ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2749 1042704 1031451 2026-07-10T03:10:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1042704 wikitext text/x-wiki [[File:Wikitext-wiki markup-wikipedia.png|upright=1.5|thumb|MediaWiki markup language အသုံးပြု၍ တည်းဖြတ်မှုပြုလုပ်နေပုံ]] '''ဝီကီ'''သည် ဝဘ်ဆိုဒ်ဖြစ်ပြီး အကြောင်းအရာများကို [[ဝဘ်ဘရောက်ဆာ]] များမှတဆင့် တည်းဖြတ်နိုင်သော အွန်လိုင်း [[စွယ်စုံကျမ်း]]ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ဟာဝေယံ [[ဘာသာစကား]]အရ ''[[ဝီကီ]]'' ဟူသည်မှာ "မြန်သည်" ဟူသောအဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။<ref>{{vcite web|url=http://www.mauimapp.com/moolelo/hwnwdshw.htm|title=Hawaiian Words; Hawaiian to English|publisher=mauimapp.com|accessdate=September 19, 2008|archivedate=14 September 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080914154748/http://www.mauimapp.com/moolelo/hwnwdshw.htm}}</ref><ref>{{Citation|last=Hasan|first=Heather|title=Wikipedia, 3.5 million articles and counting|year=2012|isbn=9781448855575|page=11}}</ref><ref>{{Citation|last=Andrews|first=Lorrin|title=A dictionary of the Hawaiian language to which is appended an English-Hawaiian vocabulary and a chronological table of remarkable events|year=1865|publisher=Henry M. Whitney|url=https://archive.org/details/dictionaryofhawa00andrrich/|page=514}}</ref> == ယုံကြည်မှု နှင့် လုံခြုံမှု == === ဝင်ခွင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း === ဝီကီတွင်ပါဝင်သည့် အခြေခံအသုံးပြုသူလေးမျိုးမှာ စာဖတ်သူများ၊ စာရေးဆရာများ၊ ဝီကီ စီမံခန့်ခွဲသူများနှင့် စနစ်စီမံခန့်ခွဲသူများဖြစ်သည်။ စနစ်စီမံခန့်ခွဲသူများသည် ဝီကီ အင်ဂျင်ကို တပ်ဆင်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း အတွက် တာဝန်ရှိပါသည်။ ဝီကီ စီမံခန့်ခွဲသူများသည် အကြောင်းအရာကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး အထူး အခွင့်အရေးများ ရရှိခြင်းဖြင့်၊ စာမျက်နှာများကို တည်းဖြတ်ခြင်းကို တားဆီးခြင်း၊ စာမျက်နှာများကို ဖျက်ခြင်း၊ အသုံးပြုသူများ၏ ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် တည်းဖြတ်ခြင်းမှ ပိတ်ဆို့ခြင်း အပါအဝင် အပိုဆောင်းလုပ်ဆောင်ချက်များကို ခွင့်ပြုပေးပါသည်။<ref>{{Cite journal|title=Analysis of the use of Wiki-based collaborations in enhancing student learning|last=Cubric|first=Marija|publisher=University of Hertfordshire|year=2007|url=https://uhra.herts.ac.uk/dspace/handle/2299/3672|archivedate=April 25, 2011|archive-date=15 May 2011|access-date=2 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20110515005430/https://uhra.herts.ac.uk/dspace/handle/2299/3672|url-status=dead}}</ref> === အပြောင်းအလဲမျာကို ကြီးကြပ်ခြင်း === {{Selfref|"လတ်တလော အပြောင်းအလဲများ" သည် ဤနေရာတွင် ပြန်ညွှန်းသည်။ ဝီကီပီဒီယား အကူအညီစာမျက်နှာအတွက်၊ [[အကူအညီ:လတ်တလော အပြောင်းအလဲများ]]ကို ကြည့်ပါ။ မကြာသေးမီက ပြောင်းလဲမှုများ စာမျက်နှာကိုယ်တိုင်အတွက်၊ [[Special:RecentChanges]] ကို ကြည့်ပါ။}} [[File:History_Comparison_Example_(Vector).png|thumb|စာမျက်နှာတစ်ခု၏ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုနှစ်ခုကြားရှိ အပြောင်းအလဲများကို မီးမောင်းထိုးပြသည့်မှတ်တမ်း နှိုင်းယှဉ်အစီရင်ခံစာများ။]] ဝီကီများ သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမှားများ သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသော အပြောင်းအလဲများကို ပြင်ရန် လွယ်ကူသော ''ပျော့ပျောင်းသော လုံခြုံရေး'' အတွေးအခေါ်ဖြင့် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို ပထမနေရာမှ တားဆီးရန် ကြိုးစားခြင်းထက် ၎င်းသည် စာမျက်နှာများ၏ ကိုယ်ထည်တွင် မကြာသေးမီက ပေါင်းထည့်မှုများ၏ တရားဝင်မှုကို အတည်ပြုရန် နည်းလမ်းများကို ပံ့ပိုးပေးစဉ်တွင် ၎င်းတို့အား အလွန်ပွင့်လင်းစေသည်။ ဝီကီအများစုသည် မကြာသေးမီက တည်းဖြတ်မှုများ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်အချိန်ဘောင်အတွင်း ပြုလုပ်ခဲ့သော တည်းဖြတ်မှုများစာရင်းကို