျိုးထိုက်ဖြစ်ပြီး ဘွဲ့ရပြီးနောက် ပြဇာတ်များတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရာမှ ပြဇာတ်ထဲက ဇာတ်ကောင်အမည်ကို နှစ်သက်သဖြင့် "ဖိုးချစ်" ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။<ref>မောင်ယဉ်ကျော်၊ ထင်ပေါ်ကျော်ကြား အနုပညာရှင်များ၏ ရုပ်ရှင်ဒိုင်ယာရီ</ref> == အနုပညာခရီးလမ်း == ဖိုးချစ်သည် ရွှေမန်းသူ အငြိမ့်တွင် ယိမ်းအက ဝင်ရောက်ကပြခြင်းဖြင့် ဇာတ်သဘင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="zpp"/> ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ အဋ္ဌမအကြိမ်အထိ ရွှေတံဆိပ်များ ဆက်တိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="ms"/> ၎င်း၏ ဆရာများမှာ မုံရွာမှ ဆရာအောင်မြင့်သန်း၊ ဦးမြင့်သိန်း၊ ရွှေဘိုမှ ဂျော်လီသန်းနှင့် ရွှေဘိုကိုကြည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>မောင်ယဉ်ကျော်၊ ထင်ပေါ်ကျော်ကြား အနုပညာရှင်များ၏ ရုပ်ရှင်ဒိုင်ယာရီ</ref> ၂၀၀၅-၂၀၀၆ ခုနှစ်များတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လူသိများလာခဲ့ပြီး ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့ "ဖိုးချစ် သဘင်" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name="zpp"/> ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်]]၌ ၎င်း၏ အဖွဲ့သားများအတွက် အိမ်ရာစီမံကိန်းတစ်ခု စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး အိမ်ခြေ ၂၀၀ နှင့် အကသင်ကျောင်းများ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.yatanarpon.com.mm/entertainment/video/videoreview/%E1%80%99%E1%80%82%E1%81%A4%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%92%E1%80%B6%E1%80%AF%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%87%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%B2%E1%82%95%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%BC-%E1%80%94%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%96%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%82%94%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BC%E1%80%80%E1%80%B9-%E1%80%9E%E1%80%98%E1%80%84%E1%80%B9%E1%81%BF%E1%80%81%E1%80%B6%E1%82%80%E1%80%80%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%90%E1%80%B2%E1%80%B7-%E1%80%96%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%B9|title=မင်္ဂလာဒုံမှာ ဇာတ်အဖွဲ့သားတွေ နားခိုဖို့အတွက် သဘင်ခြံကြီး ဆောက်လုပ်နေတဲ့ ဖိုးချစ်|last=Phyo May|date=1 June 2012|work=Yatanarpon|language=Burmese|accessdate=4 March 2026}}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> ဇာတ်သဘင်အပြင် ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယိုကားများတွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ပထမဆုံး ဗီဒီယိုကားမှာ [[ခိုင်သင်းကြည်]]နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော "ဗေဒါလမ်း" ဖြစ်သည်။<ref>မောင်ယဉ်ကျော်၊ ထင်ပေါ်ကျော်ကြား အနုပညာရှင်များ၏ ရုပ်ရှင်ဒိုင်ယာရီ</ref> ထို့နောက် "လော်မင်္ဂလာ" အပါအဝင် ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ဆက်လက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.popularmyanmar.com/mpaper/2015/05/%E1%80%9E%E1%80%98%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%94%E1%80%B2%E1%82%94-%E1%80%95%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%B9-%E1%80%90%E1%80%B2%E1%80%B7-%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B/|title=သဘင် နဲ့ ပတ်သက် တဲ့ ရုပ်ရှင်ကားကြီး ရိုက်ကူး သွားမယ့် ဖိုးချစ်|last=လင်းအက္ခရာ|date=April 2015|work=Popular Myanmar|language=Burmese|accessdate=4 March 2026|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305041541/http://www.popularmyanmar.com/mpaper/2015/05/%E1%80%9E%E1%80%98%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%94%E1%80%B2%E1%82%94-%E1%80%95%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%B9-%E1%80%90%E1%80%B2%E1%80%B7-%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B/|archivedate=5 March 2016}}</ref> ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း ပရိသတ်များနှင့် ထိတွေ့ခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော်လည်း အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ဖျော်ဖြေပွဲများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခြင်းဖြင့် အနုပညာ ဆက်လက်ဖန်တီးခဲ့သည်။ မိမိ၏ နေအိမ်၌ ခုနစ်နှစ်ကြာ ပြင်ဆင်တည်ဆောက်ထားသော အသံသွင်းစတူဒီယိုပါ ပြဇာတ်ရုံအသေးစားမှ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း မဲပေးခြင်း၏ အရေးပါမှုနှင့် ကပ်ရောဂါကာလ ရှင်သန်နေထိုင်နည်းများအကြောင်း သီချင်းများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ == အားကစား == အနုပညာအပြင် အားကစားနယ်ပယ်တွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[စစ်ကိုင်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း]]ကို တည်ထောင်သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="zpp"/> == နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ၂၀၁၆ ခုနှစ် အာဇာနည်နေ့တွင် ၎င်း၏ အဖွဲ့မှ လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]အကြောင်း ပြဇာတ်ကို ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီး ငါးရက်အကြာတွင် မြန်မာ့သဘင်အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများစွာကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး လူမှုကွန်ရက်ပေါ်တွင် ဒီမိုကရေစီလိုလားသော သတင်းစကားများ ဆက်လက်ရေးသားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မင်းသား ဖိုးချစ်နှင့် တေးရေးဆရာ သျှန်ထွန်း(မြန်မာစာ) ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းခံရ |url=https://news-eleven.com/article/241345 |access-date=2026-07-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ၎င်းအား ရန်ကုန်မြို့ ရွှေပြည်သာမြို့နယ်ရှိ ၎င်း၏ နေအိမ်၌ စစ်တပ်မှ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့်အတူ တေးရေးဆရာ သျှန်ထွန်း (မြန်မာစာ) နှင့် အခြားအနုပညာရှင်နှစ်ဦးလည်း ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။သတင်းများအရ ၎င်းအား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) အား ငွေကြေးထောက်ပံ့သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဖမ်းဆီးခြင်းဖြစ်သည်။သျှန်ထွန်း (မြန်မာစာ) နှင့် ညီမဖြစ်သူတို့ကို ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာ (၁၁) ရက်တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ဒီဇင်ဘာ (၃၀) ရက် တွင် ဇာတ်မင်းသား ဖိုးချစ်ကို သက်ဆိုင်ရာက ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Renowned performer of traditional Myanmar dance form arrested for anti-coup activism |work=Myanmar NOW |author=Han Thit |date=6 December 2022 |url=https://myanmar-now.org/en/news/renowned-performer-of-traditional-myanmar-dance-form-arrested-for-anti-coup-activism |archive-date=31 December 2022 |access-date=4 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231141307/https://myanmar-now.org/en/news/renowned-performer-of-traditional-myanmar-dance-form-arrested-for-anti-coup-activism |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2023-01-13 |title=ပြီးခဲ့သည့် နိုဝင်ဘာလကုန်က အဖမ်းခံခဲ့ရသည့် ဇာတ်မင်းသား ဖိုးချစ် ပြန်လည်လွတ်မြောက် |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%AF/ |access-date=2026-07-09 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{Lifetime|၁၉၈၂|}} [[Category:၁၉၈၂ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] hpb0xdfuoxq4rqy3gwfrj0elhurnils 0 68095 1042494 950622 2026-07-08T17:31:04Z ~2026-38660-25 145389 1042494 wikitext text/x-wiki {{rough translation}} [[Image:LGBT flag of Pakistan.svg|thumb|ပါကစ္စတန်၏လိင်တူချစ်သူအလံ]] [[Image:Transgender Pakistani Pride Ensign.webp|thumb|ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွက် လိင်ပြောင်းအခွင့်အရေးအလံ။]] ပါကစ္စတန်ရှိမရှိလိင်တူချစ်သူအခွင့်အရေးအနည်းငယ်ရှိပါတယ်။ 6 အောက်တိုဘာလ 1860 ခုနှစ်မှစ. က (တူညီကျား, မများ၏ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးနှင့်အတူလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအဆက်အသွယ်ရှိသည်ဖို့) လိင်တူဆက်ဆံပြုမူသောအမှုတွင်ပါဝင်ရန်တရားမဝင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယအိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်အတွင်းနှင့်မတူဘဲဤဥပဒေတွင်သေးရုပ်သိမ်းခြင်း (သို့မဟုတ်ဖယ်ရှားပစ်ဖို့ဆည်းပူး) မခံတော်မူပြီ။ လိင်တူချစ်ခြင်းလည်းပါကစ္စတန်မညီကြောင်းဒုအဖြစ်စဉ်းစားသည်။ ပါကစ္စတန်ရှိအဓိကဘာသာတရားလိင်တူချစ်သူများ၏အတည်ပြုကြပါဘူး။ ထိုကြောင့်, တိုင်းပြည်အတွက်များစွာသောလူလိင်တူဆက်ဆံခြင်းနှင့်အခြားရွေးချယ်စရာလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာတိမ်းညွတ်၏အခြားပုံစံများကိုဆန့်ကျင်ကြသည်။. ပါကစ္စတန်ကတရားဝင်အနေနဲ့အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံသည်။ သို့သော်လက်တွေ့တွင်, ပါကစ္စတန် (Non-ဘာသာရေး) အဓိကအားလောကဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာအဓိကအားဖြင့်ဗြိတိသျှထံမှအမွေဆက်ခံခဲ့ကြသည်သော -Anglo-Saxon ဥပဒေတွေရှိပါတယ်။ ပို. ပို. , တိုင်းပြည်အတွက် (ပိုလစ်ဘရယ်ဖြစ်လာ) လွတ်လပ်၏ခေတ်ရေစီးကြောင်း (သို့မဟုတ်ပုံစံများ) ရှိပါတယ်။ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းနှင့်လူမှုရေးသည်းခံစိတ်လည်းတိုးပွားလာလျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့်, အများပြည်သူလိင်တူချစ်သူပါတီများနိုင်ငံအတွင်းရာအရပျကိုယူပြီးခဲ့ကြနှင့်, ဤပါတီများနှစ်ပေါင်းအတော်များများသည်အအောင်မြင်ပါပြီ။.<ref name="CITEREFGuardian1">{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/gayrights/story/0,,1730228,00.html |author=Walsh, Declan |title=Pakistani society looks other way as gay men party |publisher=The Guardian Newspaper |accessdate=2008-05-05 | location=London | date=2006-03-14}}</ref> ပါကစ္စတန်၏ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအထူးသလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာတိမ်းညွတ်သို့မဟုတ်ကျားမဝိသေသလက္ခဏာဖော်ပြထားခြင်းမရှိပါဘူး။ လိင်တူချစ်သူပါကစ္စတန်နိုင်ငံသားတွေရဲ့အခွင့်အရေးကိုထိခိုက်စေခြင်းငှါဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအတွက်အချို့သောအစိတ်အပိုင်းများရှိပါတယ်။. == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံရှိ လိင်တူချစ်သူများအခွင့်အရေး]] q9jbgn39w3tf3r4h6nj7oiinpudwc4r 1042495 1042494 2026-07-08T17:31:28Z ~2026-38660-25 145389 1042495 wikitext text/x-wiki {{rough translation}} [[Image:LGBT Ensign of Pakistan.svg|thumb|ပါကစ္စတန်၏လိင်တူချစ်သူအလံ]] [[Image:Transgender Pakistani Pride Ensign.webp|thumb|ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွက် လိင်ပြောင်းအခွင့်အရေးအလံ။]] ပါကစ္စတန်ရှိမရှိလိင်တူချစ်သူအခွင့်အရေးအနည်းငယ်ရှိပါတယ်။ 6 အောက်တိုဘာလ 1860 ခုနှစ်မှစ. က (တူညီကျား, မများ၏ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးနှင့်အတူလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအဆက်အသွယ်ရှိသည်ဖို့) လိင်တူဆက်ဆံပြုမူသောအမှုတွင်ပါဝင်ရန်တရားမဝင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယအိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်အတွင်းနှင့်မတူဘဲဤဥပဒေတွင်သေးရုပ်သိမ်းခြင်း (သို့မဟုတ်ဖယ်ရှားပစ်ဖို့ဆည်းပူး) မခံတော်မူပြီ။ လိင်တူချစ်ခြင်းလည်းပါကစ္စတန်မညီကြောင်းဒုအဖြစ်စဉ်းစားသည်။ ပါကစ္စတန်ရှိအဓိကဘာသာတရားလိင်တူချစ်သူများ၏အတည်ပြုကြပါဘူး။ ထိုကြောင့်, တိုင်းပြည်အတွက်များစွာသောလူလိင်တူဆက်ဆံခြင်းနှင့်အခြားရွေးချယ်စရာလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာတိမ်းညွတ်၏အခြားပုံစံများကိုဆန့်ကျင်ကြသည်။. ပါကစ္စတန်ကတရားဝင်အနေနဲ့အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံသည်။ သို့သော်လက်တွေ့တွင်, ပါကစ္စတန် (Non-ဘာသာရေး) အဓိကအားလောကဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာအဓိကအားဖြင့်ဗြိတိသျှထံမှအမွေဆက်ခံခဲ့ကြသည်သော -Anglo-Saxon ဥပဒေတွေရှိပါတယ်။ ပို. ပို. , တိုင်းပြည်အတွက် (ပိုလစ်ဘရယ်ဖြစ်လာ) လွတ်လပ်၏ခေတ်ရေစီးကြောင်း (သို့မဟုတ်ပုံစံများ) ရှိပါတယ်။ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းနှင့်လူမှုရေးသည်းခံစိတ်လည်းတိုးပွားလာလျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့်, အများပြည်သူလိင်တူချစ်သူပါတီများနိုင်ငံအတွင်းရာအရပျကိုယူပြီးခဲ့ကြနှင့်, ဤပါတီများနှစ်ပေါင်းအတော်များများသည်အအောင်မြင်ပါပြီ။.<ref name="CITEREFGuardian1">{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/gayrights/story/0,,1730228,00.html |author=Walsh, Declan |title=Pakistani society looks other way as gay men party |publisher=The Guardian Newspaper |accessdate=2008-05-05 | location=London | date=2006-03-14}}</ref> ပါကစ္စတန်၏ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအထူးသလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာတိမ်းညွတ်သို့မဟုတ်ကျားမဝိသေသလက္ခဏာဖော်ပြထားခြင်းမရှိပါဘူး။ လိင်တူချစ်သူပါကစ္စတန်နိုင်ငံသားတွေရဲ့အခွင့်အရေးကိုထိခိုက်စေခြင်းငှါဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအတွက်အချို့သောအစိတ်အပိုင်းများရှိပါတယ်။. == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံရှိ လိင်တူချစ်သူများအခွင့်အရေး]] lma1a82c4qazctyosbny3eu3yio0awg 0 76700 1042593 947969 2026-07-09T10:19:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042593 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=ပုဇွန်တောင်ဘူတာ | style= | type= | image=YANGON CIRCULAR RAILWAY YANGON MYANMAR JAN 2013 (8528287964).jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''ပုဇွန်တောင်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၃၈ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၂ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.786368054713748| 96.1752355920192|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 6hx64k5nabbc6btogt66lo6eca6cvm0 0 76778 1042592 947970 2026-07-09T10:18:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042592 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name=မလွှကုန်းဘူတာ | style= | type= | image= မလွှကုန်းဘူတာ.jpg | image_size=200 | image_caption= | address= [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates= | line= [[မြန်မာ့မီးရထား]] | structure= | platform= | depth= | levels= | tracks= | parking= | bicycle= | baggage_check= | opened= | closed= | rebuilt= | electrified= | ADA= | code= | owned= | zone= | former= | passengers= | pass_year= | pass_percent= | pass_system= | mpassengers= }} '''မလွှကုန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထား|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း]]တွင် ပါဝင်သော တာမွေမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ရေတွက်သော် ၃၇ ခုမြောက် ဘူတာရုံ ဖြစ်ပြီး၊ အပြန်ရေတွက်သော် ၃ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတလျှောက် ရပ်နားသော ဘူတာရုံ စုစုပေါင်း ၃၈ ခု ရှိသည်။ ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> File:View of Ma Hlwa Gone Railway Station.jpg </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.80275215635794|96.18170914176162|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 900mj3ku6fqn2wrcu5mtuigfu6atf3t 828 78912 1042612 795802 2026-07-09T11:50:29Z Uzume 3478 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q24733825|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1042612 Scribunto text/plain -- Original module located at [[:en:Module:Wd]] and [[:en:Module:Wd/i18n]]. require("strict") local p = {} local module_arg = ... local i18n local i18nPath local function loadI18n(aliasesP, frame) local title if frame then -- current module invoked by page/template, get its title from frame title = frame:getTitle() else -- current module included by other module, get its title from ... title = module_arg end if not i18n then i18nPath = title .. "/i18n" i18n = require(i18nPath).init(aliasesP) end end p.claimCommands = { property = "property", properties = "properties", qualifier = "qualifier", qualifiers = "qualifiers", reference = "reference", references = "references" } p.generalCommands = { label = "label", title = "title", description = "description", alias = "alias", aliases = "aliases", badge = "badge", badges = "badges" } p.flags = { linked = "linked", short = "short", raw = "raw", multilanguage = "multilanguage", unit = "unit", ------------- preferred = "preferred", normal = "normal", deprecated = "deprecated", best = "best", future = "future", current = "current", former = "former", edit = "edit", editAtEnd = "edit@end", mdy = "mdy", single = "single", sourced = "sourced" } p.args = { eid = "eid", page = "page", date = "date", globalSiteId = "globalSiteId" } local aliasesP = { coord = "P625", ----------------------- image = "P18", author = "P50", authorNameString = "P2093", publisher = "P123", importedFrom = "P143", wikimediaImportURL = "P4656", statedIn = "P248", pages = "P304", language = "P407", hasPart = "P527", publicationDate = "P577", startTime = "P580", endTime = "P582", chapter = "P792", retrieved = "P813", referenceURL = "P854", sectionVerseOrParagraph = "P958", archiveURL = "P1065", title = "P1476", formatterURL = "P1630", quote = "P1683", shortName = "P1813", definingFormula = "P2534", archiveDate = "P2960", inferredFrom = "P3452", typeOfReference = "P3865", column = "P3903", subjectNamedAs = "P1810", wikidataProperty = "P1687", publishedIn = "P1433", lastUpdate = "P5017" } local aliasesQ = { percentage = "Q11229", prolepticJulianCalendar = "Q1985786", citeWeb = "Q5637226", citeQ = "Q22321052" } local parameters = { property = "%p", qualifier = "%q", reference = "%r", alias = "%a", badge = "%b", separator = "%s", general = "%x" } local formats = { property = "%p[%s][%r]", qualifier = "%q[%s][%r]", reference = "%r", propertyWithQualifier = "%p[ <span style=\"font-size:85\\%\">(%q)</span>][%s][%r]", alias = "%a[%s]", badge = "%b[%s]" } local hookNames = { -- {level_1, level_2} [parameters.property] = {"getProperty"}, [parameters.reference] = {"getReferences", "getReference"}, [parameters.qualifier] = {"getAllQualifiers"}, [parameters.qualifier.."\\d"] = {"getQualifiers", "getQualifier"}, [parameters.alias] = {"getAlias"}, [parameters.badge] = {"getBadge"} } -- default value objects, should NOT be mutated but instead copied local defaultSeparators = { ["sep"] = {" "}, ["sep%s"] = {","}, ["sep%q"] = {"; "}, ["sep%q\\d"] = {", "}, ["sep%r"] = nil, -- none ["punc"] = nil -- none } local rankTable = { ["preferred"] = 1, ["normal"] = 2, ["deprecated"] = 3 } local function replaceAlias(id) if aliasesP[id] then id = aliasesP[id] end return id end local function errorText(code, ...) local text = i18n["errors"][code] if arg then text = mw.ustring.format(text, unpack(arg)) end return text end local function throwError(errorMessage, ...) error(errorText(errorMessage, unpack(arg))) end local function replaceDecimalMark(num) return mw.ustring.gsub(num, "[.]", i18n['numeric']['decimal-mark'], 1) end local function padZeros(num, numDigits) local numZeros local negative = false if num < 0 then negative = true num = num * -1 end num = tostring(num) numZeros = numDigits - num:len() for _ = 1, numZeros do num = "0"..num end if negative then num = "-"..num end return num end local function replaceSpecialChar(chr) if chr == '_' then -- replace underscores with spaces return ' ' else return chr end end local function replaceSpecialChars(str) local chr local esc = false local strOut = "" for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then esc = true else strOut = strOut .. replaceSpecialChar(chr) end else strOut = strOut .. chr esc = false end end return strOut end local function buildWikilink(target, label) if not label or target == label then return "[[" .. target .. "]]" else return "[[" .. target .. "|" .. label .. "]]" end end -- used to make frame.args mutable, to replace #frame.args (which is always 0) -- with the actual amount and to simply copy tables local function copyTable(tIn) if not tIn then return nil end local tOut = {} for i, v in pairs(tIn) do tOut[i] = v end return tOut end -- used to merge output arrays together; -- note that it currently mutates the first input array local function mergeArrays(a1, a2) for i = 1, #a2 do a1[#a1 + 1] = a2[i] end return a1 end local function split(str, del) local out = {} local i, j = str:find(del) if i and j then out[1] = str:sub(1, i - 1) out[2] = str:sub(j + 1) else out[1] = str end return out end local function parseWikidataURL(url) local id if url:match('^http[s]?://') then id = split(url, "Q") if id[2] then return "Q" .. id[2] end end return nil end local function parseDate(dateStr, precision) precision = precision or "d" local i, j, index, ptr local parts = {nil, nil, nil} if dateStr == nil then return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end -- 'T' for snak values, '/' for outputs with '/Julian' attached i, j = dateStr:find("[T/]") if i then dateStr = dateStr:sub(1, i-1) end local from = 1 if dateStr:sub(1,1) == "-" then -- this is a negative number, look further ahead from = 2 end index = 1 ptr = 1 i, j = dateStr:find("-", from) if i then -- year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) -- explicitly give base 10 to prevent error if parts[index] == -0 then parts[index] = tonumber("0") -- for some reason, 'parts[index] = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end if precision == "y" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 i, j = dateStr:find("-", ptr) if i then -- month parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr, i-1), 10) if precision == "m" then -- we're done return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end index = index + 1 ptr = i + 1 end end if dateStr:sub(ptr) ~= "" then -- day if we have month, month if we have year, or year parts[index] = tonumber(dateStr:sub(ptr), 10) end return parts[1], parts[2], parts[3] -- year, month, day end local function datePrecedesDate(aY, aM, aD, bY, bM, bD) if aY == nil or bY == nil then return nil end aM = aM or 1 aD = aD or 1 bM = bM or 1 bD = bD or 1 if aY < bY then return true end if aY > bY then return false end if aM < bM then return true end if aM > bM then return false end if aD < bD then return true end return false end local function getHookName(param, index) if hookNames[param] then return hookNames[param][index] elseif param:len() > 2 then return hookNames[param:sub(1, 2).."\\d"][index] else return nil end end local function alwaysTrue() return true end -- The following function parses a format string. -- -- The example below shows how a parsed string is structured in memory. -- Variables other than 'str' and 'child' are left out for clarity's sake. -- -- Example: -- "A %p B [%s[%q1]] C [%r] D" -- -- Structure: -- [ -- { -- str = "A " -- }, -- { -- str = "%p" -- }, -- { -- str = " B ", -- child = -- [ -- { -- str = "%s", -- child = -- [ -- { -- str = "%q1" -- } -- ] -- } -- ] -- }, -- { -- str = " C ", -- child = -- [ -- { -- str = "%r" -- } -- ] -- }, -- { -- str = " D" -- } -- ] -- local function parseFormat(str) local chr, esc, param, root, cur, prev, new local params = {} local function newObject(array) local obj = {} -- new object obj.str = "" array[#array + 1] = obj -- array{object} obj.parent = array return obj end local function endParam() if param > 0 then if cur.str ~= "" then cur.str = "%"..cur.str cur.param = true params[cur.str] = true cur.parent.req[cur.str] = true prev = cur cur = newObject(cur.parent) end param = 0 end end root = {} -- array root.req = {} cur = newObject(root) prev = nil esc = false param = 0 for i = 1, #str do chr = str:sub(i,i) if not esc then if chr == '\\' then endParam() esc = true elseif chr == '%' then endParam() if cur.str ~= "" then cur = newObject(cur.parent) end param = 2 elseif chr == '[' then endParam() if prev and cur.str == "" then table.remove(cur.parent) cur = prev end cur.child = {} -- new array cur.child.req = {} cur.child.parent = cur cur = newObject(cur.child) elseif chr == ']' then endParam() if cur.parent.parent then new = newObject(cur.parent.parent.parent) if cur.str == "" then table.remove(cur.parent) end cur = new end else if param > 1 then param = param - 1 elseif param == 1 then if not chr:match('%d') then endParam() end end cur.str = cur.str .. replaceSpecialChar(chr) end else cur.str = cur.str .. chr esc = false end prev = nil end endParam() -- make sure that at least one required parameter has been defined if not next(root.req) then throwError("missing-required-parameter") end -- make sure that the separator parameter "%s" is not amongst the required parameters if root.req[parameters.separator] then throwError("extra-required-parameter", parameters.separator) end return root, params end local function sortOnRank(claims) local rankPos local ranks = {{}, {}, {}, {}} -- preferred, normal, deprecated, (default) local sorted = {} for _, v in ipairs(claims) do rankPos = rankTable[v.rank] or 4 ranks[rankPos][#ranks[rankPos] + 1] = v end sorted = ranks[1] sorted = mergeArrays(sorted, ranks[2]) sorted = mergeArrays(sorted, ranks[3]) return sorted end local function isValueInTable(searchedItem, inputTable) for _, item in pairs(inputTable) do if item == searchedItem then return true end end return false end local Config = {} -- allows for recursive calls function Config:new() local cfg = {} setmetatable(cfg, self) self.__index = self cfg.separators = { -- single value objects wrapped in arrays so that we can pass by reference ["sep"] = {copyTable(defaultSeparators["sep"])}, ["sep%s"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%s"])}, ["sep%q"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q"])}, ["sep%r"] = {copyTable(defaultSeparators["sep%r"])}, ["punc"] = {copyTable(defaultSeparators["punc"])} } cfg.entity = nil cfg.entityID = nil cfg.propertyID = nil cfg.propertyValue = nil cfg.qualifierIDs = {} cfg.qualifierIDsAndValues = {} cfg.bestRank = true cfg.ranks = {true, true, false} -- preferred = true, normal = true, deprecated = false cfg.foundRank = #cfg.ranks cfg.flagBest = false cfg.flagRank = false cfg.periods = {true, true, true} -- future = true, current = true, former = true cfg.flagPeriod = false cfg.atDate = {parseDate(os.date('!%Y-%m-%d'))} -- today as {year, month, day} cfg.mdyDate = false cfg.singleClaim = false cfg.sourcedOnly = false cfg.editable = false cfg.editAtEnd = false cfg.inSitelinks = false cfg.langCode = mw.language.getContentLanguage().code cfg.langName = mw.language.fetchLanguageName(cfg.langCode, cfg.langCode) cfg.langObj = mw.language.new(cfg.langCode) cfg.siteID = mw.wikibase.getGlobalSiteId() cfg.states = {} cfg.states.qualifiersCount = 0 cfg.curState = nil cfg.prefetchedRefs = nil return cfg end local State = {} function State:new(cfg, type) local stt = {} setmetatable(stt, self) self.__index = self stt.conf = cfg stt.type = type stt.results = {} stt.parsedFormat = {} stt.separator = {} stt.movSeparator = {} stt.puncMark = {} stt.linked = false stt.rawValue = false stt.shortName = false stt.anyLanguage = false stt.unitOnly = false stt.singleValue = false return stt end -- if id == nil then item connected to current page is used function Config:getLabel(id, raw, link, short) local label = nil local prefix, title= "", nil if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if not id then return "" end end id = id:upper() -- just to be sure if raw then -- check if given id actually exists if mw.wikibase.isValidEntityId(id) and mw.wikibase.entityExists(id) then label = id end prefix, title = "d:Special:EntityPage/", label -- may be nil else -- try short name first if requested if short then label = p._property{aliasesP.shortName, [p.args.eid] = id} -- get short name if label == "" then label = nil end end -- get label if not label then label = mw.wikibase.getLabel(id) end end if not label then label = "" elseif link then -- build a link if requested if not title then if id:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(id) elseif id:sub(1,1) == "P" then -- properties have no sitelink, link to Wikidata instead prefix, title = "d:Special:EntityPage/", id end end label = mw.text.nowiki(label) -- escape raw label text so it cannot be wikitext markup if title then label = buildWikilink(prefix .. title, label) end end return label end function Config:getEditIcon() local value = "" local prefix = "" local front = "&nbsp;" local back = "" if self.entityID:sub(1,1) == "P" then prefix = "Property:" end if self.editAtEnd then front = '<span style="float:' if self.langObj:isRTL() then front = front .. 'left' else front = front .. 'right' end front = front .. '">' back = '</span>' end value = "[[File:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg|frameless|text-top|10px|alt=" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "|link=https://www.wikidata.org/wiki/" .. prefix .. self.entityID .. "?uselang=" .. self.langCode if self.propertyID then value = value .. "#" .. self.propertyID elseif self.inSitelinks then value = value .. "#sitelinks-wikipedia" end value = value .. "|" .. i18n['info']['edit-on-wikidata'] .. "]]" return front .. value .. back end -- used to create the final output string when it's all done, so that for references the -- function extensionTag("ref", ...) is only called when they really ended up in the final output function Config:concatValues(valuesArray) local outString = "" local j, skip for i = 1, #valuesArray do -- check if this is a reference if valuesArray[i].refHash then j = i - 1 skip = false -- skip this reference if it is part of a continuous row of references that already contains the exact same reference while valuesArray[j] and valuesArray[j].refHash do if valuesArray[i].refHash == valuesArray[j].refHash then skip = true break end j = j - 1 end if not skip then -- add <ref> tag with the reference's hash as its name (to deduplicate references) outString = outString .. mw.getCurrentFrame():extensionTag("ref", valuesArray[i][1], {name = valuesArray[i].refHash}) end else outString = outString .. valuesArray[i][1] end end return outString end function Config:convertUnit(unit, raw, link, short, unitOnly) local space = " " local label = "" local itemID if unit == "" or unit == "1" then return nil end if unitOnly then space = "" end itemID = parseWikidataURL(unit) if itemID then if itemID == aliasesQ.percentage then return "%" else label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label ~= "" then return space .. label end end end return "" end function State:getValue(snak) return self.conf:getValue(snak, self.rawValue, self.linked, self.shortName, self.anyLanguage, self.unitOnly, false, self.type:sub(1,2)) end function Config:getValue(snak, raw, link, short, anyLang, unitOnly, noSpecial, type) if snak.snaktype == 'value' then local datatype = snak.datavalue.type local subtype = snak.datatype local datavalue = snak.datavalue.value if datatype == 'string' then if subtype == 'url' and link then -- create link explicitly if raw then -- will render as a linked number like [1] return "[" .. datavalue .. "]" else return "[" .. datavalue .. " " .. datavalue .. "]" end elseif subtype == 'commonsMedia' then if link then return buildWikilink("c:File:" .. datavalue, datavalue) elseif not raw then return "[[File:" .. datavalue .. "]]" else return datavalue end elseif subtype == 'geo-shape' and link then return buildWikilink("c:" .. datavalue, datavalue) elseif subtype == 'math' and not raw then local attribute = nil if (type == parameters.property or (type == parameters.qualifier and self.propertyID == aliasesP.hasPart)) and snak.property == aliasesP.definingFormula then attribute = {qid = self.entityID} end return mw.getCurrentFrame():extensionTag("math", datavalue, attribute) elseif subtype == 'external-id' and link then local url = p._property{aliasesP.formatterURL, [p.args.eid] = snak.property} -- get formatter URL if url ~= "" then url = mw.ustring.gsub(url, "$1", datavalue) return "[" .. url .. " " .. datavalue .. "]" else return datavalue end else return datavalue end elseif datatype == 'monolingualtext' then if anyLang or datavalue['language'] == self.langCode then return datavalue['text'] else return nil end elseif datatype == 'quantity' then local value = "" local unit if not unitOnly then -- get value and strip + signs from front value = mw.ustring.gsub(datavalue['amount'], "^%+(.+)$", "%1") if raw then return value end -- replace decimal mark based on locale value = replaceDecimalMark(value) -- add delimiters for readability value = i18n.addDelimiters(value) end unit = self:convertUnit(datavalue['unit'], raw, link, short, unitOnly) if unit then value = value .. unit end return value elseif datatype == 'time' then local y, m, d, p, yDiv, yRound, yFull, value, calendarID, dateStr local yFactor = 1 local sign = 1 local prefix = "" local suffix = "" local mayAddCalendar = false local calendar = "" local precision = datavalue['precision'] if precision == 11 then p = "d" elseif precision == 10 then p = "m" else p = "y" yFactor = 10^(9-precision) end y, m, d = parseDate(datavalue['time'], p) if y < 0 then sign = -1 y = y * sign end -- if precision is tens/hundreds/thousands/millions/billions of years if precision <= 8 then yDiv = y / yFactor -- if precision is tens/hundreds/thousands of years if precision >= 6 then mayAddCalendar = true if precision <= 7 then -- round centuries/millenniums up (e.g. 20th century or 3rd millennium) yRound = math.ceil(yDiv) if not raw then if precision == 6 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['millennium'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['century'] end suffix = i18n.getOrdinalSuffix(yRound) .. suffix else -- if not verbose, take the first year of the century/millennium -- (e.g. 1901 for 20th century or 2001 for 3rd millennium) yRound = (yRound - 1) * yFactor + 1 end else -- precision == 8 -- round decades down (e.g. 2010s) yRound = math.floor(yDiv) * yFactor if not raw then prefix = i18n['datetime']['prefixes']['decade-period'] suffix = i18n['datetime']['suffixes']['decade-period'] end end if raw and sign < 0 then -- if BCE then compensate for "counting backwards" -- (e.g. -2019 for 2010s BCE, -2000 for 20th century BCE or -3000 for 3rd millennium BCE) yRound = yRound + yFactor - 1 end else local yReFactor, yReDiv, yReRound -- round to nearest for tens of thousands of years or more yRound = math.floor(yDiv + 0.5) if yRound == 0 then if precision <= 2 and y ~= 0 then yReFactor = 1e6 yReDiv = y / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years only if we have a whole number of them precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end if yRound == 0 then -- otherwise, take the unrounded (original) number of years precision = 5 yFactor = 1 yRound = y mayAddCalendar = true end end if precision >= 1 and y ~= 0 then yFull = yRound * yFactor yReFactor = 1e9 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to billions of years if we're in that range precision = 0 yFactor = yReFactor yRound = yReRound else yReFactor = 1e6 yReDiv = yFull / yReFactor yReRound = math.floor(yReDiv + 0.5) if yReDiv == yReRound then -- change precision to millions of years if we're in that range precision = 3 yFactor = yReFactor yRound = yReRound end end end if not raw then if precision == 3 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['million-years'] elseif precision == 0 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['billion-years'] else yRound = yRound * yFactor if yRound == 1 then suffix = i18n['datetime']['suffixes']['year'] else suffix = i18n['datetime']['suffixes']['years'] end end else yRound = yRound * yFactor end end else yRound = y mayAddCalendar = true end if mayAddCalendar then calendarID = parseWikidataURL(datavalue['calendarmodel']) if calendarID and calendarID == aliasesQ.prolepticJulianCalendar then if not raw then if link then calendar = " ("..buildWikilink(i18n['datetime']['julian-calendar'], i18n['datetime']['julian'])..")" else calendar = " ("..i18n['datetime']['julian']..")" end else calendar = "/"..i18n['datetime']['julian'] end end end if not raw then local ce = nil if sign < 0 then ce = i18n['datetime']['BCE'] elseif precision <= 5 then ce = i18n['datetime']['CE'] end if ce then if link then ce = buildWikilink(i18n['datetime']['common-era'], ce) end suffix = suffix .. " " .. ce end value = tostring(yRound) if m then dateStr = self.langObj:formatDate("F", "1-"..m.."-1") if d then if self.mdyDate then dateStr = dateStr .. " " .. d .. "," else dateStr = d .. " " .. dateStr end end value = dateStr .. " " .. value end value = prefix .. value .. suffix .. calendar else value = padZeros(yRound * sign, 4) if m then value = value .. "-" .. padZeros(m, 2) if d then value = value .. "-" .. padZeros(d, 2) end end value = value .. calendar end return value elseif datatype == 'globecoordinate' then -- logic from https://github.com/DataValues/Geo (v4.0.1) local precision, unitsPerDegree, numDigits, strFormat, value, globe local latitude, latConv, latValue, latLink local longitude, lonConv, lonValue, lonLink local latDirection, latDirectionN, latDirectionS, latDirectionEN local lonDirection, lonDirectionE, lonDirectionW, lonDirectionEN local degSymbol, minSymbol, secSymbol, separator local latDegrees = nil local latMinutes = nil local latSeconds = nil local lonDegrees = nil local lonMinutes = nil local lonSeconds = nil local latDegSym = "" local latMinSym = "" local latSecSym = "" local lonDegSym = "" local lonMinSym = "" local lonSecSym = "" local latDirectionEN_N = "N" local latDirectionEN_S = "S" local lonDirectionEN_E = "E" local lonDirectionEN_W = "W" if not raw then latDirectionN = i18n['coord']['latitude-north'] latDirectionS = i18n['coord']['latitude-south'] lonDirectionE = i18n['coord']['longitude-east'] lonDirectionW = i18n['coord']['longitude-west'] degSymbol = i18n['coord']['degrees'] minSymbol = i18n['coord']['minutes'] secSymbol = i18n['coord']['seconds'] separator = i18n['coord']['separator'] else latDirectionN = latDirectionEN_N latDirectionS = latDirectionEN_S lonDirectionE = lonDirectionEN_E lonDirectionW = lonDirectionEN_W degSymbol = "/" minSymbol = "/" secSymbol = "/" separator = "/" end latitude = datavalue['latitude'] longitude = datavalue['longitude'] if latitude < 0 then latDirection = latDirectionS latDirectionEN = latDirectionEN_S latitude = math.abs(latitude) else latDirection = latDirectionN latDirectionEN = latDirectionEN_N end if longitude < 0 then lonDirection = lonDirectionW lonDirectionEN = lonDirectionEN_W longitude = math.abs(longitude) else lonDirection = lonDirectionE lonDirectionEN = lonDirectionEN_E end precision = datavalue['precision'] if not precision or precision <= 0 then precision = 1 / 3600 -- precision not set (correctly), set to arcsecond end -- remove insignificant detail latitude = math.floor(latitude / precision + 0.5) * precision longitude = math.floor(longitude / precision + 0.5) * precision if precision >= 1 - (1 / 60) and precision < 1 then precision = 1 elseif precision >= (1 / 60) - (1 / 3600) and precision < (1 / 60) then precision = 1 / 60 end if precision >= 1 then unitsPerDegree = 1 elseif precision >= (1 / 60) then unitsPerDegree = 60 else unitsPerDegree = 3600 end numDigits = math.ceil(-math.log10(unitsPerDegree * precision)) if numDigits <= 0 then numDigits = tonumber("0") -- for some reason, 'numDigits = 0' may actually store '-0', so parse from string instead end strFormat = "%." .. numDigits .. "f" if precision >= 1 then latDegrees = strFormat:format(latitude) lonDegrees = strFormat:format(longitude) if not raw then latDegSym = replaceDecimalMark(latDegrees) .. degSymbol lonDegSym = replaceDecimalMark(lonDegrees) .. degSymbol else latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol end else latConv = math.floor(latitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits lonConv = math.floor(longitude * unitsPerDegree * 10^numDigits + 0.5) / 10^numDigits if precision >= (1 / 60) then latMinutes = latConv lonMinutes = lonConv else latSeconds = latConv lonSeconds = lonConv latMinutes = math.floor(latSeconds / 60) lonMinutes = math.floor(lonSeconds / 60) latSeconds = strFormat:format(latSeconds - (latMinutes * 60)) lonSeconds = strFormat:format(lonSeconds - (lonMinutes * 60)) if not raw then latSecSym = replaceDecimalMark(latSeconds) .. secSymbol lonSecSym = replaceDecimalMark(lonSeconds) .. secSymbol else latSecSym = latSeconds .. secSymbol lonSecSym = lonSeconds .. secSymbol end end latDegrees = math.floor(latMinutes / 60) lonDegrees = math.floor(lonMinutes / 60) latDegSym = latDegrees .. degSymbol lonDegSym = lonDegrees .. degSymbol latMinutes = latMinutes - (latDegrees * 60) lonMinutes = lonMinutes - (lonDegrees * 60) if precision >= (1 / 60) then latMinutes = strFormat:format(latMinutes) lonMinutes = strFormat:format(lonMinutes) if not raw then latMinSym = replaceDecimalMark(latMinutes) .. minSymbol lonMinSym = replaceDecimalMark(lonMinutes) .. minSymbol else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end else latMinSym = latMinutes .. minSymbol lonMinSym = lonMinutes .. minSymbol end end latValue = latDegSym .. latMinSym .. latSecSym .. latDirection lonValue = lonDegSym .. lonMinSym .. lonSecSym .. lonDirection value = latValue .. separator .. lonValue if link then globe = parseWikidataURL(datavalue['globe']) if globe then globe = mw.wikibase.getLabelByLang(globe, "en"):lower() else globe = "earth" end latLink = table.concat({latDegrees, latMinutes, latSeconds}, "_") lonLink = table.concat({lonDegrees, lonMinutes, lonSeconds}, "_") value = "[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language="..self.langCode.."&params="..latLink.."_"..latDirectionEN.."_"..lonLink.."_"..lonDirectionEN.."_globe:"..globe.." "..value.."]" end return value elseif datatype == 'wikibase-entityid' then local label local itemID = datavalue['numeric-id'] if subtype == 'wikibase-item' then itemID = "Q" .. itemID elseif subtype == 'wikibase-property' then itemID = "P" .. itemID else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', subtype) .. '</strong>' end label = self:getLabel(itemID, raw, link, short) if label == "" then label = nil end return label else return '<strong class="error">' .. errorText('unknown-data-type', datatype) .. '</strong>' end elseif snak.snaktype == 'somevalue' and not noSpecial then if raw then return " " -- single space represents 'somevalue' else return i18n['values']['unknown'] end elseif snak.snaktype == 'novalue' and not noSpecial then if raw then return "" -- empty string represents 'novalue' else return i18n['values']['none'] end else return nil end end function Config:getSingleRawQualifier(claim, qualifierID) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[qualifierID] end if qualifiers and qualifiers[1] then return self:getValue(qualifiers[1], true) -- raw = true else return nil end end function Config:snakEqualsValue(snak, value) local snakValue = self:getValue(snak, true) -- raw = true if snakValue and snak.snaktype == 'value' and snak.datavalue.type == 'wikibase-entityid' then value = value:upper() end return snakValue == value end function Config:setRank(rank) local rankPos if rank == p.flags.best then self.bestRank = true self.flagBest = true -- mark that 'best' flag was given return end if rank:sub(1,9) == p.flags.preferred then rankPos = 1 elseif rank:sub(1,6) == p.flags.normal then rankPos = 2 elseif rank:sub(1,10) == p.flags.deprecated then rankPos = 3 else return end -- one of the rank flags was given, check if another one was given before if not self.flagRank then self.ranks = {false, false, false} -- no other rank flag given before, so unset ranks self.bestRank = self.flagBest -- unsets bestRank only if 'best' flag was not given before self.flagRank = true -- mark that a rank flag was given end if rank:sub(-1) == "+" then for i = rankPos, 1, -1 do self.ranks[i] = true end elseif rank:sub(-1) == "-" then for i = rankPos, #self.ranks do self.ranks[i] = true end else self.ranks[rankPos] = true end end function Config:setPeriod(period) local periodPos if period == p.flags.future then periodPos = 1 elseif period == p.flags.current then periodPos = 2 elseif period == p.flags.former then periodPos = 3 else return end -- one of the period flags was given, check if another one was given before if not self.flagPeriod then self.periods = {false, false, false} -- no other period flag given before, so unset periods self.flagPeriod = true -- mark that a period flag was given end self.periods[periodPos] = true end function Config:qualifierMatches(claim, id, value) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[id] end if qualifiers then for _, v in pairs(qualifiers) do if self:snakEqualsValue(v, value) then return true end end elseif value == "" then -- if the qualifier is not present then treat it the same as the special value 'novalue' return true end return false end function Config:rankMatches(rankPos) if self.bestRank then return (self.ranks[rankPos] and self.foundRank >= rankPos) else return self.ranks[rankPos] end end function Config:timeMatches(claim) local startTime = nil local startTimeY = nil local startTimeM = nil local startTimeD = nil local endTime = nil local endTimeY = nil local endTimeM = nil local endTimeD = nil if self.periods[1] and self.periods[2] and self.periods[3] then -- any time return true end startTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.startTime) if startTime and startTime ~= "" and startTime ~= " " then startTimeY, startTimeM, startTimeD = parseDate(startTime) end endTime = self:getSingleRawQualifier(claim, aliasesP.endTime) if endTime and endTime ~= "" and endTime ~= " " then endTimeY, endTimeM, endTimeD = parseDate(endTime) end if startTimeY ~= nil and endTimeY ~= nil and datePrecedesDate(endTimeY, endTimeM, endTimeD, startTimeY, startTimeM, startTimeD) then -- invalidate end time if it precedes start time endTimeY = nil endTimeM = nil endTimeD = nil end if self.periods[1] then -- future if startTimeY and datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD) then return true end end if self.periods[2] then -- current if (startTimeY == nil or not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], startTimeY, startTimeM, startTimeD)) and (endTimeY == nil or datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD)) then return true end end if self.periods[3] then -- former if endTimeY and not datePrecedesDate(self.atDate[1], self.atDate[2], self.atDate[3], endTimeY, endTimeM, endTimeD) then return true end end return false end function Config:processFlag(flag) if not flag then return false end if flag == p.flags.linked then self.curState.linked = true return true elseif flag == p.flags.raw then self.curState.rawValue = true if self.curState == self.states[parameters.reference] then -- raw reference values end with periods and require a separator (other than none) self.separators["sep%r"][1] = {" "} end return true elseif flag == p.flags.short then self.curState.shortName = true return true elseif flag == p.flags.multilanguage then self.curState.anyLanguage = true return true elseif flag == p.flags.unit then self.curState.unitOnly = true return true elseif flag == p.flags.mdy then self.mdyDate = true return true elseif flag == p.flags.single then self.singleClaim = true return true elseif flag == p.flags.sourced then self.sourcedOnly = true return true elseif flag == p.flags.edit then self.editable = true return true elseif flag == p.flags.editAtEnd then self.editable = true self.editAtEnd = true return true elseif flag == p.flags.best or flag:match('^'..p.flags.preferred..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.normal..'[+-]?$') or flag:match('^'..p.flags.deprecated..'[+-]?$') then self:setRank(flag) return true elseif flag == p.flags.future or flag == p.flags.current or flag == p.flags.former then self:setPeriod(flag) return true elseif flag == "" then -- ignore empty flags and carry on return true else return false end end function Config:processFlagOrCommand(flag) local param = "" if not flag then return false end if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.properties then param = parameters.property elseif flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.qualifiers then self.states.qualifiersCount = self.states.qualifiersCount + 1 param = parameters.qualifier .. self.states.qualifiersCount self.separators["sep"..param] = {copyTable(defaultSeparators["sep%q\\d"])} elseif flag == p.claimCommands.reference or flag == p.claimCommands.references then param = parameters.reference else return self:processFlag(flag) end if self.states[param] then return false end -- create a new state for each command self.states[param] = State:new(self, param) -- use "%x" as the general parameter name self.states[param].parsedFormat = parseFormat(parameters.general) -- will be overwritten for param=="%p" -- set the separator self.states[param].separator = self.separators["sep"..param] -- will be nil for param=="%p", which will be set separately if flag == p.claimCommands.property or flag == p.claimCommands.qualifier or flag == p.claimCommands.reference then self.states[param].singleValue = true end self.curState = self.states[param] return true end function Config:processSeparators(args) local sep for i, v in pairs(self.separators) do if args[i] then sep = replaceSpecialChars(args[i]) if sep ~= "" then self.separators[i][1] = {sep} else self.separators[i][1] = nil end end end end function Config:setFormatAndSeparators(state, parsedFormat) state.parsedFormat = parsedFormat state.separator = self.separators["sep"] state.movSeparator = self.separators["sep"..parameters.separator] state.puncMark = self.separators["punc"] end -- determines if a claim has references by prefetching them from the claim using getReferences, -- which applies some filtering that determines if a reference is actually returned, -- and caches the references for later use function State:isSourced(claim) self.conf.prefetchedRefs = self:getReferences(claim) return (#self.conf.prefetchedRefs > 0) end function State:resetCaches() -- any prefetched references of the previous claim must not be used self.conf.prefetchedRefs = nil end function State:claimMatches(claim) local matches, rankPos -- first of all, reset any cached values used for the previous claim self:resetCaches() -- if a property value was given, check if it matches the claim's property value if self.conf.propertyValue then matches = self.conf:snakEqualsValue(claim.mainsnak, self.conf.propertyValue) else matches = true end -- if any qualifier values were given, check if each matches one of the claim's qualifier values for i, v in pairs(self.conf.qualifierIDsAndValues) do matches = (matches and self.conf:qualifierMatches(claim, i, v)) end -- check if the claim's rank and time period match rankPos = rankTable[claim.rank] or 4 matches = (matches and self.conf:rankMatches(rankPos) and self.conf:timeMatches(claim)) -- if only claims with references must be returned, check if this one has any if self.conf.sourcedOnly then matches = (matches and self:isSourced(claim)) -- prefetches and caches references end return matches, rankPos end function State:out() local result -- collection of arrays with value objects local valuesArray -- array with value objects local sep = nil -- value object local out = {} -- array with value objects local function walk(formatTable, result) local valuesArray = {} -- array with value objects for i, v in pairs(formatTable.req) do if not result[i] or not result[i][1] then -- we've got no result for a parameter that is required on this level, -- so skip this level (and its children) by returning an empty result return {} end end for _, v in ipairs(formatTable) do if v.param then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, result[v.str]) elseif v.str ~= "" then valuesArray[#valuesArray + 1] = {v.str} end if v.child then valuesArray = mergeArrays(valuesArray, walk(v.child, result)) end end return valuesArray end -- iterate through the results from back to front, so that we know when to add separators for i = #self.results, 1, -1 do result = self.results[i] -- if there is already some output, then add the separators if #out > 0 then sep = self.separator[1] -- fixed separator result[parameters.separator] = {self.movSeparator[1]} -- movable separator else sep = nil result[parameters.separator] = {self.puncMark[1]} -- optional punctuation mark end valuesArray = walk(self.parsedFormat, result) if #valuesArray > 0 then if sep then valuesArray[#valuesArray + 1] = sep end out = mergeArrays(valuesArray, out) end end -- reset state before next iteration self.results = {} return out end -- level 1 hook function State:getProperty(claim) local value = {self:getValue(claim.mainsnak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getQualifiers(claim, param) local qualifiers if claim.qualifiers then qualifiers = claim.qualifiers[self.conf.qualifierIDs[param]] end if qualifiers then -- iterate through claim's qualifier statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[param]:iterate(qualifiers, {[parameters.general] = hookNames[parameters.qualifier.."\\d"][2], count = 1}) -- pass qualifier state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getQualifier(snak) local value = {self:getValue(snak)} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getAllQualifiers(claim, param, result, hooks) local out = {} -- array with value objects local sep = self.conf.separators["sep"..parameters.qualifier][1] -- value object -- iterate through the output of the separate "qualifier(s)" commands for i = 1, self.conf.states.qualifiersCount do -- if a hook has not been called yet, call it now if not result[parameters.qualifier..i] then self:callHook(parameters.qualifier..i, hooks, claim, result) end -- if there is output for this particular "qualifier(s)" command, then add it if result[parameters.qualifier..i] and result[parameters.qualifier..i][1] then -- if there is already some output, then add the separator if #out > 0 and sep then out[#out + 1] = sep end out = mergeArrays(out, result[parameters.qualifier..i]) end end return out end -- level 1 hook function State:getReferences(claim) if self.conf.prefetchedRefs then -- return references that have been prefetched by isSourced return self.conf.prefetchedRefs end if claim.references then -- iterate through claim's reference statements to collect their values; -- return array with multiple value objects return self.conf.states[parameters.reference]:iterate(claim.references, {[parameters.general] = hookNames[parameters.reference][2], count = 1}) -- pass reference state with level 2 hook else return {} -- return empty array end end -- level 2 hook function State:getReference(statement) local citeParamMapping = i18n['cite']['param-mapping'] local citeConfig = i18n['cite']['config'] local citeTypes = i18n['cite']['output-types'] -- will hold rendered properties of the reference which are not directly from statement.snaks, -- Namely, is URL generated from an external ID. local additionalProcessedProperties = {} -- for each citation type, there will be an associative array that associates lists of rendered properties -- to citation-template parameters local candidateParams = {} -- like above, but only associates one rendered property to each parameter; if the above variable -- contains more strings for a parameter, the strings will be assigned to numbered params (e.g. "author1") local citeParams = {} local citeErrors = {} local referenceEmpty = true -- will be set to false if at least one parameter is left unremoved local version = 12 -- increment this each time the below logic is changed to avoid conflict errors if not statement.snaks then return {} end -- don't use bot-added references referencing Wikimedia projects or containing "inferred from" (such references are not usable on Wikipedia) if statement.snaks[aliasesP.importedFrom] or statement.snaks[aliasesP.wikimediaImportURL] or statement.snaks[aliasesP.inferredFrom] then return {} end -- don't include "type of reference" if statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] then statement.snaks[aliasesP.typeOfReference] = nil end -- don't include "image" to prevent littering if statement.snaks[aliasesP.image] then statement.snaks[aliasesP.image] = nil end -- don't include "language" if it is equal to the local one if self:getReferenceDetail(statement.snaks, aliasesP.language) == self.conf.langName then statement.snaks[aliasesP.language] = nil end if statement.snaks[aliasesP.statedIn] and not statement.snaks[aliasesP.referenceURL] then -- "stated in" was given but "reference URL" was not. -- get "Wikidata property" properties from the item in "stated in" -- if any of the returned properties of the external-id datatype is in statement.snaks, generate a link from it and use the link in the reference -- find the "Wikidata property" properties in the item from "stated in" local wikidataPropertiesOfSource = mw.text.split(p._properties{p.flags.raw, aliasesP.wikidataProperty, [p.args.eid] = self.conf:getValue(statement.snaks[aliasesP.statedIn][1], true, false)}, ", ", true) for i, wikidataPropertyOfSource in pairs(wikidataPropertiesOfSource) do if statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] and statement.snaks[wikidataPropertyOfSource][1].datatype == "external-id" then local tempLink = self:getReferenceDetail(statement.snaks, wikidataPropertyOfSource, false, true) -- not raw, linked if mw.ustring.match(tempLink, "^%[%Z- %Z+%]$") then -- getValue returned a URL in square brackets. -- the link is in wiki markup, so strip the square brackets and the display text -- gsub also returns another, discarted value, therefore the result is assigned to tempLink first tempLink = mw.ustring.gsub(tempLink, "^%[(%Z-) %Z+%]$", "%1") additionalProcessedProperties[aliasesP.referenceURL] = {tempLink} statement.snaks[wikidataPropertyOfSource] = nil break end end end end -- initialize candidateParams and citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do candidateParams[citeType] = {} citeParams[citeType] = {} end -- fill candidateParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do -- This will contain value--priority pairs for each param name. local candidateValuesAndPriorities = {} -- fill candidateValuesAndPriorities for refProperty in pairs(statement.snaks) do if citeErrors[citeType] then break end repeat -- just a simple wrapper to emulate "continue" -- set mappingKey and prefix local mappingKey local prefix = "" if statement.snaks[refProperty][1].datatype == 'external-id' then mappingKey = "external-id" prefix = self.conf:getLabel(refProperty) if prefix ~= "" then prefix = prefix .. " " end else mappingKey = refProperty end local paramName = citeParamMapping[citeType][mappingKey] -- skip properties with empty parameter name if paramName == "" then break -- skip this property for this value of citeType end -- handle unknown properties in the reference if not paramName then referenceEmpty = false local error_message = errorText("unknown-property-in-ref", refProperty) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message break end -- set processedProperty local processedProperty local raw = false -- if the value is wanted raw if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["raw-value-params"] or {}) then raw = true end if isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then -- Multiple values may be given. processedProperty = self:getReferenceDetails(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked, true) -- anyLang = true else -- If multiple values are given, all but the first suitable one are discarted. processedProperty = {self:getReferenceDetail(statement.snaks, refProperty, raw, self.linked and (statement.snaks[refProperty][1].datatype ~= 'url'), true)} -- link = true/false, anyLang = true end if #processedProperty == 0 then break end referenceEmpty = false -- add an empty entry to candidateValuesAndPriorities, if there isn't one already if not candidateValuesAndPriorities[paramName] then candidateValuesAndPriorities[paramName] = {} end -- find the priority of refProperty local thisPropertyPriority = -1 local thisParamPrioritization = citeConfig[citeType]["prioritization"][paramName] if thisParamPrioritization then for i_priority, i_property in ipairs(thisParamPrioritization) do if i_property == refProperty then thisPropertyPriority = i_priority end end end for _, propertyValue in pairs(processedProperty) do table.insert( candidateValuesAndPriorities[paramName], {prefix .. propertyValue, thisPropertyPriority} ) end until true end -- fill candidateParams[citeType] if not citeErrors[citeType] then local compareValuePriorities = function(pair1, pair2) if pair1[2] == -1 and pair2[2] ~= -1 then return false end if pair1[2] ~= -1 and pair2[2] == -1 then return true end return pair1[2] < pair2[2] end -- fill candidateParams[citeType][paramName] for each used param for paramName, _ in pairs(candidateValuesAndPriorities) do table.sort(candidateValuesAndPriorities[paramName], compareValuePriorities) candidateParams[citeType][paramName] = {} for _, valuePriorityPair in ipairs(candidateValuesAndPriorities[paramName]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], valuePriorityPair[1]) end end end end -- handle additional properties for refProperty in pairs(additionalProcessedProperties) do for _, citeType in ipairs(citeTypes) do repeat -- skip if there already have been errors if citeErrors[citeType] then break end local paramName = citeParamMapping[citeType][refProperty] -- handle unknown properties in the reference if not paramName then -- Skip this additional property, but do not cause an error. break end if paramName == "" then break end referenceEmpty = false if not candidateParams[citeType][paramName] then candidateParams[citeType][paramName] = {} end for _, propertyValue in pairs(additionalProcessedProperties[refProperty]) do table.insert(candidateParams[citeType][paramName], propertyValue) end until true end end -- fill citeParams for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for paramName, paramValues in pairs(candidateParams[citeType]) do if #paramValues == 1 or not isValueInTable(paramName, citeConfig[citeType]["numbered-params"] or {}) then citeParams[citeType][paramName] = paramValues[1] else -- There is more than one value for this parameter - the values will -- go into separate numbered parameters (e.g. "author1", "author2") for paramNum, paramValue in pairs(paramValues) do citeParams[citeType][paramName .. paramNum] = paramValue end end end end -- handle missing mandatory parameters for the templates for _, citeType in ipairs(citeTypes) do for _, requiredCiteParam in pairs(citeConfig[citeType]["mandatory-params"] or {}) do if not citeParams[citeType][requiredCiteParam] then -- The required param is not present. if citeErrors[citeType] then -- Do not override the previous error, if it exists. break end local error_message = errorText("missing-mandatory-param", requiredCiteParam) assert(error_message) -- Should not be nil citeErrors[citeType] = error_message end end end local citeTypeToUse = nil -- choose the output template for _, citeType in ipairs(citeTypes) do if not citeErrors[citeType] then citeTypeToUse = citeType break end end -- set refContent local refContent = "" if citeTypeToUse then local templateToUse = citeConfig[citeTypeToUse]["template"] local paramsToUse = citeParams[citeTypeToUse] if not templateToUse or templateToUse == "" then throwError("no-such-reference-template", tostring(templateToUse), i18nPath, citeTypeToUse) end -- if this module is being substituted then build a regular template call, otherwise expand the template if mw.isSubsting() then for i, v in pairs(paramsToUse) do refContent = refContent .. "|" .. i .. "=" .. v end refContent = "{{" .. templateToUse .. refContent .. "}}" else xpcall( function () refContent = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=templateToUse, args=paramsToUse} end, function () throwError("no-such-reference-template", templateToUse, i18nPath, citeTypeToUse) end ) end -- If the citation couldn't be displayed using any template, but is not empty (barring ignored propeties), throw an error. elseif not referenceEmpty then refContent = errorText("malformed-reference-header") for _, citeType in ipairs(citeTypes) do refContent = refContent .. errorText("template-failure-reason", citeConfig[citeType]["template"], citeErrors[citeType]) end refContent = refContent .. errorText("malformed-reference-footer") end -- wrap refContent local ref = {} if refContent ~= "" then ref = {refContent} if not self.rawValue then -- this should become a <ref> tag, so save the reference's hash for later ref.refHash = "wikidata-" .. statement.hash .. "-v" .. (tonumber(i18n['version']) + version) end return {ref} else return {} end end -- gets a detail of one particular type for a reference function State:getReferenceDetail(snaks, dType, raw, link, anyLang) local switchLang = anyLang local value = nil if not snaks[dType] then return nil end -- if anyLang, first try the local language and otherwise any language repeat for _, v in ipairs(snaks[dType]) do value = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang and not switchLang, false, true) -- noSpecial = true if value then break end end if value or not anyLang then break end switchLang = not switchLang until anyLang and switchLang return value end -- gets the details of one particular type for a reference function State:getReferenceDetails(snaks, dType, raw, link, anyLang) local values = {} if not snaks[dType] then return {} end for _, v in ipairs(snaks[dType]) do -- if nil is returned then it will not be added to the table values[#values + 1] = self.conf:getValue(v, raw, link, false, anyLang, false, true) -- noSpecial = true end return values end -- level 1 hook function State:getAlias(object) local value = object.value local title = nil if value and self.linked then if self.conf.entityID:sub(1,1) == "Q" then title = mw.wikibase.getSitelink(self.conf.entityID) elseif self.conf.entityID:sub(1,1) == "P" then title = "d:Property:" .. self.conf.entityID end if title then value = buildWikilink(title, value) end end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end -- level 1 hook function State:getBadge(value) value = self.conf:getLabel(value, self.rawValue, self.linked, self.shortName) if value == "" then value = nil end value = {value} -- create one value object if #value > 0 then return {value} -- wrap the value object in an array and return it else return {} -- return empty array if there was no value end end function State:callHook(param, hooks, statement, result) -- call a parameter's hook if it has been defined and if it has not been called before if not result[param] and hooks[param] then local valuesArray = self[hooks[param]](self, statement, param, result, hooks) -- array with value objects -- add to the result if #valuesArray > 0 then result[param] = valuesArray result.count = result.count + 1 else result[param] = {} -- an empty array to indicate that we've tried this hook already return true -- miss == true end end return false end -- iterate through claims, claim's qualifiers or claim's references to collect values function State:iterate(statements, hooks, matchHook) matchHook = matchHook or alwaysTrue local matches = false local rankPos = nil local result, gotRequired for _, v in ipairs(statements) do -- rankPos will be nil for non-claim statements (e.g. qualifiers, references, etc.) matches, rankPos = matchHook(self, v) if matches then result = {count = 0} -- collection of arrays with value objects local function walk(formatTable) local miss for i2, v2 in pairs(formatTable.req) do -- call a hook, adding its return value to the result miss = self:callHook(i2, hooks, v, result) if miss then -- we miss a required value for this level, so return false return false end if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point breaks the loop return true end end for _, v2 in ipairs(formatTable) do if result.count == hooks.count then -- we're done if all hooks have been called; -- returning at this point prevents further childs from being processed return true end if v2.child then walk(v2.child) end end return true end gotRequired = walk(self.parsedFormat) -- only append the result if we got values for all required parameters on the root level if gotRequired then -- if we have a rankPos (only with matchHook() for complete claims), then update the foundRank if rankPos and self.conf.foundRank > rankPos then self.conf.foundRank = rankPos end -- append the result self.results[#self.results + 1] = result -- break if we only need a single value if self.singleValue then break end end end end return self:out() end local function getEntityId(arg, eid, page, allowOmitPropPrefix, globalSiteId) local id = nil local prop = nil if arg then if arg:sub(1,1) == ":" then page = arg eid = nil elseif arg:sub(1,1):upper() == "Q" or arg:sub(1,9):lower() == "property:" or allowOmitPropPrefix then eid = arg page = nil else prop = arg end end if eid then if eid:sub(1,9):lower() == "property:" then id = replaceAlias(mw.text.trim(eid:sub(10))) if id:sub(1,1):upper() ~= "P" then id = "" end else id = replaceAlias(eid) end elseif page then if page:sub(1,1) == ":" then page = mw.text.trim(page:sub(2)) end id = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(page, globalSiteId) or "" end if not id then id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() or "" end id = id:upper() if not mw.wikibase.isValidEntityId(id) then id = "" end return id, prop end local function nextArg(args) local arg = args[args.pointer] if arg then args.pointer = args.pointer + 1 return mw.text.trim(arg) else return nil end end local function claimCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg:processFlagOrCommand(funcName) -- process first command (== function name) local lastArg, parsedFormat, formatParams, claims, value local hooks = {count = 0} -- set the date if given; -- must come BEFORE processing the flags if args[p.args.date] then cfg.atDate = {parseDate(args[p.args.date])} cfg.periods = {false, true, false} -- change default time constraint to 'current' end -- process flags and commands repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlagOrCommand(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID, cfg.propertyID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], false, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" then return "" -- we cannot continue without a valid entity ID end cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if not cfg.propertyID then cfg.propertyID = nextArg(args) end cfg.propertyID = replaceAlias(cfg.propertyID) if not cfg.entity or not cfg.propertyID then return "" -- we cannot continue without an entity or a property ID end cfg.propertyID = cfg.propertyID:upper() if not cfg.entity.claims or not cfg.entity.claims[cfg.propertyID] then return "" -- there is no use to continue without any claims end claims = cfg.entity.claims[cfg.propertyID] if cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- do further processing if "qualifier(s)" command was given if #args - args.pointer + 1 > cfg.states.qualifiersCount then -- claim ID or literal value has been given cfg.propertyValue = nextArg(args) end for i = 1, cfg.states.qualifiersCount do -- check if given qualifier ID is an alias and add it cfg.qualifierIDs[parameters.qualifier..i] = replaceAlias(nextArg(args) or ""):upper() end elseif cfg.states[parameters.reference] then -- do further processing if "reference(s)" command was given cfg.propertyValue = nextArg(args) end -- check for special property value 'somevalue' or 'novalue' if cfg.propertyValue then cfg.propertyValue = replaceSpecialChars(cfg.propertyValue) if cfg.propertyValue ~= "" and mw.text.trim(cfg.propertyValue) == "" then cfg.propertyValue = " " -- single space represents 'somevalue', whereas empty string represents 'novalue' else cfg.propertyValue = mw.text.trim(cfg.propertyValue) end end -- parse the desired format, or choose an appropriate format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) elseif cfg.states.qualifiersCount > 0 then -- "qualifier(s)" command given if cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.propertyWithQualifier) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.qualifier) end elseif cfg.states[parameters.property] then -- "propert(y|ies)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.property) else -- "reference(s)" command given parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.reference) end -- if a "qualifier(s)" command and no "propert(y|ies)" command has been given, make the movable separator a semicolon if cfg.states.qualifiersCount > 0 and not cfg.states[parameters.property] then cfg.separators["sep"..parameters.separator][1] = {";"} end -- if only "reference(s)" has been given, set the default separator to none (except when raw) if cfg.states[parameters.reference] and not cfg.states[parameters.property] and cfg.states.qualifiersCount == 0 and not cfg.states[parameters.reference].rawValue then cfg.separators["sep"][1] = nil end -- if exactly one "qualifier(s)" command has been given, make "sep%q" point to "sep%q1" to make them equivalent if cfg.states.qualifiersCount == 1 then cfg.separators["sep"..parameters.qualifier] = cfg.separators["sep"..parameters.qualifier.."1"] end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hooks that should be called (getProperty, getQualifiers, getReferences); -- only define a hook if both its command ("propert(y|ies)", "reference(s)", "qualifier(s)") and its parameter ("%p", "%r", "%q1", "%q2", "%q3") have been given for i, v in pairs(cfg.states) do -- e.g. 'formatParams["%q1"] or formatParams["%q"]' to define hook even if "%q1" was not defined to be able to build a complete value for "%q" if formatParams[i] or formatParams[i:sub(1, 2)] then hooks[i] = getHookName(i, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end end -- the "%q" parameter is not attached to a state, but is a collection of the results of multiple states (attached to "%q1", "%q2", "%q3", ...); -- so if this parameter is given then this hook must be defined separately, but only if at least one "qualifier(s)" command has been given if formatParams[parameters.qualifier] and cfg.states.qualifiersCount > 0 then hooks[parameters.qualifier] = getHookName(parameters.qualifier, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- create a state for "properties" if it doesn't exist yet, which will be used as a base configuration for each claim iteration; -- must come AFTER defining the hooks if not cfg.states[parameters.property] then cfg.states[parameters.property] = State:new(cfg, parameters.property) -- if the "single" flag has been given then this state should be equivalent to "property" (singular) if cfg.singleClaim then cfg.states[parameters.property].singleValue = true end end -- if the "sourced" flag has been given then create a state for "reference" if it doesn't exist yet, using default values, -- which must exist in order to be able to determine if a claim has any references; -- must come AFTER defining the hooks if cfg.sourcedOnly and not cfg.states[parameters.reference] then cfg:processFlagOrCommand(p.claimCommands.reference) -- use singular "reference" to minimize overhead end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark); -- must come AFTER creating the additonal states cfg:setFormatAndSeparators(cfg.states[parameters.property], parsedFormat) -- process qualifier matching values, analogous to cfg.propertyValue for i, v in pairs(args) do i = tostring(i) if i:match('^[Pp]%d+$') or aliasesP[i] then v = replaceSpecialChars(v) -- check for special qualifier value 'somevalue' if v ~= "" and mw.text.trim(v) == "" then v = " " -- single space represents 'somevalue' end cfg.qualifierIDsAndValues[replaceAlias(i):upper()] = v end end -- first sort the claims on rank to pre-define the order of output (preferred first, then normal, then deprecated) claims = sortOnRank(claims) -- then iterate through the claims to collect values value = cfg:concatValues(cfg.states[parameters.property]:iterate(claims, hooks, State.claimMatches)) -- pass property state with level 1 hooks and matchHook -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned values on Wikidata if cfg.editable and value ~= "" then value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end local function generalCommand(args, funcName) local cfg = Config:new() cfg.curState = State:new(cfg) local lastArg local value = nil repeat lastArg = nextArg(args) until not cfg:processFlag(lastArg) -- get the entity ID from either the positional argument, the eid argument or the page argument cfg.entityID = getEntityId(lastArg, args[p.args.eid], args[p.args.page], true, args[p.args.globalSiteId]) if cfg.entityID == "" or not mw.wikibase.entityExists(cfg.entityID) then return "" -- we cannot continue without an entity end -- serve according to the given command if funcName == p.generalCommands.label then value = cfg:getLabel(cfg.entityID, cfg.curState.rawValue, cfg.curState.linked, cfg.curState.shortName) elseif funcName == p.generalCommands.title then cfg.inSitelinks = true if cfg.entityID:sub(1,1) == "Q" then value = mw.wikibase.getSitelink(cfg.entityID) end if cfg.curState.linked and value then value = buildWikilink(value) end elseif funcName == p.generalCommands.description then value = mw.wikibase.getDescription(cfg.entityID) else local parsedFormat, formatParams local hooks = {count = 0} cfg.entity = mw.wikibase.getEntity(cfg.entityID) if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.badge then cfg.curState.singleValue = true end if funcName == p.generalCommands.alias or funcName == p.generalCommands.aliases then if not cfg.entity.aliases or not cfg.entity.aliases[cfg.langCode] then return "" -- there is no use to continue without any aliasses end local aliases = cfg.entity.aliases[cfg.langCode] -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.alias) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getAlias); -- only define the hook if the parameter ("%a") has been given if formatParams[parameters.alias] then hooks[parameters.alias] = getHookName(parameters.alias, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(aliases, hooks)) elseif funcName == p.generalCommands.badge or funcName == p.generalCommands.badges then if not cfg.entity.sitelinks or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID] or not cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges then return "" -- there is no use to continue without any badges end local badges = cfg.entity.sitelinks[cfg.siteID].badges cfg.inSitelinks = true -- parse the desired format, or parse the default aliases format if args["format"] then parsedFormat, formatParams = parseFormat(args["format"]) else parsedFormat, formatParams = parseFormat(formats.badge) end -- process overridden separator values; -- must come AFTER tweaking the default separators cfg:processSeparators(args) -- define the hook that should be called (getBadge); -- only define the hook if the parameter ("%b") has been given if formatParams[parameters.badge] then hooks[parameters.badge] = getHookName(parameters.badge, 1) hooks.count = hooks.count + 1 end -- set the parsed format and the separators (and optional punctuation mark) cfg:setFormatAndSeparators(cfg.curState, parsedFormat) -- iterate to collect values value = cfg:concatValues(cfg.curState:iterate(badges, hooks)) end end value = value or "" if cfg.editable and value ~= "" then -- if desired, add a clickable icon that may be used to edit the returned value on Wikidata value = value .. cfg:getEditIcon() end return value end -- modules that include this module should call the functions with an underscore prepended, e.g.: p._property(args) local function establishCommands(commandList, commandFunc) for _, commandName in pairs(commandList) do local function wikitextWrapper(frame) local args = copyTable(frame.args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP, frame) return commandFunc(args, commandName) end p[commandName] = wikitextWrapper local function luaWrapper(args) args = copyTable(args) args.pointer = 1 loadI18n(aliasesP) return commandFunc(args, commandName) end p["_" .. commandName] = luaWrapper end end establishCommands(p.claimCommands, claimCommand) establishCommands(p.generalCommands, generalCommand) -- main function that is supposed to be used by wrapper templates function p.main(frame) if not mw.wikibase then return nil end local f, args loadI18n(aliasesP, frame) -- get the parent frame to take the arguments that were passed to the wrapper template frame = frame:getParent() or frame if not frame.args[1] then throwError("no-function-specified") end f = mw.text.trim(frame.args[1]) if f == "main" then throwError("main-called-twice") end assert(p["_"..f], errorText('no-such-function', f)) -- copy arguments from immutable to mutable table args = copyTable(frame.args) -- remove the function name from the list table.remove(args, 1) return p["_"..f](args) end return p j5a6l03tjwodgrvfnv3lb4x5up93wlv 828 78913 1042613 795801 2026-07-09T11:50:31Z Uzume 3478 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q29879601|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1042613 Scribunto text/plain -- The values and functions in this submodule should be localized per wiki. local p = {} function p.init(aliasesP) p = { ["version"] = "8", -- increment this each time the below parameters are changed to avoid reference conflict errors ["errors"] = { ["unknown-data-type"] = "Unknown or unsupported datatype '%s'.", ["missing-required-parameter"] = "No required parameters defined, needing at least one", ["extra-required-parameter"] = "Parameter '%s' must be defined as optional", ["no-function-specified"] = "You must specify a function to call", -- equal to the standard module error message ["main-called-twice"] = 'The function "main" cannot be called twice', ["no-such-function"] = 'The function "%s" does not exist', -- equal to the standard module error message ["no-such-reference-template"] = 'Error: template "%s", which is set in %s as the output template for the citation-output type "%s", does not exist', -- Parts of the error message signalling a malformed reference. ["malformed-reference-header"] = "<span style=\"color:#dd3333\">\nError: Unable to display the reference from Wikidata properly. Technical details:\n", ["malformed-reference-footer"] = "See [[Module:wd/doc#References|the documentation]] for further details.