ပြသသည့် ''မကြာသေးမီက အပြောင်းအလဲ'' စာမျက်နှာကို ပေးဆောင်သည်။<ref>{{Harvnb|Ebersbach|2008}}</ref> အချို့သော ဝီကီ များသည် "အသေးစား" အဖြစ် အသုံးပြုသူများ အလံတင်ထားသော တည်းဖြတ်မှုများနှင့် အလိုအလျောက် တည်းဖြတ်မှုများကို ဖယ်ရှားရန် စာရင်းကို စစ်ထုတ်နိုင်ပါသည်။<ref>{{Harvnb|Ebersbach|2008}}</ref> ဗားရှင်းမှတ်တမ်းအင်္ဂါရပ်သည် အန္တရာယ်ရှိသော အပြောင်းအလဲများကို လျင်မြန်လွယ်ကူစွာ ပြန်ပြောင်းနိုင်စေပါသည်။<ref name="auto">{{Harvnb|Ebersbach|2008}}</ref> အချို့သော ဝီကီ အင်ဂျင်များသည် အရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းထားရန် စာမျက်နှာတစ်ခု၏ အဝေးမှ စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းကို ခွင့်ပြုသည့် အပိုအကြောင်းအရာထိန်းချုပ်မှုကို ပေးပါသည်။ စာမျက်နှာများကို ထိန်းသိမ်းလိုသူတစ်ဦးသည် ၎င်းတို့အား ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ ပြုလုပ်ရန် သတိပေးမည်ဖြစ်ပြီး အသစ်ထုတ်ဝေမှုများ၏ တရားဝင်မှုကို လျင်မြန်စွာ အတည်ပြုနိုင်စေမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Harvnb|Ebersbach|2008}}</ref> ထိုသို့သောအင်္ဂါရပ်ကို ''စောင့်ကြည့်စာရင်း'' ဟု မကြာခဏခေါ်သည်။ အချို့သော ဝီကီများသည် လိုအပ်သောအထောက်အထားများဖြင့် တည်းဖြတ်သူများသည် တည်းဖြတ်မှုများကိုတရားဝင်ကြောင်း အမှတ်အသားပြုထားသည့် ''ကင်းလှည့်ထားသော တည်းဖြတ်မှုများ''ကိုလည်း လုပ်ဆောင်ပါသည်။ ''အလံပြထားသည့် တည်းဖြတ်မှု'' စနစ်သည် တည်းဖြတ်မှုများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းမပြုမချင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကို တားဆီးနိုင်သည်။<ref>{{ကိုးကားခြင်း|title=Wikipedia's Labor Squeeze and its Consequences}}</ref> Wikis သည် ဝဘ်ပေါ်ရှိ မည်သူမဆို ၎င်းတို့၏ အကြောင်းအရာကို ဆိုက်ပေါ်တွင် အကောင့်တစ်ခု မှတ်ပုံတင်ရန် ပထမဆုံး (''အမည်မသိ တည်းဖြတ်ခြင်း'') မလိုအပ်ဘဲ ၎င်းတို့၏ အကြောင်းအရာများကို တည်းဖြတ်ရန် ခွင့်ပြုနိုင်သည် သို့မဟုတ် ပါဝင်မှုအခြေအနေအရ မှတ်ပုံတင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။<ref>{{Harvnb|Ebersbach|2008}}</ref> အက်ဒမင်တစ်ဦးမှ စာမျက်နှာတစ်ခု သို့မဟုတ် စာမျက်နှာအုပ်စုတစ်စုကို အသုံးပြုသူအုပ်စုတစ်ခုသို့ တည်းဖြတ်ခြင်းကို ကန့်သတ်နိုင်သည့် အကောင်အထည်ဖော်မှုများတွင်၊ ၎င်းတို့တွင် စာရင်းသွင်းအသုံးပြုသူများအတွက် ၎င်းအား မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုစဉ် အမည်မသိတည်းဖြတ်ခြင်းကို တားဆီးရန် ရွေးချယ်ခွင့်ရှိသည်။<ref name="Noveck">{{ကိုးကားခြင်း|title=Wikipedia and the Future of Legal Education|url=https://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/jled57&div=8&id=&page=|date=March 2007|archive-date=July 3, 2014}}{{Subscription required}}</ref> === အကြောင်းအရာများ၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရမှု === လူသိရှင်ကြား တည်းဖြတ်နိုင်သော ဝီကီများကို ဝေဖန်သူများက ၎င်းတို့ကို ဆိုးဆိုးရွားရွား ပုဂ္ဂိုလ်များက အလွယ်တကူ သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာထဲသို့ အမှားများကို မိတ်ဆက်သည့် ကောင်းစွာ အဓိပါယ်ရှိသော်လည်း ကျွမ်းကျင်မှုမရှိသော သုံးစွဲသူများကပင် ၎င်းတို့ကို အလွယ်တကူ အသုံးချနိုင်ကြောင်း ငြင်းခုံကြသည်။ အဆိုပါပြဿနာများကို wiki ၏အသုံးပြုသူအသိုင်းအဝိုင်းမှဖမ်းမိပြီး ပြင်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ထောက်ခံသူများက ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။<ref name="Britannica">{{ကိုးကားခြင်း|title=wiki|year=2007|location=London|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/1192819/wiki|access-date=April 10, 2008|archive-date=April 24, 2008}}</ref><ref name="ebersbach10">{{Harvnb|Ebersbach|2008}}</ref> အသုံးပြုသူများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သက်တူရွယ်တူ သုံးသပ်ထားသော ဂျာနယ်များ သို့မဟုတ် တက္ကသိုလ်ဖတ်စာအုပ်များကို အရင်းအမြစ်များအဖြစ် အသုံးပြုသည့် ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေးသိပ္ပံဆောင်းပါးများတွင် မြင့်မားသော တည်းဖြတ်မှုစံနှုန်းများက ကျွမ်းကျင်သူ-အကဲဖြတ်ထားသော ဝီကီအယူအဆကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။<ref>{{Cite