\n</span>\n[[Category:Module:Wd reference errors]]", ["template-failure-reason"] = "* Reason for the failure of {{tl|%s}}: %s\n", ["missing-mandatory-param"] = 'The output template call would miss the mandatory parameter <code>%s</code>.', ["unknown-property-in-ref"] = 'The Wikidata reference contains the property {{property|%s}}, which is not assigned to any parameter of this template.' }, ["info"] = { ["edit-on-wikidata"] = "Edit this on Wikidata" }, ["numeric"] = { ["decimal-mark"] = ".", ["delimiter"] = "," }, ["datetime"] = { ["prefixes"] = { ["decade-period"] = "" }, ["suffixes"] = { ["decade-period"] = "s", ["millennium"] = " millennium", ["century"] = " century", ["million-years"] = " million years", ["billion-years"] = " billion years", ["year"] = " year", ["years"] = " years" }, ["julian-calendar"] = "Julian calendar", -- linked page title ["julian"] = "Julian", ["BCE"] = "BCE", ["CE"] = "CE", ["common-era"] = "Common Era" -- linked page title }, ["coord"] = { ["latitude-north"] = "N", ["latitude-south"] = "S", ["longitude-east"] = "E", ["longitude-west"] = "W", ["degrees"] = "°", ["minutes"] = "'", ["seconds"] = '"', ["separator"] = ", " }, ["values"] = { ["unknown"] = "unknown", ["none"] = "none" }, ["cite"] = { ["output-types"] = {"web", "q"}, -- In this order, the output types will be tried ["param-mapping"] = { ["web"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *web page sources* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite web]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "website", [aliasesP.referenceURL] = "url", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date", [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.subjectNamedAs] = "title", [aliasesP.archiveURL] = "archive-url", [aliasesP.archiveDate] = "archive-date", [aliasesP.language] = "language", [aliasesP.author] = "author", [aliasesP.authorNameString] = "author", [aliasesP.publisher] = "publisher", [aliasesP.quote] = "quote", [aliasesP.pages] = "pages", -- extra option [aliasesP.publishedIn] = "website", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "at" }, ["q"] = { -- <= left side: all allowed reference properties for *sources other than web pages* per https://www.wikidata.org/wiki/Help:Sources -- => right side: corresponding parameter names in (equivalent of) [[:en:Template:Cite Q]] (if non-existent, keep empty i.e. "") [aliasesP.statedIn] = "1", [aliasesP.pages] = "pages", [aliasesP.column] = "at", [aliasesP.chapter] = "chapter", [aliasesP.sectionVerseOrParagraph] = "section", ["external-id"] = "id", -- used for any type of database property ID [aliasesP.title] = "title", [aliasesP.publicationDate] = "date", [aliasesP.lastUpdate] = "date", [aliasesP.retrieved] = "access-date" } }, ["config"] = { -- supported fields: -- - template: name of the template used for output -- - numbered-params: citation params accepting an arbitrary number of values by numbering the params (e.g. author1, author2) -- - raw-value-params: params taking a raw value (which means the property is rendered with getValue with raw=true) -- - mandatory-params: params that are required be in the template call (after potentially appending numbers to params listed in numbered-params) -- - prioritization: table associating a list of properties, in the order in which they are preferred, to template parameters; -- properties not mentioned here have the lowest priority; -- prioritization of properties handled through additionalProcessedProperties is unsupported; -- no key of this table can be from numbered-params -- Leaving out the "template" field causes the output type to be ignored. ["web"] = { ["template"] = "Cite web", ["numbered-params"] = {"author"}, ["mandatory-params"] = {"url"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate}, ["title"] = {aliasesP.title, aliasesP.subjectNamedAs} } }, ["q"] = { ["template"] = "Cite Q", ["raw-value-params"] = {"1"}, -- the first, unnamed parameter of CiteQ takes a QID, not the name of the item cited ["mandatory-params"] = {"1"}, ["prioritization"] = { ["date"] = {aliasesP.lastUpdate, aliasesP.publicationDate} } } } } } p.getOrdinalSuffix = function(num) if tostring(num):sub(-2,-2) == '1' then return "th" -- 10th, 11th, 12th, 13th, ... 19th end num = tostring(num):sub(-1) if num == '1' then return "st" elseif num == '2' then return "nd" elseif num == '3' then return "rd" else return "th" end end p.addDelimiters = function(n) local left, num, right = string.match(n, "^([^%d]*%d)(%d*)(.-)$") if left and num and right then return left .. (num:reverse():gsub("(%d%d%d)", "%1" .. p['numeric']['delimiter']):reverse()) .. right else return n end end return p end return p pgkxz3kqyoyu0zj2nmtkjkdr0ntnin5 0 88887 1042545 948577 2026-07-09T08:03:41Z Zawzawaungthwin 100038 [[သီသီ]] 1042545 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = အတွေ့ | image = A Tway film poster.jpg | caption = ရုပ်ရှင် ပိုစတာ | director = [[ရွှေဒုံးဘီအောင်]] | producer = | based_on = | screenplay = | starring = {{plainlist|*[[မောင်သင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မောင်သင်]] *[[သီသီ]] *[[အောင်လွင်]] *[[စံရှားတင်]] *[[ကျောက်လုံး]] }} | music = [[အေဝမ်း ဆရာညှာ]]<br/> ဘသိန်း | cinematography = ထွန်းလှိုင် | editing = | studio = ပန်ဝေဝေ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | distributor = | released = ၁၉၆၂ | runtime = ၉၂ မိနစ် | country = မြန်မာ | language = မြန်မာ | budget = | gross = }} '''''အတွေ့''''' သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ပြသသော မြန်မာရုပ်ရှင် ခေတ်ဦးပိုင်း အဖြူအမည်း ဇာတ်ကားတစ်ကား ဖြစ်သည်။ ''အတွေ့''ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်က ရွှေမန်းရုပ်ရှင် အတွက် ဒါရိုက်တာ [[ရွှေဒုံးဘီအောင်]]က [[မောင်သင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မောင်သင်]]၊ [[အောင်လွင်]]၊ သီသီ၊ [[စံရှားတင်]]၊ ဦး[[ကျောက်လုံး]]တို့ဖြင့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Shwe |url=https://www.free4readers.com/v3/article_body.php?file=34037 |work=www.free4readers.com |accessdate=19 August 2022 |archivedate=19 August 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220819192647/https://www.free4readers.com/v3/article_body.php?file=34037 }}</ref><ref>{{cite news |title=မြန်မာ့ရုပ်ရှင် နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ် (ဒါရိုက်တာ အေဝမ်းမောင်တင်ယုနှင့် ရုပ်ရှင်စကားဝိုင်း) |url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaaruprng-ncttcraapnny-athimamtt-driukttaa-aewmmeaangttngyunng-ruprngckaawiung-0 |work=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my |accessdate=19 August 2022 |archivedate=19 August 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220819194239/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaaruprng-ncttcraapnny-athimamtt-driukttaa-aewmmeaangttngyunng-ruprngckaawiung-0 }}</ref><ref>{{cite news |title=မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု - Burmese Wikipedia |url=https://wp-my.wikideck.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7_%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA_%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%AF |work=Wikipedia - WikiDeck |accessdate=19 August 2022 |archivedate=19 August 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220819214211/https://wp-my.wikideck.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7_%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA_%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%AF }}</ref><ref>{{cite news |title=မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုတို့ရဲ့ ပထမဆုံးများ |url=https://yoyarlay.com/yv8g42pe/ |work=YOYARLAY Digital Media and News |date=22 March 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=မြန်မာ့ရုပ်ရှင် နှစ်တစ်ရာပြည့် အထိမ်းအမှတ် မောင်မောင်တာနှင့် ရုပ်ရှင်စကားဝိုင်း |url=https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaaruprng-ncttcraapnny-athimamtt-meaangmeaangttaanng-ruprngckaawiung-0 |work=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my |accessdate=19 August 2022 |archivedate=19 August 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220819194149/https://www.mdn.gov.mm/my/mnmaaruprng-ncttcraapnny-athimamtt-meaangmeaangttaanng-ruprngckaawiung-0 }}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ် အတွက် အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆုကို မင်းသမီးသီသီကလည်းကောင်း၊ အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆုကို ဦးကျောက်လုံးကလည်းကောင်း ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ==သရုပ်ဆောင်များ== *မောင်သင် အဖြစ် [[မောင်သင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|မောင်သင်]] *သီသီ အဖြစ် [[သီသီ]] *မောင်လွင် အဖြစ် [[အောင်လွင်]] *ငွေခင် အဖြစ် [[စံရှားတင်]] *ကျောက်လုံး အဖြစ် [[ကျောက်လုံး]] ==ရရှိသော ဆုများ== {| class="wikitable" |- ! ခုနှစ် !! ဆု !! ကဏ္ဍ !! ရရှိသူ !! ရလဒ် |- | scope="row" rowspan="2"|၁၉၆၂ | scope="row" rowspan="2"|[[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု]] | အကောင်ဆုံး အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင် | [[သီသီ]] | {{Won}} |- | အကောင်းဆုံး အမျိုးသား ဇာတ်ပို့ | [[ကျောက်လုံး]] | {{Won}} |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:၁၉၆၂ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အဖြူအမည်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] {{Myanmar-film-stub}} rr48vr5thgonhdbe3qwpjruj1yjzw05 0 94140 1042584 947978 2026-07-09T10:04:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042584 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} [[File:Htone Kyee Railway Station.jpg|thumb|right|ထုံးကြီးဘူတာ]] '''ထုံးကြီးဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ကော့ချဲဘူတာ]]နှင့် [[ကျောက်တန်းဘူတာ]]အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ [[ကဝမြို့နယ်]]နှင့် [[ထုံးကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ထုံးကြီးရွာ]]အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ပြည်သူများခရီးသွားရန် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ==ဆက်သွယ်သွားလာမှုများ== ===ပဲခူးအိပ်=== ထုံးကြီးဘူတာမှ ရန်ကုန်-ပဲခူးကိုဆက်သွယ်ပေးသည့် '''ပဲခူး-ရန်ကုန် လော်ကယ်ရထား''' (''ပဲခူးအိပ်'' ဟုလည်းဒေသအခေါ်ခေါ်သည်။)နေ့စဉ်ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။ ထိုလော်ကယ်ရထားသည် မနက်ပိုင်းတွင် ပဲခူးမှ ရန်ကုန်သို့လည်းကောင်း၊ ညနေပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မှ ပဲခူးသို့ ပြေးဆွဲပေးလျက် ရှိသည်။ ===စာပို့ရထား=== ရန်ကုန်-မန္တလေးစာပို့ရထားသည် မနက်ခင်းပိုင်းတွင် အစုန်၊ အဆန် ထုံးကြီးဘူတာကို ဖြတ်သန်းသွားလာလျက် ရှိသည်။ ထုံးကြီးဘူတာတွင် ရပ်နားဆိုက်ကပ်ပြီး ရန်ကုန် (သို့) မန္တလေးသို့ ခရီဝေးသွားမည့်သူများသည်လည်း ထိုရထားများကို စောင်းဆိုင်းကာ စီးနင်းလိုက်ပါကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.110965771538897|96.44488568239595|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} ppafu4tqfzmb5nw4va9kz3whtq2sl4d 0 94181 1042594 947979 2026-07-09T10:23:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042594 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ကျောက်တန်းဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တန်းရွာ၊ ပဲခူးမြို့|ကျောက်တန်းရွာ]] ရှိ ဘူတာဖြစ်ပြီး [[ထုံးကြီးဘူတာ]]နှင့် [[တာဝဘူတာ]]အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောက်တန်းရွာ နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ပြည်သူများခရီးသွားရန် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.158931954047755| 96.47852602178592|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} l17rrs4tegtxbdhcl4li58txu5li0lq 0 94182 1042595 947980 2026-07-09T10:24:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042595 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''တာဝဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[တာဝရွာ]] ရှိ ဘူတာဖြစ်ပြီး [[ဘုရားသုံးဆူဘူတာ]]နှင့် [[ကျောက်တန်းဘူတာ]]အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ တာဝရွာ နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ပြည်သူများခရီးသွားရန် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.214186656927943| 96.47907576064182|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 9vwvi2g46qcl9o9svklf6gda9s842ch 0 94183 1042598 947981 2026-07-09T10:31:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042598 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဘုရားသုံးဆူဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဘုရားသုံးဆူရွာ]] ရှိ ဘူတာဖြစ်ပြီး [[ပဲခူးဘူတာ]]နှင့် [[တာဝဘူတာ]]အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဘုရားသုံးဆူရွာ နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ပြည်သူများခရီးသွားရန် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.278186815407363| 96.48167339999998|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} l2rsjy8n9qygubjvylejdh6nbathmoq 0 94203 1042585 947977 2026-07-09T10:06:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042585 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} [[File: Darbein_railway_station2.jpg|thumb|right|ဒါးပိန်ဘူတာရုံ]] [[File: Darbein_railway_station1.jpg|thumb|right|ဒါးပိန်ဘူတာ၏ ရထားလမ်းမြင်ကွင်း]] '''ဒါးပိန်ဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[လေးဒေါင့်ကန်ဘူတာ]]နှင့် [[ကော့ချဲဘူတာ]]အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ [[ဒါးပိန်မြို့]]၊ [[သပြုရွာ၊ ကဝမြို့|သပြုရွာ]] နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ပြည်သူများခရီးသွားရန် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.033667727958846|96.36506519678454|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} gd682lx4lt7ov6lvuky0h2hub0q3h7c 0 94205 1042597 947982 2026-07-09T10:29:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042597 wikitext text/x-wiki '''ပဲခူးဘူတာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] ၊ [[ပဲခူးမြို့]]တွင် တည်ရှိကာ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း]] နှင့် [[ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း]] ဆုံရာ ရထားလမ်းခွဲဘူတာဖြစ်သည်။ ဘူတာအား ၁၈၈၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မီးရထားလမ်းနှင့်အတူ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.florian-grupp.de/rmm/linesCentral.html Railways in Myanmar/Burma, Yangon – Mandalay (C20)]</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.334817502245492|96.47527281889617|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} rpqkkj94ylv9net9un4ntgsr8v0hvet 0 94517 1042583 1034074 2026-07-09T09:51:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042583 wikitext text/x-wiki [[File:Kyaik Siri Dhamma Theik's gateway.jpg|right|thumb]] '''ကျိုက်သီရိဓမ္မသိုက်စေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[အင်းဖားရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|အင်းဖားရွာ]] ရှိ သမိုင်းဝင်စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။<ref name="ကျိုက်မတ်ကော်">{{cite book |title= ဆံတော်ရှင်ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်မြတ်ကြီး |author= ဦးစေတနာ |publisher= |location= |date= |pages= }}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ===သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူခြင်း=== မဟာသက္ကရာဇ် ၁၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း၊ သုဓမ္မဝတီ သထုံပြည်ကြီးတွင် တိဿဓမ္မသီဟရာဇာ (မဟာသီရိမာသောကမင်း) သည် စိုးစံလျက် ရှိ၏။ ထိုအချိန်ကာလတွင် မဇ္ဈိမဒေသ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါဝေနေယျတို့အား တရားလှည့်လည်ဟောကြားလျက် ရှိ၏။ တစ်နေ့သောအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ သာဝကတစ်ဦးဖြစ်သည့် ဂဝံပတိရဟန္တာသည် ဘဝဟောင်းက မိခင်၊ အတိတ်ဘဝက မွေးစားဖခင် သီဟကုမာရရသေ့၊ ဘကြီးတော် တိဿကုမာရရသေ့နှင့် နဂါးဥဖွားနောင်တော် သုဝဏ္ဏဘူမိပြည့်ရှင် မဟာသီရိမာသောကမင်းတို့ကို ကျေးဇူးဆပ်လိုသဖြင့် သထုံပြည်သို့ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွရောက်တော်မူ၏။ ထို့နောက်တွင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူလွှမ်းမိုးလျက်ရှိနေသော မိခင်ဖြစ်သူနှင့် ဆွေမျိုးများကို တရားများ ဟောကြားတော်မူ၏။ ထို့နောက် ရသေ့နှစ်ပါးနှင့် ဘုရင်မင်းမြတ်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးတွေ့လိုသဖြင့် ပင့်ဆောင်ပေးရန် ပြောကြား၏။ ထို့နောက် မထေရ်သည် မဇ္ဈိမဒေသသို့ ပြန်သွားကာ မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် (၁) ထိုဒေသတွင် သာသနာတော် ထွန်းလင်းမည်ကိုလည်းကောင်း၊ (၂) အတိတ်ဘဝက ဆွေတော်မျိုးတော်များ ကျွတ်တမ်းမဝင်ကြသေးသည်ကို လည်းကောင်း၊ (၃) သတ္တဝါများ ကျွတ်တမ်းဝင်ကြစေလို၍ လည်းကောင်း စသည့် အကြောင်းခြင်းရာများကြောင့်သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံပြည်သို့ ကြွတော်မူ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် မင်းနှင့် တကွသော တိုင်းသူပြည်သားများကို တရားရေအေးများ တိုက်ကျွေးတော်မူ၏။ မင်းနှင့် ပြည်သူတို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားနှင့် နောက်ပါ ရဟန္တာ ၅၀၀ တို့ကို ဆွမ်းတို့ဖြင့် ခုနစ်ရက်တိုင် လုပ်ကျွေး၏။<ref name="ကျိုက်မတ်ကော်"/> ===ဆံတော်ပေးသနားခြင်း=== ထိုကဲ့သို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး သီတင်းသုံးနေစဉ် ကေလာသတောင်ထိပ်နေ ရသေ့ကြီး၊ အတွင်းမိုးဂနိန်း အနောက်တောစွန်းနေ ရသေ့ကြီး အပါအဝင် ရသေ့ ခြောက်ပါးတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံမှ ပူဇော်ရန် အလို့ငှါ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပစ္စည်းကို တောင်းခံလျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆံတော်မြတ် ခြောက်ဆူ ပေးသနားတော်မူ၏။ ထို့နောက် ရသေ့တို့သည် မိမိတို့ နေရပ်များသို့ မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်ကို ပင့်ဆောင်ကာ ကိုးကွယ်တော်မူခဲ့သည်။ အတွင်းမိုးဂနိန်းနေ ရသေ့ကြီးသည်လည်း မိမိ၏ နေရပ်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ အတူနေ ရသေ့နှစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်ကို မိမိတို့ ပူဇော်ခွင့် မရကြဟု စိတ်နှလုံး မသာမယာ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုအခါ အတွင်းမိုးဂနိန်းနေရသေ့ကြီးသည် စိတ်နှလုံး မသာမယာ မဖြစ်ကြဘဲ “မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်အား မိမိတို့ သုံးဦး ပူဇော်ခွင့် ရပါစေသတည်း” ဟု အဓိဋ္ဌာန်လေရာ ဆံတော်သည် သုံးဆူ ဖြစ်သွား၏။ ထိုအခါ ရသေ့သုံးပါးသည် တစ်ပါးလျှင် ဆံတော်တစ်ဆူစီ ယူကာ မိမိတို့ နေထိုင်ရာ အရပ်ဒေသများတွင် အများသူငါ ဖူးမြော်နိုင်ရန် စေတီတည်ကြသည်။ ထိုရသေ့သုံးပါး တည်ထားကိုးကွယ်တော်မူခဲ့သည် စေတီတော်များမှာ [[မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်|မိုးဂနိန်းစေတီတော်]]၊ [[ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်]]နှင့် [[ကျိုက်သီရိဓမ္မသိုက်စေတီတော်]]တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ကျိုက်မတ်ကော်"/> ==ဆက်သွယ်သွားလာရေး== အမှတ် (၂) ကားလမ်းမမှတစ်ဆင့် ကားဖြင့် သွားရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။ [[အင်းတကော်မြို့]] မှစေတီတော်သို့ သွားရာ ကားလမ်းရှိသည်။ ထို့ပြင် [[ထုံးကြီးရွာ၊ ပဲခူးမြို့နယ်|ထုံးကြီးရွာ]] နှင့် [[ကဝမြို့နယ်]]ဘက်မှ လာရောက်ဖူးမြော်မည်ဆိုပါက [[သာနိုးကုန်းရွာ]]နှင့် အင်းတကော်မြို့ကြားရှိ လမ်းသွယ်မှလည်း သွားရောက်နိုင်သည်။ ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Kyaik Siri Dhamma Theik view from distant .jpg|အင်းတကော် - ထုံးကြီးလမ်းပေါ်မှ ဖူးမြင်ရပုံ Kyaik Siri Dhamma Theik's gateway.jpg|မုခ်အဝင်ပေါက် Kyaik Siri Dhamma Theik from distant.jpg|ဘုရားသို့သွားရာလမ်းတစ်နေရာ Kyaik Siri Dhamma Theik from distant2.jpg|ဘုရားသို့သွားရာလမ်းတစ်နေရာ Kyaik Siri Dhamma Theik nearby.jpg|thumb|အနီးနားမှ ဖူးမြင်ရပုံ Kyaik Siri Dhamma Theik's reconstruction record .jpg|ကမ္မည်းမော်ကွန်း Kyaik Siri Dhamma Theik nearby2.jpg|အနီးနားမှ ဖူးမြင်ရပုံ Kyaik Siri Dhamma Theik close.jpg|အနီးနားမှ ဖူးမြင်ရပုံ </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.18338272956884|96.39746867571847|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] {{Myanmar-struct-stub}} 5rwhtcqs92tpm69sz15aqze1s8kvu09 0 100629 1042590 947972 2026-07-09T10:16:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042590 wikitext text/x-wiki '''သင်္ကန်းကျွန်းဘူတာ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သင်္ကန်းကျွန်းမြို့နယ်]]ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.828818700303007|96.19684468023486|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] 26dj6hgjsryw9tf8bdwmapjxn2vgafy 0 100630 1042589 947973 2026-07-09T10:15:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042589 wikitext text/x-wiki '''ငမိုးရိပ်ဘူတာ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.839788305877974|96.20459336105614|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] r2msfmfdp3n2o6445h0hizlxcu47xpl 0 100631 1042591 947971 2026-07-09T10:17:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042591 wikitext text/x-wiki '''နှင်းဆီကုန်းဘူတာ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.821298427064846|96.19112298669171|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] j9saidrn22fwlkmaq95czwtcx8slakv 0 110012 1042546 793792 2026-07-09T08:08:20Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 1042546 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]] | name = ကက်နက်စိန် | image = General aung san went to kenneth sein zat.jpg | alt = | caption = စိန်မဟာသဘင်၌ ကနက်စိန် ပါဝင်ခဲ့စဉ် (၁၉၄၃ ဝန်းကျင်) | birth_name = ခက်စိန် | birth_date = ၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၁၆ | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = {{Death date and age|1973|11|28|1916|9|19|df=y}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | nationality = [[ဗမာ]] | other_names = ကနက်စိန် | known_for = [[မြန်မာအက]] | occupation = | organization = စိန်မဟာသဘင် | awards = [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]] | parents = [[ဖိုးစိန်၊ ဦး (ဂရိတ်)|ဦးဖိုးစိန်]] နှင့် ဒေါ်ကြင်ယုံ | spouse = ဒေါ်ငွေကိုင် | children = ရဲစိန် <br/> ညီဝင်းစိန် <br/> သမီးတစ်ဦး }} '''ကက်နက်စိန်''' (၁၉၁၆−၁၉၇၃) သည် မြန်မာလူမျိုး သဘင်အနုပညာရှင် ဖြစ်ပြီး တိုင်းသိပြည်ကျော် မင်းသားကြီး [[ဖိုးစိန်၊ ဦး (ဂရိတ်)|ဂရိတ်ဘိုးစိန်]]၏ သားကြီး ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ၁၉၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ဦး[[ဖိုးစိန်၊ ဦး (ဂရိတ်)|ဖိုးစိန်]]၊ ဒေါ်ကြင်ယုံတို့မှ ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ မောင်နှမ (၇) ဦး အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး မွေးချင်းများမှာ စိန်ကြိုင်၊ တင်မြင့်၊ မူမူ၊ [[တသက်စိန်၊ ဦး (ဇာတ်မင်းသားကြီး)|သက်စိန်]]၊ မြင့်မြင့်စိန်၊ မောင်ချိုတို့ ဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ ခက်စိန် ဖြစ်သည်။ စိန်ဂျွန်းကျောင်း တက်သည့်အခါ ကက်နက် (Kenneth) ဟူသော အမည်ရလာသည်။ တက္ကသိုလ်ပညာကို အင်္ဂလန်၌ သွားသင်ခဲ့သည်။ == အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု == ဖခင်၏ စိန်မဟာသဘင်တွင် ပါဝင်သည်။ သဘင်အမည်ကို မိုးညှင်းသံဗုဒ္ဓေ ဆရာတော်ပေးသည့် ကနက်စိန် ဟု ယူသည်။ == လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု == ဂျပန်ခေတ်တွင် ရှင်ဥတ္တမကျောင်း၌ လူငယ်များအား ဂျပန်စာ သင်ပေးသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်၌ ဗဟန်း နေသူရိန်ရုံတွင် ကျင်းပသော လူထုအစည်းအဝေးတွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် တူရိယာဂီတ အဖွဲ့ချုပ်၏ ဝါဒဖြန့်ချိရေးနှင့် ပြန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားပြုကာ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ပွဲများ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်၊ မန္တလေး ပန်းချီ၊ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း ဖွင့်ပွဲဂုဏ်ပြု ညစာစားပွဲတွင် ဖျော်ဖြေပေးသည်။ မကွယ်လွန်မီအထိ သဘင်ကောင်စီ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရေးနှင့် အနုသဘင်ပညာရှင်များ ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ နာယက အဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။ == ဖခင်အတွက် စာအုပ် == ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရန်ကုန်ကို ဖူးဘရိုက် (Fulbright) ထောက်ပံ့ငွေနှင့် မြန်မာ့ သဘင်ပညာအား သုတေသနပြုရန် လာသည့် ဝစ်တဟေး (J. A. Withey) နှင့် ရင်းနှီးကာ ဖခင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို ''ဂရိတ်ဖိုးစိန်'' အမည်ဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ် တွင် အမေရိကန်၌ စာအုပ်ထုတ်ခဲ့သည်။ <ref>Sein, Kenneth & Withey, J. A. (1965) "[[iarchive:greatposeinchron00sein|The Great Po Sein: A Chronicle of the Burmese Theater]]". Indiana University Press.</ref> == ဝါသနာ == မြင်းပွဲကို ဝါသနာထုံသည်။ ရန်ကုန်မြင်းပြိုင်ကွင်း တပ်ကလပ်၌ အသင်းဝင်ဖူးသည်။<ref>မောင်ချိုမင်း (ကန္တာရဝတီ)။ "ဇာတ်မင်းသားကြီးများ၏ ဓလေ့ဝါသနာများ"၊ ရုပ်ရှင်မျက်မှန် မဂ္ဂဇင်း။ ၁၉၈၀ အောက်တိုဘာ။</ref> == မိသားစုဘဝ == ဇနီး ဒေါ်ငွေကိုင်နှင့် ရဲစိန်၊ ညီဝင်းစိန် ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်အပြင် သမီးထွေးတစ်ဦး မွေးထုတ်ခဲ့သည်။ သားများမှာ ဖခင်နည်းတူ မင်းသားများ ဖြစ်လာသည်။ == ဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူးများ == နိုင်ငံတော်က [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]] ချီးမြင့်ထားသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ညနေ ၄ နာရီ၊ မိနစ် ၄၀ အချိန်၌ ရန်ကုန်ရှိ နတ်မောက်ရိပ်သာ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။<ref>"ဝဏ္ဏကျော်ထင် ကက်နက်စိန် ကွယ်လွန်ပြီ"၊ မြန်မာ့အလင်း။ ၁၉၇၃၊ နိုဝင်ဘာ ၂၉။</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{lifetime|၁၉၁၆|၁၉၇၃}} [[Category:၁၉၁၆ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:၁၉၇၃ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 0iu81sfru8nlrzky80112cysbkjhvea 0 113012 1042507 788463 2026-07-09T03:40:40Z Tejinda 87174 [[ဗျသနတရား ငါးပါး]] စာမျက်နှာကို [[ဗျသနတရား]] သို့ Tejindaက ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 788462 wikitext text/x-wiki (၁) ဉာတိဗျသန = ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း (၂) ဘောဂဗျသန = စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပျက်စီးခြင်း (၃) ရောဂဗျသန = အနာရောဂါဖြစ်ခြင်း (၄) ဒိဋ္ဌိဗျသန = မှားယွင်းသော မိစ္ဆာအယူကိုယူခြင်း (၅) သီလဗျသန = သီလပျက်ခြင်း စသောပျက်စီးခြင်းတို့နှင့် ကြုံတွေ့ရခြင်း ဟူသော အခါခပ်သိမ်းကင်းလွတ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်၍ -ဤမကောင်းသော တရားတို့မှ အခါခပ်သိမ်းကင်းလွတ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်၍ ၊ မဂ်တရား - သောတာပတ္တိမဂ် ၊ သကဒါဂါမိမဂ် ၊ အနာဂါမိမဂ် ၊ အရဟတ္တမဂ် ၊ ဖိုလ်တရား - သောတာပတ္တိဖိုလ် ၊ သကဒါဂါမိဖိုလ် ၊ အနာဂါမိဖိုလ် ၊ အရဟတ္တဖိုလ် ၊ [[နိဗ္ဗာန်]] ချမ်းသာ - ခန္ဓာအသစ် တစ်ဖန်မဖြစ်ရာ ၊သေခြင်းသဘောလည်း မရှိရာ ၊ ဒုက္ခအပေါင်းမှလည်း ကင်းဝေးရာ အမြတ်ဆုံးချမ်းသာဖြစ်သည့် နိဗ္ဗာန် စသော ၊ တရားတော်မြတ်တို့ကို သံသရာ၌ ကြာရှည်စွာ မကျင်လည်ရတော့ပဲ အမြန်ဆုံး ရရပါလို၏ အရှင်ဘုရား ။ ==ကိုးကား== [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] o5i4vgnxoc4cu3k3fe0zq4w8z3bky4c 1042511 1042507 2026-07-09T03:53:52Z Tejinda 87174 1042511 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ဗျသနတရား''' ဆိုသည်မှာ လောကီလူသားတို့ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသော ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဆုံးရှုံးခြင်း ဘေးဒုက္ခများကို ဆိုလိုသည်။ ဤတရားတို့နှင့် ကြုံတွေ့ရသောအခါ သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း (သောက)၊ ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်း (ပရိဒေဝ) နှင့် စိတ်ဆင်းရဲခြင်း ဒုက္ခများ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ <ref>ဗျသန (န) [ဝိ + အသ + ယု] (၁) ပျက်စီးခြင်း။ (ဗျသနတရား ၅-ပါး - ဉာတိဗျသန = ဆွေမျိုးတို့၏ပျက်စီးခြင်း။ ဘောဂဗျသန = စည်းစိမ်ဥစ္စာ၏ပျက်စီးခြင်း။ ရောဂဗျသန = အနာရောဂါဟူသော ပျက်စီးစေခြင်းသဘော (ကျန်းမာရေးပျက်စီးခြင်း)။ သီလဗျသန = အကျင့်သီလ၏ပျက်စီးခြင်း။ ဒိဋ္ဌိဗျသန = အယူဝါဒ၏ပျက်စီးခြင်း (မိစ္ဆာအယူသို့ ပြောင်းသွားခြင်း)။ မဟာနိ၊၁၄။) (က) အကျိုးမဲ့ခြင်း။ (ခ) ဆင်းရဲခြင်း။ (၂) အပြစ်။ (တိ) (၃) ပျက်စီးစေတတ်သော။ (၄) ပျက်စီးသောသူ။ (၁) ဉာတိဗျသနေနပိ ဖုဋ္ဌာ။ ဝိ၊၁၊၂၇။ (—သံ၊၁၊၃၈၈။) ဉာတိဗျသနေနပီတိ အသနံ ဗျသနံ ဝိက္ခေပေါ ဝိဒ္ဓံသနံ ဝိနာသောတိ သဗ္ဗမေတံ ဧကတ္ထံ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၃။ (—သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၆။) (က) ဗျသနန္တိ (ပေတ၊၁၇၄) အနတ္ထံ။ ပေတ၊ဋ္ဌ၊၁၈၃။ (ခ) ဗျသနန္တိ (ဇာ၊၁၊၉၃) ဒုက္ခ။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁။ (၂) ကာမဇေ ကောပဇေ ဒေါသေ၊ ဗျသနဉ္စဝိပတ္တိယံ။ ဓာန်။ဂ၉။ (တိ) (၃) ရောဂါဗျသန-ကြည့်၊ (၄) ဗျသနဘာဝပ္ပတ္တ—ကြည့်။</ref> ===ဗျသနတရား ငါးပါး=== [[ဗုဒ္ဓ]]ဒေသနာတော်နှင့် [[အဋ္ဌကထာ]][[ဆရာတော်]]များ၏ ဖွင့်ဆိုချက်အရ ဗျသနတရား ငါးမျိုး ရှိသည်- ၁။ '''ဉာတိဗျသန (ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း):''' မိဘ၊ သားသမီးနှင့် ဆွေမျိုးရင်းချာများ သေကျေပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဘေးဒုက္ခကြုံတွေ့ခြင်း။ <br> ၂။ '''ဘောဂဗျသန (စည်းစိမ်ဥစ္စာပျက်စီးခြင်း):''' ပိုင်ဆိုင်သော ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် စည်းစိမ်များ ဆုံးရှုံးပျက်စီးခြင်း။ <br> ၃။ '''ရောဂဗျသန (အနာရောဂါကျရောက်ခြင်း):''' ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာပြီး အနာရောဂါများ ဖိစီးနှိပ်စက်ခြင်း။ <br> ၄။ '''[[သီလ]]ဗျသန (သီလပျက်စီးခြင်း):''' မိမိစောင့်ထိန်းအပ်သော စင်ကြယ်သည့် သီလတရားများ ပျက်စီးသွားခြင်း။ <br> ၅။ '''[[ဒိဋ္ဌိ]]ဗျသန (အယူဝါဒပျက်စီးခြင်း):''' မှန်ကန်သော [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] အယူဝါဒမှ ဖောက်ပြန်ကာ မှားယွင်းသော အယူဝါဒများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း။ ===ဗျသနတရားနှင့် သောက၏ ဆက်စပ်မှု=== ဗျသနတရား တစ်မျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ရသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်တွင် '''သောက (Sorrow)''' ဟူသော အတွင်းလောင်မြိုက်မှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုအခါ စိတ်ဓာတ်များ ခြောက်ကပ်လာပြီး ပျက်စီးသွားသော [[အာရုံ]]တစ်ခုတည်းကိုသာ စွဲလန်းကာ အတွင်းဆွေး ဆွေးနေတတ်သည်။ သောကသည် စိတ်တင်မကဘဲ စိတ်၏မှီရာ [[ဟဒယဝတ္ထု]][[ရုပ်]]အထိ ကူးစက်ပျံ့နှံ့ ပူလောင်စေတတ်သည့် သဘောရှိသည်။ ===သောကနှင့် [[ကုက္ကုစ္စ]] ခြားနားချက်=== ဗျသနတရားကြောင့် ဖြစ်သော စိတ်မသာယာမှုမှာ '''သောက''' ဖြစ်ပြီး၊ မိမိပြုခဲ့သော [[အကုသိုလ်]] သို့မဟုတ် မပြုလိုက်မိသော ကုသိုလ်များအပေါ် နောင်တရကာ ပူပန်ခြင်းမှာမူ '''ကုက္ကုစ္စ''' ဖြစ်သည်။ ===ထင်ရှားသော သာဓကများ=== ဗျသနတရားနှင့် ပတ်သက်၍ အလောင်းတော်များ၏ တုံ့ပြန်ပုံကို [[ဇာတ်]]တော်များတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ * '''[[အနနုသောစိယဇာတ်]]တော်:''' [[ဘုရားအလောင်း]]တော်သည် မိမိ၏ ဇနီးဟောင်း ([[ရသေ့]]မကလေး) ရောဂဗျသနဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ "ပျက်စီးတတ်သော သဘောတရားသည် ပျက်စီးခြင်းသာဖြစ်သည်" ဟု နှလုံးသွင်းကာ သောကမီးကို ငြိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ * '''[[စူဠဗောဓိဇာတ်]]တော်:''' ဗျသနတရားတို့၏ အခြေခံဖြစ်သော [[ဒေါသ]]ကို [[မေတ္တာ]][[ဘာဝနာ]]ဖြင့် နှိမ်နင်းခြင်းဖြင့် သောကနှင့် ဥပါယာသ (ပြင်းစွာအားငယ်ခြင်း) တို့ကို ကျော်လွှားနိုင်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ===ကျော်လွှားနိုင်သော နည်းလမ်း=== ဗျသနတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သောက၊ ပရိဒေဝ (ငိုကြွေးခြင်း) တို့ကို ကျော်လွှားရန် အကောင်းဆုံးနှင့် အမွန်မြတ်ဆုံးသော နည်းလမ်းမှာ '''[[သတိပဋ္ဌာန်]]ကျင့်စဉ်''' များပင် ဖြစ်ကြောင်း ကျမ်းဂန်များ၌ ဆိုထားသည်။ သေလေပြီးသော သတ္တဝါကို အကြောင်းပြု၍ အဖန်တလဲလဲ စိုးရိမ်မနေဘဲ [[အနိစ္စ]]သဘောကို ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် ဆင်းရဲဒုက္ခများမှ လွတ်မြောက်နိုင်သည်။ <ref>နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါရပ်များ_အခန်း#သောက</ref> ===ပြင့်ပလင့်များ=== * [https://my.wikisource.org/wiki/ရတနာ့ဂုဏ်ရည် #ဗျသနတရားငါးပါး ရတနာ့ဂုဏ်ရည်] * [https://my.wikisource.org/wiki/သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်#ဗျသနတရား_၅-ပါး သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်-ပဖဗဘမ#ဗျသနတရား_၅_ပါး ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒီပနီ#သောက_ပရိဒေဝ_ဒုက္ခ_ဒေါမနဿုပါယာသာ_သမ္ဘဝန္တိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒီပနီ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒီပနီ#(၇)_သောကမီး (၇) သောကမီး] * [https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင်/အခန်း-_၄၂#(၁၂)_သောက,_ပရိဒေ၀,_ဒုက္ခ,_ဒေါမနဿုပါယာသာ_သမ္ဘ၀န္တိ မဟာဗုဒ္ဓဝင်] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/သောက-ပရိဒေဝ-ဒုက္ခ-ဒေါမနဿ-ဥပါယာသ နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာ တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်_ပထမနည်း#သောကစသည် သောကစသည်] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါရပ်များ_အခန်း#သောက နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ] === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] slajrisj5cac35u2syucxsdea4zjvtv 1042512 1042511 2026-07-09T03:54:15Z Tejinda 87174 /* ပြင့်ပလင့်များ */ 1042512 wikitext text/x-wiki {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} '''ဗျသနတရား''' ဆိုသည်မှာ လောကီလူသားတို့ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသော ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဆုံးရှုံးခြင်း ဘေးဒုက္ခများကို ဆိုလိုသည်။ ဤတရားတို့နှင့် ကြုံတွေ့ရသောအခါ သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း (သောက)၊ ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်း (ပရိဒေဝ) နှင့် စိတ်ဆင်းရဲခြင်း ဒုက္ခများ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ <ref>ဗျသန (န) [ဝိ + အသ + ယု] (၁) ပျက်စီးခြင်း။ (ဗျသနတရား ၅-ပါး - ဉာတိဗျသန = ဆွေမျိုးတို့၏ပျက်စီးခြင်း။ ဘောဂဗျသန = စည်းစိမ်ဥစ္စာ၏ပျက်စီးခြင်း။ ရောဂဗျသန = အနာရောဂါဟူသော ပျက်စီးစေခြင်းသဘော (ကျန်းမာရေးပျက်စီးခြင်း)။ သီလဗျသန = အကျင့်သီလ၏ပျက်စီးခြင်း။ ဒိဋ္ဌိဗျသန = အယူဝါဒ၏ပျက်စီးခြင်း (မိစ္ဆာအယူသို့ ပြောင်းသွားခြင်း)။ မဟာနိ၊၁၄။) (က) အကျိုးမဲ့ခြင်း။ (ခ) ဆင်းရဲခြင်း။ (၂) အပြစ်။ (တိ) (၃) ပျက်စီးစေတတ်သော။ (၄) ပျက်စီးသောသူ။ (၁) ဉာတိဗျသနေနပိ ဖုဋ္ဌာ။ ဝိ၊၁၊၂၇။ (—သံ၊၁၊၃၈၈။) ဉာတိဗျသနေနပီတိ အသနံ ဗျသနံ ဝိက္ခေပေါ ဝိဒ္ဓံသနံ ဝိနာသောတိ သဗ္ဗမေတံ ဧကတ္ထံ။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၃။ (—သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၆။) (က) ဗျသနန္တိ (ပေတ၊၁၇၄) အနတ္ထံ။ ပေတ၊ဋ္ဌ၊၁၈၃။ (ခ) ဗျသနန္တိ (ဇာ၊၁၊၉၃) ဒုက္ခ။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁။ (၂) ကာမဇေ ကောပဇေ ဒေါသေ၊ ဗျသနဉ္စဝိပတ္တိယံ။ ဓာန်။ဂ၉။ (တိ) (၃) ရောဂါဗျသန-ကြည့်၊ (၄) ဗျသနဘာဝပ္ပတ္တ—ကြည့်။</ref> ===ဗျသနတရား ငါးပါး=== [[ဗုဒ္ဓ]]ဒေသနာတော်နှင့် [[အဋ္ဌကထာ]][[ဆရာတော်]]များ၏ ဖွင့်ဆိုချက်အရ ဗျသနတရား ငါးမျိုး ရှိသည်- ၁။ '''ဉာတိဗျသန (ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း):''' မိဘ၊ သားသမီးနှင့် ဆွေမျိုးရင်းချာများ သေကျေပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဘေးဒုက္ခကြုံတွေ့ခြင်း။ <br> ၂။ '''ဘောဂဗျသန (စည်းစိမ်ဥစ္စာပျက်စီးခြင်း):''' ပိုင်ဆိုင်သော ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် စည်းစိမ်များ ဆုံးရှုံးပျက်စီးခြင်း။ <br> ၃။ '''ရောဂဗျသန (အနာရောဂါကျရောက်ခြင်း):''' ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာပြီး အနာရောဂါများ ဖိစီးနှိပ်စက်ခြင်း။ <br> ၄။ '''[[သီလ]]ဗျသန (သီလပျက်စီးခြင်း):''' မိမိစောင့်ထိန်းအပ်သော စင်ကြယ်သည့် သီလတရားများ ပျက်စီးသွားခြင်း။ <br> ၅။ '''[[ဒိဋ္ဌိ]]ဗျသန (အယူဝါဒပျက်စီးခြင်း):''' မှန်ကန်သော [[သမ္မာဒိဋ္ဌိ]] အယူဝါဒမှ ဖောက်ပြန်ကာ မှားယွင်းသော အယူဝါဒများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း။ ===ဗျသနတရားနှင့် သောက၏ ဆက်စပ်မှု=== ဗျသနတရား တစ်မျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ရသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်တွင် '''သောက (Sorrow)''' ဟူသော အတွင်းလောင်မြိုက်မှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုအခါ စိတ်ဓာတ်များ ခြောက်ကပ်လာပြီး ပျက်စီးသွားသော [[အာရုံ]]တစ်ခုတည်းကိုသာ စွဲလန်းကာ အတွင်းဆွေး ဆွေးနေတတ်သည်။ သောကသည် စိတ်တင်မကဘဲ စိတ်၏မှီရာ [[ဟဒယဝတ္ထု]][[ရုပ်]]အထိ ကူးစက်ပျံ့နှံ့ ပူလောင်စေတတ်သည့် သဘောရှိသည်။ ===သောကနှင့် [[ကုက္ကုစ္စ]] ခြားနားချက်=== ဗျသနတရားကြောင့် ဖြစ်သော စိတ်မသာယာမှုမှာ '''သောက''' ဖြစ်ပြီး၊ မိမိပြုခဲ့သော [[အကုသိုလ်]] သို့မဟုတ် မပြုလိုက်မိသော ကုသိုလ်များအပေါ် နောင်တရကာ ပူပန်ခြင်းမှာမူ '''ကုက္ကုစ္စ''' ဖြစ်သည်။ ===ထင်ရှားသော သာဓကများ=== ဗျသနတရားနှင့် ပတ်သက်၍ အလောင်းတော်များ၏ တုံ့ပြန်ပုံကို [[ဇာတ်]]တော်များတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ * '''[[အနနုသောစိယဇာတ်]]တော်:''' [[ဘုရားအလောင်း]]တော်သည် မိမိ၏ ဇနီးဟောင်း ([[ရသေ့]]မကလေး) ရောဂဗျသနဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ "ပျက်စီးတတ်သော သဘောတရားသည် ပျက်စီးခြင်းသာဖြစ်သည်" ဟု နှလုံးသွင်းကာ သောကမီးကို ငြိမ်းသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ * '''[[စူဠဗောဓိဇာတ်]]တော်:''' ဗျသနတရားတို့၏ အခြေခံဖြစ်သော [[ဒေါသ]]ကို [[မေတ္တာ]][[ဘာဝနာ]]ဖြင့် နှိမ်နင်းခြင်းဖြင့် သောကနှင့် ဥပါယာသ (ပြင်းစွာအားငယ်ခြင်း) တို့ကို ကျော်လွှားနိုင်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ===ကျော်လွှားနိုင်သော နည်းလမ်း=== ဗျသနတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သောက၊ ပရိဒေဝ (ငိုကြွေးခြင်း) တို့ကို ကျော်လွှားရန် အကောင်းဆုံးနှင့် အမွန်မြတ်ဆုံးသော နည်းလမ်းမှာ '''[[သတိပဋ္ဌာန်]]ကျင့်စဉ်''' များပင် ဖြစ်ကြောင်း ကျမ်းဂန်များ၌ ဆိုထားသည်။ သေလေပြီးသော သတ္တဝါကို အကြောင်းပြု၍ အဖန်တလဲလဲ စိုးရိမ်မနေဘဲ [[အနိစ္စ]]သဘောကို ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် ဆင်းရဲဒုက္ခများမှ လွတ်မြောက်နိုင်သည်။ <ref>နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါရပ်များ_အခန်း#သောက</ref> ===ပြင့်ပလင့်များ=== * [https://my.wikisource.org/wiki/ရတနာ့ဂုဏ်ရည်#ဗျသနတရားငါးပါး ရတနာ့ဂုဏ်ရည်] * [https://my.wikisource.org/wiki/သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်#ဗျသနတရား_၅-ပါး သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်-ပဖဗဘမ#ဗျသနတရား_၅_ပါး ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန်] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒီပနီ#သောက_ပရိဒေဝ_ဒုက္ခ_ဒေါမနဿုပါယာသာ_သမ္ဘဝန္တိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒီပနီ] * [https://my.wikisource.org/wiki/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒီပနီ#(၇)_သောကမီး (၇) သောကမီး] * [https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင်/အခန်း-_၄၂#(၁၂)_သောက,_ပရိဒေ၀,_ဒုက္ခ,_ဒေါမနဿုပါယာသာ_သမ္ဘ၀န္တိ မဟာဗုဒ္ဓဝင်] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/သောက-ပရိဒေဝ-ဒုက္ခ-ဒေါမနဿ-ဥပါယာသ နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာ တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်_ပထမနည်း#သောကစသည် သောကစသည်] * [https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါရပ်များ_အခန်း#သောက နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ] === ကိုးကား === {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] ooazgnduoy77t9qvqt3vo3s7dt5mpnc 0 132843 1042492 644996 2026-07-08T17:15:50Z Zawzawaungthwin 100038 ခင်လေးဆွေ၊ သီတာခင်ထွေး 1042492 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''''ချစ်ပိုင်ဆက်ရာ''''' သည် ၁၉၇၅ ခုထွက် မြန်မာရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်စိုးမောင် ရိုက်ကူးပြီး ထွန်းထွန်းဝင်း၊ [[ခင်သန်းနု]]၊ ယဉ်ယဉ်အေး၊ မြင့်ဖေ၊ [[ခင်လေးဆွေ]]၊ [[သီတာခင်ထွေး]]တို့ အဓိကသရုပ်ဆောင်ကြသည်။ ၁၉၇၅ ခု ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်တွင် ရုံတင်သည်။ [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၅ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] {{Myanmar-film-stub}} atke1lubw5x8q4gmsxmv321v9ul8zvc 0 137902 1042606 1042085 2026-07-09T11:01:39Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] 1042606 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ရွှေလိပ်ပြာ | image = Njikk.png | caption = ငယ်ရွယ်စဉ် က ရွှေလိပ်ပြာမအေးကြည် | birth_name = မအေးကြည် | birth_date = ၁၉၃၂ | birth_place = ဒိုက်ဦး၊ ဖောင်တော်သီ၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = {{death date and age|2023|10|10|1932}} | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | resting_place = ထိန်ပင်သုသာန်၊ ရန်ကုန် | nationality = မြန်မာ | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ သဘင်ပညာရှင် | spouse = လှမြင့် | children = မိုးမိုးလှိုင် | parents = ဖိုးဟန် (ဖခင်)၊ လှမြိုင် (မိခင်) }} '''ရွှေလိပ်ပြာ''' '''မအေးကြည်''' (၁၉၃၂ - ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝါရင့်အငြိမ့်မင်းသမီးနှင့် ဇာတ်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရိုးရာအနုပညာနယ်ပယ်၌ အဆို၊ အက၊ အငြိမ့်နှင့် ဇာတ်ပညာရပ်များကို နှစ်ပေါင်းများစွာ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ထုတ်သင်ကြားပေးခဲ့သူအဖြစ် ထင်ရှားကာ၊ "စိမ်းသင့်မှစိမ်း" သီချင်းဖြင့် ပရိသတ်များကြားတွင် အထူးကျော်ကြားသည်။ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် မန္တလေးရဟန်းပျိုအဖွဲ့၏ ရွှေတံဆိပ်ဆုကို ဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး၊ မိတ္ထီလာတောင်ပေါ်ပစ် အမြောက်တပ်တွင် ကပြဖျော်ဖြေစဉ်ကလည်း "မဟာရွှေလိပ်ပြာ" ဘွဲ့ကို ဗိုလ်မှူးကြီး ခွန်နောင်ထံမှ ရရှိခဲ့သည်။ ပြည်တော်သာခေတ်တွင်လည်း အနုပညာဆိုင်ရာ ဆုတံဆိပ်များစွာကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=စောမုံညင်း |date=2025-11-30 |title=ရွှေလိပ်ပြာ မအေးကြည် |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2025/11/30/408566.html |access-date=2026-07-04 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> [[File:Bhjkkkoo.jpg|thumb|ရွှေလိပ်ပြာမအေးကြည်]] == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစု == ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်းတွင် [[ဒိုက်ဦးမြို့]]၊ [[ဖောင်တော်သီရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်|ဖောင်တော်သီရွာ]]၌ တောင်သူလယ်သမား ဦးဖိုးဟန် နှင့် ဗိန္ဓောဆေးဆရာမ ဒေါ်လှမြိုင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။နာမည်အရင်းမှာ မအေးကြည် ဖြစ်သည်။သူ၏ ခင်ပွန်းမှာ ဦးလှမြင့်ဖြစ်ပြီး မိုးမိုးလှိုင်ကို ဆိုသည့် သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == အနုပညာအစ == မအေးကြည်သည် သဘင်မျိုးရိုးမရှိသော်လည်း ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာကို ဝါသနာပါသူဖြစ်သည်။ ဒိုက်ဦးမြို့သို့ ရောက်ရှိလာသော ပဲခူးမယ်ကျော့နှင့် ဆိုင်းဆရာ ဘိုကေစိန် တို့၏ ကလေးဇာတ်တွင် ကုမ္မာရီယိမ်း၊ နတ်ကတော်ယိမ်း၊ မြင်းယိမ်းများတွင် ပါဝင်ကပြရင်း အပျိုတော်အဆင့်အထိ သင်ယူခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ပဲခူးရိုးမအနီး ဘုရားကြီးရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်စဉ် အကလေ့ကျင့်နေသည်ကို မြင်တွေ့ရသော ဦးသူတော်တစ်ပါးက “လိပ်ပြာကလေး ဝဲပျံနေသကဲ့သို့ ရှိသည်။ ရွှေလိပ်ပြာဟု နာမည်ပေးကြ” ဟု ဆိုခဲ့ရာမှ "မင်းသမီး ရွှေလိပ်ပြာ မအေးကြည်" ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည် အငြိမ့်ကပြသည့်အခါ လိပ်ပြာပုံစံ အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ == ရန်ကုန်အငြိမ့်ခေတ် == ရန်ကုန်လင့်လမ်းမှ ဒိုးဆရာ ဦးချစ်ဦးက ရွှေလိပ်ပြာကို အသုံး (၃၀၀) ကျပ်ဖြင့် ခေါ်ယူ၍ ရန်ကုန်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တွင် ရှေ့ထွက်မင်းသမီး အာဇာနည်စိန်စိန်၊ အလယ်ထွက်မင်းသမီး အောင်သန်းစိန်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ လူရွှေတော် လိပ်ပု၊ ကျော်ရွဲ့တို့နှင့်အတူ ကပြခဲ့သည်။ ရွှေတိဂုံစေတီတော် အနောက်ဘက်မုခ်၌ ကျင်းပသော မင်းသမီးပြိုင်ပွဲတွင် အငယ်ဆုံးမင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ရွှေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းမတော်မှ ဦးညွန့်က အသုံး (၅၀၀၀) ကျပ်ဖြင့် ငှားရမ်းခဲ့ရာ ထိုခေတ်ကာလအတွက် အလွန်များပြားသည့် ပမာဏဖြစ်သဖြင့် မိသားစုက တွန့်ဆုတ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် လက်ခံခဲ့ပြီး ဦးညွန့်၏အငြိမ့်တွင် သုံးနှစ်ကြာ ကပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/695607524/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%87%E1%80%AC%E1%80%90-%E1%80%9E%E1%80%98%E1%80%84-%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84-%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%86%E1%80%84-%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%B0%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%BD%E1%80%94-%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%94-%E1%80%B8 |access-date=2026-07-04 |website=www.scribd.com}}</ref> == မန္တလေးခရီးစဉ် == ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ကြည်ကြည်ဌေးနှင့် မြို့တော်သိန်းအောင်တို့၏ တိုက်တွန်းချက်ဖြင့် မန္တလေးသို့ သွားရောက်ကပြခဲ့သည်။ မန္တလေးရှိ နာမည်ကြီးဆရာများဖြစ်သော ဂီတမယ်လှလေးစိန်၊ ရွှေရတနာ ကိုကြည်၊ ကိုကြူးတို့နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆို၍ ကပြခဲ့ရာ အလွန်အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ရှေ့ထွက်မင်းသမီး ဂျောလီသန်းနှင့် လူရွှင်တော် ကိုသိန်းတန်၊ ကိုစိန်တင့်၊ ရွှေမောင်းတို့နှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့ပြီး မန္တလေးနှင့် ရန်ကုန်အငြိမ့်တို့၏ ဒိုးဆစ်ကွာခြားချက်များကို လက်တွေ့လေ့လာသိရှိခဲ့သည်။ == ဇာတ်မင်းသမီးဘဝ == ရွှေလိပ်ပြာသည် အငြိမ့်နယ်ပယ်တွင်သာမက ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်လည်း အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်၊ ရွှေမန်းကျော်မြင့်၊ လှည်းကူးစိန်ကျော်ရွှေ၊ ရွှေမန်းကြည်လှိုင်နှင့် စိန်အောင်မင်းတို့ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် အနုပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သည်။ အဆိုပညာတွင်လည်း ထူးချွန်သူဖြစ်ပြီး ဓာတ်ပြားများစွာ သွင်းခဲ့သည်။ == အခြားအနုပညာများ == ရွှေလိပ်ပြာသည် အငြိမ့်သာမက ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်ပါ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်၊ ရွှေမန်းကျော်မြင့်၊ လှည်းကူးစိန်ကျော်ရွှေ၊ [[ရွှေမန်းကြည်လှိုင်]]၊ [[စိန်အောင်မင်း|စိန်အောင်မင်]]တို့နှင့် တွဲဖက်ခဲ့သည်။ အဆိုတွင်လည်း ထူးချွန်ပြီး ဓာတ်ပြားများစွာ သွင်းခဲ့သည်။ == တေးသီချင်းများနှင့် ဓာတ်ပြားများ == ရွှေလိပ်ပြာသည် အဆိုပညာတွင် ထူးချွန်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် တေးသီချင်းဓာတ်ပြားများစွာ သွင်းခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ဓာတ်ပြားများမှာ "မမရွှေလိပ်ပြာနှင့် ဇာတိအာဏာ"၊ "ဇမ္ဗူကျွန်းလုံး"၊ ကိုမင်းသူနှင့် တွဲဖက်သီဆိုထားသည့် "အကအခြေခံ" နှင့် ရွှေမန်းကျော်အောင်နှင့် တွဲဖက်သီဆိုထားသည့် "ဇမ္ဗုပတိချွတ်ခန်း" ဇာတ်ထုပ်တို့ ဖြစ်သည်။ သူ၏ သီချင်းများကို [[ရွှေတိုင်ညွန့်]]၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ [[စိန်လှမြိုင်]]၊ ဦးပြေဟန်၊ ဗြူတီစိန်၊ [[ရွှေဒေါင်းညို]]၊ စိန်ဗိုလ်တင့် နှင့် ဘိုကလေးစိန်ပန်း စသည့် နာမည်ကြီး တေးရေးဆရာတို့က ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။ == ပညာရပ်ဆိုင်ရာနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ == ရွှေလိပ်ပြာသည် အငြိမ့်၊ ဇာတ်နှင့် "ဧယင်ကျူး" ပညာရပ်များတွင် သမ္ဘာရင့်သူဖြစ်သည်။ ၁၉၈၆ နှင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တို့တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၌ အငြိမ့်သင်တန်းများ ပို့ချခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတွင် အချိန်ပိုင်းပညာရှင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲ ဗဟိုအဆင့် ဒိုင်လူကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သဘင်ပညာရှင်များ အစည်းအရုံးတွင် အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၈၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အငြိမ့်လောက အားနည်းလာခဲ့ရာ ပြန်လည်ထူထောင်ရန် စိတ်ကူးခဲ့သော်လည်း အကောင်အထည်မပေါ်ခဲ့ပေ။ အသက် ၉၃ နှစ်အရွယ်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သူသည် သဘင်အစည်းအရုံး၏ နာယကကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏ နာရေးကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထိန်ပင်သုသာန်၌ ဂူသွင်းသဂြိုဟ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Media |first=Milkyway |date=2023-10-12 |title=အသက် ၉၃ နှစ်အရွယ်ရှိ အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး ရွှေလိပ်ပြာ မအေးကြည် ကွယ်လွန် – Milky Way Media |url=https://milkyway-media.com/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%81%89%E1%81%83-%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%A1%E1%80%84%E1%80%BC/ |access-date=2026-07-04 |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{lifetime|၁၉၃၂|၂၀၂၃}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၂ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] oo4dk6pg7z2gh5af5hozycr3xb4j8jd 0 141667 1042558 762046 2026-07-09T08:58:54Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ‎]] 1042558 wikitext text/x-wiki {{redirect|ပလာတာ|စားစရာ|ပလာတာ}} {{Infobox person | honorific_prefix =ဦး | name =ပလာတာ | honorific_suffix =ပြည်သူ့အချစ်တော် | image = | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | baptised = | disappeared_date = | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date ={{death date and age|2020|9|17|1930}} | death_place =ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ် | death_cause =လူကြီးရောဂါ | body_discovered = | resting_place =ရေဝေး | resting_place_coordinates = | monuments = | residence = | nationality =မြန်မာ | other_names = | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation =လူရွှင်တော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active =1960-2018 | era =ရေဒီယိုအငြိမ့်ခေတ်ဦး | employer = | organization = | agent = | known_for =ဦးစံမတူနှင့်တွဲဖက် | notable_works = | style = | home_town = | salary = | net_worth = | height = | weight = | television = | title = | term = | predecessor = | successor =မြေး အောင်စိုးမိုး၊ သဲနုဝေ | party = | movement = | opponents = | boards = | religion =ဗုဒ္ဓဘာသာ | denomination = | criminal_charge = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse =ခင်ထွေး | partner = | children =6 | parents = | relatives = | callsign = | awards = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_alt = | signature_size = | website = | footnotes = }} '''ဦးပလာတာ''' '''(ဟာသပညာရှင်)''' (၁၉၃၀ -၂၀၂၀) သည် မြန်မာရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် လူရွှင်တော်ဖြစ်ပြီး၊ [[ဝင်းဦး]]နှင့်အတူ ဇာတ်ကားများစွာ၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရေဒီယိုအငြိမ့်ခေတ်ဦးကာလကတည်းက လူရွှင်တော်အဖြစ် ကျင်လည်ပြီး၊ [[စံမတူ|ဦးစံမတူ]] နှင့်တွဲဖက်၍ လူသိများ ဖြစ်သည်။ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင်ခေတ်တွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ်လည်း ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ <ref name="irwd.plt">[https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2020/09/17/230066.html ဝါရင့် လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> ==ငယ်စဉ်== ခြင်းလုံးခတ် ဝါသနာပါသည်။ အသက်ကြီးသည်အထိ သန်သန်မာမာ ခြင်းလုံးခတ်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref name="pds.plt">{{cite journal |last= ဝေ |first= လင်း |authorlink= |coauthors= |year= ၂၀၂၀ |month= စက်တင်ဘာ |title= လူရွှင်တော်ဟာသသရုပ်ဆောင်ကြီး ဦးပလာတာကွယ်လွန် |journal= ပြည်ထောင်စုနေ့စဉ် |volume= ၈ |issue= ၂၁၂ |pages= ၁၆ |id= |url= |accessdate= |quote= }}</ref> ==အနုပညာလောက== အနုပညာလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၆၀ နီးပါးခန့် ကျင်လည်ခဲ့သော ဦးပလာတာသည် ပြည်သူ့အချစ်တော် ဦးပလာတာဟူ၍ ထင်ရှားသည်။ <ref>{{Cite web |title=ဝါရင့်လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ ကွယ်လွန်<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.duwun.com.mm/entertainment/cele-yatkwat/waluwhteaki-plata-kwylwn-id40576 |accessdate=17 September 2020 |archivedate=25 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125045526/https://www.duwun.com.mm/entertainment/cele-yatkwat/waluwhteaki-plata-kwylwn-id40576 }}</ref> ဦးရွှေရိုး၊ ဦးသော်တာ၊ ဦး[[စံမတူ]]တို့နှင့်အတူ စင်ပေါ်မှ ဟာသပြက်လုံးများကို အတွဲညီညီ ပြက်ကာ၊ နားထောင်သူ ရွှေပွဲလာပရိသတ်များကို ဟဒရွှင်ဆေး တိုက်ကျွေးခဲ့သည်။ <ref name="pds.plt" /> ==မိသားစု== ကြင်ဖက်မှာ ဒေါ်ခင်ထွေးဖြစ်ပြီး၊ ကွယ်လွန်နှင့်ပြီ။<ref name="pds.plt" /> ဦးပလာတာတွင် သားသမီး ၆ ဦး ထွန်းကားသည်။ မြေး ၁၀ ယောက်၊ မြစ် ၁၀ ယောက်ရှိသည်။<ref name="irwd.plt" /> မကွယ်လွန်မီ ၃ နှစ်အလိုက မြေးဖြစ်သူ အောင်စိုးမိုးနှင့် သဲနုဝေတို့အား အနုပညာလောကနှင့် မိတ်ဆက်ပေးသွားသည်။ ၂ နှစ်အလိုတွင် အနုပညာလုပ်ငန်းများ ရပ်နားသည်။ ==နိဂုံး== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက် နံနက် ၂ ချက်တီးတွင် ရန်ကုန်၊ ပန်းဘဲတန်းမြိုနယ်၊ ၂၆ လမ်း နေအိမ်ဝယ် လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၉၀ အရွယ်တွင် အိပ်နေရင်း အေးချမ်းစွာ ကွယ်လွန်သည်။ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရောဂါအခံရှိသည်။ ကိုဗစ်ကာလဖြစ်၍ လူအနည်းအကျဉ်းဖြင့် ရေဝေး၌ ကျော်သူနာရေးအကူအညီဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ နေ့ချင်း သင်္ဂြိုဟ်သည်မှာလည်း ဦးပလာတာ၏ ဆန္ဒ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အသက် ၉၀ ရှိ ဝါရင့်လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် {{!}} The Myanmar Times<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/143718.html |access-date=17 September 2020 |archive-date=20 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220111557/https://myanmar.mmtimes.com/news/143718.html }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၃၀|၂၀၂၀}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ လူရွှင်တော်များ]] 2g1yjvdrmudwnc1a8nn3a9egxo7hvhi 1042563 1042558 2026-07-09T09:09:32Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ]] 1042563 wikitext text/x-wiki {{redirect|ပလာတာ|စားစရာအတွက်|ပလာတာ}} {{Infobox person | honorific_prefix =ဦး | name =ပလာတာ | honorific_suffix =ပြည်သူ့အချစ်တော် | image = | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | baptised = | disappeared_date = | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date ={{death date and age|2020|9|17|1930}} | death_place =ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ် | death_cause =လူကြီးရောဂါ | body_discovered = | resting_place =ရေဝေး | resting_place_coordinates = | monuments = | residence = | nationality =မြန်မာ | other_names = | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation =လူရွှင်တော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active =၁၉၆၀ - ၂၀၁၈ | era =ရေဒီယိုအငြိမ့်ခေတ်ဦး | employer = | organization = | agent = | known_for =ဦးစံမတူနှင့်တွဲဖက် | notable_works = | style = | home_town = | salary = | net_worth = | height = | weight = | television = | title = | term = | predecessor = | successor =မြေး အောင်စိုးမိုး၊ သဲနုဝေ | party = | movement = | opponents = | boards = | religion =ဗုဒ္ဓဘာသာ | denomination = | criminal_charge = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = ခင်ထွေး | partner = | children = ၆ ဦး | parents = | relatives = | callsign = | awards = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_alt = | signature_size = | website = | footnotes = }} '''ဦးပလာတာ''' '''(ဟာသပညာရှင်)''' (၁၉၃၀ -၂၀၂၀) သည် မြန်မာရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် လူရွှင်တော်ဖြစ်ပြီး၊ [[ဝင်းဦး]]နှင့်အတူ ဇာတ်ကားများစွာ၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရေဒီယိုအငြိမ့်ခေတ်ဦးကာလကတည်းက လူရွှင်တော်အဖြစ် ကျင်လည်ပြီး၊ [[စံမတူ|ဦးစံမတူ]] နှင့်တွဲဖက်၍ လူသိများ ဖြစ်သည်။ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင်ခေတ်တွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ်လည်း ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဟာသ သရုပ်ဆောင်ဦးပလာတာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနေ့တွင်းချင်းသင်္ဂြိုလ် |url=https://news-eleven.com/broadcast/20337 |access-date=2026-07-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> <ref name="irwd.plt">[https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2020/09/17/230066.html ဝါရင့် လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> ==အနုပညာဘဝဖြတ်သန်းမှု== အနုပညာလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၆၀ နီးပါးခန့် ကျင်လည်ခဲ့သော ဦးပလာတာသည် ပြည်သူ့အချစ်တော် ဦးပလာတာဟူ၍ ထင်ရှားသည်။ <ref>{{Cite web |title=ဝါရင့်လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ ကွယ်လွန်<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.duwun.com.mm/entertainment/cele-yatkwat/waluwhteaki-plata-kwylwn-id40576 |accessdate=17 September 2020 |archivedate=25 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125045526/https://www.duwun.com.mm/entertainment/cele-yatkwat/waluwhteaki-plata-kwylwn-id40576 }}</ref> ဦးရွှေရိုး၊ ဦးသော်တာ၊ ဦး[[စံမတူ]]တို့နှင့်အတူ စင်ပေါ်မှ ဟာသပြက်လုံးများကို အတွဲညီညီ ပြက်ကာ၊ နားထောင်သူ ရွှေပွဲလာပရိသတ်များကို ဟဒရွှင်ဆေး တိုက်ကျွေးခဲ့သည်။ခြင်းလုံးခတ် ဝါသနာပါသည်။ အသက်ကြီးသည်အထိ သန်သန်မာမာ ခြင်းလုံးခတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဦးပလာတာ Archives |url=https://burma.irrawaddy.com/tag/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%AC |access-date=2026-07-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ==မိသားစု== ကြင်ဖက်မှာ ဒေါ်ခင်ထွေး ဖြစ်သည်။ ဦးပလာတာတွင် သားသမီး ၆ ဦး ထွန်းကားသည်။ မြေး ၁၀ ယောက်၊ မြစ် ၁၀ ယောက်ရှိသည်။ မကွယ်လွန်မီ ၃ နှစ်အလိုက မြေးဖြစ်သူ အောင်စိုးမိုးနှင့် သဲနုဝေတို့အား အနုပညာလောကနှင့် မိတ်ဆက်ပေးသွားသည်။မကွယ်လွန်မှ ၂ နှစ်အလိုတွင် အနုပညာလုပ်ငန်းများအား ရပ်နားခဲ့သည်။<ref name="irwd.plt" /> ==ဘဝနိဂုံး== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက် နံနက် ၂ ချက်တီးတွင် ရန်ကုန်၊ ပန်းဘဲတန်းမြိုနယ်၊ ၂၆ လမ်း နေအိမ်ဝယ် လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၉၀ အရွယ်တွင် အိပ်နေရင်း အေးချမ်းစွာ ကွယ်လွန်သည်။ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရောဂါအခံရှိသည်။ ကိုဗစ်ကာလဖြစ်၍ လူအနည်းအကျဉ်းဖြင့် ရေဝေး၌ ကျော်သူနာရေးအကူအညီဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ နေ့ချင်း သင်္ဂြိုဟ်သည်မှာလည်း ဦးပလာတာ၏ ဆန္ဒ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အသက် ၉၀ ရှိ ဝါရင့်လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် {{!}} The Myanmar Times<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/143718.html |access-date=17 September 2020 |archive-date=20 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220111557/https://myanmar.mmtimes.com/news/143718.html }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၃၀|၂၀၂၀}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ လူရွှင်တော်များ]] qzycmzuvu3ipne93wncwoojchpup2a3 1042564 1042563 2026-07-09T09:11:01Z Zawzawaungthwin 100038 {{About|ဟာသပညာရှင် ဦးပလာတာ|စားစရာ ပလာတာအတွက်|ပလာတာ}} 1042564 wikitext text/x-wiki {{About|ဟာသပညာရှင် ဦးပလာတာ|စားစရာ ပလာတာအတွက်|ပလာတာ}} {{Infobox person | honorific_prefix =ဦး | name =ပလာတာ | honorific_suffix =ပြည်သူ့အချစ်တော် | image = | image_size = | alt = | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | baptised = | disappeared_date = | disappeared_place = | disappeared_status = | death_date ={{death date and age|2020|9|17|1930}} | death_place =ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ် | death_cause =လူကြီးရောဂါ | body_discovered = | resting_place =ရေဝေး | resting_place_coordinates = | monuments = | residence = | nationality =မြန်မာ | other_names = | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = | occupation =လူရွှင်တော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active =၁၉၆၀ - ၂၀၁၈ | era =ရေဒီယိုအငြိမ့်ခေတ်ဦး | employer = | organization = | agent = | known_for =ဦးစံမတူနှင့်တွဲဖက် | notable_works = | style = | home_town = | salary = | net_worth = | height = | weight = | television = | title = | term = | predecessor = | successor =မြေး အောင်စိုးမိုး၊ သဲနုဝေ | party = | movement = | opponents = | boards = | religion =ဗုဒ္ဓဘာသာ | denomination = | criminal_charge = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = ခင်ထွေး | partner = | children = ၆ ဦး | parents = | relatives = | callsign = | awards = | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_alt = | signature_size = | website = | footnotes = }} '''ဦးပလာတာ''' '''(ဟာသပညာရှင်)''' (၁၉၃၀ -၂၀၂၀) သည် မြန်မာရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် လူရွှင်တော်ဖြစ်ပြီး၊ [[ဝင်းဦး]]နှင့်အတူ ဇာတ်ကားများစွာ၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရေဒီယိုအငြိမ့်ခေတ်ဦးကာလကတည်းက လူရွှင်တော်အဖြစ် ကျင်လည်ပြီး၊ [[စံမတူ|ဦးစံမတူ]] နှင့်တွဲဖက်၍ လူသိများ ဖြစ်သည်။ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင်ခေတ်တွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ်လည်း ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဟာသ သရုပ်ဆောင်ဦးပလာတာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနေ့တွင်းချင်းသင်္ဂြိုလ် |url=https://news-eleven.com/broadcast/20337 |access-date=2026-07-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> <ref name="irwd.plt">[https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2020/09/17/230066.html ဝါရင့် လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref> ==အနုပညာဘဝဖြတ်သန်းမှု== အနုပညာလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၆၀ နီးပါးခန့် ကျင်လည်ခဲ့သော ဦးပလာတာသည် ပြည်သူ့အချစ်တော် ဦးပလာတာဟူ၍ ထင်ရှားသည်။ <ref>{{Cite web |title=ဝါရင့်လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ ကွယ်လွန်<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://www.duwun.com.mm/entertainment/cele-yatkwat/waluwhteaki-plata-kwylwn-id40576 |accessdate=17 September 2020 |archivedate=25 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201125045526/https://www.duwun.com.mm/entertainment/cele-yatkwat/waluwhteaki-plata-kwylwn-id40576 }}</ref> ဦးရွှေရိုး၊ ဦးသော်တာ၊ ဦး[[စံမတူ]]တို့နှင့်အတူ စင်ပေါ်မှ ဟာသပြက်လုံးများကို အတွဲညီညီ ပြက်ကာ၊ နားထောင်သူ ရွှေပွဲလာပရိသတ်များကို ဟဒရွှင်ဆေး တိုက်ကျွေးခဲ့သည်။ခြင်းလုံးခတ် ဝါသနာပါသည်။ အသက်ကြီးသည်အထိ သန်သန်မာမာ ခြင်းလုံးခတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဦးပလာတာ Archives |url=https://burma.irrawaddy.com/tag/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%AC |access-date=2026-07-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ==မိသားစု== ကြင်ဖက်မှာ ဒေါ်ခင်ထွေး ဖြစ်သည်။ ဦးပလာတာတွင် သားသမီး ၆ ဦး ထွန်းကားသည်။ မြေး ၁၀ ယောက်၊ မြစ် ၁၀ ယောက်ရှိသည်။ မကွယ်လွန်မီ ၃ နှစ်အလိုက မြေးဖြစ်သူ အောင်စိုးမိုးနှင့် သဲနုဝေတို့အား အနုပညာလောကနှင့် မိတ်ဆက်ပေးသွားသည်။မကွယ်လွန်မှ ၂ နှစ်အလိုတွင် အနုပညာလုပ်ငန်းများအား ရပ်နားခဲ့သည်။<ref name="irwd.plt" /> ==ဘဝနိဂုံး== ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက် နံနက် ၂ ချက်တီးတွင် ရန်ကုန်၊ ပန်းဘဲတန်းမြိုနယ်၊ ၂၆ လမ်း နေအိမ်ဝယ် လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၉၀ အရွယ်တွင် အိပ်နေရင်း အေးချမ်းစွာ ကွယ်လွန်သည်။ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း ရောဂါအခံရှိသည်။ ကိုဗစ်ကာလဖြစ်၍ လူအနည်းအကျဉ်းဖြင့် ရေဝေး၌ ကျော်သူနာရေးအကူအညီဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ နေ့ချင်း သင်္ဂြိုဟ်သည်မှာလည်း ဦးပလာတာ၏ ဆန္ဒ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=အသက် ၉၀ ရှိ ဝါရင့်လူရွှင်တော်ကြီး ဦးပလာတာ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် {{!}} The Myanmar Times<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/143718.html |access-date=17 September 2020 |archive-date=20 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220111557/https://myanmar.mmtimes.com/news/143718.html }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၃၀|၂၀၂၀}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၀ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ လူရွှင်တော်များ]] sqebqhi4agv0m0bdgsxlu1o999ufha3 0 141746 1042569 859227 2026-07-09T09:16:34Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ လူရွှင်တော်များ]] 1042569 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = စံမတူ | other_names = မြင့်သိန်း | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ၁၉၃၂ | birth_place = [[ရန်ကုန်]] | death_date = {{Death date and age|၂၀၂၁|၈|၃|၁၉၃၂}} | death_place = [[ရန်ကုန်]] | nationality = မြန်မာ | education = | years_active = | party = | parents = ဘခိုင် (ဖခင်)<br/> ကြီးမေ (မိခင်) | spouse = မရှိ | children = | known_for = | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ လူရွှင်တော် }} '''ဦးစံမတူ''' (၁၉၃၂-၂၀၂၁) သည် မြန်မာ သရုပ်ဆောင် နှင့် လူရွှင်တော် ဖြစ်သည်။ ==ငယ်စဉ်== ၁၉၃၂ ခုနှစ် တွင် [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]]၊ ဗဟိုအမျိုးသမီးဆေးရုံ ဂျမန်ခါနာ ၌ ၁၁ လမ်းနေ ဦးဘခိုင်၊ ဒေါ်ကြီးမေတို့က မွေးဖွားသည်။ မောင်မြင့်သိန်းမှာ အမည်ရင်း ဖြစ်သည်။ ၁၁ လမ်းအနီးအနား၌ နာမည်ကျော် အငြိမ့်အဖွဲ့၊ ဇာတ်အဖွဲ့များ ရှိသည်။<ref name="tv.smt">{{cite web |url=https://www.thevoicejournal.com/archives/10955 |publisher=The Voice Journal |title=ဟာသအနုပညာကို ထာဝရချစ်ခင်သူ |last=အေးကျော့ခိုင် |first= |date=၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈ |access-date=၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ }}{{Dead link|date=May 2022 }}</ref> ==အနုပညာလောက== ယင်းအငြိမ့် ဇာတ်သဘင်များကို ကျောင်းအားလပ်ရက်တွင် ကလေးမောင်မြင့်သိန်းသည် သွားရောက်ကြည့်ရှုလေ့ရှိသည်။ ထိုမှတဆင့် ဇာတ်သဘင်အငြိမ့်ပွဲကို နှစ်သက်သဘောကျလာသည်။ ၁၉၄၀ ကျော် ၁၆ နှစ်သားတွင် နာမည်ကြီး မြဒဂုံဇာတ်ပွဲ၌ လူရွှင်တော်အဖြစ် စတင်ကပြခြင်းဖြင့် အနုပညာလောကထဲ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်ကနေစဉ်၊ နာမည်ကြီးဒါရိုက်တာ ဦး[[အောင်ဝင်း]]က လူရွှင်တော် ဦးစံမတူ၏ အမူအရာ၊ ပြောပုံဆိုဟန်ကို သဘောကျသွားသည်။ ဦးစံမတူကို မိမိရိုက်နေသော ရုပ်ရှင်ထဲ ထည့်ရိုက်ရာမှ ဦးစံမတူ ဇာတ်သဘင်လောကမှ ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်အတွင်း ရောက်ရှိလာသည်။ ဤသို့ ရုပ်ရှင်လောက၌ ဒါရိုက်တာများစွာနှင့် ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ပါဝင်ရိုက်ကူးရာဝယ်၊ လက်တွဲမှုအများဆုံး ဒါရိုက်တာများမှာ ဦး[[သုခ]]နှင့် [[ဝင်းဦး]]တို့ ဖြစ်သည်။ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီးသော ရုပ်ရှင်ကားများ ၂၀၀ ကျော်သည်။ဟာသဇာတ်ရုပ်ကများသည်။ တွဲဖက်ဟာသသရုပ်ဆောင်များမှာ [[ပလာတာ (သရုပ်ဆောင်)|ပလာတာ]] [[ဂျော်လီဆွေ]] [[နွဲ့နွဲ့စန်း]]တို့အပြင် [[ရွှေအိုးစည်]]၊ [[တုတ်တုတ်]] စသော အနုပညာရှင်များနှင့်လည်း လက်တွဲသရုပ်ဆောင်သည်။သူပါဝင်သည့် ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများမှာ ဪမိန်းမ၊ချစ်သူရွေးမယ် ချစ်ဝဲလည်၊ရဟန်းစားရသောဆွမ်းတနပ် နှင့် ဃောသကသူဌေးသားအကြောင်း တို့ဖြစ်သည်။ <ref name="tv.smt" /> ==မိသားစုဘဝ== မိသားစုမရှိ၊ လူပျိုကြီး ဖြစ်၍ တူနှင့်အတူ ရွှေဂုံတိုင်မီးပွိုင့်အနီး တိုက်ခန်းဝယ် နေထိုင်သည်။ အနုပညာလောကမှ အနားယူလိုက်ပြီ ဖြစ်သည့် ဦးစံမတူသည် လမ်းလျှောက်ထွက်ခြင်း၊ အသိမိတ်ဆွေများအိမ် ရံခါ သွားရောက်လည်ပတ် စကားပြောခြင်း၊ မိမိပါဝင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားဟောင်းများကို ပြန်လည်ကြည့်ရှုခြင်းတို့ဖြင့် ဘဝကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။<ref name="tv.smt" /> == နိဂုံး == ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက် မနက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=လူရွှင်​တော်နှင့် ဟာသသရုပ်ဆောင် ဦးစံမတူ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်|url=https://news-eleven.com/article/212972|work=News Eleven|date=၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၁}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{lifetime|၁၉၃၂|၂၀၂၁}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ လူရွှင်တော်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} kezk6rrxxsrmwppc9yrfhl4qf9kiruy 0 251630 1042596 946880 2026-07-09T10:27:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042596 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ရွှေလှေဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|17.27823402415276| 96.48163423601817|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 11vu7j8ajba0968cua7pa87b736okq0 0 251631 1042599 946882 2026-07-09T10:37:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042599 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဘုရားကြီးဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|17.47882447344652|96.52179515169772|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] ldlg415zgem51tv2ge4zfdhmqac2ujg 0 251634 1042600 946887 2026-07-09T10:39:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042600 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ပျဉ်ပုံကြီးဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|17.5859862958272| 96.55890211759892|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] rlhkxesozb3lpw2s165wejgu9zge2ad 0 251663 1042586 947976 2026-07-09T10:07:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042586 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''လေးထောင့်ကန်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|16.964695614303515|96.29472777189862|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] lk383gj20qvseufnziog0ghwlwid2y3 0 255271 1042459 1023409 2026-07-08T13:44:02Z Salai Rungtoi 22844 1042459 wikitext text/x-wiki {{Short description|Administrative entry restrictions}} [[File:Cover of Burmese Passport.jpg|right|200px|thumb|[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]]] '''မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် ပြည်ဝင်ခွင့် လိုအပ်ချက်များ'''သည် မြန်မာနိုင်ငံသားများအပေါ် ထားရှိသည့် အခြားအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အရ မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံပေါင်း ၄၂ နိုင်ငံသို့ ဆိုက်ရောက်ဗီဇာ သို့မဟုတ် ဗီဇာကင်းလွတ်ခွင့် ရရှိထားပြီး Henley Passport Index အရ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]သည် ကမ္ဘာ့အဆင့် ၉၀ တွင် ရှိနေသည်။<ref>{{cite web | url=https://www.henleyglobal.com/passport-index/ranking | title=Global Passport Ranking}}</ref> ==ပြည်ဝင်ခွင့် လိုအပ်ချက်ပြ မြေပုံ== [[Image:Visa requirements for Myanmar citizens.png|thumb|800px|none|ပုံမှန်နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ကိုင်ဆောင်ထားသော မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် ပြည်ဝင်ခွင့် လိုအပ်ချက်များ {{legend|#002377|မြန်မာနိုင်ငံ}} {{legend|#22B14D|ဗီဇာ မလိုအပ်}} {{legend|#B5E61D|ဆိုက်ရောက်ဗီဇာ}} {{legend|#61C7A1|အီလက်ထရွန်းနစ်ဗီဇာ}} {{legend|#79D343|ဆိုက်ရောက်ဗီဇာ သို့မဟုတ် အွန်လိုင်းဗီဇာ}} {{legend|#ABABAB|ဗီဇာ လိုအပ်}}]] ==ပြည်ဝင်ခွင့် လိုအပ်ချက်များ== {| class="sortable wikitable" |- ! width="18%"| နိုင်ငံ ! width="22%"| ပြည်ဝင်ခွင့် လိုအပ်ချက် ! နေထိုင်နိုင်သော ရက်ပေါင်း ! မှတ်ချက် (ထွက်ခွာခ များမပါဝင်ပါ) |- | {{flag|Afghanistan}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=AF}}</ref> | | |- | {{flag|Albania}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=AL|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://e-visa.al | title=Albania အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}</ref> | | |- | {{flag|Algeria}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=DZ|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Andorra}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=AD|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | * There are no visa requirements for entry into Andorra, but it can only be accessed by passing through France or Spain. A multiple entry visa is required to re-enter either France or Spain when leaving Andorra. * ၃ လ အထိ နေထိုင်နိုင်သည်။ |- | {{flag|Angola}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=AO|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Antigua and Barbuda}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=AG|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.immigration.gov.ag/agအီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ-app/ | title=Antigua and Barbuda အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | | |- | {{flag|Argentina}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=AR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Armenia}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=AM|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.mfa.am | title=Armenia အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ၁၂၀ ရက် | |- | {{flag|Australia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{timatic|nationality=KH|destination=AU}}</ref><ref>{{cite web | url=https://immi.homeaffairs.gov.au/visas/getting-a-visa/visa-listing/visitor-600 | title=Australia Subclass 600}}</ref> | | * May apply online (Online Visitor e600 visa). |- | {{flag|Austria}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=AT|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Azerbaijan}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=AZ|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Bahamas}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BS|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၃ လ | |- | {{flag|Bahrain}} | {{Optional|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ / ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BH|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၁၄ ရက် | |- | {{flag|Bangladesh}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BD|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Barbados}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BB|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Belarus}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Cite web |date=2026-07-08 |title=အီရန်နဲ့အပစ်ရပ်တာ ‘‘ပြီးဆုံးပြီ’’ လို့ အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်ပြော - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၈ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cn07neld8j0t |access-date=2026-07-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> | ၃၀ ရက် | |- | {{flag|Belgium}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BE}}</ref> | | |- | {{flag|Belize}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BZ}}</ref> | | |- | {{flag|Benin}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BJ}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.gouv.bj/en/ | title=Benin အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | * Must have an international vaccination certificate. |- | {{flag|Bhutan}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BT|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://visit.doi.gov.bt/ | title=Bhutan အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ | access-date=3 March 2024 | archive-date=17 November 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231117164952/https://visit.doi.gov.bt/ | url-status=dead }}</ref> | | |- | {{flag|Bolivia}} | {{Optional|အွန်လိုင်း ဗီဇာ / ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BO|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://visas.cancilleria.gob.bo | title=Bolivia Online Visa}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | |- | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BA|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Botswana}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BW}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.gov.bw | title=Botswana အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ၃ လ | |- | {{flag|Brazil}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Brunei}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BN|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၁၄ ရက် | |- | {{flag|Bulgaria}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BG|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Burkina Faso}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BF|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://applicant.visaburkina.bf | title=Burkina Faso အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}</ref> | | |- | {{flag|Burundi}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BI|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၁ လ | |- | {{flag|Cambodia}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=KM}}</ref> | ၁၄ ရက် | |- | {{flag|Cameroon}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CM|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာcam.com | title=Cameroon အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | | |- | {{flag|Canada}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CA|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Cape Verde}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CV|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Central African Republic}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CF|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Chad}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TD|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Chile}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CL|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|People's Republic of China|name=China}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CN|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Colombia}} | {{yes2|အွန်လိုင်း ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CO|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://tramitesmre.cancilleria.gov.co/tramites/enlinea/solicitarVisa.xhtml | title=Colombia Online Visa}}</ref> | | * Visa free entry for Myanmar citizens that have either a residence permit or valid visa for the Schengen area or the United States.<ref>{{cite web | url=http://www.relocatemagazine.com/news/reeditor-2016-8433-mar-8434-01-09-8706-colombia-government-extends-visa-free-entry- | title=Colombia: Government Extends Visa-Free Entry &#124; Editorial &#124; Relocate magazine | access-date=3 March 2024 | archive-date=25 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160325210600/http://www.relocatemagazine.com/news/reeditor-2016-8433-mar-8434-01-09-8706-colombia-government-extends-visa-free-entry- }}</ref> |- | {{flag|Comoros}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=KM|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၄၅ ရက် | |- | {{flag|Republic of the Congo}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CG|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Democratic Republic of the Congo}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CD|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.gouv.cd | title=DR Congo အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ၇ ရက် | |- | {{flag|Costa Rica}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Côte d'Ivoire}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CI}}</ref><ref>{{cite web | url=https://snedai.com/e-visa/ | title=CI အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}</ref> | ၃ လ | * e-Visa holders must arrive via [[Port Bouet Airport]]. |- | {{flag|Croatia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=HR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Cuba}} | {{yes-no|Tourist card required}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CU|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | * ရက်ပေါင်း ၉၀ အထိ သက်တမ်းတိုးနိုင်သည်။ * Tourist card must be obtained in advance via travel agency, airline or at the embassy. |- | {{flag|Cyprus}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CY|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Czech Republic}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CZ|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Denmark}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=DK|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Djibouti}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=DJ}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.gouv.dj | title=Djibouti အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | |- | {{flag|Dominica}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=DM|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၂၁ ရက် | |- | {{flag|Dominican Republic}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=DO|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Ecuador}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=EC|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Egypt}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=EG|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|El Salvador}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SV|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Equatorial Guinea}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GQ|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://equatorialguinea-အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.com/ | title=Equatorial Guinea အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | | |- | {{flag|Eritrea}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=ER|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Estonia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=EE|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Eswatini}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SZ|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Ethiopia}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=ET}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.gov.et | title=Ethiopia အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ အထိ | * e-Visa holders must arrive via [[Addis Ababa Bole International Airport]] |- | {{flag|Fiji}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=FJ|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Finland}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=FI|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|France}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=FR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Gabon}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GA}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.dgdi.ga | title=Gabon အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | * e-Visa holders must arrive via [[Libreville International Airport]]. |- | {{flag|Gambia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GM|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Georgia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GE}}</ref> | | |- | {{flag|Germany}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=DE|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Ghana}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GH|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Greece}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Grenada}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GD|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Guatemala}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GT|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Guinea}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GN|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.paf.gov.gn/visa | title=Guinea အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | |- | {{flag|Guinea-Bissau}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GW|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | |- | {{flag|Guyana}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GY|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Haiti}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=HT|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | |- | {{flag|Honduras}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=HN|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Hong Kong}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Visa policy link|destination=HK}}</ref> | | |- | {{flag|Hungary}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=HU|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Iceland}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=IS|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|India}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=IN}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | {{#section-h::Template:Transcluded sections for the visa articles|India. အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}} * မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် အီလက်ထရွန်းနစ်ဗီဇာကြေး အခမဲ့ဖြစ်သည်။ |- | {{flag|Indonesia}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=ID|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | |- | {{flag|Iran}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=IR|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.mfa.ir | title=Iran အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | |- | {{flag|Iraq}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=IQ|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Ireland}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=IE|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Israel}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=IL|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Italy}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=IT|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Jamaica}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=JM|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Japan}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=JP|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Jordan}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=JO|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Kazakhstan}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=KZ|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.vmp.gov.kz | title=Kazakhstan အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}</ref> | | |- | {{flag|Kenya}} | {{yes|Electronic Travel Authorisation}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=KE}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.etakenya.go.ke | title=Kenya eTA}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | {{#section-h::Template:Transcluded sections for the visa articles|Kenya. eTA}} |- | {{flag|Kiribati}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=KI|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|North Korea}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=KP|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|South Korea}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=KR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Kuwait}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=KW|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Kyrgyzstan}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=KG|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.e-gov.kg | title=Kyrgyzstan အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၆၀ | |- | {{flag|Laos}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=LA|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၁၄ ရက် | |- | {{flag|Latvia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=LV|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Lebanon}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=LB|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Lesotho}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=LS|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=http://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာlesotho.com | title=Lesotho အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | | * တစ်ကြိမ်ဝင်ရောက်ခြင်းအတွက် အီလက်ထရွန်းနစ်ဗီဇာ ၄၄ ရက်။ * အကြိမ်ကြိမ်ဝင်ရောက်ခြင်းအတွက် အီလက်ထရွန်းနစ်ဗီဇာ ၁၈၀ ရက်အထိ။ * သက်တမ်းတိုးနိုင်သည်။ |- | {{flag|Liberia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=LR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Libya}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=LY|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Liechtenstein}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=LI|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Lithuania}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=LT|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Luxembourg}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=LU|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Madagascar}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MG|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၆၀ | |- | {{flag|Malawi}} | {{Optional|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ / ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MW|accessdate=5 October 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.gov.mw | title=Malawi အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | |- | {{flag|Malaysia}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MY|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၁၄ | * Free transit pass for stays up to 120 hours when transiting through [[Kuala Lumpur International Airport]]. must hold an onward ticket departing from Kuala Lumpur and must either be operated by [[Air Asia]] or [[Malaysia Airlines]]. |- | {{flag|Maldives}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MV|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | |- | {{flag|Mali}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=ML|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Malta}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MT|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Marshall Islands}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MH|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | |- | {{flag|Mauritania}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ အထိ<ref>{{cite web | last=airport | first=Nouakchott international | title=Visas and entry conditions in Mauritania | url=https://www.aeroport-nouakchott.com/en/visa_on_arrival_mauritania.php | access-date=2020-09-10 | website=www.aeroport-nouakchott.com}}</ref> | * Available at [[Nouakchott–Oumtounsy International Airport]]. |- | {{flag|Mauritius}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MU|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၁၄ ရက် | |- | {{flag|Mexico}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MX|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Federated States of Micronesia|name=Micronesia}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=FM|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | |- | {{flag|Moldova}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MD|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.gov.md | title=Moldova အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | | |- | {{flag|Monaco}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MC|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Mongolia}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MN|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.mn | title=Mongolia အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | |- | {{flag|Montenegro}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=ME|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Morocco}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MA|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Mozambique}} | {{Optional|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ / ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MZ|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.gov.mz | title=Mozambique အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | |- | {{flag|Namibia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=NA|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Nauru}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=NR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Nepal}} | {{Optional|အွန်လိုင်း ဗီဇာ / ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=NP|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://nepaliport.immigration.gov.np | title=Nepal Online Visa}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | |- | {{flag|Netherlands}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=NL|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|New Zealand}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=NZ|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | * Holders of an Australian Permanent Resident Visa or Resident Return Visa may be granted a New Zealand Resident ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ permitting indefinite stay (pursuant to the [[Trans-Tasman Travel Arrangement]]), subject to meeting character requirements and obtaining an [[New Zealand Electronic Travel Authority|Electronic Travel Authority]] prior to departure.<ref name="Australian Resident Visa">{{cite web | url=https://www.immigration.govt.nz/new-zealand-visas/apply-for-a-visa/visa-factsheet/australian-resident-visa | title=Information about: Australian Resident Visa | website=immigration.govt.nz | publisher=Immigration New Zealand | access-date=May 21, 2020 | quote=Australian citizens and permanent residents can visit, work and live in New Zealand. You do not need a visa before you travel to New Zealand.}}</ref> |- | {{flag|Nicaragua}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=NI|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | * ၆ လအထိ သက်တမ်းတိုးနိုင်သည်။ * Under the CA-4 Agreement, visitors who travel by land may also enter Honduras, Guatemala, and El Salvador using the Nicaragua visa-on-arrival. |- | {{flag|Niger}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=NE|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Nigeria}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=NG|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://visa.immigration.gov.ng | title=Nigeria Immigration Services}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | |- | {{flag|North Macedonia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=MK|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Norway}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=NO|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Oman}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=OM|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Pakistan}} | {{yes2|ETA / အွန်လိုင်း ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=PK}}</ref><ref>{{cite web | url=https://visa.nadra.gov.pk/ | title=Pakistan Online Visa | access-date=3 March 2024 | archive-date=1 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190501093547/https://visa.nadra.gov.pk/ | url-status=dead }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ / ၃ လ | * စီးပွားရေးကိစ္စများအတွက် ဆိုက်ရောက်ဗီဇာကို Electronic Travel Authorization ဖြင့် ရယူနိုင်သည်။<ref>{{cite web | url=https://visa.nadra.gov.pk/visa-on-arrival-business/ | title=Business Visa in Your Inbox | access-date=3 March 2024 | archive-date=1 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190501110818/https://visa.nadra.gov.pk/visa-on-arrival-business/ }}</ref> * အွန်လိုင်း ဗီဇာ ရယူနိုင်သည်။<ref>{{cite web | url=https://visa.nadra.gov.pk/tourist-visa/ | title=Tourist Visa | access-date=3 March 2024 | archive-date=1 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190501105349/https://visa.nadra.gov.pk/tourist-visa/ | url-status=dead }}</ref> |- | {{flag|Palau}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=PW|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Panama}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=PA|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Papua New Guinea}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=PG|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.ica.gov.pg/အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ/account/Apply | title=PNG အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၆၀ | * You can apply for a visa online under the "Tourist - Own Itinerary" category. |- | {{flag|Paraguay}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=PY|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Peru}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=PE|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Philippines}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=PH|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | |- | {{flag|Poland}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=PL|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Portugal}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=PT|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Qatar}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=QA|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://hayya.qa | title=Qatar Hayya}}</ref> | | * Hayya ဝဘ်ဆိုဒ်မှသာ ဗီဇာ လျှောက်ထားနိုင်သည်။ |- | {{flag|Romania}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=RO|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Russia}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=RU|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://electronic-visa.kdmid.ru | title=Russia အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}</ref> | ၁၆ ရက် | |- | {{flag|Rwanda}} | {{Optional|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ / ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=RW|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | |- | {{flag|Saint Kitts and Nevis}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=KN|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Saint Lucia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=LC|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=VC|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၃ လ | * ၆ လအထိ သက်တမ်းတိုးနိုင်သည်။ |- | {{flag|Samoa}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=WS|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၆၀ | |- | {{flag|San Marino}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SM|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|São Tomé and Príncipe}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=ST|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.smf.st/အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ/ | title=ST အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | | |- | {{flag|Saudi Arabia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SA|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Senegal}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SN|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Serbia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=RS|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Seychelles}} | {{yes|Electronic Border System}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SC|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://seychelles.govtas.com | title=Seychelles Electronic Border System}}</ref> | ၃ လ | {{#section-h::Template:Transcluded sections for the visa articles|Seychelles. SEBS}} |- | {{flag|Sierra Leone}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SL|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.sl | title=Sierra Leone အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ၃ လ | |- | {{flag|Singapore}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SG|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | |- | {{flag|Slovakia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SK|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Slovenia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SL|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Solomon Islands}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SB|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Somalia}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SO}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | {{#section-h::Template:Transcluded sections for the visa articles|Somalia. VOA}} * Single-entry ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ is 60 USD. Fee must be paid in cash. |- | {{flag|South Africa}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=ZA|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|South Sudan}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SS|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.gov.ss | title=South Sudan အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | | * အွန်လိုင်းဖြင့် ရနိုင်သည်။ * Printed visa authorization must be presented at the time of travel. |- | {{flag|Spain}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=ES|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Sri Lanka}} | {{Optional|ETA / ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=BT|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.eta.gov.lk/slvisa/ | title=SLVisa}}</ref> | * Electronic Travel Authorization can also be obtained on arrival. * ၆ လအထိ ရက်ပေါင်း ၃၀ ဖြင့် သက်တမ်းတိုးနိုင်သည်။ |- | {{flag|Sudan}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SD|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Suriname}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SR}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | * An entrance fee of 25 USD or 25 Euros must be paid online prior to arrival.<ref>{{cite web | url=https://suriname.vfsအီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.com/suriname/online/home/entry-fee | title=Entry-fee }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> * Multiple entry e-Visa is also available.<ref>{{cite web | url=https://suriname.vfsအီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.com/suriname/online/home/who-can-apply-for-အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ | title=Suriname အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ &#124; VFS Global &#124; Official partner of the Government of Suriname }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> |- | {{flag|Sweden}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SE|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Switzerland}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=CH|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Syria}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=SY|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Tajikistan}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TJ|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Tanzania}} | {{Optional|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ / ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TZ|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://visa.immigration.go.tz/ | title=Tanzania အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ | access-date=3 March 2024 | archive-date=19 December 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241219071701/https://visa.immigration.go.tz/ }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | |- | {{flag|Thailand}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TH|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၁၄ ရက် | * လေကြောင်းဖြင့်သာ။ ကုန်းလမ်းနှင့် ရေကြောင်းမှ ဝင်ရောက်ခြင်းအတွက် ဗီဇာလိုအပ်သည်။ |- | {{flag|Timor-Leste}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TL|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | * လည်ပတ်သူများအားလုံး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀ ပေးဆောင်ရမည်။ * Travelers must present the Visa Application Authorization form on arrival (see citation) <ref>{{cite web| title=Tourist & Business Visa {{!}} Immigration Service of Timor-Leste| url=https://www.migracao.gov.tl/html/sub0301.php| access-date=2020-09-10| website=www.migracao.gov.tl| archive-date=5 March 2024| archive-url=https://web.archive.org/web/20240305075046/https://www.migracao.gov.tl/html/sub0301.php| url-status=dead}}</ref> |- | {{flag|Togo}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TG|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://voyage.gouv.tg | title=Togo အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}</ref> | ၁၅ ရက် | * ရက်ပေါင်း ၉၀ အထိ သက်တမ်းတိုးနိုင်သည်။ |- | {{flag|Tonga}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TO|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Trinidad and Tobago}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TT|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Tunisia}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TN|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Turkey}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TR|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Turkmenistan}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TM|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Tuvalu}} | {{yes-no|ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=TV|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ၁ လ | * ဝင်ရောက်ခမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ ဖြစ်သည်။ |- | {{flag|Uganda}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=UG|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://visas.immigration.go.ug | title=Uganda အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}</ref> | ၃ လ | * Up to 24-month multiple entry is available for applicants who are able to provide the right documentation. |- | {{flag|Ukraine}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=UA}}</ref><ref>{{cite web | url=https://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.mfa.gov.ua | title=Ukraine အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | | * အီလက်ထရွန်းနစ်ဗီဇာ (ရက်ပေါင်း ၃၀) အား လတ်တလော ရပ်ဆိုင်းထားသည်။ |- | {{flag|United Arab Emirates}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=AE|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | * စမတ်ဝန်ဆောင်မှုဖြင့် လျှောက်ထားနိုင်သည်။<ref>{{cite web | url=https://smartservices.icp.gov.ae/echannels/web/client/guest/index.html#/dashboard | title=UAE Smart Service}}</ref> |- | {{flag|United Kingdom}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=GB|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|United States}} နှင့် နယ်မြေဒေသများ | style="background:black; color:white;" | ဗီဇာပိတ်ပင်<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=US|accessdate=9 July 2014}}</ref> | |၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့မှ စတင်၍ နိုင်ငံပေါင်း ၁၂ နိုင်ငံမှ နိုင်ငံသားများအား အမေရိကန်ဗီဇာ ထုတ်ပေးခြင်း ရပ်ဆိုင်းမည်ဖြစ်ပြီး အချို့သော ကင်းလွတ်ခွင့်များ ရှိမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Proclamations |date=2025-06-04 |title=Restricting The Entry of Foreign Nationals to Protect the United States from Foreign Terrorists and Other National Security and Public Safety Threats |url=https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/06/restricting-the-entry-of-foreign-nationals-to-protect-the-united-states-from-foreign-terrorists-and-other-national-security-and-public-safety-threats/ |access-date=2026-03-18 |website=The White House |language=en-US}}</ref> |- | {{flag|Uruguay}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=UY|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Uzbekistan}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=UZ|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Vanuatu}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=VU|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Vatican City}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=VA|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Venezuela}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=VE|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Vietnam}} | {{yes|ဗီဇာ မလိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=VN|accessdate=9 July 2014}}</ref> | ရက်ပေါင်း ၃၀ | * သက်တမ်းတိုးနိုင်သည်။ |- | {{flag|Yemen}} | {{no|ဗီဇာ လိုအပ်}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=YE|accessdate=9 July 2014}}</ref> | | |- | {{flag|Zambia}} | {{Optional|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ / ဆိုက်ရောက် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=ZM|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=http://အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.zambiaimmigration.gov.zm | title=Zambia အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ရက်ပေါင်း ၉၀ | |- | {{flag|Zimbabwe}} | {{yes2|အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ}}<ref>{{Timatic|nationality=MM|destination=ZW|accessdate=9 July 2014}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ.gov.zw | title=Zimbabwe အီလက်ထရွန်းနစ် ဗီဇာ }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref> | ၃ လ | |} ==See also== * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်ဝင်ခွင့် မူဝါဒ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး]] ==ကိုးကား== {{reflist|30em}} ==မှတ်စုများ== {{Reflist|30em|group="Note"}} {{notelist|30em}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံသားအလိုက် ပြည်ဝင်ခွင့် လိုအပ်ချက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] iufobxg3ps85grk29ybsd7gmq9pu6eu 0 268133 1042505 1037155 2026-07-09T03:30:07Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] 1042505 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ကျော်ကျော်‌ဗိုလ် |image = Kyaw Kyaw Bo and Aung San Suu Kyi.jpg | caption = Kyaw Kyaw Bo with Aung San Suu Kyi in 2019 | native_name = {{lang|my|ကျော်ကျော်ဗိုလ်}} | native_name_lang = my | birthname = | birth_date = {{Birth date and age|1978|4|17|df=y}} | birth_place = [[ရန်ကုန်]], [[မြန်မာ]] | education = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | height = {{height|ft=5|in=7}} | othername = | years_active = ၁၉၈၈-လက်ရှိ | occupation = မင်းသား, အဆိုတော် | spouse = {{marriage|ဇာဇာ |2008}} | children = ၁ | relatives = [[ရွှေမန်းတင်မောင်]] (grandfather)<br>ညွှန့်ဝင်း (uncle) | parents = ဝင်းဗိုလ် <br/> ခင်သန်းမြင့် | website = | awards = [[File:အကယ်ဒမီ.gif|10px]] [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု]] (၂၀၁၈) }} '''ကျော်ကျော်ဗိုလ်''' (၁၇ ဧပြီ ၁၉၇၈ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]]ရ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဇာတ်မင်းသား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အဆိုတော်တစ်ဦး အဖြစ်လည်း အသက်မွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/96605|title=သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီကျော်ကျော်ဗိုလ်၏ ငယ်ဘဝအမှတ်တရဖြတ်သန်းရာ|work=Eleven Media Media|access-date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၄ ဧပြီ ၂၀၁၉|archive-date=25 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125023448/https://news-eleven.com/article/96605|url-status=dead}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဇာတ်သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဇာတ်သဘင်သမိုင်း၏ အထင်ကရကပုဂ္ဂိုလ် အလင်္ကာကျော်စွာ [[ရွှေမန်းတင်မောင်]] ၏ မြေးဖြစ်သည်။ သူ၏ ဖခင်မှာ မင်းသားဦးဝင်းဗိုလ် ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဒေါ်ခင်သန်းမြင့် ဖြစ်သည်။ သူသည် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ အောင်မြင်ပြီးချိန်နောက်ပိုင်း မစ္စတာဂစ်တာကဖေး တွင် တေးသီချင်းဆိုသည့် အလုပ်ကို လေးနှစ်ကြာလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးဝင်းဗိုလ် နှင့် ဦးလေးဖြစ်သူ ဦးချမ်းသာတို့၏ ဇာတ်သဘင်တို့တွင် ပါဝင်ကပြသည်။ ပြဇာတ်များဘက်တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှနေ၍ သရုပ်ဆောင်ဘက်သို့ ကူးပြောင်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/356628|title=ကျော်ကျော်ဗိုလ်၊ ပိုင်ဖြိုးသုနှင့် အဆိုတော် Mary တို့ပါဝင်သည့် ‘အဟောင်း’ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးမည်|work=DVB Burmese|access-date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ }}</ref> == ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ဘဝ == မင်းဗီဒီယိုထုတ်လုပ်ရေးက ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် စတင်တင်မြှောက်ရိုက်ကူးမှုများမှတဆင့် သူသည် ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယိုလောကတွင် နေရာတစ်ခုရလာခဲ့သည်။ ''ပင်ပျိုမှတ်စု''၊ ''ခဏခဏမပြောရဘူး''၊ ''ရွှေနားတော်သွင်း ချစ်ခြင်းစကား'' စသည့် ဇာတ်ကားတို့မှာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး ဇာတ်ဟန်ပန်အမူအယာပျောက်သည့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပရိသတ်က လက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက်ပေးအပ်ခဲ့သည့် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]]ပေးပွဲတွင် ''[[မုန်းစွဲ (ရုပ်ရှင်)|မုန်းစွဲ]]'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/93947|title=အကယ်ဒမီကျော်ကျော်ဗိုလ်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း|work=Eleven Media Media|access-date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၉|archive-date=25 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125023001/https://news-eleven.com/article/93947|url-status=dead}}</ref> == လူရွှင်တော်ဘဝ == ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီ မောင်မျိုးမင်း (ရင်တွင်းဖြစ်)၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် သရုပ်ဆောင် [[မင်းမော်ကွန်း]]၊ [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]]၊ [[ထွန်းထွန်း]]၊ [[ရဲလေး]]တို့ပါဝင်သည့် နှင်းဆီအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် သူသည် လူရွှင်တော်အဖြစ် အတွဲညီညီပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2020/09/03/229206.html|title=မကြာခင်ရက်ပိုင်း အွန်လိုင်းကနေ ဖျော်ဖြေမယ့် နှင်းဆီအဖွဲ့ရဲ့ “မာလာမြိုင်နှင်းဆီ”|work=The Irrawaddy|access-date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ }}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == သူသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည်။သမီး တစ်ဦးရှိသည်။ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဖက်ရှင်ဒီဇိုင်နာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၇၈| |}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] dmx3vv7mtz4vsvvzhcnmr2okckzy6mq 3 272474 1042581 883849 2026-07-09T09:45:47Z Neriah 91445 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Bozqurd77]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Shovgu]] သို့ Neriahက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Bozqurd77|Bozqurd77]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Shovgu|Shovgu]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 883849 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Bozqurd77 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၁၁၊ ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) na1l7jqnmr9jgphkpp8foetoja606ox 0 276101 1042602 1031335 2026-07-09T10:55:08Z Pho Sai 45037 1042602 wikitext text/x-wiki '''ဒြာဝိဒိယန်''' သို့မဟုတ် '''ဒြာဝီဒီယန် လူမျိုး'''ဆိုသည်မှာ ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကားများဖြစ်သော အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း၏ ဒေသိယ ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသုံးစွဲကြသော ဒေသခံ မျိုးနွယ်စုဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ ၂၅၀ သန်းခန့် ရှိသည်။<ref>{{Cite book|title=The Dravidian languages|year=2019|page=1}}</ref> ၎င်းတို့အနက် လူဦးရေ သန်း ၉၀ ခန့် ပြောဆိုကြသော [[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီလ်]] နှင့် တယ်လဂူ ဘာသာစကားများသည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျန်အဓိက ဘာသာစကားများမှာ ကန်နာဒါ (၄၄ သန်း) နှင့် မလေးယာလမ် (၄၀ သန်း) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ {{Short description|Ethnolinguistic group of South Asia}} {{Infobox ethnic group | group = ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး | image = Dravidian map.svg | image_caption = ဒြာဝိဒိယန်မျိုးနွယ်ဝင်များ အဓိကပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာဒေသများ | population = ၂၄၀ သန်း ကျော်<ref>''Encyclopaedia Britannica'', "Dravidian peoples", Britannica.com</ref> | regions = [[အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း]]၊ [[သီရိလင်္ကာ]]၊ [[ပါကစ္စတန်]] (Brahui) | languages = [[ဒြာဗီဒီယန်ဘာသာစကားများ]] ([[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီလ်]]၊ [[တယ်လဂူဘာသာစကား|တယ်လဂူ]]၊ ကန်နာဒါ၊ မလေးယာလမ်) | religions = အများအားဖြင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] | related = [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (ယူဆချက်) }} == မူလဇစ်မြစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း == ဒြာဝိဒိယန်တို့၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များအကြား ငြင်းခုံမှုများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ မူလဌာနေတိုင်းရင်းသားများဟု မှတ်ယူကြသော်လည်း၊ ဘီစီ ၂၀၀၀ ခန့်က ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့သည့် [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (Indus Valley Civilization) နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်ဟု ယူဆချက်များစွာ ရှိသည်။<ref name="Samuel2008">Samuel, Geoffrey (2008). ''The Origins of Yoga and Tantra''. Cambridge University Press.</ref> အင်ဒို-အာရိယန်လူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ == ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ဗိသုကာလက်ရာများ ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို တောင်အိန္ဒိယရှိ ဘုရားကျောင်းများတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ * '''ဗိသုကာလက်ရာ:''' "ဂိုပူရမ်" (Gopuram) ဟုခေါ်သော အဆင့်ဆင့်မြင့်တက်သွားသည့် ဘုရားကျောင်းဝင်ပေါက် မျှော်စင်ကြီးများသည် ဒြာဝိဒိယန် ဗိသုကာပညာ၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ * '''အကြီးဆုံးဘုရားကျောင်း:''' တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်ရှိ "သီရိ ရန်ဂါနာသာဆွာမီ" (Sri Ranganathaswamy) ဘုရားကျောင်းသည် ဧရိယာ ၁၅၆ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>Tiruvarangam Divya Desam, indiantemples.com</ref> == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုပျံ့နှံ့မှု == မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) လေ့လာချက်များအရ ခေတ်သစ် ဒြာဝိဒိယန်များသည် ရှေးခေတ် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းရှိ လူများနှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှ မူလမုဆိုးစုဆောင်းသူများ ရောနှောရာမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Narasimhan2019">Narasimhan et al. (2019). "The formation of human populations in South and Central Asia". Science.</ref> လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းပြည်နယ်များအပြင် သီရိလင်္ကာ၊ ပါကစ္စတန်၊ မလေးရှား နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == အကိုးအကားများ == {{reflist}} == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ လူမျိုးများ]] 9c74ocw8mic2rdc028hgy1ijqoqu4gq 0 288397 1042614 1041923 2026-07-09T11:53:03Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] 1042614 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ပန်တျာတင်တင်မြင့် | image = Tintinmyint.png | caption = ဂန္ထဝင် အငြိမ့်မိခင်ကြီး ပန်တျာတင်တင်မြင့် | birth_name = တင်တင်မြင့် | birth_date = ၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ | birth_place = ခလောက်ချိုင်ရွာ၊ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်း၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = {{Death date and age|၂၀၂၁|၈|၆|၁၉၄၆|၉|၇}} | death_place = | occupation = သဘင်အနုပညာရှင်<br/> <small>(ဇာတ်နှင့် အငြိမ့်မင်းသမီး)</small><br/> သီချင်းအဆိုတော် | years_active = | spouse = ပန်တျာကြည်လင် <br/>(၁၉၆၂–၁၉၇၄) | children = ၅ ဦး | relatives = | awards = }} '''ပန်တျာ တင်တင်မြင့်''' (၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၆ – ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၁) သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်လည်းကောင်း ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော သဘင်အနုပညာရှင်နှင့် တေးသီချင်းအဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် "ပြည်သူ့မုန်တိုင်း" ပြဇာတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ရုံပြည့်ရုံလျှံ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး သဘင်လောကတွင် "ဂန္ထဝင် အငြိမ့်လောက၏ မိခင်ကြီး" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2021-08-11 |title=ဂန္ထဝင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး ပန်တျာတင်တင်မြင့်ရဲ့ ဘဝဇာတ်ကြောင်း |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2021/08/11/245065.html |access-date=2026-07-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ပန်တျာတင်တင်မြင့် ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကြည့်မြင်တိုင်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ခလောက်ချိုင်ရွာ တွင် အဖ ဦးသိုက်၊ အမိ ဒေါ်ကြည်ညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၆ ဦးအနက် စတုတ္ထမြောက် သမီးဖြစ်သည်။ မိသားစုတွင် အနုပညာမျိုးရိုး မရှိခဲ့ဘဲ ငယ်စဉ် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်ကတည်းက အနုပညာကို အလွန်ဝါသနာကြီးခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် မိဘများမသိအောင် ခိုးဝှက်၍ အနုပညာပညာရပ်များကို သင်ယူခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ကျောင်းမှန်မှန်မတက်ဘဲ ကျောင်းလွယ်အိတ်ကို မုန့်ဆိုင်တွင်အပ်ကာ ပလုတ်တုတ်တီးဝိုင်းနှင့် အလှူခံရာနောက်သို့ လိုက်လံကပြခဲ့ဖူးသည်။ ပြင်ပကျောင်းပညာရေးကို ဒုတိယတန်းအထိသာ သင်ကြားခဲ့ဖူးသည်။အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ဦးဆရာဖြစ်သူ စာရေးဆရာ ဦးသိန်းဆွေလေး၏ ကူညီမှုဖြင့် ထိုခေတ်က အနည်းဆုံး လေးတန်းအောင်မှ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသည့် ပန်တျာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ပန်တျာကျောင်းတွင် ၃ နှစ်ကြာ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အဆင့် “ဆို၊ က၊ ရေး၊ တီး” ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ ဆုတံဆိပ်များ ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ == ဇာတ်မင်းသမီးဘဝ == ပန်တျာကျောင်းဆင်းပြီးနောက် ပန်တျာဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ကာ အနုပညာခရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လောက၏ ပထမခြေလှမ်းအဖြစ် ယိမ်းသမခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကပြခဲ့ရပြီး ခေတ်ပြိုင်မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသည့် အောင်သန်းတင်၊ ခင်ခင်ညွန့်၊ ခင်အုန်းမြင့်လေး၊ မနယ်လီမြိုင် စသည့် ဝါရင့်အနုပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်ကပြခွင့်ရခဲ့သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာသေးငယ်ပြီး အသက်ငယ်ဆုံးဖြစ်သဖြင့် နှစ်ပါးသွားအခန်းများတွင် နောက်ဆုံးမှသာ ကပြခွင့်ရလေ့ရှိသည်။နောက်ပိုင်းတွင် မင်းသားကြီး [[ပန်တျာကြည်လင်]] နှင့် တွဲဖက်ညီစွာ နှစ်ပါးခွင်ဇာတ်များ၊ ပြဇာတ်များကို ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ တွဲဖက်ကပြခဲ့သည့် ရသာစုံလင် “နှစ်ပါးခွင်” နှင့် “မြစိမ်းရှင် သိုက်သမိုင်း” ဇာတ်ထုပ်တို့မှာ လူကြိုက်များ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် သီဆိုခဲ့သည့် “တောသူအချစ်” သီချင်းသည်လည်း အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ == အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှု == ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်စိုး တည်ထောင်သည့် “ပြည်သူ့မုန်တိုင်း” ပဒေသာအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့သည်။ ပြဇာတ်မင်းသား လူငယ်ကြည်ခိုင်၊ မင်းသားသန့်ဇင်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ “မိန်းမသားဦးဆောင်သည့် ပြဇာတ်အဖွဲ့” အဖြစ် အမြို့မြို့အနယ်နယ်တွင် လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာ တစ်နှစ်လျှင် ပွဲချီ ၃၄၀ အထိ ရုံပြည့်ရုံလျှံ အားပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်းသမီးဦးဆောင်သည့် အငြိမ့်အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ပန်တျာတင်တင်မြင့် တစ်ဦးတည်းသာ ထူးခြားစွာ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပရိသတ်ကို ငိုအောင်၊ ရယ်အောင်၊ ပျော်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည့် သဘာဝမင်းသမီးကြီးအဖြစ် လူရွှင်တော်ကြီး ထင်ပေါ်အပါအဝင် သဘင်မျိုးဆက်များ၏ လေးစားမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ == ထင်ရှားသော တေးသီချင်းများ == ပန်တျာတင်တင်မြင့်သည် ဓာတ်ပြားခေတ်မှ ကက်ဆက်ခေတ်အထိ အငြိမ့်သီချင်း၊ အော်ပရာနှင့် တေးသီချင်းပေါင်းများစွာကို သီဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသော သီချင်းအချို့မှာ တောသူအချစ်၊ အာရောဂျံ ပရမံလာဘံ၊ ပါးမှာနံ့သာ ခါးမှာပဝါ၊ မဟူရာည၊ ယသော်ဓရာအလွမ်း၊ စိန်စီသောတေး၊ ဘဝတဆစ်ချိုး၊ အချစ်နာကျသော ရောဂါ၊ သဘင်သည် အနုပညာ နှင့် ကျမ မိန်းမသား တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ== ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် မင်းသားကြီး ပန်တျာကြည်လင် နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ အသက် ၂၈ နှစ် (၁၉၇၄ ခုနှစ်ခန့်) တွင် အိမ်ထောင်ကွဲခဲ့သည်။သူသည် မျိုးရိုးမရှိဘဲ ခက်ခဲစွာ သင်ယူခဲ့ရသည့် အနုပညာအမွေကို နောက်မျိုးဆက်များထံ လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ မင်းသား မျိုးကို၊ သမီးဖြစ်သူ မင်းသမီး စောမြတ်မိုး၊ မြေးဖြစ်သူ မင်းသား သွေးသစ် နှင့် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းဆင်း မြေးမလေး ဆုလတ်ဝေတို့အထိ အနုပညာမျိုးဆက် သုံးဆက်တိုင်တိုင် လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အသက် ၃၈ နှစ်အရွယ်တွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ (အသည်းတွင် ပြည်တည်သည့်ရောဂါ) ကြောင့် အနုပညာလောကမှ ခေတ္တအနားယူခဲ့ရပြီး မကွေးဆေးရုံတွင် ၃ လကြာ ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။ဆေးရုံဆင်းပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွှေပေါ်ကျွန်း သာသနာမြေ တွင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သာသနာပြုစဉ်ကာလအတွင်း ဘုရားစေတီပေါင်း ၁,၂၀၀ ကျော်ကို ထီးတော်တင်လှူပူဇော်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘုရားပွဲများတွင်လည်း အနုပညာဖြင့် ကုသိုလ်ဖြစ် သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သူ၏ နောက်ဆုံးဆန္ဒမှာ စေတီပေါင်း ၁,၅၀၀ ပြည့်အောင် ထီးတင်ရန်နှင့် "အရိမေတ္တယျအကြိုစေတီတော်" ကို အပြီးသတ်တည်ထားကိုးကွယ်ရန် ဖြစ်သော်လည်း ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပြည့်မြောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ကွယ်လွန်ခါနီး ၂ နှစ်ခန့်အလိုတွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ ဝေဒနာကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသမှု ခံယူရင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့၊ မနက် ၁ နာရီ ၁၂ မိနစ်အချိန်ခန့် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သားသမီး ၄ ဦး၊ မြေး ၁၁ ဦးနှင့် မြစ် ၂ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း စာပေ၊ ရုပ်ရှင်၊ သဘင်၊ ဂီတ စသည့် နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ကြွေလွင့်ခဲ့ကြသည့် အနုပညာကြယ်ပွင့်များ |url=https://news-eleven.com/article/223138 |access-date=2026-07-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၄၆|၂၀၂၁}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၆ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] fdy9zelcsq08z44flldwotx795mcnik 0 288790 1042576 1041631 2026-07-09T09:23:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1042576 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဟယောဂိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|兵庫県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|兵庫県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Hyōgo-ken}} | image_skyline = Night view of Rokkō Island and Higashinada-ku, Kobe, Japan.jpg | image_caption = [[Rokkō Island]] and [[Higashinada-ku, Kobe|Higashinada]] District, [[Kobe]] City, Hyōgo Prefecture at night, view from Maya Peak | image_flag = Flag of Hyogo Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Hyogo Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 28 Hyōgo prefecture.svg | coordinates = {{coord|34|41|26.94|N|135|10|59.08|E|type:adm1st_region:JP-28|display=title,inline}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]], [[Awaji Island|Awaji]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Kobe]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 8 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 41 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Motohiko Saitō]] | blank_name = Legislature | blank_info = [[Hyogo Prefectural Assembly]] | area_total_km2 = 8,400.94 | area_water_percent = 0.6 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|12th]] | population_footnotes = | population_total = 5325228 | population_as_of = 1 February 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|7th]] | population_density_km2 = 634 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 23,462 billion<br />[[US$]] 173.3 billion (2022) | iso_code = JP-28 | website = {{URL|http://web.pref.hyogo.lg.jp/fl/english/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Oriental white stork]] (''Ciconia&nbsp;boyciana'') | fish = | flower = Nojigiku (''[[Chrysanthemum japonense]]'') | tree = [[Camphor]] tree (''[[Cinnamomum&nbsp;camphora]]'') }} | anthem = [[:ja:兵庫県民歌|Hyōgo Kenminka]]<ref group=note>The Hyōgo Prefectural Government has expressed the view that the "Prefectural song does not exist" and denied the fact that currently, this song has been enacted in 1947.</ref><ref>{{Cite news|date=2015-01-01|url=http://www.kobe-np.co.jp/news/shakai/201501/0007625977.shtml|title=布く新憲法 ゆくては明かるし…幻の兵庫県民歌|newspaper=[[Kobe Shimbun]]|accessdate=2015-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160309062646/http://www.kobe-np.co.jp/news/shakai/201501/0007625977.shtml|archivedate=2016-03-09|author=金旻革}}</ref>[[File:Hyogo Kenminka.ogg]] }} [[File:Himeji Castle The Keep Towers.jpg|thumb|ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် [[ဟိမဲဂျိရဲတိုက်]]]] '''ဟယောဂိုခရိုင်''' (兵庫県, ဟယောဂိုခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅,၄၆၉,၇၆၂ ဦး (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့အရ) နေထိုင်ကြသည်။ ဧရိယာအကျယ်အဝန်းသည် ၈၄၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၂၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဟယောဂိုခရိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[အိုဆာကာစီရင်စု]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် [[တော့တိုရိခရိုင်]]တို့ ရှိကြသည်။ [[ကိုးဘေးမြို့|ခိုးဘဲမြို့]]သည် ဟယောဂိုခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၇ ခုမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ခရိုင်အတွင်း အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ဟိမဲဂျိမြို့၊ နိရှိနိုမိယမြို့နှင့် အမဂဆခိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ဟယောဂိုခရိုင်၏ ပင်မကုန်းမြေသည် ဂျပန်ပင်လယ်မှ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ အဝဂျိကျွန်းသည် ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် သေးငယ်သည့် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတွင် ဟယောဂိုခရိုင်သည် စီးပွားရေး၊ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးတို့အတွက် အချက်အချာကျသည်။ ထို့အပြင် ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသော နယ်မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်ပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဟယောဂိုခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် ခိုးဘဲမြို့ပြဧရိယာနှင့် အိုဆာကာမြို့ပြဧရိယာတို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ဂျီဒီပီအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထုတ်လုပ်မှုအမြင့်ဆုံး ဧရိယာများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး မြို့ပြဧရိယာမှာ "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" (Greater Kyoto Area) ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== လက်ရှိကာလ ဟယောဂိုခရိုင်သည် ယခင်က ဟရိမ၊ တဂျိမ၊ အဝဂျိစသည့် ပြည်နယ်များနှင့် တန်းဘနှင့် ဆက်ဆွတ်ပြည်နယ်တို့၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်ကာလအဆုံးပိုင်းနီးကပ်လာချိန် ၁၁၈၀ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် အန်းတိုခု၊ တိုင်းရနိုခိယောမိုရိသည် အင်ပါယာတရားရုံးကို ခဏတာ ဖုခုဟရသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ဖုခုဟရသည် လက်ရှိခိုးဘဲမြို့ရှိသည့် နေရာ ဖြစ်သည်။ ငါးလကြာ မြို့တော်အဖြစ် ရှိခဲ့သည်။ ဟိမဲဂျိရဲတိုက်သည် ဟိမဲဂျိမြို့တွင်ရှိပြီး ယူနက်ကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>Nussbaum, "Provinces and prefectures" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 780|page=780}}.</ref> ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ပြင်းအား ၆.၉ မဂ္ဂနီကျုရှိသည့် ဟန်းရှင်းငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ ဟယောဂေ့ါခရိုင်တောင်ပိုင်းသည် ဆိုးဆိုးရွားရွား ပျက်စီးခဲ့သည်။ ငလျင်သည် ခိုးဘဲမြို့နှင့် အဝဂျိမြို့တို့များသာမက နိရှိနိုမိယမြို့၊ အရှိယမြို့နှင့် အနီးအနားရှိ အိုဆာကာစီရင်စုရှိ အဓိကနေရာများကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် လူ ၆၅၀၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဟယောဂိုခရိုင်တွင် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းနှစ်ခု ရှိသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဂျပန်ပင်လယ်ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်ရှိသည်။ ခိအိရေလက်ကြားသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကမ်းရိုးတန်းနှင့် ဟယောဂိုခရိုင်၏ နယ်မြေကို ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ တိုယောအိုခမြို့မှလွဲ၍ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းသည် လူနေထိုင်မှု နည်းပါးသည်။ ခရိုင်အလယ်ပိုင်းရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ရွာငယ်လေးများ၌သာ လူနေထိုင်မှု ရှိသည်။ ခရိုင်၏ လူနေထိုင်မှုအများဆုံးအပိုင်းမှာ တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာသည် အိုဆာကာ - ခိုးဘဲ - ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာတွင် ပါဝင်သည်။ အဝဂျိသည် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ကုန်းတွင်းပင်လယ်နှင့် အိုဆာကာပင်လယ်အော်ကို ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ဤကျွန်းသည် ဟွန်းရှူးကျွန်းနှင့် ရှိခိုခုကျွန်းအကြား တည်ရှိသည်။ နွေရာသီကာလ ခရိုင်၏ ရာသီဥတုမှာ ပူပြင်း၍ စိုထိုင်းသည်။ ဆောင်းရာသီကာလတွင် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းသည် နှင်းများစွာကျဆင်းသည်။ ခရိုင်တောင်ပိုင်းမှာမူ အခါအားလျော်စွာ အနည်းငယ်သာ ကျဆင်းတတ်သည်။ ဟယောဂိုခရိုင်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည့် ဒေသများမှာ အိုဆာကာစီရင်စု၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ တော့တိုရိခရိုင်နှင့် အိုခယမခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အချက်အလက်အရ ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျဉ်နယ်မြေများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းအမျိုးသားဥယျာဉ်နယ်မြေများမှာ ဆန်းအင်းခိုင်းဂန်းနှင့် ဆဲတိုနိုင်းခန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ဟယောနိုဆန်း - အုရှိရိုယမ - နဂိဆန် အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အဆဂေါ့ဂွန်းဇန်၊ ဟရိမချူးဘုခယူးယော၊ အိနဂဝခဲခိုခု၊ အိဇုရှိ - အိတိုအိ၊ ခဆဂတယမ - ဆန်းဂမိနဲ၊ ခိယောမိဇု - တိုးဂျောခို - တချိအိခုအိ၊ အွန်းဇုအိ - ချိခုဆ၊ ဆဲဘန်းခယူးရော၊ ဆက်ပိခို - မိနဲယမ၊ တဂျိမဆန်းဂခုနှင့် တခိရန်းဇန်ခရိုင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ===လက်ရှိကာလ မြို့များ=== {{Location map+ | Japan Hyogo Prefecture | AlternativeMap = Map of Hyogo Prefecture Ja.svg | width = 650 | float = none | caption = ဟယောဂိုခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့ပြများ {{legend0|#D8E|Government Ordinance Designated City}} {{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} | places = {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အအိအိုအိမြို့၊ ဟယောဂို|အအိအိုအိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">相生市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Aioi, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.83 | lon_deg = 134.44 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အခရှိမြို့၊ ဟယောဂို|အခရှိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">明石市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Akashi, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.66 | lon_deg = 134.94 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အခိုးမြို့၊ ဟယောဂို|အခိုး]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">赤穂市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Akō, Hyōgo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.79 | lon_deg = 134.34 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အမဂဆခိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">尼崎市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Amagasaki, Hyogo.svg | marksize = 25 | position = right | lat_deg = 34.75 | lon_deg = 135.37 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အဆဂိုမြို့၊ ဟယောဂို|အဆဂို]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">朝来市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Asago, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.26 | lon_deg = 134.8 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အရှိယမြို့၊ ဟယောဂို|အရှိယ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">芦屋市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Ashiya, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.73 | lon_deg = 135.29 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အဝဂျိမြို့၊ ဟယောဂို|အဝဂျိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">淡路市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Awaji Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.5 | lon_deg = 134.87 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ဟိမဲဂျိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">姫路市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Himeji, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.89 | lon_deg = 134.65 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အိတမိမြို့၊ ဟယောဂို|အိတမိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">伊丹市</sub> | label_size = 120 | position = right | mark = Flag of Itami, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.79 | lon_deg = 135.39 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ခခိုဂဝမြို့၊ ဟယောဂို|ခခိုဂဝ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">加古川市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Kakogawa, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.81 | lon_deg = 134.8 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ခဆိုင်းမြို့၊ ဟယောဂို|ခဆိုင်း]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">加西市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Kasai, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.93 | lon_deg = 134.82 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ခတိုးမြို့၊ ဟယောဂို|ခတိုး]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">加東市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Kato, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.93 | lon_deg = 134.98 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ခဝနိရှိမြို့၊ ဟယောဂို|ခဝနိရှိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">川西市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Kawanishi, Hyogo.svg | marksize = 25 | position = right | lat_deg = 34.87 | lon_deg = 135.38 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ခိုးဘဲ]] (ခရိုင်မြို့တော်)</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">神戸市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Kobe.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.71 | lon_deg = 135.02 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[မိခိမြို့၊ ဟယောဂို|မိခိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">三木市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Miki, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.82 | lon_deg = 135.02 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[မိနမိအဝဂျိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">南あわじ市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Minamiawaji, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.28 | lon_deg = 134.7 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[နိရှိနိုမိယ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">西宮市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Nishinomiya, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.81 | lon_deg = 135.29 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[နိရှိဝခိမြို့၊ ဟယောဂို|နိရှိဝခိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">西脇市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Nishiwaki, Hyōgo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.01 | lon_deg = 134.95 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အိုနိုမြို့၊ ဟယောဂေါ့|အိုနို]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">小野市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Ono, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.86 | lon_deg = 134.92 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ဆန်းဒမြို့၊ ဟယောဂို|ဆန်းဒ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">三田市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Sanda, Hyogo.svg | marksize = 25 | position = right | lat_deg = 34.94 | lon_deg = 135.18 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ရှိဆိုးမြို့၊ ဟယောဂို|ရှိဆိုး]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">宍粟市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Shisō, Hyōgo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.15 | lon_deg = 134.51 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ဆုမိုတိုမြို့၊ ဟယောဂို|ဆုမိုတို]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">洲本市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Sumoto, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.38 | lon_deg = 134.79 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[တခရဇုခမြို့၊ ဟယောဂို|တခရဇုခ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">宝塚市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Takarazuka, Hyogo.svg | marksize = 25 | position = right | lat_deg = 34.83 | lon_deg = 135.34 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[တခဆဂိုမြို့၊ ဟယောဂို|တခဆဂို]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">高砂市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Takasago, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.77 | lon_deg = 134.78 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;white-space:nowrap;">[[တန်းဘဆဆယမ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">丹波篠山市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Tambasasayama, Hyogo.svg | marksize = 25 | position = right | lat_deg = 35.08 | lon_deg = 135.17 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[တန်းဘမြို့၊ ဟယောဂို|တန်းဘ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">丹波市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Tanba, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.18 | lon_deg = 135.03 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[တဆွတ်နိုမြို့၊ ဟယောဂို|တဆွတ်နို]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">たつの市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Tatsuno, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.92 | lon_deg = 134.51 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[တိုယောအိုခမြို့၊ ဟယောဂို|တိုယောအိုခ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">豊岡市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Toyooka, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.51 | lon_deg = 134.76 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ယဘုမြို့၊ ဟယောဂို|ယဘု]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">養父市</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Yabu, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.35 | lon_deg = 134.64 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ဖုခုဆခိမြို့၊ ဟယောဂို|ဖုခုဆခိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">福崎町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Fukusaki Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.97 | lon_deg = 134.74 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ဟရိမမြို့၊ ဟယောဂို|ဟရိမ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">播磨町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Harima, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.71 | lon_deg = 134.86 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အိချိခဝမြို့၊ ဟယောဂို|အိချိခဝ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">市川町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Ichikawa, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.02 | lon_deg = 134.74 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အိနဂဝမြို့၊ ဟယောဂို|အိနဂဝ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">猪名川町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Inagawa, Hyogo.svg | marksize = 25 | position = right | lat_deg = 34.93 | lon_deg = 135.36 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[အိနမိမြို့၊ ဟယောဂို|အိနမိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">稲美町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Inami, Hyōgo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.75 | lon_deg = 134.91 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ခမိမြို့၊ ဟယောဂို (မိခတ)|ခမိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">香美町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Kami, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.45 | lon_deg = 134.53 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ခမိဂိုးရိမြို့၊ ဟယောဂို|ခမိဂိုးရိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">上郡町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Kami, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.89 | lon_deg = 134.32 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ခမိခဝမြို့၊ ဟယောဂို|ခမိခဝ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">神河町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Kamikawa, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.1 | lon_deg = 134.72 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ဆယောမြို့၊ ဟယောဂို|ဆယော]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">佐用町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Sayo, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35 | lon_deg = 134.34 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[ရှင်းအွန်းဆန်း၊ ဟယောဂို|ရှင်းအွန်းဆန်း]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">新温泉町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Shinonsen, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.58 | lon_deg = 134.45 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[တိုင်းရှိမြို့၊ ဟယောဂို|တိုင်းရှိ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">太子町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Taishi, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 34.83 | lon_deg = 134.57 }} {{Location map~ | Japan Hyogo Prefecture | label = <sup style="display:block;position:relative;top:-5px;">[[တခမြို့၊ ဟယောဂို|တခ]]</sup><sub style="display:block;position:relative;top:-5px;">多可町</sub> | label_size = 120 | mark = Flag of Taka, Hyogo.svg | marksize = 25 | lat_deg = 35.06 | lon_deg = 134.87 }} }} ===မြို့ပြများ=== ဟယောဂိုခရိုင်အတွင်း မြို့ပြ ၃၀ ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aioi, Hyogo.svg|25x25px]] [[Aioi, Hyōgo|Aioi]] |相生市 |90.40 |28,208 |[[File:Aioi in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Akashi, Hyogo.svg|25x25px]] [[Akashi, Hyōgo|Akashi]] |明石市 |49.42 |305,925 |[[File:Akashi in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Akō, Hyōgo.svg|25x25px]] [[Akō, Hyōgo|Akō]] |赤穂市 |126.85 |45,747 |[[File:Ako in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Amagasaki, Hyogo.svg|25x25px]] [[Amagasaki]] |尼崎市 |50.72 |455,555 |[[File:Amagasaki in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Asago, Hyogo.svg|25x25px]] [[Asago, Hyōgo|Asag]]<nowiki/>o |朝来市 |403.06 |28,971 |[[File:Asago in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Ashiya, Hyogo.svg|25x25px]] [[Ashiya, Hyōgo|Ashiya]] |芦屋市 |18.47 |92,976 |[[File:Ashiya in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Awaji Hyogo.svg|25x25px]] [[Awaji, Hyōgo|Awaji]] |淡路市 |184.32 |42,597 |[[File:Awaji in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Himeji, Hyogo.svg|25x25px]] [[Himeji]] |姫路市 |534.35 |525,682 |[[File:Himeji in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Itami, Hyogo.svg|25x25px]] [[Itami]] |伊丹市 |25.00 |197,215 |[[File:Itami in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Kakogawa, Hyogo.svg|25x25px]] [[Kakogawa, Hyōgo|Kakogawa]] |加古川市 |138.48 |255,523 |[[File:Kakogawa in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Kasai, Hyogo.svg|25x25px]] [[Kasai, Hyōgo|Kasai]] |加西市 |150.98 |42,494 |[[File:Kasai in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Kato, Hyogo.svg|25x25px]] [[Katō, Hyōgo|Katō]] |加東市 |157.55 |39,628 |[[File:Kato in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Kawanishi, Hyogo.svg|25x25px]] [[Kawanishi, Hyōgo|Kawanishi]] |川西市 |53.44 |155,165 |[[File:Kawanishi in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Kobe.svg|25x25px]] [[Kobe]] (capital) |神戸市 |557.02 |1,522,188 |[[File:Kobe in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Miki, Hyogo.svg|25x25px]] [[Miki, Hyōgo|Miki]] |三木市 |176.51 |75,009 |[[File:Miki in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Minamiawaji, Hyogo.svg|25x25px]] [[Minamiawaji]] |南あわじ市 |229.01 |45,489 |[[File:Minamiawaji in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Nishinomiya, Hyogo.svg|25x25px]] [[Nishinomiya]] |西宮市 |99.96 |484,368 |[[File:Nishinomiya in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Nishiwaki, Hyōgo.svg|25x25px]] [[Nishiwaki, Hyōgo|Nishiwaki]] |西脇市 |132.44 |39,001 |[[File:Nishiwaki in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Ono, Hyogo.svg|25x25px]] [[Ono, Hyōgo|Ono]] |小野市 |92.94 |47,609 |[[File:Ono in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Sanda, Hyogo.svg|25x25px]] [[Sanda, Hyōgo|Sanda]] |三田市 |210.32 |108,452 |[[File:Sanda in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Shisō, Hyōgo.svg|25x25px]] [[Shisō, Hyōgo|Shisō]] |宍粟市 |658.54 |35,639 |[[File:Shisou in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Sumoto, Hyogo.svg|25x25px]] [[Sumoto, Hyōgo|Sumoto]] |洲本市 |182.38 |42,094 |[[File:Sumoto in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Takarazuka, Hyogo.svg|25x25px]] [[Takarazuka, Hyōgo|Takarazuka]] |宝塚市 |101.80 |221,846 |[[File:Takarazuka in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Takasago, Hyogo.svg|25x25px]] [[Takasago, Hyōgo|Takasago]] |高砂市 |34.38 |86,030 |[[File:Takasago in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Tanba, Hyogo.svg|25x25px]] [[Tamba, Hyōgo|Tamba]] |丹波市 |493.21 |62,152 |[[File:Tamba in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Tambasasayama, Hyogo.svg|25x25px]] [[Tamba-Sasayama]] |丹波篠山市 |377.59 |40,050 |[[File:Tamba-Sasayama in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Tatsuno, Hyogo.svg|25x25px]] [[Tatsuno, Hyōgo|Tatsuno]] |たつの市 |210.87 |74,414 |[[File:Tatsuno in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Toyooka, Hyogo.svg|25x25px]] [[Toyooka, Hyōgo|Toyooka]] |豊岡市 |697.55 |74,268 |[[File:Toyooka in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |- |[[File:Flag of Yabu, Hyogo.svg|25x25px]] [[Yabu, Hyōgo|Yabu]] |養父市 |422.91 |22,177 |[[File:Yabu in Hyogo Prefecture Ja.svg|74x74px]] |} ==မြို့များ== ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များလည်း ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Fukusaki Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Fukusaki, Hyōgo|Fukusaki]] |福崎町 |45.79 |18,742 |[[Kanzaki District, Hyōgo|Kanzaki District]] |[[File:Fukusaki in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Harima, Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Harima, Hyōgo|Harima]] |播磨町 |9.13 |34,735 |[[Kako District, Hyōgo|Kako]] [[Kako District, Hyōgo|District]] |[[File:Harima in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Ichikawa, Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Ichikawa, Hyōgo|Ichikawa]] |市川町 |82.67 |11,275 |[[Kanzaki District, Hyōgo|Kanzaki District]] |[[File:Ichikawa in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Inagawa, Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Inagawa, Hyōgo|Inagawa]] |猪名川町 |90.33 |29,579 |[[Kawabe District, Hyōgo|Kawabe]] [[Kawabe District, Hyōgo|District]] |[[File:Inagawa in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Inami, Hyōgo.svg|frameless|25x25px]] [[Inami, Hyōgo|Inami]] |稲美町 |34.92 |30,622 |[[Kako District, Hyōgo|Kako]] [[Kako District, Hyōgo|District]] |[[File:Inami in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Kami, Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Kami, Hyōgo (Mikata)|Kami]] |香美町 |368.77 |16,256 |[[Mikata District, Hyōgo|Mikata]] [[Mikata District, Hyōgo|District]] |[[File:Kami in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Kamigori, Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Kamigōri, Hyōgo|Kamigōri]] |上郡町 |150.26 |14,179 |[[Akō District, Hyōgo|Akō]] [[Akō District, Hyōgo|District]] |[[File:Kamigori in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Kamikawa, Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Kamikawa, Hyōgo|Kamikawa]] |神河町 |202.23 |10,794 |[[Kanzaki District, Hyōgo|Kanzaki District]] |[[File:Kamikawa in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Sayo, Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Sayō, Hyōgo|Sayō]] |佐用町 |307.44 |15,701 |[[Sayō District, Hyōgo|Sayō]] [[Sayō District, Hyōgo|District]] |[[File:Sayo in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Shinonsen, Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Shin'onsen, Hyōgo|Shin'onsen]] |新温泉町 |241.01 |12,814 |[[Mikata District, Hyōgo|Mikata]] [[Mikata District, Hyōgo|District]] |[[File:Shin-onsen in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Taishi, Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Taishi, Hyōgo|Taishi]] |太子町 |22.61 |33,753 |[[Ibo District, Hyōgo|Ibo]] [[Ibo District, Hyōgo|District]] |[[File:Taishi in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |- |[[File:Flag of Taka, Hyogo.svg|frameless|25x25px]] [[Taka, Hyōgo|Taka]] |多可町 |185.19 |19,589 |[[Taka District, Hyōgo|Taka District]] |[[File:Taka in Hyogo Prefecture Ja.svg|frameless|74x74px]] |} ===ကျွန်းများ=== *[[အဝဂျိကျွန်း]] *[[အိအဲရှိမ၊ ဟယောဂို|အိအဲရှိမကျွန်းများ]] ဟယောဂိုခရိုင်တွင် အဓိကကျသည့် လူလုပ်ကျွန်းနှစ်ခု ရှိသည်။ *[[ဆိပ်ကမ်းကျွန်း]] *[[ရော့ခိုးကျွန်း]] ===အမျိုးသားဥယျာဉ်များ=== *[[ဟယောနိုဆန်း - အုရှိရိုယမ -နဂအိဆန် အမျိုးသားဥယျာဉ်]] *[[ဆန်းအင်းခိုင်းဂန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်]] *[[ဆဲတိုနိုင်းခိုင်းအမျိုးသားဥယျာဉ်]] <gallery mode="packed"> File:Hyonosen02s1760.jpg|[[ဟယောနိုဆန်း - အုရှိရိုယမ -နဂအိဆန် အမျိုးသားဥယျာဉ်]] (ယဘုမြို့မှ မြင်ရသည့် ဟယောနိုဆန်းတောင်မြင်ကွင်း)) File:Cercidiphyllum japonicum05s3200.jpg|[[Hyōnosen-Ushiroyama-Nagisan Quasi-National Park]] (Torokawataira in [[Kami, Hyōgo (Mikata)|Kami]]) File:TakenoBeach Hyogo prefecture.jpg|[[Sanin Kaigan National Park]] (Takeno Beach in [[Toyooka, Hyōgo|Toyooka]]) File:Tajima mihonoura39st3200.jpg|Sanin Kaigan National Park (Tajima-mihonoura of Sanin Coast in [[Shin'onsen, Hyōgo|Shinonsen]]) </gallery> ==ပေါင်းစပ်ထားသည့် ဒေသများ== {{main|ဟယောဂိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ===နောင်တွင် ပေါင်းစပ်မည့်ဒေသများ=== အခိုးမြို့နှင့် အခိုးအရပ် (ခမိဂိုးရိ) ကို ပေါင်းစပ်ရန် စီစဉ်ထားသည့်။ ပေါင်းစပ်လိုက်သော်လည်း မြို့၏ အမည်သည် "အခိုး" ဟူသည့် အမည်သာ ကျန်ရှိနေမည် ဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်မှု အောင်မြင်သွားပါက အခိုးအရပ်သည်လည်း ပျော်ကကွယ်သွားမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုပေါင်းစပ်မှုသည် မဖြစ်မြောက်သေးပေ။ ==စီးပွားရေး== [[File:Hyogo prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ် ဟယောဂိုခရိုင် လူဦးရေပိရမစ်]] ဟယောဂိုခရိုင်၏ စီးပွားရေးတွင် စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်လုပ်ငန်းနှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများသည် အဓိကနေရာတွင် ပါဝင်ကြသည်။ ထို့အပြင် စီရင်စုတွင် အိုင်တီလုပ်ငန်းများ၊ များစွာသော အကြီးစားစက်ရုံများ၊ သတ္တုနှင့် ဆေးဝါးလုပ်ငန်းများလည်း ရှိသည်။ ခိုးဘဲဆိပ်ကမ်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးသောဆိပ်ကမ်းများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခိုးဘဲဆိပ်ကမ်းတွင် ကမ္ဘာ့အမြန်ဆုံး စူပါကွန်ပျူတာများကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်ကတည်းက ဟယောဂိုခရိုင်သည် ခိုးဘဲဆိပ်ကမ်းကို နျူကလီးယားကင်းစင်သည့်ဇုန်အဖြစ် ဥပဒေသတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.maff.go.jp/e/tokei/kikaku/nenji_e/87nenji/pdf/n490_491.pdf |title=XII Income of Agriculture, Forestry and Fisheries |publisher=Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries |access-date=2017-10-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919175947/http://www.maff.go.jp/e/tokei/kikaku/nenji_e/87nenji/pdf/n490_491.pdf |archive-date=2015-09-19 }}</ref> ဟယောဂိုခရိုင်သည် ဟန်းရှင်းစက်မှုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခိုးဘဲမြို့နှင့် ဟရိမမြို့တွင် ရိခန်းသုတေသနအင်စတီကျု နှစ်ခုရှိသည်။ ဟရိမမြို့တွင် SPring-8 ဟုအမည်ရှိသည့် သုတေသနနေရာလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.aics.riken.jp/jp/ |title=RIKEN Advanced Institute for Computational Science |access-date=2017-10-02 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170926160843/http://www.aics.riken.jp/jp/ |archive-date=2017-09-26 }}</ref> [[File:Port of Kobe01s3780.jpg|thumb|500px|center|[[ခိုးဘဲဆိပ်ကမ်း]]]] ==ယဉ်ကျေးမှု== ===ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံ့ရတနာများ=== *[[ခတိုးဒေသ၊ ဟယောဂို|ခတိုးဒေသ]]ရှိ [[ချောခိုးဂျိ]] *[[ခမိမြို့၊ ဟယောဂို (မိခတ)ရှိ ချောရခုဂျိ]] *[[ဟိမဲဂျိမြို့၊ ဟယောဂို|ဟိမဲဂျိမြို့]]ရှိ [[ဟိမဲဂျိရဲတိုက်]] (ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာ) *[[ခဆိုင်းမြို့၊ ဟယောဂို|ခဆိုင်းမြို့]]ရှိ [[အိချိဂျောဂျိ]] *[[အိုနိုမြို့၊ ဟယောဂို|အိုနိုမြို့]]ရှိ [[ဂျောဒိုဂျိ (အိုနို)|ဂျောဒိုဂျိ]] *[[ခခိုဂဝမြို့၊ ဟယောဂို|ခခိုဂဝမြို့]]ရှိ [[ခခုရင်းဂျိ (ခခိုဂဝ)|ခခုရင်းဂျိ]] *[[ခိုးဘဲမြို့]]ရှိ [[တိုင်းဆန်းဂျိ (ခိုးဘဲ)|တိုင်းဆန်းဂျိ]] <gallery mode="packed"> File:Jodoji Ono Hyogo01n3200.jpg|[[Jōdo-ji (Ono)|Jōdo-ji]] in [[Ono, Hyōgo|Ono]] File:Ichijoji Kasai13bs4272.jpg|[[Ichijo-ji]] in [[Kasai, Hyōgo|Kasai]] File:Kakogawa Kakurinji12n4592.jpg|[[Kakurin-ji (Kakogawa)|Kakurin-ji]] in [[Kakogawa, Hyōgo|Kakogawa]] File:Hyogo-mikata-kami-kawai chorakuji-daibutsu.jpg|Chorakuji-daibutsu </gallery> ===ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်အဆောက်အဦများရှိသည့်အတွက် ထိန်းသိမ်စောင့်ရှောက်ထားသည့် ဒေသများ=== *အိဇုရှိ *ခိတနိုချော၊ ယမမိုတိုလမ်း *ဆဆယမမြို့ <gallery mode="packed"> File:Choueke house02 1920.jpg|Kitano-chō Yamamoto-dōri File:Ganjoji-Toyooka02s4592.jpg|Izushi File:Sasayama Okachi-machi05st3200.jpg|Sasayama </gallery> ===ပြတိုက်များ=== *[[Asago Art Village]] in [[Asago, Hyōgo|Asago]] *[[Ashiya City Museum of Art & History]] in [[Ashiya, Hyōgo|Ashiya]] *[[Hakutsuru Fine Art Museum]] in [[Higashinada-ku|Higashinada Ward, Kobe]] *[[Himeji City Museum of Art]] in [[Himeji, Hyōgo|Himeji]] *[[Hyōgo Prefectural Museum of Art]] in Nada Ward, [[Kobe]] *[[Kobe City Museum]] in [[Chuo-ku, Kobe|Chuo Ward, Kobe]] *[[Kobe Maritime Museum]] in Chuo Ward, Kobe *[[Kosetsu Museum of Art]] in [[Higashinada-ku|Higashinada Ward, Kobe]] *[[Tekisui Museum of Art]] in Ashiya *[[Osamu Tezuka Manga Museum]] in Takarazuka <gallery mode="packed"> File:Hyogo prefectural museum of art08s3200.jpg|[[Hyōgo Prefectural Museum of Art]] in [[Kobe]] File:Kobe city museum01 1920.jpg|[[Kobe City Museum]] in Kobe File:Kosetsu Museum：香雪美術館 - panoramio.jpg|[[KOSETSU Museum of Art]] in Kobe File:Himeji City Museum of Art20bs4480.jpg|[[Himeji City Museum of Art]] in [[Himeji, Hyōgo|Himeji]] File:Asago Art Village08n4272.jpg|[[Asago Art Village]] in [[Asago, Hyōgo|Asago]] File:Tezuka osamu01 2048.jpg|Osamu Tezuka Manga Museum in [[Takarazuka, Hyōgo|Takarazuka]] </gallery> ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ===အထက်တန်းကျောင်းများ=== ==အားကစား== ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ==ပွဲတော်များ== ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons}} {{Wikivoyage|Hyogo|Hyōgo}} * [http://web.pref.hyogo.lg.jp/fl/english/ Official Hyōgo prefecture homepage] * [http://www.hyogo-tourism.jp/english/ Hyōgo prefecture tourist guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080215033136/http://www.hyogo-tourism.jp/english/ |date=15 February 2008 }} * [http://www.hyogobcc.org/ Hyōgo Business & Cultural Center] * [https://web.archive.org/web/20051119200138/http://www.hyogo-ip.or.jp/hiaf/jp/medical/index.htm Medical Services in Hyōgo prefecture] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 2zlhs5h0v2f6mzndyib04gxlx0jloww 0 288848 1042575 1042119 2026-07-09T09:22:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1042575 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ရှိဂခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|滋賀県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|滋賀県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Shiga-ken}} | image_skyline = Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg | image_caption = The floating pavilion of [[Mangetsu-ji]] on the shores of [[Lake Biwa]], the largest freshwater lake in Japan, located in [[Ōtsu|Otsu]] City, Shiga Prefecture | image_flag = Flag of Shiga Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Shiga Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = Japan | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Ōtsu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 3 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Taizō Mikazuki]] | area_total_km2 = 4,017.38 | area_water_percent = 14.0 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|38th]] | population_footnotes = | population_total = 1,412,916 | population_as_of = October 1, 2015 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|28th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 7,006 billion<br />[[US$]] 51.7 billion (2022) | iso_code = JP-25 | website = {{URL|http://www.pref.shiga.lg.jp/multilingual/english/index.html|http://www.pref.shiga.lg.jp}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Little grebe]] (''Tachybaptus&nbsp;ruficollis'') | fish = | flower = [[Rhododendron]] (''Rhododendron&nbsp;metternichii'' var.&nbsp;''hondoense'') | tree = Japanese&nbsp;[[maple]] (''Acer palmatum'') }} | anthem = [[:ja:滋賀県民の歌|Shiga kenmin no uta]] }} '''ရှိဂခရိုင်''' (滋賀県, ရှိဂခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Shiga-ken" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 853|page=853}}; "Kansai" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 477|page=477}}.</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အရ လူဦးရေ ၁,၃၉၈,၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။ မြေဧရိယာ ၄၀၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅၅၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှိဂခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]] စသည်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အိုးဆွတ်မြို့သည် ရှိဂခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ခုဆဆွတ်မြို့၊ နဂဟမမြို့နှင့် ဟိဂရှိအိုးမိမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Ōtsu" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 765|page=765}}.</ref> ရှိဂခရိုင်သည် [[ဘိဝရေကန်]]ကို ဝိုင်းပတ်ကာ တည်ရှိနေသည်။ ဘိဝခိုသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းသော မြေဧရိယာကို သဘာဝဥယျာဉ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤမြေဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ဝက်သည် ယခင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သည့် [[ကျိုတိုမြို့]]နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ ကပ်လျက်တည်ရှိသဖြင့် "ကြီးမားသည့် ကျိုတိုမြို့ပြဧရိယာ" ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤမြို့ပြဧရိယာသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် အိုးမိအမဲသား၊ အိုးမိရှုခင်းရှစ်ခု၊ ဟိုခိုနဲရဲတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်စီရင်စုစနစ်များ မသတ်မှတ်ရသေးမီအထိ ရှိဂခရိုင်ကို "အိုးမိပြည်နယ်" သို့မဟုတ် "ဂိုးရှူး" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိုးမိပြည်နယ်သည် နာရနှင့် ကျိုတို၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်း၏ လမ်းဆုံနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၆၆၇ ခုနှစ်မှ ၆၇၂ ကာလအတွင်း ဘုရင်းတန်းဂျိသည် အိုးဆွတ်မြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရှောမုသည် ရှိဂရခိမြို့တွင် နန်းတော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်အစောပိုင်းအချိန်များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ဆိုင်းချော ကို အိုးဆွတ်မြို့မြောက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် တန်းဒိုင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာနေရာဖြစ်ရုံသာမက ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတာ်သည် ဟိအဲတောင်တွင် တည်ရှိကာ ကျိုတိုမြို့ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဆဆခိမိသားစုသည် အိုးမိပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရော့ခခုမိသားစု၊ ခယောဂိုခုမိသားစုနှင့် အဇအိမိသားစုများသည် အိုးမိကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဇုချိ - မိမိယမခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိုဒနိုဘုနဂ (Oda Nobunaga) သည် အိုးမိကို လက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘိဝရေကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် အဇုချိရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း တိုးဒိုးတခတိုရ၊ ဂမိုးအုဂျိဆတို၊ အိုအိချိ၊ ယောဒိုဒိုနိ၊ အိုဟဆွတ်နှင့် အိုအဲယောတို့သည် အိုးမိတွင် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၆၀၀ ခုနှစ်တွင် အိရှိဒမိဆွတ်နရိသည် နဂဟမမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ သူသည် ဆဝယမရဲက်တိုကို အခြေပြုကာ စစ်ပွဲဖန်တီးပြီး ဂိဖုခရိုင်၊ ဆဲခိဂဟရတွင် တိုခုဂဝအိအဲယဆုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် အိအဲယဆုသည် ဆဝယမ၏ သခင်အသစ်အဖြစ် အိအိနအိုမဆကို ထားရှိခဲ့သည်။ နအိုမဆသည် ဟိခိုနဲဒေသကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့ကို "အိအိနအိုဆုခဲ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။ အိအိနအိုဆွတ်ခဲသည် တိုခုဂဝရှောဂွန်းအတဲ၏ တိုင်းရိုး (Tairō) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ၁၉ ရာစုခေတ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ကမ္ဘာတွင် အထီးကျန်တည်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ ဟိခိုနဲဒေသအပြင် "ဇဲဇဲ" ကဲ့သို့သော ဒေသများကိုလည်း အိုးမိတိုင်းပြည်သည် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ [[File:Complete map of Shiga Prefecture, 1880.jpg|thumb|ရှိဂခရိုင်မြေပုံ၊ ၁၈၈၀ ခုနှစ်]] ပိုင်နက်ဒေသသတ်မှတ်အုပ်ချုပ်သည့် စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် အိုးမိတွင် ခရိုင်ရှစ်ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းရှစ်ခုကို ပေါင်းစည်းကာ "ရှိဂခရိုင်" အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news | url = http://www.japantimes.co.jp/news/2015/04/28/national/shiga-prefecture-mulls-name-change-draw-visitors/#.VmV_xct961s | title = Shiga Prefecture mulls name change to draw more visitors | newspaper = [[The Japan Times]]}}</ref> ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Lake biwa.jpg|thumb|အာကာသမှ မြင်ရသည့် ရှိဂခရိုင်နှင့် ဘိဝရေကန်]] ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဖုခုအိခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မိအဲခရိုင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုစီရင်စုတို့ တည်ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးရေကန်ဖြစ်ကာ ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိနေသည်။ ရေကန်သည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးစာ ဧရိယာ၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ရှိသည်။ ဘိဝရေကန်မှ ရေများသည် ဆဲတမြစ်မှတဆင့် စီးဆင်းကာ ကျိုတိုစီရင်စုကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် အိုဆာကာပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သွားသည်။ ဆဲတမြစ်သည် ကန်အတွင်းမှ စီးထွက်လာသည့် ရေများဖြင့် စီးဆင်းနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်အများစုသည် သဘာဝရေများကို ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် များစွာသော ရေအိုင်များ ရှိသည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ အများစုကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဆယ်ယူတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုရေအိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် အိုမိဟချိမန်းတွင် ရှိသည့် ဆုအိုဂိုး (水郷, suigō) သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဖြစ် အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘိဝရေကန်သည် ခရိုင်ကို အပိုင်းလေးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နဂဟမမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဟိုခု (湖北; ကန်မြောက်ဘက်ပိုင်း)။ အိမဇုမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုဆဲအိ (湖西; ကန်အနောက်ဘက်ပိုင်း)၊ ဟိခိုနဲမြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုတိုး (湖東, ကန်အရှေ့ဘက်ပိုင်း) နှင့် အိုးဆွတ်မြို့ကို ဗဟိုပြုတည်ရှိသည့် ခိုနန်း (湖南, ကန်တောင်ဘက်ပိုင်း) တို့ ဖြစ်သည်။ ဘိဝကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် လွင်ပြင်များ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ခရိုင်ကို တောင်များသည် ဝန်းရံထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟိအဲတောင်နှင့် ဟိရတောင်တန်း၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိဘုခိတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းတို့ တည်ရှိသည်။ အိဘုခိတောင်သည် ရှိဂခရိုင်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် "ယောဂို" ဟူအမည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုကန်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ကောင်းကင်နတ်သမီး၏ ဝတ်ရုံ (天女の羽衣, tennyo no hagoromo) ဟူသည့် ဇာတ်လမ်းဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title = ja:余呉湖・天女の衣掛柳 | trans-title = Lake Yogo - a willow hung a celestial robe | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | access-date = 2011-05-13 | language = ja | archive-date = 31 July 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160731204910/http://www.pref.shiga.lg.jp/minwa/41/41-movie.html | url-status = dead }}</ref> ရှိဂခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ခရိုင်မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်။ တောင်ပိုင်းသည် အမြဲတမ်းနွေးထွေးနေသော်လည်း မြောက်ပိုင်းသည် များသောအားဖြင့် အေးကာ နှင်းကျဆင်းမှု များပြားသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် နှင်းလျှောစီးရန်နေရာများစွာ ရှိသည်။ နခနိုခဝချိသည် ရှိဂခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး ရွာဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ထိုရွာတွင် နှင်းသည် ၅.၆ မီတာ (၁၈ ပေ) အထိ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>Encyclopedia Shiga. p436.</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားပန်းခြံများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤပမာဏသည် အခြားသောဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာများတွင် ဘိဝရေကန်၊ ဆုဇုခအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ခိုတိုး၊ ခုဆွတ်ခိ - ခဆွတ်ရဂဝ၊ မိခမိ - တနခမိ - ရှိဂရခိစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=3 July 2015}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ===မြို့ပြများ=== [[File:Map of Shiga Prefecture Ja.svg|thumb|right|Map of Shiga Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[Image:Hikonecity center area No,1.JPG|thumb|right|ဟိခိုနဲမြို့]] [[Image:View from Nagahama-castle.JPG|thumb|right|နဂဟမမြို့]] ရှိဂခရိုတွင် မြို့ပြဒေသသည် ၁၃ ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (per km²) ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ] |- |[[File:Flag of Higashiomi, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Higashiōmi]] |東近江市 |388.58 |113,460 |291.99 |[[File:Higashiomi in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hikone, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hikone, Shiga|Hikone]] |彦根市 |196.84 |113,349 |575.84 |[[File:Hikone in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōka, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōka, Shiga|Kōka]] |甲賀市 |481.62 |89,202 |185.21 |[[File:Koka in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Konan Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Konan, Shiga|Konan]] |湖南市 |70.4 |54,240 |770.46 |[[File:Konan in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kusatsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]] |草津市 |67.82 |141,945 |2092.97 |[[File:Kusatsu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Maibara Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Maibara, Shiga|Maibara]] |米原市 |250.46 |38,473 |153.61 |[[File:Maibara in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Moriyama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Moriyama, Shiga|Moriyama]] |守山市 |55.73 |80,768 |1449.27 |[[File:Moriyama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Nagahama, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Nagahama, Shiga|Nagahama]] |長浜市 |680.79 |119,043 |174.86 |[[File:Nagahama in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Omihachiman, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōmihachiman]] |近江八幡市 |177.45 |82,116 |462.76 |[[File:Omihachiman in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Otsu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ōtsu]] (capital) |大津市 |464.51 |341,187 |734.51 |[[File:Otsu in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ritto, Shiga (no text).svg|frameless|25x25px]] [[Rittō, Shiga|Rittō]] |栗東市 |52.75 |67,149 |1272.97 |[[File:Ritto in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Takashima, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Takashima, Shiga|Takashima]] |高島市 |693 |49,168 |70.95 |[[File:Takashima in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Yasu, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Yasu, Shiga|Yasu]] |野洲市 |80.15 |50,233 |626.74 |[[File:Yasu in Shiga prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ===မြို့များ=== ခရိုင်အတွင်းရှီ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ(km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ(per km²) ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Aisho Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Aishō, Shiga|Aishō]] |愛荘町 |37.98 |20,730 |545.81 |[[Echi District, Shiga|Echi District]] |[[File:Aisho in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Hino Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Hino, Shiga|Hino]] |日野町 |117.63 |21,677 |184.28 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Hino in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Kōra, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Kōra, Shiga|Kōra]] |甲良町 |13.66 |6,932 |507.47 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Kora in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Ryuo, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Ryūō, Shiga|Ryūō]] |竜王町 |44.52 |12,130 |272.46 |[[Gamō District, Shiga|Gamō District]] |[[File:Ryuo in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Taga, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Taga, Shiga|Taga]] |多賀町 |135.93 |7,382 |54.31 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Taga in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |- |[[File:Flag of Toyosato, Shiga.svg|frameless|25x25px]] [[Toyosato, Shiga|Toyosato]] |豊郷町 |7.78 |7,588 |975.32 |[[Inukami District, Shiga|Inukami District]] |[[File:Toyosato in Shiga Prefecture Ja.svg|frameless|78x78px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ရှိဂခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၏ အချက်အလက်များအရ ခရိုင်၏ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ခရိုင်စီးပွားရေး၏ ၃၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ ဤရာခိုင်နှုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="best scores">{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title = ja:滋賀県の紹介（滋賀県なんでも一番） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; Best scores of Shiga | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja | archive-date = 8 June 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130608011013/http://www.pref.shiga.lg.jp/profile/seikatsu/index.html | url-status = dead }}</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Shiga prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ရှိဂခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] [[File:Percentage Surviving to Certain Ages in Shiga Prefecture.png|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၈၅.၇၁ နှစ်ဖြင့် မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=The Japanese Mortality Database: Shiga Prefecture |url=https://www.ipss.go.jp/p-toukei/JMD/25/index.html |publisher=[[National Institute of Population and Social Security Research]] |language=en |date=30 March 2025}}</ref>]] {{Historical populations | 1920 |651050 | 1930 |691631 | 1940 |703679 | 1950 |861180 | 1960 |842695 | 1970 |889768 | 1980 |1079898 | 1990 |1222411 | 2000 |1342832 | 2010 |1410777 | 2015 |1412916 | source = [http://www.pref.shiga.lg.jp/data/population/renew/index.html#nenp] }} ရှိဂခရိုင်လူဦးရေသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေရှိ အိုးဆွတ်မြို့ (ကျိုတိုမြို့နှင့် ကပ်လျက်) နှင့် ကန်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ခုဆဆွတ်မြို့၊ မိရိယမမြို့တို့တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။ ခုဆဆွတ်မြို့နှင့် မိုရိယမမြို့တို့သည် ကျိုတိုမြို့မှ အလှမ်းကွာဝေးသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေသည် ကျေးလက်ဒေသနှင့် သဲဖြူကမ်းခြေများ ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်းများ ရှိကြသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘရာဇီးလူမျိုးများသည် ရှိဂခရိုင်အနီးရှိ စက်ရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှိဂခရိုင်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂၅,၀၄၀ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအချက်အလက်အရ နိုင်ငံခြားသားများထဲတွင် ဘရာဇီးလူမျိုးသည် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== ဘိဝမြို့ (နဂဟမမြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု) သည် တွန်းဒရိုးရာဘွန်းရခုရုပ်သေးသဘင်အဖွဲ့၏ မွေးဖွားရာနေရာ ဖြစ်သည်။{{cn|date=May 2025}} မိုရိယမမြို့တွင် ဆဂဝအနုပညာပြတိုက်၊ ခုဆဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်ပြတိုက်နှင့် ခိုးခမြို့တွင် မိဟိုပြတိုက်တို့ ရှိကြသည်။ ခိုးခမြို့တွင် နင်ဂျာနေအိမ်တစ်ခုရှိပြီး ၎င်းနေရာသည် ခရီးသွားများကြည့်ရှုလေ့လာရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။<ref>{{cite web | author = Biwako Visitors Bureau | title = Experiencing Ninjutsu (Ninja's techniques) at the ninja's native place – Koka Ninjutsu Yashiki | url = http://en.biwako-visitors.jp/reports/ninja2/ | access-date = 2011-05-13 | archive-date = 29 November 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111129041637/http://en.biwako-visitors.jp/reports/ninja2/ | url-status = dead }}</ref> ===ပညာရေး=== ရှိဂခရိုင်တွင် တက္ကသိုလ် ၁၀ ခု၊ ကောလိပ် ၂ ခု၊ ဂျပန်နိုင်ငံအများပြည်သူတက္ကသိုလ် (The Open University of Japan) ၏ လေ့လာရင်းစင်တာတစ်ခု ရှိသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title=ja:滋賀県内の大学・短期大学 | trans-title = Universities and junior colleges in Shiga prefecture | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/b/sigaku_daigaku/daigaku/index.html | access-date = 2011-05-08 | language = ja}}</ref> * [[Newton College (Japan)|Biwako-Gakuin University]] (Higashiomi) * [[Biwako Seikei Sport College]] (Otsu) * [[Nagahama Institute of Bio-Science and Technology]] (Nagahama) * [[Ritsumeikan University]] (Kyoto and Kusatsu) * [[Ryukoku University]] (Kyoto and Otsu) * [[Seian University of Art and Design]] (Otsu) * [[Seisen University (Shiga)|Seisen University]] (Hikone) * [[Shiga Bunkyo Junior College]] (Nagahama) * [[Shiga Junior College]] (Otsu) * [[Shiga University]] (Hikone and [[Ōtsu]]) * [[Shiga University of Medical Science]] (Otsu) * [[University of Shiga Prefecture]] (Hikone) ရှိဂခရိုင်ရှိ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် အခြားသော ပညာရေးနေရာများနှင့် မတူကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ဘိဝခိုရေပေါ်ကျောင်းသည် မူလတန်း ပဉ္စမနှစ်တန်းကျောင်းသားများအတွက် ရည်ရွယ်ထားသည့် သင်္ဘောဖြင့် ဘိဝခိုကန်အတွင်း လှည့်လည်ကာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကန်၏ ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာရသည်။ ဤရေပေါ်ကျောင်းကို "အုမိနော့ခိုး" ဟု သိကြသည်။<ref name="Yoshikawa (2008)">吉川 宏, 就航25周年を迎えた学習船「うみのこ」での体験学習(第2章 海洋教育活動の事例紹介,<特集>日本の海洋教育活動), 日本船舶海洋工学会誌　KANRIN（咸臨）, 2008, 21 巻, p. 27-, 公開日 2018/03/30, Online ISSN 2424-161X, Print ISSN 1880-3725, https://doi.org/10.14856/kanrin.21.0_27, https://www.jstage.jst.go.jp/article/kanrin/21/0/21_KJ00005082122/_article/-char/ja</ref> ===အားကစား=== အောက်ပါအားကစားအသင်းများသည် ရှိဂခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ *ဘတ်စကတ်ဘော - Shiga LakeStars *ဘောလုံး - [[Lagend Shiga FC|Lagend Shiga]] (Moriyama), MIO Biwako Kusastsu (later [[Reilac Shiga FC|Reilac Shiga]]) (Kusatsu), [[Sagawa Shiga F.C.]] (Moriyama). *တင်းနစ် - SHRIGGA AKA UVEAL *ဘောလီဘော - [[Toray Arrows (women's volleyball team)]] (အိုးဆွတ်) ===ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး=== ရှိဂခရိုင်အတွင်းတွင် လေယာဉ်ကွင်း မရှိပေ။ သို့သော် ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားသူများသည် ချူးဘုနိုင်ငံတကာလေဆိပ်၊ အိတမိလေဆိပ်နှင့် ခန်းဆိုင်းနိုင်ငံတကာလေဆိပ်များကို အသုံးပြုကြသည်။ ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ရှိဂခရိုင်သို့ ခရီးသွား ခြောက်သောင်းခွဲ လာရောက်ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဧပြီလရောက်တိုင်း နဂဟမမမြို့အပါအဝင် နေရာ ၁၀ ခုတွင် ဟိခိယမပွဲတော် (曳山祭) ကို ကျင်းပကြသည်။ ဤပွဲတော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အဓိကကျသည့် ဟိခိယမပွဲတော်သုံးခုတွင် တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် အရေးကြီးသည့် ဒြပ်ရှိယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==ညီအစ်မပြည်နယ်နှင့် ဒေသများ== ရှိဂခရိုင်သည် အခြားသော နိုင်ငံများရှိ ပြည်နယ်များနှင့် အောက်ပါအတိုင်း ညီအစ်မဆက်ဆံရေးကို ထူထောင်ထားသည်။<ref>{{cite web | author = Shiga Prefecture | script-title = ja:滋賀県の紹介（滋賀県の国際交流 姉妹・友好都市） | trans-title = Introduction of Shiga prefecture; International exchanges of Shiga, friendship sister cities | url = http://www.pref.shiga.lg.jp/b/kokusai/koryu/shimai/ken/index.html | access-date = 2010-11-25 | language = ja | archive-date = 15 September 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160915190436/http://www.pref.shiga.lg.jp/b/kokusai/koryu/shimai/ken/index.html | url-status = dead }}</ref> *{{flagicon|People's Republic of China}} [[Hunan]], China *{{flagicon|USA}} [[Michigan]], United States, since 1968 *{{flagicon|Brazil}} [[Rio Grande do Sul]], Brazil ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] hqq0iwcnyyhge8cd6lzg49yea6id3e2 0 288877 1042573 1042038 2026-07-09T09:19:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1042573 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = Gifu Prefecture | native_name = {{nobold|{{lang|ja|岐阜県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|岐阜県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Gifu-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Ukai Gifu Nagaragawa 05.jpg | caption1 = [[Cormorant fishing on the Nagara River]] | image2 = 220727 Nakasendo Magome-juku Nakatsugawa Gifu pref Japan03s3.jpg | caption2 = [[Magome-juku]] | image3 = Takayama Matsuri-2017-5.jpg | caption3 = Spring Festival in Takayama | image4 = Shirakawa-go (2023-07-22).jpg | caption4 = Shirakawa-go | image5 = Hida Folk Village, May 2017.jpg | caption5 = [[Hida Minzoku Mura Folk Village]] | image6 = The-Battlefield-of-Sekigahara-1.jpg | caption6 = A monument in [[Battle of Sekigahara]] | image7 = Usuzumi Zakura 20220401 02.jpg | caption7 = Usuzumi cherry-blossom in Motosu | image8 = Kiso River and Mount Ibuki.JPG | caption8 = [[Mount Ibuki]] and [[Kiso River]] }} | image_flag = Flag of Gifu Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Gifu Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 21 Gifu prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Gifu]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 9 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 42 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Yoshihide Esaki]] | area_total_km2 = 10621.29 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|7th]] | population_footnotes = | population_total = 2040000 | population_as_of = Summer, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|17th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]8,225 billion<br />[[US$]]60.8 billion (2022) | iso_code = JP-21 | website = {{URL|www.pref.gifu.lg.jp/English}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]]<br/>(''Lagopus muta'') | fish = [[Ayu sweetfish|Ayu]]<br/>(''Plecoglossus altivelis'') | flower = Chinese milk vetch<br/>(''[[Astragalus (plant)|Astragalus]] sinicus'') | tree = [[Taxus cuspidata|Japanese yew]]<br/>(''Taxus cuspidata'') }} | anthem = [[:ja:岐阜県民の歌|Gifu kenmin no uta]] }} [[File:Gifucastleview.jpg|thumb|right|200px|= Panoramic view of the [[Nōbi Plain]] with [[Gifu]] City, Gifu Prefecture seen from the top of [[Gifu Castle]]]] '''ဂိဖုခရိုင်''' (岐阜県, ဂိဖုခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ အချက်အလက်အရ ဂျိဖုခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂,၀၄၀,၀၀၀ ဦး နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ ၁၀,၆၂၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄,၁၀၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ဂိဖုခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]နှင့် [[ဖုခုအိခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[မိအဲခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[နဂနိုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဂိဖုမြို့သည် ခရိုင်၏ အကြီးဆုံးမြို့နှင့် မြို့တော် ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များတွင် အိုးဂခိမြို့၊ နခမိဂဟရမြို့နှင့် တဂျိမိမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဂိဖုခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ ခရိုင်ရှစ်ခုထဲတွင် တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ဂိဖုခရိုင်သည် နိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရှေးခေတ်လမ်းများကြီးများ ဖြတ်သန်းရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းများတွင် အဲဒိုခေတ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် လမ်းမကြီး ငါးခုထဲရှိ "နခဆန်းဒိုး" လည်း ပါဝင်သည်။ ဂိဖုခရိုင်တွင် ရိုးရာ "ဝရှိ" စက္ကူလုပ်ငန်း၊ ဂိဖုမီးအိမ်၊ ဂိဖုထီးနှင့် ဂျပန်ဓားပန်းပဲဖိုများ၊ အခြားမီးဖိုချောင်သုံးဓားများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဂိဖုခရိုင်တွင် ဂိဖုရဲတိုက် တည်ရှိသည်။ ထိုရဲတိုက်သည် နှစ် ၁၃၀၀ သက်တမ်းရှိပြီဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ဂိဖုခရိုင်သည် ဟွန်းရှူးကျွန်း၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ရှိနေသည်။ ထို့ကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းတလျှောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အဆုံးအဖြတ်တိုက်ပွဲများစွာသည် ဂိဖုခရိုင်တည်ရှိရာ နယ်မြေတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအထဲမှ ရှေးအကျဆုံးအဓိကကျသည့် တိုက်ပွဲမှာ ၆၇၂ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဂျင်းရှင်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတိုက်ပွဲသည် တန်းမူး (Tenmu) ဂျပန်အင်ပါယာ၏ ၄၀ ဦးမြောက်ဘုရင် ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ ဂိဖုခရိုင်အတွင်းတွင် ရှေးခေတ်ပြည်နယ်များဖြစ်သည့် ဟိဒနှင့် မိနိုတို့ တည်ရှိခဲ့ကြသည်။ ခရိုင်၏ အမည်သည် မြို့တော် "ဂိဖု" မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ "ဂိဖု" ဟူသည့် အမည်ကို ၁၅၆၇ ခုနှစ်တွင် အိဒနိုဘုနဂ သည် ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလဒ့ဂကို စည်းလုံးစေရန် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် စည်းရုံးပွဲတွင် ပေးခဲ့သည်။ ခရိုင်အတွက် အသုံးပြုခဲ့သည့် ပထမအက္ခရာသည် (岐山) ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံပေါင်းစည်းမှုသမိုင်းကြောင်း၏ ဒဏ္ဍာရီလာတောင်၏ အမည်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအက္ခရာသည် (曲阜) ဖြစ်ပြီး ကွန်ဖြူးရှပ်၏ မွေးရပ်မြေကို ဖော်ပြသည့် စကားလုံး ဖြစ်သည်။ နိုဘုနဂသည် ဂျပန်နိုင်ငံကို စည်းလုံးစေချင်သည့် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဤစကားလုံးနှစ်ခုကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဂိဖုခရိုင်သည် ဂျပန်တစ်နိုင်လုံးအတွက် ဓားများထုတ်လုပ်ရာအဓိကနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆဲခိမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံးဓားရှည်များကို ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် လူသိများသည်။ မကြာသေးမီကာလတွင် ဂိဖုခရိုင် အထူးသဖြင့် ဂိဖုမြို့တွင် ဖက်ရှင်လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ခခမိဂဟရမြို့တွင် လေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်းများလည်း လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ၁၈၉၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၈ရက်နေ့တွင် လက်ရှိကာလ မိတိုဆုမြို့သည် "မိနိုအိုဝရိငလျင်" ၏ ဗဟိုချက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ဖူးသမျှ ငလျင်များထဲတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးငလျင် ဖြစ်သည်။ ငလျင်သည် ပြင်းအား ၈.၀ ရှိခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဂိဖုခရိုင်သည် ပထဝီသွင်ပြင်အားဖြင့် ကုန်းတွင်းပိတ်မိနေသည့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်အနည်းငယ်ထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ခုနစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ တိုယမခရိုင်၊ အိရှိခဝခရိုင်၊ ဖုခုအိခရိုင်၊ ရှိဂခရိုင်၊ မိအဲခရိုင်၊ အအိချိခရိုင်နှင့် နဂနိုခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စာပို့ကုတ်နံပါတ်များအားလုံးသည် ၀၀၁ မှ ၉၉၉ အထိ ဂဏန်းသုံးလုံးဖြင့် စတင်သည်။ ဂိဖုခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ရှိသည့်အတွက် စာပို့ကုတ်နံပါတ်သည် ၅၀၀ ဖြင့် စတင်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့ အချက်အလက်အရ ခရိုင်၏ ကုန်းမြေဧရိယာ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားပန်းခြံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဟခုဆန်နှင့် ချူးဘု - ဆန်းဂခုအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ ဟိဒ ခိဆိုဂဝနှင့် အိဘိ - ဆဲခိဂဟရ - ယောရိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်နှင့် ခရိုင်အမျိုးသားပန်းခြံ ၁၅ ခု ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.env.go.jp/park/doc/data/natural/naturalpark_4.pdf |script-title=ja:自然公園都道府県別面積総括 |trans-title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |language=ja |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=31 March 2019 |access-date=22 July 2019}}</ref> ===ဒေသများ=== ဂိဖုခရိုင်တွင် တရားဝင်သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိသည့် ဒေသငါးခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းဒေသငါးခုမှာ ဆဲနိုး<ref name="nishimino">[http://www.ginet.or.jp/nisimino/index.shtml Nishi Mino Portal Site]. {{in lang|ja}} Ginet. Accessed June 24, 2008.</ref>၊ ဂိဖု<ref name="gifushinko">[http://www.pref.gifu.lg.jp/soshiki/shinkokyoku/gifu/ Gifu Regional Promotion Office] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927153534/http://www.pref.gifu.lg.jp/soshiki/shinkokyoku/gifu/ |date=September 27, 2011 }}. {{in lang|ja}} Gifu Prefecture. Accessed August 9, 2011.</ref>၊ ချူးနိုး<ref name="chunoshinko">[http://www.pref.gifu.lg.jp/soshiki/shinkokyoku/chuno/ Chūnō Promotion Office] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927153556/http://www.pref.gifu.lg.jp/soshiki/shinkokyoku/chuno/ |date=September 27, 2011 }}. {{in lang|ja}} Gifu Prefecture. Accessed August 9, 2011.</ref>၊ တိုးနိုး<ref name="tonoshinko">[http://www.pref.gifu.lg.jp/soshiki/shinkokyoku/tono/ Tōnō Promotional Office] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927153606/http://www.pref.gifu.lg.jp/soshiki/shinkokyoku/tono/ |date=September 27, 2011 }}. {{in lang|ja}} Gifu Prefecture. Accessed August 9, 2011.</ref>နှင့် ဟိဒ<ref name="hidashinko">[http://www.pref.gifu.lg.jp/soshiki/shinkokyoku/hida/ Hida Promotional Office] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927153611/http://www.pref.gifu.lg.jp/soshiki/shinkokyoku/hida/ |date=September 27, 2011 }}. {{in lang|ja}} Gifu Prefecture. Accessed August 9, 2011.</ref>တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသများ၏ နယ်နိမိတ်များကိုမူ တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားမှု မရှိပေ။ ===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== ဟိဒဒေသမြောက်ပိုင်းသည် မြင့်မားသည့် တောင်တန်းများ ရှိကြသည်။ ၎င်းတောင်တန်းများတွင် ဂျပန်တောင်တန်းများ၏ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သည်။ မိနိုဒေသတောင်ပိုင်းသည် နိုးဘိလွင်ပြင်၏ အစိတ်အပိုင်းများစွာ ပါဝင်နေသည်။ နိုးဘိလွင်ပြင်သည် စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေဆီလွှာများ ပါဝင်သည့် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် လွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်လူဦးရေ၏ အများစုသည် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်း၊ နဂိုယမြို့၏ အနီးအနားတွင် နေထိုင်ကြသည်။ တောင်ထူထပ်သည့် ဟိဒဒေသတွင် ဟိဒတောင်တန်း တည်ရှိနေသည်။ ဟိဒတောင်တန်းကို ဂျပန်နိုင်ငံတွင် "မြောက်ပိုင်းတောင်တန်း" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ရောဟခုတောင်တန်းသည်လည်း ဟိဒဒေသတွင်ပင် ပါဝင်သည်။ အခြားသော အဓိကကျသည့် တောင်တန်းများမှာ အိဘုခိတောင်တန်းနှင့် ယောရိုးတောင်တန်းတို့ ဖြစ်သည်။ မိနိုဒေသတွင် ခိဆိုမြစ်သုံးစင်း တည်ရှိပြီး ဒေသ၏မြေအများစုသည် နုန်းမြေများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းခိဆိုမြစ်သုံးစင်းတွင် ခိဆိုမြစ်၊ နဂရမြစ်နှင့် အိဘိမြစ်တို့ ပါဝင်သည်။ ခိဆိုမြစ်သည် နဂနိုခရိုင်တွင် စတင်မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းလာပြီး၊ အခြားမြစ်နှစ်စင်းသည် ဂိဖုခရိုင်တွင် မြစ်ဖျားခံ စီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်များသည် အိဆဲပင်လယ်အော်အတွင်း မဝင်ရောက်မီ အအိချိခရိုင်နှင့် မိအဲခရိုင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ခရိုင်အတွင်းရှိ အခြားအဓိကကျသည့် မြစ်များတွင် မိယမြစ်၊ တခဟရမြစ်၊ ရှောမြစ်၊ တိုခိမြစ် (ရှောနိုင်း)၊ ယဟဂိမြစ်နှင့် အိတိုရှိရိုမြစ်တို့ ပါဝင်သည်။ ==မြို့ပြဒေသများ== {{main|ဂိဖုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များစာရင်း}} ဂိဖုခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့ပြဒေသများ၊ မြို့များ၊ ရွာများနှင့် ဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ===မြို့ပြ=== ဂိဖုခရိုင်တွင် မြို့ပြဒေသသည် ၂၁ ခု ရှိသည်။ [[Image:Minokamo and Mount Ontake from Mount Hatobuki.jpg|thumb|right|Minokamo]] [[Image:Mount Kinshō from Mount Ikeda.JPG|thumb|right|Ōgaki]] [[Image:Takayama from Mount Kurai.jpg|thumb|right|Takayama]] {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Ena, Gifu.svg|25x25px]] [[Ena, Gifu|Ena]] |恵那市 |504.24 |48,777 |[[File:Ena in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Gero, Gifu.svg|25x25px]] [[Gero, Gifu|Gero]] |下呂市 |851.21 |33,283 |[[File:Gero in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Gifu, Gifu.svg|25x25px]] [[Gifu]] (capital) |岐阜市 |203.60 |400,118 |[[File:Gifu in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Gujo, Gifu.svg|25x25px]] [[Gujō, Gifu|Gujō]] |郡上市 |1,030.75 |41,858 |[[File:Gujo in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Hashima, Gifu.svg|25x25px]] [[Hashima, Gifu|Hashima]] |羽島市 |53.66 |67,909 |[[File:Hashima in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Hida, Gifu.svg|25x25px]] [[Hida, Gifu|Hida]] |飛騨市 |792.53 |24,726 |[[File:Hida in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Kaizu, Gifu.svg|25x25px]] [[Kaizu]] |海津市 |112.03 |34,960 |[[File:Kaizu in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Kakamigahara Gifu.svg|25x25px]] [[Kakamigahara]] |各務原市 |87.81 |148,225 |[[File:Kakamigahara in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Kani, Gifu.svg|25x25px]] [[Kani, Gifu|Kani]] |可児市 |87.57 |99,826 |[[File:Kani in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Mino, Gifu.svg|25x25px]] [[Mino, Gifu|Mino]] |美濃市 |117.01 |20,749 |[[File:Mino in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Minokamo, Gifu.svg|25x25px]] [[Minokamo, Gifu|Minokamo]] |美濃加茂市 |74.81 |56,972 |[[File:Minokamo in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Mizuho, Gifu.svg|25x25px]] [[Mizuho, Gifu|Mizuho]] |瑞穂市 |28.19 |54,686 |[[File:Mizuho in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Mizunami, Gifu.svg|25x25px]] [[Mizunami, Gifu|Mizunami]] |瑞浪市 |174.86 |37,705 |[[File:Mizunami in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Motosu Gifu.svg|25x25px]] [[Motosu, Gifu|Motosu]] |本巣市 |374.65 |34,453 |[[File:Motosu in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Nakatsugawa, Gifu.svg|25x25px]] [[Nakatsugawa]] |中津川市 |676.45 |78,930 |[[File:Nakatsugawa in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Ogaki, Gifu.svg|25x25px]] [[Ōgaki]] |大垣市 |206.57 |161,539 |[[File:Ogaki in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Seki, Gifu.svg|25x25px]] [[Seki, Gifu|Seki]] |関市 |472.33 |89,020 |[[File:Seki in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Tajimi, Gifu.svg|25x25px]] [[Tajimi]] |多治見市 |91.25 |110,070 |[[File:Tajimi in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Takayama, Gifu.svg|25x25px]] [[Takayama, Gifu|Takayama]] |高山市 |2,177.61 |81,968 |[[File:Takayama in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Toki, Gifu.svg|25x25px]] [[Toki, Gifu|Toki]] |土岐市 |116.02 |58,567 |[[File:Toki in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |- |[[File:Flag of Yamagata, Gifu.svg|25x25px]] [[Yamagata, Gifu|Yamagata]] |山県市 |221.98 |27,356 |[[File:Yamagata in Gifu Prefecture Ja.svg|59x59px]] |} ===မြို့နှင့် ရွာများ=== ဂိဖုခရိုင်အတွင်းရှိ ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့များနှင့် ရွာများ တည်ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ဧရိယာ (km²) ! rowspan="2" |လူဦးရေ ! rowspan="2" |ဒေသ ! rowspan="2" |မြေပုံ |- ![[ရိုမဂျိ]] ![[ခန်းဂျိ]] |- |[[File:Flag of Anpachi, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Anpachi, Gifu|Anpachi]] |安八町 |18.19 |15,072 |[[Anpachi District, Gifu|Anpachi District]] |[[File:Ampachi in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Ginan, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Ginan, Gifu|Ginan]] |岐南町 |7.91 |25,661 |[[Hashima District, Gifu|Hashima District]] |[[File:Ginan in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Godo Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Gōdo, Gifu|Gōdo]] |神戸町 |18.78 |19,361 |[[Anpachi District, Gifu|Anpachi District]] |[[File:Godo in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Hichiso, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Hichisō, Gifu|Hichisō]] |七宗町 |40.4 |3,801 |[[Kamo District, Gifu|Kamo District]] |[[File:Hichiso in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Higashishirakawa, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Higashishirakawa, Gifu|Higashishirakawa]] |東白川村 |87.09 |2,278 |[[Kamo District, Gifu|Kamo District]] |[[File:Higashishirakawa in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Ibigawa, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Ibigawa]] |揖斐川町 |803.44 |21,319 |[[Ibi District, Gifu|Ibi District]] |[[File:Ibigawa in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Ikeda Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Ikeda, Gifu|Ikeda]] |池田町 |38.80 |24,034 |[[Ibi District, Gifu|Ibi District]] |[[File:Ikeda in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Kasamatsu, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Kasamatsu, Gifu|Kasamatsu]] |笠松町 |10.3 |22,273 |[[Hashima District, Gifu|Hashima District]] |[[File:Kasamatsu in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Kawabe Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Kawabe, Gifu|Kawabe]] |川辺町 |41.16 |10,303 |[[Kamo District, Gifu|Kamo District]] |[[File:Kawabe in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Kitagata Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Kitagata, Gifu|Kitagata]] |北方町 |5.18 |18,410 |[[Motosu District, Gifu|Motosu District]] |[[File:Kitagata in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Mitake, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Mitake, Gifu|Mitake]] |御嵩町 |56.69 |18,363 |[[Kani District, Gifu|Kani District]] |[[File:Mitake in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Ono, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Ōno, Gifu|Ōno]] |大野町 |34.20 |23,111 |[[Ibi District, Gifu|Ibi District]] |[[File:Ono in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Sakahogi, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Sakahogi, Gifu|Sakahogi]] |坂祝町 |12.87 |8,253 |[[Kamo District, Gifu|Kamo District]] |[[File:Sakahogi in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Sekigahara Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Sekigahara, Gifu|Sekigahara]] |関ケ原町 |49.28 |7,109 |[[Fuwa District, Gifu|Fuwa District]] |[[File:Sekigahara in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Shirakawa Town, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Shirakawa, Gifu (town)|Shirakawa]] |白川町 |237.90 |8,288 |[[Kamo District, Gifu|Kamo District]] |[[File:Shirakawa town in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Shirakawa, Gifu (village).svg|frameless|25x25px]] [[Shirakawa, Gifu (village)|Shirakawa]] |白川村 |356.64 |1,630 |[[Ōno District, Gifu|Ōno District]] |[[File:Shirakawa village in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Tarui Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Tarui, Gifu|Tarui]] |垂井町 |57.09 |25,632 |[[Fuwa District, Gifu|Fuwa District]] |[[File:Tarui in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Tomika, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Tomika, Gifu|Tomika]] |富加町 |16.82 |5,714 |[[Kamo District, Gifu|Kamo District]] |[[File:Tomika in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Wanouchi, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Wanouchi, Gifu|Wanouchi]] |輪之内町 |22.33 |9,910 |[[Anpachi District, Gifu|Anpachi District]] |[[File:Wanouchi in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Yaotsu, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Yaotsu]] |八百津町 |128.79 |11,036 |[[Kamo District, Gifu|Kamo District]] |[[File:Yaotsu in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |- |[[File:Flag of Yoro, Gifu.svg|frameless|25x25px]] [[Yōrō, Gifu|Yōrō]] |養老町 |72.29 |29,309 |[[Yōrō District, Gifu|Yōrō District]] |[[File:Yoro in Gifu Prefecture Ja.svg|frameless|59x59px]] |} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|ဂိဖုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== ဂိဖုခရိုင်တွင် စက္ကူပြုလုပ်ခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးကဲ့သို့သော ရိုးရာလုပ်ငန်းများကို တွေ့နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ခရိုင်၏ စီးပွားရေးကို လွှမ်းမိုးထားသည်မှာ ထုတ်လုပ်ရေးကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် လေကြောင်းဆိုင်ရာနှင့် ကားလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ရှိကြသည်။ စက်ရုံများသည် နဂိုယဧရိယာမှသည် ခရိုင်အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှီနေကြသည်။ အသေးစားပစ္စည်းများထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းသည်လည်း များပြားစွာ တည်ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် တိုင်းတာရေးစက်ကိရိယာများ၊ အရောင်ဆိုးဆေးနှင့် ပုံစံခွက်ပြုလုပ်သည့်လုပ်ငန်းနှင့် ပလပ်စတစ်ပုံစံသွင်းခြင်း လုပ်ငန်းများလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ===ရိုးရာလုပ်ငန်းများ=== [[File:Ukai Gifu Nagaragawa 05.jpg|thumb|[[Cormorant fishing]] in Nagara River]] ဂိဖုခရိုင်သည် တင်ကျီးငှက်ဖမ်းခြင်းသည် သမိုင်းအကြောင်းအရ နှစ် ၁၃၀၀ ကျော်ရှိပြီဖြစ်ကာ အလွန်ထင်ရှားသည်။ ခရိုင်တွင် ကျယ်ပြန့်သော စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်လွင်ပြင်များ ရှိသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးသည်လည်း အဓိကကျသည့် လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ ခရိုင်မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ သစ်တောများသည် သစ်လုပ်ငန်းအတွက်လိုအပ်သည့် သစ်သားများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် တင်ကျီးငှက်ဖမ်းရာတွင် အသုံးပြုသည့် လှေများပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ထိုသစ်သားများကို အသုံးပြုသည်။ မိနိုဒေသသည် "မိနိုဝရှိ" ဟုခေါ်သည့် အရည်အသွေးမြင့်သည့် စက္ကူထွက်ရှိသည့် လူသိများသည်။ ထိုစက္ကူများသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသော စက္ကူအများစုထက် ပါးလွှာကာ ခိုင်ခန့်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဂျပန်စစ်တပ်သည် ထိုစက္ကူများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အခြားစက္ကူကို အသုံးပြုကာ ထုတ်လုပ်သည့် ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ဂိဖုမီးအိမ်နှင့် ဂျိဖုထီးများကို ခရိုင်မြို့တော် ဂိဖုမြို့တွင် ပြုလုပ်သည်။ "မိနိုယခိအိုး" သည်လည်း ခရိုင်၏ ရိုးရာထုတ်ကုန် ဖြစ်ပြန်သည်။ ထိုအိုးကို တဂျိမိမြို့၊ တိုခိမြို့၊ မိဇုနမိမြို့တို့တွင် ပြလုပ်ကြသည်။<ref name="fireballoon">{{cite web |title=The Fire Balloons |url=http://www.faqs.org/docs/air/avfusen.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175214/http://www.faqs.org/docs/air/avfusen.html |archive-date=March 3, 2016 |author=Greg Goebel |access-date=November 23, 2007}}</ref> ===ခေတ်မီလုပ်ငန်းများ=== ခခမိဂဟရမြို့သည် ခရိုင်၏ ခေတ်မီလုပ်ငန်းများတွင် ကြီးမားသည့်အခန်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဤမြို့တွင် လေကြောင်းဆိုင်ရာပစ္စည်းများထုတ်လုပ်သည့် ခဝဆခိလုပ်ငန်းကြီးနှင့် မိဆွတ်ဘိရှိလုပ်ငန်းကြီးတို့ ရှိကြသည်။ ထို့အပြင် များစွာသော သတ္ထုပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများလည်း ရှိသည်။ ခရိုင်အတွင်းတွင် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာကဏ္ဍသည်လည်း ခြေကုပ်ရရှိလာပြီ ဖြစ်သည်။ အိုးဂခိမြို့တွင် ဆော့တိုပီးယားဂျပန် (Softopia Japan) နှင့် ခမိဂဟရမြို့တွင် VR Techno Japan တို့ ရှိကြသည်။ အိုးဂခိမြို့နှင့် ခမိဂဟရမြို့အကြားရှိ ခရိုင်မြို့တော် ဂိဖုသည်လည်း အိုင်တီလုပ်ငန်း တိုးတက်လာစေရန် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ===ခရီးသွားလုပ်ငန်း=== ဂိဖုခရိုင်တွင် များစွာသော ခရီးသွားနေရာများရှိသည်။ ခရိုင်၏ အစိတ်အပိုင်းအားလုံးသို့ ခရီးသွားများသည် သွားရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ အထင်ရှားဆုံးနေရာများမှာ ဂိဖုမြို့၊ ဂဲရိုမြို့၊ ရှိရခဝရွာနှင့် တခယမမြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဂဲရိုမြို့သည် အပန်းဖြေနိုင်သည့် ရေပူစမ်းများ ရှိသဖြင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ထားနိုင်သည့်နေရာ ဖြစ်သည်။ ရှိရခဝရွာသည် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် ရွာဖြစ်ကာ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင်နေရာ ဖြစ်သည်။ တခယမသည် မူလအသွင်အပြင်လက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ တစ်ခါတရံ ဤမြို့ကို "ကျိုတိုမြို့ငယ်"ဟုပင် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ နိုင်ငံတကာခရီးသွားများအတွက် ဂိဖုမြို့သည် များစွာသော နိုင်ငံတကာပွဲတော်များကို ကျင်းပသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ခိုင်းဇုမြို့တွင် ကမ္ဘာ့လှေလှော်ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဂုဂျောမြို့တွင် FIS ကမ္ဘာ့နှင်းလျှောစီးပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ APEC Japan 2010 SME ဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးကို ဂိဖုမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Gifu prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|Gifu prefecture population pyramid in 2020]] ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်လူဦးရေသည် ၂,၀၄၀,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။ မြို့ပြများတွင် ခန့်မှန်းခြေ ၁.၈ သန်းနေထိုင်ကြသည်။ ကျန်အရေအတွက်သည် မြို့ငယ်များနှင့် ရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="stat">[http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11111/data/data.htm Statistics Division of Gifu Prefecture] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014004923/http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11111/data/data.htm |date=October 14, 2007 }}. {{in lang|ja}} Gifu Prefecture. Accessed November 2, 2007.</ref> အမျိုးသားသည် ၄၈.၄ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အမျိုးသမီးသည် ၅၁.၆ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ လူဦးရေ၏ ၁၄.၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက်၁၄ နှစ်ကျော်များ ဖြစ်ကြပြီး ထိုအထဲမှ ၂၂.၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် အနည်းဆုံးအသက် ၆၅ နှစ်ရှိနေကြသူများ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်းများအရ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ဗဟိုချက်သည် ဂိဖုခရိုင်တွင် ရှိသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေဗဟိုချက်သည် မုဂိမြို့တွင် ရှိခဲ့သည်။ မကြာသေးမီ ၂၀၀၅ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းများအရ လူဦးရေဗဟိုချက်သည် အနည်းငယ်အရှေ့ဘက်သို့ ရွေ့လျားသွားကာ ဂိဖုမြို့အတွင်း ရှိနေသည်။ ==ပညာရေး== [[File:Gifu-u snow.jpg|thumb|Gifu University Faculty of Engineering]] {{div col|colwidth=18em}} *[[Asahi University]] *[[Chubu Gakuin University]] *[[Chukyo Gakuin University]] *[[Gifu City Women's College]] *[[Gifu College of Nursing]] *[[Gifu Keizai University]] *[[Gifu Pharmaceutical University]] *[[Gifu Shotoku Gakuen University]] *[[Gifu University]] *[[Gifu University of Medical Science]] *[[Gifu Women's University]] *[[Institute of Advanced Media Arts and Sciences]] *[[Tokai Gakuin University]] {{div col end}} ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထား === {{div col|colwidth=24em}} *[[Akechi Railway]] *[[Central Japan Railway|JR Central]] **[[Chūō Main Line|Chuo Line]] **[[Taita Line]] **[[Takayama Line]] **[[Tokaido Line]] **[[Tokaido Shinkansen]] – [[Gifu-Hashima Station]] *[[Meitetsu]] **[[Meitetsu Hashima Line|Hashima Line]] **[[Meitetsu Hiromi Line|Hiromi Line]] **[[Meitetsu Inuyama Line|Inuyama Line]] **[[Meitetsu Kakamigahara Line|Kakamigahara Line]] **[[Meitetsu Nagoya Line|Nagoya Line]] **[[Meitetsu Takehana Line|Takehana Line]] *[[Nagaragawa Railway]] *[[Tarumi Railway]] *[[Yoro Railway]] {{div col end}} ===ကားလမ်း=== ==== အမြန်လမ်းများ==== {{div col|colwidth=18em}} *Chubu Jukan Expressway *[[Chuo Expressway]] *Hakusan Forest Road *[[Meishin Expressway]] *Mount Ibuki Toll Road *Nagaragawa Riversideway *[[Tokai-Hokuriku Expressway|Tokai Hokuriku Expressway]] *[[Tokai-Kanjo Expressway|Tokai Loop Expressway]] {{div col end}} ==== နိုင်ငံအဆင့်အမြန်လမ်းမများ==== {{div col|colwidth=8em}} * [[Japan National Route 19|Route 19]] * [[Japan National Route 21|Route 21]] * [[Japan National Route 22|Route 22]] * [[Japan National Route 41|Route 41]] * [[Japan National Route 156|Route 156]] * [[Japan National Route 157|Route 157]] * [[Japan National Route 158|Route 158]] * [[Japan National Route 248|Route 248]] * [[Japan National Route 256|Route 256]] * [[Japan National Route 257|Route 257]] * [[Japan National Route 258|Route 258]] * [[Japan National Route 303|Route 303]] * [[Japan National Route 360|Route 360]] * [[Japan National Route 361|Route 361]] * [[Japan National Route 363|Route 363]] * [[Japan National Route 365|Route 365]] * [[Japan National Route 417|Route 417]] * [[Japan National Route 418|Route 418]] * [[Japan National Route 419|Route 419]] * [[Japan National Route 471|Route 471]] * [[Japan National Route 472|Route 472]] * [[Tōkai-Kanjō Expressway|Route 475]] {{div col end}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Gifu prefecture}} *{{Wikivoyage-inline|Gifu (prefecture)}} * {{Official website|http://www.pref.gifu.lg.jp/foreign-languages/English/}} *[http://travel.kankou-gifu.jp/en/ Gifu travel guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151204033532/http://travel.kankou-gifu.jp/en/ |date=December 4, 2015 }} *[https://gogifu.wordpress.com Go Gifu (blog about tourism in Gifu)] *[https://web.archive.org/web/20090322201250/http://jpimg.digital.archives.go.jp/jpg_prg/jgmWeb?%25TmpFileDisp%25Env=jpeg2k_images%2Fezu%2Ffukenchizu%2F017_gifu_e.env Map of Gifu Prefecture in 1891]. National Archives of Japan. ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] lbk71gsehwg4wpl00r7dfxvdgyj5tn5 0 288893 1042454 1041804 2026-07-08T13:08:55Z ~2026-38822-89 145379 1042454 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group|group=Lainong Naga|native_name=Htangan, Zëūdiāng-Lainòng|image=|image_caption=|population=22,617<ref name="Anui Sainyiu"/>|languages=[[Lainong language]]|religions=|related=[[Khiamniungan people]], Other [[Naga people]]|footnotes=}}လိုင်းနောင်နာဂ ကို ထန်ငန် နာဂ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဇယ်ဒန်-လိုင်းနောင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ '''လိုင်းနောင်လူမျိုးများ''' သို့မဟုတ် '''လိုင်းနောင် နာဂ''' ဟုလည်း လူသိများပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံရှိ]] [[နာဂ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်]] အများဆုံးနေထိုင်သော [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဘက်-ဗမာလူမျိုး]] စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name="Anui Sainyiu">{{Cite journal |last=Anui Sainyiu |date=31 Oct 2022 |title=Lainong: A threatened language in Myanmar |url=http://www.ogmios.org/ogmios/Ogmios_074.pdf |journal=OGMIOS Newsletter |publisher=Foundation for Endangered Languages |page=5-7 |issn=1471-0382}}</ref> <ref>{{Cite book |last=S. R. Tohring |year=2010 |title=Violence and identity in North-east India: Naga-Kuki conflict |url=https://books.google.com/books?id=zlaIRKRspYQC |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-8324-344-5 |pages=xv-xvii}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Naga Burma |url=http://guillaumepetermann.com/story-naga-burma.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250816095626/http://guillaumepetermann.com/story-naga-burma.html |archive-date=16 August 2025 |website=Guillaume Petermann}}</ref> ၎င်းတို့သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံ၏]] အဓိကနာဂလူမျိုးစုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာနိုင်ငံရှိ]] [[လဟယ်မြို့နယ်|လဟယ်]] နှင့် [[ခန္တီးမြို့နယ်|ခန္တီး]]မြို့နယ်များတွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=Naga of Myanmar forgotten land |url=http://morungexpress.com/nagas-myanmar-people-forgotten-land |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223163612/http://morungexpress.com/nagas-myanmar-people-forgotten-land |archive-date=23 February 2025 |publisher=Morung Express}}</ref> ဒေါက်တာအီနွေဆိုင်းညူ၏ ၂၀၂၂ ခုနှစ်လေ့လာတွေ့ရှိချက်အရ လိုင်းနောင်ဘာသာစကားသည် ပျောက်လုနီးပါးအန္တရာယ်ရှိသော ဘာသာစကားဖြစ်ကြောင်းဖော်ပြထားသည်။ လူငယ်အများစုသည် စကားပြောရာတွင် ဗမာစကားညှပ်ပြောခြင်း၊ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ပြည့်စုံအောင် လိုင်းနောင်လို မပြောခြင်း၊ တစ်ဝက်တစ်ပျက်ပြောခြင်း၊ မပြည့်စုံခြင်းစသည်တို့ရှိကြောင်း ၎င်း၏ ၁၅ နှစ်မျှ ကိုယ်တွေ့လေ့လာတွေ့ရှိချက်ပေါ်အခြေခံ၍ တင်ပြထားသည်။ မကြာသေးမီက ၎င်း၏ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ လိုင်နောင်းလူမျိုးများသည် ရိုးရာဂေဟဗေဒဆိုင်ရာ အသိပညာများ ကြွယ်ဝကြပြီး အထူးသဖြင့် ဝေးလံခေါင်သီသောဒေသများသည် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အသိပညာနှင့် ငှက်ဝေါဟာရများကို ထိန်းသိမ်းရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုကောင်းမွန်ကြောင်း ပြသထားသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Sainyiu |first=Anui |date=19 August 2025 |title=The effects of remoteness and forest cover on bird knowledge in two language communities of Myanmar |url=https://doi.org/10.1177/02780771251368557 |journal=Journal of Ethnobiology |publisher=Sage Journals |page=1-18 |doi=10.1177/02780771251368557 |issn=0278-0771 |url-access=subscription}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Naga tribes}}{{Hill tribes of Northeast India}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:နာဂလူမျိုး]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကိုက်ညီသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] m61we732nzhwggb9f4fkiq75l60wm9d 0 288936 1042574 1042225 2026-07-09T09:20:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1042574 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = မိအဲခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|三重県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|三重県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Mie-ken}} | image_skyline = Sunrise of the Wedded Rocks03.jpg | image_caption = The pair of [[Meoto Iwa]] rocks off the coast of [[Ise, Mie|Ise]] city, Mie Prefecture during sunrise | image_flag = Flag of Mie Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Mie Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 24 Mie prefecture.svg | coordinates = {{coord|34|42|N|136|30|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Kansai region|Kansai]] ([[Tōkai region|Tōkai]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Tsu, Mie|Tsu]] | seat1_type = Largest city | seat1 = [[Yokkaichi]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 29 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Katsuyuki Ichimi]] | area_total_km2 = 5774.41 | area_water_percent = 0.7 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|25th]] | population_footnotes = | population_total = 1781948 | population_as_of = 1 June 2019 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|22nd]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,491 billion<br />[[US$]] 62.7 billion (2022) | iso_code = JP-24 | website = [http://www.pref.mie.jp/ENGLISH/ www.pref.mie.jp/<br/>ENGLISH/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Snowy plover]]<br />(''Charadrius alexandrinus'') | fish = [[Japanese spiny lobster]]<br />(''Panulirus japonicus'') | flower = [[Iris (plant)|Iris]]<br />(''Iris&nbsp;ensata'') | tree = [[Sugi|Japanese&nbsp;cedar]]<br />(''Cryptomeria japonica'') }} | anthem = [[:ja:三重県民歌|Mie kenminka]] }} '''မိအဲခရိုင်''' (三重県, မိအဲခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ခန်းဆိုင်းဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူဦး၇ေ ၁,၇၈၁,၉၄၈ ဦး (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့အရ) နေထိုင်ကြသည်။ မြေဧရိယာ ၅၇၇၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၂၂၉ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]နှင့် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[နာရခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဝခယမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[အအိချိခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည်။ ဆွတ်မြို့သည် မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ယော့ခအိချိမြို့သည် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကမြို့များမှာ ဆုဇုခမြို့၊ မဆွတ်ဆခမြို့၊ အိဆဲမြို့နှင့် ခုဝနမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ မိအဲခရိုင်သည် ခိအိကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ မိအဲခရိုင်တွင် နဂရှိမအပန်းဖြေနေရာ၊ ဆုဇုခနိုင်ငံတကာကားပြိုင်ကွင်းနှင့် ရှင်းတိုးဘာသာနှင့် ဆက်စပ်သည့် ရှေးကျပြီး မြင့်မြတ်သည့်နေရာများစွာတို့သည် ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ရှင်းတိုးဘာသာကျောင်းတော်များထဲတွင် တော်ဝင်နတ်ကျောင်းနှင့် ဆွတ်ဘခိတော်ဝင်နတ်ကျောင်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:Naiku 01.JPG|thumb|left|အိဆဲနတ်ကျောင်း]] {{See also|မိအဲခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} မဲဂျိခေတ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများမတိုင်မီအထိ မိအဲခရိုင်ရှိရာဧရိယာသည် အိဆဲတိုင်းပြည်၊ ရှိမတိုင်းပြည်၊ အိဂတိုင်းပြည်နှင့် ခိအိတိုင်းပြည်အစိတ်အပိုင်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref>Nussbaum, "Provinces and prefectures" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 780|page=780}}</ref> လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၁၀,၀၀၀ ကျော်ကတည်းက မိအဲခရိုင်တွင် လူသားများနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရသည်။ ဂျောမွန်းခေတ်နှင့် ယယောအိခေတ်များတွင် ဒေသရှိ ကမ်းခြေဧရိယာများနှင့် မြစ်တစ်လျှောက်တွင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ခဲ့သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ ယယောအိခေတ်ကာလအတွင်းတွင် အိဆဲနတ်ကျောင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၇ ရာစုတွင် ဆိုင်းခူးအင်ပါယာနန်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာလသည် လက်ရျိအချိန်တွင် မဲအိဝမြို့တွင် တည်ရိသည်။ အဲဒိုခေတ်တွင် ထိုဧရိယာကို "မိအဲခရိုင်" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် သိလာကြသည်။ မိအဲခရိုင်အတွင်းတွင် များစွာသော အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများ ပါဝင်သည်။ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများအနေဖြင့် တိုးခိုင်းဒိုးလမ်းနှင့် အိဆဲလမ်းတို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ဆိပ်ကမ်းမြို့များတွင် အိုမိနတို၊ ခုဝနနှင့် အန်းအိုးဆွတ်မြို့တို့ ပါဝင်သည်။ အိဆဲနတ်ကျောင်းသည် ထင်ရှားသည့် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာ နေရာဖြစ်သည်။ မဲဂျိခေတ်ကာလ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများလုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် ယခင်ပြည်နယ်များဖြစ်ခဲ့သည့် အိဆဲ၊ အိဂနှင့် ခိခိတို့၏ အရှေ့ပိုင်းဒေသများကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဘက်ရှိ ခိဆိုမြစ်သုံးစင်းရှိရာဒေသမှသည် လက်ရှိဆွတ်မြို့ဟု သိကြသည့် မြို့အထိသည် အန်းအိုးဆွတ်ခရိုင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုဧရိယာ၏ တောင်ဘက်သည် ဝတရအိခရိုင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် အန်းအိုးဆွတ်ခရိုင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးသည် ဆွတ်မြို့မှသည် ယော့ခအိချိမြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့ပြီး ခရိုင်ကိုလည်း "မိအဲ" ဟုသည့် အမည်ပေးခဲ့သည်။ နောက်နှစ်တွင် ခရိုင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးသည် ဆွတ်မြို့သို့ ပြည်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့ပြန်ကာ မိအဲခရိုင်သည်လည်း ၁၈၇၆ ခုနှစ်ကတည်းက လက်ရှိကာလအခြေအနေအတိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== [[File:Mie géolocalisation relief.svg|thumb|250px|မိအဲခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မြေပုံ]] [[File:気象庁の三重県の区分.jpg|thumb|မိအဲခရိုင်၏ ဒေသများ]] မိအဲခရိုင်သည် ခိအိကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းဒေသကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အအိချိခရိုင်၊ ဂိဖုခရိုင်၊ ရှိဂခရိုင်၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ နာရခရိုင်နှင့် ဝခယမခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခန်းဆိုင်းဒေသ၏ ယဉ်ကျေးမှုအရ လွှမ်းမိုးမှုရှိသည့်အတွက် မိအဲခရိုင်ကို ခန်းဆိုင်းဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်လည်း ရှိသည်။ ထို့အပြင် အအိချိခရိုင်နှင့် ပထဝီသွင်ပြင်အရ ဆက်စပ်မှုရှိနေသဖြင့် မိအဲခရိုင်သည် တိုးခိုင်းဒေသတွင် ပါဝင်သည်ဟု ဆိုကြသည်လည်း ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မိအဲခရိုင်တွင် "ခန်းဆိုင်းဒေသစကား" ကို ပြောဆိုကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် မိအဲခရိုင်ရှိ အိဂဒေသသည် ခန်းဆိုင်းဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်အနေဖြင့် အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခဲ့သည်။ မိအဲခရိုင်သည် မြောက်မှ တောင်အထိ ၁၇၀ ကီလိုမီတာ (၁၀၆ မိုင်)၊ အရှေ့မှ အနောက်အထိ ၈၀ ကီလိုမီတာ (၅၀ မိုင်) ရှိသည်။ ခရိုင်အတွင်းတွင် ပထဝီသွင်ပြင်အရ ဒေသငါးခု ပါဝင်နေသည်။<ref name="pref.mie.jp">{{Cite web |url=http://www.pref.mie.jp/ENGLISH/overview/e_p04_05.pdf |title=Mie Prefecture homepage: Mie's Geography and Climate (pdf) |access-date=2008-04-10 |archive-date=2008-05-20 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080520220049/http%3A//www.pref.mie.jp/ENGLISH/overview/e_p04_05.pdf |url-status=dead }}</ref> # မိအဲခရိုင်၏ အနောက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ဆုဇုခတောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။ #အအိချိခရိုင်နယ်စပ်မှ အိဆဲမြို့အထိ အိဆဲပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် အိဆဲလွင်ပြင် တည်ရှိသည်။ အိဆဲလွင်ပြင်သည် မိအဲခရိုင်တွင် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ #အိဆဲလွင်ပြင်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် ရှိမကျွန်းဆွယ်ဒေသ ဖြစ်သည်။ #ခရိုင်၏ အနောက်အလယ်ပိုင်း နာရခရိုင်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်နေသည့်နေရာသည် အိဂမြစ်ဝှမ်းဒေသ ဖြစ်သည်။ #မိအဲခရိုင်အလယ်ပိုင်းမှ တောင်ဘက်ပိုင်းနယ်နိမိတ်များအထိသည် နုနိုဘိခိတောင်ထူထပ်သည့် ဒေသဖြစ်သည်။ [[File:Ise Shima Skyline DSC5445.jpg|thumb|right|Mie coastline, near [[Toba, Mie|Toba]]]] [[File:Yokkaichi fromtarusaka.JPG|thumb|right|Yokkaichi]] [[File:Ise banner.jpg|thumb|right|Ise]] [[File:IgaUenojyo08.jpg|thumb|right|Iga]] [[File:Owase, Mie.JPG|thumb|right|[[Owase]]]] မိအဲခရိုင် ကမ်းရိုးတန်းအရှည်သည် ၁၀၉၄.၉ ကီလိုမီတာ (၆၈၀.၃ မိုင်) ရှိသည်။ ကုန်းမြေသည် ၅၇၇၆.၄၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၂၃၀.၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ထိုကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၆၄.၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ၊ ၁၁.၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် စိုက်ပျိုးမြေ၊ ၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် လူနေဧရိယာ၊ ၃.၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် လမ်းများနှင့် ၃.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် မြစ်များ ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိနေသည့် ၁၀.၃ ရာခိုင်နှုန်းသည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားမှု မရှိသေးပေ။ အိဆဲလွင်ပြင်သည် သင့်တင့်သည့် ရာသီဥတုရှိသည်။ နှစ်ပတ်လည် အပူချိန်သည် ပျမ်းမျှ ၁၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်မှ ၁၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၅၇ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်မှ ၅၉ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိသည်။ အိဂမြစ်ဝှမ်းဒေသသည် အိဆဲလွင်ပြင်ထက် ၁ မှ ၂ ဒီဂရီအထိ ပိုမိုအေးမြသည်။<ref name="pref.mie.jp"/> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အရ ခရိုင်စုစုပေါင်းဧရိယာ၏ ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းကို အမျိုးသားဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ -<ref>{{cite web |url=https://www.env.go.jp/park/doc/data/natural/naturalpark_4.pdf |script-title=ja:自然公園都道府県別面積総括 |trans-title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |language=ja |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=21 July 2019}}</ref> * [[Akame Ichishikyō Prefectural Natural Park]] * [[Ise-no-Umi Prefectural Natural Park]] * [[Ise-Shima National Park]] * [[Kahadakyō Prefectural Natural Park]] * [[Murō-Akame-Aoyama Quasi-National Park]] * [[Okuise Miyagawakyō Prefectural Natural Park]] * [[Suigō Prefectural Natural Park]] * [[Suzuka Quasi-National Park]] * [[Yoshino-Kumano National Park]] ===မြို့ပြများ=== {{main|မိအဲခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက်မြို့များ}} ၂၀၀၆ ခုနှစ်ကတည်းက မိအဲခရိုင်တွင် မြို့ပြဒေသ ၂၉ ခု၊ မြို့ကြီး ၁၄ ခုနှင့် မြို့ငယ် ၁၅ ခု တည်ရှိနေသည်။ {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" | Flag, name <small>w/o suffix</small> ! colspan="3" | Full name ! rowspan="2" | [[Districts of Japan|District]]<br />''(-gun)'' ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map ! rowspan="2" | [[Local Autonomy Law|Local public entity]] code<br /><small>(w/o checksum)</small> |- ! <small>[[Japanese writing system|Japanese]]</small> || <small>[[Romanization of Japanese|transcription]]</small> || <small>[[English language|translation]]</small> |- |[[File:Flag of Iga, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Iga, Mie|Iga]] |伊賀市 || Iga-shi || Iga City || – |558.17 |95,137 |[[File:Iga in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24216 |- |[[File:Flag of Inabe, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Inabe]] |いなべ市 || Inabe-shi || Inabe City || – |219.58 |45,589 |[[File:Inabe in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24214 |- |[[File:Flag of Ise, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Ise, Mie|Ise]] |伊勢市 || Ise-shi || Ise City || – |208.52 |123,129 |[[File:Ise in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24203 |- |[[File:Flag of Kameyama Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Kameyama, Mie|Kameyama]] |亀山市 || Kameyama-shi || Kameyama City || – |190.91 |50,230 |[[File:Kameyama in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24210 |- |[[File:Flag of Kumano, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Kumano, Mie|Kumano]] |熊野市 || Kumano-shi || Kumano City || – |373.35 |17,727 |[[File:Kumano in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24212 |- |[[File:Flag of Kuwana, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Kuwana, Mie|Kuwana]] |桑名市 || Kuwana-shi || Kuwana City || – |136.68 |139,587 |[[File:Kuwana in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24205 |- |[[File:Flag of Matsusaka, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Matsusaka]] |松阪市 || Matsusaka-shi || Matsusaka City || – |623.64 |165,166 |[[File:Matsusaka in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24204 |- |[[File:Flag of Nabari, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Nabari, Mie|Nabari]] |名張市 || Nabari-shi || Nabari City || – |129.77 |78,190 |[[File:Nabari in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24208 |- |[[File:Flag of Owase, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Owase]] |尾鷲市 || Owase-shi || Owase City || – |192.71 |17,953 |[[File:Owase in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24209 |- |[[File:Flag of Shima, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Shima, Mie|Shima]] |志摩市 || Shima-shi || Shima City || – |179.67 |53,056 |[[File:Shima in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24215 |- |[[File:Flag of Suzuka, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Suzuka, Mie|Suzuka]] |鈴鹿市 || Suzuka-shi || Suzuka City || – |194.46 |196,835 |[[File:Suzuka in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24207 |- |[[File:Flag of Toba, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Toba, Mie|Toba]] |鳥羽市 || Toba-shi || Toba City || – |107.34 |19,227 |[[File:Toba in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24211 |- |[[File:Flag of Tsu, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Tsu, Mie|Tsu]] (capital) |津市 || Tsu-shi || Tsu City || – |711.11 |279,304 |[[File:Tsu in Mie prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24201 |- |[[File:Flag of Yokkaichi, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Yokkaichi]] |四日市市 || Yokkaichi-shi || Yokkaichi City || – |206.44 |306,107 |[[File:Yokkaichi in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24202 |- |[[File:Flag of Asahi, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Asahi, Mie|Asahi]] |朝日町 || Asahi-chō || Asahi Town | rowspan="3" | [[Mie District, Mie|Mie]] |5.99 |9,941 |[[File:Asahi in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24343 |- |[[File:Flag of Kawagoe Mie.svg |frameless|25x25px]] [[Kawagoe, Mie|Kawagoe]] |川越町 || Kawagoe-chō || Kawagoe Town |8.73 |14,999 |[[File:Kawagoe in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24344 |- |[[File:Flag of Komono, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Komono]] |菰野町 || Komono-chō || Komono Town |106.89 |40,289 |[[File:Komono in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24341 |- |[[File:Flag of Kiho Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Kihō]] |紀宝町 || Kihō-chō || Kihō Town || rowspan="2" | [[Minamimuro District, Mie|Minami-Muro]]<br />(South [[Muro District, Kii|Muro]]) |79.66 |11,454 |[[File:Kiho in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24562 |- |[[File:Flag of Mihama.svg|frameless|25x25px]] [[Mihama, Mie|Mihama]] |御浜町 || Mihama-chō || Mihama Town |88.28 |9,089 |[[File:Mihama in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24561 |- |[[File:Flag of Kihoku, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Kihoku, Mie|Kihoku]] |紀北町 || Kihoku-chō || Kihoku Town || [[Kitamuro District, Mie|Kita-Muro]]<br />(North [[Muro District, Kii|Muro]]) |257.01 |17,885 |[[File:Kihoku in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24543 |- |[[File:Flag of Kisosaki Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Kisosaki]] |木曽岬町 || Kisosaki-chō || Kisosaki Town || |[[Kuwana District, Mie|Kuwana]] |15.72 |6,730 |[[File:Kisosaki in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24303 |- |[[File:Flag of Meiwa, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Meiwa, Mie|Meiwa]] |明和町 || Meiwa-chō || Meiwa Town || rowspan="3" | [[Taki District, Mie|Taki]] |40.92 |22,726 |[[File:Meiwa in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24442 |- |[[File:Flag of Odai Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Ōdai]] |大台町 || Ōdai-chō || Ōdai Town |362.94 |9,345 |[[File:Odai in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24443 |- |[[File:Flag of Taki, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Taki, Mie|Taki]] |多気町 || Taki-chō || Taki Town |103.06 |14,846 |[[File:Taki in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24441 |- |[[File:Flag of Minamiise Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiise, Mie|Minamiise]] |南伊勢町 || Minami-Ise-chō || South [[Ise Province|Ise]] Town || rowspan="4" | [[Watarai District, Mie|Watarai]] |242.98 |14,217 |[[File:Minamiise in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24472 |- |[[File:Flag of Taiki, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Taiki, Mie|Taiki]] |大紀町 || Taiki-chō || Taiki Town |233.54 |9,543 |[[File:Taiki in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24471 |- |[[File:Flag of Tamaki, Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Tamaki, Mie|Tamaki]] |玉城町 || Tamaki-chō || Tamaki Town |40.94 |15,280 |[[File:Tamaki in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24461 |- |[[File:Flag of Watarai Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Watarai]] |度会町 || Watarai-chō || Watarai Town |134.97 |8,534 |[[File:Watarai in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24470 |- |[[File:Flag of Toin Mie.svg|frameless|25x25px]] [[Tōin]] |東員町 || Tōin-chō || Tōin Town || [[Inabe District, Mie|Inabe]] |22.66 |25,552 |[[File:Toin in Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] |24324 |- ![[File:Flag of Mie Prefecture.svg|frameless|25x25px]] Mie !三重県 || Mie-ken || Mie Prefecture || – ! 5,774.41 || 1,781,948 |[[File:Map of Mie Prefecture Ja.svg|frameless|87x87px]] !24000<br />ISO: JP-24 |} ===မိအဲခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|မိအဲခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== မိအဲခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းအကြားကို ချိတ်ဆက်ပေးထားသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်တွင် တိုးခိုင်းဒိုးလမ်းမနှင့် အိဆဲဘုရားဖူးလမ်းမများ တည်ရှိသည်။ ရိုးရာလက်မှုလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် အိဂကြိုးထိုးလုပ်ငန်း၊ ယော့ခအိချိဘန်းခိုအိုးလုပ်ငန်း၊ ဆုဇုခမင်ရည်လုပ်ငန်း၊ အိဂအိုးလုပ်ငန်းနှင့် အိဆဲခတဂမိလုပ်ငန်းတို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်၏ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများ ဖြစ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ၁၀၀၀ ကီလိုမီတာကျော် (၆၀၀ မိုင်) ရှည်လျားသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မိအဲခရိုင်သည် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် ပင်လယ်စာလုပ်ငန်းများကို ကာလရှည်ကြာကတည်းက လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် လက်ဖက်၊ အမဲသား၊ ပုလဲလုပ်ငန်း၊ သစ်သီးလုပ်ငန်းများ (အဓိကအားဖြင့် မန်းဒရင်းလိမ္မော်သီး) လည်း ရှိသည်။ အစားအစာထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းဖြစ်သည့် အဇုမစားသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းသည် ခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.azumafoods.co.jp/en/company/index.html |title=Azuma Foods Co., Ltd.