journal|last=Barsky|first=Eugene|date=December 2007|title=Introducing Web 2.0: wikis for health librarians|url=https://circle.ubc.ca/bitstream/handle/2429/497/c07-036.pdf|volume=28|pages=147–150|archive-date=16 October 2015|archivedate=November 7, 2011|journal=Journal of the Canadian Health Libraries Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016052341/http://circle.ubc.ca/bitstream/handle/2429/497/c07-036.pdf|access-date=2 January 2025|url-status=dead}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120430195019/https://circle.ubc.ca/bitstream/handle/2429/497/c07-036.pdf|date=30 April 2012}}</ref> Wiki မှ ဆောင်းပါးများ၏ သီးခြားဗားရှင်းများသို့ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းများသည် ကျွမ်းကျင်သူ မျိုးတူ သုံးသပ်သူများကို ၎င်းတို့ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားသော ဆောင်းပါးများ၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသောဗားရှင်းသို့ လင့်ခ်များကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းဖြင့် သိပ္ပံပညာအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် အသုံးဝင်ပါသည်။<ref>{{Cite journal|last=Yager|first=Kevin|date=March 16, 2006|title=Wiki ware could harness the Internet for science|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-03-16_440_7082/page/278|journal=Nature|volume=440|issue=7082|pages=278|bibcode=2006Natur.440..278Y|doi=10.1038/440278a|pmid=16541049|archive-url=free|issn=0028-0836}}</ref> === လုံခြုံရေး === အကြောင်းအရာကို တမင်တကာ မှားယွင်းနေသည် သို့မဟုတ် လိမ်လည်လှည့်ဖြားမှု ၊ ရိုင်းစိုင်းသော အကြောင်းအရာ သို့မဟုတ် အဓိပ္ပါယ်မရှိသော အကြောင်းအရာကို ပေါင်းထည့်ထားသည် သို့မဟုတ် ညစ်ညမ်းစွာ ဖယ်ရှားခံရသည့် အကြောင်းအရာကို ဝီကီတွင် လိမ်လည်လှည့်ဖြားခြင်း နှင့် ဆိုက်ဘာဖောက်ပြန်ခြင်းများသည် အဓိကပြဿနာတစ်ခုဖြစ်နိုင်သည်။ ပိုကြီးသော ဝီကီဆိုက်များတွင် ထိုသို့သောပြောင်းလဲမှုများသည် ကာလကြာရှည်စွာ သတိမပြုမိစေရန် ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကိုကာကွယ်ရန်အတွက် ပျော့ပျောင်းသောလုံခြုံရေးနည်းလမ်းကို အသုံးပြုခြင်းအပြင်၊ ကြီးမားသော wiki များသည် ဖျက်ဆီးမှုများကို အလိုအလျောက်ဖော်ထုတ်ပြီး ပြန်ပြောင်းပေးသည့် ဘော့တ်များကဲ့သို့သော ခေတ်မီဆန်းပြားသောနည်းလမ်းများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ Wikipedia တွင်၊ bot ''ClueBot NG သည်'' အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်သောပြောင်းလဲမှုများကိုခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် စက်သင်ယူမှု ကိုအသုံးပြုပြီး ယင်းအပြောင်းအလဲများကို မိနစ်ပိုင်း သို့မဟုတ် စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်းပင် ပြန်ပြောင်းပေးသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2014/2/18/5412636/this-machine-kills-trolls-how-wikipedia-robots-snuff-out-vandalism|title=This machine kills trolls|date=February 18, 2014|access-date=September 7, 2014|last=Hicks|first=Jesse|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827115824/https://www.theverge.com/2014/2/18/5412636/this-machine-kills-trolls-how-wikipedia-robots-snuff-out-vandalism|archive-date=August 27, 2014}}</ref> စာမျက်နှာများ၏ အကြောင်းအရာ သို့မဟုတ် အသွင်အပြင်နှင့်ပတ်သက်၍ အသုံးပြုသူများအကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုများသည် ''တည်းဖြတ်မှုစစ်ပွဲများကို'' ဖြစ်စေနိုင်ပြီး၊ ပြိုင်ဖက်အသုံးပြုသူများသည် စာမျက်နှာတစ်ခုကို ၎င်းတို့နှစ်သက်သည့်ဗားရှင်းသို့ ပြန်ပြောင်းကာ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောင်းလဲလေ့ရှိသည်။ အချို့သော wiki ဆော့ဖ်ဝဲလ်သည် စာမျက်နှာများ၏ အသင့်လျော်ဆုံးဖြစ်မည့် စာမျက်နှာများကို ဆုံးဖြတ်ချက်မချမချင်း စာမျက်နှာများကို တည်းဖြတ်နိုင်ခြင်းမရှိစေရန် စီမံခန့်ခွဲသူများကို တားဆီးနိုင်စေပါသည်။<ref name="Legal">{{ကိုးကားခြင်း|title=Legal Issues for Wikis: The Challenge of User-generated and