｜Company Profile |publisher=Azumafoods.co.jp |access-date=2012-07-13 |archive-date=2012-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120901161604/http://www.azumafoods.co.jp/en/company/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/1997/08/13/garden/from-japan-a-big-wave-of-seaweed.html | work=The New York Times | first=Suzanne | last=Hamlin | title=From Japan, A Big Wave Of Seaweed | date=13 August 1997}}</ref> မိအဲခရိုင်မြောက်ပိုင်းသည် ထုတ်လုပ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများစွာ ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စက်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ယာည်များနှင့် လှေသင်္ဘောများကို ထုတ်လုပ်သည်။ ထို့အပြင် အကြီးစားဓာတုပစ္စည်းစက်ရုံများလည်း ရှိသည်။ ထို့အပြင် မိအဲခရိုင်တွင် LCD ဖန်သားပြင်နှင့် တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း တိုးချဲ့လျက်ရှိသည်။ ဆုဇုခမြို့တွင် ဟွန်ဒါမော်တာကုမ္ပဏီသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် စက်ရုံတစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုစက်ရုံတွင် Honda Civic ကားများနှင့် အခြားယာဉ်များကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Mie prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|မိအဲခရိုင်၏ လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {| class="wikitable" |+မိအဲခရိုင် လူဦးရေ (၂၀၁၄ ခုနှစ်)<ref>[http://www.pref.mie.lg.jp/DATABOX/28903004151.htm Mie Prefecture Homepage: Key Statistics]</ref> |- |စုစုပေါင်းလူဦးရေ |align=right|1,820,491 |- |ကျား |align=right|886,362 |- |မ |align=right|934,129 |- |အသက် ၁၅ နှစ်အောက် |align=right|240,263 |- |အသက် ၁၅ - ၆၄ နှစ် |align=right|1,076,257 |- |အသက် ၆၄ နှစ်အထက် |align=right|491,779 |- |အိမ်ထောင်စု |align=right|721,344 |- |လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင်) |align=right|315.3 |} ==ယဉ်ကျေးမှု== ===တက္ကသိုလ်များ=== *အိဆဲမြို့ **[[Kogakkan University]] *မဆွတ်ဆခမြို့ **[[Mie Chukyo University]] *ဆုဇုခမြို့ **[[Suzuka International University]] **[[Suzuka National College of Technology]] **[[Suzuka University of Medical Science]] *တိုဘမြို့ **[[Toba National College of Maritime Technology]] *ဆွတ်မြို့ **[[Mie Prefectural College of Nursing]] **[[Mie University]] *ယော့ခအိချိမြို့ **[[Yokkaichi Nursing and Medical Care University]] **[[Yokkaichi University]] ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထားလမ်း=== *[[JR Central]] **[[Kansai Line]] (Nagoya-Kameyama) **[[Kisei Line]] **[[Meishō Line]] **[[Sangu Line]] *[[JR West]] **Kansai Line (Kameyama-Nara) **[[Kusatsu Line]] ([[Tsuge Station]]) *[[Kintetsu Railway|Kintetsu]] **[[Nagoya Line (Kintetsu)|Nagoya Line]] **[[Osaka Line]] **[[Yamada Line (Kintetsu)|Yamada Line]] **[[Toba Line]] **[[Shima Line]] **[[Yunoyama Line]] **[[Kintetsu Uchibe Line|Uchibe Line]] **[[Kintetsu Hachioji Line|Hachioji Line]] **[[Suzuka Line]] *[[Yoro Railway]] *[[Iga Railway]] *[[Ise Railway]] *[[Sangi Railway]] === ကားလမ်း=== [[File:Map of license plates in Mie Japan.svg|thumb|Distribution of regional [[Vehicle registration plates of Japan|license plates]] in Mie: Much of the prefecture still uses {{color box|aec7e8}} 三重 (Mie), and there is only one prefecturewide MLIT vehicle registration centre for all of Mie, in Tsu City; but with the introduction of regional plates without a separate licensing office since the 2000s, there are now three additional regional identifieres: {{color box|98df8a}} 四日市 (Yokkaichi) for Yokkaichi City alone, {{color box|ffbb78}} 鈴鹿 (Suzuka) in Suzuka City and Kameyama City, and {{color box|ff9896}} 伊勢志摩 ([[Ise Province|Ise]]-[[Shima Province|Shima]]) used for seven municipalities on the Shima peninsula.]] ==== Expressways and toll roads==== *[[Higashi-Meihan Expressway|East Meihan Expressway]] *[[Isewangan Expressway|Ise Bayside Expressway]] *[[Ise Expressway]] *Ise Futami Toba Road *Ise Shima Skyline *Kisei Expressway *Kumano Owase Road *[[Meihan National Highway]] *[[Shin-Meishin Expressway|Second Meishin Expressway]] ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းမကြီးများ==== *Route 1 *Route 23 (Ise-Yokkaichi-Nagoya-[[Gamagori]]-[[Toyohashi]]) *Route 25 ([[Meihan Highway]]) *Route 42 *Route 163 *Route 164 (Yokkaichi) *Route 165 *Route 167 (Shima-Toba -Ise) *Route 258 *Route 301 *Route 311 *Route 365 *Route 421 *Route 422 *Route 425 (Owase-[[Totsukawa]]-[[Gobo, Wakayama|Gobo]]) *Route 477 === ဆိပ်ကမ်းများ=== *Matsuzaka Port - Hydrofoil ferry route to Centrair *Toba Port - Ferry route to [[Ira Cape]] *Tsu Port - Hydrofoil ferry route to Centrair airport ([[Chubu International Airport]]) *Yokkaichi Port - International and domestic container and goods hub port === လေကြောင်းလိုင်း=== လေကြောင်းမှတဆင့် ခရီးသွားလာမည်ဆိုပါက ခရိုင်တွင် [[ချူးဘုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] တည်ရှိသည်။ ==ခရီးသွားလုပ်ငန်း== အောက်ပါတို့သည် မိအဲခရိုင်ရှိ ထင်ရှားသည့် ခရီးသွားနေရာများ ဖြစ်သည်။ [[File:Meotoiwa.jpg|thumb|Meoto Rocks in Ise Bay, Ise]] [[File:Gozaisho Ropeway and Komono Mie.jpg|thumb|Mount Gozaisho and cable-car in Komono]] [[File:Nabana no Sato Chapel Illumination.jpg|thumb|Winter Illumination event in Nabana Village Park, Kuwana]] [[File:北畠氏館跡庭園.jpg|thumb|right|200px|Kitabatake Jōkan garden]] * [[Ise Grand Shrine]] - Japan's holiest Shinto shrine. * [[Tsubaki Grand Shrine]] - Japan's oldest Shinto shrine. * [[Kumano Kodō]] - [[World Heritage Site]]. Ancient road in southern Mie once used by pilgrims. * [[Iga, Mie|Iga-Ueno]] - Birthplace of the [[ninja]] and home to the Iga Ninja Museum. * [[Ise-Shima National Park]] * [[Yoshino-Kumano National Park]] * [[Kitabatake Shrine|Tage Kitabatakeshi Yakata]] - Tage Kitabatake clan fortified residence, one of the [[Continued Top 100 Japanese Castles]] in 2017.<ref>{{cite web|url=http://jokaku.jp/japan-top-100-castles/best-100-castles-of-japan-2nd-selection/|title=続日本100名城|date=29 November 2017|publisher=日本城郭協会|language=ja|access-date=25 July 2019|archive-date=2 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202170315/http://jokaku.jp/japan-top-100-castles/best-100-castles-of-japan-2nd-selection/|url-status=dead}}</ref> * [[Sakakibara Onsen]] - Famous [[onsen]] near Tsu, considered to be the 3rd best onsen in Japan.{{citation needed|date=January 2016}} * [[Yunoyama Onsen]] - Famous onsen near Yokkaichi that sits atop [[Mount Gozaisho]]. * [[Nagashima Spa Land]] - One of the largest amusement parks in Japan, located in Kuwana. * [[Toba Aquarium]] * [[Mikimoto Pearl Island]] - Museum in Toba that is dedicated to [[Kōkichi Mikimoto]], inventor of [[pearl]] cultivation. * [[Meoto Iwa|The Wedded Rocks]] of Okitama Shrine in [[Futami, Mie|Futami]] (now part of the city of Ise) * [[Suzuka Circuit]] - Japan's most famous motor racetrack. * [[Saikū]] - Site of [[Heian Period|Heian]] Imperial residence, with modern museum and reconstructed Heian building. * [[Sagawa Memorial Museum of Shinto and Japanese Culture, Kogakkan University]], a [[university museum]] close to the Ise Grand Shrine. * A large [[Sonic the Hedgehog]] statue in the town of [[Iga,_Mie|Iga]] can be found near Kanonji temple which has been the topic of discussion amongst gaming publications.<ref>{{cite web |last1=Morrissy |first1=Kim |title=Mysterious Sonic the Hedgehog Statue in Japanese Mountains Gets Refurbished |url=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2020-08-13/mysterious-sonic-the-hedgehog-statue-in-japanese-mountains-gets-refurbished/.162880 |website=Anime News Network |access-date=26 October 2020 |language=en}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Mie prefecture}} * [http://www.pref.mie.jp/ENGLISH/index.htm Mie Prefecture official homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101230014936/http://www.pref.mie.jp/ENGLISH/index.htm |date=2010-12-30 }} * [http://tourismmiejapan.com/ Kanko Mie tourist information] * [http://www.outdoorjapan.com/areaguides/prefecturemie.html Outdoor Japan - Section Mie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715022419/http://www.outdoorjapan.com/areaguides/prefecturemie.html |date=15 July 2011 }} * [http://www.mief.or.jp/en/index.html Mie International Exchange Foundation] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] eg7py3ga9cht214a4rnxytebn8gigs1 0 289029 1042517 1042411 2026-07-09T05:10:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042517 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] osgdnyp5hji3fod3m64kd1g5mog9uhx 1042518 1042517 2026-07-09T05:14:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပထဝီသွင်ပြင် */ 1042518 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] c5mp8rkwnkoqfdcubkk1at4qpfpjs05 1042519 1042518 2026-07-09T05:15:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1042519 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] r2hajc4w6oyw4kvdh6tn15ijemzqaoo 1042520 1042519 2026-07-09T05:17:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1042520 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] }} နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] ba9x56ajvyo2gyyoy63xgl650k22x0j 1042521 1042520 2026-07-09T05:18:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့ပြဒေသများ */ 1042521 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] hmwotrb0vg6touvzv3wncniczn7rhgq 1042522 1042521 2026-07-09T05:18:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ */ 1042522 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] flgaadetimu0ju2rr42yd0qqava8r7p 1042523 1042522 2026-07-09T05:19:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1042523 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] fhz5ggkpue2wbe77oh3xygc21abqpox 1042524 1042523 2026-07-09T05:23:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေဆိုင်ရာ */ 1042524 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] j5i7wjljmakpknbklo2fcqxwszpl066 1042525 1042524 2026-07-09T05:23:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေဆိုင်ရာ */ 1042525 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === Railway === *[[Central Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (west line) **[[Iida Line]] *[[East Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (east line) **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Koumi Line]] **[[Ōito Line]] (from {{STN|Matsumoto|x}} to {{STN|Minami-Otari|x}}) **[[Shin'etsu Main Line]] **[[Shinonoi Line]] *[[Matsumoto Electric Railway]] **[[Kamikōchi Line]] *[[Nagano Electric Railway]] **Nagano Line *[[Shinano Railway]] **[[Shinano Railway Line]] *[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Ueda Dentetsu]] **[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Bessho Line]] *[[West Japan Railway Company]] **Ōito Line (from Minami-Otari to {{STN|Itoigawa|x}}) {{Gallery |File:SeriesE7-F19.jpg|Hokuriku Shinkansen |File:Iida-Line 313-R101 Nakatagiri-River.jpg|Iida Line |File:Shinano-115 Kurohime.jpg|Shinano Railway |File:Nagano series1000.jpg|Nagano Electric Railway }} === Road === ==== Expressways ==== {{Div col}} *Chubu-jukan Expressway *Chubu-odan Expressway *[[Chuo Expressway]] *[[Joshinetsu Expressway]] *[[Nagano Expressway]] *Sanen-nanshin Expressway {{Div col end}} ==== National highways ==== {{Div col}} *Route 18 *Route 19 (Nagano-Matsumoto-Shioriri-Nagiso-[[Nakatsugawa]]-[[Tajimi]]-[[Nagoya]]) *Route 20 (Matsumoto-Suwa-[[Kofu]]-[[Ōtsuki, Yamanashi|Otsuki]]-[[Hachioji]]-[[Nihonbashi]] of Tokyo) *Route 117 *Route 141 *Route 142 *Route 143 (Matsumoto-Azumino-Ueda) *Route 144 *Route 147 (Matsumoto-Omachi) *Route 148 (Omachi-[[Itoigawa]]) *Route 151 (Iida-[[Shinshiro]]-[[Toyohashi]]) *Route 152 *Route 153 (Nagoya-[[Toyota, Aichi|Toyota]]-Iida-Shioriri) *Route 158 ([[Fukui, Fukui|Fukui]]-[[Gujo]]-[[Takayama, Gifu|Takayama]]-Matsumoto) *Route 254 *Route 256 ([[Gifu, Gifu|Gifu]]-Gujo-[[Gero]]-Nakatsugawa-Nagiso-Iida) *Route 403 *Route 406 (Omachi-Hakuba-Nagano-Susaka-[[Tsumagoi]]-[[Takasaki]]) *Route 418 ([[Ono, Fukui|Ono]]-[[Seki, Gifu|Seki]]-[[Ena, Gifu|Ena]]-Iida) {{Div col end}} === Airports === The prefecture is home to [[Matsumoto Airport]], its only main airport, though it provides only limited domestic routes. However, other airports in nearby prefectures such as [[Chubu Centrair International Airport]] in [[Aichi Prefecture|Aichi]], [[Shizuoka Airport]] in [[Shizuoka Prefecture|Shizuoka]], [[Toyama Airport]] in [[Toyama Prefecture|Toyama]], and [[Haneda Airport]] and [[Narita International Airport|Narita Airport]] in [[Tokyo]] are also used by travellers from the prefecture. ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] guexudi4rb5p2hrvn4ptyc3z9t142gp 1042526 1042525 2026-07-09T05:24:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* Railway */ 1042526 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထားလမ်း=== *[[Central Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (west line) **[[Iida Line]] *[[East Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (east line) **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Koumi Line]] **[[Ōito Line]] (from {{STN|Matsumoto|x}} to {{STN|Minami-Otari|x}}) **[[Shin'etsu Main Line]] **[[Shinonoi Line]] *[[Matsumoto Electric Railway]] **[[Kamikōchi Line]] *[[Nagano Electric Railway]] **Nagano Line *[[Shinano Railway]] **[[Shinano Railway Line]] *[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Ueda Dentetsu]] **[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Bessho Line]] *[[West Japan Railway Company]] **Ōito Line (from Minami-Otari to {{STN|Itoigawa|x}}) {{Gallery |File:SeriesE7-F19.jpg|Hokuriku Shinkansen |File:Iida-Line 313-R101 Nakatagiri-River.jpg|Iida Line |File:Shinano-115 Kurohime.jpg|Shinano Railway |File:Nagano series1000.jpg|Nagano Electric Railway }} === Road === ==== Expressways ==== {{Div col}} *Chubu-jukan Expressway *Chubu-odan Expressway *[[Chuo Expressway]] *[[Joshinetsu Expressway]] *[[Nagano Expressway]] *Sanen-nanshin Expressway {{Div col end}} ==== National highways ==== {{Div col}} *Route 18 *Route 19 (Nagano-Matsumoto-Shioriri-Nagiso-[[Nakatsugawa]]-[[Tajimi]]-[[Nagoya]]) *Route 20 (Matsumoto-Suwa-[[Kofu]]-[[Ōtsuki, Yamanashi|Otsuki]]-[[Hachioji]]-[[Nihonbashi]] of Tokyo) *Route 117 *Route 141 *Route 142 *Route 143 (Matsumoto-Azumino-Ueda) *Route 144 *Route 147 (Matsumoto-Omachi) *Route 148 (Omachi-[[Itoigawa]]) *Route 151 (Iida-[[Shinshiro]]-[[Toyohashi]]) *Route 152 *Route 153 (Nagoya-[[Toyota, Aichi|Toyota]]-Iida-Shioriri) *Route 158 ([[Fukui, Fukui|Fukui]]-[[Gujo]]-[[Takayama, Gifu|Takayama]]-Matsumoto) *Route 254 *Route 256 ([[Gifu, Gifu|Gifu]]-Gujo-[[Gero]]-Nakatsugawa-Nagiso-Iida) *Route 403 *Route 406 (Omachi-Hakuba-Nagano-Susaka-[[Tsumagoi]]-[[Takasaki]]) *Route 418 ([[Ono, Fukui|Ono]]-[[Seki, Gifu|Seki]]-[[Ena, Gifu|Ena]]-Iida) {{Div col end}} === Airports === The prefecture is home to [[Matsumoto Airport]], its only main airport, though it provides only limited domestic routes. However, other airports in nearby prefectures such as [[Chubu Centrair International Airport]] in [[Aichi Prefecture|Aichi]], [[Shizuoka Airport]] in [[Shizuoka Prefecture|Shizuoka]], [[Toyama Airport]] in [[Toyama Prefecture|Toyama]], and [[Haneda Airport]] and [[Narita International Airport|Narita Airport]] in [[Tokyo]] are also used by travellers from the prefecture. ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] jin8wh801x0ca8vqzlztvudle4by3bg 1042527 1042526 2026-07-09T05:24:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* Road */ 1042527 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထားလမ်း=== *[[Central Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (west line) **[[Iida Line]] *[[East Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (east line) **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Koumi Line]] **[[Ōito Line]] (from {{STN|Matsumoto|x}} to {{STN|Minami-Otari|x}}) **[[Shin'etsu Main Line]] **[[Shinonoi Line]] *[[Matsumoto Electric Railway]] **[[Kamikōchi Line]] *[[Nagano Electric Railway]] **Nagano Line *[[Shinano Railway]] **[[Shinano Railway Line]] *[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Ueda Dentetsu]] **[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Bessho Line]] *[[West Japan Railway Company]] **Ōito Line (from Minami-Otari to {{STN|Itoigawa|x}}) {{Gallery |File:SeriesE7-F19.jpg|Hokuriku Shinkansen |File:Iida-Line 313-R101 Nakatagiri-River.jpg|Iida Line |File:Shinano-115 Kurohime.jpg|Shinano Railway |File:Nagano series1000.jpg|Nagano Electric Railway }} === ကားလမ်း=== ==== အမြန်လမ်းများ==== {{Div col}} *Chubu-jukan Expressway *Chubu-odan Expressway *[[Chuo Expressway]] *[[Joshinetsu Expressway]] *[[Nagano Expressway]] *Sanen-nanshin Expressway {{Div col end}} ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းမများ==== {{Div col}} *Route 18 *Route 19 (Nagano-Matsumoto-Shioriri-Nagiso-[[Nakatsugawa]]-[[Tajimi]]-[[Nagoya]]) *Route 20 (Matsumoto-Suwa-[[Kofu]]-[[Ōtsuki, Yamanashi|Otsuki]]-[[Hachioji]]-[[Nihonbashi]] of Tokyo) *Route 117 *Route 141 *Route 142 *Route 143 (Matsumoto-Azumino-Ueda) *Route 144 *Route 147 (Matsumoto-Omachi) *Route 148 (Omachi-[[Itoigawa]]) *Route 151 (Iida-[[Shinshiro]]-[[Toyohashi]]) *Route 152 *Route 153 (Nagoya-[[Toyota, Aichi|Toyota]]-Iida-Shioriri) *Route 158 ([[Fukui, Fukui|Fukui]]-[[Gujo]]-[[Takayama, Gifu|Takayama]]-Matsumoto) *Route 254 *Route 256 ([[Gifu, Gifu|Gifu]]-Gujo-[[Gero]]-Nakatsugawa-Nagiso-Iida) *Route 403 *Route 406 (Omachi-Hakuba-Nagano-Susaka-[[Tsumagoi]]-[[Takasaki]]) *Route 418 ([[Ono, Fukui|Ono]]-[[Seki, Gifu|Seki]]-[[Ena, Gifu|Ena]]-Iida) {{Div col end}} === Airports === The prefecture is home to [[Matsumoto Airport]], its only main airport, though it provides only limited domestic routes. However, other airports in nearby prefectures such as [[Chubu Centrair International Airport]] in [[Aichi Prefecture|Aichi]], [[Shizuoka Airport]] in [[Shizuoka Prefecture|Shizuoka]], [[Toyama Airport]] in [[Toyama Prefecture|Toyama]], and [[Haneda Airport]] and [[Narita International Airport|Narita Airport]] in [[Tokyo]] are also used by travellers from the prefecture. ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] oqz4wcgni8ofgsayai3hufr0hnqn3e5 1042528 1042527 2026-07-09T05:27:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* Airports */ 1042528 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထားလမ်း=== *[[Central Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (west line) **[[Iida Line]] *[[East Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (east line) **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Koumi Line]] **[[Ōito Line]] (from {{STN|Matsumoto|x}} to {{STN|Minami-Otari|x}}) **[[Shin'etsu Main Line]] **[[Shinonoi Line]] *[[Matsumoto Electric Railway]] **[[Kamikōchi Line]] *[[Nagano Electric Railway]] **Nagano Line *[[Shinano Railway]] **[[Shinano Railway Line]] *[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Ueda Dentetsu]] **[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Bessho Line]] *[[West Japan Railway Company]] **Ōito Line (from Minami-Otari to {{STN|Itoigawa|x}}) {{Gallery |File:SeriesE7-F19.jpg|Hokuriku Shinkansen |File:Iida-Line 313-R101 Nakatagiri-River.jpg|Iida Line |File:Shinano-115 Kurohime.jpg|Shinano Railway |File:Nagano series1000.jpg|Nagano Electric Railway }} === ကားလမ်း=== ==== အမြန်လမ်းများ==== {{Div col}} *Chubu-jukan Expressway *Chubu-odan Expressway *[[Chuo Expressway]] *[[Joshinetsu Expressway]] *[[Nagano Expressway]] *Sanen-nanshin Expressway {{Div col end}} ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းမများ==== {{Div col}} *Route 18 *Route 19 (Nagano-Matsumoto-Shioriri-Nagiso-[[Nakatsugawa]]-[[Tajimi]]-[[Nagoya]]) *Route 20 (Matsumoto-Suwa-[[Kofu]]-[[Ōtsuki, Yamanashi|Otsuki]]-[[Hachioji]]-[[Nihonbashi]] of Tokyo) *Route 117 *Route 141 *Route 142 *Route 143 (Matsumoto-Azumino-Ueda) *Route 144 *Route 147 (Matsumoto-Omachi) *Route 148 (Omachi-[[Itoigawa]]) *Route 151 (Iida-[[Shinshiro]]-[[Toyohashi]]) *Route 152 *Route 153 (Nagoya-[[Toyota, Aichi|Toyota]]-Iida-Shioriri) *Route 158 ([[Fukui, Fukui|Fukui]]-[[Gujo]]-[[Takayama, Gifu|Takayama]]-Matsumoto) *Route 254 *Route 256 ([[Gifu, Gifu|Gifu]]-Gujo-[[Gero]]-Nakatsugawa-Nagiso-Iida) *Route 403 *Route 406 (Omachi-Hakuba-Nagano-Susaka-[[Tsumagoi]]-[[Takasaki]]) *Route 418 ([[Ono, Fukui|Ono]]-[[Seki, Gifu|Seki]]-[[Ena, Gifu|Ena]]-Iida) {{Div col end}} === လေဆိပ်များ=== ခရိုင်တွင် မဆွတ်မိုတိုလေဆိပ် ရှိသည်။ ဤလေဆိပ်သည် ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများကိုသာ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အနီးအနားရှိ ခရိုင်ဒေသများတွင်မူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ အအိချိခရိုင်ရှိ ချူးဘုဗဟိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ ရှိဇုအိုခလေဆိပ်၊ တိုယမခရိင်ရှိ တိုယမလေဆိပ်၊ တိုကျိုမြို့ရှိ ဟနဲဒလေဆိပ်နှင့် နရိတအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များကို ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများသည် အသုံးပြုကြသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] giuoeqr03n3mqdqlo4y4h6vp5b7tah4 1042529 1042528 2026-07-09T05:29:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လေဆိပ်များ */ 1042529 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထားလမ်း=== *[[Central Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (west line) **[[Iida Line]] *[[East Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (east line) **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Koumi Line]] **[[Ōito Line]] (from {{STN|Matsumoto|x}} to {{STN|Minami-Otari|x}}) **[[Shin'etsu Main Line]] **[[Shinonoi Line]] *[[Matsumoto Electric Railway]] **[[Kamikōchi Line]] *[[Nagano Electric Railway]] **Nagano Line *[[Shinano Railway]] **[[Shinano Railway Line]] *[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Ueda Dentetsu]] **[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Bessho Line]] *[[West Japan Railway Company]] **Ōito Line (from Minami-Otari to {{STN|Itoigawa|x}}) {{Gallery |File:SeriesE7-F19.jpg|Hokuriku Shinkansen |File:Iida-Line 313-R101 Nakatagiri-River.jpg|Iida Line |File:Shinano-115 Kurohime.jpg|Shinano Railway |File:Nagano series1000.jpg|Nagano Electric Railway }} === ကားလမ်း=== ==== အမြန်လမ်းများ==== {{Div col}} *Chubu-jukan Expressway *Chubu-odan Expressway *[[Chuo Expressway]] *[[Joshinetsu Expressway]] *[[Nagano Expressway]] *Sanen-nanshin Expressway {{Div col end}} ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းမများ==== {{Div col}} *Route 18 *Route 19 (Nagano-Matsumoto-Shioriri-Nagiso-[[Nakatsugawa]]-[[Tajimi]]-[[Nagoya]]) *Route 20 (Matsumoto-Suwa-[[Kofu]]-[[Ōtsuki, Yamanashi|Otsuki]]-[[Hachioji]]-[[Nihonbashi]] of Tokyo) *Route 117 *Route 141 *Route 142 *Route 143 (Matsumoto-Azumino-Ueda) *Route 144 *Route 147 (Matsumoto-Omachi) *Route 148 (Omachi-[[Itoigawa]]) *Route 151 (Iida-[[Shinshiro]]-[[Toyohashi]]) *Route 152 *Route 153 (Nagoya-[[Toyota, Aichi|Toyota]]-Iida-Shioriri) *Route 158 ([[Fukui, Fukui|Fukui]]-[[Gujo]]-[[Takayama, Gifu|Takayama]]-Matsumoto) *Route 254 *Route 256 ([[Gifu, Gifu|Gifu]]-Gujo-[[Gero]]-Nakatsugawa-Nagiso-Iida) *Route 403 *Route 406 (Omachi-Hakuba-Nagano-Susaka-[[Tsumagoi]]-[[Takasaki]]) *Route 418 ([[Ono, Fukui|Ono]]-[[Seki, Gifu|Seki]]-[[Ena, Gifu|Ena]]-Iida) {{Div col end}} === လေဆိပ်များ=== ခရိုင်တွင် မဆွတ်မိုတိုလေဆိပ် ရှိသည်။ ဤလေဆိပ်သည် ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများကိုသာ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အနီးအနားရှိ ခရိုင်ဒေသများတွင်မူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ အအိချိခရိုင်ရှိ ချူးဘုဗဟိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ ရှိဇုအိုခလေဆိပ်၊ တိုယမခရိင်ရှိ တိုယမလေဆိပ်၊ တိုကျိုမြို့ရှိ ဟနဲဒလေဆိပ်နှင့် နရိတအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များကို ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများသည် အသုံးပြုကြသည်။ ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ====အများပြည်သူဆိုင်ရာ==== ====ပုဂ္ဂလိကပိုင်တက္ကသိုလ်များ==== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 6vm656rbxgrieypzyrbcqjrniw0dxzw 1042530 1042529 2026-07-09T05:29:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အများပြည်သူဆိုင်ရာ */ 1042530 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထားလမ်း=== *[[Central Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (west line) **[[Iida Line]] *[[East Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (east line) **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Koumi Line]] **[[Ōito Line]] (from {{STN|Matsumoto|x}} to {{STN|Minami-Otari|x}}) **[[Shin'etsu Main Line]] **[[Shinonoi Line]] *[[Matsumoto Electric Railway]] **[[Kamikōchi Line]] *[[Nagano Electric Railway]] **Nagano Line *[[Shinano Railway]] **[[Shinano Railway Line]] *[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Ueda Dentetsu]] **[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Bessho Line]] *[[West Japan Railway Company]] **Ōito Line (from Minami-Otari to {{STN|Itoigawa|x}}) {{Gallery |File:SeriesE7-F19.jpg|Hokuriku Shinkansen |File:Iida-Line 313-R101 Nakatagiri-River.jpg|Iida Line |File:Shinano-115 Kurohime.jpg|Shinano Railway |File:Nagano series1000.jpg|Nagano Electric Railway }} === ကားလမ်း=== ==== အမြန်လမ်းများ==== {{Div col}} *Chubu-jukan Expressway *Chubu-odan Expressway *[[Chuo Expressway]] *[[Joshinetsu Expressway]] *[[Nagano Expressway]] *Sanen-nanshin Expressway {{Div col end}} ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းမများ==== {{Div col}} *Route 18 *Route 19 (Nagano-Matsumoto-Shioriri-Nagiso-[[Nakatsugawa]]-[[Tajimi]]-[[Nagoya]]) *Route 20 (Matsumoto-Suwa-[[Kofu]]-[[Ōtsuki, Yamanashi|Otsuki]]-[[Hachioji]]-[[Nihonbashi]] of Tokyo) *Route 117 *Route 141 *Route 142 *Route 143 (Matsumoto-Azumino-Ueda) *Route 144 *Route 147 (Matsumoto-Omachi) *Route 148 (Omachi-[[Itoigawa]]) *Route 151 (Iida-[[Shinshiro]]-[[Toyohashi]]) *Route 152 *Route 153 (Nagoya-[[Toyota, Aichi|Toyota]]-Iida-Shioriri) *Route 158 ([[Fukui, Fukui|Fukui]]-[[Gujo]]-[[Takayama, Gifu|Takayama]]-Matsumoto) *Route 254 *Route 256 ([[Gifu, Gifu|Gifu]]-Gujo-[[Gero]]-Nakatsugawa-Nagiso-Iida) *Route 403 *Route 406 (Omachi-Hakuba-Nagano-Susaka-[[Tsumagoi]]-[[Takasaki]]) *Route 418 ([[Ono, Fukui|Ono]]-[[Seki, Gifu|Seki]]-[[Ena, Gifu|Ena]]-Iida) {{Div col end}} === လေဆိပ်များ=== ခရိုင်တွင် မဆွတ်မိုတိုလေဆိပ် ရှိသည်။ ဤလေဆိပ်သည် ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများကိုသာ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အနီးအနားရှိ ခရိုင်ဒေသများတွင်မူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ အအိချိခရိုင်ရှိ ချူးဘုဗဟိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ ရှိဇုအိုခလေဆိပ်၊ တိုယမခရိင်ရှိ တိုယမလေဆိပ်၊ တိုကျိုမြို့ရှိ ဟနဲဒလေဆိပ်နှင့် နရိတအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များကို ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများသည် အသုံးပြုကြသည်။ ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ====အများပြည်သူဆိုင်ရာ==== *[[Shinshu University]] (National) *[[Nagano College of Nursing]] (Prefectural) *[[University of Nagano|The University of Nagano]] (Prefectural) *[[Nagano University]] [Municipal (Ueda City)] *[[Tokyo University of Science, Suwa|Suwa Tokyo University of Science]] [Municipal (Chino City)] ====ပုဂ္ဂလိကပိုင်တက္ကသိုလ်များ==== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] aj2ihtn0h4l4buos3qkhblg4lz2jdye 1042531 1042530 2026-07-09T05:29:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပုဂ္ဂလိကပိုင်တက္ကသိုလ်များ */ 1042531 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထားလမ်း=== *[[Central Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (west line) **[[Iida Line]] *[[East Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (east line) **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Koumi Line]] **[[Ōito Line]] (from {{STN|Matsumoto|x}} to {{STN|Minami-Otari|x}}) **[[Shin'etsu Main Line]] **[[Shinonoi Line]] *[[Matsumoto Electric Railway]] **[[Kamikōchi Line]] *[[Nagano Electric Railway]] **Nagano Line *[[Shinano Railway]] **[[Shinano Railway Line]] *[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Ueda Dentetsu]] **[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Bessho Line]] *[[West Japan Railway Company]] **Ōito Line (from Minami-Otari to {{STN|Itoigawa|x}}) {{Gallery |File:SeriesE7-F19.jpg|Hokuriku Shinkansen |File:Iida-Line 313-R101 Nakatagiri-River.jpg|Iida Line |File:Shinano-115 Kurohime.jpg|Shinano Railway |File:Nagano series1000.jpg|Nagano Electric Railway }} === ကားလမ်း=== ==== အမြန်လမ်းများ==== {{Div col}} *Chubu-jukan Expressway *Chubu-odan Expressway *[[Chuo Expressway]] *[[Joshinetsu Expressway]] *[[Nagano Expressway]] *Sanen-nanshin Expressway {{Div col end}} ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းမများ==== {{Div col}} *Route 18 *Route 19 (Nagano-Matsumoto-Shioriri-Nagiso-[[Nakatsugawa]]-[[Tajimi]]-[[Nagoya]]) *Route 20 (Matsumoto-Suwa-[[Kofu]]-[[Ōtsuki, Yamanashi|Otsuki]]-[[Hachioji]]-[[Nihonbashi]] of Tokyo) *Route 117 *Route 141 *Route 142 *Route 143 (Matsumoto-Azumino-Ueda) *Route 144 *Route 147 (Matsumoto-Omachi) *Route 148 (Omachi-[[Itoigawa]]) *Route 151 (Iida-[[Shinshiro]]-[[Toyohashi]]) *Route 152 *Route 153 (Nagoya-[[Toyota, Aichi|Toyota]]-Iida-Shioriri) *Route 158 ([[Fukui, Fukui|Fukui]]-[[Gujo]]-[[Takayama, Gifu|Takayama]]-Matsumoto) *Route 254 *Route 256 ([[Gifu, Gifu|Gifu]]-Gujo-[[Gero]]-Nakatsugawa-Nagiso-Iida) *Route 403 *Route 406 (Omachi-Hakuba-Nagano-Susaka-[[Tsumagoi]]-[[Takasaki]]) *Route 418 ([[Ono, Fukui|Ono]]-[[Seki, Gifu|Seki]]-[[Ena, Gifu|Ena]]-Iida) {{Div col end}} === လေဆိပ်များ=== ခရိုင်တွင် မဆွတ်မိုတိုလေဆိပ် ရှိသည်။ ဤလေဆိပ်သည် ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများကိုသာ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အနီးအနားရှိ ခရိုင်ဒေသများတွင်မူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ အအိချိခရိုင်ရှိ ချူးဘုဗဟိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ ရှိဇုအိုခလေဆိပ်၊ တိုယမခရိင်ရှိ တိုယမလေဆိပ်၊ တိုကျိုမြို့ရှိ ဟနဲဒလေဆိပ်နှင့် နရိတအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များကို ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများသည် အသုံးပြုကြသည်။ ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ====အများပြည်သူဆိုင်ရာ==== *[[Shinshu University]] (National) *[[Nagano College of Nursing]] (Prefectural) *[[University of Nagano|The University of Nagano]] (Prefectural) *[[Nagano University]] [Municipal (Ueda City)] *[[Tokyo University of Science, Suwa|Suwa Tokyo University of Science]] [Municipal (Chino City)] ====ပုဂ္ဂလိကပိုင်တက္ကသိုလ်များ==== *[[Matsumoto University]] (Private) *[[Matsumoto Dental University]] (Private) *[[Saku University]] (Private) *[[Seisen Jogakuin College]] (Private) ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 2x19giqos0i4210k3j6hwnq28n932a7 1042532 1042531 2026-07-09T05:29:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1042532 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထားလမ်း=== *[[Central Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (west line) **[[Iida Line]] *[[East Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (east line) **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Koumi Line]] **[[Ōito Line]] (from {{STN|Matsumoto|x}} to {{STN|Minami-Otari|x}}) **[[Shin'etsu Main Line]] **[[Shinonoi Line]] *[[Matsumoto Electric Railway]] **[[Kamikōchi Line]] *[[Nagano Electric Railway]] **Nagano Line *[[Shinano Railway]] **[[Shinano Railway Line]] *[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Ueda Dentetsu]] **[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Bessho Line]] *[[West Japan Railway Company]] **Ōito Line (from Minami-Otari to {{STN|Itoigawa|x}}) {{Gallery |File:SeriesE7-F19.jpg|Hokuriku Shinkansen |File:Iida-Line 313-R101 Nakatagiri-River.jpg|Iida Line |File:Shinano-115 Kurohime.jpg|Shinano Railway |File:Nagano series1000.jpg|Nagano Electric Railway }} === ကားလမ်း=== ==== အမြန်လမ်းများ==== {{Div col}} *Chubu-jukan Expressway *Chubu-odan Expressway *[[Chuo Expressway]] *[[Joshinetsu Expressway]] *[[Nagano Expressway]] *Sanen-nanshin Expressway {{Div col end}} ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းမများ==== {{Div col}} *Route 18 *Route 19 (Nagano-Matsumoto-Shioriri-Nagiso-[[Nakatsugawa]]-[[Tajimi]]-[[Nagoya]]) *Route 20 (Matsumoto-Suwa-[[Kofu]]-[[Ōtsuki, Yamanashi|Otsuki]]-[[Hachioji]]-[[Nihonbashi]] of Tokyo) *Route 117 *Route 141 *Route 142 *Route 143 (Matsumoto-Azumino-Ueda) *Route 144 *Route 147 (Matsumoto-Omachi) *Route 148 (Omachi-[[Itoigawa]]) *Route 151 (Iida-[[Shinshiro]]-[[Toyohashi]]) *Route 152 *Route 153 (Nagoya-[[Toyota, Aichi|Toyota]]-Iida-Shioriri) *Route 158 ([[Fukui, Fukui|Fukui]]-[[Gujo]]-[[Takayama, Gifu|Takayama]]-Matsumoto) *Route 254 *Route 256 ([[Gifu, Gifu|Gifu]]-Gujo-[[Gero]]-Nakatsugawa-Nagiso-Iida) *Route 403 *Route 406 (Omachi-Hakuba-Nagano-Susaka-[[Tsumagoi]]-[[Takasaki]]) *Route 418 ([[Ono, Fukui|Ono]]-[[Seki, Gifu|Seki]]-[[Ena, Gifu|Ena]]-Iida) {{Div col end}} === လေဆိပ်များ=== ခရိုင်တွင် မဆွတ်မိုတိုလေဆိပ် ရှိသည်။ ဤလေဆိပ်သည် ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများကိုသာ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အနီးအနားရှိ ခရိုင်ဒေသများတွင်မူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ အအိချိခရိုင်ရှိ ချူးဘုဗဟိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ ရှိဇုအိုခလေဆိပ်၊ တိုယမခရိင်ရှိ တိုယမလေဆိပ်၊ တိုကျိုမြို့ရှိ ဟနဲဒလေဆိပ်နှင့် နရိတအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များကို ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများသည် အသုံးပြုကြသည်။ ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ====အများပြည်သူဆိုင်ရာ==== *[[Shinshu University]] (National) *[[Nagano College of Nursing]] (Prefectural) *[[University of Nagano|The University of Nagano]] (Prefectural) *[[Nagano University]] [Municipal (Ueda City)] *[[Tokyo University of Science, Suwa|Suwa Tokyo University of Science]] [Municipal (Chino City)] ====ပုဂ္ဂလိကပိုင်တက္ကသိုလ်များ==== *[[Matsumoto University]] (Private) *[[Matsumoto Dental University]] (Private) *[[Saku University]] (Private) *[[Seisen Jogakuin College]] (Private) ==စီးပွားရေး== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] jt9as0q7jlcn8ccqrkafh82suxx9dxu 1042533 1042532 2026-07-09T05:33:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စီးပွားရေး */ 1042533 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထားလမ်း=== *[[Central Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (west line) **[[Iida Line]] *[[East Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (east line) **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Koumi Line]] **[[Ōito Line]] (from {{STN|Matsumoto|x}} to {{STN|Minami-Otari|x}}) **[[Shin'etsu Main Line]] **[[Shinonoi Line]] *[[Matsumoto Electric Railway]] **[[Kamikōchi Line]] *[[Nagano Electric Railway]] **Nagano Line *[[Shinano Railway]] **[[Shinano Railway Line]] *[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Ueda Dentetsu]] **[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Bessho Line]] *[[West Japan Railway Company]] **Ōito Line (from Minami-Otari to {{STN|Itoigawa|x}}) {{Gallery |File:SeriesE7-F19.jpg|Hokuriku Shinkansen |File:Iida-Line 313-R101 Nakatagiri-River.jpg|Iida Line |File:Shinano-115 Kurohime.jpg|Shinano Railway |File:Nagano series1000.jpg|Nagano Electric Railway }} === ကားလမ်း=== ==== အမြန်လမ်းများ==== {{Div col}} *Chubu-jukan Expressway *Chubu-odan Expressway *[[Chuo Expressway]] *[[Joshinetsu Expressway]] *[[Nagano Expressway]] *Sanen-nanshin Expressway {{Div col end}} ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းမများ==== {{Div col}} *Route 18 *Route 19 (Nagano-Matsumoto-Shioriri-Nagiso-[[Nakatsugawa]]-[[Tajimi]]-[[Nagoya]]) *Route 20 (Matsumoto-Suwa-[[Kofu]]-[[Ōtsuki, Yamanashi|Otsuki]]-[[Hachioji]]-[[Nihonbashi]] of Tokyo) *Route 117 *Route 141 *Route 142 *Route 143 (Matsumoto-Azumino-Ueda) *Route 144 *Route 147 (Matsumoto-Omachi) *Route 148 (Omachi-[[Itoigawa]]) *Route 151 (Iida-[[Shinshiro]]-[[Toyohashi]]) *Route 152 *Route 153 (Nagoya-[[Toyota, Aichi|Toyota]]-Iida-Shioriri) *Route 158 ([[Fukui, Fukui|Fukui]]-[[Gujo]]-[[Takayama, Gifu|Takayama]]-Matsumoto) *Route 254 *Route 256 ([[Gifu, Gifu|Gifu]]-Gujo-[[Gero]]-Nakatsugawa-Nagiso-Iida) *Route 403 *Route 406 (Omachi-Hakuba-Nagano-Susaka-[[Tsumagoi]]-[[Takasaki]]) *Route 418 ([[Ono, Fukui|Ono]]-[[Seki, Gifu|Seki]]-[[Ena, Gifu|Ena]]-Iida) {{Div col end}} === လေဆိပ်များ=== ခရိုင်တွင် မဆွတ်မိုတိုလေဆိပ် ရှိသည်။ ဤလေဆိပ်သည် ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများကိုသာ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အနီးအနားရှိ ခရိုင်ဒေသများတွင်မူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ အအိချိခရိုင်ရှိ ချူးဘုဗဟိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ ရှိဇုအိုခလေဆိပ်၊ တိုယမခရိင်ရှိ တိုယမလေဆိပ်၊ တိုကျိုမြို့ရှိ ဟနဲဒလေဆိပ်နှင့် နရိတအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များကို ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများသည် အသုံးပြုကြသည်။ ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ====အများပြည်သူဆိုင်ရာ==== *[[Shinshu University]] (National) *[[Nagano College of Nursing]] (Prefectural) *[[University of Nagano|The University of Nagano]] (Prefectural) *[[Nagano University]] [Municipal (Ueda City)] *[[Tokyo University of Science, Suwa|Suwa Tokyo University of Science]] [Municipal (Chino City)] ====ပုဂ္ဂလိကပိုင်တက္ကသိုလ်များ==== *[[Matsumoto University]] (Private) *[[Matsumoto Dental University]] (Private) *[[Saku University]] (Private) *[[Seisen Jogakuin College]] (Private) ==စီးပွားရေး== နဂနိုခရိုင်တွင် ကြီးမား၍ ကျယ်ပြန့်သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ ၎င်းလုပ်ငန်များသည် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ၊ တိုင်းတာရေးစက်ပစ္စည်းများ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အစားအစာလုပ်ငန်း၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် အခြေခံထားသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းဂျီဒီပီသည် ယန်း ၈.၅ ထရီလီယံခန့် ရှိခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကုမ္ပဏီကြီးများဖြစ်ကြသည့် Citizen Watch, MinebeaMitsumi, Seiko Epson နှင့် Vaio တို့သည် နဂနိုခရိုင်တွင် ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများကို တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ==ခရီးသွားနေရာများ== *[[Five Mountains of Northern Shinshu]] *[[Kamikōchi]] *[[Lake Kizaki]] *[[Lake Suwa]] *[[Mount Kirigamine]] *[[Suwa-taisha]], one of the oldest shrines in Japan *[[Matsumoto Castle]], one of Japan's national treasures *One of the world's highest [[geyser]]s (40{{endash}}50 meters) in [[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Zenkō-ji]] temple {{Gallery |File:Zenkoji01s3200.jpg|Zenkō-ji |File:Onbasira Kiotoshi.JPG|Onbashira Festival, held once every seven years |File:Yashima04.JPG|Yashima Wetland in Kirigamine Hill |File:130608 Matsumoto Castle Matsumoto Nagano pref Japan02bs4.jpg|Matsumoto Castle |File:250426 At Utsukushigahara Nagano pref Japan15s3.jpg|Utsukushigahara Hills |File:Higashinishidateyama.JPG|Ski resort in Shiga Hills }} ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] ad3u9g66w8m20h1gvf2pylhjd1az6vp 1042534 1042533 2026-07-09T05:33:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1042534 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = နဂနိုခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|長野県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|長野県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Nagano-ken}} | image_skyline = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/1 | caption_align = center | image1 = Shiga-kogen Ski-resort.jpg | caption1 = [[Shiga Highlands|Shiga Highlands Ski Resort]] | image2 = 信州善光寺20220330-P1340547.jpg | caption2 = [[Zenkō-ji]] | image3 = 上高地 06.jpg | caption3 = [[Kamikōchi]] | image4 = Shirokaki uma yukigata on Mount Shirouma 20230423.jpg | caption4 = A spring view of [[Mount Shirouma]] | image5 = 松本城天守２.jpg | caption5 = [[Matsumoto Castle]] | image6 = 2016-07-03 Daio Wasabi Farm 大王わさび農園 DSCF0277.jpg | caption6 = [[Daio Wasabi Farm]] | image7 = Mikasa Dori, Karuizawa 2.jpg | caption7 = [[Larix kaempferi|Larix kaempferi Street]] in [[Karuizawa]] | image8 = Lake Suwa as seen from Tateishi Park (east).jpg | caption8 = [[Lake Suwa]] }} | image_flag = Flag of Nagano Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Nagano Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Kōshin'etsu region|Kōshin'etsu]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Nagano (city)|Nagano]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 14 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 77 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shuichi Abe]] | area_total_km2 = 13561.56 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|4th]] | population_footnotes = | population_total = 2007682 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|16th]] | population_density_km2 = auto | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 8,918 billion<br />[[US$]] 65.9 billion (2022) | iso_code = JP-20 | website = {{URL|http://www.pref.nagano.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Rock ptarmigan]] (''Lagopus muta'') | fish = | flower = [[Gentian]] (''Gentiana&nbsp;scabra'' var.&nbsp;''buergeri'') | tree = White&nbsp;[[birch]] (''Betula&nbsp;platyphylla'' var.&nbsp;''japonica'') }} | anthem = [[Shinano no Kuni]]<br />{{center|[[File:Shinano no Kuni.ogg]]}} }} [[File:Hasuike03bs4272.jpg|thumb|right|200px|နဂနိုခရိုင်၊ ယမနိုအုချိမြို့၊ ရှိဂကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ဟဆုအိခဲအပန်းဖြေစခန်း]] '''နဂနိုခရိုင်''' (長野県, နဂနိုခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူဦးရေ ၂,၀၀၇,၆၈၂ ဦး ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၃,၅၆၁.၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၅,၂၃၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် [[နီးဂတခရိုင်]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ဂွန်းမခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဆိုင်းတမခရိုင်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် [[ယမနရှိခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဇုအိုခခရိုင်]]နှင့် [[အအိချိခရိုင်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တိုယမခရိုင်]]နှင့် [[ဂိဖုခရိုင်]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နဂနိုမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော အဓိကမြို့များမှာ မဆွတ်မိုတိုမြို့၊ အုအဲဒမြို့နှင့် အီးဒမြို့တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Nagano" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 682|page=682}}</ref> ခရိုင်သည် ဂျပန်တောင်တန်း၏ ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ ဂျပန်တောင်တန်းရှိ ဟိဒတောင်တန်း၊ ခိဆိုတောင်တန်း၊ အခအိရှိတောင်တန်းတို့သည် ခရိုင်၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိနေကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုထဲမှ ၉ ခုသည် နဂနိုခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများ၊ သဘာဝရှုခင်းများနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရသည်။ ခရိုင်သည် ဆောင်းရာသီကာ အားကစားပြုလုပ်ရာ ခရီးသွားနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ခရိုင်ရှိ ဟိုခုရိခုရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းသည် တိုကျိုမြို့၊ တိုယမခရိုင်နှင့် ခနဇဝခရိုင်တို့ကို တိုက်ရိုက်ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ|ရှိနနိုပြည်နယ်}} ==ပထဝီသွင်ပြင်== နဂနိုခရိုင်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားသောခရိုင်များထက် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့် ခရိုင် ပိုမိုများပြားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီးဂတခရိုင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂွန်းမခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုင်းတမခရိုင်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ယမနရှိခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ရှိဇုအိုခခရိုင်နှင့် အအိချိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိဖုခရိုင်နှင့် တိုယမခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ပြင်အားလုံးမှ အဝေးဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအဝေးဆုံးနေရာမှာ ဆခုမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ခရိုင်ရှိဒေသများကို သီးခြားဖြစ်နေစေသည်။ ခရီးသွားများသည် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေခြင်းနှင့် ရေပူစမ်းစိမ်ခြင်းတို့အတွက် လည်ပတ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ၁၂ ခုမှ ၉ ခုကို နဂနိုခရိုင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းတည်ရှိသည့် ခိဇခိကန်သည် ထင်ရှားသည့် ကမ်းခြေအပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ရေကစားခြင်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရာသီဥတုအနေဖြင့် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းကျဆင်းသည်။ အခြားသော အနိမ့်ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နဂနိုခရိုင်သည် စိုထိုင်းဆနည်းပါးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ နယ်မြေဧရိယာ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းသည် သဘာဝဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ချိချိဘုတမခိုင်ခအိ၊ ချူးဘု - ဆန်းဂခု၊ ဂျောရှင်းအဲဆွတ် - ခိုးဂန်း၊ မိနမိတောင်တန်းများအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ မယောဂိ - အရဖုနဲ - ဆခုခိုးဂန်း၊ တန်းရူး - အိုခုမိခဝနှင့် ယဆွတ်ဂတခဲ - ချူးရှင်း ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာည်များ၊ ချူးအိုးတောင်တန်း၊ အန်းရဲအိုးဂျော၊ ဟိဂျိရိယမခိုးဂန်း၊ မိဘုဂဝဆုအိခဲအိ၊ အွန်းတခဲ၊ တန်းရူးခိုရှိဘုခုအိခဲအိစီရင်စုဥယျာဉ်များတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |date=1 April 2014 |access-date=28 September 2017}}</ref> ==မြို့ပြဒေသများ== {{See also|နဂနိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေအလိုက် မြို့များ}} [[File:Nagano géolocalisation relief.svg|thumb|Physical map of Nagano Prefecture]] [[File:Map of Nagano Prefecture Ja.svg|thumb|Political map of Nagano Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}} {{legend0|#BFE|Village}}]] [[File:Hakubarenpou.JPG|thumb|[[Hida Mountains]] (August 2006)]] [[File:View of Nagano City from Mt. Asahiyama.jpg|thumb|right|Nagano City]] [[File:Chikuma River Yashima Bridge Nagano.jpg|thumb|Chikuma River, from Yashima Bridge, looking downstream toward Murayama Bridge, [[Nagano (city)]]]] [[File:Takashima dungeon view (4936834001).jpg|thumb|right|Suwa]] [[File:Komagane Nagano and Southern Yatsugatake Volcanic Group.jpg|thumb|right|Komagane]] [[File:Cityscapes of Matsumoto in 2014-8 No,5.JPG|thumb|right|Matsumoto]] [[File:Nozawa Onsen 01.jpg|thumb|right|[[Nozawaonsen, Nagano]]]] နဂနိခရိုင်တွင် မြို့ကြီး ၁၉ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ - {{div col}} *[[Azumino]] *[[Chikuma, Nagano|Chikuma]] *[[Chino, Nagano|Chino]] *[[Iida, Nagano|Iida]] *[[Iiyama, Nagano|Iiyama]] *[[Ina, Nagano|Ina]] *[[Komagane, Nagano|Komagane]] *[[Komoro, Nagano|Komoro]] *[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]] *[[Nagano (city)|Nagano]] (capital) *[[Nakano, Nagano|Nakano]] *[[Okaya, Nagano|Okaya]] *[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]] *[[Saku, Nagano|Saku]] *[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]] *[[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Suzaka, Nagano|Suzaka]] *[[Tōmi, Nagano|Tōmi]] *[[Ueda, Nagano|Ueda]] {{div col end}} ===မြို့ငယ်နှင့် ရွာများ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီရင် မြို့ငယ်နှင့် ရွာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {{div col}} *[[Chiisagata District, Nagano|Chiisagata District]] **[[Aoki, Nagano|Aoki]] **[[Nagawa, Nagano|Nagawa]] *[[Hanishina District, Nagano|Hanishina District]] **[[Sakaki, Nagano|Sakaki]] *[[Higashichikuma District, Nagano|Higashichikuma District]] **[[Asahi, Nagano|Asahi]] **[[Chikuhoku]] **[[Ikusaka]] **[[Omi, Nagano|Omi]] **[[Yamagata, Nagano|Yamagata]] *[[Kamiina District, Nagano|Kamiina District]] **[[Iijima, Nagano|Iijima]] **[[Minamiminowa]] **[[Minowa, Nagano|Minowa]] **[[Miyada]] **[[Nakagawa, Nagano|Nakagawa]] **[[Tatsuno, Nagano|Tatsuno]] *[[Kamiminochi District, Nagano|Kamiminochi District]] **[[Iizuna]] **[[Ogawa, Nagano|Ogawa]] **[[Shinano, Nagano|Shinano]] *[[Kamitakai District, Nagano|Kamitakai District]] **[[Obuse]] **[[Takayama, Nagano|Takayama]] *[[Kiso District, Nagano|Kiso District]] **[[Agematsu, Nagano|Agematsu]] **[[Kiso, Nagano (village)|Kiso (village)]] **[[Kiso, Nagano (town)|Kiso (town)]] **[[Nagiso, Nagano|Nagiso]] **[[Ōkuwa, Nagano|Ōkuwa]] **[[Ōtaki, Nagano|Ōtaki]] *[[Kitaazumi District, Nagano|Kitaazumi District]] **[[Hakuba, Nagano|Hakuba]] **[[Ikeda, Nagano|Ikeda]] **[[Matsukawa, Nagano (Kitaazumi)|Matsukawa]] **[[Otari, Nagano|Otari]] *[[Kitasaku District, Nagano|Kitasaku District]] **[[Karuizawa, Nagano|Karuizawa]] **[[Miyota, Nagano|Miyota]] **[[Tateshina, Nagano|Tateshina]] *[[Minamisaku District, Nagano|Minamisaku District]] **[[Kawakami, Nagano|Kawakami]] **[[Kitaaiki, Nagano|Kitaaiki]] **[[Koumi, Nagano|Koumi]] **[[Minamiaiki, Nagano|Minamiaiki]] **[[Minamimaki, Nagano|Minamimaki]] **[[Sakuho, Nagano|Sakuho]] *[[Shimoina District, Nagano|Shimoina District]] **[[Achi, Nagano|Achi]] **[[Anan, Nagano|Anan]] **[[Hiraya, Nagano|Hiraya]] **[[Matsukawa, Nagano (Shimoina)|Matsukawa]] **[[Neba, Nagano|Neba]] **[[Ōshika, Nagano|Ōshika]] **[[Shimojō, Nagano|Shimojō]] **[[Takagi, Nagano|Takagi]] **[[Takamori, Nagano|Takamori]] **[[Tenryū, Nagano|Tenryū]] **[[Toyooka, Nagano|Toyooka]] **[[Urugi, Nagano|Urugi]] **[[Yasuoka, Nagano|Yasuoka]] *[[Shimominochi District, Nagano|Shimominochi District]] **[[Sakae, Nagano|Sakae]] *[[Shimotakai District, Nagano|Shimotakai District]] **[[Kijimadaira, Nagano|Kijimadaira]] **[[Nozawaonsen, Nagano|Nozawaonsen]] **[[Yamanouchi, Nagano|Yamanouchi]] *[[Suwa District, Nagano|Suwa District]] **[[Fujimi, Nagano|Fujimi]] **[[Hara, Nagano|Hara]] **[[Shimosuwa, Nagano|Shimosuwa]] {{div col end}} ==ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ== {{main|နဂနိုခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== [[File:Nagano prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|နဂနိုခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|13=1890|14=1,146,071|15=1903|16=1,348,556|17=1913|18=1,484,205|19=1920|20=1,562,722|21=1925|22=1,629,217|23=1930|24=1,717,118|25=1935|26=1,714,000|27=1940|28=1,710,729|29=1945|30=2,121,050|31=1950|32=2,060,831|33=1955|34=2,021,292|35=1960|36=1,981,433|37=1965|38=1,958,007|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{Cite web|url=http://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>|39=1970|40=1,956,917|41=1975|42=2,017,564|43=1980|44=2,083,934|45=1985|46=2,136,927|47=1990|48=2,156,627|49=1995|50=2,193,984|51=2000|52=2,215,168|53=2005|54=2,196,114|55=2010|56=2,152,449|57=2015|58=2,099,759|59=2020|60=2,052,493|11=1880|12=1,000,414}} နဂနိုခရိုင်၏ မျှော်လင့်နိုင်သည့် လူ့သက်တမ်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမျှော်လင့်သက်တမ်းသည် အမျိုးသမီးများသည် ၈၇.၁၈ နှစ်၊ အမျိုးသားများသည် ၈၀.၈၈ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://fpcj.jp/en/useful-en/wjn-en/p=17699/|title=Nagano Prefecture has achieved the highest life expectancy in Japan, after long efforts of improving each one's lifestyle (December 9, 2013) &#124; 公益財団法人フォーリン・プレスセンター（FPCJ）|website=fpcj.jp|date=8 December 2013 }}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== === ရထားလမ်း=== *[[Central Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (west line) **[[Iida Line]] *[[East Japan Railway Company]] **[[Chūō Main Line]] (east line) **[[Hokuriku Shinkansen]] **[[Koumi Line]] **[[Ōito Line]] (from {{STN|Matsumoto|x}} to {{STN|Minami-Otari|x}}) **[[Shin'etsu Main Line]] **[[Shinonoi Line]] *[[Matsumoto Electric Railway]] **[[Kamikōchi Line]] *[[Nagano Electric Railway]] **Nagano Line *[[Shinano Railway]] **[[Shinano Railway Line]] *[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Ueda Dentetsu]] **[[Ueda Electric Railway Bessho Line|Bessho Line]] *[[West Japan Railway Company]] **Ōito Line (from Minami-Otari to {{STN|Itoigawa|x}}) {{Gallery |File:SeriesE7-F19.jpg|Hokuriku Shinkansen |File:Iida-Line 313-R101 Nakatagiri-River.jpg|Iida Line |File:Shinano-115 Kurohime.jpg|Shinano Railway |File:Nagano series1000.jpg|Nagano Electric Railway }} === ကားလမ်း=== ==== အမြန်လမ်းများ==== {{Div col}} *Chubu-jukan Expressway *Chubu-odan Expressway *[[Chuo Expressway]] *[[Joshinetsu Expressway]] *[[Nagano Expressway]] *Sanen-nanshin Expressway {{Div col end}} ==== နိုင်ငံအဆင့် အဝေးပြေးလမ်းမများ==== {{Div col}} *Route 18 *Route 19 (Nagano-Matsumoto-Shioriri-Nagiso-[[Nakatsugawa]]-[[Tajimi]]-[[Nagoya]]) *Route 20 (Matsumoto-Suwa-[[Kofu]]-[[Ōtsuki, Yamanashi|Otsuki]]-[[Hachioji]]-[[Nihonbashi]] of Tokyo) *Route 117 *Route 141 *Route 142 *Route 143 (Matsumoto-Azumino-Ueda) *Route 144 *Route 147 (Matsumoto-Omachi) *Route 148 (Omachi-[[Itoigawa]]) *Route 151 (Iida-[[Shinshiro]]-[[Toyohashi]]) *Route 152 *Route 153 (Nagoya-[[Toyota, Aichi|Toyota]]-Iida-Shioriri) *Route 158 ([[Fukui, Fukui|Fukui]]-[[Gujo]]-[[Takayama, Gifu|Takayama]]-Matsumoto) *Route 254 *Route 256 ([[Gifu, Gifu|Gifu]]-Gujo-[[Gero]]-Nakatsugawa-Nagiso-Iida) *Route 403 *Route 406 (Omachi-Hakuba-Nagano-Susaka-[[Tsumagoi]]-[[Takasaki]]) *Route 418 ([[Ono, Fukui|Ono]]-[[Seki, Gifu|Seki]]-[[Ena, Gifu|Ena]]-Iida) {{Div col end}} === လေဆိပ်များ=== ခရိုင်တွင် မဆွတ်မိုတိုလေဆိပ် ရှိသည်။ ဤလေဆိပ်သည် ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများကိုသာ ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည့် အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အနီးအနားရှိ ခရိုင်ဒေသများတွင်မူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ အအိချိခရိုင်ရှိ ချူးဘုဗဟိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်ရှိ ရှိဇုအိုခလေဆိပ်၊ တိုယမခရိင်ရှိ တိုယမလေဆိပ်၊ တိုကျိုမြို့ရှိ ဟနဲဒလေဆိပ်နှင့် နရိတအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်များကို ခရိုင်အတွင်းရှိ ခရီးသွားများသည် အသုံးပြုကြသည်။ ==ပညာရေး== ===တက္ကသိုလ်များ=== ====အများပြည်သူဆိုင်ရာ==== *[[Shinshu University]] (National) *[[Nagano College of Nursing]] (Prefectural) *[[University of Nagano|The University of Nagano]] (Prefectural) *[[Nagano University]] [Municipal (Ueda City)] *[[Tokyo University of Science, Suwa|Suwa Tokyo University of Science]] [Municipal (Chino City)] ====ပုဂ္ဂလိကပိုင်တက္ကသိုလ်များ==== *[[Matsumoto University]] (Private) *[[Matsumoto Dental University]] (Private) *[[Saku University]] (Private) *[[Seisen Jogakuin College]] (Private) ==စီးပွားရေး== နဂနိုခရိုင်တွင် ကြီးမား၍ ကျယ်ပြန့်သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ ၎င်းလုပ်ငန်များသည် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ၊ တိုင်းတာရေးစက်ပစ္စည်းများ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အစားအစာလုပ်ငန်း၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့အပေါ် အခြေခံထားသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းဂျီဒီပီသည် ယန်း ၈.၅ ထရီလီယံခန့် ရှိခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကုမ္ပဏီကြီးများဖြစ်ကြသည့် Citizen Watch, MinebeaMitsumi, Seiko Epson နှင့် Vaio တို့သည် နဂနိုခရိုင်တွင် ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများကို တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ==ခရီးသွားနေရာများ== *[[Five Mountains of Northern Shinshu]] *[[Kamikōchi]] *[[Lake Kizaki]] *[[Lake Suwa]] *[[Mount Kirigamine]] *[[Suwa-taisha]], one of the oldest shrines in Japan *[[Matsumoto Castle]], one of Japan's national treasures *One of the world's highest [[geyser]]s (40{{endash}}50 meters) in [[Suwa, Nagano|Suwa]] *[[Zenkō-ji]] temple {{Gallery |File:Zenkoji01s3200.jpg|Zenkō-ji |File:Onbasira Kiotoshi.JPG|Onbashira Festival, held once every seven years |File:Yashima04.JPG|Yashima Wetland in Kirigamine Hill |File:130608 Matsumoto Castle Matsumoto Nagano pref Japan02bs4.jpg|Matsumoto Castle |File:250426 At Utsukushigahara Nagano pref Japan15s3.jpg|Utsukushigahara Hills |File:Higashinishidateyama.JPG|Ski resort in Shiga Hills }} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Wikivoyage|Nagano (prefecture)}} *{{Commons category-inline|Nagano prefecture|Nagano Prefecture}} *[http://www.pref.nagano.lg.jp/ Nagano Prefecture Official Website] {{in lang|ja}} *[https://web.archive.org/web/20140601020159/http://www.pref.nagano.lg.jp/kokusai/government/english/index.html Nagano Prefecture Official Website] {{in lang|en}} *[http://www.go-nagano.net/ Nagano Prefecture Tourism Website] {{in lang|en}} {{coord|36|15|N|138|6|E|scale:500000|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] pt0xaxyu0z7pmlw6hgjhz3mh3kvh8h3 100 289044 1042477 1042426 2026-07-08T14:41:46Z Salai Rungtoi 22844 1042477 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=07|day=08|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] **အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]]က အီရန်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား ရရှိထားသော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်သည် ပြီးဆုံးသွားပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cn07neld8j0t (BBC)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *စစ်ကောင်စီနှင့် စစ်ကော်မရှင်လက်ထက် ပြီးခဲ့သည့် ငါးနှစ်အတွင်း တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ (EAOs) ၁၀ ဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်း၍ သဘောတူထားခဲ့သည့် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] ပြင်ဆင်ရေး အချက် ၄၃ ချက်ကို အတည်ပြုနိုင်ရန်အတွက် ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]က လွှတ်တော်သို့ စာအကြောင်းကြားလိုက်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cn07neld8j0t (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} tncmj0wg2tl3lva4pyi7l6kbjm589gb 0 289057 1042449 2026-07-08T12:13:26Z ~2026-38777-91 145376 256/စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ 1042449 wikitext text/x-wiki SoeLinမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကုမဏီပှိင်ရှင်ကဆန/နိူင်/9/191284/လဆန်အဂါသာ/5-9-1353/အိုသွေး/1991/အဂ်လိပ်သမဓရှမ်ပြည်နယ်လာရီူး gv6nfcj9us4444fb7ebm1dyf4xu54os 1 289058 1042450 2026-07-08T12:17:27Z ~2026-38777-91 145376 /* စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်လာရီူအဂ်လိပ်သမဓစိုလင်း */ အပိုင်းသစ် 1042450 wikitext text/x-wiki == စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်လာရီူအဂ်လိပ်သမဓစိုလင်း == စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးအဂ်လိပ်သမဓမန်အိုင်55လမ်ကြာအိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-38777-91|&#126;2026-38777-91]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-38777-91|talk]]) ၁၂:၁၇၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) g5fc3t65ydaqn0h1ciozpv9podiodze 3 289059 1042451 2026-07-08T12:35:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042451 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-38777-91 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၅၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 25dqbsr0gunlb4t22enfror23bwsd2c 1 289060 1042452 2026-07-08T12:36:47Z ~2026-38777-91 145376 စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာ 1042452 wikitext text/x-wiki စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးကဆန/နိူင်/9/191284/လဆန်အဂါသာ/5-9-1353/အိုသွေး/1991မန်အိုင်/55/အိမ်အမှတ်/50/စစ်တပ်ပေ/507/ [[ဖိုင်:စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲဘရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူး|ကဆန/နိူင်/9/191284/လဆန်အဂါသာ/5-9-1353/အိုသွေး/1991/စိုလင်းနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးpx|thumb|alt=မြန်မာ့နိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာ/အိမ်အမှတ်/50/507စစ်တပ်ပေ|စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်လာရီူး]] cjni57lxj8rbqz9lclnpm3serf3bei2 1042453 1042452 2026-07-08T12:42:26Z ~2026-38777-91 145376 /* စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာ/50အိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ */ အပိုင်းသစ် 1042453 wikitext text/x-wiki စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးကဆန/နိူင်/9/191284/လဆန်အဂါသာ/5-9-1353/အိုသွေး/1991မန်အိုင်/55/အိမ်အမှတ်/50/စစ်တပ်ပေ/507/ [[ဖိုင်:စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲဘရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူး|ကဆန/နိူင်/9/191284/လဆန်အဂါသာ/5-9-1353/အိုသွေး/1991/စိုလင်းနိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးpx|thumb|alt=မြန်မာ့နိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာ/အိမ်အမှတ်/50/507စစ်တပ်ပေ|စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်လာရီူး]] == စိုလင်းမောင်ခေါရာနဲ့ရင်ခုန်ရာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55လမ်ကြာ/50အိမ်အမှတ်50/507စစ်တပ်ပေ == နိူင်ငံတစ်ကာဂြိုလ်တုကုမဏီပှိင်ရှင်ရှမ်ပြည်နယ်လာရီူးမန်အိုင်55/အမ်အမှတ်အမ််််/50/507စစ်တပ်ပေ/256/ကုမဏီီ [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-38777-91|&#126;2026-38777-91]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-38777-91|talk]]) ၁၂:၄၂၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) i09y7ryf5sza7ae2uk6n59q07tfc010 3 289061 1042455 2026-07-08T13:35:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042455 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-38822-89 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၃၅၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) g71fynp3nwvp5muz3nyq7ai3r8fdeqf 0 289062 1042456 2026-07-08T13:36:19Z Naingli 144794 "== မင်းသားကြီး အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်နှင့် အနုပညာခရီး == {{Infobox person | name = အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန် | image = | caption..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042456 wikitext text/x-wiki == မင်းသားကြီး အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်နှင့် အနုပညာခရီး == {{Infobox person | name = အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန် | image = | caption = | birth_name = မောင်ခင် | birth_date = | birth_place = ဆံမြားဆိပ်ရွာ၊ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ အင်းစိန်ခရိုင် | death_date = | death_place = | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၅၀-၁၉၅၄ (ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ကာလ) | known_for = သမ္မာဇီဝကုမာရ၊ ဗန္ဓုလကေသရာဇာ | spouse = | relatives = | signature = }} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည့် မင်းသားကြီး "အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်" သည် အဆို၊ အက၊ အလှနှင့် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက် ဖော်ဆောင်မှုတို့၌ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ဖြတ်သန်းမှုများသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်၏ ရွှေခေတ်ကို ထင်ဟပ်စေသည့် မှတ်တမ်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာ အစပျိုးခြင်း မင်းသားကြီး အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ အမည်ရင်းမှာ မောင်ခင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အင်းစိန်ခရိုင်၊ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ ဆံမြားဆိပ်ရွာ၌ တောင်သူကြီး ဦးစံထွန်းနှင့် ဒေါ်ငွေတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာသွေးပါသူ မောင်ခင်သည် ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် ရွာဦးကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားရင်း သဘင်ဝါသနာကို စတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကျောင်းအလှူ၊ အရပ်အလှူတို့တွင် အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်ဝိုင်းများနှင့်အတူ ပါဝင်ကပြခြင်းဖြင့် အနုပညာအရည်အသွေးကို စတင်ပျိုးထောင်ခဲ့ပြီး၊ ကလေးဇာတ်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် စတင်ခြေလှမ်းခဲ့သည်။ အမည်နာမ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ဆရာသမားများ၏ ပဲ့ပြင်မှု ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် မင်းသား စကောက်ကျော်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာမှ သူ၏ဘဝလမ်းကြောင်း ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ဆရာဖြစ်သူ စကောက်ကျော်လှိုင်က သူ့အား “စက္ကင်းအောင်မောင်း” ဟူသော အမည်ကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီး အကပညာနှင့် သဘင်ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ နောင်တွင် ရွှေတောင်မြို့မှ ဇာတ်ဝါသနာအိုး သူဌေးကြီး ဦးလူကလေးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာမှတဆင့် စာရေးဆရာကြီး ဦးစံခို၊ ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါတို့နှင့် ဆက်လက်ဆုံတွေ့ရပြန်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက စက္ကင်းအောင်မောင်းဟူသော အမည်ကို ပယ်ဖျက်၍ “အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်” ဟူသော ဘွဲ့နာမဖြင့် သမုတ်ပေးခဲ့ကြသည်။ ဤအမည်ဖြင့်ပင် သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ ထက်အောက်တစ်နံတစ်လျား၌ ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ == ဇာတ်ပိုင်ရှင်ဘဝနှင့် အနုပညာစွမ်းဆောင်မှု == ၁၅ နှစ်တိုင်တိုင် ဇာတ်ပေါင်းစုံတွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်ဇာတ်တွင် မင်းသမီးကောင်းများစွာနှင့် လက်တွဲကပြခဲ့သော်လည်း၊ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ကြည်ကြည်ဌေး၏အစ်မဖြစ်သူ မခင်ညိုညိုမှာမူ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် မခွဲမခွာတွဲဖက်ကာ ရှေ့ပိုင်းရော နောက်ပိုင်းပါ အကောင်းဆုံး ဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာအစွမ်းအစမှာ အဆို၊ အကတို့၌ သာမက ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ကွက်ကို ပရိသတ်နှင့် ထပ်တူကျအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်မှုတွင် အထူးထင်ရှားသည်။ “သမ္မာဇီဝကုမာရ” နှင့် “ဗန္ဓုလကေသရာဇာ” ဇာတ်ထုပ်များသည် သူ၏ အနိုင်နင်းဆုံး ဇာတ်လမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဇာတ်ပို့ဇာတ်လမ်းများတွင် နဖူးကို လက်ဝါးဖြင့်ရိုက်၍ လွမ်းဆွတ်ဖွယ်ရာ သရုပ်ဖော်သည့်အခါ ပရိသတ်များမှာ မျက်ရည်ဆည်မရအောင် ခံစားရသည်အထိ အစွမ်းပြနိုင်ခဲ့သည်။ == နောက်ဆုံးကာလနှင့် သြဇာလွှမ်းမိုးမှု == ၁၉၅၃-၁၉၅၄ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင် အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်သည် ဆရာရင်းဖြစ်သူ စကောက်ဦးကျော်လှိုင်၊ စာရေးဆရာကြီး ဦးစံခိုတို့အပြင် ဦးချစ်စရာနှင့် ဦးပြေသိန်းတို့ကဲ့သို့သော ပညာရှင်ကြီးများကိုပါ အတိုင်ပင်ခံအဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ သူ၏ အနုပညာအပေါ်ထားရှိသည့် ရိုသေလေးစားမှုနှင့် အနုပညာကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် တည်ဆောက်လိုသည့် စိတ်စေတနာကို ဖော်ပြနေသည်။ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်သည် မြန်မာ့သဘင်လောက၌ အစဉ်အလာကောင်းများကို ချမှတ်ပေးခဲ့ပြီး ပရိသတ်၏ အချစ်တော်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ထူးချွန်သော မင်းသားကြီးတစ်ပါး ဖြစ်ပါတော့သည်။ 88lmrdznxe7yk7y054ce3mh9m4q1yeu 1042457 1042456 2026-07-08T13:36:39Z Naingli 144794 1042457 wikitext text/x-wiki == မင်းသားကြီး အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်နှင့် အနုပညာခရီး == {{Infobox person | name = အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန် | image = | caption = | birth_name = မောင်ခင် | birth_date = | birth_place = ဆံမြားဆိပ်ရွာ၊ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ အင်းစိန်ခရိုင် | death_date = | death_place = | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = ၁၉၅၀-၁၉၅၄ (ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ကာလ) | known_for = သမ္မာဇီဝကုမာရ၊ ဗန္ဓုလကေသရာဇာ | spouse = | relatives = | signature = }} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည့် မင်းသားကြီး "အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်" သည် အဆို၊ အက၊ အလှနှင့် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက် ဖော်ဆောင်မှုတို့၌ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ဖြတ်သန်းမှုများသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်၏ ရွှေခေတ်ကို ထင်ဟပ်စေသည့် မှတ်တမ်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာ အစပျိုးခြင်း မင်းသားကြီး အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်၏ အမည်ရင်းမှာ မောင်ခင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အင်းစိန်ခရိုင်၊ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ ဆံမြားဆိပ်ရွာ၌ တောင်သူကြီး ဦးစံထွန်းနှင့် ဒေါ်ငွေတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာသွေးပါသူ မောင်ခင်သည် ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် ရွာဦးကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားရင်း သဘင်ဝါသနာကို စတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကျောင်းအလှူ၊ အရပ်အလှူတို့တွင် အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်ဝိုင်းများနှင့်အတူ ပါဝင်ကပြခြင်းဖြင့် အနုပညာအရည်အသွေးကို စတင်ပျိုးထောင်ခဲ့ပြီး၊ ကလေးဇာတ်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် စတင်ခြေလှမ်းခဲ့သည်။ အမည်နာမ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ဆရာသမားများ၏ ပဲ့ပြင်မှု ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် မင်းသား စကောက်ကျော်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာမှ သူ၏ဘဝလမ်းကြောင်း ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ ဆရာဖြစ်သူ စကောက်ကျော်လှိုင်က သူ့အား “စက္ကင်းအောင်မောင်း” ဟူသော အမည်ကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီး အကပညာနှင့် သဘင်ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ နောင်တွင် ရွှေတောင်မြို့မှ ဇာတ်ဝါသနာအိုး သူဌေးကြီး ဦးလူကလေးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာမှတဆင့် စာရေးဆရာကြီး ဦးစံခို၊ ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါတို့နှင့် ဆက်လက်ဆုံတွေ့ရပြန်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက စက္ကင်းအောင်မောင်းဟူသော အမည်ကို ပယ်ဖျက်၍ “အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်” ဟူသော ဘွဲ့နာမဖြင့် သမုတ်ပေးခဲ့ကြသည်။ ဤအမည်ဖြင့်ပင် သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ ထက်အောက်တစ်နံတစ်လျား၌ ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ == ဇာတ်ပိုင်ရှင်ဘဝနှင့် အနုပညာစွမ်းဆောင်မှု == ၁၅ နှစ်တိုင်တိုင် ဇာတ်ပေါင်းစုံတွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်ဇာတ်တွင် မင်းသမီးကောင်းများစွာနှင့် လက်တွဲကပြခဲ့သော်လည်း၊ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ကြည်ကြည်ဌေး၏အစ်မဖြစ်သူ မခင်ညိုညိုမှာမူ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် မခွဲမခွာတွဲဖက်ကာ ရှေ့ပိုင်းရော နောက်ပိုင်းပါ အကောင်းဆုံး ဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာအစွမ်းအစမှာ အဆို၊ အကတို့၌ သာမက ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ကွက်ကို ပရိသတ်နှင့် ထပ်တူကျအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်မှုတွင် အထူးထင်ရှားသည်။ “သမ္မာဇီဝကုမာရ” နှင့် “ဗန္ဓုလကေသရာဇာ” ဇာတ်ထုပ်များသည် သူ၏ အနိုင်နင်းဆုံး ဇာတ်လမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဇာတ်ပို့ဇာတ်လမ်းများတွင် နဖူးကို လက်ဝါးဖြင့်ရိုက်၍ လွမ်းဆွတ်ဖွယ်ရာ သရုပ်ဖော်သည့်အခါ ပရိသတ်များမှာ မျက်ရည်ဆည်မရအောင် ခံစားရသည်အထိ အစွမ်းပြနိုင်ခဲ့သည်။ == နောက်ဆုံးကာလနှင့် သြဇာလွှမ်းမိုးမှု == ၁၉၅၃-၁၉၅၄ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင် အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်သည် ဆရာရင်းဖြစ်သူ စကောက်ဦးကျော်လှိုင်၊ စာရေးဆရာကြီး ဦးစံခိုတို့အပြင် ဦးချစ်စရာနှင့် ဦးပြေသိန်းတို့ကဲ့သို့သော ပညာရှင်ကြီးများကိုပါ အတိုင်ပင်ခံအဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ သူ၏ အနုပညာအပေါ်ထားရှိသည့် ရိုသေလေးစားမှုနှင့် အနုပညာကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် တည်ဆောက်လိုသည့် စိတ်စေတနာကို ဖော်ပြနေသည်။ အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်သည် မြန်မာ့သဘင်လောက၌ အစဉ်အလာကောင်းများကို ချမှတ်ပေးခဲ့ပြီး ပရိသတ်၏ အချစ်တော်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည့် ထူးချွန်သော မင်းသားကြီးတစ်ပါး ဖြစ်ပါတော့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 7x1lctk5s83639njwdt5vys6wtijh3b 0 289063 1042458 2026-07-08T13:42:51Z Naingli 144794 "== သဘင်ပညာရှင် မင်းသားကြီး စကောက်ကျော်လှိုင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်း == {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ မင်းသားကြီး စကောက်ကျော်လှိုင်၏ ကိုယ်ရေး..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042458 wikitext text/x-wiki == သဘင်ပညာရှင် မင်းသားကြီး စကောက်ကျော်လှိုင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်း == {| class="wikitable" style="width:100%;" |+ မင်းသားကြီး စကောက်ကျော်လှိုင်၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ! အမျိုးအစား ! အသေးစိတ်အချက်အလက် |- | '''အမည်ရင်း''' | မောင်လှိုင် |- | '''ထင်ရှားသောနာမည်''' | စကောက်ကျော်လှိုင် |- | '''မိဘများ''' | ဦးကျော်ဒွန်း၊ ဒေါ်ခင်ခင် (မော်လမြိုင်မြို့၊ ကုန်သည်ကြီးများ) |- | '''အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း''' | သဘင်ပညာရှင် (မင်းသားကြီး) |- | '''ဆရာများ''' | ဆရာလျှမ်းကြီး၊ လှံဆရာခင်၊ မန္တလေးမင်းသား ကိုကျော်အုံးကြီး |- | '''ထူးခြားသည့်အနုပညာ''' | စကောက်ကြိုးကွင်း အကအမျိုးမျိုး |- | '''ဇနီး''' | ဘားမားဒေးမကျင်မြိုင် (မင်းသမီး) |- | '''မှတ်သားဖွယ်ရာ''' | ၁၉၅၃-၅၄ သဘင်ရာသီ၊ [[အောင်လံတော် ခင်စိန်|အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်]]ဇာတ်၌ မင်းသားကြီးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ခြင်း |} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထူးခြားသော အနုပညာဟန်ချက်၊ ပြောင်မြောက်သော ကကွက်များနှင့်အတူ လူထု၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို ခံယူခဲ့ရသည့် မင်းသားကြီး စကောက်ကျော်လှိုင်သည် သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူမဟုတ်ဘဲ မိမိ၏ ဝါသနာနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုဖြင့် ထိပ်တန်းမင်းသားတစ်လက်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == မူလဇာစ်မြစ်နှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်း == မင်းသားကြီး စကောက်ကျော်လှိုင်၏ ငယ်နာမည်မှာ မောင်လှိုင် ဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့မှ ကုန်သည်ကြီး ဦးကျော်ဒွန်းနှင့် ဒေါ်ခင်ခင်တို့၏ သားရတနာဖြစ်ပြီး၊ မူလက မိရိုးဖလာ ကုန်သည်လုပ်ငန်းကိုသာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ကံကြမ္မာ၏ ဖန်တီးမှုနှင့်အတူ ဒေသတွင်း ကျင်းပသည့် အရပ်ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ပါဝင်ကပြရင်း အနုပညာအပေါ် နက်ရှိုင်းစွာ စွဲလမ်းလာခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာခရီးလမ်းသည် ကိုကျင်ခဲ၏ဖခင်ဖြစ်သူ ဆရာလျှမ်းကြီးထံတွင် သဘင်ပညာများကို စတင်ဆည်းပူးခြင်းမှ အစပြုခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် သဘင်ပညာ၏ အခြေခံများကို ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက်၊ ထင်ရှားသော မင်းသားကြီးများဖြစ်ကြသည့် လှံဆရာခင်နှင့် မန္တလေးမင်းသား ကိုကျော်အုံးကြီးတို့၏ တပည့်အဖြစ် သဘင်ပညာရပ်များကို ဆက်လက်သင်ယူလေ့လာခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် အနုပညာ အမွေအနှစ်များကို ပိုင်နိုင်စွာ ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ခေါင်းဆောင်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == "စကောက်ကျော်လှိုင်" ဟူသော အမည်တွင်လာပုံ == မင်းသားကြီးသည် ပုသိမ်၊ ဟင်္သာတနှင့် မော်လမြိုင်မြို့နယ်များသို့ လှည့်လည်ကပြစဉ်ကာလတွင် အလွန်ထူးခြားပြီး ကျွမ်းကျင်လှပသော "စကောက်ကြိုးကွင်း" အကအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ကပြနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကကွက်များမှာ သူ၏ အမှတ်သညာဖြစ်လာပြီး ပရိသတ်များ၏ အားပေးမှုကို အထူးရရှိခဲ့ရာမှ “စကောက်ကျော်လှိုင်” ဟူသော ဂုဏ်ပြုအမည်နာမဖြင့် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == အနုပညာသက်တမ်းနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == စကောက်ကျော်လှိုင်သည် အသက် (၁၈) နှစ် အရွယ်မှ စတင်၍ အသက် (၃၈) နှစ်အရွယ်အထိ သဘင်လောကတွင် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် မင်းသမီး ဘားမားဒေးမကျင်မြိုင်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာခရီးစဉ်တွင် ထူးခြားသောမှတ်တိုင်တစ်ခုအဖြစ် ၁၉၅၃-၁၉၅၄ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင် အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်ဇာတ်၌ မင်းသားကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့သည့် အဖြစ်အပျက်မှာ သဘင်သမိုင်းတွင် အမှတ်တရ ကျန်ရှိခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 7qp4ml39vyut07uvnvlp5xhftmcdb0d 0 289064 1042460 2026-07-08T13:45:45Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1328842154|Sam Sen Nok Subdistrict]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042460 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = ဆမ်ဆင်နောက် | native_name = สามเสนนอก | settlement_type = [[ခဝဲန်]] | motto = | image_skyline = | image_caption = | image_map = Khwaeng 101704.png | map_caption = Location in [[Huai Khwang District]] <!-- Location ------------------>| subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Thailand}} | subdivision_type2 = [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name2 = [[ဘန်ကောက်]] | subdivision_type3 = [[အမ်ဖော|ခတ်]] | subdivision_name3 = [[TIS 1099]] | established_title = | established_date = <!-- Area ---------------------> | area_total_km2 = 4.283 | area_footnotes = <ref>กองยุทธศาสตร์บริหารจัดการ. สํานักยุทธศาสตร์และประเมินผล. กรุงเทพมหานคร. "จำนวนประชากร พื้นที่ ความหนาแน่น จำนวนบ้าน จำแนกตามแขวง ในเขตกรุงเทพมหานคร 2563." [https://webportal.bangkok.go.th/upload/user/00000130/BMA_STATISTICS%202563/ebook%2063.pdf ''สถิติกรุงเทพมหานครประจำปี 2563.'']</ref> | area_water_km2 = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2019 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 38,010 | population_density_km2 = <!-- General information ---------------> | timezone1 = [[Indochina Time|ICT]] | elevation_footnotes = | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = Postal code | postal_code = {{#property:P281}} | area_code = | website = | footnotes = }} <references /> '''ဆမ်ဆင်နောက်''' ( {{Langx|th|สามเสนนอก}}) သည် ဘန်ကောက် ၊ ဟွိုင်ခဝမ်ခရိုင်ရှိ ''ခဝဲန်''(ခရိုင်ခွဲ) ဖြစ်ပါသည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၃၈,၀၁၀ဦး ရှိပါသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကိုက်ညီသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဟွိုင်ခဝမ်ခရိုင်]] [[ကဏ္ဍ:ဘန်ကောက်ရှိ ခရိုင်ခွဲများ]] 3qndbgesgafvbdis7kpmdlsyue9pa7w 0 289065 1042461 2026-07-08T13:47:57Z Naingli 144794 "== မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းမှ ထင်ရှားသော ကြယ်ပွင့် - မင်းသားကြီး စိန်လှိုင်ဗိုလ် == {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | စိန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042461 wikitext text/x-wiki == မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းမှ ထင်ရှားသော ကြယ်ပွင့် - မင်းသားကြီး စိန်လှိုင်ဗိုလ် == {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | စိန်လှိုင်ဗိုလ် |- ! အမည်ရင်း | မောင်လှမောင် |- ! ဖွားမြင်ရာ | ဇရပ်လှရွာ၊ ရေကြည်မြို့နယ် |- ! မိဘအမည် | ဦးဖိုးသိန်း၊ ဒေါ်သက်မေ |- ! အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း | သဘင်ပညာရှင် (မင်းသား) |- ! ကျော်ကြားသည့်အမည် | စိန်လှိုင်ဗိုလ်၊ ဗစ်ထရီစိန်ဝင်းမောင် |- ! ဇာတ်အဖွဲ့ | စိန်လှိုင်ဗိုလ်သဘင်အဖွဲ့ |- ! ထင်ရှားသည့်နေရာ | မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ |} မြန်မာ့သဘင်လောက၌ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ထိုးဖောက်ကျော်ကြားခဲ့သည့် မင်းသားကြီး စိန်လှိုင်ဗိုလ် (အမည်ရင်း - မောင်လှမောင်) သည် အနုပညာလောကတွင် ပင်ကိုယ်အရည်အချင်းနှင့် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတို့ဖြင့် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်း == ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေကြည်မြို့နယ်၊ ဇရပ်လှရွာတွင် ဦးဖိုးသိန်းနှင့် ဒေါ်သက်မေတို့၏ ဆဋ္ဌမမြောက်သားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက သဘင်ပညာကို လွန်စွာဝါသနာထက်သန်သူဖြစ်သည့်အလျောက်၊ အရွယ်မရောက်မီ ကာလကပင် သဘင်ပညာရှင်တို့ထံတွင် အနွံတာခံကာ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက အနုပညာလောက၏ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲမှုများကို အန်တုရင်း ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ယူခဲ့ရသည်။ == ဘဝ၏ အလှည့်အပြောင်းနှင့် အမည်နာမခံယူခြင်း == အစပိုင်းတွင် အနုပညာလောက၌ ခြေကုပ်ရရန် ခက်ခဲခဲ့ပြီး နာမည်မထင်ရှားခဲ့သော်လည်း၊ ကျုံပျော်မြို့နယ်၊ ဝက်ချောင်းရွာမှ ဇာတ်ထောင်ဦးသာလှိုင်နှင့် ဒေါ်စိန်တို့နှင့် ဆုံတွေ့ချိန်တွင် မောင်လှမောင်၏ ကံဇာတာမှာ တောက်ပလာခဲ့သည်။ ဦးသာလှိုင်နှင့် ဒေါ်စိန်တို့က မောင်လှမောင်အား ကိတ္တိမသားအဖြစ် မွေးစားခဲ့ပြီး ဇာတ်အဖွဲ့အတွက် လိုအပ်သော ပစ္စည်းကိရိယာ အစုံအလင်ဖြင့် ပံ့ပိုးပေးကာ ဇာတ်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ မင်းသားအဖြစ် စတင်ရပ်တည်ချိန်တွင် မိဘနှစ်ပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့သောအားဖြင့် ဖခင်၏အမည်မှ “လှိုင်” နှင့် မိခင်၏အမည်မှ “စိန်” တို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ “စိန်လှိုင်ဗိုလ်” ဟု အမည်ခံယူခဲ့သည်။ ဤအမည်နာမသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီးတောက်လောင်သည့် ကာလတိုင်အောင် နယ်ပယ်အသီးသီး၌ အလွန်ပင် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ == စစ်ကာလနှင့် အနုပညာခရီးစဉ် == မိဘနှစ်ပါး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ဒေါ်ကြည်အောင်၏ သဘင်အဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ “ဗစ်ထရီစိန်ဝင်းမောင်” အမည်ဖြင့် စခန်းထခဲ့သော်လည်း စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ရွှေတောင်မော်ဒေသတွင် စစ်ပြေးအဖြစ် ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် အနုပညာကို မြတ်နိုးသည့်စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ဂျပန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလတွင် ဇာတ်အဖွဲ့ကို ပြန်လည်စုစည်းကာ ငါးသိုင်းချောင်း၊ လေးမျက်နှာ၊ ဘုတ်ချောင်းနှင့် မဲဇလီဒေသတစ်ဝိုက်တွင် အနုပညာဖျော်ဖြေမှုများဖြင့် ပြန်လည်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ == အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခြင်း == စစ်ပြီးခေတ်တွင် စိန်လှိုင်ဗိုလ်သည် အနုပညာလုပ်ငန်းများကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သည်။ ခေတ်နှင့်အညီ ပြည့်စုံသော ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ အနုပညာရှင်ပေါင်း (၇၀) ကျော်တို့ဖြင့် ဇာတ်အဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတစ်ခွင် လှည့်လည်ကာ ပရိသတ်အား ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာအောင် အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာဖြင့် သဘင်လောကတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် ကိုယ်ပိုင်အရိပ်အယောင် ထားရစ်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စိန်လှိုင်ဗိုလ်၏ အနုပညာဘဝသည် တကယ့်လက်တွေ့ဘဝ၏ အခက်အခဲများကို ကျော်ဖြတ်ရင်း ရိုးသားစွာ ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့မှု၏ နမူနာပြဖြစ်သလို၊ အနုပညာအပေါ် ထားရှိသည့် သစ္စာတရားနှင့် ဇွဲလုံ့လတို့၏ ရလဒ်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) l3erfnjna7j60trocqndj7l7o8bk2lp 0 289066 1042462 2026-07-08T13:51:44Z Naingli 144794 "== မင်းသားကြီး စိန်အောင်ကျော်၏ ထူးခြားသောဘဝဇာတ်ကြောင်းနှင့် သဘင်အနုပညာခရီး == {{Infobox person | name = စိန်အောင်ကျော် | image = | caption = | birth_name..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042462 wikitext text/x-wiki == မင်းသားကြီး စိန်အောင်ကျော်၏ ထူးခြားသောဘဝဇာတ်ကြောင်းနှင့် သဘင်အနုပညာခရီး == {{Infobox person | name = စိန်အောင်ကျော် | image = | caption = | birth_name = ကိုပါ | birth_date = | birth_place = ရွှေကျင်မြို့၊ မန်ကျည်းတန်းရပ် | death_date = | death_place = | occupation = သဘင်မင်းသား | years_active = | spouse = | relatives = ဦးဖိုးထူး (အဘိုး)၊ ဗိုလ်ကေသင် (ဖခင်)၊ ဒေါ်ပုစိန် (မိခင်) | awards = }} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထူးချွန်ထက်မြက်သော အနုပညာရှင်များစွာရှိသည့်အနက် မင်းသားကြီး စိန်အောင်ကျော်သည် သွေးရင်းသားရင်း အနုပညာမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာကာ မိမိ၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှုဖြင့် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိလာသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏ဘဝအစ၊ ကြီးပြင်းလာပုံနှင့် အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ရောက်ရှိလာပုံမှာ အလွန်ပင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလှသည်။ == မျိုးရိုးနှင့် ငယ်ဘဝ == စိန်အောင်ကျော်သည် သဘင်သည်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်။ သူ၏ ဖခင်မှာ ရွှေကျင်မြို့မှ ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးဖိုးထူး၏သား ဗိုလ်ကေသင် ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ကေသင်သည် ဆိုင်းဝိုင်းပညာတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးအဖြစ် လူသိများသည်။ ဗိုလ်ကေသင်နှင့် ဒေါ်ပုစိန်တို့သည် ရွှေကျင်မြို့၊ မန်ကျည်းတန်းရပ်တွင် နေထိုင်ကြရင်း သားဦးရတနာ “ကိုပါ” ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ နောင်တွင် “ကိုပါ” သည် သဘင်လောက၏ ကြယ်ပွင့်တစ်ပွင့်ဖြစ်လာမည့် မင်းသားကြီး စိန်အောင်ကျော်ပင် ဖြစ်သည်။ == ပညာသင်ကြားခြင်းနှင့် ဝါသနာ == ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာဝါသနာ အစပျိုးခဲ့သူဖြစ်သည့် ကိုပါသည် အသက်ကိုးနှစ်အရွယ်တွင် ပြွန်တန်ဆာမြို့၊ အေးရွာတောင်ကျောင်း ဆရာတော်ထံ၌ သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သွေးသားထဲတွင် ကိန်းအောင်းနေသော အနုပညာစိတ်ဓာတ်သည် ဝတ်ရုံဝါတို့ဖြင့် မတားဆီးနိုင်ခဲ့ပေ။ သာမဏေဘဝတွင် ကြာရှည်မနေနိုင်ဘဲ မိဘများ၏ နယ်လှည့်အနုပညာခရီးစဉ်များတွင် အတူလိုက်ပါရင်း သဘင်ပညာရပ်များကို စူးစမ်းလေ့လာခဲ့သည်။ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်သို့ ရောက်ရှိတိုင်းလည်း ထိုဒေသအသီးသီးရှိ သဘင်ပညာရှင်များကို ဆရာတင်ကာ ပညာရပ်များကို အပတ်တကုတ် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ == အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှု == သူ၏ အနုပညာခရီးလမ်းတွင် အရေးကြီးဆုံးသော အလှည့်အပြောင်းမှာ ဆိုင်းဆရာ ဝိုင်းတော်တီး ဦးစိန်နွဲ့နှင့် တွေ့ဆုံခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဦးစိန်နွဲ့သည် ကိုပါ၏ အနုပညာအရည်အသွေးကို မြင်တွေ့သိရှိပြီး “စိန်အောင်ကျော်” ဟူသော အမည်နာမဖြင့် ပြည်သူ့ရှေ့မှောက်သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် စင်တင်ပေးခဲ့သည်။ အမည်ကောင်းရရှိရုံသာမက စိန်အောင်ကျော်ကိုယ်တိုင်ကလည်း မိမိ၏ အနုပညာကို အသက်သွင်းရန် ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ စိတ်ရောကိုယ်ပါ နှစ်မြှုပ်မှုတို့ကြောင့် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုဖြင့် လျင်မြန်စွာပင် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် စိန်အောင်ကျော်သည် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် မင်းသားကြီးအဖြစ် အခိုင်အမာ နေရာယူကာ ဂုဏ်သတင်းကျော်ဇောလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 7pznimn9ahndzyhltj11dvhsg5yhl68 0 289067 1042463 2026-07-08T13:56:45Z Naingli 144794 "== ဇာတ်မင်းသားကြီး အုန်းမှုတ်စိန်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်းချုပ် == {{Infobox person | name = အုန်းမှုတ်စိန် | image = | caption = | birth_name = မောင်တင်ရ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042463 wikitext text/x-wiki == ဇာတ်မင်းသားကြီး အုန်းမှုတ်စိန်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်းချုပ် == {{Infobox person | name = အုန်းမှုတ်စိန် | image = | caption = | birth_name = မောင်တင်ရွှေ | birth_date = ၁၂၉၄ ခုနှစ် | birth_place = ဇာသပြင်ကျေးရွာ၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = ဇာတ်မင်းသား | years_active = | spouse = ဒေါ်စောလှ (၁၃၁၄–၁၃၂၄) <br> ခင်ညွန့်ဝေ | children = မစိုးစိုးမာ၊ မနိုင်နိုင်ရွှေစည် (ဒုတိယအိမ်ထောင်မှ) | awards = နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ဂေါပကအဖွဲ့ ရွှေတံဆိပ်ဆု | notable_works = မောရစကြာ (ဒေါင်းအော်ပရာ) | signature = | website = }} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထူးခြားသော အနုပညာဟန်များနှင့် ပရိသတ်အသည်းနှလုံးကို ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည့် ဇာတ်မင်းသားကြီး အုန်းမှုတ်စိန်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းမှာ အနုပညာကို အသက်သွင်းခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ ကြိုးပမ်းမှုမှတ်တိုင်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ == မွေးဖွားခြင်းနှင့် ငယ်ဘဝ == အမည်ရင်း မောင်တင်ရွှေ ဖြစ်သူ အုန်းမှုတ်စိန်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၄ ခုနှစ်တွင် ဖခင် ဦးထွန်းအေးနှင့် မိခင် ဒေါ်မူတို့မှ ဇာသပြင်ကျေးရွာ အရှေ့ဘက်ကမ်း၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာကို ဝါသနာထုံခဲ့ပြီး၊ ကလေးဘဝ ကစားခုန်စားရာတွင် အုန်းမှုတ်ခွက်များကို ဗုံအဖြစ် တီထွင်တီးခတ်ကပြလေ့ရှိရာမှ "အုန်းမှုတ်စိန်" ဟူသော အမည်နာမတွင်ရစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == အနုပညာခြေလှမ်းနှင့် သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း == အနုပညာကို အလွန်အမင်း ဝါသနာပါသူဖြစ်သည့်အတွက် အလှူပွဲ၊ ဘုရားပွဲများတွင် မပျက်မကွက် လိုက်လံကပြလေ့ရှိသည်။ ထိုသို့ ကြိုးပမ်းကပြမှုကြောင့် ရှစ်နှစ်သားအရွယ်တွင်ပင် ဇာသပြင်ကျေးရွာ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ဂေါပကအဖွဲ့၏ ရွှေတံဆိပ်ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကော့ကရိတ်မြို့ရှိ ဦးပါ၏တီးဝိုင်းသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်တွဲကပြရင်း သဘင်နယ်ပယ်သို့ လမ်းကြောင်းပွင့်လာခဲ့သည်။ == အနုပညာစွမ်းရည်နှင့် ထူးချွန်မှုများ == မင်းသားကြီး အုန်းမှုတ်စိန်သည် ဘက်စုံထူးချွန်သော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဂီတပိုင်း: မယ်ဒလင်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ တီးခတ်နိုင်ရုံသာမက ကိုယ်ပိုင်တေးသီချင်းများကိုပါ ရေးစပ်သီကုံးနိုင်စွမ်း ရှိသည်။ သရုပ်ဆောင်ပိုင်း: ပြဇာတ်၊ အော်ပရာနှင့် နောက်ပိုင်းအမျိုးအစားအားလုံးတွင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ အကအခုန်ပိုင်း: ကျွမ်းထိုးခြင်းစသည့် ခက်ခဲသော အခုန်အပျံများကို အလွန်ပိုင်နိုင်သည်။ "မောရစကြာ" အမည်ရှိ ဒေါင်းအော်ပရာအကဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ == အမည်နာမနှင့် ပရိသတ်၏ အသိအမှတ်ပြုမှု == အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် တက်လူရွှေမင်းသား၊ နဂရာမောင်တင်စိန်၊ ရွှေနန်းတင်၊ တက်ခေတ်တင်ရွှေ စသည့် အမည်နာမအမျိုးမျိုးဖြင့် ခံယူကပြခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်များမှာမူ ငယ်စဉ်ကတည်းက ချစ်ခင်စွာ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည့် "အုန်းမှုတ်စိန်" ဟူသော အမည်ကိုသာ စွဲလမ်းနှစ်သက်ခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ ပရိသတ်၏ အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် ချစ်ခင်မှုကို အနုပညာရှင်တစ်ဦး ရရှိထားခြင်း၏ အထောက်အထားပင် ဖြစ်သည်။ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝတွင် ၁၃၁၄ ခုနှစ်၌ ကျိုက်မရောသူ ဒေါ်စောလှနှင့် ဖူးစာဆုံခဲ့ပြီး သားသမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၁၃၂၄ ခုနှစ်တွင် ဇနီးဖြစ်သူနှင့် ကွေကွင်းခဲ့ပြီးနောက် ရှစ်နှစ်အကြာတွင် မင်းသမီးခင်ညွန့်ဝေနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ ဒုတိယအိမ်ထောင်တွင် သမီးနှစ်ဦးဖြစ်သည့် မစိုးစိုးမာနှင့် မနိုင်နိုင်ရွှေစည်တို့ကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ == သဘင်လောကသို့ အကျိုးပြုခြင်း == ဇာတ်မင်းသားကြီး အုန်းမှုတ်စိန်သည် အနုပညာကပြခြင်းသက်သက်သာမက သဘင်လောက တိုးတက်ရေးအတွက် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကရင်ပြည်နယ် သဘင်အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သလို မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု အဆိုအကပြိုင်ပွဲများတွင်လည်း အကဲဖြတ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် မျိုးဆက်သစ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) tc6srald5chjames4riut0j11z8zafs 0 289068 1042464 2026-07-08T14:08:08Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1347408574|Kham Ta Kla district]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042464 wikitext text/x-wiki '''ခမ်တာကလာ''' ( {{Langx|th|คำตากล้า}}; {{Langx|tts|คำตากล้า}})သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ စကွန်နခွန်ပြည်နယ်၏ မြောက်ပိုင်းရှိ ခရိုင် ( ''[[အမ်ဖေါ|အမ်ဖိုး]]'' ) တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ == ပထဝီဝင် == အိမ်နီးချင်းခရိုင်များမှာ (အရှေ့တောင်ဘက်မှ စတင်၍ နာရီလက်တံလှည့်ဦးတည်ချက်အတိုင်း) စကွန်နခွန်ပြည်နယ်ရှိ အကတ် အမ်နွိုင် (Akat Amnuai)၊ ဝါနွန် နိဝပ် (Wanon Niwat) နှင့် ဘန် မူအန် (Ban Muang) ခရိုင်များ၊ ဘွန်းကန်ပြည်နယ်ရှိ ဖွန် ချာရွန် (Phon Charoen) နှင့် ဆေကာ (Seka) ခရိုင်များဖြစ်ကြသည်။ == သမိုင်း == ခရိုင်ငယ် ( ''[[အမ်ဖေါ|ကင်အမ်ဖော]]'')ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ခမ်တာကလာ (Kham Ta Kala)၊ နောင်ဘူဆင် (Nong Bua Sim)နှင့် နာတဲ (Na Tae)ဟူ၍ ''မြို့နယ်'' သုံးခုကို ဝနွန်နီဝပ်ခရိုင်မှ ခွဲထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |date=September 14, 1976 |script-title=th:ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอวานรนิวาส จังหวัดสกลนคร ตั้งเป็นกิ่งอำเภอคำตากล้า |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2519/D/110/2461.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=93 |issue=110 ง |pages=2461 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120427181302/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2519/D/110/2461.PDF |archive-date=April 27, 2012}}</ref> ၎င်းကို ၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်အပြည့်အစုံအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည် <ref>{{Cite journal |date=July 13, 1981 |script-title=th:พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอหนองใหญ่ อำเภอบ่อไร่ อำเภอพรหมคีรี อำเภอนาบอน อำเภอบางสะพานน้อย อำเภอนาดี อำเภอกงหรา อำเภอวังทรายพูน อำเภอธารโต อำเภอคำตากล้า อำเภอศรีนคร อำเภอด่านช้าง อำเภอพรเจริญ อำเภอวังสามหมอ และอำเภอลานสัก พ.ศ. ๒๕๒๔ |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2524/A/115/7.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=98 |issue=115 ก Special<!--ฉบับพิเศษ--> |pages=7–10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930184012/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2524/A/115/7.PDF |archive-date=September 30, 2007}}</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == ခရိုင်ကို ခရိုင်ခွဲလေးခု ( ''[[တမ်ဘွန်]]'' ) အဖြစ် ပိုင်းခြားထားပြီး ရွာ ၅၇ ရွာ ( ''[[မူးဘန်|မူဘန်]]'' ) အဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ ခမ်တာကလာသည် ခမ်တာကလာ ''မြို့နယ်''၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို လွှမ်းခြုံထားသော ခရိုင်ခွဲ မြူနီစီပယ် ( ''[[ဒေသပါလ|‌ေဒသဘန်တမ်ဘွန်]]'' ) တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[တမ်ဘွန်|မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း]] (TAO _မြို့အုပ်စည်း) လေးခုလည်း ရှိသည်။ {| !စဉ် ! အမည် ! ထိုင်းအမည် ! ရွာများ !လူဦးရေ |- | ၁။ |ခမ်တာကလာ |คำตากล้า | ၁၅ | ၁၁,၂၅၉ | |- | ၂။ | နွန်ဘူယာဆင်း |หนองบัวสิม | ၁၅ | ၈,၄၇၃ | |- | ၃။ |နာတဲ |นาแต้ | ၁၂ | ၈,၂၅၄ | |- | ၄။ |ဖဲ့တ် |แพด | ၁၅ | ၉,၉၁၆ | |} == ကိုးကားချက်များ == == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://amphoe.com/menu.php?mid=1&am=606&pv=55 amphoe.com] {{Amphoe Sakon Nakhon}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:စကွန်နခွန်ပြည်နယ်၏ ခရိုင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ခမ်တာကလာ]] nhl7rzazwdk1zoxdijahqg1b7d57xku 0 289069 1042468 2026-07-08T14:20:42Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1333627715|Mueang Ngai]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042468 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = မူးအန်ငိုင် | native_name = เมืองงาย | settlement_type = [[တမ်ဘွန်]] | motto = <!-- Location ------------------> | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Thailand}} | subdivision_type2 = [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name2 = [[ချင်းမိုင်ပြည်နယ်|ချင်းမိုင်]] | subdivision_type3 = [[အမ်ဖော]] | subdivision_name3 = [[TIS 1099]] | established_title = | established_date = <!-- Area ---------------------> | area_total_km2 = | area_water_km2 = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2020 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 6,178 | population_density_km2 = <!-- General information ---------------> | timezone1 = [[Thailand Standard Time|TST]] | elevation_footnotes = | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = Postal code | postal_code = {{#property:P281}} | area_code = | website = | footnotes = }}{{Reflist}}'''မူးအန်ငိုင်''' ( {{Langx|th|เมืองงาย}})သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] ၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်|ချင်းမိုင်ပြည်နယ်]]၊ ချင်းတောင်ခရိုင်၏ ''[[တမ်ဘွန်|မြို့နယ်ခွဲ]]'' တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၆,၁၇၈ဦး ရှိပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=Population statistics 2020 |url=https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statyear/#/TableTemplate3/Area/statpop?yymm=63&topic=statpop&ccNo=50 |access-date=2021-02-12 |publisher=Department of Provincial Administration |language=Thai}}</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ''မြို့နယ်ကို'' အုပ်ချုပ်ရေးရွာ ၁၁ ရွာ ( ''[[မူးဘန်|မူဘန်]]'' ) အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ {| class="wikitable sortable" !မဟုတ်ဘူး။ ! အမည် ! ထိုင်း |- | {{0}} ၁။ |ဘန်မူးအန်ငိုင်နူးအာ |บ้านเมืองงายเหนือ |- | {{0}} ၂။ |ဘန်မူးအန်ငိုင်တိုင် |บ้านเมืองงายใต้ |- | {{0}} ၃။ | ဘန်မိုင် | บ้านใหม่ |- | {{0}} ၄။ | ဘန်မဲခွန် | บ้านแม่ข้อ |- | {{0}} ၅။ | ဘန်ဆပ်ငိုင်း | บ้านสบงาย |- | {{0}} ၆။ |ဘန်နောင်ခါတဲ | บ้านหนองขแตะ |- | {{0}} ၇။ |ဘန်ခွန်ခဲ | บ้านขุนแข |- | {{0}} ၈။ | ဘန်ဆာဟာကွန် | บ้านสหกรณ์ |- | {{0}} ၉။ |ဘန်မူအန်ငွန် | บ้านม่วง |- | ၁၀။ | ဘန်ဆန် |บ้านสัน |- | ၁၁။ | ဘန် နောင်ဘူအာ | บ้านหนองบัว |} === ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး === ခရိုင်ခွဲ၏ဧရိယာကို ဒေသန္တရအစိုးရ ၂ ခုက မျှဝေအုပ်ချုပ်သည်။ * ခရိုင် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ ( ''[[ဒေသပါလ|သာမည]]'' ) ၊ * ခရိုင်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ (ဒေ သပန်တမ်ဘွန်)၊ ဖရာထတ်ပူကမ် ''[[ဒေသပါလ|( เทศบาลตำบลตำบลพระธาตุ]]''ปู่ก่ำ ) == ကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 221we8qvh2f2hpp6dxcyydd0j33qjz1 1042469 1042468 2026-07-08T14:21:09Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1333627715|Mueang Ngai]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042469 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = မူးအန်ငိုင် | native_name = เมืองงาย | settlement_type = [[တမ်ဘွန်]] | motto = <!-- Location ------------------> | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Thailand}} | subdivision_type2 = [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name2 = [[ချင်းမိုင်ပြည်နယ်|ချင်းမိုင်]] | subdivision_type3 = [[အမ်ဖော]] | subdivision_name3 = [[TIS 1099]] | established_title = | established_date = <!-- Area ---------------------> | area_total_km2 = | area_water_km2 = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2020 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 6,178 | population_density_km2 = <!-- General information ---------------> | timezone1 = [[Thailand Standard Time|TST]] | elevation_footnotes = | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = Postal code | postal_code = {{#property:P281}} | area_code = | website = | footnotes = }}{{Reflist}}'''မူးအန်ငိုင်''' ( {{Langx|th|เมืองงาย}})သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] ၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်|ချင်းမိုင်ပြည်နယ်]]၊ ချင်းတောင်ခရိုင်၏ ''[[တမ်ဘွန်|မြို့နယ်ခွဲ]]'' တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၆,၁၇၈ဦး ရှိပါသည်။ <ref>{{Cite web |title=Population statistics 2020 |url=https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statyear/#/TableTemplate3/Area/statpop?yymm=63&topic=statpop&ccNo=50 |access-date=2021-02-12 |publisher=Department of Provincial Administration |language=Thai}}</ref> == အုပ်ချုပ်ရေး == === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ''မြို့နယ်ကို'' အုပ်ချုပ်ရေးရွာ ၁၁ ရွာ ( ''[[မူးဘန်|မူဘန်]]'' ) အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ {| class="wikitable sortable" !စဉ် ! အမည် ! ထိုင်း |- | {{0}} ၁။ |ဘန်မူးအန်ငိုင်နူးအာ |บ้านเมืองงายเหนือ |- | {{0}} ၂။ |ဘန်မူးအန်ငိုင်တိုင် |บ้านเมืองงายใต้ |- | {{0}} ၃။ | ဘန်မိုင် | บ้านใหม่ |- | {{0}} ၄။ | ဘန်မဲခွန် | บ้านแม่ข้อ |- | {{0}} ၅။ | ဘန်ဆပ်ငိုင်း | บ้านสบงาย |- | {{0}} ၆။ |ဘန်နောင်ခါတဲ | บ้านหนองขแตะ |- | {{0}} ၇။ |ဘန်ခွန်ခဲ | บ้านขุนแข |- | {{0}} ၈။ | ဘန်ဆာဟာကွန် | บ้านสหกรณ์ |- | {{0}} ၉။ |ဘန်မူအန်ငွန် | บ้านม่วง |- | ၁၀။ | ဘန်ဆန် |บ้านสัน |- | ၁၁။ | ဘန် နောင်ဘူအာ | บ้านหนองบัว |} === ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး === ခရိုင်ခွဲ၏ဧရိယာကို ဒေသန္တရအစိုးရ ၂ ခုက မျှဝေအုပ်ချုပ်သည်။ * ခရိုင် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ ( ''[[ဒေသပါလ|သာမည]]'' ) ၊ * ခရိုင်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ (ဒေ သပန်တမ်ဘွန်)၊ ဖရာထတ်ပူကမ် ''[[ဒေသပါလ|( เทศบาลตำบลตำบลพระธาตุ]]''ปู่ก่ำ ) == ကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 7bo9h7awkpz41hr9f9jq5pxm2mqv0wh 0 289070 1042471 2026-07-08T14:24:29Z Naingli 144794 "== ဇာတ်မင်းသမီး တရုတ်မ မကျင်စိန် == {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ တရုတ်မ မကျင်စိန်၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ! အကြောင်းအရာ !! အသေးစိတ် |- | အမည်ရင်း || မအ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042471 wikitext text/x-wiki == ဇာတ်မင်းသမီး တရုတ်မ မကျင်စိန် == {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ တရုတ်မ မကျင်စိန်၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ! အကြောင်းအရာ !! အသေးစိတ် |- | အမည်ရင်း || မအုန်းတင် |- | မွေးသက္ကရာဇ် || ၁၉၁၁ ခုနှစ် (၁၂၇၃ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလ) |- | ဇာတိ || အုတ်ဖိုရွာ၊ ပြည်မြို့ |- | ဖခင် || အောင်မာဒင်ကြီး (ဇာတ်မင်းသား) |- | မိခင် || ဒေါ်အုန်းမြိုင် |- | အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း || ဇာတ်မင်းသမီး |} မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထူးခြားသော ပါရမီနှင့် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များကို ပိုင်နိုင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းကြောင့် ထင်ရှားခဲ့သော မင်းသမီးမှာ "တရုတ်မ မကျင်စိန်" ဖြစ်သည်။ သူမ၏ သဘင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် အောင်မြင်မှုများနှင့် ဘဝမှတ်တိုင်များကို အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်မြင့် သုတေသနပြု ရေးသားတင်ပြအပ်ပါသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစုနောက်ခံ == တရုတ်မ မကျင်စိန်ကို ၁၉၁၁ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၃ ခုနှစ်) ဝါဆိုလတွင် ပြည်မြို့၊ ရွှေနတ်တောင်ဘုရားအနီးရှိ အုတ်ဖိုရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ဇာတ်မင်းသား အောင်မာဒင်ကြီး ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဒေါ်အုန်းမြိုင်ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ငယ်နာမည်မှာ မအုန်းတင်ဖြစ်ကာ မောင်နှမ လေးယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည့်အလျောက် ငယ်စဉ်ကတည်းက ဖခင်ထံတွင် အနုပညာ အခြေခံများကို နီးကပ်စွာ သင်ယူဆည်းပူးခဲ့သည်။ == သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် အမည်တွင်ပုံ == အသက် ၉ နှစ်အရွယ်အထိ ဖခင်၏ အရိပ်အာဝါသအောက်တွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီးနောက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ပံတန်း မစိန်ယုံဇာတ်၌ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင် နတ်စင်လမ်းမှ နွားပွဲစားကြီး ဦးကျော်ငြိမ်း တည်ထောင်သောအငြိမ့်တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် အနုပညာခရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ သူမကို "တရုတ်မ မကျင်စိန်" ဟူ၍ အမည်ပေးခဲ့သူမှာ ဘကြီးမန္တလေး ဦးစိန်ခြယ်ဖြစ်သည်။ မင်္ဂလာဦး အောင်မောင်းကြီး၏ ဇာတ်တွင် ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံအဖြစ် ပါဝင်နေစဉ် ကျောက်တော်ကြီးဘုရားပွဲ၌ ဘကြီးမန္တလေး ဦးစိန်ခြယ်က ထိုအမည်ကို မှည့်ခေါ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အဆိုပါအမည်မှာ သူမ၏ ကုန်အမှတ်တံဆိပ်ကဲ့သို့ ကျော်ကြားသွားခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးနှင့် ဇာတ်ကွက်များ == မင်္ဂလာဦးအောင်မောင်းဇာတ်တွင် ၆ နှစ်ခန့် ပညာဆည်းပူးပြီးနောက် ဆင်ဖြူကျွန်း ဦးဘခင်-ဒေါ်ရေသွယ်ဇာတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သူမသည် အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ်၊ ရုပ်ရည်သွင်ပြင် ပြည့်စုံကာ အနုပညာအရည်အသွေး ထွန်းတောက်နေချိန် ဖြစ်သည်။ သူမသည် အင်္ဂပူဆရာဒင်၊ ဆင်ဖြူကျွန်းဆရာစိမ့်ကဲ့သို့သော ထူးချွန်သည့် စာရေးဆရာများ၏ အရေးအသားများကို နာယူကာ၊ အမယ်ကြီးအိုအောင်စိန်၊ ဦးအောင်ကြည်တို့ကဲ့သို့သော ထိပ်တန်းမင်းသားများနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သည်။ စာမတတ်သော်လည်း ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်သူဖြစ်သည့်အလျောက် ဇာတ်စာရေးဆရာများ၏ "စာပိုး" (နားကပ်ပြီး ပြောပြခြင်း) ကို တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်မျှဖြင့် ချက်ချင်းမှတ်မိနိုင်သည့် မှတ်ဉာဏ်ကောင်းရှိသည်။ သူမသည် အောက်ပါဇာတ်ထုပ်များတွင် အထူးပင် ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို အပြည့်အဝ ရရှိခဲ့သည်။ == ဇာတ်ထုပ်များ == === ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များ === တရုတ်မ မကျင်စိန်သည် အောက်ပါဇာတ်ထုပ်များတွင် အဓိကဇာတ်ကောင်အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာတွင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ {| class="wikitable sortable" |+ တရုတ်မ မကျင်စိန်၏ ထင်ရှားသော ဇာတ်ထုပ်များ ! စဉ် !! ဇာတ်ထုပ်အမည် !! ပါဝင်သည့်ဇာတ်ကောင်အမည် |- | ၁ || ရှင်သာရိပုတြာသွေးတော်အန်ခန်း || ကေသဝတီ |- | ၂ || မြစိမ်းရှင်မ || ဥစ္စာစောင့်မကြီး |- | ၃ || ရေနံချောင်းသမိုင်း || ဥစ္စာစောင့် မငွေခင် |- | ၄ || ကာကဝလ္လိယ || မယ်ကာက |- | ၅ || စူဠတိဿ || အစ်မကြီး |- | ၆ || ဗုဒ္ဓဝင် || မယ်တော်မာယာ |- | ၇ || သားစားဗြဟ္မဒတ် || မိဖုရား |- | ၈ || ပဉ္စပါပီ || ပဉ္စပါပီ |- | ၉ || သူခိုးငတက်ပြား || စောခင်ညို |- | ၁၀ || ဒဿပဏ္ဏဝ || မယ်တော် |} == ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်နှင့် နောက်ဆုံးကာလ == ၁၉၃၈ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှစတင်၍ ချောက်မြို့တွင် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ရွှေမန်းဟုတ်စိန်၊ အမယ်ကြီးအိုအောင်စိန်၊ တောကျော်၊ ရတနာပုံအေးမောင်၊ ရဲအောင်ကြည်၊ အာဇာနည်လှကြည်နှင့် ပြည်တော်စိန်တို့ကဲ့သို့ ထင်ရှားသော မင်းသားများနှင့် လက်တွဲခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ပခုက္ကူအနောက်ဘက် ပေါက်မြို့နယ်တစ်ဝိုက်တွင် သူမ၏ ဇာတ်အဖွဲ့မှာ အလွန်ပင် ရေပန်းစားခဲ့သည်။ စာရေးဆရာ စိန်လှမြိုင်က သူမအတွက် ရေးသားပေးခဲ့သော နှစ်ပါးခွင်သီချင်းတွင် "သစ်တစ်ပင်ကောင်းရင်း ငှက်အပေါင်းခို" ဟူသော ဥပမာအတိုင်း သူမ၏ စေတနာ၊ အစည်းအရုံးကြီး ပျက်ပြားမှုမရှိစေရန် ထိန်းသိမ်းတတ်သော စွမ်းရည်နှင့် ပရဟိတစိတ်ဓာတ်တို့ကို ထည့်သွင်းဖွဲ့ဆိုထားသည်။ တရုတ်မ မကျင်စိန်သည် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် မိမိကိုယ်ကို ထူးခြားသော အမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ပြသခဲ့သော ရသမျိုးစုံသရုပ်ဆောင်မှုများသည် ယနေ့တိုင် သဘင်လောကအတွက် အမှတ်တရ ဖြစ်နေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) lnpn16d7tpgrp31qn5hs9y2p6d6fbwo 0 289071 1042472 2026-07-08T14:30:29Z Naingli 144794 "== ရွှေမန်းရီရီ == ရွှေမန်းရီရီသည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် သူမတူသော အရည်အသွေးတို့ဖြင့် ထွန်းတောက်ခဲ့သည့် မင်းသမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042472 wikitext text/x-wiki == ရွှေမန်းရီရီ == ရွှေမန်းရီရီသည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် သူမတူသော အရည်အသွေးတို့ဖြင့် ထွန်းတောက်ခဲ့သည့် မင်းသမီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူမ၏ သဘင်သက်တမ်းနှင့် အနုပညာခရီးလမ်းသည် မြန်မာ့အငြိမ့်လောက၏ ရွှေခေတ်ကို ထင်ဟပ်စေသည့် မှတ်တိုင်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် မိသားစုနောက်ခံ == မန္တလေးမြို့၊ အရှေ့ပြင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည့် ရွှေမန်းရီရီ၏ ငယ်နာမည်မှာ ရီရီဖြစ်သည်။ သူမ၏ မိဘများမှာ ဦးတင်နှင့် ဒေါ်ခင်ရွှေတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် ရီရီသည် သင်္ကန်းချုပ်ခြင်း၊ အပ်ချုပ်ခြင်းဆိုင်ရာ လက်မှုပညာရပ်များကို ဝါသနာပါသူ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း သူမ၏ မိဘများမှာ သမီးဖြစ်သူအား အနုပညာနယ်ပယ်တွင် ခြေကုပ်ယူစေလိုသည့် ဆန္ဒပြင်းပြလျက်ရှိသည်။ မိဘတို့၏ ဆန္ဒမွန်နှင့် အလိုဆန္ဒအရ ရီရီသည် သူမ၏ စိတ်အားထက်သန်မှုထက်ကျော်လွန်၍ သဘင်ပညာရပ် လောကထဲသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာ အစပျိုးခြင်းနှင့် သင်ယူမှုခရီး == အစောပိုင်းကာလတွင် မိဘများ၏ စီစဉ်ပေးမှုဖြင့် ရွှေနန်းတင်နှင့် ခင်စန်းတင်တို့၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ယိမ်းအကပညာများကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်အဖွဲ့နှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက်၍ အနုပညာလုပ်ငန်းများကို တစ်နှစ်ခန့် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးမှ မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီးနောက်တွင်မူ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းအတွက် အရေးပါလှသော အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သူမသည် မင်းသမီးကြီး ဗလပြန်ထံတွင် တပည့်ခံ၍ ပညာများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခွင့်ရခဲ့သည်။ ဒေါ်ဗလပြန်သည် ရီရီအား သမီးရင်းသဖွယ် သံယောဇဉ်ကြီးစွာဖြင့် အနုပညာရပ်ဆိုင်ရာ အကွက်အကွင်းများ၊ အမူအရာနှင့် သဘင်ပညာဆိုင်ရာ အနှစ်သာရတို့ကို စနစ်တကျ ပဲ့ပြင်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ဤကာလသည် သူမအား သဘင်ပညာရှင်တစ်ယောက်အဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲပေးခဲ့သော အဓိကကာလဖြစ်သည်။ == အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝသို့ ကူးပြောင်းခြင်း == ၁၃၁၀-၁၁ ခုနှစ်၊ ရီရီ၏ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် "ရွှေမန်းရီရီ" ဟူသော အမည်နာမဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသက်ငယ်ရွယ်သော်လည်း ရင့်ကျက်သော အနုပညာဟန်ပန်တို့ကြောင့် သူမ၏ အငြိမ့်အဖွဲ့မှာ မကြာမီပင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော "ပြည်တော်သာညီလာခံ" ကြီးတွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံ သဘင်ပညာသည်များအဖွဲ့ချုပ်မှ ကိုယ်စားပြုမင်းသမီးများကို ရွေးချယ်ရာတွင် ရွှေမန်းရီရီသည် ထူးချွန်သော မင်းသမီးတစ်ပါးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ သူမနှင့်အတူ ဂီတမယ်လှလေးစိန်၊ ဗဟိုရ်စည်မမြလေးနှင့် ရွှေမြို့သူမမြသီတို့လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြရာ၊ ဤအချက်သည် သူမ၏ အနုပညာအရည်အသွေးကို သက်သေပြလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ == အငြိမ့်အဖွဲ့၏ အဓိကပုဂ္ဂိုလ်များ == ရွှေမန်းရီရီ၏ အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် သူမနှင့်အတူ လက်တွဲခဲ့ကြသည့် အနုပညာရှင်များမှာလည်း ထိုခေတ်က ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အဖွဲ့၏ အားဖြည့်ပေးသော လက်ထောက်မင်းသမီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''ရွှေမန်းရီရီအငြိမ့်အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်များ''' |- ! ကဏ္ဍ !! အမည် |- | rowspan="5"| လက်ထောက်မင်းသမီးများ || ပထမနှစ် - မြဒေါင်းစိန် |- | ဒုတိယနှစ် - ကောလိပ်ခင်စိန် |- | တတိယနှစ် - ဖက်ရှင်မြကြည် |- | စတုတ္ထနှစ် - ရဲမေတင်အောင် |- | ပဉ္စမနှစ် - မြသန်းတင် |- | rowspan="3"| လူရွှင်တော်များ || ပြေအေး |- | မန္တလေးပေါက်စည် |- | သက်စိန် |} ထို့အပြင် အငြိမ့်၏ ဟာသကဏ္ဍတွင် ပရိသတ်ကို ရယ်မောစေနိုင်သူများမှာ လူရွှင်တော် ပြေအေး၊ မန္တလေးပေါက်စည်နှင့် သက်စိန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရွှေမန်းရီရီသည် မိဘများ၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့် ဆရာမကြီး ဒေါ်ဗလပြန်၏ ပဲ့ပြင်မှုအောက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော သူမ၏ အနုပညာခရီးလမ်းသည် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် အမှတ်တရ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 9lq4r0hg1o2hrqob3kd33b7hekp4f5h 0 289072 1042473 2026-07-08T14:33:53Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1347405264|Nikhom Phatthana district]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042473 wikitext text/x-wiki '''နိခွန်ဖတ်ထနာ'''( {{Langx|th|นิคมพัฒนา}}) သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]အရှေ့ပိုင်း၊ ရယောင်းပြည်နယ်၏ ခရိုင် (''[[အမ်ဖေါ|အမ်ဖော]])''တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ == သမိုင်း == မြို့နယ်ငယ် ( ''[[အမ်ဖေါ|ကင်အမ်ဖော]]'') ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဘန်ခိုင်ခရိုင်မှ ''မြို့နယ်'' လေးခုကို ပိုင်းခြားခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ <ref>{{Cite journal |date=June 26, 1996 |script-title=th:ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งเขตท้องที่อำเภอบ้านค่าย จังหวัดระยอง ตั้งเป็นกิ่งอำเภอนิคมพัฒนา |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2539/E/018/18.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=113 |issue=Special<!--พิเศษ--> 18 ง |pages=18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090126234301/http://ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2539/E/018/18.PDF |archive-date=January 26, 2009}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ ၁၅ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ခရိုင်ငယ် ၈၁ခုလုံးကို ခရိုင်အပြည့်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |script-title=th:แถลงผลการประชุม ครม. ประจำวันที่ 15 พ.ค. 2550 |url=http://www.manager.co.th/Politics/ViewNews.aspx?NewsID=9500000055625 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516212636/http://www.manager.co.th/Politics/ViewNews.aspx?NewsID=9500000055625 |archive-date=2011-05-16 |access-date=2007-09-14 |work=Manager Online |language=Thai}}</ref> သြဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ''တော်ဝင်ဂေဇက်'' တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီးနောက် အဆင့်မြှင့်တင်မှုသည် တရားဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |date=August 24, 2007 |script-title=th:พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอฆ้องชัย...และอำเภอเหล่าเสือโก้ก พ.ศ. ๒๕๕๐ |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2550/A/046/14.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=124 |issue=46 ก |pages=14–21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165121/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2550/A/046/14.PDF |archive-date=September 30, 2007}}</ref> ၁၉၅၀နှင့် ၁၉၆၀ခုနှစ်များတလျှောက် ထိုဒေသ၏ အများစုမှာ သစ်တောမြေနှင့် ကတ္တရာလမ်း မဟုတ်သော လမ်းများ ဖြစ်နေဆဲပင်။ ထို့ကြောင့် အာဏာပိုင်များက ထိုဒေသကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေလိုသောအခါ လူများ စုရုံးနေထိုင်ရန် ဆွဲဆောင်ရန်အတွက် မြေယာများကို အခမဲ့ ခွဲဝေပေးခဲ့သည်။ <ref name="o">{{Cite web |last=Nice To Meet You |date=2023-07-08 |title=นิคมพัฒนา |trans-title=Nikhom Phatthana |url=https://www.thaipbs.or.th/program/Nicetomeetyou/episodes/95815 |access-date=2023-07-09 |website=Thai PBS |language=thai}}</ref> == ပထဝီဝင် == အိမ်နီးချင်းခရိုင်များမှာ (မြောက်ဘက်မှ လက်ယာရစ်လှည့်သည့်အတိုင်း) ရယောင်းပြည်နယ်ရှိ ပလုတ်ဒင်း ၊ ဘန်ခိုင် ၊ မူးအန်ရယောင်နှင့် ဘန်ချန်းနှင့် [[ဇလပုရီပြည်နယ်|ချွန်ဘူရီပြည်နယ်ရှိ]] ဘန်လမုန် တို့ဖြစ်သည်။ == အုပ်ချုပ်ရေး == ခရိုင်ကို မြို့နယ်ခွဲလေးခု ( ''[[တမ်ဘွန်]]'' ) အဖြစ် ပိုင်းခြားထားပြီး ရွာပေါင်း ၃၀ ( ''[[မူးဘန်|မူဘန်]]'' ) အဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ မပ်ခါသည် နီခွန်ပတ်ထနာနှင့် မတ်ခါတို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို လွှမ်းခြုံထားသော မြို့နယ် ( ''[[ဒေသပါလ|‌ေဒသဘန်တမ်ဘွန်]]'' )တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မူအန်ရယောင်းခရိုင်တွင် ဗဟိုပြုထားသော [[မတ်တာဖူးမြို့|မပ်တာဖွတ်]]မြို့သည် ''မပ်ခါ'' ၏ အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း လွှမ်းခြုံထားသည်။ မြူနီစပယ်မဟုတ်သော ဧရိယာများအတွက် တာဝန်ရှိသော မတ်ဘွန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (TAO) လေးခုလည်း ရှိသည်။ {| !စဉ် ! အမည် ! ထိုင်းအမည် ! ရွာများ !လူဦးရေ |- | ၁။ |နီခွန်ဖတ်ထနည | นิคมพัฒนา | ၇ | ၁၀,၅၈၃ |- | ၂။ |မပ်ခ |มาบข่า | ၈ | ၇,၉၇၃ |- | ၃။ | ဖန နိခွန် |พนานิคม | ၈ | ၆,၀၈၅ |- | ၄။ | မခမ်းခူ | มะขามคู่ | ၇ | ၇,၈၄၁ |} == စီးပွားရေး == ဧရိယာအများစုသည် အရှေ့ပိုင်းကမ်းရိုးတန်း ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး စက်မှုဇုန်များ ဖြစ်သည်။ <ref name="o">{{Cite web |last=Nice To Meet You |date=2023-07-08 |title=นิคมพัฒนา |trans-title=Nikhom Phatthana |url=https://www.thaipbs.or.th/program/Nicetomeetyou/episodes/95815 |access-date=2023-07-09 |website=Thai PBS |language=thai}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="" id="CITEREFNice_To_Meet_You2023">Nice To Meet You (2023-07-08). [https://www.thaipbs.or.th/program/Nicetomeetyou/episodes/95815 "นิคมพัฒนา"] &#x5B;Nikhom Phatthana&#x5D;. ''Thai PBS'' (in Thai)<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2023-07-09</span></span>.</cite> [[Category:CS1 Thai-language sources (th)]]</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.amphoe.com/menu.php?mid=1&am=521&pv=48 amphoe.com] {{Amphoe Rayong}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] dwgb8xclz2dsghu2pu0kdqpbtf1kblj 3 289073 1042474 2026-07-08T14:35:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042474 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-38753-20 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) tvhx1361ge34bcyl96j8ihrwmhi5bul 0 289074 1042475 2026-07-08T14:37:02Z Naingli 144794 "== ချင်းမမြဧစိန် == {| class="infobox vcard" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | ချင်းမမြဧစိန် |- ! အမည်ရင်း | မသန်း |- ! အမည်ကျော် | ချင်းမမြဧစိန် |-..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042475 wikitext text/x-wiki == ချင်းမမြဧစိန် == {| class="infobox vcard" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold;" | ချင်းမမြဧစိန် |- ! အမည်ရင်း | မသန်း |- ! အမည်ကျော် | ချင်းမမြဧစိန် |- ! မွေးရပ်မြေ | အောင်လံမြို့၊ ရွာထောင်ရွာ |- ! မိဘအမည် | ဦးစိန်၊ ဒေါ်ချစ်မြိုင် |- ! အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း | သဘင်မင်းသမီး၊ အငြိမ့်ပညာရှင် |- ! ခင်ပွန်း | သြဘာ (လူရွှင်တော်) |- ! ထင်ရှားသောလုပ်ဆောင်ချက် | ရွှေနန်းတင် မဟာသဘင် (၁၉၅၃) |- ! အထူးကျွမ်းကျင်မှု | ချင်းစကားပြောခြင်း၊ မင်းသားက ဟန်ပန် |} မြန်မာ့ရိုးရာသဘင်လောက၏ သမိုင်းဝင်မင်းသမီးများအနက် ထူးခြားသောဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် အနုပညာစွမ်းရည်တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူမှာ "ချင်းမမြဧစိန်" ဖြစ်သည်။ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် ရုန်းကန်မှုများ၊ အောင်မြင်မှုများနှင့် စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုများသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၏ အဘိဓာန်တွင် အရေးပါသော မှတ်တမ်းတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ == မူလဇာစ်မြစ်နှင့် ဘဝအစပျိုးခြင်း == ချင်းမမြဧစိန်၏ ငယ်မည်မှာ မသန်းဖြစ်သည်။ သူမသည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အောင်လံမြို့၊ ရွာထောင်ရွာမှ တောင်သူလယ်သမားမိဘများဖြစ်ကြသော ဦးစိန်နှင့် ဒေါ်ချစ်မြိုင်တို့၏ သမီးရတနာဖြစ်သည်။ အခြေခံလူတန်းစား တောင်သူမိသားစုမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည့်အတွက် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် လယ်ယာလုပ်ငန်းခွင်နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ရပြီး ဗိုင်းငင်၊ ဝါဖတ်၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်းစသည့် အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းများဖြင့် ဘဝကို ရုန်းကန်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း သူမ၏ ရင်ထဲတွင် တေးသီချင်းနှင့် ကပြဖျော်ဖြေခြင်းအပေါ် ထူးခြားသော အနုပညာစိတ်ဓာတ်များ ကိန်းအောင်းနေခဲ့သည်။ ထိုစိတ်ဓာတ်ကပင် သူမအား ရွာမှခွာကာ အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်စေရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ == အနုပညာနယ်ပယ်သို့ လမ်းကြောင်းဖောက်ခြင်း == အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်စတွင် အသိသဘင်သမားတစ်ဦး၏ အိမ်တွင် ခိုကပ်နေထိုင်ရင်း လောကဓံကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ သူမသည် ချင်းတိုင်းရင်းသားစကားကို ပီသစွာ ပြောဆိုနိုင်သည့်အချက်ကို အသုံးချကာ စင်မြင့်ထက်တွင် ထူးခြားချက်တစ်ရပ်အဖြစ် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာပညာရပ်များကို ဦးစိန်ကတုံးနှင့် ပုဏ္ဏားမ မသိန်းညွန့်တို့ထံမှ နည်းခံခဲ့သည်။ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် "ချင်းမမြဧစိန်" ဟူသော အမည်နာမဖြင့် ဇာတ်သဘင်လောကသို့ တရားဝင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အသက် ၃ဝ အရွယ်တွင် ထင်ရှားသော လူရွှင်တော် သြဘာနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီးနောက် သူမ၏ အနုပညာဘဝသည် ပိုမိုတောက်ပလာခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးတစ်ဦးအနေဖြင့် လှုပ်ရှားရာတွင် မင်းသားက (မင်းသားတို့၏ ကကွက်၊ အမူအရာနှင့် ဟန်ပန်) ကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ တတ်မြောက်ထားခြင်းက သူမ၏ ထူးခြားသော အမှတ်အသားပင်ဖြစ်သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောကအတွင်း ရုန်းကန်မှုနှင့် ဖြတ်သန်းမှုများ == ချင်းမမြဧစိန်သည် အနုပညာကို မြတ်နိုးသူပီပီ သမီးဖြစ်သူ လေးခင်ရွှေကိုလည်း အနုပညာရပ်များကို အမွေပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့်သဘင်ကို ထူထောင်ကာ မိမိကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ရှင်သန်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ခေတ်ကာလ၏ အခြေအနေ၊ စီးပွားရေးအခက်အခဲများနှင့် အခြားသော အကြောင်းတရားများကြောင့် အောင်မြင်မှုလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ အပြည့်အဝ မရောက်ရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း သူမ၏ အနုပညာအရည်အသွေးကို လေးစားသောအားဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ထိုခေတ်က အင်အားကြီးမားသည့် "ရွှေနန်းတင် မဟာသဘင်" အဖွဲ့ကြီးသို့ မင်းသမီးကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ဖိတ်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး အနုပညာတာဝန်များကို ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) k94j92thpg0xdq84fxf539bxqp4p4h8 0 289075 1042476 2026-07-08T14:41:22Z Naingli 144794 "== မင်းသမီး အောင်သန်းကြည် == မြန်မာ့သဘင်လောက၌ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ထွန်းတောက်ခဲ့သော အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် မင်းသမီး အောင်သန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042476 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး အောင်သန်းကြည် == မြန်မာ့သဘင်လောက၌ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့် ထွန်းတောက်ခဲ့သော အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် မင်းသမီး အောင်သန်းကြည်သည် ကျိုက်လတ်မြို့မှ မူလဇာတိဖြစ်ပြီး၊ ဖခင် ဦးသာဟန်နှင့် မိခင် ဒေါ်ငွေရင်တို့၏ အထွေးဆုံးသမီးအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက စာပေအပေါ် လေ့လာလိုက်စားမှုကို ဝါသနာပါခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ဝင်ရောက်လာသည့်အခါတွင်လည်း ဒဂုံခင်လှကြည်နှင့် မင်းသားဗလစောတို့ထံ၌ အနုပညာရပ်များကို ဆည်းပူးရင်း လက်ဦးဆရာများအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။ {{Infobox person | name = အောင်သန်းကြည် | image = | caption = | birth_place = ကျိုက်လတ်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = ဇာတ်မင်းသမီး | years_active = ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ - | spouse = | relatives = ဦးသာဟန် (ဖခင်)၊ ဒေါ်ငွေရင် (မိခင်) | notable_works = ဂီတရူး (ပြဇာတ်)၊ ချစ်မိစ္ဆာ (ပြဇာတ်) | awards = }} == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် ထင်ရှားကျော်ကြားမှု == ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်ပွားမီကာလတွင် ဆရာစိုး၏ အငြိမ့်၌ အနုပညာစွမ်းရည်များကို ပြသလျက်ရှိရာမှ နာမည်ကျော် ရွှေမန်းတင်မောင်ဇာတ်အဖွဲ့၏ ဖိတ်ခေါ်မှုကို လက်ခံခဲ့ရာ၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ဇာတ်မင်းသမီးဘဝသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ရွှေမန်းတင်မောင်ဇာတ်၌ ပါဝင်ကပြခဲ့စဉ်က သူမ၏ သရုပ်ဆောင်စွမ်းပရိယတ်မှာ ပရိသတ်တို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို လွန်စွာရရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် "ဂီတရူး" ပြဇာတ်တွင် မောင်ဂီတ၏ အစ်မဇာတ်ရုပ်နှင့် "ချစ်မိစ္ဆာ" ပြဇာတ်တွင် သိန်းမြရှင်ဘုရင်မဇာတ်ရုပ်တို့၌ ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့မှုမှာ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းတွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည့် အခန်းကဏ္ဍများ ဖြစ်သည်။ == ဘဝအတွေ့အကြုံနှင့် အနုပညာသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခြင်း == အောင်မြင်နေသည့် အနုပညာဘဝမှတစ်ဖန် သဘင်လောကကို စွန့်ခွာကာ စီးပွားရေးလောကအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်မှာ သူမ၏ ဘဝတွင် မှတ်တိုင်တစ်ခုသဖွယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ သဘင်သည်ဘဝမှ အပြီးတိုင် အနားယူရန် ရည်ရွယ်လျက် ရန်ကုန်မြို့ သိမ်ကြီးဈေး နာရီစင်အောက်တွင် အရင်းအနှီးများစွာ စိုက်ထုတ်ကာ အထည်ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့သည့်အတွက် နောက်ဆုံးတွင် အနုပညာမြစ်ဖျားခံရာ သဘင်သည်ဘဝသို့ပင် ပြန်လည်ခြေဦးလှည့်ခဲ့ရသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 2ge93t8iqub26uaueopetc5he1lxi3g 0 289076 1042478 2026-07-08T14:46:05Z Naingli 144794 "== မင်းသမီး စိန်လှကြည် == မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်သမိုင်းတွင် ရွှေမန်းတင်မောင်၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် အဆီလျော်ဆုံးနှင့် အတွဲဖက်အည..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042478 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး စိန်လှကြည် == မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်သမိုင်းတွင် ရွှေမန်းတင်မောင်၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် အဆီလျော်ဆုံးနှင့် အတွဲဖက်အညီဆုံး မင်းသမီးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သူမှာ စိန်လှကြည်ပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာခရီးလမ်းသည် ဝါသနာ၊ ဇွဲလုံ့လနှင့် အနုပညာရှင်တို့၏ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သော အရည်အချင်းတို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာ အခြေခံအုတ်မြစ် == {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်းချုပ် |- ! အချက်အလက် ! အသေးစိတ် |- | '''အမည်ရင်း''' || မသန်းယဉ် |- | '''ကျော်ကြားသည့်အမည်''' || စိန်လှကြည် |- | '''ဇာတိ''' || ပျဉ်းမနားမြို့ |- | '''မိဘများ''' || ဦးဖိုးဆယ်၊ ဒေါ်ရွှေမှုံ |- | '''အစ်မ''' || ပဟိုရ်စည် မမြလေး |- | '''ဆရာများ''' || ဦးပန်းမွှေး၊ မင်းသား ကိုစိန်သောင်း |- | '''ထင်ရှားသည့်တွဲဖက်''' || ရွှေမန်းတင်မောင် |- | '''အနုပညာသက်မွေး''' || အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ဇာတ်မင်းသမီး |} စိန်လှကြည်ကို ပျဉ်းမနားမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဇာတိနာမည်မှာ မသန်းယဉ်ဖြစ်သည်။ မိဘများမှာ စဉ့်အိုးလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုကြသည့် ဦးဖိုးဆယ်နှင့် ဒေါ်ရွှေမှုံတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာကို ဝါသနာပါခဲ့သော မသန်းယဉ်သည် ခြောက်နှစ်အရွယ်မှစတင်၍ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်နှင့် ယိုးဒယားပတ်ပျိုးတို့ကို အနုပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသည့် ဆရာဦးပန်းမွှေးနှင့် မင်းသား ကိုစိန်သောင်းတို့ထံတွင် စနစ်တကျ သင်ယူခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာနယ်ပယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပုံမှာ အလွန်ပင် ထူးခြားသည်။ လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဈာပနာအခမ်းအနား၌ ယိမ်းအကဖြင့် ပါဝင်ကပြစဉ် ပဟိုရ်စည် မမြလေး၏ အာရုံစိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ပဟိုရ်စည် မမြလေးမှာ ယိုးဒယား ဒေါ်သိန်းမေ၏ တပည့်ရင်းဖြစ်သည့်အပြင်၊ စိန်လှကြည်၏ အစ်မအရင်းလည်း ဖြစ်သည့်အတွက် အစ်မဖြစ်သူ၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့်အတူ စိန်လှကြည်၏ အနုပညာခရီးသည် ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။ == “မြမ္မာကြည်” မှ “စိန်လှကြည်” သို့ == အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ဆရာဦးပန်းမွှေးက ၎င်းအား “မြမ္မာကြည်” ဟူသော အမည်ဖြင့် အငြိမ့်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ မြမ္မာကြည်၏ အကအလှ၊ အသံအိုးနှင့် ရုပ်ရည်သွင်ပြင်မှာ ပရိသတ်၏ အာရုံကို ဖမ်းစားနိုင်သည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုအချိန်တွင် လူရွှင်တော် ဦးစိန်ရုံးက မြမ္မာကြည်ကို အငြိမ့်အဖွဲ့သစ်တစ်ခုတွင် ထည့်သွင်းရန် စီစဉ်နေချိန်တွင် အနုပညာရှင်ကြီး ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့သည်။ ရွှေမန်းတင်မောင်သည် မြမ္မာကြည်၏ အနုပညာအရည်အချင်းကို အထူးပင် သဘောကျ နှစ်သက်သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုစိန်ရုံးထံသို့ အကြိမ်ကြိမ်တောင်းပန်၍ ၎င်း၏ အဖွဲ့သို့ ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ကိုစိန်ရုံးအနေဖြင့်လည်း ရွှေမန်းတင်မောင်၏ အနုပညာစွမ်းရည်နှင့် မြမ္မာကြည်အတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခွင့်အရေးကို ထောက်ထားလျက် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစတင်၍ “မြမ္မာကြည်” သည် “စိန်လှကြည်” ဟူသော အမည်နာမဖြင့် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထည်ဝါစွာ ထွက်ပေါ်လာခဲ့တော့သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောက၏ ပေါင်းကူးခြင်း == စိန်လှကြည်သည် ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့် တွဲဖက်ကပြရာတွင် အသံ၊ အက၊ အမူအရာပိုင်း၌ အထူးသဖြင့် လိုက်လျောညီထွေရှိလှသဖြင့် ပရိသတ်၏ တစ်ခဲနက် အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အနုပညာလမ်းကြောင်းသည် အစ်မဖြစ်သူ မမြလေး၏ အမွေအနှစ်၊ ဆရာတို့၏ တပည့်ကောင်းဖြစ်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်ဟန်တို့ ပေါင်းစပ်ထားသောကြောင့် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်သမိုင်းတွင် အမှတ်တရ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအဖြစ် ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) egdsk4oaxd4vz5ytbo2bicpiq0fboog 0 289077 1042479 2026-07-08T14:51:32Z Naingli 144794 "== မင်းသမီး အောင်ညွန့်ခင် == မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၌ အနုပညာရှင်တို့၏ ဘဝခရီးလမ်းသည် ပင်ကိုဝါသနာနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုတို့ ပေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042479 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး အောင်ညွန့်ခင် == မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၌ အနုပညာရှင်တို့၏ ဘဝခရီးလမ်းသည် ပင်ကိုဝါသနာနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုတို့ ပေါင်းစပ်ရာမှ ပေါ်ထွက်လာသော အနုပညာသက်သက်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ထူးချွန်ထက်မြက်သည့် အနုပညာရှင်များအနက် မင်းသမီး အောင်ညွန့်ခင်သည်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာသင်ယူခြင်း == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ '''မင်းသမီး အောင်ညွန့်ခင်၏ အနုပညာမှတ်တမ်း''' |- ! အမည်နာမ !! ကာလ/အခြေအနေ !! ဇာတ်အဖွဲ့/ရုံ !! မှတ်ချက် |- | ရင်ရင်မြ || စစ်အတွင်းကာလ || နေသူရိန်ရုံ || “ရင်သွေးတော်” ပြဇာတ်၌ ဦးအောင်မောင်းနှင့် တွဲဖက်ကပြ |- | တင်ညွန့်စိန် || – || ကျော်အုံးလှိုင်၏ ခေတ်သစ်ပြဇာတ် || ငယ်ဆရာ ဦးအောင်မောင်းနှင့် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ |- | အောင်ညွန့်ခင် || ၁၉၅၃ - ၁၉၅၄ || အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်ဇာတ် || နှစ်ပါးသွားနှင့် နောက်ပိုင်းကဇာတ်များတွင် ပါဝင် |} မင်းသမီး အောင်ညွန့်ခင်ကို ကော့မှူးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးဖိုးသိန်းနှင့် ဒေါ်ချစ်မယ်တို့ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့၏ တစ်ဦးတည်းသောသမီး ရတနာဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်အခါကတည်းက အကအခုန်၊ အဆိုအကတို့၌ ဝါသနာထုံခဲ့သည့်အလျောက် မိမိ၏ အဒေါ်ဖြစ်သူနှင့်အတူ အနုပညာလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ စတင်လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာအခြေခံကို ထိုခေတ်က ထင်ရှားကြသော မင်းသားကြီးများဖြစ်ကြသည့် ဦးအောင်မောင်း၊ ဦးအောင်ငြိမ်းတို့နှင့် မင်းသမီးကြီးများဖြစ်ကြသည့် သြဘာရမအေးတင်၊ လေဘာတီမခင်ညွန့်တို့ထံတွင် နည်းခံသင်ကြားခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ ထူးချွန်သော ဆရာသမားတို့၏ အရိပ်အာဝါသအောက်တွင် ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ သင်ယူဆည်းပူးခဲ့ခြင်းကြောင့် အသက် (၁၆) နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်ရှိချိန်၌ပင် အနုပညာလောကတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးတစ်လက်အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးစဉ်နှင့် အမည်ပြောင်းလဲခြင်းများ == အောင်ညွန့်ခင်၏ အနုပညာခရီးလမ်းတွင် ခေတ်ကာလအခြေအနေအရ အမည်နာမများ ပြောင်းလဲကျင့်သုံးခဲ့ရခြင်းသည်လည်း သူမ၏ အနုပညာသမိုင်းတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ကဏ္ဍတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ရင်ရင်မြ အမည်ဖြင့် စတင်ခြင်း: ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ရန်ကုန်မြို့၌ ပြဇာတ်များ ခေတ်စားလာသောအခါ သူမသည် “ရင်ရင်မြ” ဟူသောအမည်ဖြင့် နေသူရိန်ရုံကြီး၌ မင်းသားဦးအောင်မောင်းနှင့် တွဲဖက်ကာ “ရင်သွေးတော်” ပြဇာတ်ကို ကပြတင်ဆက်ခဲ့သည်။ တင်ညွန့်စိန် အမည်ဖြင့် ရပ်တည်ခြင်း: ထို့နောက် ကျော်အုံးလှိုင်၏ ခေတ်သစ်ပြဇာတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး “တင်ညွန့်စိန်” အမည်ဖြင့် ဆက်လက်ကပြခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း သူမသည် မိမိ၏ ငယ်ဆရာဖြစ်သူ မင်းသားဦးအောင်မောင်းနှင့် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ရခြင်းမှာလည်း အမှတ်တရဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ == အောင်ညွန့်ခင် အမည်ဖြင့် အောင်မြင်ခြင်း == ၁၉၅၄ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင်မူ သူမ၏ အမည်ရင်းဖြစ်သည့် “အောင်ညွန့်ခင်” အမည်ဖြင့်ပင် အောင်လံတော် မောင်ခင်စိန်ဇာတ်တွင် ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သဘင်ရာသီကတည်းက အဆိုပါဇာတ်တွင် နှစ်ပါးသွားနှင့် နောက်ပိုင်းကဇာတ်တို့၌ ပါဝင်ကပြရင်း သူမ၏ အနုပညာအရည်အသွေးကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 5jcau3vg8c0pg5ylz0x4y3dohfs9jy2 0 289078 1042480 2026-07-08T14:57:32Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1307319749|Bang Yi Ruea]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042480 wikitext text/x-wiki '''ဘန်ယီရူးအာ''' ( {{Langx|th|บางยี่เรือ}}) သည် [[ဘန်ကောက်မြို့]] ^၊ သွန် ဘူရီဘက်ခြမ်း၊ သွန်ဘူရီ ခရိုင်ရှိ ခရိုင်ခွဲ (''ခဝဲန်)'' ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၁.၅၂၃ [[စတုရန်း ကီလိုမီတာ|စတုရန်းကီလိုမီတာ]] (၀.၅၈၈ [[စတုရန်းမိုင်|မိုင်]] ² ခန့်) ရှိသည်။ == သမိုင်း == မူလက ဤနေရာကို "ဘန် ဆကယ်" (บางสะแก) ဟုခေါ်ပြီး " [[နဘူးခြုံ]]ရွာလေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် တူးမြောင်း တစ်လျှောက်တွင် တည်ရှိပြီး နဘူးခြုံပင်များ ထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသစ်ပင်များသည် သဘာဝ ပုန်းအောင်းရာနေရာများအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ရန် ထူထပ်စွာ ကြီးထွားလာသည်။ ထိုဒေသကို အဓိက ရေလမ်းကြောင်း သုံးခုဖြင့် ဝန်းရံထားသည်- ဂလုံဘန်လူအန် (ဂလုံ ဘန်ကောက်ယိုင်ဟုလည်း လူသိများသည်)၊ ဂလုံ ဘန်နမ်ချွန်နှင့် ဂလုံ ထာဖရတို့ ဖြစ်သည်။ [[ဓနပုရီပြည်|ဓွန်ပုရီခေတ်]]၊ [[တာကသိန|တပ်ဆင်]] ဘုရင်လက်ထက်တွင် ဤနေရာသည် မြန်မာစစ်တပ်လှေများကို ပစ်ခတ်ရန် မဟာဗျူဟာကျသော ပုန်းအောင်းရာနေရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို "ဘန်ယင်းရူးအာ" (บังยิงเรือ) ဟု လူသိများလာပြီး စာသားအရ "လှေများကို ပုန်းအောင်းပြီး ပစ်ခတ်ရန်နေရာ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အသံထွက်မှားခြင်းကြောင့် ထိုအမည်သည် "ဘန်ယီရူးအာ" အဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ထိုဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ပွဲများမှ ထွက်ပြေးလာသော [[မွန်လူမျိုး]] များစွာ၏ နေအိမ်လည်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |last=สุขแย้ม |first=ชวนพิศ |date=2006-09-12 |title=บังยิงเรือ.....ที่ตลาดพลู...??? |url=https://www.gotoknow.org/posts/49654 |website=Gotoknow |language=thai}}</ref> <ref>{{Cite web |last=บาราย |date=2009-12-06 |title=วัดบังยิงเรือเหนือ |url=https://www.thairath.co.th/content/51170 |website=[[Thairath]] |language=thai}}</ref> နောက်ပိုင်း [[ရတနကောသိန္ဒြပြည်|ရတနာကောသိန္ဒြခေတ်]]တွင် ဘန်ယီရူးအာသည် ဓွန်ပုရီ(ခရိုင်) လက်အောက်ခံ ခရိုင်(''[[အမ်ဖေါ|အမ်ဖော]])'' ဖြစ်လာပြီး အမ်ဖော ရာချခရိတ်(อำเภอราชคฤห์)ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၁၆ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏အမည်ကို ဘန်ယီရူးအာသို့ တရားဝင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ခုနှစ်တွင် ဘုရင်တက်ဆင်ကို == နေရာများ == * ဝုန်ဝီယန်ယိုင်နှင့် တပ်ကင်ဘုရင်အထိမ်းအမှတ် * ဓွန်ပုရီခရိုင်ရုံး * ဘန်ယီရူးအာ လမ်းဆုံ * ဘန်ယီရူးအာ မြို့တော်ရဲစခန်း * ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အရှည်ဆုံးလမ်းဖြစ်သော ဖတ်ချကဆင်လမ်း (အဝေးပြေးလမ်းမကြီး ၄) ၏ အစဖြစ်သော [[Naowa Chamnian Bridge|နောင်ဝါ ချန်နီယန်တံတား]] * ဝပ်ဝေလူရာချင်း * [[ဝပ် ရာဇဂရူး|ဝတ် ရာဇကရိတ်]] (ဝတ် ဘန်ယီရူးအာနိုင်၊ ဝတ် ဘန်ယီရူးအာနူးအာ)၊ * ဝတ် ချန်ထာရမ် (ဝပ် ကလန် တာလတ်ဖလူး)နှင့် ၎င်း၏ ရိုးရာဈေး * ဝတ်အင်ထာရမ် (ဝတ်တိုင်၊ ဝတ် ဘန်ယီရူးအာတိုင်) * ဆူအန်ဖလူး မက်စ်ဂျစ် (ဗလီ) == ကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] qva04zqdrpn4xq4ow8dqviytlendtyr 0 289079 1042481 2026-07-08T14:58:55Z Naingli 144794 "== မင်းသမီး စိန်ဟန်တင်၏ ဘဝနှင့် အနုပညာ == {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold; padding: 0.5em;" | စိန်ဟန်တင် |- ! colspan="2" style="text-align: center; background: #e0e0e0;..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042481 wikitext text/x-wiki == မင်းသမီး စိန်ဟန်တင်၏ ဘဝနှင့် အနုပညာ == {| class="infobox" style="width: 25em; text-align: left; font-size: 90%;" |+ style="font-size: larger; font-weight: bold; padding: 0.5em;" | စိန်ဟန်တင် |- ! colspan="2" style="text-align: center; background: #e0e0e0;" | ကိုယ်ရေးအချက်အလက် |- ! ဇာတိ | တွံတေးမြို့ |- ! မိဘများ | ဦးတင် (နှဲဆရာ)၊ ဒေါ်လှီ |- ! အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း | သဘင်ပညာရှင်၊ မင်းသမီး |- ! ထင်ရှားသော ဇာတ်အဖွဲ့များ | ဦးပိုလိုအငြိမ့်၊ စိန်အောင်ကျော်ဇာတ် |- ! ဆရာသမားများ | ဖက်ရှင်အောင်ငွေ၊ တက္ကသိုလ်ပြည်သိန်းတင်၊ ကောလိပ်စိန်၊ ဦးချစ်မောင်၊ ဒေါ်အောင်ကြည် |} မြန်မာ့သဘင်လောက၏ ရတနာသိုက်သဖွယ် ထွန်းတောက်ခဲ့သော မင်းသမီး စိန်ဟန်တင်သည် ဇာတိအားဖြင့် တွံတေးမြို့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမ၏ အနုပညာမျိုးရိုးသည် သဘင်လောက၏ အမြစ်တွယ်ရာ အရင်းအမြစ်မှ ပေါက်ဖွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ထင်ရှားကျော်ကြားသော နှဲဆရာကြီး ဦးတင်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အကျော်အမော် သဘင်ပညာရှင် ဦးဖိုးစိန်ကြီးနှင့် လက်တွဲကာ အနုပညာစွမ်းပကားတို့ကို ဖော်ကျူးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်လှီနှင့် ဖခင် နှဲဆရာကြီး ဦးတင်တို့မှ မွေးဖွားသော သားသမီးများအနက် စိန်ဟန်တင်မှာ အငယ်ဆုံးသမီးအဖြစ် မွေးဖွားလာခဲ့ပြီး အနုပညာဗီဇကို အပြည့်အဝ အမွေဆက်ခံခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။ == အနုပညာ အစပျိုးခြင်းနှင့် ပညာဆည်းပူးခြင်း == စိန်ဟန်တင်သည် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာ၏ အရိပ်အာဝါသအောက်တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ အသက် ခြောက်နှစ်အရွယ်မှ စတင်ကာ ဖခင်ဖြစ်သူထံ၌ သဘင်ပညာရပ်များကို စနစ်တကျ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သို့သော် ကံကြမ္မာ၏ အလှည့်အပြောင်းကြောင့် သူမ ၁ဝ နှစ်သမီးအရွယ်တွင် ဖခင်ကြီး ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရသည်။ ဖခင်၏ အရိပ်မရှိတော့သော်လည်း အနုပညာလမ်းကြောင်းမှ မယိမ်းယိုင်စေရန်အတွက် အနုပညာရှင်ကြီးများ၏ လက်ကိုင်ပြုကာ ပညာကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူမသည် ဖက်ရှင်အောင်ငွေထံတွင်လည်းကောင်း၊ ထင်ရှားသော မင်းသမီးကြီး ဝေဇယန္တာ မမြကြွေ၏ သမီးဖြစ်သူ တက္ကသိုလ်ပြည်သိန်းတင်ထံတွင်လည်းကောင်း ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ အနုပညာသဘောတရားများကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ပိုင်နိုင်လာခဲ့သည်။ == ဇာတ်သဘင်လောကသို့ တရားဝင် ဝင်ရောက်ခြင်း == စိန်ဟန်တင်၏ အနုပညာဘဝတွင် အရေးပါသော အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ တစ်နေ့တွင် သဘင်လောက၏ ထိပ်သီး ဇာတ်ဆရာကြီး ဦးဖိုးစိန်သည် တွံတေးသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ နှဲဆရာကြီး ဦးတင်၏ သမီးလေး ကျန်ရစ်ကြောင်း ကြားသိရသည့်အခါ ၎င်းသည် အထူးပင် ဂရုပြုမိကာ စုံစမ်းမေးမြန်းပြီးနောက် စိန်ဟန်တင်အား ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမ၏ အနုပညာ အရည်အသွေးများကို ပိုမိုတောက်ပစေရန်အတွက် ကောလိပ်စိန်ထံတွင် အပ်နှံ၍ ပညာကို ဆက်လက်ခပ်သွင်းပေးခဲ့သည်။ == ခေတ်ကာလ၏ စိန်ခေါ်မှုနှင့် အောင်မြင်မှုမှတ်တိုင်များ == နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေး အခြေအနေများ မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခဲ့သော ခေတ်ပျက်ကာလတွင် စိန်ဟန်တင်သည် အနုပညာကို လက်မလျှော့ခဲ့ပေ။ သူမသည် "ဦးပိုလိုအငြိမ့်" တွင် ဓာတ်ရှင်ကြယ်ပြောင်တို့နှင့်အတူ တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာမှ ပြည်သူတို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံယူခဲ့ရပြီး နာမည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သဘင်ရာသီတွင်မူ စိန်အောင်ကျော်ဇာတ်၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ကပြရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့သော ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သည့် အနုပညာခရီးလမ်းတွင် သူမသည် ဘဘဦးချစ်မောင်နှင့် အမေဒေါ်အောင်ကြည်တို့ထံ၌လည်း အနုပညာအမွေများကို ဆက်လက်ခံယူကာ သဘင်ပညာရပ်၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) hz34f33uiy8uoe0gsrhyj1lf1lh9tne 0 289080 1042482 2026-07-08T15:04:12Z Naingli 144794 "== ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်း == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |+ colspan="2" style="background:#f2f2f2; font-weight:bold; font-size:120%; padding:10px;" | မင်းသမီး ခင်ညိုညို အတ္ထုပ္ပတ္တိ |- ! စ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042482 wikitext text/x-wiki == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်း == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" |+ colspan="2" style="background:#f2f2f2; font-weight:bold; font-size:120%; padding:10px;" | မင်းသမီး ခင်ညိုညို အတ္ထုပ္ပတ္တိ |- ! စတင်ခဲ့သည့် နယ်ပယ် | သဘင်ပညာ၊ ပြဇာတ် |- ! မိဘများ | ဦးဖိုးရင်၊ ဒေါ်အုံးကြွေ |- ! မွေးရပ်မြေ | လက်ပံတန်းမြို့နယ် |- ! အနုပညာဆရာ | မင်းသမီးကြီး မစိန်ယုံ၊ မင်းသား ကျော်အုန်းလှိုင် |- ! ထင်ရှားသော အဖွဲ့အစည်း | ခေတ်သစ်ရာဇဝင်ပြဇာတ်အဖွဲ့ |- ! အနုပညာခရီးလမ်း | ငယ်စဉ်ရှစ်နှစ်အရွယ်မှစတင်၍ သဘင်ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့ပြီး၊ စစ်ဒဏ်ကြောင့် ဇာတ်အဖွဲ့များ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသော်လည်း အနုပညာလောကမှ မခွဲခွာဘဲ ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သူ။ |} မင်းသမီး ခင်ညိုညိုကို လက်ပံတန်းမြို့နယ်မှ လယ်သမားကြီး ဦးဖိုးရင်နှင့် ဒေါ်အုံးကြွေတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ အနုပညာသွေးတို့မှာ ငယ်စဉ်ကပင် ကိန်းဝပ်နေခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာခြေလှမ်းများသည် ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် အဒေါ်ဖြစ်သူ မင်းသမီးကြီး မစိန်ယုံထံတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်ကတည်းက သဘင်ပညာ၏ အခြေခံသဘောတရားနှင့် အနုပညာအနှစ်သာရတို့ကို စနစ်တကျ သင်ယူဆည်းပူးခဲ့ရသည်။ == အနုပညာလှုပ်ရှားမှုနှင့် ဇာတ်အဖွဲ့တည်ထောင်ခြင်း == ဒေါ်စိန်ယုံထံမှ သင်ယူခဲ့သော ပညာရပ်များကို အခြေခံ၍ အစ်မဖြစ်သူ အောင်သိန်းရှင်၏ ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ရောက်ရှိသောအခါတွင်မူ မခင်ညိုညိုသည် ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင် ပိုမိုရင့်ကျက်လာခဲ့သည်။ ထိုကာလသည် သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းတွင် ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်အဖွဲ့ကို ထူထောင်ကာ ကပြဖျော်ဖြေနိုင်သည်အထိ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း လောကဓံ၏ အလှည့်အပြောင်းတွင် သူမတို့ မိသားစု၏ ဇာတ်အဖွဲ့သည် အရှိန်အဟုန်ကောင်းမွန်စွာဖြင့် လည်ပတ်နေစဉ်မှာပင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၏ မီးတောက်များကြောင့် တိုင်းပြည်ပျက်သုဉ်းကာ အဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ရသည့် နာကျင်ဖွယ်ရာ အဖြစ်ဆိုးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ == စစ်ပြီးခေတ်နှင့် အနုပညာခရီးလမ်းကို ဆက်လက်ခြင်း == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အဆုံးသတ်ပြီးနောက် မြန်မာ့လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့်အတူ သဘင်လောကမှာလည်း ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ခက်ခဲသော အနေအထားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ယခင်ကဲ့သို့ ဇာတ်အဖွဲ့ဟောင်းများကို ပြန်လည်စုစည်းနိုင်ခြင်း မရှိတော့သည့်တိုင် ခင်ညိုညို၏ အနုပညာစိတ်ဓာတ်မှာ လျော့ပါးသွားခြင်းမရှိပေ။ သူမသည် ဒေါ်ကြည်အောင် တည်ထောင်သော "ခေတ်သစ်ရာဇဝင် ပြဇာတ်အဖွဲ့" တွင် ပါဝင်ကပြရင်း အနုပညာလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့တွင် မင်းသား ကျော်အုန်းလှိုင်ထံမှ ပြဇာတ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာ နက်နဲသော အတတ်ပညာများကို ထပ်မံဆည်းပူးကာ အနုပညာစွမ်းရည်ကို ပိုမိုမြှင့်တင်ခဲ့သည်။ == သဘင်လောကအပေါ် သစ္စာစောင့်သိခြင်း == ညီမဖြစ်သူ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဝဏ္ဏကျော်ထင် အကယ်ဒမီ [[ကြည်ကြည်ဌေး]]မှာ ဇာတ်သဘင်လောကမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့သော်လည်း ခင်ညိုညိုကား အနုပညာ၏ ဆွဲဆောင်မှုနှင့် သဘင်ပညာရပ်အပေါ်ထားရှိသော သူမ၏ သစ္စာတရားကို မစွန့်လွှတ်နိုင်ခဲ့ပေ။ ဘဝ၏ အတက်အကျ၊ စစ်မီး၏ဒဏ်ရာနှင့် ခေတ်ကာလ၏ အပြောင်းအလဲများကြားတွင် မင်းသမီး ခင်ညိုညိုသည် သဘင်ပညာကိုသာလျှင် သူမ၏ ဘဝသက်တမ်းတစ်လျှောက် အဖော်ပြုသွားခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) idao0zp24m23phgevm6ojpwd1ubhtkx 0 289081 1042483 2026-07-08T15:18:37Z Naingli 144794 "== ရွှေမန်းသူ ညိုညိုဆန်း == {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ရွှေမန်းသူ ညိုညိုဆန်း | honorific_suffix = | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date =..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042483 wikitext text/x-wiki == ရွှေမန်းသူ ညိုညိုဆန်း == {{Infobox person | honorific_prefix = | name = ရွှေမန်းသူ ညိုညိုဆန်း | honorific_suffix = | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ဧပြီ၊ ၁၉၃၈ | birth_place = မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာ | death_date = ၁၉၉၈ | death_place = မြန်မာ | death_cause = အစာအိမ်ရောဂါ | nationality = မြန်မာ | occupation = ဇာတ်မင်းသမီး၊ အကနည်းပြ | years_active = ၁၉၅၃–၁၉၉၈ | known_for = ထန်းရွက်ပုတီးသီချင်း | parent = ဦးဘကြူး (ဖခင်)၊ ဒေါ်လှ (မိခင်) | siblings = ဦးစိန်ရဲမောင်၊ ပန်တျာမြသိန်း }} မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ခေတ်တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုခဲ့ပြီး၊ အနုပညာဂုဏ်ဒြပ်နှင့် ပြည့်စုံခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ဇာတ်မင်းသမီးကြီးတစ်ဦးမှာ "ရွှေမန်းသူ ညိုညိုဆန်း" ဖြစ်သည်။ သူမသည် အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပညာရပ်များတွင် ထူးချွန်ရုံသာမက၊ မြန်မာ့ရိုးရာအနုပညာကို မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားပြီး ဘဝတစ်လျှောက်လုံး သဘင်ပညာရပ်အတွက် စွမ်းစွမ်းတမံ အကျိုးပြုသွားခဲ့သူဖြစ်သည်။ == မွေးဖွားခြင်းနှင့် ငယ်စဉ်ဘဝ == ရွှေမန်းသူ ညိုညိုဆန်းကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် မန္တလေးမြို့၊ ချီပါရပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ရှေးဆိုင်းဆရာကြီး ဦးဘကြူးဖြစ်ပြီး၊ မိခင်မှာ ရှေးမင်းသမီးကြီး ဒေါ်လှဖြစ်သည်။ အနုပညာမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည့်အလျောက် မွေးချင်းညီအစ်ကိုမောင်နှမများဖြစ်ကြသော ဦးစိန်ရဲမောင်၊ ညိုညိုဆန်းနှင့် ပန်တျာမြသိန်းတို့သည်လည်း အနုပညာနယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားခဲ့ကြသည်။ ညိုညိုဆန်းသည် ငယ်စဉ်ကပင် ဖခင်ဦးစီးသည့် ဗလာဆိုင်းတွင် ပါဝင်ကပြရင်း အနုပညာခြေလှမ်းများကို စတင်ခဲ့ပြီး၊ (၇) နှစ်သမီးအရွယ်မှစ၍ အကပညာကို စနစ်တကျ သင်ယူလေ့လာခဲ့သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် ပညာဆည်းပူးခြင်း == အသက် (၁၃) နှစ်အရွယ်တွင် ဗလပြန်၊ သြဘာသောင်းနှင့် လူရွှင်တော်မွတ်တား ဦးအောင်စိန်တို့ထံတွင် အဆို၊ အကပညာများကို အခြေခံမှစ၍ အဆင့်မြင့်ထိ သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး ဦးဝင်းလက်ထက်၌ မောင်ဖြစ်သူ ပန်တျာမြသိန်းနှင့်အတူ ပန်တျာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ကာ ပညာရပ်များကို ပိုမိုစူးစိုက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ == အနုပညာသက်တမ်းနှင့် ထင်ရှားသောလက်ရာများ == အသက် (၁၇) နှစ်အရွယ်တွင် "ရွှေမန်းသူ ညိုညိုဆန်း" အမည်ဖြင့် အဒေါ်ဖြစ်သူ၏ "အောင်မြသင်းအငြိမ့်" အဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် စတင်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ တေးရေးဆရာကြီး အေဝမ်းဆရာညှာက သူမအတွက် အထူးသီးသန့် ဂုဏ်ပြုရေးစပ်ပေးခဲ့သော "ရွှေမန်းမောင်မယ်တစ်စု စုပေါင်းကာရယ်..." အစချီ သီချင်းဖြင့် အနုပညာနယ်ပယ်တွင် နေရာတစ်ခု ရရှိခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းတွင် ဓာတ်ပြားသီချင်းများဖြင့်လည်း ပရိသတ်ကို ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည်။ ဟင်္သာတစိန်လင်း၏ ရွှေဗဟိုဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီမှတစ်ဆင့် ရဲသီဟ ကိုသန်းအောင် ရေးစပ်သည့် "ကိုလေပွေအငြိမ့်" ဓာတ်ပြားများသည် အထူးရေပန်းစားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဂီတစာဆို ကိုကျော့မှူး စီစဉ်သည့် ဗိမ္ဗိသာရဇာတ်ထုပ်များတွင် အဆိုတော် မျိုးမြင့်လေး၊ လှလှရီတို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သလို၊ မောင်ဖြစ်သူ ပန်တျာမြသိန်းနှင့် တွဲဖက်၍ မြဝတီမင်းကြီးဦးစ၊ ချင်းရွှေလုံးစသည့် ရှေးဟောင်းဇာတ်ထုပ်များကိုလည်း မှတ်တမ်းတင် ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့သည်။ == ထန်းရွက်ပုတီးနှင့် ထူးခြားသောမှတ်တိုင်များ == ညိုညိုဆန်း၏ အနုပညာသမိုင်းတွင် "ထန်းရွက်ပုတီး" သီချင်းသည် သူမ၏ ကိုယ်စားလှယ်သီချင်းအဖြစ် တည်ရှိသည်။ အသက် (၄ဝ) အရွယ်တွင် မန္တလေးမြို့ "အောင်မြေအေးအငြိမ့်" အဖွဲ့၌ ကပြစဉ် ရွာစား စိန်တင်ဟန်က ရေးစပ်ပေးခဲ့သော ဤသီချင်းကို သူမက အသက်ဝင်အောင် သီဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ “ဟေဝန်စုံမြိုင် တောဂနိုင်ဆန်းကြယ်၊ မမောနိုင်လွမ်းလွမ်းမယ်၊ မောင်ရယ် လိုက်ခဲ့ပါလားကွယ်၊ ညိုညိုဆန်းက ခေါ်ခေါ်ပါမယ်” ဟူသော အဆိုပါသီချင်းမှာ ဒါရိုက်တာ မြို့တော်မောင်ယဉ်အောင်၏ "ကိုးဆယ်ဆသာလိမ့်မယ်" ပြဇာတ်တွင်လည်း အသုံးပြုခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် တေမိရကုမာရ၊ မဟာဇနက စသည့် ဇာတ်ထုပ်များကိုလည်း ဗီဒီယိုဇာတ်ကားအဖြစ် မန္တလေး သိန်းဇော်နှင့် တွဲဖက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ == လူမှုရေးနှင့် အနုပညာ == ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်သာမက၊ အနုပညာနယ်ပယ်ကို ပြန်လည်အကျိုးပြုရာတွင်လည်း တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ မီးရထားဌာန၏ "ရထောင်ရတနာသဘင်အဖွဲ့" တွင် အကနည်းပြအဖြစ် (၃) နှစ်ကျော် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ မန္တလေးမြို့ သဘင်အစည်းအရုံး၌ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် (၁ဝ) နှစ်တာ ကာလပတ်လုံး သဘင်လောကသားများအတွက် စီမံခန့်ခွဲမှုတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၉၅-၉၆ ခုနှစ်တွင် မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရေး ဆော်သြရေးမှူးအဖြစ် လူမှုရေးတာဝန်များကိုလည်း ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး ပရိသတ်တို့၏ အချစ်တော် ဖြစ်ခဲ့သော ရွှေမန်းသူ ညိုညိုဆန်းသည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အစာအိမ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာခြေရာများသည် ယနေ့တိုင် မြန်မာ့သဘင်သမိုင်းတွင် ထင်ရှားစွာ ကျန်ရစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) ji65iv8dont378osmhfqbyqnroz3396 0 289082 1042484 2026-07-08T15:31:40Z Naingli 144794 "== ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့် == {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် |- ! အချက်အလက် !! အသေးစိတ် |- | '''အ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042484 wikitext text/x-wiki == ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့် == {| class="wikitable" style="width: 100%;" |+ ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် |- ! အချက်အလက် !! အသေးစိတ် |- | '''အမည်ရင်း''' || မတင်ညွန့် |- | '''အမည်ကျော်''' || ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့် |- | '''မွေးသက္ကရာဇ်''' || (၁၉၁၄) |- | '''မွေးရပ်မြေ''' || အလိန်လယ်ကျေးရွာ၊ မှော်ဘီမြို့နယ် |- | '''မိဘအမည်''' || ဦးစံဖေ၊ ဒေါ်မြရင် |- | '''ထင်ရှားသည့်သီချင်း''' || မှုံရွှေရည် (ရွှေနှင်းဆီသီချင်း) |- | '''ရရှိခဲ့သောဘွဲ့/ဆု''' || ယူတီစီ (UTC) ဘွဲ့၊ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့် ရွှေတံဆိပ် |- | '''ကွယ်လွန်သည့်နေ့ရက်''' || (၁၃) ဇူလိုင်၊ (၁၉၇၆) |- | '''ကွယ်လွန်သည့်နေရာ''' || အမှတ် (၇၇)၊ ကျောင်းကြီးလမ်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်၊ ရန်ကုန် |- | '''အသက်''' || (၆၂) နှစ် |} မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာနယ်ပယ်၌ အငြိမ့်အနုပညာသည် ထူးခြားသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအငြိမ့်လောကတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် ပြည်သူတို့၏ အသည်းနှလုံးကို ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များစွာရှိရာ "ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်" သည်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက် တင်ဆက်မှုများသည် မြန်မာ့အငြိမ့်လောကတွင် ခေတ်သစ်လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ဖောက်ထွင်ပေးခဲ့သည်။ == ဇာတိချက်ကြွေနှင့် ငယ်ဘဝ == ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်၏ အမည်ရင်းမှာ မတင်ညွန့်ဖြစ်သည်။ သူကို (၁၉၁၄) ခုနှစ်တွင် မှော်ဘီမြို့နယ်၊ အလိန်လယ်ကျေးရွာ၌ ဖခင် ဦးစံဖေနှင့် မိခင် ဒေါ်မြရင်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ တောင်သူလယ်သမားမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး၊ ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးစံဖေမှာ ဗျောဆိုင်းတီးခတ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ဖခင်၏ ဗျောဆိုင်းဝိုင်းတွင် အတူလိုက်ပါကပြရင်း အနုပညာအငွေ့အသက်များကို ထိတွေ့ရင်းနှီးခဲ့သည်။ နောင်တွင် အငြိမ့်ထောင်ဆရာတစ်ဦး၏ ခေါ်ဆောင်မှုကြောင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးနှင့် ယူတီစီဘွဲ့ == ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် မတင်ညွန့်သည် မိမိ၏ အဆို၊ အက ကျွမ်းကျင်မှုတို့ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း နာမည်ရလာခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာအပေါ် ထားရှိသည့် စေတနာ၊ ပင်ပန်းမှုဒဏ်ကို မရှောင်ဘဲ တင်ဆက်မှုတို့ကြောင့် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အရန်တပ်ရင်းတွင် အငြိမ့်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့စဉ် ပရိသတ်၏ နှစ်သက်မှုကြောင့် "ယူတီစီ" (UTC) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သူ့ကို "ယူတီစီ မတင်ညွန့်" ဟု ဂုဏ်ပြုခေါ်ဆိုကြသည်။ == "မှုံရွှေရည်" နှင့် ရွှေနှင်းဆီအမည်နာမ == မတင်ညွန့်၏ အနုပညာသက်တမ်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော အမှတ်အသားမှာ သီချင်းရေးဆရာ ရွှေဂုံမောင် ရေးစပ်ပေးခဲ့သည့် "ရွှေနှင်းဆီ" သီချင်းပင် ဖြစ်သည်။ "မှုံရွှေရည် ခိုင်မာလာနှင်းဆီ" ဟု အစချီသည့် ထိုသီချင်းသည် မတင်ညွန့်၏ အသံနေအသံထားနှင့် အလွန်ပင် လိုက်ဖက်ညီလှသည်။ ထိုသီချင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်ပင် သူ့အား "ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်" ဟု ပိုမိုတွင်ကျယ်စွာ ခေါ်ဆိုလာကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုတော် မအေးမိက ထိုသီချင်းကို ဓာတ်ပြားသွင်း၍ တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ဖြန့်ချိလိုက်သောအခါ မတင်ညွန့်၏ ကျော်ကြားမှုမှာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == အနုပညာဆန်းသစ်မှုနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း == ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်သည် မင်းသားအကတွင်လည်း အထူးကျွမ်းကျင်သည်။ မြန်မာ့အငြိမ့်လောကတွင် မီးဆလိုက်များနှင့် ခေတ်မီဆက်တင်များကို စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ရမည်ဖြစ်သည်။ အနုပညာသာမက ပညာရေးကိုပါ အလေးထားသူဖြစ်ပြီး၊ ကြည့်မြင်တိုင်နေအိမ်တွင် ပညာသင်ကြားလိုသူများကို စေတနာထား သင်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။ (၁၉၅၀) ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည့် အငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ၌ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့် ရွှေတံဆိပ်ဆုတို့ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ အသက် (၆၂) နှစ် အရွယ်၊ (၁၉၇၆) ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၃) ရက်နေ့တွင် သူသည် မိမိ၏ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ ရုပ်ကလာပ်ကို (၁၉၇၆) ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကြံတောသုသာန်၌ ဂုဏ်ပြုသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == (၁၅-၇-၁၉၇၆)ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ၌ပင် ယူတီစီရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့်၏ နာရေးကြော်ငြာကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည် == ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့် ကွယ်လွန်ရှာပြီ ရန်ကုန် ဂျူလိုင် ၁၄ စစ်ကြိုခေတ်က အငြိမ့်ခင်ပေါ်တွင် မှုံရွှေရည်သီချင်းဖြင့် ပြည်သူတို့၏ အသည်းခွဲဖြစ်ခဲ့ရသောအနုပညာရှင်ယူတီမီရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်‌ညွန့်သည် ယမန်နေ့ကအမှတ်(၇၇)၊ ဧကျောင်းကြီးလမ်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်နအိမ်၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။ ဒေါ်တင်ညွန့်သည် ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ အလိန်လယ်ကျေးရွာ ဗျာအငြိမ့် ပိုင်ရှင်ဦးခံဖေ၊ ဒေါ်မြရီတို့၏ သားသမီးခုနစ်ယောက်အနက်မှတတိယမြောက်သမီး ဖြစ်ပြီး အသက်ခုနခ်နှစ်မှခ၍ဖခင်၏ဗျောအငြိမ့်တွင် ခတင်ကပြခဲ့သည်။ အသက် (၁၅) နှစ်သမီးတွင် ရန်ကုန်မြို့သို့တက်ရောက်လာပြီး ရန်ကုန် အနောက်ပိုင်းဦးဘတင်အငြိမ့်တွင် ပါဝင်ကြပြလာရာမှသီချင်းရေးဆရာ ရွှေဂုဏ်မောင် ရေးသားသော မှုံရွှေရည်သီချင်းဖြင့် ပြည်သူတို့အသည်းခွဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်သာမက ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အရံတပ်ရင်းမှယူတီခီဘွဲ့ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ (၁၉၅ဝ) ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၌ကျင်းပဧသာ အငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ၌ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်၏ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့်ရွှေတံဆိပ်ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ယူတီမိရွှေနှင်းဆီဒေါ်တင်ညွန့်၏ ချာပနကိုဇူလိုင်လ၊ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကြံတောသုသာန်သို့ ပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်မည်ဟုသိရသည်။ ဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။ (၁၅-၇-၁၉၇၆)ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ၌ပင် ယူတီစီရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့်၏ နာရေးကြော်ငြာကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည်။ == နာရေးဖိတ်စာ == ယူတီစီရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့် အသက် (၆၂နှစ်) ထန်းတပင်မြို့နယ်အလိန်လယ်ကျေးရွာ(လှိုင်)နေ(ဦးခံပေ-ဒေါ်မြရီ) တို့၏ သမီး၊ (ဦးကျော်ခိုင်) ဒေါ်ဖွားရင်၏ညီမ၊ (ဦးခံကွန်း)ဦးအောင်ရင်၊ (ဦးပန်းမောင်) ဦးလှမောင် တို့၏ အခ်မ၊ (ဦးဘထွန်း)၏ဇနီး၊မောင်ပြာကြီး(ခ)မောင်မြင့်ဟန်၏ မိခင် သည်၁၃-၇-၇၆(၁၃၃၈နုဝါဆိုလဆုတ်၃ရက်)အင်္ဂါနေ့တွင် (၇၇)၊ ကျောင်းကြီးလမ်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ပါ၍ (၁၇-၇-၇၆) ခနေနေ့၊ နေ့လယ် (၂း၃ဝ) နာရီတွင် ယင်းနေအိမ်မှ ကြံတောသုသာန်သို့ပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်ပါမည်။” ဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) swt7ufv95voy57l3nv85849xsmcu9bx 0 289083 1042486 2026-07-08T16:14:58Z Naingli 144794 "== ဒေါ်သီတာခင်ထွေး (ခရစ်နှစ် ၁၉၀၈–၁၉၇၇) == {{Infobox person | name = ဒေါ်သီတာခင်ထွေး | image = [[File:Jh jjmmss.jpg|thumb|သီတာခင်ထွေး]] | caption = | birth_name = ဒေါ်ခင်ထွေး | birth_date = ၁၉၀၈..