Peer-produced Knowledge, Content and Culture|year=2007|url=https://elaw.murdoch.edu.au/archives/issues/2007/1/eLaw_legal%20issues%20for%20wikis.pdf|archive-date=22 December 2012|access-date=2 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20121222125337/https://elaw.murdoch.edu.au/archives/issues/2007/1/eLaw_legal%20issues%20for%20wikis.pdf|url-status=dead}}</ref> အချို့သော ဝီကီများသည် စနစ်သို့ဝင်ရောက်ခွင့်ရှိသူများ၏ အပြုအမူများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသည့် ပြင်ပဖွဲ့စည်းပုံများ၊ ဥပမာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများတွင် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။<ref name="Augar">{{Cite journal|title=Teaching and learning online with wikis|pages=95–104|journal=Proceedings of Beyond the Comfort Zone: 21st ASCILITE Conference|year=2004}}</ref> ==== အန္တရာယ်ရှိသော ပြင်ပလင့်ခ်များ ==== ဝီကီအများစုသည် အခြားဆိုက်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများသို့ ဟိုက်ပါလင့်ခ်များ ဖန်တီးခြင်းကို ခွင့်ပြုထားသောကြောင့် [[မောလ်ဝဲလ်|malware]] ကူးစက်ခံထားရသည့် ဆိုက်များကဲ့သို့သော အန္တရာယ်ရှိသော ဟိုင်ပါလင့်ခ်များ ထပ်တိုးခြင်းသည် ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ 2006 တွင် Blaster Worm အကြောင်း ဂျာမန် Wikipedia ဆောင်းပါးကို အန္တရာယ်ရှိသော ဝဘ်ဆိုက်သို့ ဟိုက်ပါလင့်ခ်တစ်ခု ထည့်သွင်းရန် တည်းဖြတ်ခဲ့ပြီး လင့်ခ်ကို လိုက်နာသော အားနည်းသော Microsoft Windows စနစ်အသုံးပြုသူများသည် ၎င်းတို့၏စနစ်များ ပိုးကူးစက်ခံထားရသည်။<ref name="Legal"/> အချို့သော wiki အင်ဂျင်များသည် အသုံးပြုသူများအား wiki ၏ စီမံခန့်ခွဲသူများစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသော သီးခြားဆိုက်များသို့ ဟိုက်ပါလင့်ခ်များထည့်ခြင်းမှ တားဆီးပေးသည့် blacklist လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပေးဆောင်ထားပါသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီများ| ]] m7gvtlaf9li6dsfhxsauy8nf7hcdo82 0 4242 1042643 1042197 2026-07-09T16:40:39Z ~2026-38896-70 145426 /* */ 1042643 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} မြန်မာ ရာဇဝင်ပုံပြင်(သို့)ဖြစ်ရပ်မှန်တွင် '''ဗိဿနိုးဘုရင်မ''' သည် ဗိဿနိုးပြည်ကို အုပ်ချုပ်သော ဘုရင်မဖြစ်၍ အလွန်ချောမောလှပသည်ဟု သတင်းကြီးပြီး အိမ်ထောင်မရှိဘဲ တစ်ဦးတည်း တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်သည်ဟု ရှေးရာဇဝင်များက ဆိုကြသည်။ သူမတွင်အစွမ်းထက်သောစည်ေေတာ်ြြကီးရှိကြောင်းသိရသည်။ == ဘဝဖြစ်စဉ် == [[မဟာသမ္ဘဝ]]နှင့် [[စူဠာသမ္ဘဝ]] မင်းသားနှစ်ပါးတို့ကို စက္ခုအလင်းရအောင် ကုစားပေးသော [[စန္ဒမုခိဘီလူးမ]]တွင် လက်ကိုကိုင်တွယ်ခြင်း အစွန်းအညှိကြောင့် ပဋိသန္ဓေတည်ရှိခဲ့ရာ တောင်တွင်းကြီးမြို့ အနောက်ဘက် ၅ တိုင်ကွာသော တောအရပ်တွင် ဗိဿနိုးမင်းသမီးကိုဖွားမြင်သည်။ အတိတ်ဘဝဟောင်းက မောင်နှမတော်ခဲ့ဖူးသော ဗိဿနိုးနတ်မင်းက ကူညီ မစ ရာမှ အနီးနားရှိမြို့ရွာများကိုစုစည်းကာ ဗိဿနိုးမြို့ကိုတည်ထောင်ပြီး ဗိဿနိုးဘုရင်မဖြစ်လာသည်။ ('''''ဗိဿနိုးမင်းသမီးနှင့် ပန်ထွာမင်းသမီးအကြောင်းကို အကိုးအကားနှင့်ဖော်ပြဖို့လိုအပ်။ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ သမိုင်းဆိုင်ရာစာအုပ်များကို ကိုးကားနိုင်။)''''' == ဗိဿနိုးမှစည်တော်ကြီး == ဗိဿနိုးမြို့တွင် အလွန်ထူးခြားသော စည်တော်ကြီးတစ်လုံးရှိသည်။ အကယ်၍ ဗိဿနိုးအား ရန်သူများ လာရောက်တိုက်ခိုက်သောအခါ ဗိဿနိုးဘုရင်မသည် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်လိုက်ပါက ဗိဿနိုးမြို့ကိုဝန်းရံထားသော ရန်ပယ်ချောင်းရှိ ရေတံခါးကိုစောင့်ကြပ်သူများက ရေတံခါးကို ဖွင့်ချလိုက်သည်။ ထိုအခါ ရန်ပယ်ချောင်းအတွင်း ရေကြီးလာပြီး ရန်သူများ ဆုတ်ခွာသွားရလေ့ရှိသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ဗိဿနိုးအား သူ၏ တပ်ကို စေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်ရန်ကြိုးစားသော်လည်း ထိုစည်တော်ကြီး၏ အစွမ်းကြောင့် အောင်မြင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ [[သရေခေတ္တရာ]]ကို အုပ်ချုပ်သော [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]သည် ပန်ထွာဘုရင်မကို