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042486 wikitext text/x-wiki == ဒေါ်သီတာခင်ထွေး (ခရစ်နှစ် ၁၉၀၈–၁၉၇၇) == {{Infobox person | name = ဒေါ်သီတာခင်ထွေး | image = [[File:Jh jjmmss.jpg|thumb|သီတာခင်ထွေး]] | caption = | birth_name = ဒေါ်ခင်ထွေး | birth_date = ၁၉၀၈ | birth_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | death_date = ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၇ (အသက် ၆၉) | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာနိုင်ငံ | resting_place = ကြံတောသုသာန် | nationality = မြန်မာ | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး၊ အကနည်းပြ | spouse = ဦးတင်ငွေ (ရုပ်ရှင်မင်းသား) | children = မောင်သိန်းလွင် (ဂျော်နီ) | relatives = ဒေါ်ခင်ညွန့် (အစ်မရင်း၊ အကယ်ဒမီရ သရုပ်ဆောင်) | years_active = ၁၉၂၉ - ၁၉၇၇ }} ဒေါ်သီတာခင်ထွေး (အမည်ရင်း ဒေါ်ခင်ထွေး) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဝါရင့်သရုပ်ဆောင်နှင့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ခေတ်အဆက်ဆက် အနုပညာနယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ဘက်စုံကျွမ်းကျင်မှုဖြင့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းမြှင့်တင်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ဘဝအစနှင့် အနုပညာခရီးအစ == ဒေါ်သီတာခင်ထွေးကို ခရစ်နှစ် (၁၉၀၈) ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် ဦးဝမ်ချွန်းနှင့် မယ်တော် ဒေါ်သိန်းညွန့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ပညာရေးတွင် မြန်မာစာ သတ္တမတန်းအထိ သင်ယူအောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် အနုပညာအပေါ် ထက်သန်သော ဝါသနာကြောင့် ပညာရေးလမ်းကြောင်းထက် အနုပညာလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သူမသည် ဂီတအနုပညာ၌ ထူးချွန်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး (၁၉၂၉) ခုနှစ်တွင် ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၏ စီစဉ်မှုဖြင့် ရာမဇာတ်၌ "သီတာ" အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာမှ "သီတာခင်ထွေး" ဟူသော အမည်ဖြင့် ပရိသတ်တို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ == ပြဇာတ်နှင့် ရုပ်ရှင်လောက == ပြဇာတ်ခေတ်ဦးကာလတွင် သူမသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြိုင်ပြဇာတ်ရုံနှင့် ကာဌေးရုံတို့၌ ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ ကပြဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်း၏ မိတ်ဆက်ပွဲ၌ နာမည်ကျော် မင်းသား ခင်မောင်ရင်နှင့်အတူ နဂါးနီသီချင်းကို တွဲဖက်သီဆိုကပြခဲ့ခြင်းမှာ သူမ၏ ထင်ရှားသော မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး အသက် (၂၄) နှစ်အရွယ်၌ ရွှေပြည်ခိုးရုပ်ရှင်၏ "မင်းမနိုင်" ဇာတ်ကားတွင် စတင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရွှေမြင့်မိုရ်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ လက်ရာများဖြစ်သော ချင်းဖဝေး၊ ယွန်းဝသုန်၊ ဧဗ္ဗသီတာ စသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် ဇာတ်ပို့သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရာမှ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ သူမသည် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၆၀) ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးရိုက်ကူးဆဲ ဇာတ်ကားများမှာ အဖေတစ်ခုသားတစ်ခု နှင့် ဘိပါလေပိတောက်ဝါ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == အနုပညာနှင့် လူမှုရေးလုပ်ဆောင်ချက်များ == သရုပ်ဆောင်အလုပ်အပြင် အနုပညာနယ်ပယ်အသီးသီးတွင်လည်း တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ သင်ကြားရေး: (၁၉၅၃) ခုနှစ်တွင် မြန်မာ-အမေရိကန်အသင်း၌ အကနည်းပြဆရာမအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး မြန်မာသီချင်းကြီးများကိုလည်း ဝါသနာရှင်များအား စေတနာအပြည့်ဖြင့် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ စာပေနှင့် အဖွဲ့အစည်း: မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် စာပေရေးသားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သလို ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်အစည်းအရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဟောပြောမှု: ပါလီမန်ခေတ်အတွင်း စာဆိုတော်နေ့ ဟောပြောပွဲများတွင် ပရိသတ်အား စွဲဆောင်နိုင်သည့် ဟောပြောချက်များဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။ == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝနိဂုံး == ဒေါ်သီတာခင်ထွေးသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဦးတင်ငွေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားတစ်ဦး (မောင်သိန်းလွင် - ဂျော်နီ) ထွန်းကားခဲ့သည်။ သူမ၏ အစ်မရင်းမှာ အကယ်ဒမီဆုရ ထင်ရှားသော သရုပ်ဆောင် ဒေါ်ခင်ညွန့် ဖြစ်သည်။ အသက် (၆၉) နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၅) ရက်နေ့ နံနက် (၁၂) နာရီခွဲအချိန်တွင် သူမသည် ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေ၊ ကျောက်မြောင်းရပ်ကွက်ရှိ နေအိမ်၌ သွေးတိုးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ၏ ဈာပနကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၇) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ကြံတောသုသာန်၌ ဂုဏ်ပြုပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ပါသည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆) ရက်ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ တွင် သူမ၏ ကွယ်လွန်ခြင်းသတင်းနှင့် နာရေးကြော်ငြာတို့ကို အလေးအနက် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကအတွက် ထူးခြားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်းအပေါ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) apqlim14k4fs5a0fx3wvkrpumol0vor 1042491 1042486 2026-07-08T17:14:31Z Zawzawaungthwin 100038 မွမ်းမံခြင်း 1042491 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါ်သီတာခင်ထွေး | image = [[File:Jh jjmmss.jpg|thumb|သီတာခင်ထွေး]] | caption = | birth_name = ခင်ထွေး | birth_date = {{birth date and age|1908|8|19}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့ | death_date = {{death date and age|1977|2|15|1908|8|19}} | death_place = ရန်ကုန်မြို့ | resting_place = [[ကြံတောသုသာန်]] | nationality = မြန်မာ | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး၊ အကနည်းပြ | spouse = တင်ငွေ (ရုပ်ရှင်မင်းသား) | children = သိန်းလွင် (ဂျော်နီ) | relatives = ခင်ညွန့် (အစ်မရင်း၊ အကယ်ဒမီရ သရုပ်ဆောင်) | years_active = ၁၉၂၉ - ၁၉၇၇ }} '''ဒေါ်သီတာခင်ထွေး''' (၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၀၈ - ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၇) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဝါရင့်သရုပ်ဆောင်နှင့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်း၏ အသံတိတ်ခေတ်၊ သံစုံသွင်းခေတ်နှင့် အသံထွက်ခေတ်ဟူသော ခေတ်သုံးခေတ်စလုံးကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ရာမဇာတ်တော်ကြီးတွင် မယ်သီတာအဖြစ် နှစ်ပေါင်း (၃၀) ကျော်ကြာ အသက်ဝင်အောင် ကပြနိုင်ခဲ့သဖြင့် ပရိသတ်တို့က အမည်ရင်း မခင်ထွေးအစား "သီတာခင်ထွေး" ဟု အသိအမှတ်ပြုထားသော ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင် မင်းသမီးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=1297091855849277&set=%EF%B8%8F%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9F%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA-%E1%81%82%E1%81%80-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=2026-07-08 |website=www.facebook.com}}</ref> == ဘဝအစနှင့် အနုပညာခရီးအစ == ဒေါ်သီတာခင်ထွေးကို ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက် နေ့တွင် ဦးဝမ်ချွန်းနှင့် ဒေါ်သိန်းညွန့်တို့မှ ရန်ကုန်မြို့ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ပညာရေးတွင် မြန်မာစာ သတ္တမတန်းအထိ သင်ယူအောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် အနုပညာအပေါ် ထက်သန်သော ဝါသနာကြောင့် ပညာရေးလမ်းကြောင်းထက် အနုပညာလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတအနုပညာ၌ ထူးချွန်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး (၁၉၂၉) ခုနှစ်တွင် [[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]]၏ စီစဉ်မှုဖြင့် ရာမဇာတ်၌ "သီတာ" အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာမှ "'''သီတာခင်ထွေး'''" ဟူသော အမည်ဖြင့် ပရိသတ်တို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Coontar Cartoon |date=2026-05-18 |title=သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးကြီး ဒေါ်သီတာခင်ထွေး၏ အနုပညာဘဝဖြတ်သန်းမှုအတ္ထုပ္ပတ္တိ |url=https://www.youtube.com/watch?v=jQ2w0TKg3ro |access-date=2026-07-08}}</ref> == ပြဇာတ်နှင့် ရုပ်ရှင်လောက == ပြဇာတ်ခေတ်ဦးကာလတွင် သူသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြိုင်ပြဇာတ်ရုံနှင့် ကာဌေးရုံတို့၌ ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ ကပြဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်း၏ မိတ်ဆက်ပွဲ၌ နာမည်ကျော် မင်းသား ခင်မောင်ရင်နှင့်အတူ နဂါးနီသီချင်းကို တွဲဖက်သီဆိုကပြခဲ့ခြင်းမှာ သူမ၏ ထင်ရှားသော မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး အသက် (၂၄) နှစ်အရွယ်၌ ရွှေပြည်ခိုးရုပ်ရှင်၏ "မင်းမနိုင်" ဇာတ်ကားတွင် စတင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရွှေမြင့်မိုရ်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ လက်ရာများဖြစ်သော ချင်းဖဝေး၊ ယွန်းဝသုန်၊ ဧဗ္ဗသီတာ စသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် ဇာတ်ပို့သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရာမှ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၆၀) ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးရိုက်ကူးဆဲ ဇာတ်ကားများမှာ အဖေတစ်ခုသားတစ်ခု နှင့် ဘိပါလေပိတောက်ဝါ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == အနုပညာနှင့် လူမှုရေးလုပ်ဆောင်ချက်များ == သရုပ်ဆောင်အလုပ်အပြင် အနုပညာနယ်ပယ်အသီးသီးတွင်လည်း တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ-အမေရိကန်အသင်း၌ အကနည်းပြဆရာမအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး မြန်မာသီချင်းကြီးများကိုလည်း ဝါသနာရှင်များအား စေတနာအပြည့်ဖြင့် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ယင်းအပြင် မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် စာပေရေးသားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သလို ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်အစည်းအရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။သူသည် ပါလီမန်ခေတ်အတွင်း စာဆိုတော်နေ့ ဟောပြောပွဲများတွင် ပရိသတ်အား စွဲဆောင်နိုင်သည့် ဟောပြောချက်များဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။ == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝနိဂုံး == ဒေါ်သီတာခင်ထွေးသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဦးတင်ငွေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားတစ်ဦး (မောင်သိန်းလွင် - ဂျော်နီ) ထွန်းကားခဲ့သည်။ သူ၏ အစ်မရင်းမှာ အကယ်ဒမီဆုရ ထင်ရှားသော သရုပ်ဆောင် ဒေါ်ခင်ညွန့် ဖြစ်သည်။အသက် (၆၉) နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၅) ရက်နေ့ နံနက် (၁၂) နာရီခွဲအချိန်တွင် သူသည် ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေမြို့နယ်၊ ဗျိုင်းရေအိုးစင်(ရွာမ)ရပ်ကွက်၊သမာဓိလမ်းရှိ နေအိမ်၌ သွေးတိုးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဈာပနကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၇) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ကြံတောသုသာန်၌ ဂုဏ်ပြုပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆) ရက်ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ တွင် သူမ၏ ကွယ်လွန်ခြင်းသတင်းနှင့် နာရေးကြော်ငြာတို့ကို အလေးအနက် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကအတွက် ထူးခြားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်းအပေါ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) <references /> {{Lifetime|၁၉၀၈|၁၉၇၇}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] qo55ho521cmwd3zdgnni8ahryg8gb5h 1042493 1042491 2026-07-08T17:25:48Z Zawzawaungthwin 100038 ကိုးကားချက် ထည့်သွင်းခြင်း 1042493 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါ်သီတာခင်ထွေး | image = [[File:Jh jjmmss.jpg|thumb|သီတာခင်ထွေး]] | caption = | birth_name = ခင်ထွေး | birth_date = {{birth date and age|1908|8|19}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့ | death_date = {{death date and age|1977|2|15|1908|8|19}} | death_place = ရန်ကုန်မြို့ | resting_place = [[ကြံတောသုသာန်]] | nationality = မြန်မာ | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး၊ အကနည်းပြ | spouse = တင်ငွေ (ရုပ်ရှင်မင်းသား) | children = သိန်းလွင် (ဂျော်နီ) | relatives = ခင်ညွန့် (အစ်မရင်း၊ အကယ်ဒမီရ သရုပ်ဆောင်) | years_active = ၁၉၂၉ - ၁၉၇၇ }} '''ဒေါ်သီတာခင်ထွေး''' (၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၀၈ - ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၇) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဝါရင့်သရုပ်ဆောင်နှင့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်း၏ အသံတိတ်ခေတ်၊ သံစုံသွင်းခေတ်နှင့် အသံထွက်ခေတ်ဟူသော ခေတ်သုံးခေတ်စလုံးကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ရာမဇာတ်တော်ကြီးတွင် မယ်သီတာအဖြစ် နှစ်ပေါင်း (၃၀) ကျော်ကြာ အသက်ဝင်အောင် ကပြနိုင်ခဲ့သဖြင့် ပရိသတ်တို့က အမည်ရင်း မခင်ထွေးအစား "သီတာခင်ထွေး" ဟု အသိအမှတ်ပြုထားသော ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင် မင်းသမီးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=1297091855849277&set=%EF%B8%8F%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9F%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA-%E1%81%82%E1%81%80-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=2026-07-08 |website=www.facebook.com}}</ref> == ဘဝအစနှင့် အနုပညာခရီးအစ == ဒေါ်သီတာခင်ထွေးကို ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက် နေ့တွင် ဦးဝမ်ချွန်းနှင့် ဒေါ်သိန်းညွန့်တို့မှ ရန်ကုန်မြို့ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ပညာရေးတွင် မြန်မာစာ သတ္တမတန်းအထိ သင်ယူအောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် အနုပညာအပေါ် ထက်သန်သော ဝါသနာကြောင့် ပညာရေးလမ်းကြောင်းထက် အနုပညာလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတအနုပညာ၌ ထူးချွန်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး (၁၉၂၉) ခုနှစ်တွင် [[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]]၏ စီစဉ်မှုဖြင့် ရာမဇာတ်၌ "သီတာ" အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာမှ "'''သီတာခင်ထွေး'''" ဟူသော အမည်ဖြင့် ပရိသတ်တို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Coontar Cartoon |date=2026-05-18 |title=သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးကြီး ဒေါ်သီတာခင်ထွေး၏ အနုပညာဘဝဖြတ်သန်းမှုအတ္ထုပ္ပတ္တိ |url=https://www.youtube.com/watch?v=jQ2w0TKg3ro |access-date=2026-07-08}}</ref> == ပြဇာတ်နှင့် ရုပ်ရှင်လောက == ပြဇာတ်ခေတ်ဦးကာလတွင် သူသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြိုင်ပြဇာတ်ရုံနှင့် ကာဌေးရုံတို့၌ ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ ကပြဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်း၏ မိတ်ဆက်ပွဲ၌ နာမည်ကျော် မင်းသား ခင်မောင်ရင်နှင့်အတူ နဂါးနီသီချင်းကို တွဲဖက်သီဆိုကပြခဲ့ခြင်းမှာ သူမ၏ ထင်ရှားသော မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး အသက် (၂၄) နှစ်အရွယ်၌ ရွှေပြည်ခိုးရုပ်ရှင်၏ "မင်းမနိုင်" ဇာတ်ကားတွင် စတင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရွှေမြင့်မိုရ်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ လက်ရာများဖြစ်သော ချင်းဖဝေး၊ ယွန်းဝသုန်၊ ဧဗ္ဗသီတာ စသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် ဇာတ်ပို့သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရာမှ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၆၀) ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးရိုက်ကူးဆဲ ဇာတ်ကားများမှာ အဖေတစ်ခုသားတစ်ခု နှင့် ဘိပါလေပိတောက်ဝါ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == အနုပညာနှင့် လူမှုရေးလုပ်ဆောင်ချက်များ == သရုပ်ဆောင်အလုပ်အပြင် အနုပညာနယ်ပယ်အသီးသီးတွင်လည်း တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ-အမေရိကန်အသင်း၌ အကနည်းပြဆရာမအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး မြန်မာသီချင်းကြီးများကိုလည်း ဝါသနာရှင်များအား စေတနာအပြည့်ဖြင့် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ယင်းအပြင် မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် စာပေရေးသားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သလို ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်အစည်းအရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။သူသည် ပါလီမန်ခေတ်အတွင်း စာဆိုတော်နေ့ ဟောပြောပွဲများတွင် ပရိသတ်အား စွဲဆောင်နိုင်သည့် ဟောပြောချက်များဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။ သီတာခင်ထွေးသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ ၁၂ ရက်နေ့ အထိ စာရေးဆရာအသင်းရန်ပုံငွေအတွက် ဝိဇယပြဇာတ်ကို မြိုင်ရုံ၌ စာရေးဆရာများကိုယ်တိုင် ပါဝင်ကပြကြရာတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ဤတွင် ဝိဇယမင်းသားအဖြစ် [[သုခ (ဒါရိုက်တာ)|သုခ]]၊ မယ်ကုဝဏ် အဖြစ် သီတာခင်ထွေး၊ ဝန်ကြီးများအဖြစ် [[မဟာဆွေ]] ၊ [[ဒဂုန်ရွှေမျှား]]၊ [[ဟိန်၊ ဆရာ (မြို့မ)|ဆရာဟိန်]] နှင့် [[ဇဝန၊ စာရေးဆရာ|ဇဝန]]တို့က သရုပ်ဆောင် ကြသည်။ မုဆိုးအဖြစ် သတင်းထောက် ကိုချစ်ဦး၊ သိကြားမင်းအဖြစ် [[သင်္ခါ၊ စာရေးဆရာ|သင်္ခါ]]၊ နတ်မင်းအဖြစ် [[ရွှေပိန်သောင်း]]၊ ဘီလူး အဖြစ် [[ဝဇီရ၊ ဘိုး|ဝဇီရာ]]၊ ရှင်ဘုရင်အဖြစ် သဇင်မြင့် တို့က ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=လမြတ်နတ်တော်နှင့် စာဆိုတော်နေ့ {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/lmttntttteaanng-caachiutteaane |access-date=2026-07-08 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝနိဂုံး == ဒေါ်သီတာခင်ထွေးသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဦးတင်ငွေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားတစ်ဦး (မောင်သိန်းလွင် - ဂျော်နီ) ထွန်းကားခဲ့သည်။ သူ၏ အစ်မရင်းမှာ အကယ်ဒမီဆုရ ထင်ရှားသော သရုပ်ဆောင် ဒေါ်ခင်ညွန့် ဖြစ်သည်။အသက် (၆၉) နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၅) ရက်နေ့ နံနက် (၁၂) နာရီခွဲအချိန်တွင် သူသည် ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေမြို့နယ်၊ ဗျိုင်းရေအိုးစင်(ရွာမ)ရပ်ကွက်၊သမာဓိလမ်းရှိ နေအိမ်၌ သွေးတိုးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဈာပနကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၇) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ကြံတောသုသာန်၌ ဂုဏ်ပြုပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆) ရက်ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ တွင် သူမ၏ ကွယ်လွန်ခြင်းသတင်းနှင့် နာရေးကြော်ငြာတို့ကို အလေးအနက် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကအတွက် ထူးခြားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်းအပေါ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) <references /> {{Lifetime|၁၉၀၈|၁၉၇၇}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] 3n88jhwupb0x9u2wk1qjyizvue77xmt 1042498 1042493 2026-07-08T18:15:13Z Zawzawaungthwin 100038 1042498 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါ်သီတာခင်ထွေး | image = [[File:Jh jjmmss.jpg|thumb|သီတာခင်ထွေး]] | caption = | birth_name = ခင်ထွေး | birth_date = {{birth date |1908|8|19}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့ | death_date = {{death date and age|1977|2|15|1908|8|19}} | death_place = ရန်ကုန်မြို့ | resting_place = [[ကြံတောသုသာန်]] | nationality = မြန်မာ | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး၊ အကနည်းပြ | spouse = တင်ငွေ (ရုပ်ရှင်မင်းသား) | children = သိန်းလွင် (ဂျော်နီ) | relatives = ခင်ညွန့် (အစ်မရင်း၊ အကယ်ဒမီရ သရုပ်ဆောင်) | years_active = ၁၉၂၉ - ၁၉၇၇ }} '''ဒေါ်သီတာခင်ထွေး''' (၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၀၈ - ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၇) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဝါရင့်သရုပ်ဆောင်နှင့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်း၏ အသံတိတ်ခေတ်၊ သံစုံသွင်းခေတ်နှင့် အသံထွက်ခေတ်ဟူသော ခေတ်သုံးခေတ်စလုံးကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ရာမဇာတ်တော်ကြီးတွင် မယ်သီတာအဖြစ် နှစ်ပေါင်း (၃၀) ကျော်ကြာ အသက်ဝင်အောင် ကပြနိုင်ခဲ့သဖြင့် ပရိသတ်တို့က အမည်ရင်း မခင်ထွေးအစား "သီတာခင်ထွေး" ဟု အသိအမှတ်ပြုထားသော ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင် မင်းသမီးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=1297091855849277&set=%EF%B8%8F%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9F%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA-%E1%81%82%E1%81%80-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=2026-07-08 |website=www.facebook.com}}</ref> == ဘဝအစနှင့် အနုပညာခရီးအစ == ဒေါ်သီတာခင်ထွေးကို ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက် နေ့တွင် ဦးဝမ်ချွန်းနှင့် ဒေါ်သိန်းညွန့်တို့မှ ရန်ကုန်မြို့ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ပညာရေးတွင် မြန်မာစာ သတ္တမတန်းအထိ သင်ယူအောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် အနုပညာအပေါ် ထက်သန်သော ဝါသနာကြောင့် ပညာရေးလမ်းကြောင်းထက် အနုပညာလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတအနုပညာ၌ ထူးချွန်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး (၁၉၂၉) ခုနှစ်တွင် [[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]]၏ စီစဉ်မှုဖြင့် ရာမဇာတ်၌ "သီတာ" အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာမှ "'''သီတာခင်ထွေး'''" ဟူသော အမည်ဖြင့် ပရိသတ်တို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Coontar Cartoon |date=2026-05-18 |title=သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးကြီး ဒေါ်သီတာခင်ထွေး၏ အနုပညာဘဝဖြတ်သန်းမှုအတ္ထုပ္ပတ္တိ |url=https://www.youtube.com/watch?v=jQ2w0TKg3ro |access-date=2026-07-08}}</ref> == ပြဇာတ်နှင့် ရုပ်ရှင်လောက == ပြဇာတ်ခေတ်ဦးကာလတွင် သူသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြိုင်ပြဇာတ်ရုံနှင့် ကာဌေးရုံတို့၌ ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ ကပြဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်း၏ မိတ်ဆက်ပွဲ၌ နာမည်ကျော် မင်းသား ခင်မောင်ရင်နှင့်အတူ နဂါးနီသီချင်းကို တွဲဖက်သီဆိုကပြခဲ့ခြင်းမှာ သူမ၏ ထင်ရှားသော မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး အသက် (၂၄) နှစ်အရွယ်၌ ရွှေပြည်ခိုးရုပ်ရှင်၏ "မင်းမနိုင်" ဇာတ်ကားတွင် စတင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရွှေမြင့်မိုရ်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ လက်ရာများဖြစ်သော ချင်းဖဝေး၊ ယွန်းဝသုန်၊ ဧဗ္ဗသီတာ စသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် ဇာတ်ပို့သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရာမှ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၆၀) ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးရိုက်ကူးဆဲ ဇာတ်ကားများမှာ အဖေတစ်ခုသားတစ်ခု နှင့် ဘိပါလေပိတောက်ဝါ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == အနုပညာနှင့် လူမှုရေးလုပ်ဆောင်ချက်များ == သရုပ်ဆောင်အလုပ်အပြင် အနုပညာနယ်ပယ်အသီးသီးတွင်လည်း တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ-အမေရိကန်အသင်း၌ အကနည်းပြဆရာမအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး မြန်မာသီချင်းကြီးများကိုလည်း ဝါသနာရှင်များအား စေတနာအပြည့်ဖြင့် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ယင်းအပြင် မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် စာပေရေးသားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သလို ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်အစည်းအရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။သူသည် ပါလီမန်ခေတ်အတွင်း စာဆိုတော်နေ့ ဟောပြောပွဲများတွင် ပရိသတ်အား စွဲဆောင်နိုင်သည့် ဟောပြောချက်များဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။ သီတာခင်ထွေးသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ ၁၂ ရက်နေ့ အထိ စာရေးဆရာအသင်းရန်ပုံငွေအတွက် ဝိဇယပြဇာတ်ကို မြိုင်ရုံ၌ စာရေးဆရာများကိုယ်တိုင် ပါဝင်ကပြကြရာတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ဤတွင် ဝိဇယမင်းသားအဖြစ် [[သုခ (ဒါရိုက်တာ)|သုခ]]၊ မယ်ကုဝဏ် အဖြစ် သီတာခင်ထွေး၊ ဝန်ကြီးများအဖြစ် [[မဟာဆွေ]] ၊ [[ဒဂုန်ရွှေမျှား]]၊ [[ဟိန်၊ ဆရာ (မြို့မ)|ဆရာဟိန်]] နှင့် [[ဇဝန၊ စာရေးဆရာ|ဇဝန]]တို့က သရုပ်ဆောင် ကြသည်။ မုဆိုးအဖြစ် သတင်းထောက် ကိုချစ်ဦး၊ သိကြားမင်းအဖြစ် [[သင်္ခါ၊ စာရေးဆရာ|သင်္ခါ]]၊ နတ်မင်းအဖြစ် [[ရွှေပိန်သောင်း]]၊ ဘီလူး အဖြစ် [[ဝဇီရ၊ ဘိုး|ဝဇီရာ]]၊ ရှင်ဘုရင်အဖြစ် သဇင်မြင့် တို့က ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=လမြတ်နတ်တော်နှင့် စာဆိုတော်နေ့ {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/lmttntttteaanng-caachiutteaane |access-date=2026-07-08 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝနိဂုံး == ဒေါ်သီတာခင်ထွေးသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဦးတင်ငွေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားတစ်ဦး (မောင်သိန်းလွင် - ဂျော်နီ) ထွန်းကားခဲ့သည်။ သူ၏ အစ်မရင်းမှာ အကယ်ဒမီဆုရ ထင်ရှားသော သရုပ်ဆောင် ဒေါ်ခင်ညွန့် ဖြစ်သည်။အသက် (၆၉) နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၅) ရက်နေ့ နံနက် (၁၂) နာရီခွဲအချိန်တွင် သူသည် ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေမြို့နယ်၊ ဗျိုင်းရေအိုးစင်(ရွာမ)ရပ်ကွက်၊သမာဓိလမ်းရှိ နေအိမ်၌ သွေးတိုးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဈာပနကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၇) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ကြံတောသုသာန်၌ ဂုဏ်ပြုပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆) ရက်ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ တွင် သူမ၏ ကွယ်လွန်ခြင်းသတင်းနှင့် နာရေးကြော်ငြာတို့ကို အလေးအနက် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကအတွက် ထူးခြားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်းအပေါ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) <references /> {{Lifetime|၁၉၀၈|၁၉၇၇}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] ds8dpctpttius45gd3uqkuzdrqo1zx1 1042515 1042498 2026-07-09T04:23:48Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] 1042515 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဒေါ်သီတာခင်ထွေး | image = [[File:Jh jjmmss.jpg|thumb|သီတာခင်ထွေး]] | caption = | birth_name = ခင်ထွေး | birth_date = {{birth date |1908|8|19}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့ | death_date = {{death date and age|1977|2|15|1908|8|19}} | death_place = ရန်ကုန်မြို့ | resting_place = [[ကြံတောသုသာန်]] | nationality = မြန်မာ | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး၊ အကနည်းပြ | spouse = တင်ငွေ (ရုပ်ရှင်မင်းသား) | children = သိန်းလွင် (ဂျော်နီ) | relatives = ခင်ညွန့် (အစ်မရင်း၊ အကယ်ဒမီရ သရုပ်ဆောင်) | years_active = ၁၉၂၉ - ၁၉၇၇ }} '''ဒေါ်သီတာခင်ထွေး''' (၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၀၈ - ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၇) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်လောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဝါရင့်သရုပ်ဆောင်နှင့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်း၏ အသံတိတ်ခေတ်၊ သံစုံသွင်းခေတ်နှင့် အသံထွက်ခေတ်ဟူသော ခေတ်သုံးခေတ်စလုံးကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ရာမဇာတ်တော်ကြီးတွင် မယ်သီတာအဖြစ် နှစ်ပေါင်း (၃၀) ကျော်ကြာ အသက်ဝင်အောင် ကပြနိုင်ခဲ့သဖြင့် ပရိသတ်တို့က အမည်ရင်း မခင်ထွေးအစား "သီတာခင်ထွေး" ဟု အသိအမှတ်ပြုထားသော ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင် မင်းသမီးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Facebook |url=https://www.facebook.com/photo/?fbid=1297091855849277&set=%EF%B8%8F%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%9F%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%BA-%E1%81%82%E1%81%80-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=2026-07-08 |website=www.facebook.com}}</ref> == ဘဝအစနှင့် အနုပညာခရီးအစ == ဒေါ်သီတာခင်ထွေးကို ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက် နေ့တွင် ဦးဝမ်ချွန်းနှင့် ဒေါ်သိန်းညွန့်တို့မှ ရန်ကုန်မြို့ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ပညာရေးတွင် မြန်မာစာ သတ္တမတန်းအထိ သင်ယူအောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် အနုပညာအပေါ် ထက်သန်သော ဝါသနာကြောင့် ပညာရေးလမ်းကြောင်းထက် အနုပညာလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတအနုပညာ၌ ထူးချွန်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး (၁၉၂၉) ခုနှစ်တွင် [[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]]၏ စီစဉ်မှုဖြင့် ရာမဇာတ်၌ "သီတာ" အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရာမှ "'''သီတာခင်ထွေး'''" ဟူသော အမည်ဖြင့် ပရိသတ်တို့၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Coontar Cartoon |date=2026-05-18 |title=သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးကြီး ဒေါ်သီတာခင်ထွေး၏ အနုပညာဘဝဖြတ်သန်းမှုအတ္ထုပ္ပတ္တိ |url=https://www.youtube.com/watch?v=jQ2w0TKg3ro |access-date=2026-07-08}}</ref> == ပြဇာတ်နှင့် ရုပ်ရှင်လောက == ပြဇာတ်ခေတ်ဦးကာလတွင် သူသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြိုင်ပြဇာတ်ရုံနှင့် ကာဌေးရုံတို့၌ ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ ကပြဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်း၏ မိတ်ဆက်ပွဲ၌ နာမည်ကျော် မင်းသား ခင်မောင်ရင်နှင့်အတူ နဂါးနီသီချင်းကို တွဲဖက်သီဆိုကပြခဲ့ခြင်းမှာ သူမ၏ ထင်ရှားသော မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။စစ်ပြီးခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး အသက် (၂၄) နှစ်အရွယ်၌ ရွှေပြည်ခိုးရုပ်ရှင်၏ "မင်းမနိုင်" ဇာတ်ကားတွင် စတင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရွှေမြင့်မိုရ်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ လက်ရာများဖြစ်သော ချင်းဖဝေး၊ ယွန်းဝသုန်၊ ဧဗ္ဗသီတာ စသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် ဇာတ်ပို့သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရာမှ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၆၀) ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးရိုက်ကူးဆဲ ဇာတ်ကားများမှာ အဖေတစ်ခုသားတစ်ခု နှင့် ဘိပါလေပိတောက်ဝါ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == အနုပညာနှင့် လူမှုရေးလုပ်ဆောင်ချက်များ == သရုပ်ဆောင်အလုပ်အပြင် အနုပညာနယ်ပယ်အသီးသီးတွင်လည်း တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ-အမေရိကန်အသင်း၌ အကနည်းပြဆရာမအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး မြန်မာသီချင်းကြီးများကိုလည်း ဝါသနာရှင်များအား စေတနာအပြည့်ဖြင့် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ယင်းအပြင် မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် စာပေရေးသားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သလို ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်အစည်းအရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။သူသည် ပါလီမန်ခေတ်အတွင်း စာဆိုတော်နေ့ ဟောပြောပွဲများတွင် ပရိသတ်အား စွဲဆောင်နိုင်သည့် ဟောပြောချက်များဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။ သီတာခင်ထွေးသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ ၁၂ ရက်နေ့ အထိ စာရေးဆရာအသင်းရန်ပုံငွေအတွက် ဝိဇယပြဇာတ်ကို မြိုင်ရုံ၌ စာရေးဆရာများကိုယ်တိုင် ပါဝင်ကပြကြရာတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ဤတွင် ဝိဇယမင်းသားအဖြစ် [[သုခ (ဒါရိုက်တာ)|သုခ]]၊ မယ်ကုဝဏ် အဖြစ် သီတာခင်ထွေး၊ ဝန်ကြီးများအဖြစ် [[မဟာဆွေ]] ၊ [[ဒဂုန်ရွှေမျှား]]၊ [[ဟိန်၊ ဆရာ (မြို့မ)|ဆရာဟိန်]] နှင့် [[ဇဝန၊ စာရေးဆရာ|ဇဝန]]တို့က သရုပ်ဆောင် ကြသည်။ မုဆိုးအဖြစ် သတင်းထောက် ကိုချစ်ဦး၊ သိကြားမင်းအဖြစ် [[သင်္ခါ၊ စာရေးဆရာ|သင်္ခါ]]၊ နတ်မင်းအဖြစ် [[ရွှေပိန်သောင်း]]၊ ဘီလူး အဖြစ် [[ဝဇီရ၊ ဘိုး|ဝဇီရာ]]၊ ရှင်ဘုရင်အဖြစ် သဇင်မြင့် တို့က ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=လမြတ်နတ်တော်နှင့် စာဆိုတော်နေ့ {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/lmttntttteaanng-caachiutteaane |access-date=2026-07-08 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ဘဝနိဂုံး == ဒေါ်သီတာခင်ထွေးသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဦးတင်ငွေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားတစ်ဦး (မောင်သိန်းလွင် - ဂျော်နီ) ထွန်းကားခဲ့သည်။ သူ၏ အစ်မရင်းမှာ အကယ်ဒမီဆုရ ထင်ရှားသော သရုပ်ဆောင် ဒေါ်ခင်ညွန့် ဖြစ်သည်။အသက် (၆၉) နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၅) ရက်နေ့ နံနက် (၁၂) နာရီခွဲအချိန်တွင် သူသည် ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေမြို့နယ်၊ ဗျိုင်းရေအိုးစင်(ရွာမ)ရပ်ကွက်၊သမာဓိလမ်းရှိ နေအိမ်၌ သွေးတိုးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဈာပနကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၇) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ကြံတောသုသာန်၌ ဂုဏ်ပြုပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆) ရက်ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ တွင် သူမ၏ ကွယ်လွန်ခြင်းသတင်းနှင့် နာရေးကြော်ငြာတို့ကို အလေးအနက် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကအတွက် ထူးခြားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်းအပေါ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) <references /> {{Lifetime|၁၉၀၈|၁၉၇၇}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] 45ykn918cma9wumf0tzlmhapn6ihkil 0 289084 1042490 2026-07-08T16:39:21Z Naingli 144794 "== အကယ်ဒမီ သီသီ (၁၉၃၄ - ၁၉၉၄) == [[File:Thi thi.jpg|thumb|အကယ်ဒမီ သီသီ]] မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ခေတ်တစ်ခေတ်ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့ပြီး အနုပညာအရည်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042490 wikitext text/x-wiki == အကယ်ဒမီ သီသီ (၁၉၃၄ - ၁၉၉၄) == [[File:Thi thi.jpg|thumb|အကယ်ဒမီ သီသီ]] မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ခေတ်တစ်ခေတ်ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့ပြီး အနုပညာအရည်အသွေးဖြင့် ပရိသတ်ကို ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည့် ထူးချွန်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးမှာ အကယ်ဒမီသီသီ ဖြစ်သည်။ သူမသည် သဘာဝကျသော သရုပ်ဆောင်ချက်များ၊ စိတ်ခံစားမှုအပြည့်အဝပေးနိုင်သော ဟန်ပန်များဖြင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် သူမ၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန်ကို ထွင်းဖောက်နိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်း == ဒေါ်သီသီကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် သဲကုန်းမြို့၌ အစိုးရအမှုထမ်းဟောင်း ဦးလှရွှေနှင့် ဒေါ်သန်းစိန်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဖခင်၏ လုပ်ငန်းကိစ္စကြောင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးတွင် မိသားစုဆိုင်ခန်းကို ဖွင့်လှစ်၍ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာအပေါ် ဝါသနာထက်သန်ခဲ့သော သူမအတွက် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ရန် လမ်းစကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးသို့ ဈေးဝယ်လာရောက်သည့် ရုပ်ရှင်မင်းသား ခင်မောင်က ဖန်တီးပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီး၏ အစနှင့် အောင်မြင်မှုများ == ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ အသက် (၁၈) နှစ်အရွယ်တွင် လျှပ်စစ်ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ချိတ်ဆက်မိပြီး ဒါရိုက်တာ ဝင်းဖေ၏ “စွန့်ဝံ့သူ” ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် “ခင်သီ” အမည်ဖြင့် ပထမဆုံး စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ စိတ္တဇဝေဒနာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ခက်ခဲနက်နဲသော ဇာတ်ရုပ်ကို အသက်ဝင်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ သူမ၏ အရည်အချင်းကို စတင်ပြသလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် “နှင်းဝေဝေ”၊ “ချစ်သွေးသောက်” စသည့် ဇာတ်ကားများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဝတစ်လုံးရုပ်ရှင်၏ “မေချစ်တဲ့မောင်” ဇာတ်ကားဖြင့် ပထမဆုံးအသံထွက်ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် ရိုက်ကူးမှုအဆင်မပြေမှုများကြောင့် ဇာတ်ကားအရေအတွက် နည်းပါးခဲ့သော်လည်း ရိုက်ကူးခဲ့သမျှ ဇာတ်ကားများတွင် အနုပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အရည်အသွေးမြင့်မားမှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရွှေမန်းရုပ်ရှင်၏ “အတွေ့” ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ထူးချွန်ဆု (အကယ်ဒမီ) ကို ရရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်းမင်းသမီးစာရင်းတွင် ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ == နောက်ဆုံးချိန်နှင့် အမွေအနှစ် == အနုပညာနယ်ပယ်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင် “သီတာဦးရုပ်ရှင်” မှ ထုတ်လုပ်သည့် “ဘဝကိုစိန်ခေါ်ကြသူ” ဇာတ်ကား၌ ပါဝင်ပြီးနောက် အနုပညာလောကမှ အေးချမ်းစွာ အနားယူခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၇) ရက်နေ့၊ ည (၁၀:၃၀) နာရီအချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ၏ နာရေးကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၉) ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ ကြံတောသုသာန်၌ နောက်ဆုံးခရီးကို ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ သူမသည် ဘုရား၊ ကျောင်း၊ ရဟန်း ဒါယိကာမကြီးတစ်ဦးအဖြစ် သာသနာရေးတွင်လည်း ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) plhz3wklund3e3dt5bo7s6gje7nluxx 1042544 1042490 2026-07-09T08:02:42Z Zawzawaungthwin 100038 မွမ်းမံခြင်း 1042544 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = သီသီ | image = Thi thi.jpg | caption = အကယ်ဒမီ သီသီ | birth_name = သီသီ | birth_date = ၁၉၃၄ | birth_place = [[သဲကုန်းမြို့]] | death_date = {{death date and age|1994|06|27|1934}} | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၅၂–၁၉၈၂ | awards = [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] (၁၉၆၂) | parents = လှရွှေ + သန်းစိန် }} '''သီသီ''' (၁၉၃၄–၁၉၉၄) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရွှေမန်းရုပ်ရှင်၏ [[အတွေ့ (ရုပ်ရှင်)|အတွေ့ ရုပ်ရှင်]] ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ဆု (အကယ်ဒမီ) ကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် စွန့်ဝံ့သူ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်ကားအရေအတွက် နည်းပါးသော်လည်း ရိုက်ကူးခဲ့သမျှ ဇာတ်ကားတိုင်းတွင် အနုပညာအရည်အသွေးမြင့်မားစွာဖြင့် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို ခိုင်မြဲစွာ ရရှိခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာအစပျိုးခြင်း == ဒေါ်သီသီကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် သဲကုန်းမြို့၌ အစိုးရအမှုထမ်းဟောင်း ဦးလှရွှေနှင့် ဒေါ်သန်းစိန်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဖခင်၏ လုပ်ငန်းကိစ္စကြောင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ပြီး [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး]]တွင် မိသားစုဆိုင်ခန်းကို ဖွင့်လှစ်၍ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် အနုပညာအပေါ် ဝါသနာထက်သန်ခဲ့သော သူ့အတွက် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ရန် လမ်းစကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးသို့ ဈေးဝယ်လာရောက်သည့် ရုပ်ရှင်မင်းသား [[ခင်မောင် (သရုပ်ဆောင်)|ခင်မောင်]] က ဖန်တီးပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီး၏ အစနှင့် အောင်မြင်မှုများ == ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ အသက် (၁၈) နှစ်အရွယ်တွင် လျှပ်စစ်ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ချိတ်ဆက်မိပြီး ဒါရိုက်တာ ဝင်းဖေ၏ “စွန့်ဝံ့သူ” ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် “ခင်သီ” အမည်ဖြင့် ပထမဆုံး စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ စိတ္တဇဝေဒနာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ခက်ခဲနက်နဲသော ဇာတ်ရုပ်ကို အသက်ဝင်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ သူမ၏ အရည်အချင်းကို စတင်ပြသလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် “နှင်းဝေဝေ”၊ “ချစ်သွေးသောက်” စသည့် ဇာတ်ကားများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဝတစ်လုံးရုပ်ရှင်၏ “မေချစ်တဲ့မောင်” ဇာတ်ကားဖြင့် ပထမဆုံးအသံထွက်ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် ရိုက်ကူးမှုအဆင်မပြေမှုများကြောင့် ဇာတ်ကားအရေအတွက် နည်းပါးခဲ့သော်လည်း ရိုက်ကူးခဲ့သမျှ ဇာတ်ကားများတွင် အနုပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အရည်အသွေးမြင့်မားမှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရွှေမန်းရုပ်ရှင်၏ “အတွေ့” ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ထူးချွန်ဆု (အကယ်ဒမီ) ကို ရရှိခဲ့ပြီး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်းမင်းသမီးစာရင်းတွင် ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အနုပညာနယ်ပယ်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင် “သီတာဦးရုပ်ရှင်” မှ ထုတ်လုပ်သည့် “ဘဝကိုစိန်ခေါ်ကြသူ” ဇာတ်ကား၌ ပါဝင်ပြီးနောက် အနုပညာလောကမှ အေးချမ်းစွာ အနားယူခဲ့သည်။၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၇) ရက်နေ့၊ ည (၁၀:၃၀) နာရီအချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။သူ၏ နာရေးကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၉) ရက်နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ ကြံတောသုသာန်၌ နောက်ဆုံးခရီးကို ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ သူသည် ဘုရား၊ ကျောင်း၊ ရဟန်း ဒါယိကာမကြီးတစ်ဦးအဖြစ် သာသနာရေးတွင်လည်း ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) <references/> {{lifetime|၁၉၃၄|၁၉၉၄}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] hpokdxqnpji2q7qclzgsxigjcud83wi 3 289085 1042496 2026-07-08T17:35:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042496 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-38660-25 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၃၅၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) a5ct6lxwm3t8kb0glgdgcwp2yob0r8k 3 289086 1042499 2026-07-08T18:36:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042499 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-38670-15 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၃၆၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 7q820h9i3z0j3pt1ku68qm7xkprej32 3 289087 1042501 2026-07-08T19:36:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042501 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ကျော်ရီး ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၃၆၊ ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) ha62fb3bbsmpgo97a6sd5g7lrarww3b 14 289088 1042502 2026-07-09T03:22:52Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ 1042502 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇာတ်မင်းသားများနှင့် ပတ်သက်သော စာမျက်နှာများကို စုစည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ {{DEFAULTSORT:ဇ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] s55vlftu3uu4dasug0e23eqd9q6ww5t 14 289089 1042503 2026-07-09T03:25:52Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ 1042503 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ သဘင်လောက၌ ထင်ရှားခဲ့သော ဇာတ်မင်းသမီးများနှင့် ပတ်သက်သည့် စာမျက်နှာများကို စုစည်းထားသည်။ {{DEFAULTSORT:ဇ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] dquaxjljilh0rgd27230xk9505fq930 14 289090 1042504 2026-07-09T03:27:41Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ 1042504 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ အငြိမ့်လောက၌ ထင်ရှားခဲ့သော အငြိမ့်မင်းသမီးများနှင့် ပတ်သက်သည့် စာမျက်နှာများကို စုစည်းထားသည်။ {{DEFAULTSORT:အ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] 0p4kn57ljt63ershnmth6jjbqfj0eqa 0 289091 1042508 2026-07-09T03:40:40Z Tejinda 87174 [[ဗျသနတရား ငါးပါး]] စာမျက်နှာကို [[ဗျသနတရား]] သို့ Tejindaက ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1042508 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဗျသနတရား]] m6kcqa8r2mykddpbs1drs573r2xbtco 14 289092 1042510 2026-07-09T03:53:01Z Zawzawaungthwin 100038 ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဟာသပညာရှင်များ 1042510 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:ဟ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဖျော်ဖြေရေးသမားများ]] b7a0f7ngz5x6347kz97h6vdk5pnztpp 0 289093 1042535 2026-07-09T05:44:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042535 wikitext text/x-wiki '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} 542dg0gl99ux2urqnqf7z771ow19rk8 1042536 1042535 2026-07-09T05:45:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042536 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} kvzw70ghkqgpikrq9c5vcho0ddkwpd2 1042537 1042536 2026-07-09T05:45:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1042537 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 16i3bl532mi9gs9w7ntrffew4f9jycl 1042560 1042537 2026-07-09T09:04:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1042560 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်များစတင်မဖွဲ့စည်းမီအထိ ဖုခုအိခရိုင်တွင် မူလက ဝဆခပြည်နယ်နှင့် အဲချိဇန်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဖုခုအိခရိုင်သည့် ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး နန်းတော်၊ ဖုခုအိရဲတိုက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျုံးများသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရဲတိုက်ရှိရာနေရာတွင် ခရိုင်အစိုးရရုံးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ကို မျက်နှာမူကာ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်နောက်ဘက်ပိုင်း (ယခင် - ဝဆခပြည်နယ်) သည် ပင်လယ်နှင့် တောင်တန်းများအကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသည့် လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း (ယခင် အဲချိဇန်ပြည်နယ်) သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်ကာ ခရိုင်မြို့တော်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်လူဦးရေအများစုသည့် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ "နှင်းတိုင်းပြည်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် နှင်းကျဆင်းမှုများသည့် ဒေသတွင် ပါဝင်နေသည်။ [[File:Map of Fukui Prefecture Ja.svg|thumb|right|Current map of Fukui Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[File:Japan Tojinbo02n4592.jpg|thumb|right|[[Tōjinbō]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Row of sakura, Asuwa River, Fukui.jpg|thumb|right|Row of ''sakura'', [[Asuwa River]], [[Fukui, Fukui]]]] [[File:Asakura Yakata of Ichijodani Asakura Family Historic Ruins02s3s4440.jpg|thumb|[[Ichijōdani Asakura Family Historic Ruins]]]] [[File:Myotsuji and pagoda.jpg|thumb|right|[[Myōtsū-ji]], [[Obama, Fukui]]]] [[File:Keep of Maruoka Castle 3.jpg|thumb|right|[[Maruoka Castle]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Fukui city aerial 03.jpg|thumb|right|Fukui City]] [[File:Katsuyama basin.jpg|thumb|right|Katsuyama]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အဲချိဇန် - ခဂခိုင်းဂန်းနှင့် ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုခုအဲဆွတ် - ခိုးဂန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}</ref> ===မြို့ပြဒေသများ=== ဖုခုအိခရိုင်တွင် မြို့ကိုးခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Awara, Fukui.svg|25px]] [[Awara, Fukui|Awara]] |{{lang|ja|あわら市}} |116.98 |28,405 |[[File:Awara in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (city).svg|25px]] [[Echizen, Fukui|Echizen]] |{{lang|ja|越前市}} |230.7 |83,078 |[[File:Echizen in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Fukui, Fukui.svg|25px]] [[Fukui (city)|Fukui]] (capital) |{{lang|ja|福井市}} |536.41 |264,217 |[[File:Fukui in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Katsuyama, Fukui.svg|25px]] [[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]] |{{lang|ja|勝山市}} |253.88 |23,527 |[[File:Katsuyama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Obama, Fukui.svg|25px]] [[Obama, Fukui|Obama]] |{{lang|ja|小浜市}} |233.09 |29,435 |[[File:Obama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Ōno, Fukui.svg|25px]] [[Ōno, Fukui|Ōno]] |{{lang|ja|大野市}} |872.43 |33,640 |[[File:Ono in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sabae, Fukui.svg|25px]] [[Sabae, Fukui|Sabae]] |{{lang|ja|鯖江市}} |84.59 |69,338 |[[File:Sabae in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Fukui.svg|25px]] [[Sakai, Fukui|Sakai]] |{{lang|ja|坂井市}} |209.67 |92,210 |[[File:Sakai in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tsuruga, Fukui.svg|25px]] [[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]] |{{lang|ja|敦賀市}} |251.39 |66,123 |[[File:Tsuruga in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |} ===မြို့ငယ်များ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များ ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (town).svg|frameless|25x25px]] [[Echizen, Fukui (town)|Echizen]] |{{lang|ja|越前町}} |153.15 |20,709 |[[Nyū District, Fukui|Nyū District]] |[[File:Echizen town in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Eiheiji, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Eiheiji, Fukui|Eiheiji]] |{{lang|ja|永平寺町}} |94.43 |18,746 |[[Yoshida District, Fukui|Yoshida District]] |[[File:Eiheiji in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ikeda, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ikeda, Fukui|Ikeda]] |{{lang|ja|池田町}} |194.65 |2,628 |[[Imadate District, Fukui|Imadate District]] |[[File:Ikeda in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Mihama, Fukui|Mihama]] |{{lang|ja|美浜町}} |152.35 |9,643 |[[Mikata District, Fukui|Mikata District]] |[[File:Mihama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiechizen, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiechizen, Fukui|Minamiechizen]] |{{lang|ja|南越前町}} |343.69 |10,745 |[[Nanjō District, Fukui|Nanjō District]] |[[File:Minamiechizen in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oi, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ōi, Fukui|Ōi]] |{{lang|ja|おおい町}} |212.19 |8,102 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Oi in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takahama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Takahama, Fukui|Takahama]] |{{lang|ja|高浜町}} |72.4 |10,490 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Takahama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Wakasa, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Wakasa, Fukui|Wakasa]] |{{lang|ja|若狭町}} |178.49 |14,577 |[[Mikatakaminaka District, Fukui|Mikatakaminaka District]] |[[File:Wakasa in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] oa5m0bi1muziz5hb8zn55nh7r7hqi4w 1042562 1042560 2026-07-09T09:07:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ */ 1042562 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်များစတင်မဖွဲ့စည်းမီအထိ ဖုခုအိခရိုင်တွင် မူလက ဝဆခပြည်နယ်နှင့် အဲချိဇန်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဖုခုအိခရိုင်သည့် ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး နန်းတော်၊ ဖုခုအိရဲတိုက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျုံးများသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရဲတိုက်ရှိရာနေရာတွင် ခရိုင်အစိုးရရုံးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ကို မျက်နှာမူကာ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်နောက်ဘက်ပိုင်း (ယခင် - ဝဆခပြည်နယ်) သည် ပင်လယ်နှင့် တောင်တန်းများအကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသည့် လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း (ယခင် အဲချိဇန်ပြည်နယ်) သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်ကာ ခရိုင်မြို့တော်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်လူဦးရေအများစုသည့် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ "နှင်းတိုင်းပြည်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် နှင်းကျဆင်းမှုများသည့် ဒေသတွင် ပါဝင်နေသည်။ [[File:Map of Fukui Prefecture Ja.svg|thumb|right|Current map of Fukui Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[File:Japan Tojinbo02n4592.jpg|thumb|right|[[Tōjinbō]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Row of sakura, Asuwa River, Fukui.jpg|thumb|right|Row of ''sakura'', [[Asuwa River]], [[Fukui, Fukui]]]] [[File:Asakura Yakata of Ichijodani Asakura Family Historic Ruins02s3s4440.jpg|thumb|[[Ichijōdani Asakura Family Historic Ruins]]]] [[File:Myotsuji and pagoda.jpg|thumb|right|[[Myōtsū-ji]], [[Obama, Fukui]]]] [[File:Keep of Maruoka Castle 3.jpg|thumb|right|[[Maruoka Castle]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Fukui city aerial 03.jpg|thumb|right|Fukui City]] [[File:Katsuyama basin.jpg|thumb|right|Katsuyama]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အဲချိဇန် - ခဂခိုင်းဂန်းနှင့် ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုခုအဲဆွတ် - ခိုးဂန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}</ref> ===မြို့ပြဒေသများ=== ဖုခုအိခရိုင်တွင် မြို့ကိုးခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Awara, Fukui.svg|25px]] [[Awara, Fukui|Awara]] |{{lang|ja|あわら市}} |116.98 |28,405 |[[File:Awara in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (city).svg|25px]] [[Echizen, Fukui|Echizen]] |{{lang|ja|越前市}} |230.7 |83,078 |[[File:Echizen in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Fukui, Fukui.svg|25px]] [[Fukui (city)|Fukui]] (capital) |{{lang|ja|福井市}} |536.41 |264,217 |[[File:Fukui in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Katsuyama, Fukui.svg|25px]] [[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]] |{{lang|ja|勝山市}} |253.88 |23,527 |[[File:Katsuyama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Obama, Fukui.svg|25px]] [[Obama, Fukui|Obama]] |{{lang|ja|小浜市}} |233.09 |29,435 |[[File:Obama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Ōno, Fukui.svg|25px]] [[Ōno, Fukui|Ōno]] |{{lang|ja|大野市}} |872.43 |33,640 |[[File:Ono in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sabae, Fukui.svg|25px]] [[Sabae, Fukui|Sabae]] |{{lang|ja|鯖江市}} |84.59 |69,338 |[[File:Sabae in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Fukui.svg|25px]] [[Sakai, Fukui|Sakai]] |{{lang|ja|坂井市}} |209.67 |92,210 |[[File:Sakai in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tsuruga, Fukui.svg|25px]] [[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]] |{{lang|ja|敦賀市}} |251.39 |66,123 |[[File:Tsuruga in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |} ===မြို့ငယ်များ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များ ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (town).svg|frameless|25x25px]] [[Echizen, Fukui (town)|Echizen]] |{{lang|ja|越前町}} |153.15 |20,709 |[[Nyū District, Fukui|Nyū District]] |[[File:Echizen town in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Eiheiji, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Eiheiji, Fukui|Eiheiji]] |{{lang|ja|永平寺町}} |94.43 |18,746 |[[Yoshida District, Fukui|Yoshida District]] |[[File:Eiheiji in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ikeda, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ikeda, Fukui|Ikeda]] |{{lang|ja|池田町}} |194.65 |2,628 |[[Imadate District, Fukui|Imadate District]] |[[File:Ikeda in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Mihama, Fukui|Mihama]] |{{lang|ja|美浜町}} |152.35 |9,643 |[[Mikata District, Fukui|Mikata District]] |[[File:Mihama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiechizen, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiechizen, Fukui|Minamiechizen]] |{{lang|ja|南越前町}} |343.69 |10,745 |[[Nanjō District, Fukui|Nanjō District]] |[[File:Minamiechizen in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oi, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ōi, Fukui|Ōi]] |{{lang|ja|おおい町}} |212.19 |8,102 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Oi in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takahama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Takahama, Fukui|Takahama]] |{{lang|ja|高浜町}} |72.4 |10,490 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Takahama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Wakasa, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Wakasa, Fukui|Wakasa]] |{{lang|ja|若狭町}} |178.49 |14,577 |[[Mikatakaminaka District, Fukui|Mikatakaminaka District]] |[[File:Wakasa in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== *ဆဘအဲမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံပြည်တွင်းမျက်မှန်ထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် လူသိများသည်။ *ဆွတ်ရုဂမြို့ရှိ ဝဆခပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများစွာရှိသည်။ ၎င်းဓာတ်အားပေးစက်ရုံများမှ ခဲအိဟန်းရှင်းမြို့ပြဒေသအတွက် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် ဓာတ်ပေါင်းဖို ၁၄ ခုရှိပြီး ဤပမာဏသည် အခြားမည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို များပြားသည်။<ref>Fujioka, Chisa. [https://www.reuters.com/article/us-japan-nuclear-debate-idUSTRE73719020110408 "Japan anti-nuclear movement gains traction as crisis drags on".] [https://www.reuters.com/ Reuters.] 2011-04-08. Retrieved 2014-02-07.</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 5m2e6jfj6ftoea6da3thpfyj2c5hlnm 1042565 1042562 2026-07-09T09:12:56Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042565 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်များစတင်မဖွဲ့စည်းမီအထိ ဖုခုအိခရိုင်တွင် မူလက ဝဆခပြည်နယ်နှင့် အဲချိဇန်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဖုခုအိခရိုင်သည့် ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး နန်းတော်၊ ဖုခုအိရဲတိုက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျုံးများသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရဲတိုက်ရှိရာနေရာတွင် ခရိုင်အစိုးရရုံးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ကို မျက်နှာမူကာ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်နောက်ဘက်ပိုင်း (ယခင် - ဝဆခပြည်နယ်) သည် ပင်လယ်နှင့် တောင်တန်းများအကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသည့် လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း (ယခင် အဲချိဇန်ပြည်နယ်) သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်ကာ ခရိုင်မြို့တော်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်လူဦးရေအများစုသည့် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ "နှင်းတိုင်းပြည်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် နှင်းကျဆင်းမှုများသည့် ဒေသတွင် ပါဝင်နေသည်။ [[File:Map of Fukui Prefecture Ja.svg|thumb|right|Current map of Fukui Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[File:Japan Tojinbo02n4592.jpg|thumb|right|[[Tōjinbō]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Row of sakura, Asuwa River, Fukui.jpg|thumb|right|Row of ''sakura'', [[Asuwa River]], [[Fukui, Fukui]]]] [[File:Asakura Yakata of Ichijodani Asakura Family Historic Ruins02s3s4440.jpg|thumb|[[Ichijōdani Asakura Family Historic Ruins]]]] [[File:Myotsuji and pagoda.jpg|thumb|right|[[Myōtsū-ji]], [[Obama, Fukui]]]] [[File:Keep of Maruoka Castle 3.jpg|thumb|right|[[Maruoka Castle]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Fukui city aerial 03.jpg|thumb|right|Fukui City]] [[File:Katsuyama basin.jpg|thumb|right|Katsuyama]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အဲချိဇန် - ခဂခိုင်းဂန်းနှင့် ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုခုအဲဆွတ် - ခိုးဂန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}</ref> ===မြို့ပြဒေသများ=== ဖုခုအိခရိုင်တွင် မြို့ကိုးခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Awara, Fukui.svg|25px]] [[Awara, Fukui|Awara]] |{{lang|ja|あわら市}} |116.98 |28,405 |[[File:Awara in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (city).svg|25px]] [[Echizen, Fukui|Echizen]] |{{lang|ja|越前市}} |230.7 |83,078 |[[File:Echizen in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Fukui, Fukui.svg|25px]] [[Fukui (city)|Fukui]] (capital) |{{lang|ja|福井市}} |536.41 |264,217 |[[File:Fukui in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Katsuyama, Fukui.svg|25px]] [[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]] |{{lang|ja|勝山市}} |253.88 |23,527 |[[File:Katsuyama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Obama, Fukui.svg|25px]] [[Obama, Fukui|Obama]] |{{lang|ja|小浜市}} |233.09 |29,435 |[[File:Obama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Ōno, Fukui.svg|25px]] [[Ōno, Fukui|Ōno]] |{{lang|ja|大野市}} |872.43 |33,640 |[[File:Ono in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sabae, Fukui.svg|25px]] [[Sabae, Fukui|Sabae]] |{{lang|ja|鯖江市}} |84.59 |69,338 |[[File:Sabae in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Fukui.svg|25px]] [[Sakai, Fukui|Sakai]] |{{lang|ja|坂井市}} |209.67 |92,210 |[[File:Sakai in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tsuruga, Fukui.svg|25px]] [[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]] |{{lang|ja|敦賀市}} |251.39 |66,123 |[[File:Tsuruga in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |} ===မြို့ငယ်များ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များ ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (town).svg|frameless|25x25px]] [[Echizen, Fukui (town)|Echizen]] |{{lang|ja|越前町}} |153.15 |20,709 |[[Nyū District, Fukui|Nyū District]] |[[File:Echizen town in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Eiheiji, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Eiheiji, Fukui|Eiheiji]] |{{lang|ja|永平寺町}} |94.43 |18,746 |[[Yoshida District, Fukui|Yoshida District]] |[[File:Eiheiji in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ikeda, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ikeda, Fukui|Ikeda]] |{{lang|ja|池田町}} |194.65 |2,628 |[[Imadate District, Fukui|Imadate District]] |[[File:Ikeda in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Mihama, Fukui|Mihama]] |{{lang|ja|美浜町}} |152.35 |9,643 |[[Mikata District, Fukui|Mikata District]] |[[File:Mihama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiechizen, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiechizen, Fukui|Minamiechizen]] |{{lang|ja|南越前町}} |343.69 |10,745 |[[Nanjō District, Fukui|Nanjō District]] |[[File:Minamiechizen in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oi, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ōi, Fukui|Ōi]] |{{lang|ja|おおい町}} |212.19 |8,102 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Oi in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takahama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Takahama, Fukui|Takahama]] |{{lang|ja|高浜町}} |72.4 |10,490 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Takahama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Wakasa, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Wakasa, Fukui|Wakasa]] |{{lang|ja|若狭町}} |178.49 |14,577 |[[Mikatakaminaka District, Fukui|Mikatakaminaka District]] |[[File:Wakasa in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== *ဆဘအဲမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံပြည်တွင်းမျက်မှန်ထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် လူသိများသည်။ *ဆွတ်ရုဂမြို့ရှိ ဝဆခပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများစွာရှိသည်။ ၎င်းဓာတ်အားပေးစက်ရုံများမှ ခဲအိဟန်းရှင်းမြို့ပြဒေသအတွက် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် ဓာတ်ပေါင်းဖို ၁၄ ခုရှိပြီး ဤပမာဏသည် အခြားမည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို များပြားသည်။<ref>Fujioka, Chisa. [https://www.reuters.com/article/us-japan-nuclear-debate-idUSTRE73719020110408 "Japan anti-nuclear movement gains traction as crisis drags on".] [https://www.reuters.com/ Reuters.] 2011-04-08. Retrieved 2014-02-07.</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Fukui prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ဖုခုအိခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|19=1920|20=599,155|21=1925|22=597,899|23=1930|24=618,144|25=1935|26=646,659|27=1940|28=643,904|29=1945|30=724,856|31=1950|32=752,374|33=1955|34=754,055|35=1960|36=752,696|37=1965|38=750,557|39=1970|40=744,230|41=1975|42=773,599|43=1980|44=794,354|45=1985|46=817,633|47=1990|48=823,585|49=1995|50=826,996|51=2000|52=828,944|53=2005|54=821,592|55=2010|56=806,314|57=2015|58=786,740|59=2020|60=766,863|percentages=pagr|source=Censuses<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>}} ဖုခုအိခရိုင်ရှိ လူဦးရေသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၇၈၅,၅၀၈ ဦး ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု ၂၈၁,၃၉၄ ခု ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အခြားသောဒေသများကဲ့သို့ပင် ဖုခုအိခရိုင်တွင်လည်း သက်ကြီးရွယ်အိုများပြားလာပြီး လူဦးရေကျဆင်းလာသည့် ပြဿနာနှင့် ကြုံနေရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၂၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်ကျော်အရွယ်များ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ရရှိခဲ့သည့် လူဦးရေစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၈၀၆,၀၀၀ ဦးရှိခဲ့သည့်အတွက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 9z1sr2gag9atkhwbmcvmswxvhn8hyfd 1042566 1042565 2026-07-09T09:13:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေ */ 1042566 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်များစတင်မဖွဲ့စည်းမီအထိ ဖုခုအိခရိုင်တွင် မူလက ဝဆခပြည်နယ်နှင့် အဲချိဇန်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဖုခုအိခရိုင်သည့် ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး နန်းတော်၊ ဖုခုအိရဲတိုက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျုံးများသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရဲတိုက်ရှိရာနေရာတွင် ခရိုင်အစိုးရရုံးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ကို မျက်နှာမူကာ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်နောက်ဘက်ပိုင်း (ယခင် - ဝဆခပြည်နယ်) သည် ပင်လယ်နှင့် တောင်တန်းများအကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသည့် လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း (ယခင် အဲချိဇန်ပြည်နယ်) သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်ကာ ခရိုင်မြို့တော်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်လူဦးရေအများစုသည့် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ "နှင်းတိုင်းပြည်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် နှင်းကျဆင်းမှုများသည့် ဒေသတွင် ပါဝင်နေသည်။ [[File:Map of Fukui Prefecture Ja.svg|thumb|right|Current map of Fukui Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[File:Japan Tojinbo02n4592.jpg|thumb|right|[[Tōjinbō]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Row of sakura, Asuwa River, Fukui.jpg|thumb|right|Row of ''sakura'', [[Asuwa River]], [[Fukui, Fukui]]]] [[File:Asakura Yakata of Ichijodani Asakura Family Historic Ruins02s3s4440.jpg|thumb|[[Ichijōdani Asakura Family Historic Ruins]]]] [[File:Myotsuji and pagoda.jpg|thumb|right|[[Myōtsū-ji]], [[Obama, Fukui]]]] [[File:Keep of Maruoka Castle 3.jpg|thumb|right|[[Maruoka Castle]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Fukui city aerial 03.jpg|thumb|right|Fukui City]] [[File:Katsuyama basin.jpg|thumb|right|Katsuyama]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အဲချိဇန် - ခဂခိုင်းဂန်းနှင့် ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုခုအဲဆွတ် - ခိုးဂန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}</ref> ===မြို့ပြဒေသများ=== ဖုခုအိခရိုင်တွင် မြို့ကိုးခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Awara, Fukui.svg|25px]] [[Awara, Fukui|Awara]] |{{lang|ja|あわら市}} |116.98 |28,405 |[[File:Awara in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (city).svg|25px]] [[Echizen, Fukui|Echizen]] |{{lang|ja|越前市}} |230.7 |83,078 |[[File:Echizen in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Fukui, Fukui.svg|25px]] [[Fukui (city)|Fukui]] (capital) |{{lang|ja|福井市}} |536.41 |264,217 |[[File:Fukui in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Katsuyama, Fukui.svg|25px]] [[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]] |{{lang|ja|勝山市}} |253.88 |23,527 |[[File:Katsuyama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Obama, Fukui.svg|25px]] [[Obama, Fukui|Obama]] |{{lang|ja|小浜市}} |233.09 |29,435 |[[File:Obama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Ōno, Fukui.svg|25px]] [[Ōno, Fukui|Ōno]] |{{lang|ja|大野市}} |872.43 |33,640 |[[File:Ono in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sabae, Fukui.svg|25px]] [[Sabae, Fukui|Sabae]] |{{lang|ja|鯖江市}} |84.59 |69,338 |[[File:Sabae in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Fukui.svg|25px]] [[Sakai, Fukui|Sakai]] |{{lang|ja|坂井市}} |209.67 |92,210 |[[File:Sakai in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tsuruga, Fukui.svg|25px]] [[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]] |{{lang|ja|敦賀市}} |251.39 |66,123 |[[File:Tsuruga in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |} ===မြို့ငယ်များ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များ ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (town).svg|frameless|25x25px]] [[Echizen, Fukui (town)|Echizen]] |{{lang|ja|越前町}} |153.15 |20,709 |[[Nyū District, Fukui|Nyū District]] |[[File:Echizen town in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Eiheiji, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Eiheiji, Fukui|Eiheiji]] |{{lang|ja|永平寺町}} |94.43 |18,746 |[[Yoshida District, Fukui|Yoshida District]] |[[File:Eiheiji in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ikeda, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ikeda, Fukui|Ikeda]] |{{lang|ja|池田町}} |194.65 |2,628 |[[Imadate District, Fukui|Imadate District]] |[[File:Ikeda in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Mihama, Fukui|Mihama]] |{{lang|ja|美浜町}} |152.35 |9,643 |[[Mikata District, Fukui|Mikata District]] |[[File:Mihama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiechizen, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiechizen, Fukui|Minamiechizen]] |{{lang|ja|南越前町}} |343.69 |10,745 |[[Nanjō District, Fukui|Nanjō District]] |[[File:Minamiechizen in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oi, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ōi, Fukui|Ōi]] |{{lang|ja|おおい町}} |212.19 |8,102 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Oi in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takahama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Takahama, Fukui|Takahama]] |{{lang|ja|高浜町}} |72.4 |10,490 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Takahama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Wakasa, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Wakasa, Fukui|Wakasa]] |{{lang|ja|若狭町}} |178.49 |14,577 |[[Mikatakaminaka District, Fukui|Mikatakaminaka District]] |[[File:Wakasa in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== *ဆဘအဲမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံပြည်တွင်းမျက်မှန်ထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် လူသိများသည်။ *ဆွတ်ရုဂမြို့ရှိ ဝဆခပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများစွာရှိသည်။ ၎င်းဓာတ်အားပေးစက်ရုံများမှ ခဲအိဟန်းရှင်းမြို့ပြဒေသအတွက် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် ဓာတ်ပေါင်းဖို ၁၄ ခုရှိပြီး ဤပမာဏသည် အခြားမည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို များပြားသည်။<ref>Fujioka, Chisa. [https://www.reuters.com/article/us-japan-nuclear-debate-idUSTRE73719020110408 "Japan anti-nuclear movement gains traction as crisis drags on".] [https://www.reuters.com/ Reuters.] 2011-04-08. Retrieved 2014-02-07.</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Fukui prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ဖုခုအိခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|19=1920|20=599,155|21=1925|22=597,899|23=1930|24=618,144|25=1935|26=646,659|27=1940|28=643,904|29=1945|30=724,856|31=1950|32=752,374|33=1955|34=754,055|35=1960|36=752,696|37=1965|38=750,557|39=1970|40=744,230|41=1975|42=773,599|43=1980|44=794,354|45=1985|46=817,633|47=1990|48=823,585|49=1995|50=826,996|51=2000|52=828,944|53=2005|54=821,592|55=2010|56=806,314|57=2015|58=786,740|59=2020|60=766,863|percentages=pagr|source=Censuses<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>}} ဖုခုအိခရိုင်ရှိ လူဦးရေသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၇၈၅,၅၀၈ ဦး ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု ၂၈၁,၃၉၄ ခု ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အခြားသောဒေသများကဲ့သို့ပင် ဖုခုအိခရိုင်တွင်လည်း သက်ကြီးရွယ်အိုများပြားလာပြီး လူဦးရေကျဆင်းလာသည့် ပြဿနာနှင့် ကြုံနေရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၂၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်ကျော်အရွယ်များ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ရရှိခဲ့သည့် လူဦးရေစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၈၀၆,၀၀၀ ဦးရှိခဲ့သည့်အတွက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.stat.go.jp/data/kokusei/2010/final/pdf/01-02.pdf |title=第２章 人口の地域分布 |trans-title=Regional distribution of population |language=ja |access-date=27 October 2015}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] qm9eni75qdie9w8g9uyt4emonr4x3th 1042567 1042566 2026-07-09T09:13:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လူဦးရေ */ 1042567 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်များစတင်မဖွဲ့စည်းမီအထိ ဖုခုအိခရိုင်တွင် မူလက ဝဆခပြည်နယ်နှင့် အဲချိဇန်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဖုခုအိခရိုင်သည့် ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး နန်းတော်၊ ဖုခုအိရဲတိုက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျုံးများသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရဲတိုက်ရှိရာနေရာတွင် ခရိုင်အစိုးရရုံးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ကို မျက်နှာမူကာ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်နောက်ဘက်ပိုင်း (ယခင် - ဝဆခပြည်နယ်) သည် ပင်လယ်နှင့် တောင်တန်းများအကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသည့် လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း (ယခင် အဲချိဇန်ပြည်နယ်) သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်ကာ ခရိုင်မြို့တော်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်လူဦးရေအများစုသည့် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ "နှင်းတိုင်းပြည်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် နှင်းကျဆင်းမှုများသည့် ဒေသတွင် ပါဝင်နေသည်။ [[File:Map of Fukui Prefecture Ja.svg|thumb|right|Current map of Fukui Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[File:Japan Tojinbo02n4592.jpg|thumb|right|[[Tōjinbō]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Row of sakura, Asuwa River, Fukui.jpg|thumb|right|Row of ''sakura'', [[Asuwa River]], [[Fukui, Fukui]]]] [[File:Asakura Yakata of Ichijodani Asakura Family Historic Ruins02s3s4440.jpg|thumb|[[Ichijōdani Asakura Family Historic Ruins]]]] [[File:Myotsuji and pagoda.jpg|thumb|right|[[Myōtsū-ji]], [[Obama, Fukui]]]] [[File:Keep of Maruoka Castle 3.jpg|thumb|right|[[Maruoka Castle]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Fukui city aerial 03.jpg|thumb|right|Fukui City]] [[File:Katsuyama basin.jpg|thumb|right|Katsuyama]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အဲချိဇန် - ခဂခိုင်းဂန်းနှင့် ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုခုအဲဆွတ် - ခိုးဂန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}</ref> ===မြို့ပြဒေသများ=== ဖုခုအိခရိုင်တွင် မြို့ကိုးခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Awara, Fukui.svg|25px]] [[Awara, Fukui|Awara]] |{{lang|ja|あわら市}} |116.98 |28,405 |[[File:Awara in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (city).svg|25px]] [[Echizen, Fukui|Echizen]] |{{lang|ja|越前市}} |230.7 |83,078 |[[File:Echizen in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Fukui, Fukui.svg|25px]] [[Fukui (city)|Fukui]] (capital) |{{lang|ja|福井市}} |536.41 |264,217 |[[File:Fukui in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Katsuyama, Fukui.svg|25px]] [[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]] |{{lang|ja|勝山市}} |253.88 |23,527 |[[File:Katsuyama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Obama, Fukui.svg|25px]] [[Obama, Fukui|Obama]] |{{lang|ja|小浜市}} |233.09 |29,435 |[[File:Obama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Ōno, Fukui.svg|25px]] [[Ōno, Fukui|Ōno]] |{{lang|ja|大野市}} |872.43 |33,640 |[[File:Ono in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sabae, Fukui.svg|25px]] [[Sabae, Fukui|Sabae]] |{{lang|ja|鯖江市}} |84.59 |69,338 |[[File:Sabae in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Fukui.svg|25px]] [[Sakai, Fukui|Sakai]] |{{lang|ja|坂井市}} |209.67 |92,210 |[[File:Sakai in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tsuruga, Fukui.svg|25px]] [[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]] |{{lang|ja|敦賀市}} |251.39 |66,123 |[[File:Tsuruga in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |} ===မြို့ငယ်များ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များ ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (town).svg|frameless|25x25px]] [[Echizen, Fukui (town)|Echizen]] |{{lang|ja|越前町}} |153.15 |20,709 |[[Nyū District, Fukui|Nyū District]] |[[File:Echizen town in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Eiheiji, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Eiheiji, Fukui|Eiheiji]] |{{lang|ja|永平寺町}} |94.43 |18,746 |[[Yoshida District, Fukui|Yoshida District]] |[[File:Eiheiji in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ikeda, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ikeda, Fukui|Ikeda]] |{{lang|ja|池田町}} |194.65 |2,628 |[[Imadate District, Fukui|Imadate District]] |[[File:Ikeda in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Mihama, Fukui|Mihama]] |{{lang|ja|美浜町}} |152.35 |9,643 |[[Mikata District, Fukui|Mikata District]] |[[File:Mihama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiechizen, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiechizen, Fukui|Minamiechizen]] |{{lang|ja|南越前町}} |343.69 |10,745 |[[Nanjō District, Fukui|Nanjō District]] |[[File:Minamiechizen in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oi, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ōi, Fukui|Ōi]] |{{lang|ja|おおい町}} |212.19 |8,102 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Oi in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takahama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Takahama, Fukui|Takahama]] |{{lang|ja|高浜町}} |72.4 |10,490 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Takahama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Wakasa, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Wakasa, Fukui|Wakasa]] |{{lang|ja|若狭町}} |178.49 |14,577 |[[Mikatakaminaka District, Fukui|Mikatakaminaka District]] |[[File:Wakasa in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== *ဆဘအဲမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံပြည်တွင်းမျက်မှန်ထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် လူသိများသည်။ *ဆွတ်ရုဂမြို့ရှိ ဝဆခပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများစွာရှိသည်။ ၎င်းဓာတ်အားပေးစက်ရုံများမှ ခဲအိဟန်းရှင်းမြို့ပြဒေသအတွက် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် ဓာတ်ပေါင်းဖို ၁၄ ခုရှိပြီး ဤပမာဏသည် အခြားမည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို များပြားသည်။<ref>Fujioka, Chisa. [https://www.reuters.com/article/us-japan-nuclear-debate-idUSTRE73719020110408 "Japan anti-nuclear movement gains traction as crisis drags on".] [https://www.reuters.com/ Reuters.] 2011-04-08. Retrieved 2014-02-07.</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Fukui prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ဖုခုအိခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|19=1920|20=599,155|21=1925|22=597,899|23=1930|24=618,144|25=1935|26=646,659|27=1940|28=643,904|29=1945|30=724,856|31=1950|32=752,374|33=1955|34=754,055|35=1960|36=752,696|37=1965|38=750,557|39=1970|40=744,230|41=1975|42=773,599|43=1980|44=794,354|45=1985|46=817,633|47=1990|48=823,585|49=1995|50=826,996|51=2000|52=828,944|53=2005|54=821,592|55=2010|56=806,314|57=2015|58=786,740|59=2020|60=766,863|percentages=pagr|source=Censuses<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>}} ဖုခုအိခရိုင်ရှိ လူဦးရေသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၇၈၅,၅၀၈ ဦး ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု ၂၈၁,၃၉၄ ခု ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အခြားသောဒေသများကဲ့သို့ပင် ဖုခုအိခရိုင်တွင်လည်း သက်ကြီးရွယ်အိုများပြားလာပြီး လူဦးရေကျဆင်းလာသည့် ပြဿနာနှင့် ကြုံနေရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၂၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်ကျော်အရွယ်များ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ရရှိခဲ့သည့် လူဦးရေစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၈၀၆,၀၀၀ ဦးရှိခဲ့သည့်အတွက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.stat.go.jp/data/kokusei/2010/final/pdf/01-02.pdf |title=第２章 人口の地域分布 |trans-title=Regional distribution of population |language=ja |access-date=27 October 2015}}</ref> == ပညာရေး== === တက္ကသိုလ်=== *[[Fukui University]] *[[Fukui University of Technology]] *[[Fukui Prefectural University]] *[[Jin-ai University]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 65tah8xj1xt9sgwn2l8jhd2a3mf8i85 1042568 1042567 2026-07-09T09:15:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* တက္ကသိုလ် */ 1042568 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်များစတင်မဖွဲ့စည်းမီအထိ ဖုခုအိခရိုင်တွင် မူလက ဝဆခပြည်နယ်နှင့် အဲချိဇန်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဖုခုအိခရိုင်သည့် ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး နန်းတော်၊ ဖုခုအိရဲတိုက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျုံးများသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရဲတိုက်ရှိရာနေရာတွင် ခရိုင်အစိုးရရုံးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ကို မျက်နှာမူကာ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်နောက်ဘက်ပိုင်း (ယခင် - ဝဆခပြည်နယ်) သည် ပင်လယ်နှင့် တောင်တန်းများအကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသည့် လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း (ယခင် အဲချိဇန်ပြည်နယ်) သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်ကာ ခရိုင်မြို့တော်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်လူဦးရေအများစုသည့် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ "နှင်းတိုင်းပြည်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် နှင်းကျဆင်းမှုများသည့် ဒေသတွင် ပါဝင်နေသည်။ [[File:Map of Fukui Prefecture Ja.svg|thumb|right|Current map of Fukui Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[File:Japan Tojinbo02n4592.jpg|thumb|right|[[Tōjinbō]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Row of sakura, Asuwa River, Fukui.jpg|thumb|right|Row of ''sakura'', [[Asuwa River]], [[Fukui, Fukui]]]] [[File:Asakura Yakata of Ichijodani Asakura Family Historic Ruins02s3s4440.jpg|thumb|[[Ichijōdani Asakura Family Historic Ruins]]]] [[File:Myotsuji and pagoda.jpg|thumb|right|[[Myōtsū-ji]], [[Obama, Fukui]]]] [[File:Keep of Maruoka Castle 3.jpg|thumb|right|[[Maruoka Castle]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Fukui city aerial 03.jpg|thumb|right|Fukui City]] [[File:Katsuyama basin.jpg|thumb|right|Katsuyama]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အဲချိဇန် - ခဂခိုင်းဂန်းနှင့် ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုခုအဲဆွတ် - ခိုးဂန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}</ref> ===မြို့ပြဒေသများ=== ဖုခုအိခရိုင်တွင် မြို့ကိုးခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Awara, Fukui.svg|25px]] [[Awara, Fukui|Awara]] |{{lang|ja|あわら市}} |116.98 |28,405 |[[File:Awara in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (city).svg|25px]] [[Echizen, Fukui|Echizen]] |{{lang|ja|越前市}} |230.7 |83,078 |[[File:Echizen in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Fukui, Fukui.svg|25px]] [[Fukui (city)|Fukui]] (capital) |{{lang|ja|福井市}} |536.41 |264,217 |[[File:Fukui in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Katsuyama, Fukui.svg|25px]] [[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]] |{{lang|ja|勝山市}} |253.88 |23,527 |[[File:Katsuyama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Obama, Fukui.svg|25px]] [[Obama, Fukui|Obama]] |{{lang|ja|小浜市}} |233.09 |29,435 |[[File:Obama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Ōno, Fukui.svg|25px]] [[Ōno, Fukui|Ōno]] |{{lang|ja|大野市}} |872.43 |33,640 |[[File:Ono in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sabae, Fukui.svg|25px]] [[Sabae, Fukui|Sabae]] |{{lang|ja|鯖江市}} |84.59 |69,338 |[[File:Sabae in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Fukui.svg|25px]] [[Sakai, Fukui|Sakai]] |{{lang|ja|坂井市}} |209.67 |92,210 |[[File:Sakai in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tsuruga, Fukui.svg|25px]] [[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]] |{{lang|ja|敦賀市}} |251.39 |66,123 |[[File:Tsuruga in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |} ===မြို့ငယ်များ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များ ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (town).svg|frameless|25x25px]] [[Echizen, Fukui (town)|Echizen]] |{{lang|ja|越前町}} |153.15 |20,709 |[[Nyū District, Fukui|Nyū District]] |[[File:Echizen town in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Eiheiji, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Eiheiji, Fukui|Eiheiji]] |{{lang|ja|永平寺町}} |94.43 |18,746 |[[Yoshida District, Fukui|Yoshida District]] |[[File:Eiheiji in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ikeda, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ikeda, Fukui|Ikeda]] |{{lang|ja|池田町}} |194.65 |2,628 |[[Imadate District, Fukui|Imadate District]] |[[File:Ikeda in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Mihama, Fukui|Mihama]] |{{lang|ja|美浜町}} |152.35 |9,643 |[[Mikata District, Fukui|Mikata District]] |[[File:Mihama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiechizen, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiechizen, Fukui|Minamiechizen]] |{{lang|ja|南越前町}} |343.69 |10,745 |[[Nanjō District, Fukui|Nanjō District]] |[[File:Minamiechizen in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oi, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ōi, Fukui|Ōi]] |{{lang|ja|おおい町}} |212.19 |8,102 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Oi in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takahama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Takahama, Fukui|Takahama]] |{{lang|ja|高浜町}} |72.4 |10,490 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Takahama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Wakasa, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Wakasa, Fukui|Wakasa]] |{{lang|ja|若狭町}} |178.49 |14,577 |[[Mikatakaminaka District, Fukui|Mikatakaminaka District]] |[[File:Wakasa in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== *ဆဘအဲမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံပြည်တွင်းမျက်မှန်ထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် လူသိများသည်။ *ဆွတ်ရုဂမြို့ရှိ ဝဆခပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများစွာရှိသည်။ ၎င်းဓာတ်အားပေးစက်ရုံများမှ ခဲအိဟန်းရှင်းမြို့ပြဒေသအတွက် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် ဓာတ်ပေါင်းဖို ၁၄ ခုရှိပြီး ဤပမာဏသည် အခြားမည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို များပြားသည်။<ref>Fujioka, Chisa. [https://www.reuters.com/article/us-japan-nuclear-debate-idUSTRE73719020110408 "Japan anti-nuclear movement gains traction as crisis drags on".] [https://www.reuters.com/ Reuters.] 2011-04-08. Retrieved 2014-02-07.</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Fukui prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ဖုခုအိခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|19=1920|20=599,155|21=1925|22=597,899|23=1930|24=618,144|25=1935|26=646,659|27=1940|28=643,904|29=1945|30=724,856|31=1950|32=752,374|33=1955|34=754,055|35=1960|36=752,696|37=1965|38=750,557|39=1970|40=744,230|41=1975|42=773,599|43=1980|44=794,354|45=1985|46=817,633|47=1990|48=823,585|49=1995|50=826,996|51=2000|52=828,944|53=2005|54=821,592|55=2010|56=806,314|57=2015|58=786,740|59=2020|60=766,863|percentages=pagr|source=Censuses<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>}} ဖုခုအိခရိုင်ရှိ လူဦးရေသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၇၈၅,၅၀၈ ဦး ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု ၂၈၁,၃၉၄ ခု ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အခြားသောဒေသများကဲ့သို့ပင် ဖုခုအိခရိုင်တွင်လည်း သက်ကြီးရွယ်အိုများပြားလာပြီး လူဦးရေကျဆင်းလာသည့် ပြဿနာနှင့် ကြုံနေရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၂၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်ကျော်အရွယ်များ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ရရှိခဲ့သည့် လူဦးရေစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၈၀၆,၀၀၀ ဦးရှိခဲ့သည့်အတွက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.stat.go.jp/data/kokusei/2010/final/pdf/01-02.pdf |title=第２章 人口の地域分布 |trans-title=Regional distribution of population |language=ja |access-date=27 October 2015}}</ref> == ပညာရေး== === တက္ကသိုလ်=== *[[Fukui University]] *[[Fukui University of Technology]] *[[Fukui Prefectural University]] *[[Jin-ai University]] == ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== [[File:Hokuriku Shinkansen 2024 Map.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးကျွန်းတွင် ပြေးဆွဲပေးနေသည့် ရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းများ]] === မီးရထား=== *[[Echizen Railway]] **Katsuyama-Eiheiji Line **Mikuni-Awara Line *Fukui Railway **Fukubu Line *[[Hokuriku Shinkansen]] *[[West Japan Railway|JR West]] **[[Hokuriku Line]] **Kuzuryu Line **[[Obama Line]] * [[Hapi-Line Fukui Line]] === ကားလမ်း=== ==== အဝေးပြေးလမ်များ ==== *Chubu Jukan Expressway *[[Hokuriku Expressway]] *Maizuru-Wakasa Expressway *Mikata Lake Rainbow Road *Mount Hoonji Toll Road ==== နိုင်ငံအဆင့်အဝေးပြေးလမ်းများ ==== * Route 8 * Route 27 * Route 157 * Route 158 * Route 161 * Route 162 * Route 303 * Route 305 * Route 364 * Route 365 * Route 367 * Route 416 * Route 417 * Route 418 * Route 476 === ဆိပ်ကမ်းများ=== *ဖုခုအိဆိပ်ကမ်း *[[Tsuruga Port]] - Ferry route to [[Niigata (city)|Niigata]], [[Akita, Akita|Akita]], [[Tomakomai]], [[Otaru]] and International container hub [[File:Tsuruga port10s3872.jpg|thumb|right|Tsuruga Port]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] fn341mc6eonxwb2yayeyqchbvk6jw31 1042570 1042568 2026-07-09T09:17:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆိပ်ကမ်းများ */ 1042570 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်များစတင်မဖွဲ့စည်းမီအထိ ဖုခုအိခရိုင်တွင် မူလက ဝဆခပြည်နယ်နှင့် အဲချိဇန်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဖုခုအိခရိုင်သည့် ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး နန်းတော်၊ ဖုခုအိရဲတိုက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျုံးများသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရဲတိုက်ရှိရာနေရာတွင် ခရိုင်အစိုးရရုံးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ကို မျက်နှာမူကာ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်နောက်ဘက်ပိုင်း (ယခင် - ဝဆခပြည်နယ်) သည် ပင်လယ်နှင့် တောင်တန်းများအကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသည့် လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း (ယခင် အဲချိဇန်ပြည်နယ်) သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်ကာ ခရိုင်မြို့တော်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်လူဦးရေအများစုသည့် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ "နှင်းတိုင်းပြည်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် နှင်းကျဆင်းမှုများသည့် ဒေသတွင် ပါဝင်နေသည်။ [[File:Map of Fukui Prefecture Ja.svg|thumb|right|Current map of Fukui Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[File:Japan Tojinbo02n4592.jpg|thumb|right|[[Tōjinbō]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Row of sakura, Asuwa River, Fukui.jpg|thumb|right|Row of ''sakura'', [[Asuwa River]], [[Fukui, Fukui]]]] [[File:Asakura Yakata of Ichijodani Asakura Family Historic Ruins02s3s4440.jpg|thumb|[[Ichijōdani Asakura Family Historic Ruins]]]] [[File:Myotsuji and pagoda.jpg|thumb|right|[[Myōtsū-ji]], [[Obama, Fukui]]]] [[File:Keep of Maruoka Castle 3.jpg|thumb|right|[[Maruoka Castle]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Fukui city aerial 03.jpg|thumb|right|Fukui City]] [[File:Katsuyama basin.jpg|thumb|right|Katsuyama]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အဲချိဇန် - ခဂခိုင်းဂန်းနှင့် ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုခုအဲဆွတ် - ခိုးဂန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}</ref> ===မြို့ပြဒေသများ=== ဖုခုအိခရိုင်တွင် မြို့ကိုးခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Awara, Fukui.svg|25px]] [[Awara, Fukui|Awara]] |{{lang|ja|あわら市}} |116.98 |28,405 |[[File:Awara in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (city).svg|25px]] [[Echizen, Fukui|Echizen]] |{{lang|ja|越前市}} |230.7 |83,078 |[[File:Echizen in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Fukui, Fukui.svg|25px]] [[Fukui (city)|Fukui]] (capital) |{{lang|ja|福井市}} |536.41 |264,217 |[[File:Fukui in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Katsuyama, Fukui.svg|25px]] [[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]] |{{lang|ja|勝山市}} |253.88 |23,527 |[[File:Katsuyama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Obama, Fukui.svg|25px]] [[Obama, Fukui|Obama]] |{{lang|ja|小浜市}} |233.09 |29,435 |[[File:Obama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Ōno, Fukui.svg|25px]] [[Ōno, Fukui|Ōno]] |{{lang|ja|大野市}} |872.43 |33,640 |[[File:Ono in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sabae, Fukui.svg|25px]] [[Sabae, Fukui|Sabae]] |{{lang|ja|鯖江市}} |84.59 |69,338 |[[File:Sabae in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Fukui.svg|25px]] [[Sakai, Fukui|Sakai]] |{{lang|ja|坂井市}} |209.67 |92,210 |[[File:Sakai in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tsuruga, Fukui.svg|25px]] [[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]] |{{lang|ja|敦賀市}} |251.39 |66,123 |[[File:Tsuruga in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |} ===မြို့ငယ်များ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များ ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (town).svg|frameless|25x25px]] [[Echizen, Fukui (town)|Echizen]] |{{lang|ja|越前町}} |153.15 |20,709 |[[Nyū District, Fukui|Nyū District]] |[[File:Echizen town in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Eiheiji, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Eiheiji, Fukui|Eiheiji]] |{{lang|ja|永平寺町}} |94.43 |18,746 |[[Yoshida District, Fukui|Yoshida District]] |[[File:Eiheiji in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ikeda, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ikeda, Fukui|Ikeda]] |{{lang|ja|池田町}} |194.65 |2,628 |[[Imadate District, Fukui|Imadate District]] |[[File:Ikeda in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Mihama, Fukui|Mihama]] |{{lang|ja|美浜町}} |152.35 |9,643 |[[Mikata District, Fukui|Mikata District]] |[[File:Mihama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiechizen, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiechizen, Fukui|Minamiechizen]] |{{lang|ja|南越前町}} |343.69 |10,745 |[[Nanjō District, Fukui|Nanjō District]] |[[File:Minamiechizen in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oi, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ōi, Fukui|Ōi]] |{{lang|ja|おおい町}} |212.19 |8,102 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Oi in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takahama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Takahama, Fukui|Takahama]] |{{lang|ja|高浜町}} |72.4 |10,490 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Takahama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Wakasa, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Wakasa, Fukui|Wakasa]] |{{lang|ja|若狭町}} |178.49 |14,577 |[[Mikatakaminaka District, Fukui|Mikatakaminaka District]] |[[File:Wakasa in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== *ဆဘအဲမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံပြည်တွင်းမျက်မှန်ထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် လူသိများသည်။ *ဆွတ်ရုဂမြို့ရှိ ဝဆခပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများစွာရှိသည်။ ၎င်းဓာတ်အားပေးစက်ရုံများမှ ခဲအိဟန်းရှင်းမြို့ပြဒေသအတွက် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် ဓာတ်ပေါင်းဖို ၁၄ ခုရှိပြီး ဤပမာဏသည် အခြားမည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို များပြားသည်။<ref>Fujioka, Chisa. [https://www.reuters.com/article/us-japan-nuclear-debate-idUSTRE73719020110408 "Japan anti-nuclear movement gains traction as crisis drags on".] [https://www.reuters.com/ Reuters.] 2011-04-08. Retrieved 2014-02-07.</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Fukui prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ဖုခုအိခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|19=1920|20=599,155|21=1925|22=597,899|23=1930|24=618,144|25=1935|26=646,659|27=1940|28=643,904|29=1945|30=724,856|31=1950|32=752,374|33=1955|34=754,055|35=1960|36=752,696|37=1965|38=750,557|39=1970|40=744,230|41=1975|42=773,599|43=1980|44=794,354|45=1985|46=817,633|47=1990|48=823,585|49=1995|50=826,996|51=2000|52=828,944|53=2005|54=821,592|55=2010|56=806,314|57=2015|58=786,740|59=2020|60=766,863|percentages=pagr|source=Censuses<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>}} ဖုခုအိခရိုင်ရှိ လူဦးရေသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၇၈၅,၅၀၈ ဦး ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု ၂၈၁,၃၉၄ ခု ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အခြားသောဒေသများကဲ့သို့ပင် ဖုခုအိခရိုင်တွင်လည်း သက်ကြီးရွယ်အိုများပြားလာပြီး လူဦးရေကျဆင်းလာသည့် ပြဿနာနှင့် ကြုံနေရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၂၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်ကျော်အရွယ်များ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ရရှိခဲ့သည့် လူဦးရေစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၈၀၆,၀၀၀ ဦးရှိခဲ့သည့်အတွက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.stat.go.jp/data/kokusei/2010/final/pdf/01-02.pdf |title=第２章 人口の地域分布 |trans-title=Regional distribution of population |language=ja |access-date=27 October 2015}}</ref> == ပညာရေး== === တက္ကသိုလ်=== *[[Fukui University]] *[[Fukui University of Technology]] *[[Fukui Prefectural University]] *[[Jin-ai University]] == ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== [[File:Hokuriku Shinkansen 2024 Map.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးကျွန်းတွင် ပြေးဆွဲပေးနေသည့် ရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းများ]] === မီးရထား=== *[[Echizen Railway]] **Katsuyama-Eiheiji Line **Mikuni-Awara Line *Fukui Railway **Fukubu Line *[[Hokuriku Shinkansen]] *[[West Japan Railway|JR West]] **[[Hokuriku Line]] **Kuzuryu Line **[[Obama Line]] * [[Hapi-Line Fukui Line]] === ကားလမ်း=== ==== အဝေးပြေးလမ်များ ==== *Chubu Jukan Expressway *[[Hokuriku Expressway]] *Maizuru-Wakasa Expressway *Mikata Lake Rainbow Road *Mount Hoonji Toll Road ==== နိုင်ငံအဆင့်အဝေးပြေးလမ်းများ ==== * Route 8 * Route 27 * Route 157 * Route 158 * Route 161 * Route 162 * Route 303 * Route 305 * Route 364 * Route 365 * Route 367 * Route 416 * Route 417 * Route 418 * Route 476 === ဆိပ်ကမ်းများ=== *ဖုခုအိဆိပ်ကမ်း *[[ဆွတ်ရုဂဆိပ်ကမ်း]] - နီးဂတမြို့၊ အခိတမြို့၊ တိုမခိုမအိမြို့နှင့် အိုတရုမြို့များသို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ [[File:Tsuruga port10s3872.jpg|thumb|right|ဆွတ်ရုဂဆိပ်ကမ်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] j6s0reir58m2oshkhvyj9gfr9u7ndyl 1042571 1042570 2026-07-09T09:17:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဆိပ်ကမ်းများ */ 1042571 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်များစတင်မဖွဲ့စည်းမီအထိ ဖုခုအိခရိုင်တွင် မူလက ဝဆခပြည်နယ်နှင့် အဲချိဇန်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဖုခုအိခရိုင်သည့် ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး နန်းတော်၊ ဖုခုအိရဲတိုက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျုံးများသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရဲတိုက်ရှိရာနေရာတွင် ခရိုင်အစိုးရရုံးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ကို မျက်နှာမူကာ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်နောက်ဘက်ပိုင်း (ယခင် - ဝဆခပြည်နယ်) သည် ပင်လယ်နှင့် တောင်တန်းများအကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသည့် လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း (ယခင် အဲချိဇန်ပြည်နယ်) သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်ကာ ခရိုင်မြို့တော်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်လူဦးရေအများစုသည့် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ "နှင်းတိုင်းပြည်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် နှင်းကျဆင်းမှုများသည့် ဒေသတွင် ပါဝင်နေသည်။ [[File:Map of Fukui Prefecture Ja.svg|thumb|right|Current map of Fukui Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[File:Japan Tojinbo02n4592.jpg|thumb|right|[[Tōjinbō]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Row of sakura, Asuwa River, Fukui.jpg|thumb|right|Row of ''sakura'', [[Asuwa River]], [[Fukui, Fukui]]]] [[File:Asakura Yakata of Ichijodani Asakura Family Historic Ruins02s3s4440.jpg|thumb|[[Ichijōdani Asakura Family Historic Ruins]]]] [[File:Myotsuji and pagoda.jpg|thumb|right|[[Myōtsū-ji]], [[Obama, Fukui]]]] [[File:Keep of Maruoka Castle 3.jpg|thumb|right|[[Maruoka Castle]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Fukui city aerial 03.jpg|thumb|right|Fukui City]] [[File:Katsuyama basin.jpg|thumb|right|Katsuyama]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အဲချိဇန် - ခဂခိုင်းဂန်းနှင့် ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုခုအဲဆွတ် - ခိုးဂန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}</ref> ===မြို့ပြဒေသများ=== ဖုခုအိခရိုင်တွင် မြို့ကိုးခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Awara, Fukui.svg|25px]] [[Awara, Fukui|Awara]] |{{lang|ja|あわら市}} |116.98 |28,405 |[[File:Awara in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (city).svg|25px]] [[Echizen, Fukui|Echizen]] |{{lang|ja|越前市}} |230.7 |83,078 |[[File:Echizen in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Fukui, Fukui.svg|25px]] [[Fukui (city)|Fukui]] (capital) |{{lang|ja|福井市}} |536.41 |264,217 |[[File:Fukui in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Katsuyama, Fukui.svg|25px]] [[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]] |{{lang|ja|勝山市}} |253.88 |23,527 |[[File:Katsuyama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Obama, Fukui.svg|25px]] [[Obama, Fukui|Obama]] |{{lang|ja|小浜市}} |233.09 |29,435 |[[File:Obama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Ōno, Fukui.svg|25px]] [[Ōno, Fukui|Ōno]] |{{lang|ja|大野市}} |872.43 |33,640 |[[File:Ono in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sabae, Fukui.svg|25px]] [[Sabae, Fukui|Sabae]] |{{lang|ja|鯖江市}} |84.59 |69,338 |[[File:Sabae in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Fukui.svg|25px]] [[Sakai, Fukui|Sakai]] |{{lang|ja|坂井市}} |209.67 |92,210 |[[File:Sakai in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tsuruga, Fukui.svg|25px]] [[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]] |{{lang|ja|敦賀市}} |251.39 |66,123 |[[File:Tsuruga in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |} ===မြို့ငယ်များ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များ ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (town).svg|frameless|25x25px]] [[Echizen, Fukui (town)|Echizen]] |{{lang|ja|越前町}} |153.15 |20,709 |[[Nyū District, Fukui|Nyū District]] |[[File:Echizen town in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Eiheiji, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Eiheiji, Fukui|Eiheiji]] |{{lang|ja|永平寺町}} |94.43 |18,746 |[[Yoshida District, Fukui|Yoshida District]] |[[File:Eiheiji in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ikeda, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ikeda, Fukui|Ikeda]] |{{lang|ja|池田町}} |194.65 |2,628 |[[Imadate District, Fukui|Imadate District]] |[[File:Ikeda in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Mihama, Fukui|Mihama]] |{{lang|ja|美浜町}} |152.35 |9,643 |[[Mikata District, Fukui|Mikata District]] |[[File:Mihama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiechizen, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiechizen, Fukui|Minamiechizen]] |{{lang|ja|南越前町}} |343.69 |10,745 |[[Nanjō District, Fukui|Nanjō District]] |[[File:Minamiechizen in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oi, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ōi, Fukui|Ōi]] |{{lang|ja|おおい町}} |212.19 |8,102 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Oi in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takahama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Takahama, Fukui|Takahama]] |{{lang|ja|高浜町}} |72.4 |10,490 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Takahama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Wakasa, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Wakasa, Fukui|Wakasa]] |{{lang|ja|若狭町}} |178.49 |14,577 |[[Mikatakaminaka District, Fukui|Mikatakaminaka District]] |[[File:Wakasa in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== *ဆဘအဲမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံပြည်တွင်းမျက်မှန်ထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် လူသိများသည်။ *ဆွတ်ရုဂမြို့ရှိ ဝဆခပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများစွာရှိသည်။ ၎င်းဓာတ်အားပေးစက်ရုံများမှ ခဲအိဟန်းရှင်းမြို့ပြဒေသအတွက် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် ဓာတ်ပေါင်းဖို ၁၄ ခုရှိပြီး ဤပမာဏသည် အခြားမည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို များပြားသည်။<ref>Fujioka, Chisa. [https://www.reuters.com/article/us-japan-nuclear-debate-idUSTRE73719020110408 "Japan anti-nuclear movement gains traction as crisis drags on".] [https://www.reuters.com/ Reuters.] 2011-04-08. Retrieved 2014-02-07.</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Fukui prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ဖုခုအိခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|19=1920|20=599,155|21=1925|22=597,899|23=1930|24=618,144|25=1935|26=646,659|27=1940|28=643,904|29=1945|30=724,856|31=1950|32=752,374|33=1955|34=754,055|35=1960|36=752,696|37=1965|38=750,557|39=1970|40=744,230|41=1975|42=773,599|43=1980|44=794,354|45=1985|46=817,633|47=1990|48=823,585|49=1995|50=826,996|51=2000|52=828,944|53=2005|54=821,592|55=2010|56=806,314|57=2015|58=786,740|59=2020|60=766,863|percentages=pagr|source=Censuses<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>}} ဖုခုအိခရိုင်ရှိ လူဦးရေသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၇၈၅,၅၀၈ ဦး ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု ၂၈၁,၃၉၄ ခု ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အခြားသောဒေသများကဲ့သို့ပင် ဖုခုအိခရိုင်တွင်လည်း သက်ကြီးရွယ်အိုများပြားလာပြီး လူဦးရေကျဆင်းလာသည့် ပြဿနာနှင့် ကြုံနေရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၂၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်ကျော်အရွယ်များ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ရရှိခဲ့သည့် လူဦးရေစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၈၀၆,၀၀၀ ဦးရှိခဲ့သည့်အတွက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.stat.go.jp/data/kokusei/2010/final/pdf/01-02.pdf |title=第２章 人口の地域分布 |trans-title=Regional distribution of population |language=ja |access-date=27 October 2015}}</ref> == ပညာရေး== === တက္ကသိုလ်=== *[[Fukui University]] *[[Fukui University of Technology]] *[[Fukui Prefectural University]] *[[Jin-ai University]] == ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== [[File:Hokuriku Shinkansen 2024 Map.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးကျွန်းတွင် ပြေးဆွဲပေးနေသည့် ရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းများ]] === မီးရထား=== *[[Echizen Railway]] **Katsuyama-Eiheiji Line **Mikuni-Awara Line *Fukui Railway **Fukubu Line *[[Hokuriku Shinkansen]] *[[West Japan Railway|JR West]] **[[Hokuriku Line]] **Kuzuryu Line **[[Obama Line]] * [[Hapi-Line Fukui Line]] === ကားလမ်း=== ==== အဝေးပြေးလမ်များ ==== *Chubu Jukan Expressway *[[Hokuriku Expressway]] *Maizuru-Wakasa Expressway *Mikata Lake Rainbow Road *Mount Hoonji Toll Road ==== နိုင်ငံအဆင့်အဝေးပြေးလမ်းများ ==== * Route 8 * Route 27 * Route 157 * Route 158 * Route 161 * Route 162 * Route 303 * Route 305 * Route 364 * Route 365 * Route 367 * Route 416 * Route 417 * Route 418 * Route 476 === ဆိပ်ကမ်းများ=== *ဖုခုအိဆိပ်ကမ်း *[[ဆွတ်ရုဂဆိပ်ကမ်း]] - နီးဂတမြို့၊ အခိတမြို့၊ တိုမခိုမအိမြို့နှင့် အိုတရုမြို့များသို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ [[File:Tsuruga port10s3872.jpg|thumb|right|ဆွတ်ရုဂဆိပ်ကမ်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] t1ljx457l0szx3wjks15nfm5txhhqii 1042572 1042571 2026-07-09T09:17:44Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1042572 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = ဖုခုအိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|福井県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|福井県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Fukui-ken}} | image_skyline = Fukui plain.jpg | image_caption = Panoramic view of the Fukui plain, Fukui prefecture from the top of [[Monju]] | image_flag = Flag of Fukui Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Fukui prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 18 Fukui prefecture.svg | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Japan}} | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūbu region|Chūbu]] ([[Hokuriku region|Hokuriku]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshū]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Fukui, Fukui|Fukui]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 7 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 17 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Takato Ishida]]<ref>{{cite web |url=https://www.pref.fukui.lg.jp/doc/jinji/syokumudairi.html |script-title=ja:知事の職務代理について |trans-title=Regarding the acting governor's duties |publisher=Fukui Prefectural Government Office |date=2025-12-04 |access-date=2025-01-10}}</ref> | area_total_km2 = 4,190.49 | area_water_percent = 0.2 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|35th]]<ref>{{cite web |author=<!-- not stated --> |date=2025-09-27 |title=Japan’s Ishikawa Pref. Expanded in Quake, Now Larger Than Fukui Pref.; Such Changes Considered Rare |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/science-nature/environment/20250927-283294/ |location= |publisher=The Japan News |access-date=2024-09-27}}</ref> | population_footnotes = | population_total = 736,855 | population_as_of = February 1, 2025 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|43rd]] | population_density_km2 = 176 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 - 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]]3,494 billion<br />[[US$]]25.9 billion (2022) | iso_code = JP-18 | website = [http://www.pref.fukui.jp/english/ www.pref.fukui.jp/english/] | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Naumann's thrush|Dusky thrush]] (''Turdus&nbsp;naumanni'') | fish = | flower = [[Narcissus (genus)|Narcissus]] (''Narcissus&nbsp;tazetta'') | tree = [[Pine]] tree (''Pinus'') }} | anthem = [[:ja:福井県民歌|Fukui kenminka]] }} '''ဖုခုအိခရိုင်''' (福井県, ဖုခုအိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဘုဒေသ]]တွင်ရှိသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၃၇,၂၂၉ ဦး (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့) နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဧရိယာသည် ၄၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၆၁၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[ဂိဖုခရိုင်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[ရှိဂခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ကျိုတိုစီရင်စု]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ဖုခုအိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များတွင် ဆခိုင်းမြို့၊ အဲချိဇန်းမြို့၊ ဆဘအဲမြို့တို့ ပါဝင်သည်။ ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ သမိုင်းဝင် ဟိုခုရိခုဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရိုင်များစတင်မဖွဲ့စည်းမီအထိ ဖုခုအိခရိုင်တွင် မူလက ဝဆခပြည်နယ်နှင့် အဲချိဇန်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဖုခုအိခရိုင်သည့် ဗုံးဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး နန်းတော်၊ ဖုခုအိရဲတိုက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျုံးများသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရဲတိုက်ရှိရာနေရာတွင် ခရိုင်အစိုးရရုံးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ဖုခုအိခရိုင်သည် ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်ကို မျက်နှာမူကာ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်နောက်ဘက်ပိုင်း (ယခင် - ဝဆခပြည်နယ်) သည် ပင်လယ်နှင့် တောင်တန်းများအကြားရှိ ကျဉ်းမြောင်းသည့် လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း (ယခင် အဲချိဇန်ပြည်နယ်) သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်ကာ ခရိုင်မြို့တော်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခရိုင်လူဦးရေအများစုသည့် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ "နှင်းတိုင်းပြည်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည့် နှင်းကျဆင်းမှုများသည့် ဒေသတွင် ပါဝင်နေသည်။ [[File:Map of Fukui Prefecture Ja.svg|thumb|right|Current map of Fukui Prefecture<br />{{legend0|#EAB|City}} {{legend0|#ED9|Town}}]] [[File:Japan Tojinbo02n4592.jpg|thumb|right|[[Tōjinbō]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Row of sakura, Asuwa River, Fukui.jpg|thumb|right|Row of ''sakura'', [[Asuwa River]], [[Fukui, Fukui]]]] [[File:Asakura Yakata of Ichijodani Asakura Family Historic Ruins02s3s4440.jpg|thumb|[[Ichijōdani Asakura Family Historic Ruins]]]] [[File:Myotsuji and pagoda.jpg|thumb|right|[[Myōtsū-ji]], [[Obama, Fukui]]]] [[File:Keep of Maruoka Castle 3.jpg|thumb|right|[[Maruoka Castle]], [[Sakai, Fukui]]]] [[File:Fukui city aerial 03.jpg|thumb|right|Fukui City]] [[File:Katsuyama basin.jpg|thumb|right|Katsuyama]] ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်၏ စုစုပေါင်းမြေဧရိယာ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ ဖြစ်ကသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟခုဆန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အဲချိဇန် - ခဂခိုင်းဂန်းနှင့် ဝဆခပင်လယ်အော်အမျိုးသားဥယျာဉ်၊ အိုခုအဲဆွတ် - ခိုးဂန်းစီရင်စုအမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/doc/files/np_6.pdf |title=General overview of area figures for Natural Parks by prefecture |publisher=[[Ministry of the Environment (Japan)|Ministry of the Environment]] |access-date=4 February 2012}}</ref> ===မြို့ပြဒေသများ=== ဖုခုအိခရိုင်တွင် မြို့ကိုးခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Awara, Fukui.svg|25px]] [[Awara, Fukui|Awara]] |{{lang|ja|あわら市}} |116.98 |28,405 |[[File:Awara in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (city).svg|25px]] [[Echizen, Fukui|Echizen]] |{{lang|ja|越前市}} |230.7 |83,078 |[[File:Echizen in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Fukui, Fukui.svg|25px]] [[Fukui (city)|Fukui]] (capital) |{{lang|ja|福井市}} |536.41 |264,217 |[[File:Fukui in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Katsuyama, Fukui.svg|25px]] [[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]] |{{lang|ja|勝山市}} |253.88 |23,527 |[[File:Katsuyama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Obama, Fukui.svg|25px]] [[Obama, Fukui|Obama]] |{{lang|ja|小浜市}} |233.09 |29,435 |[[File:Obama in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Ōno, Fukui.svg|25px]] [[Ōno, Fukui|Ōno]] |{{lang|ja|大野市}} |872.43 |33,640 |[[File:Ono in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sabae, Fukui.svg|25px]] [[Sabae, Fukui|Sabae]] |{{lang|ja|鯖江市}} |84.59 |69,338 |[[File:Sabae in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Sakai, Fukui.svg|25px]] [[Sakai, Fukui|Sakai]] |{{lang|ja|坂井市}} |209.67 |92,210 |[[File:Sakai in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |- |[[File:Flag of Tsuruga, Fukui.svg|25px]] [[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]] |{{lang|ja|敦賀市}} |251.39 |66,123 |[[File:Tsuruga in Fukui prefecture Ja.svg|50px]] |} ===မြို့ငယ်များ=== ဒေသတစ်ခုချင်းစီတွင် အောက်ပါမြို့ငယ်များ ရှိကြသည်။ {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |Name ! rowspan="2" |Area (km²) ! rowspan="2" |Population ! rowspan="2" |District ! rowspan="2" |Map |- ![[Romanization of Japanese|Rōmaji]] ![[Kanji]] |- |[[File:Flag of Echizen, Fukui (town).svg|frameless|25x25px]] [[Echizen, Fukui (town)|Echizen]] |{{lang|ja|越前町}} |153.15 |20,709 |[[Nyū District, Fukui|Nyū District]] |[[File:Echizen town in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Eiheiji, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Eiheiji, Fukui|Eiheiji]] |{{lang|ja|永平寺町}} |94.43 |18,746 |[[Yoshida District, Fukui|Yoshida District]] |[[File:Eiheiji in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Ikeda, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ikeda, Fukui|Ikeda]] |{{lang|ja|池田町}} |194.65 |2,628 |[[Imadate District, Fukui|Imadate District]] |[[File:Ikeda in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Mihama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Mihama, Fukui|Mihama]] |{{lang|ja|美浜町}} |152.35 |9,643 |[[Mikata District, Fukui|Mikata District]] |[[File:Mihama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Minamiechizen, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Minamiechizen, Fukui|Minamiechizen]] |{{lang|ja|南越前町}} |343.69 |10,745 |[[Nanjō District, Fukui|Nanjō District]] |[[File:Minamiechizen in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Oi, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Ōi, Fukui|Ōi]] |{{lang|ja|おおい町}} |212.19 |8,102 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Oi in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Takahama, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Takahama, Fukui|Takahama]] |{{lang|ja|高浜町}} |72.4 |10,490 |[[Ōi District, Fukui|Ōi District]] |[[File:Takahama in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |- |[[File:Flag of Wakasa, Fukui.svg|frameless|25x25px]] [[Wakasa, Fukui|Wakasa]] |{{lang|ja|若狭町}} |178.49 |14,577 |[[Mikatakaminaka District, Fukui|Mikatakaminaka District]] |[[File:Wakasa in Fukui Prefecture Ja.svg|frameless|50x50px]] |} === ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ=== {{main|ဖုခုအိခရိုင်ရှိ ဒေသပေါင်းစပ်မှုများ}} ==စီးပွားရေး== *ဆဘအဲမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံပြည်တွင်းမျက်မှန်ထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် လူသိများသည်။ *ဆွတ်ရုဂမြို့ရှိ ဝဆခပင်လယ်အော်တစ်လျှောက်တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများစွာရှိသည်။ ၎င်းဓာတ်အားပေးစက်ရုံများမှ ခဲအိဟန်းရှင်းမြို့ပြဒေသအတွက် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ဖုခုအိခရိုင်တွင် ဓာတ်ပေါင်းဖို ၁၄ ခုရှိပြီး ဤပမာဏသည် အခြားမည်သည့်ခရိုင်ထက်မဆို များပြားသည်။<ref>Fujioka, Chisa. [https://www.reuters.com/article/us-japan-nuclear-debate-idUSTRE73719020110408 "Japan anti-nuclear movement gains traction as crisis drags on".] [https://www.reuters.com/ Reuters.] 2011-04-08. Retrieved 2014-02-07.</ref> ==လူဦးရေ== [[File:Fukui prefecture population pyramid in 2020.svg|thumb|ဖုခုအိခရိုင်လူဦးရေပိရမစ်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်]] {{historical populations|19=1920|20=599,155|21=1925|22=597,899|23=1930|24=618,144|25=1935|26=646,659|27=1940|28=643,904|29=1945|30=724,856|31=1950|32=752,374|33=1955|34=754,055|35=1960|36=752,696|37=1965|38=750,557|39=1970|40=744,230|41=1975|42=773,599|43=1980|44=794,354|45=1985|46=817,633|47=1990|48=823,585|49=1995|50=826,996|51=2000|52=828,944|53=2005|54=821,592|55=2010|56=806,314|57=2015|58=786,740|59=2020|60=766,863|percentages=pagr|source=Censuses<ref>{{Cite web|url=https://www.stat.go.jp/english/index.html|title=Statistics Bureau Home Page|website=www.stat.go.jp}}</ref>}} ဖုခုအိခရိုင်ရှိ လူဦးရေသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြားဒေသများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၇၈၅,၅၀၈ ဦး ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု ၂၈၁,၃၉၄ ခု ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အခြားသောဒေသများကဲ့သို့ပင် ဖုခုအိခရိုင်တွင်လည်း သက်ကြီးရွယ်အိုများပြားလာပြီး လူဦးရေကျဆင်းလာသည့် ပြဿနာနှင့် ကြုံနေရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၂၈.၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက် ၆၅ နှစ်ကျော်အရွယ်များ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ရရှိခဲ့သည့် လူဦးရေစာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၈၀၆,၀၀၀ ဦးရှိခဲ့သည့်အတွက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၂.၆ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.stat.go.jp/data/kokusei/2010/final/pdf/01-02.pdf |title=第２章 人口の地域分布 |trans-title=Regional distribution of population |language=ja |access-date=27 October 2015}}</ref> == ပညာရေး== === တက္ကသိုလ်=== *[[Fukui University]] *[[Fukui University of Technology]] *[[Fukui Prefectural University]] *[[Jin-ai University]] == ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== [[File:Hokuriku Shinkansen 2024 Map.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးကျွန်းတွင် ပြေးဆွဲပေးနေသည့် ရှင်းခန်းဆန်းရထားလိုင်းများ]] === မီးရထား=== *[[Echizen Railway]] **Katsuyama-Eiheiji Line **Mikuni-Awara Line *Fukui Railway **Fukubu Line *[[Hokuriku Shinkansen]] *[[West Japan Railway|JR West]] **[[Hokuriku Line]] **Kuzuryu Line **[[Obama Line]] * [[Hapi-Line Fukui Line]] === ကားလမ်း=== ==== အဝေးပြေးလမ်များ ==== *Chubu Jukan Expressway *[[Hokuriku Expressway]] *Maizuru-Wakasa Expressway *Mikata Lake Rainbow Road *Mount Hoonji Toll Road ==== နိုင်ငံအဆင့်အဝေးပြေးလမ်းများ ==== * Route 8 * Route 27 * Route 157 * Route 158 * Route 161 * Route 162 * Route 303 * Route 305 * Route 364 * Route 365 * Route 367 * Route 416 * Route 417 * Route 418 * Route 476 === ဆိပ်ကမ်းများ=== *ဖုခုအိဆိပ်ကမ်း *[[ဆွတ်ရုဂဆိပ်ကမ်း]] - နီးဂတမြို့၊ အခိတမြို့၊ တိုမခိုမအိမြို့နှင့် အိုတရုမြို့များသို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ [[File:Tsuruga port10s3872.jpg|thumb|right|ဆွတ်ရုဂဆိပ်ကမ်း]] ==ပြင်ပလင့်များ== {{Wikivoyage|Fukui (prefecture)}} {{Commons category|Fukui prefecture}} * {{in lang|ja}} [https://www.pref.fukui.lg.jp/ Official Fukui Prefecture homepage] * {{in lang|en}} [https://enjoy.pref.fukui.lg.jp/en/ Enjoy Fukui] - Official Fukui Prefecture tourism website *[http://www.kougei.or.jp/english/crafts/1004/f1004.html Echizen Papermaking Cooperative] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210927152657/http://www.kougei.or.jp/english/crafts/1004/f1004.html |date=2021-09-27 }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 2zck6gmpl2jghst6q7gp4bet4u6m9r4 0 289094 1042538 2026-07-09T07:23:16Z Naingli 144794 "== ပျူခေတ်သဘင် == မြန်မာ့သမိုင်းအစဉ်အလာတွင် ပျူလူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁ ရာစုမှ ၉ ရာစုအထိ တကောင်း၊ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်းနှင့် သရေခ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042538 wikitext text/x-wiki == ပျူခေတ်သဘင် == မြန်မာ့သမိုင်းအစဉ်အလာတွင် ပျူလူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁ ရာစုမှ ၉ ရာစုအထိ တကောင်း၊ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်းနှင့် သရေခေတ္တရာဟူသော မြို့ပြနိုင်ငံကြီးများကို ထူထောင်ကာ ထွန်းကားခဲ့သည့် အလွန်ရှေးကျသော ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားခဲ့သည့် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မကြာမီက တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ပျူယဉ်ကျေးမှုသည် ဘီစီ ၂၅၀ ခန့်ကပင် စတင်နေပြီဖြစ်ရာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်အထိ ရှည်လျားကြောင်း အထင်အရှား သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်သမိုင်းပညာရှင်များ၏ "မြန်မာအစ ကျောက်ဆည်က" ဟူသော သွေးခွဲရေးအယူအဆကို ချေဖျက်၍ ပျူယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာတို့၏ ဘိုးဘေးဘီဘင်တို့၏ အမွေအနှစ်ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာသုတေသီများက တိကျခိုင်လုံစွာ တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ "ပျူလည်း မြန်မာ၊ မြန်မာလည်း ပျူ" ဆိုသည့်အတိုင်း ပျူတို့၏ အနုပညာရပ်များသည် ၁၁ ရာစု ပုဂံခေတ် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုထဲသို့ တိုက်ရိုက် စီးဝင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == ပျူသံတမန်နှင့် အနုပညာဖျော်ဖြေရေးခရီး (အေဒီ ၈၀၂) == ပျူတို့၏ အနုပညာ အဆင့်အတန်းမြင့်မားမှုကို သက်သေပြနိုင်သည့် အထင်ရှားဆုံးသော သမိုင်းဖြစ်ရပ်မှာ အေဒီ ၈၀၂ ခုနှစ်တွင် သရေခေတ္တရာပျူမင်း ယုန်ချန်က တရုတ်ထန်မင်းဆက် ဧကရာဇ်တဲကျန်းထံ သားတော်သုနန္ဒာ ဦးဆောင်သော အနုပညာအဖွဲ့ကို စေလွှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပျူအဆို၊ အတီး၊ အက ပညာရှင် ၃၅ ဦးပါဝင်သော ဤအဖွဲ့သည် ချင်အန်မြို့တော်သို့ ရောက်ရှိကာ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့ရာ တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သော "ထန်မင်းဆက်ဟောင်း" နှင့် "ထန်မင်းဆက်သစ်" တို့တွင် အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ခရီးစဉ်အတွင်း ပျူအနုပညာရှင်များ လေ့ကျင့်နေစဉ် တရုတ်နန်းတွင်း ဂီတပညာရှင်တစ်ဦးက ပျူဂီတသံများကို ကြားသိသွားပြီး တရုတ်ဂီတသင်္ကေတဖြင့် တေးမှတ်ယူကာ ဧကရာဇ်ရှေ့တော်မှောက်တွင် ကြိုတင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်ဟူသော အချက်သည် ပျူဂီတ၏ ဆွဲဆောင်မှုနှင့် အဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြနေသည်။ == အဆင့်မြင့်မားသော ပျူတူရိယာလက်ရာများ == ပျူတို့၏ တူရိယာများသည် အံ့မခန်းစုံလင်လှသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းများအရ တူရိယာပေါင်း ၂၂ မျိုးကို အသုံးပြုကြပြီး သတ္တု၊ ခရု၊ ကြိုး၊ ဝါး၊ ဗူး၊ သားရေ၊ ဆင်စွယ်နှင့် ဦးချိုတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ စောင်းနှင့် ဗျပ်စောင်းများ: ရစ်ငှက်ခေါင်းပုံ၊ မိကျောင်းခေါင်းပုံ၊ နဂါးခေါင်းပုံ၊ မိုးသားခေါင်းနှင့် ဗူးကြီးဗျပ်စောင်းများအပြင် လှပစွာအလှဆင်ထားသော ကြိုးတပ်တူရိယာများမှာ ပျူတို့၏ ပန်းပုနှင့် တူရိယာတည်ဆောက်မှု ပညာရပ် ထွန်းကားမှုကို ပြသသည်။ စည်နှင့် သံပြားများ: ကူချာတီးဝိုင်းပုံစံ စည်များနှင့် သားရေပတ်ကြိုးများဖြင့် ချိတ်ဆွဲထားသော သံပြားများသည် ဂီတသံစဉ်၏ စည်းဝါးကို တိကျစွာ ထိန်းညှိပေးသည်။ == လေမှုတ်တူရိယာများ == ဆင်စွယ်ခြင်္သေ့ခေါင်းတပ် ပလွေများ၊ ဗူးကြီးနှင့် ဗူးကလေး ချည်ချောင်းများမှာ ပျူတို့၏ အဆင့်မြင့် ဝါးတူရိယာ ထုတ်လုပ်မှုပညာ၏ အမှတ်အသားဖြစ်သည်။ == ပျူတေးသီချင်းများနှင့် အတွေးအခေါ်များ == ပျူတို့၏ တေးသီချင်းများသည် လောကီ၊ လောကုတ္တရာ အနှစ်သာရများ ပြည့်ဝသည်။ ၁။ ဗုဒ္ဓ၏တံဆိပ်တော် (မူတိုမီ): ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမြတ်တနိုးဖွဲ့ဆိုချက်။ ၂။ ခိုဖြူ (တာတု): သဘာဝတရားကို ချီးမွမ်းခြင်း။ ၃။ နဂါးခေါင်းဖြင့် ကြိုးတစ်ချောင်းတပ် ဗျပ်စောင်း (မိစီးမီ): ဘုရင်တစ်ပါး၏ ပါရမီနှင့် တိုင်းပြည်ကို ထောက်ပံ့နိုင်မှုအား ပုံဆောင်ခြင်း။ ၄။ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုကို ဖယ်ရှားခြင်း (ဟူနား): စိတ်လက်ရွှင်မြူးစေရန် ရည်ရွယ်သည့် ချည်ချောင်းအက။ ၅။ စားသောက်ပွဲတေးဂီတ (လွန်ဆွန်ဝမ်းမိုး): သာယာအေးချမ်းမှုကို ဖော်ညွှန်းခြင်း။ ဤသီချင်းများကို တရုတ် "ဟွန်ချောင်" သံစဉ်အမျိုးမျိုးဖြင့် တီးမှုတ်ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှပညာ == ပျူအနုပညာရှင်များသည် အနီရင့်ရောင် ပိတ်ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ကိုင်ဟန်ခေါ် ချည်ပိတ်ပါးကို ပခုံးမှချိုင်းကြားသို့ လွှမ်းရုံထားပြီး ရွှေလက်ကောက်၊ ခြေချင်း၊ နားဆွဲများနှင့် တန်ဆာဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းများသီကုံး၍ ဆံထိုး၊ ဆံညှပ်များဖြင့် အလှဆင်လေ့ရှိသည်။ အကပညာသည်များသည် ကျောက်မျက်စီခြယ်ထားသော ဦးပေါင်းများကို ဆောင်း၍ ကပြကြသည်။ ပျူတို့၏ ကဟန်များတွင် စုံတွဲအကသည် အဓိကနေရာတွင် ရှိပြီး မှော်ဇာရွာမှ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော အုတ်ခွက်များတွင် တွေ့ရသည့် ခြေထိုးကဟန်များသည် ယနေ့ခေတ် မြန်မာ့ရိုးရာအကများ၏ ရှေးအကျဆုံး အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ == ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများ == သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းမှ တူးဖော်ရရှိသော အမြင့် ၄-၅ လက်မရှိ ကြေးရုပ်ငယ်များသည် ပျူခေတ်သဘင်၏ အသက်ဝင်မှုကို ပြသနေသည်။ ပလွေမှုတ်သူ၊ လင်းကွင်းတီးသူ၊ ဗုံတီးသူနှင့် အိတ်ပိုးထားသော ဟာသလူရွှင်တော် လူပုကလေးရုပ်များမှာ ယနေ့ခေတ် "ဒိုးပတ်ဝိုင်း" ၏ အစောဆုံးပုံစံ ဖြစ်နေသည်။ ဤကြေးရုပ်များသည် ပျူတို့၏ ကြေးသွန်းအတတ်ပညာနှင့် ပန်းပုအနုပညာ အလွန်တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားသော သက်သေပင်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 88nr58e06e86ynfesi6gvujagtxt2rq 1042555 1042538 2026-07-09T08:51:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လေမှုတ်တူရိယာများ */ 1042555 wikitext text/x-wiki == ပျူခေတ်သဘင် == မြန်မာ့သမိုင်းအစဉ်အလာတွင် ပျူလူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁ ရာစုမှ ၉ ရာစုအထိ တကောင်း၊ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်းနှင့် သရေခေတ္တရာဟူသော မြို့ပြနိုင်ငံကြီးများကို ထူထောင်ကာ ထွန်းကားခဲ့သည့် အလွန်ရှေးကျသော ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားခဲ့သည့် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မကြာမီက တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ပျူယဉ်ကျေးမှုသည် ဘီစီ ၂၅၀ ခန့်ကပင် စတင်နေပြီဖြစ်ရာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်အထိ ရှည်လျားကြောင်း အထင်အရှား သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်သမိုင်းပညာရှင်များ၏ "မြန်မာအစ ကျောက်ဆည်က" ဟူသော သွေးခွဲရေးအယူအဆကို ချေဖျက်၍ ပျူယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာတို့၏ ဘိုးဘေးဘီဘင်တို့၏ အမွေအနှစ်ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာသုတေသီများက တိကျခိုင်လုံစွာ တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ "ပျူလည်း မြန်မာ၊ မြန်မာလည်း ပျူ" ဆိုသည့်အတိုင်း ပျူတို့၏ အနုပညာရပ်များသည် ၁၁ ရာစု ပုဂံခေတ် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုထဲသို့ တိုက်ရိုက် စီးဝင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == ပျူသံတမန်နှင့် အနုပညာဖျော်ဖြေရေးခရီး (အေဒီ ၈၀၂) == ပျူတို့၏ အနုပညာ အဆင့်အတန်းမြင့်မားမှုကို သက်သေပြနိုင်သည့် အထင်ရှားဆုံးသော သမိုင်းဖြစ်ရပ်မှာ အေဒီ ၈၀၂ ခုနှစ်တွင် သရေခေတ္တရာပျူမင်း ယုန်ချန်က တရုတ်ထန်မင်းဆက် ဧကရာဇ်တဲကျန်းထံ သားတော်သုနန္ဒာ ဦးဆောင်သော အနုပညာအဖွဲ့ကို စေလွှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပျူအဆို၊ အတီး၊ အက ပညာရှင် ၃၅ ဦးပါဝင်သော ဤအဖွဲ့သည် ချင်အန်မြို့တော်သို့ ရောက်ရှိကာ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့ရာ တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သော "ထန်မင်းဆက်ဟောင်း" နှင့် "ထန်မင်းဆက်သစ်" တို့တွင် အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ခရီးစဉ်အတွင်း ပျူအနုပညာရှင်များ လေ့ကျင့်နေစဉ် တရုတ်နန်းတွင်း ဂီတပညာရှင်တစ်ဦးက ပျူဂီတသံများကို ကြားသိသွားပြီး တရုတ်ဂီတသင်္ကေတဖြင့် တေးမှတ်ယူကာ ဧကရာဇ်ရှေ့တော်မှောက်တွင် ကြိုတင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်ဟူသော အချက်သည် ပျူဂီတ၏ ဆွဲဆောင်မှုနှင့် အဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြနေသည်။ == အဆင့်မြင့်မားသော ပျူတူရိယာလက်ရာများ == ပျူတို့၏ တူရိယာများသည် အံ့မခန်းစုံလင်လှသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းများအရ တူရိယာပေါင်း ၂၂ မျိုးကို အသုံးပြုကြပြီး သတ္တု၊ ခရု၊ ကြိုး၊ ဝါး၊ ဗူး၊ သားရေ၊ ဆင်စွယ်နှင့် ဦးချိုတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ စောင်းနှင့် ဗျပ်စောင်းများ: ရစ်ငှက်ခေါင်းပုံ၊ မိကျောင်းခေါင်းပုံ၊ နဂါးခေါင်းပုံ၊ မိုးသားခေါင်းနှင့် ဗူးကြီးဗျပ်စောင်းများအပြင် လှပစွာအလှဆင်ထားသော ကြိုးတပ်တူရိယာများမှာ ပျူတို့၏ ပန်းပုနှင့် တူရိယာတည်ဆောက်မှု ပညာရပ် ထွန်းကားမှုကို ပြသသည်။ စည်နှင့် သံပြားများ: ကူချာတီးဝိုင်းပုံစံ စည်များနှင့် သားရေပတ်ကြိုးများဖြင့် ချိတ်ဆွဲထားသော သံပြားများသည် ဂီတသံစဉ်၏ စည်းဝါးကို တိကျစွာ ထိန်းညှိပေးသည်။ == လေမှုတ်တူရိယာများ == ဆင်စွယ်ခြင်္သေ့ခေါင်းတပ် ပလွေများ၊ ဗူးကြီးနှင့် ဗူးကလေး ချည်ချောင်းများမှာ ပျူတို့၏ အဆင့်မြင့် ဝါးတူရိယာ ထုတ်လုပ်မှုပညာ၏ အမှတ်အသားဖြစ်သည်။ == ပျူတေးသီချင်းများနှင့် အတွေးအခေါ်များ == ပျူတို့၏ တေးသီချင်းများသည် လောကီ၊ လောကုတ္တရာ အနှစ်သာရများ ပြည့်ဝသည်။ ၁။ ဗုဒ္ဓ၏တံဆိပ်တော် (မူတိုမီ): ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမြတ်တနိုးဖွဲ့ဆိုချက်။ ၂။ ခိုဖြူ (တာတု): သဘာဝတရားကို ချီးမွမ်းခြင်း။ ၃။ နဂါးခေါင်းဖြင့် ကြိုးတစ်ချောင်းတပ် ဗျပ်စောင်း (မိစီးမီ): ဘုရင်တစ်ပါး၏ ပါရမီနှင့် တိုင်းပြည်ကို ထောက်ပံ့နိုင်မှုအား ပုံဆောင်ခြင်း။ ၄။ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုကို ဖယ်ရှားခြင်း (ဟူနား): စိတ်လက်ရွှင်မြူးစေရန် ရည်ရွယ်သည့် ချည်ချောင်းအက။ ၅။ စားသောက်ပွဲတေးဂီတ (လွန်ဆွန်ဝမ်းမိုး): သာယာအေးချမ်းမှုကို ဖော်ညွှန်းခြင်း။ ဤသီချင်းများကို တရုတ် "ဟွန်ချောင်" သံစဉ်အမျိုးမျိုးဖြင့် တီးမှုတ်ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှပညာ == ပျူအနုပညာရှင်များသည် အနီရင့်ရောင် ပိတ်ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ကိုင်ဟန်ခေါ် ချည်ပိတ်ပါးကို ပခုံးမှချိုင်းကြားသို့ လွှမ်းရုံထားပြီး ရွှေလက်ကောက်၊ ခြေချင်း၊ နားဆွဲများနှင့် တန်ဆာဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းများသီကုံး၍ ဆံထိုး၊ ဆံညှပ်များဖြင့် အလှဆင်လေ့ရှိသည်။ အကပညာသည်များသည် ကျောက်မျက်စီခြယ်ထားသော ဦးပေါင်းများကို ဆောင်း၍ ကပြကြသည်။ ပျူတို့၏ ကဟန်များတွင် စုံတွဲအကသည် အဓိကနေရာတွင် ရှိပြီး မှော်ဇာရွာမှ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော အုတ်ခွက်များတွင် တွေ့ရသည့် ခြေထိုးကဟန်များသည် ယနေ့ခေတ် မြန်မာ့ရိုးရာအကများ၏ ရှေးအကျဆုံး အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ == ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများ == သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းမှ တူးဖော်ရရှိသော အမြင့် ၄-၅ လက်မရှိ ကြေးရုပ်ငယ်များသည် ပျူခေတ်သဘင်၏ အသက်ဝင်မှုကို ပြသနေသည်။ ပလွေမှုတ်သူ၊ လင်းကွင်းတီးသူ၊ ဗုံတီးသူနှင့် အိတ်ပိုးထားသော ဟာသလူရွှင်တော် လူပုကလေးရုပ်များမှာ ယနေ့ခေတ် "ဒိုးပတ်ဝိုင်း" ၏ အစောဆုံးပုံစံ ဖြစ်နေသည်။ ဤကြေးရုပ်များသည် ပျူတို့၏ ကြေးသွန်းအတတ်ပညာနှင့် ပန်းပုအနုပညာ အလွန်တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားသော သက်သေပင်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 6d83wrx2ggb9b7i54bs6lsks3vz02ia 1042556 1042555 2026-07-09T08:52:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပျူခေတ်သဘင် */ 1042556 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းအစဉ်အလာတွင် ပျူလူမျိုးတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁ ရာစုမှ ၉ ရာစုအထိ တကောင်း၊ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်းနှင့် သရေခေတ္တရာဟူသော မြို့ပြနိုင်ငံကြီးများကို ထူထောင်ကာ ထွန်းကားခဲ့သည့် အလွန်ရှေးကျသော ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားခဲ့သည့် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မကြာမီက တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ပျူယဉ်ကျေးမှုသည် ဘီစီ ၂၅၀ ခန့်ကပင် စတင်နေပြီဖြစ်ရာ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်အထိ ရှည်လျားကြောင်း အထင်အရှား သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်သမိုင်းပညာရှင်များ၏ "မြန်မာအစ ကျောက်ဆည်က" ဟူသော သွေးခွဲရေးအယူအဆကို ချေဖျက်၍ ပျူယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာတို့၏ ဘိုးဘေးဘီဘင်တို့၏ အမွေအနှစ်ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာသုတေသီများက တိကျခိုင်လုံစွာ တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ "ပျူလည်း မြန်မာ၊ မြန်မာလည်း ပျူ" ဆိုသည့်အတိုင်း ပျူတို့၏ အနုပညာရပ်များသည် ၁၁ ရာစု ပုဂံခေတ် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုထဲသို့ တိုက်ရိုက် စီးဝင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == ပျူသံတမန်နှင့် အနုပညာဖျော်ဖြေရေးခရီး (အေဒီ ၈၀၂) == ပျူတို့၏ အနုပညာ အဆင့်အတန်းမြင့်မားမှုကို သက်သေပြနိုင်သည့် အထင်ရှားဆုံးသော သမိုင်းဖြစ်ရပ်မှာ အေဒီ ၈၀၂ ခုနှစ်တွင် သရေခေတ္တရာပျူမင်း ယုန်ချန်က တရုတ်ထန်မင်းဆက် ဧကရာဇ်တဲကျန်းထံ သားတော်သုနန္ဒာ ဦးဆောင်သော အနုပညာအဖွဲ့ကို စေလွှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပျူအဆို၊ အတီး၊ အက ပညာရှင် ၃၅ ဦးပါဝင်သော ဤအဖွဲ့သည် ချင်အန်မြို့တော်သို့ ရောက်ရှိကာ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့ရာ တရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သော "ထန်မင်းဆက်ဟောင်း" နှင့် "ထန်မင်းဆက်သစ်" တို့တွင် အသေးစိတ် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ခရီးစဉ်အတွင်း ပျူအနုပညာရှင်များ လေ့ကျင့်နေစဉ် တရုတ်နန်းတွင်း ဂီတပညာရှင်တစ်ဦးက ပျူဂီတသံများကို ကြားသိသွားပြီး တရုတ်ဂီတသင်္ကေတဖြင့် တေးမှတ်ယူကာ ဧကရာဇ်ရှေ့တော်မှောက်တွင် ကြိုတင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်ဟူသော အချက်သည် ပျူဂီတ၏ ဆွဲဆောင်မှုနှင့် အဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြနေသည်။ == အဆင့်မြင့်မားသော ပျူတူရိယာလက်ရာများ == ပျူတို့၏ တူရိယာများသည် အံ့မခန်းစုံလင်လှသည်။ တရုတ်မှတ်တမ်းများအရ တူရိယာပေါင်း ၂၂ မျိုးကို အသုံးပြုကြပြီး သတ္တု၊ ခရု၊ ကြိုး၊ ဝါး၊ ဗူး၊ သားရေ၊ ဆင်စွယ်နှင့် ဦးချိုတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ စောင်းနှင့် ဗျပ်စောင်းများ: ရစ်ငှက်ခေါင်းပုံ၊ မိကျောင်းခေါင်းပုံ၊ နဂါးခေါင်းပုံ၊ မိုးသားခေါင်းနှင့် ဗူးကြီးဗျပ်စောင်းများအပြင် လှပစွာအလှဆင်ထားသော ကြိုးတပ်တူရိယာများမှာ ပျူတို့၏ ပန်းပုနှင့် တူရိယာတည်ဆောက်မှု ပညာရပ် ထွန်းကားမှုကို ပြသသည်။ စည်နှင့် သံပြားများ: ကူချာတီးဝိုင်းပုံစံ စည်များနှင့် သားရေပတ်ကြိုးများဖြင့် ချိတ်ဆွဲထားသော သံပြားများသည် ဂီတသံစဉ်၏ စည်းဝါးကို တိကျစွာ ထိန်းညှိပေးသည်။ == လေမှုတ်တူရိယာများ == ဆင်စွယ်ခြင်္သေ့ခေါင်းတပ် ပလွေများ၊ ဗူးကြီးနှင့် ဗူးကလေး ချည်ချောင်းများမှာ ပျူတို့၏ အဆင့်မြင့် ဝါးတူရိယာ ထုတ်လုပ်မှုပညာ၏ အမှတ်အသားဖြစ်သည်။ == ပျူတေးသီချင်းများနှင့် အတွေးအခေါ်များ == ပျူတို့၏ တေးသီချင်းများသည် လောကီ၊ လောကုတ္တရာ အနှစ်သာရများ ပြည့်ဝသည်။ ၁။ ဗုဒ္ဓ၏တံဆိပ်တော် (မူတိုမီ): ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမြတ်တနိုးဖွဲ့ဆိုချက်။ ၂။ ခိုဖြူ (တာတု): သဘာဝတရားကို ချီးမွမ်းခြင်း။ ၃။ နဂါးခေါင်းဖြင့် ကြိုးတစ်ချောင်းတပ် ဗျပ်စောင်း (မိစီးမီ): ဘုရင်တစ်ပါး၏ ပါရမီနှင့် တိုင်းပြည်ကို ထောက်ပံ့နိုင်မှုအား ပုံဆောင်ခြင်း။ ၄။ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုကို ဖယ်ရှားခြင်း (ဟူနား): စိတ်လက်ရွှင်မြူးစေရန် ရည်ရွယ်သည့် ချည်ချောင်းအက။ ၅။ စားသောက်ပွဲတေးဂီတ (လွန်ဆွန်ဝမ်းမိုး): သာယာအေးချမ်းမှုကို ဖော်ညွှန်းခြင်း။ ဤသီချင်းများကို တရုတ် "ဟွန်ချောင်" သံစဉ်အမျိုးမျိုးဖြင့် တီးမှုတ်ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။ == ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အကအလှပညာ == ပျူအနုပညာရှင်များသည် အနီရင့်ရောင် ပိတ်ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ကိုင်ဟန်ခေါ် ချည်ပိတ်ပါးကို ပခုံးမှချိုင်းကြားသို့ လွှမ်းရုံထားပြီး ရွှေလက်ကောက်၊ ခြေချင်း၊ နားဆွဲများနှင့် တန်ဆာဆင်ကြသည်။ ခေါင်းတွင် ပန်းများသီကုံး၍ ဆံထိုး၊ ဆံညှပ်များဖြင့် အလှဆင်လေ့ရှိသည်။ အကပညာသည်များသည် ကျောက်မျက်စီခြယ်ထားသော ဦးပေါင်းများကို ဆောင်း၍ ကပြကြသည်။ ပျူတို့၏ ကဟန်များတွင် စုံတွဲအကသည် အဓိကနေရာတွင် ရှိပြီး မှော်ဇာရွာမှ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော အုတ်ခွက်များတွင် တွေ့ရသည့် ခြေထိုးကဟန်များသည် ယနေ့ခေတ် မြန်မာ့ရိုးရာအကများ၏ ရှေးအကျဆုံး အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ == ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများ == သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းမှ တူးဖော်ရရှိသော အမြင့် ၄-၅ လက်မရှိ ကြေးရုပ်ငယ်များသည် ပျူခေတ်သဘင်၏ အသက်ဝင်မှုကို ပြသနေသည်။ ပလွေမှုတ်သူ၊ လင်းကွင်းတီးသူ၊ ဗုံတီးသူနှင့် အိတ်ပိုးထားသော ဟာသလူရွှင်တော် လူပုကလေးရုပ်များမှာ ယနေ့ခေတ် "ဒိုးပတ်ဝိုင်း" ၏ အစောဆုံးပုံစံ ဖြစ်နေသည်။ ဤကြေးရုပ်များသည် ပျူတို့၏ ကြေးသွန်းအတတ်ပညာနှင့် ပန်းပုအနုပညာ အလွန်တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားသော သက်သေပင်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) j2wldnvrjp5n74dr5mlaz5tnzasc1sr 0 289095 1042541 2026-07-09T07:46:28Z Zawzawaungthwin 100038 [[တသက်စိန်၊ ဦး (ဇာတ်မင်းသားကြီး)]] စာမျက်နှာကို [[တသက်စိန် (ဇာတ်မင်းသား)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲ ထည့်ခြင်း 1042541 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[တသက်စိန် (ဇာတ်မင်းသား)]] 7ph9uj9bl8or85ermqqf3dzq61k1vo8 0 289096 1042542 2026-07-09T07:50:03Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1343713709|Siri Rat subdistrict]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042542 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|image9=National Museum of Royal Barges sign.JPG|image6=Street food at Wang Lung.jpg}}'''သိရိရတ်'''( {{Langx|th|ศิริราช}} ၊ '''သိရိရာဇ်ဟု'''လည်း စာလုံးပေါင်းပါသည်)သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်မြို့ရှိ]] ခရိုင်ခွဲ ၁၈၀တွင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘန်ကောက် နွိုင်း [[ဘန်ကောက်နွိုင်မြို့နယ်|ခရိုင်]]ရှိ [[ကျောက်ဖယားမြစ်]]၏ အနောက်ဘက်ကမ်းအထိ ဂလုံ(တူးမြောင်း)၏ တောင်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသော သိရိရတ်ဆေးရုံအနီးတစ်ဝိုက်ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ ၎င်းကို ဆေးရုံရှေ့ရှိ ထ''နွန်'' (လမ်း) အရုဏ်အမ်မရင်နှင့် ထနွန်ဝမ်လန် လမ်းဆုံကိုလည်း အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားသည်။ == ဆွဲဆောင်မှုများ == ယင်းဒေသသည် ယခင်က ဓွန်ပုရီမြို့လယ်ခေါင် (ယခင်က ၁၇၆၈-၁၇၈၂ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းနိုင်ငံ၏]] မြို့တော်) ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် [[ရတနကောသိန္ဒြကျွန်း|ရတနကောသိန္ဒြကျွန်း၏]] သမိုင်းဝင်နေရာတွင်လည်း ပါဝင်သည်။ သိရိရတ်တွင် အဓိက အင်္ဂါရပ်များမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရှေးအကျဆုံး အစိုးရဆေးရုံနှင့် အကြီးဆုံး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဌာနဖြစ်သော ဆေးပညာဌာန သိရိရတ်ဆေးရုံ၊ မဟီဒေါတက္ကသိုလ်ဖြစ်ပါသည်။ဝမ်လန် အမျိုးသမီးဈေးနှင့် လက်ရာမြောက်သော အနုပညာလက်ရာများစွာရှိသော အဓိကဘုရားကျောင်းဖြစ်သော ''ခေါင်းလောင်းကျောင်း'' ၊ ဝတ်ရခန်တို့ဖြစ်သည်။ ဂလုံဘန်ကောက်နွိုင်း၏ မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တော်ဝင်ဖောင်တော် အမျိုးသားပြတိုက် လည်း ရှိပြီး အရေးကြီးသော လှေ ၈ စင်းကို ထိန်းသိမ်းပြသထားသည်။ == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး == === လှေ === ဝမ်လန် သို့မဟုတ် သိရိရတ်ဆိပ်ခံတံတား သည် ထိုဒေသ၏ အဓိကဆိပ်ခံတံတားဖြစ်ပြီး ထာချန်းနှင့် ထာဖရာချန်ဆိပ်ခံတံတားများမှ [[တော်ဝင်နန်းတော် (ဘန်ကောက်)|တော်ဝင်နန်းတော်]]၊ [[ဝတ်ဖရာကဲ|ဝပ်ဖရာကွေ]]နှင့် စနမ်လူအန်သို့ မြစ်ကူးရေယာဉ်ဝန်ဆောင်မှုနှင့် နွန်ထပုရီရှိ မြောက်ဘက်ဆင်ခြေဖုံး သို့မဟုတ် ဘန်ကောက်မြို့လယ်ရှိ ဆီလွန် နှင့် ဆထွန် သို့ ကျောက်ဖယားဝန်ဆောင်မှုတို့ ပါဝင်သည်။ အနီးအနားတွင် ကျောက်ဖယားအမြန်ရေယာဉ်အတွက် ယခင် ဓွန်ပုရီဘူတာရုံတွင် ရော့ဖိုင် (ရထား) ဆိပ်ခံတံတား တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ === ဘတ်စ်ကား === === ရထားလမ်း === === အဓိကလမ်းများ === == ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆန္ဒနယ် ကန့်သတ်ချက် == == ကြည့်ပါ == * [[ဘန်ကောက်နွိုင်မြို့နယ်|ဘန်ကောက်နွိုင်းခရိုင်]] * သိရိရတ်ဆေးရုံ == ကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 81zace2x42g1zkkyeb0dckost99nz9y 0 289097 1042543 2026-07-09T08:01:47Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1355922131|Masu Junyangdikul]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042543 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=မာဆု ကျွန်ယန်ဒီကုလ်|native_name=มาสุ จรรยางค์ดีกุล|native_name_lang=th|image=|caption=|image_size=|birth_name=မာဆု ကျွန်ယန်ဒီကုလ်|birth_date={{Birth date and age|1994|06|9}}|birth_place=[[ဘန်ကောက်]], [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]|other_names=Masu|education=[[Bangkok University]] {{nowrap|(Faculty of Communication Arts)}}|occupation={{hlist|[[Actor]]|[[DJ]]}}|years_active={{Start date|2011}}–present|agent=[[Channel 3 (Thailand)|Channel 3]] (2015–present)|height={{height|m=1.82}}<ref>{{cite web|url= http://www.okmagazine-thai.com/%E0%B8%84%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%95/|title=ใจละลาย! 10 คำถามกับ 'มาสุ จรรยางค์ดีกุล' หนุ่มหน้าใสจากเรื่องคลื่นชีวิต|website=okmagazine|language=Thai|accessdate=28 June 2019}}</ref>}} [[ဖိုင်:มาสุ_จรรยางค์ดีกุล_(มาสุ)_Happy_New_Year_2023.png|right|thumb]] '''မာဆု ကျွန်ယန်ဒီကုလ်''' ({{Langx|th|มาสุ จรรยางค์ดีกุล}}; ၁၉၉၄ ဇွန်လ၉ ရက်တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်) အမည်ပြောင်မှာ '''မာဆု''' ( {{Langx|th|มาสุ}})ဖြစ်ခါ သူသည် ထိုင်း သရုပ်ဆောင်နှင့် DJ တစ်ဦးဖြစ်ပါသည်။ == ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး == မာဆုကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] ၊ [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်မြို့တွင်]] မွေးဖွားခဲ့သည်။ မာဆုသည် ရိုအွန်းအရွန်းကျောင်းမှာ အလယ်တန်းကျောင်းနှင့် ဝပ်ဆုထီဝါရာမ်ကျောင်းမှ အထက်တန်းကျောင်းအောင်လက်မှတ်ကို ရရှိခဲ့ပါသည်။ သူသည် [[ဘန်ကောက် တက္ကသိုလ်|ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်]]၊ ဆက်သွယ်ရေးအနုပညာဌာနတွင် ဘွဲ့ကြိုအဆင့်ကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=สะดุดความหล่อใส มาสุ จรรยางค์ดีกุล |url=https://teen.mthai.com/the_boy/93921.html |access-date=28 June 2019 |website=teen.mthai |language=Thai}}</ref> == အလုပ်အကိုင် == မာဆုသည် DJ Matoomနှင့်အတူ Pynk98 wave တွင် DJ တစ်ဦးဖြစ်လာခြင်းနှင့် Channel 5တွင် Marvin အဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည့် ''Clear Siwaypink'' ရှိုး sitcom ဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖျော်ဖြေရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref>[http://webboard.yenta4.com/topic/503660 9 ดีเจแมนเหมียว Pynk98fm]{{Dead link|date=January 2026}}</ref> အဲသည့်နောက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ မာဆုဟာ [[ချန်နယ် ၃ (ထိုင်း)|Channel 3]] နှင့် သရုပ်ဆောင်စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ပထမဆုံးလက်ရာမှာ ''Mafia Luerd Mungkorn Series'' ဖြစ်ပြီး Zhou Kae-sung (ငယ်ရွယ်သူ) အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=14 August 2015 |title=หล่อยกแผง! รุ่นพ่อ(ตอนหนุ่ม) ซีรีส์เลือดมังกร ขึ้นแท่นดาวรุ่งดวงใหม่ |url=https://praew.com/people/17440.html |access-date=28 June 2019 |website=praew.com |language=Thai}}</ref> နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် ''Kor Pen Jaosao Suk Krung Hai Cheun Jai'' တွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဇာတ်ရုပ်ဖြစ်သော ''Bu Ram Pram Pra'' ဒရာမာတွင်လည်း သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=มาสุ จรรยางค์ดีกุล ชิมลางบทพระเอกเต็มตัว ลงละครแฟนตาซีใน บุรำปรัมปรา |url=https://dara.trueid.net/detail/0DGlXV56GQo2 |access-date=28 June 2019 |website=trueid |language=Thai}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" /> [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၄ မွေးဖွားသူများ]] g668u3crwhxamqz7z5jovrdjqigje8x 0 289098 1042547 2026-07-09T08:11:25Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1347401760|Ban Mi district]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042547 wikitext text/x-wiki '''ဘန်မီ''' ( {{Langx|th|บ้านหมี่}})သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] အလယ်ပိုင်း၊ လော့ပူရီပြည်နယ်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင်ရှိသည့် ခရိုင် (''[[အမ်ဖေါ|အမ်ဖော]])'' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ၁၈၈၃ခုနှစ်တွင် ခရိုင်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဆ''နမ်ချန်'' ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ခရိုင်ရုံးကို ''ဘန်ဟွိုင်ကဲအို''သို့ ပြောင်းရွှေ့သောအခါ ခရိုင်အမည်ကိုလည်း ''ဟွေ့ကေအို''ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းအစိုးရမှ ခရိုင်ကိုဖြတ်၍ မြောက်ပိုင်းရထားလမ်း တည်ဆောက်သောအခါ ခရိုင်ရုံးကို ''ဘန်ဆောင်'' (ไทยบ้านซ้าว)သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ခရိုင်အမည်ကို ဆ''နမ်ချန်''ဟု ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်ဗဟို၏ မြို့နယ်အမည်အဖြစ် ''ဘန်ဆောင်'' ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |date=1917-04-29 |title=ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2460/A/40.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=34 |issue=ก |pages=40–68 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107143904/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2460/A/40.PDF |archive-date=November 7, 2011}}</ref> နောက်ဆုံးတွင် ထိုင်းအစိုးရသည် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ''ဘန်မီ'' ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |date=1939-09-25 |title=พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนนามอำเภอ กิ่งอำเภอและตำบลบางแห่ง พุทธศักราช ๒๔๘๒ |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2482/A/877.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=56 |issue=ก |pages=877–882 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125113948/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2482/A/877.PDF |archive-date=January 25, 2012}}</ref> ''ဘန်မီ'' ဟူသော အမည်သည် ၁၈၇၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]]မှ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းနိုင်ငံသို့]] ရွှေ့ပြောင်းလာသော ဖူးအန်းလူမျိုးများ၏ရှေးဟောင်းမြို့တစ်မြို့၏ အမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအမည်သည် ထိုင်းဘာသာဖြင့် ''မတ်မီ'' (มัดหมี่) ဟု ခေါ်သော ချည် သို့မဟုတ် ပိုးထည်ကို လက်ဖြင့်ရက်လုပ်သည့် နည်းလမ်းမှ ဆင်းသက်လာပါသည်။ == ပထဝီဝင် == (အရှေ့မြောက်ဘက်မှ စတင်၍ နာရီလက်တံလှည့်သည့် ဦးတည်ချက်အတိုင်း) အိမ်နီးချင်းခရိုင်များမှာ နောင်မူအန် (Nong Muang)၊ ခေါက်ဆမ်ရောင် (Khok Samrong)၊ မူအန်လော့ဘူရီ (Mueang Lop Buri)၊ လော့ဘူရီပြည်နယ်ရှိ ထာဝုန် (Tha Wung)၊ စင်ဘူရီပြည်နယ်ရှိ အင်ဘူရီ (In Buri) နှင့် နခွန်ဆဝမ်ပြည်နယ်ရှိ တာခလီ (Takhli) ခရိုင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘန်မီ၏ ရေအရင်းအမြစ်များမှာ ဘန်ခမ်မြစ် နှင့် ခေါင် အနုဆာဆနန်တို့ဖြစ်သည်။ == အုပ်ချုပ်ရေး == === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဘန်မီကို ခရိုင်ခွဲ ၂၂ ခု ( ''[[တမ်ဘွန်]]'' ) အဖြစ် ပိုင်းခြားထားပြီး၊ ၎င်းတို့ကို အုပ်ချုပ်ရေးရွာ ၁၅၇ ရွာ ( ''[[မူးဘန်|မူဘန်]]'' ) အဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] 6umusbl9ec0vfhjumgfd5r6hh3apk61 1042548 1042547 2026-07-09T08:12:49Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1347401760|Ban Mi district]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042548 wikitext text/x-wiki '''ဘန်မီ''' ( {{Langx|th|บ้านหมี่}})သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] အလယ်ပိုင်း၊ လော့ပူရီပြည်နယ်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင်ရှိသည့် ခရိုင် (''[[အမ်ဖေါ|အမ်ဖော]])'' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ၁၈၈၃ခုနှစ်တွင် ခရိုင်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဆ''နမ်ချန်'' ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ခရိုင်ရုံးကို ''ဘန်ဟွိုင်ကဲအို''သို့ ပြောင်းရွှေ့သောအခါ ခရိုင်အမည်ကိုလည်း ''ဟွေ့ကေအို''ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းအစိုးရမှ ခရိုင်ကိုဖြတ်၍ မြောက်ပိုင်းရထားလမ်း တည်ဆောက်သောအခါ ခရိုင်ရုံးကို ''ဘန်ဆောင်'' (ไทยบ้านซ้าว)သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ခရိုင်အမည်ကို ဆ''နမ်ချန်''ဟု ပြန်လည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်ဗဟို၏ မြို့နယ်အမည်အဖြစ် ''ဘန်ဆောင်'' ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |date=1917-04-29 |title=ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2460/A/40.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=34 |issue=ก |pages=40–68 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107143904/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2460/A/40.PDF |archive-date=November 7, 2011}}</ref> နောက်ဆုံးတွင် ထိုင်းအစိုးရသည် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ''ဘန်မီ'' ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |date=1939-09-25 |title=พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนนามอำเภอ กิ่งอำเภอและตำบลบางแห่ง พุทธศักราช ๒๔๘๒ |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2482/A/877.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=56 |issue=ก |pages=877–882 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125113948/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2482/A/877.PDF |archive-date=January 25, 2012}}</ref> ''ဘန်မီ'' ဟူသော အမည်သည် ၁၈၇၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် [[လာအိုနိုင်ငံ]]မှ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းနိုင်ငံသို့]] ရွှေ့ပြောင်းလာသော ဖူးအန်းလူမျိုးများ၏ရှေးဟောင်းမြို့တစ်မြို့၏ အမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအမည်သည် ထိုင်းဘာသာဖြင့် ''မတ်မီ'' (มัดหมี่) ဟု ခေါ်သော ချည် သို့မဟုတ် ပိုးထည်ကို လက်ဖြင့်ရက်လုပ်သည့် နည်းလမ်းမှ ဆင်းသက်လာပါသည်။ == ပထဝီဝင် == (အရှေ့မြောက်ဘက်မှ စတင်၍ နာရီလက်တံလှည့်သည့် ဦးတည်ချက်အတိုင်း) အိမ်နီးချင်းခရိုင်များမှာ နောင်မူအန် (Nong Muang)၊ ခေါက်ဆမ်ရောင် (Khok Samrong)၊ မူအန်လော့ဘူရီ (Mueang Lop Buri)၊ လော့ဘူရီပြည်နယ်ရှိ ထာဝုန် (Tha Wung)၊ စင်ဘူရီပြည်နယ်ရှိ အင်ဘူရီ (In Buri) နှင့် နခွန်ဆဝမ်ပြည်နယ်ရှိ တာခလီ (Takhli) ခရိုင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘန်မီ၏ ရေအရင်းအမြစ်များမှာ ဘန်ခမ်မြစ် နှင့် ခေါင် အနုဆာဆနန်တို့ဖြစ်သည်။ == အုပ်ချုပ်ရေး == === ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး === ဘန်မီကို ခရိုင်ခွဲ ၂၂ ခု ( ''[[တမ်ဘွန်]]'' ) အဖြစ် ပိုင်းခြားထားပြီး၊ ၎င်းတို့ကို အုပ်ချုပ်ရေးရွာ ၁၅၇ ရွာ ( ''[[မူးဘန်|မူဘန်]]'' ) အဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ === ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး === ခရိုင်တွင် မြို့တစ်မြို့ရှိသည် ( ''[[ဒေသပါလ|‌ဒေသဘန်မြို့]]'' )။ * ဘန်မီ (ထိုင်း: {{Lang|th|เทศบาลเมืองบ้านหมี่}} ) ဘန်မီခရိုင်ခွဲ ပါဝင်သည်။ ခရိုင်တွင် [[တမ်ဘွန်|ခရိုင်ခွဲအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (SAO)]] ၂၀ ရှိသည်။ == ကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဘန်မီခရိုင်]] [[ကဏ္ဍ:ဘန်ခမ်မြစ်]] fpzb61p0u61sk4n53ptrsc1e1zsr0ps 0 289099 1042549 2026-07-09T08:16:50Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1311782512|Bang Kham River]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042549 wikitext text/x-wiki '''ဘန်ခမ်မြစ်''' ({{Langx|th|แม่น้ำบางขาม}}၊ {{RTGS|''Maenam Bang Kham''}} )သည် လော့ဘူရီမြစ်၏ တိုတောင်းသော မြစ်လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လော့ဘူရီပြည်နယ် ၊ [[ဘန်မီခရိုင်|ဘန်မီ]]ခရိုင်တွင် မြစ်ဖျားခံသည်။ ၎င်းသည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီး [[ထာဝုန်]] ခရိုင်ရှိ လော့ဘူရီမြစ်သို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် {{Convert|20|km|mi}} ရှည်လျားသည်။ ၎င်း၏ကမ်းပါးတွင် အယုဒ္ဓယခေတ် ဘုရားကျောင်းတစ်ခုရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=Wat Lai |url=https://www.tourismthailand.org/Attraction/wat-lai |access-date=20 June 2025 |website=www.tourismthailand.org}}</ref> == အယုကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အယုဒ္ဓယခေတ်]] 12gqynearoxcoxse9t9njf4mykcprx3 3 289100 1042579 2026-07-09T09:37:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042579 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-38875-60 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၇၊ ၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 4f2wd45dv54hugk28mvpz32x1p72wdz 3 289101 1042580 2026-07-09T09:37:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042580 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-39060-57 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၇၊ ၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) pmf506yct62mpdpo2ym0zbqnbac5gti 3 289102 1042582 2026-07-09T09:45:47Z Neriah 91445 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Bozqurd77]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Shovgu]] သို့ Neriahက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Bozqurd77|Bozqurd77]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Shovgu|Shovgu]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1042582 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Shovgu]] iiw7r2f6mb2l8nj9s1gbl3051cgvjfv 0 289103 1042605 2026-07-09T10:57:24Z Zawzawaungthwin 100038 [[ဟန်ပ၊ ဦး]] စာမျက်နှာကို [[ဟန်ပ]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1042605 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဟန်ပ]] djjp9t499mpethk57ahqpyktvehxga9 0 289104 1042609 2026-07-09T11:23:55Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1350337778|GPT-J]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042609 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|logo=EleutherAI logo.svg|logo_size=200px|logo caption=Logo|developer=[[EleutherAI]]|released={{Start date and age|2021|6|09}}|genre={{ indented plainlist | *[[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] *အလိုအလျောက် အကြောင်းအရာဖန်တီးပေးနိုင်သော ကြိုတင်လေ့ကျင့်ထားသည့် AI မော်ဒယ် *ပင်မအခြေခံမော်ဒယ် }}|license=[[Apache License 2.0]]}} '''GPT-J''' (သို့မဟုတ်) '''GPT-J-6B''' သည် EleutherAI အဖွဲ့က ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ပွင့်လင်းမြင်သာပြီး အခမဲ့သုံးနိုင်သည့် (open-source) အဆင့်မြင့် AI [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အမည်တွင်ပါရှိသည့်အတိုင်း ဤမော်ဒယ်သည် အသုံးပြုသူ ပေးလိုက်သော စာသားလမ်းညွှန်ချက် (prompt) ပေါ်မူတည်၍ လူသားများ ရေးသားသကဲ့သို့သော စာသားများကို ဆက်စပ်ဖန်တီးပေးနိုင်ရန် ကြိုတင်လေ့ကျင့်ပေးထားသည့် (generative pre-trained transformer) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အမည်တွင် ထည့်သွင်းလေ့ရှိသော "6B" ဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းမှာ ဤမော်ဒယ်တွင် ပါရာမီတာ '''၆ ဘီလီယံ''' ပါဝင်နေခြင်းကို ရည်ညွှန်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Model Card">{{cite web |date=3 May 2023 |title=GPT-J 6B |url=https://huggingface.co/EleutherAI/gpt-j-6b |access-date=13 June 2023 |publisher=[[ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်]]}}</ref> စီမံကိန်းအဖွဲ့သည် ဤမော်ဒယ်ကို GitHub ဝက်ဘ်ဆိုက်ပေါ်တွင် လွှင့်တင်ပေးထားသော်လည်း၊ လက်ရှိအချိန်တွင် ဝက်ဘ်ဆိုက်မျက်နှာပြင် (web interface) မှတစ်ဆင့် မော်ဒယ်ထံသို့ ချိတ်ဆက်အသုံးပြု၍ မရတော့ပါ။ ပညာရှင်များသည် ဤမော်ဒယ်၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ရပ်နားခဲ့သည်။<ref>{{Citation|last=Wang|first=Ben|title=kingoflolz/mesh-transformer-jax|date=2025-01-25|url=https://github.com/kingoflolz/mesh-transformer-jax/|access-date=2025-01-27}}</ref> == မော်ဒယ် တည်ဆောက်ပုံစနစ် == '''GPT-J''' သည် ပါရာမီတာ ၆ ဘီလီယံ ပါဝင်သော GPT-3 ကဲ့သို့သော မော်ဒယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် GPT-3 နည်းတူ အသုံးပြုသူပေးလိုက်သော စာသားတစ်ခု မည်သို့ဆက်သွားမည်ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းပေးခြင်းဖြင့် [[သဘာဝဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှု]] (NLP) လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားသည့် autoregressive, decoder-only transformer မော်ဒယ်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ဤမော်ဒယ်တွင် transformer layers ၂၈ ခုနှင့် attention heads ၁၆ ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်း၏ ဝေါဟာရသိုလှောင်မှုပမာဏ (vocabulary size) မှာ တိုကင် (token) ပေါင်း ၅၀,၂၅၇ ခု ရှိပြီး GPT-2 မော်ဒယ်၏ ပမာဏနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။<ref name="Model Card" /> ၎င်းသည် တစ်ကြိမ်လျှင် စာသားအကြောင်းအရာ တိုကင်ပေါင်း ၂,၀၄၈ ခု (context window size) အထိ မှတ်မိလုပ်ဆောင်နိုင်သည်။<ref>{{cite web |title=GPT-J |url=https://huggingface.co/docs/transformers/model_doc/gptj |access-date=23 June 2023 |website=[[GitHub]] |publisher=[[Hugging Face]]}}</ref> ပညာရှင်များသည် ဤမော်ဒယ်ကို The Pile အမည်ရှိ ဒေတာစုပေါ်တွင် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး<ref name="Model Card" />၊ ထိုသို့ပြိုင်တူလုပ်ဆောင်မည့် စနစ်ပိုင်း (parallelization scheme) ကို ကိုင်တွယ်ရန်အတွက် JAX စနစ်သုံး Mesh Transformer JAX ကုဒ်တိုက် (library) ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။<ref name="Model Card" /><ref>{{cite web |last1=Wang |first1=Ben |last2=Komatsuzaki |first2=Aran |date=May 2021 |title=Mesh Transformer JAX |url=https://github.com/kingoflolz/mesh-transformer-jax |access-date=13 June 2023 |website=[[GitHub]]}}</ref> GPT-J မော်ဒယ်ကို လမ်းညွှန်ချက် (prompt) တစ်ခုမှတစ်ဆင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် စာသားများ ဖန်တီးပေးရန် ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သီးသန့်လုပ်ငန်းတစ်ခုအတွက် မော်ဒယ်ကို အသေးစိတ် မွမ်းမံပြင်ဆင်ခြင်း (fine-tuning) မလုပ်ဘဲ အခြားဘာသာစကားများသို့ ဘာသာပြန်ဆိုရန်၊ အခြားဘာသာစကားဖြင့် စာသားများဖန်တီးရန် သို့မဟုတ် ကောင်းမွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်ရရှိရန်အတွက် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားခြင်း မဟုတ်ပါ။ အခြားသော အဆင့်မြင့်ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) ကဲ့သို့ပင် ဤမော်ဒယ်သည် အချက်အလက်ဆိုင်ရာ တိကျမှန်ကန်မှုကို ပေးနိုင်ရန် ပရိုဂရမ်ရေးဆွဲထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော စာသားများ ထွက်ပေါ်လာစေရန်အတွက်သာ လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Model Card" /> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] 10amvmn7zkse8tzxb9cnzyx665kat21 0 289105 1042610 2026-07-09T11:42:20Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1329126702|IBM Granite]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042610 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|title=IBM Granite|logo=IBM granite 2 cubes logo.svg|logo_size=170px|screenshot=Granite chatbot example screenshot.webp|screenshot_alt=A screenshot of an example of IBM Granite answer, describing Wikipedia in a thoughtful way|caption=Screenshot of an example of Granite answer describing [[Wikipedia]]|developer=[[IBM Research]]<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/stevemcdowell/2023/10/03/ibm-enables-industry-specific-ai-with-granite-foundation-models/|title=IBM's New Granite Foundation Models Enable Safe Enterprise AI|first=Steve|last=McDowell|website=Forbes}}</ref>|released={{start date and age|2023|11|7}}|genre={{ indented plainlist | *[[Multimodal learning|Multimodal]] *[[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] *အလိုအလျောက် အကြောင်းအရာဖန်တီးပေးနိုင်သော ကြိုတင်လေ့ကျင့်ထားသည့် AI မော်ဒယ် *ပင်မအခြေခံမော်ဒယ် }}|platform=[[IBM Watsonx]] (initially)<br />[[GitHub]]<br />[[Hugging Face]]<br />[[RHEL]] AI|license=[[Proprietary software|Proprietary]]<br />Code models: [[Open-source software|Open Source]] ([[Apache License|Apache 2.0]])<ref>{{Citation |title=ibm-granite/granite-code-models |date=2024-05-08 |url=https://github.com/ibm-granite/granite-code-models |access-date=2024-05-08 |publisher=IBM Granite}}</ref>|website={{URL|https://www.ibm.com/granite|ibm.com/granite}}}} '''IBM Granite''' သည် IBM ကုမ္ပဏီက တီထွင်ဖန်တီးထားသော decoder-only အမျိုးအစား AI အခြေခံမော်ဒယ် (foundation models) အစဉ်လိုက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=24 June 2024 |title=IBM Granite |url=https://www.ibm.com/granite |website=[[IBM]]}}</ref>IBM သည် ဤမော်ဒယ်အုပ်စုကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး<ref name="auto1">{{Cite web |last=Nirmal |first=Dinesh |date=September 7, 2023 |title=Building AI for business: IBM's Granite foundation models |url=https://www.ibm.com/blog/building-ai-for-business-ibms-granite-foundation-models |website=[[IBM]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=September 7, 2023 |title=IBM debuts Granite series of hardware-efficient language models |url=https://siliconangle.com/2023/09/07/ibm-debuts-granite-series-hardware-efficient-language-models/}}</ref>၊ နောက်ထပ် ၄ ရက်အကြာတွင် ကနဦးသုတေသနစာတမ်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=September 7, 2023 |title=IBM debuts Granite series of hardware-efficient language models |url=https://siliconangle.com/2023/09/07/ibm-debuts-granite-series-hardware-efficient-language-models/}}</ref> ပညာရှင်များသည် ဤမော်ဒယ်များကို အခြားမော်ဒယ်များနှင့်အတူ IBM ၏ ကလောက်ဒ်အခြေပြု (cloud-based) ဒေတာနှင့် generative AI ပလက်ဖောင်းဖြစ်သော Watsonx တွင် အသုံးပြုရန် ကနဦးက ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း<ref>{{Cite web |last=Fritts |first=Harold |date=2024-04-22 |title=IBM Adds Meta Llama 3 To watsonx, Expands AI Offerings |url=https://www.storagereview.com/news/ibm-adds-meta-llama-3-to-watsonx-expands-ai-offerings |access-date=2024-05-08 |website=StorageReview.com |language=en-US}}</ref>၊ နောက်ပိုင်းတွင် ကုဒ်ရေးသားသည့်မော်ဒယ်အချို့၏ အရင်းခံကုဒ် (source code) များကို အများပြည်သူအတွက် လွတ်လပ်စွာ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-08 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-08 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref> Granite မော်ဒယ်များကို အင်တာနက်၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ သုတေသနစာတမ်းများ၊ ပရိုဂရမ်မင်းကုဒ် အချက်အလက်စုများ၊ ဥပဒေနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများထံမှ စိစစ်ရွေးချယ်ထားသော ဒေတာအစုများကို အသုံးပြု၍ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-08 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-08 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref> == အခြေခံမော်ဒယ်များ == '''အခြေခံမော်ဒယ် (Foundation model)''' ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းဆောင်တာ အမျိုးမျိုးတွင် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် အချက်အလက်အမြောက်အမြားကို အကြီးအကျယ် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသော AI မော်ဒယ်ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |date=18 August 2021 |title=Introducing the Center for Research on Foundation Models (CRFM) |url=https://hai.stanford.edu/news/introducing-center-research-foundation-models-crfm |website=Stanford HAI}}</ref> Granite ၏ ပထမဆုံး အခြေခံမော်ဒယ်များမှာ Granite.13b.instruct နှင့် Granite.13b.chat တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏အမည်တွင် ပါဝင်သော "13b" ဆိုသည်မှာ ထိုစဉ်က အခြားမော်ဒယ်ကြီးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် နည်းပါးသော ပမာဏဖြစ်သည့် ပါရာမီတာ ၁၃ ဘီလီယံ ရှိခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ နောက်ပိုင်းထွက်ရှိလာသော မော်ဒယ်များတွင်မူ ပါရာမီတာ ပမာဏ ၃ ဘီလီယံမှ ၃၄ ဘီလီယံအထိ ကွဲပြားသွားကြသည်။<ref name="auto1" /><ref>{{Cite web |last=Pawar |first=Sahil |date=2023-09-11 |title=IBM Introduces Granite Series LLM Models for Watsonx Platform |url=https://analyticsdrift.com/ibm-introduces-granite-series-llm-models-for-watsonx-platform/ |access-date=2024-05-09 |website=Analytics Drift |language=en-US}}</ref> IBM သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် Granite Code မော်ဒယ်ပုံစံခွဲ ၄ မျိုး၏ အရင်းခံကုဒ် (source code) များကို Apache 2 လိုင်စင်အောက်တွင် ဖြန့်ချိပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Nine |first=Adrianna |date=May 7, 2024 |title=IBM Makes Granite AI Models Open-Source Under New InstructLab Platform |url=https://www.extremetech.com/computing/ibm-makes-granite-ai-models-open-source-under-new-instructlab-platform |work=[[ExtremeTech]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=IBM open-sources its Granite AI models - and they mean business |url=https://www.zdnet.com/article/ibm-open-sources-its-granite-ai-models-and-they-mean-business/ |access-date=2024-05-21 |website=ZDNET |language=en}}</ref> ၎င်းလိုင်စင်သည် ဆော့ဖ်ဝဲကို လုံးဝအခမဲ့အသုံးပြုခြင်း၊ ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းနှင့် ပြန်လည်မျှဝေခြင်းတို့ကို ခွင့်ပြုထားသည့် ပွင့်လင်းမြင်သာသော လိုင်စင်အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ၎င်းမော်ဒယ်များကို အများပြည်သူသုံးစွဲနိုင်ရန် Hugging Face ဝက်ဘ်ဆိုက်ပေါ်တွင် တင်ပေးထားသည်။ IBM ၏ ကိုယ်ပိုင်အစီရင်ခံစာအရ ပါရာမီတာပမာဏ အလားတူချင်း ရှိသည့် မော်ဒယ်များအနက် Granite 8b မော်ဒယ်သည် ကုဒ်ရေးသားခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းအများအပြားတွင် Llama 3 မော်ဒယ်ထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-09 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jindal |first=Siddharth |date=2024-05-07 |title=IBM Releases Open-Source Granite Code Models, Outperforms Llama 3 |url=https://analyticsindiamag.com/ibm-releases-open-source-granite-code-models-outperforms-llama-3/ |access-date=2024-05-09 |website=Analytics India Magazine |language=en-US}}</ref> == အခြားကြည့်ရန် == * [[GPT-J (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[BLOOM (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[Jais (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[Minerva မီနာဗာ (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)|Minerva (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[DBRX (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[အိုလာမာ]] * [[VLLM]] == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />  == ပြင်ပလင့်များ == * [https://www.amazon.com/dp/9349888564] * * [[github:ibm-granite|GitHub page]] * [https://www.ibm.com/granite/playground/ IBM Granite Playground] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] bhgfmo26schq1prdnoz00efg75sjtgt 14 289106 1042611 2026-07-09T11:50:08Z Kalixlouiis 145250 "[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042611 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] jsoqvhucvatxsxsvynjyukga2febgaj