လက်ဆက်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ပေ။ == ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူလျှိုစေလွှတ်ခြင်း == ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ထိုစည်တော်ကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက် သူလျှိုတစ်ယောက်ကို တန်ခိုးရှင် ရသေ့ယောင်ဆောင်စေပြီး ဗိဿနိုးသို့စေလွှတ်သည်။ ထိုသူ၏ လှည့်စားမှုများကို ဗိဿနိုးဘုရင်မက ယုံကြည်သဖြင့် တန်ခိုးရှင်ဟု ထင်မှတ်ပြီး နန်းတော်တွင် ကိုးကွယ်ထားသည်။ ထိုအခါ ထိုရသေ့က ဘုရင်မကို အယုံသွင်း၍ သူ၏ အစွမ်းဖြင့် ထိုစည်တော်ကြီးကို ပို၍အစွမ်းရှိအောင် ပြုပြင်ပေးမည်ဟု လှည့်ဖျားသည်။ နောက်တစ်ခါရန်သူများ လာတိုက်ချိန်တွင် ထိုစည်တော်ကြီးကို တီးခတ်ပါက နတ်ဒေဝါတို့လာရောက်၍ ကူညီတိုက်ခိုက်ပေးရန် စီရင်ပေးမည်ဟု ဆိုသည်။ ဘုရင်မက ယုံကြည်၍ ပြင်ဆင်ရန် အပ်နှံသောအခါတွင် ထိုရသေ့က စည်တော်ကြီးကို ဖျက်ဆီး၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားလေသည်။ == ဒွတ္တဘောင်မင်းမှသိမ်းပိုက်ခြင်း == စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်း သိရှိသောအချိန်တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းမှ သူ၏တပ်ကိုစေလွှတ်၍ တိုက်ခိုက်စေသည်။ ဗိဿနိုးဘုရင်မသည် ထိုအချိန်မှ စည်တော်ကြီး ပျက်စီးသွားကြောင်းသိသဖြင့် မည်သို့မျှမတတ်နိုင်တော့ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗိဿနိုးကို သိမ်းပိုက်၍ ဗိဿနိုးဘုရင်မနှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ ==ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးအား လုပ်ကြံခြင်း== ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် သိကြားမင်းပေးသော လှံစင်္ကြာနှင့် စဉ်ကြီးများကို ရရှိသော ဘုန်းကံရှင်မင်းတစ်ပါးဖြစ်၏။ နိုင်ငံတော် အရပ်ရပ်၌ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်တော် ကောက်ခံတော်မူ၏။ အခွန်တော် မဆက်သသော လက်အောက်ခံမင်းများအား လှံစင်္ကြာတွင် စာဆွဲ၍ စေလွှတ်တောင်းခံ၏။ မင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးတော် ကြီးမားလှသောကြောင့် [[နဂါး]]ပြည်မှပင် လာရောက်၍ အခွန်တော်ဆက်ရ၏။ ထိုသို့ဘုန်းတန်ခိုး ထက်တော်မူသော မင်းကြီးသည် ဗိဿနိုးဘုရင်မအား သိမ်းပိုက်လက်ဆက်ခဲ့သော်လည်း ပန်ထွာဘုရင်မသည်ကား အညှိုးအတေးထားတော်မူလေ၏။ တစ်နေ့တွင် ပန်ထွာမိဘုရား ဆက်သလိုက်သော မျက်နှာသုတ်ပုဝါကို သုတ်မိကတည်းက မှဲ့ရှင်ကွယ်၍ ဘုန်းတန်ခိုးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ ဘုန်းတန်ခိုးနိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မိမိပိုင် နိုင်ငံတော်အရပ်ရပ်၌ ဖောင်တော်စီး၍ အခွန်တော် လှည့်လည်ကောက်ခံရာ [[ပုသိမ်မြစ်]]ဝအလွန် နေဂရေအငူစွန်းသို့ရောက်လျှင် ဖောင်တော်နစ်မြုပ်၍ နတ်ရွာစံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ == ထူးဆန်းဖွယ်ရာအချို့ == [[ဗိဿနိုးမြို့ဟောင်း]]တွင် ပေပင်များသည် နှစ်ထောင်ချီသက်တမ်းရှိသော်လည်း မကြီးထွားလျက် အသီးလည်းမသီးဖြစ်နေသည်။ ပန်ထွာဘုရင်မကြီး၏ ‘ငါလာမှကြီး ငါလာမှသီး’ ဆိုသော ဆုတောင်းကြောင့် ထိုဘုရင်မ လူပြန်မဖြစ်မချင်း [[ပေပင်]]များ အသီးမသီးနိုင်၊ လူ့အရပ်အတိုင်းအထွာထက် မကြီးထွားနိုင် ဖြစ်နေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဗိဿနိုးမြို့ဟောင်းရှိ ဥယျာဉ်တွင် မူလက [[အင်ကြင်းပင်]]မရှိသော်လည်း ဗိဿနိုးနတ်မင်းကြီး၏အမိန့်ဖြင့် အင်ကြင်းပွင့်များသည် ဥယျာဉ်တော်အတွင်း အလိုလျောက်ရောက်လာသောကြောင့် အင်ကြင်းဥယျာဉ်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယခုတိုင် မည်သည့်နေရာမှ ရောက်ရှိလာသည်ကိုမသိသော အင်ကြင်းပွင့်များ မကြာခဏတွေ့ရှိလေ့ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ပန်ထွာဘုရင်မတည်ခဲ့သော ရွှေရောင်တော်စေတီတွင် အင်ကြင်းပန်းများကို ဘုရားပန်းအဖြစ် လှူထားကြသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည့်အပြင် ဘုရားရင်ပြင်တဝိုက်တွင်လည်း အင်ကြင်းပန်းများပြန့်ကြဲနေသည်ကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ထိုဒေသတွင် အသားစားခြင်းနှင့် ဖရုသဝါစာ (မကြားဝံ့ မနာသာ ကြမ်းတမ်းသောစကားများ)၊ ပိသုဏဝါစာ (ကုန်းတိုက်စကားများ) ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်ဟု ဒေသခံပြည်သူများက ပြောဆိုလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် "ဗိဿနိုးဘုရင်မ ( ခ ) ပန်ထွာဧကရီ" ရဲ့ ပျူမြို့ဟောင်း (သို့မဟုတ်) အငြိုးများ၊ အမုန်းတရားများ၊ မာနများနှင့်ပြည့်နေသော ဗိဿနိုးမြို့ဟောင်း |url=https://yoyarlay.com/l76jba6u/ |website=YOYARLAY Digital Media and News |date=10 July 2019}}</ref> ==ပုံပြခန်း== <gallery mode="packed" heights="200px"> Queen Pan Htwar statue.jpg| Queen Pan Htwar.jpg| Pan Htwar statue.jpg| </gallery> == ကိုးကား == <references />နားစဉ်ရန် - အချစ်နဲ့တမလွန်၊ ပြန်လာခဲ့ပါဘုရင်မပန်ထွာ<ref>သမိုင်းသုသေသနပညာရှင်တဦးဆီမှ </ref> * မဟူရာမေတ္တာ - နိုင်ဝင်းဆွေ * မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင် [[ကဏ္ဍ:ပျူခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:နတ်]] 9s1zyaqzozde88gzd3acewtb48n7cpi 0 7176 1042656 911496 2026-07-10T01:11:07Z ~2026-39184-12 145436 မျိုးစိတ်နာမည် 1042656 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | အမည် = ဇီဝဇိုးငှက် | status = LC | status_system = IUCN3.1 | ပုံ = Apodidae - Aerodramus fuciphagus (Edible-nest swiftlet).JPG | image_width = 250px | image_caption = ''Aerodramus fuciphagus''. Museum specimen | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Aves]] | ordo = [[Apodiformes]] | familia = [[swift|Apodidae]] | genus = ''[[Aerodramus]]'' | species = '''''A. fuciphagus''''' | binomial = ''Aerodramus fuciphagus'' | binomial_authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunberg]], 1812) | synonyms = ''Collocalia fuciphaga'' | range_map = }} [[File:AerodramusFuciphagusDistribution.png|thumb|200px|ဇီဝဇိုးငှက်များကို တွေ့ရှိနိုင်သောဒေသများ]] '''ဇီဝဇိုးငှက်''' ([[:en:Edible-nest_swiftlet|Edible-nest Swiftlet]] ) သည် မျိုးစဉ်အားဖြင့် 'အပေါ့ဒီဖေါမီး ([[ပျံလွှားငှက်|Apodiforme]])' တွင်၎င်း၊ မျိုးရင်းအားဖြင့် 'အ‌ပိုဒီ‌ဒေ' တွင်၎င်း ပါဝင်၍ ယင်းကို သိပ္ပံ အမည်အားဖြင့် 'အယ်ရိုဒြာမွတ်စ် ဖြူစီ‌ဖေးဂတ်စ်' ခေါ်သည်။ ဇီဝဇိုးငှက်သည် ပြင်ပန်းပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် [[ပျံလွှားငှက်]]နှင့် အနည်းငယ်တူသော်လည်း၊ မျိုးစဉ်အားဖြင့် ကွဲပြားသည်။ ဇီဝဇိုး ငှက်ကို အဝေးမှတွေ့မြင်ရလျှင် ပျံလွှားငှက်နှင့် ရုတ်တရက်ခွဲ ခြား၍ မရနိုင်ချေ။ သို့သော် အမွေးထူသော ခြေမျက်ရိုးကို၎င်း၊ အရွယ်ပို၍ကြီးသော တောင်ပံကို၎င်း ကြည့်ရှုခြင်းဖြင့် ဇီဝဇိုး ငှက်ကို ပျံလွှားငှက်နှင့် ခွဲခြား၍သိရှိနိုင်သည်။ ဇီဝဇိုးငှက်သည် အသိုက်ကို မိမိအန်ဖတ်ဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိ သည်။ ထိုအသိုက်ကို [[ငှက်သိုက်]]ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဇီဝဇိုးငှက်၏ ငှက်သိုက်သည် အဖိုးတန်၍ ဆေးဖက်ဝင်ပါသည်။ ဇီဝဇိုးများတွင်၎င်း၊ တနင်္သာရီကမ်းခြေနှင့် မြိတ်ကျွန်းစုတို့တွင်၎င်း ဇီဝဇိုးငှက်တို့ကို တွေ့ရသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)</ref> ဇီဝဇိုးငှက်သည် ပျံလွှားငှက်မျိုးတွင် ပါဝင်၏။ သူသည် ပင်လယ်အဏ္ဏဝါအနှံ့၊ တောတောင်အနှံ့ ပျံသန်းကာ သူနားရာ ကျောက်ဆောင်သို့ ပြန်လာ၏။ သူ၏အသိုက်အား သူတစ်ပါးတို့ကဲ့သို့ သစ်ကိုင်း၊ သစ်ရွက်တို့နှင့်မလုပ်၊ အာခေါင်၌ဖြစ်သော အာစေးကို အန်ထုတ် အသိုက်ပြု၏။ တစ်ခါတစ်ရံ အန်ရလွန်း၍ ထိုအာစေးတွင် ရင်မှသွေးပင်ပါ၍ လာတတ်သည်။ ဇီဝဇိုးငှက်သည် ကောင်းကင်မှ တိမ်ညွှန့်ကိုစားသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုငှက်သိုက်ကို စားသုံးရသူ လူသားတို့အဖို့ အင်အားပြည့်စုံကာ ရသာထူးနှင့် ပြည့်စုံလှ၏။ == ငှက်သိုက်ဟူသည် == ငှက်သိုက်သည် ပျံလွှားငှက် တစ်မျိုးတွင် ပါဝင်သည့် ငှက်များက လုပ်သော အသိုက် ဖြစ်သည်။ မိုးစာငှက်၊ ပြီးလဲငှက်၊ ဇီဝဇိုးငှက်များမှ ငှက်သိုက်ကို ထုတ်ယူရရှိနိုင်၏။ မြန်မာ နိုင်ငံတွင် ငှက်သိုက်ကို ဇီဝဇိုးငှက်မှသာ ရရှိသည်။ ဇီဝဇိုးငှက်သည် လေထဲတွင် ပျံသန်းရင်း ပိုးမွှားကောင်များကို ဖမ်းစားတတ်သောကြောင့် ``လေစားငှက်´´ ဟုလည်းခေါ်သည်။ ဇီဝဇိုး ငှက်မှ အမည်းရောင်ငှက်သိုက်နှင့် အဖြူရောင် ငှက်သိုက် (၂) မျိုးရရှိသည်။ အမည်းရောင်ငှက်သိုက် ကို Aerodramus maximus ဆိုသည့် ဇီဝဇိုးငှက်မှ ရရှိပြီး အဖြူရောင်ငှက်သိုက်ကို Aerodramus fuciphaga ဆိုသည့် ငှက်သိုက်မှ ရရှိသည်။ == ငှက်သိုက်ထွက်ရှိရာဒေသ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငှက်သိုက်များကို ထားဝယ်ကမ်းခြေအနီးရှိ ကျွန်းများ၊ မြိတ်ကျွန်းစု၊ ပုသိမ်မြို့ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ ကျွန်းများတွင် တွေ့ရ၏။ တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ ငှက်သိုက် ကျွန်းပေါင်း (၃၂)ကျွန်းမှ အဖိုးတန်းငှက်သိုက်များ ထွက်ရှိသည်။ မြိတ်ကျွန်းစုရှိ ငှက်သိုက်များကို ပုလောမြို့နယ်ရှိ မလိကျွန်း၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရေအေးကျွန်းစု၊ ဘုတ်ပြင်း မြို့နယ်ရှိ ပုလုတိကျွန်းစု၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်ရှိ ကဆိုင်းလှနှင့် ကော့ငန်းကျွန်းစု များမှ ရရှိ၏။ ယင်းကျွန်းစုများ အနက် မလိကျွန်းမှ ငှက်သိုက်အများဆုံး ရရှိသည်။ == ဇီဝဇိုးငှက် ပုံသဏ္ဌာန် == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငှက်သိုက်အများဆုံး ထုတ်လုပ်ပေးသော ဇီဝဇိုးငှက်သည် စာကလေး အရွယ်ခန့်သာ ရှိပြီး မီလီမီတာ ၁၀၀ မှ ၄၀၀ အတွင်းရှိသည်။ ကျောဘက် ငှက်မွှေးမှာ အမည်းရောင် ရှိပြီး ဝမ်းဘက် ငှက်မွှေးမှာ မီးခိုးရောင် ဖြစ်နေ၏။ ဦးခေါင်းမှာ သေးလုံးနေပြီး ကတော့ပုံရှိ မာသော နှုတ်သီးနှင့် ကျယ်သော ပါးစပ်ပေါက် ရှိသည်။ တောင်ပံသည် ချွန်ပြီး အမြီးတိုသောကြောင့် ပျံသန်းမှုကို လျင်မြန်စေသည့် အပြင် ညအိပ်သည့် အချိန်မှ လွဲ၍ တစ်နေ့လုံး ပျံနိုင်သည်။ တိုပြီးကောက်နေသော ခြေသည်းပါသည့် ခြေချောင်း(၄) ချောင်းရှိ၏။ ခြေချောင်း(2) ချောင်းအနက် (၃) ချောင်းသည် အရှေ့ဘက်သို့ ကား၍ ညွှန်းနေသောကြောင့် ကျောက်ဆောင် အစွန်းနှင့် အဆောက်အဦး များတွင် ခိုင်မြဲစွာ ကုတ်တွယ်ထားနိုင်သည်။ == ဇီဝဇိုးငှက်၏ သဘာဝ == [[File:AerodramusFuciphagus.LipKee.jpg|thumb|200px|ပျံသန်းနေသော ဇီဝဇိုးငှက်တစ်ကောင်]] ဇီဝဇိုးငှက်သည် လူနှင့်ဝေးသည့် ပင်လယ်တွင်း ကျွန်းအချို့၌ ကျောက်ဆောင် လှိုဏ်ဂူများ အကြားတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသည်။ အုပ်စုဖွဲ့နေတတ်၍ တစ်အုပ်စုလျှင် ထောင်ပေါင်း များစွာ ပါဝင်၏။ မြေပြင်တွင် ကျက်စားလေ့မရှိပေ။ ဝေဟင်နှင့် ပင်လယ် ရေပြင် ထက်တွင် လျင်မြန်စွာ ပျံသန်းစဉ် တောင်ပံပါ အင်းဆက်များကို ဖမ်းယူ စားသောက် ပေသည်။ တိမ်ရှိသည့် နေရာအထိ မြင့်မားစွာ ပျံသန်း နိုင်၍ အမြင်အာရုံ စူးရှပြီး လျင်မြန် ဖြတ်လတ်၏။ တပေါင်း၊ တန်ခူးလမှ စ၍ ငှက်သိုက်ပြုလုပ်တတ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ငှက်သိုက်များသည် အခြား ငှက်များကဲ့သို့ သစ်ရွက်၊ သစ်ကိုင်းများဖြင့် မပြုလုပ်ကြပဲ ထူးဆန်းစွာ အာခေါင်မှ အာစေး တစ်မျိုးကို အန်ထုတ်၍ အသိုက်ပြုလုပ်ကြသည်။ ယင်းအသိုက်များတွင် ငှက်မများ ဝင်ဥ ဥ ကြသည်။ တစ်နှစ်လျင် နှစ်ကြိမ် ဥဥပြီး တစ်မြုံလျှင် ဥ နှစ်လုံးရှိသည်။ အများအားဖြင့် အထီး တစ်ကောင်၊ အမ တစ်ကောင် ပေါက်သည်။ ငှက်မသည် ငှက်ကလေးများကို နှစ်လ ကြာမျှ ကျွေးမွေး ပြုစုပြီး နောက် အသိုက်မှ ဆင်းသွားကြသည်။ == အသိုက်ပြုလုပ်ပုံ == ဇီဝဇိုးငှက်များသည် မျိုးပွားရာသီဖြစ်သော ဇန်နဝါရီလ၊ ဧပြီလနှင့် ဩဂုတ်လများတွင် ဥများအုရန် အသိုက်ဆောက်လေ့ရှိသည်။ အသိုက်ဆောက်မည့် ကျောက်လှိုဏ်ဂူအမိုးမှာ ပေ ၄၅၀ ကျော်ခန့်အထိ မြင့်မားလှ၏။ ဇိဝဇိုးငှက်အထီးကသာ အိမ်ဖွဲ့ပေးလေ့ရှိသည်။ အသိုက် ဆောက်လုပ်ရာတွင် ငှက်၏ တံတွေးဂလင်းမှ စစ်ထုတ်လိုက်သော တံတွေးရည်များနှင့် ချေဖျက်ပြီး အစာရည်အချို့ပါဝင်၏။ အသိုက်ပြုလုပ်မည့် နေရာကို စိတ်ကြိုက်ရွေးချယ်ပြီး တံတွေးများကို အံထုတ်လိုက်သည်။ ယင်းတံတွေးများသည် လေနှင့် ထိတွေ့သည့်အခါ မာကြောသွား၏။ ယင်းအံဖတ်များကို ထပ်ခါထပ်ခါ အံပြီး နှုတ်သီးဖြင့် ခွက်ပုံသဏ္ဌာန်ဖော်ပေး သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ငှက်သိုက်၏ သွေးစများ ပါလာတတ်သည်ကို တွေရ၏။ ငှက်သိုက်မှာ အရွယ်ရောက် ငှက်တစ်ကောင်နှင့် ငှက်ပေါက်စ နှစ်ကောင် နေရန် လုံလောက်သည်။ အဖြူရောင် ငှက်သိုက်တွင် အဖြူရောင် ငှက်မွှေးနုများ ပါဝင်သည်။ အမည်းရောင်ငှက်သိုက်တွင် အမည်းရောင် ငှက်မွှေးနုများ ပါဝင်သည်။ အရွယ်အစားအားဖြင့် အမည်းရောင် ငှက်သိုက်သည် အဖြူရောင် ငှက်သိုက်ထက် (၂) ဆကြီး၏။ စီးပွားရေး ဈေးကွက်တွင် အဖြူရောင် ငှက်သိုက်ကို လူကြိုက်များ သောကြောင့် (၁၀) ဆမျှ ဈေးပိုကြီးသည်။ == ငှက်သိုက်များ ထုတ်လုပ်ပုံ == ငှက်သိုက်များကို ပင်လယ် သမုဒ္ဒရာတို့အလယ်မှ လူသူမနီးသော ကျွန်းများပေါ်တွင် အလွန်မြင့်မားသော ကျောက်ဆောင် လှိုဏ်ဂူစောင်းများ၏ အထက်မျက်နှာကျက်တွင် ငှက်သိုက် ဖွဲ့လေ့ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ငှက်သိုက် စုဆောင်းချိန်တွင် ငှက်သိုက်များ ရရှိနိုင်သည့် ကျောက်ဆောင် လှိုဏ်ခေါင်းအတွင်း ဝင်ရောက်၍ အတွင်းနံရံကို ခဲယဉ်းစွာ တက်ရောက် ဆွတ်ယူကြရ၏။ ထိုကဲ့သို့ ဆွတ်ယူနိုင်ရန် ကျောက်ဆောင်များကို ငြမ်းဆင်၍ သက်စွန့်ဆံဖျား တက်ရောက်ကာ ခဲယဉ်းစွာ လိုက်လံ စုဆောင်း ကြရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငှက်သိုက်ရသော ကျွန်းများကို သစ်တော ဦးစီးဌာနမှ အုပ်ချုပ်၍ နှစ်စဉ် ငှက်သိုက် သိမ်းယူခွင့် လိုင်စင် ထုတ်ပေးပြီး ဥပဒေများကို လိုအပ်သလို ထုတ်ပြန်၍ ငှက်မျိုးစိတ်မပြုန်းစေရန် စောင့်ရှောက်ပေးထား၏။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ငှက်သိုက် စုဆောင်းချိန် ကို မတ်လ ပထမပတ်မှ ဒုတိယပတ်၊ ဧပြီလ ပထမပတ်မှ ဒုတိယပတ်၊ ဇူလိုင်လ ပထမပတ်မှ ဒုတိယပတ်၊ နိုဝင်ဘာ (၂၁) မှ လကုန်အထိ (၄) ကြိမ် ခွဲ၍ စုဆောင်းရန် သတ်မှတ်ပေးထား သည်။ စုဆောင်းခွင့်ရရှိသော ငှက်သိုက်များကို သစ်တောဦးစီးဌာနမှ စစ်ဆေး၏။ သွေးပါသော ငှက်သိုက်များကို တွေ့ရှိပါက လိုင်စင်ရရှိထားသူကို ဒဏ်ရိုက်သည်။ လိုင်စင်ထုတ်ပေးရာတွင် ထိုကျွန်းများကို နှစ်စဉ် တစ်လှည့်စီ ပိတ်ပေးထားရ၏။ ပိတ်ထားသော ကျွန်းများပေါ်၌ ငှက်ကလေး များသည် အနှောင့်အယှက် မရှိဘဲ အသိုက် ပြုလုပ် ပေါက်ဖွား နိုင်ကြသည်။ == ဇီဝဇိုးငှက်မွေးမြူရေး နှင့် စီးပွားဖြစ် ငှက်သိုက်ထုတ်လုပ်ရေး == ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသ တနင်္သာရီ၊ မွန်၊ ရန်ကုန်၊ ဧရာဝတီ ဒေသများတွင် ဇီဝဇိုးငှက်ကို စီးပွားဖြစ်မွေးမြူပြီး ငှက်သိုက်များ ထုတ်လုပ်လာကြသည်။ သဘာဝလိုဏ်ဂူကို တုပ ဆောက်လုပ် ထားသော လူလုပ် အဆောက်အဦများ တွင် အသံချဲ့စက်များဖြင့် ဇီဝဇိုးငှက်အသံများဖွင့်ပေးပြီး ဇီဝဇိုးငှက်များ လာရောက်နေထိုင် အသိုက်ဆောက်ရန် ဆွဲဆောင်ကြသည်။ ငှက်များ ပျော်စေရန် သောက်ရေ ချိုးရေ ထားပေးခြင်း၊ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ပေးခြင်း၊ ငှက်များတွင်ကျရောက်သော အင်းဆက်ပိုးမွှားရန်များ ကာကွယ်ပေးခြင်းများပြုလုပ်ပေးကြသည်။ <ref>မြို့ပြတွေထိ တိုးပွားလာတဲ့ ဇီဝဇိုးငှက်သိုက် မွေးမြူရေး - BBC News မြန်မာ၊ ၂၀၂၄ ဩဂုတ် ၁၂</ref> == ငှက်သိုက် အသုံးဝင်ပုံ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငှက်သိုက်ကို နာတာရှည် ရောဂါရှိသူများ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ အင်အားကုန်ခမ်းနေသူများကို ငှက်သိုက်ပေါင်း ကျွေးလေ့ရှိသည်။ ငှက်သိုက်သည် ပရိုတင်း ဓာတ်ကြွယ်ဝပြီး အာဟာရဓာတ် များစွာ ပါဝင်သည်။ သဘာဝ ငှက်သိုက်ကို ခေတ်မီနည်းဖြင့် သန့်စင်ထားသော ငှက်သိုက်ရည်ကို ဆေးဖက်ဝင် အခြား ပစ္စည်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ထား သဖြင့် အဆုတ်ကို အားကောင်း စေပြီး ချောင်းဆိုး၊ အအေးမိနှင့် တုပ်ကွေး ရောဂါများကို သက်သာ ပျောက်ကင်းစေနိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ဆေးဖက်ဝင် ပစ္စည်း တစ်မျိုး ဖြစ်သောကြောင့် အလွန် အဖိုးအနဂ္ဃ ထိုက်သဖြင့် ရွှေနှင့် စက်၍ပင် ဝယ်ယူကြသည်။ ငှက်သိုက် များကို ပြည်တွင်းတွင် အသုံးပြုရုံသာမက ပြည်ပသို့ပါ တင်ပို့ရောင်းချသည်။ နိုင်ငံခြားဝင်ငွေရရှိသော ငှက်သိုက်သည် တနင်္သာရီတိုင်းမှ ရရှိသောကြောင့် တနင်္သာရီတိုင်းသည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ ပါဝင် နေကြောင်း တင်ပြအပ်သည်။ == ရည်ညွှန်း == <references/> - မြိတ်တက္ကသိုလ် ၂၀၀၄-၂၀၀၅ နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသောသတ္တဗေဒဌာန(ဌာနမှူး)ပါမောက္ခ ဒေါ်မြင့်မြင့်သန်း၏ `` ငှက်သိုက် `` ဆောင်းပါး - ဦးသန်းမြင့် (၂၀၀၁)၊ ´´ မြန်မာပြည်တောင်ဘက် ပင်လယ်တွင်းက`` စာအုပ် [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] b0wjdm24281yig8q55ljxa3lfut3et2 0 10774 1042621 963595 2026-07-09T12:17:04Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] 1042621 wikitext text/x-wiki {{copyedit}} {{Infobox person | name = ​မမြရင် |honorific_prefix= လေဘာတီ |image = File:MaMyaYin.gif | caption = လေဘာတီ မမြရင်၏ ရှည်လျားသော ဆံကေသာ | birth_date = c. ၂၁ ဧပြီ ၁၉၀၄ | birth_place =[[သာစည်မြို့နယ်]], [[မန္တလေးတိုင်း]] | parents = မင်းသားဦးဖိုးသစ် နှင့် မင်းသမီးဒေါ်ဉာဏ်ယုံ | occupation = ​အငြိမ့်မင်းသမီး | death_date = ၂၉ ဧပြီ ၁၉၄၅ | death_place = ဧည့်ပြရွာ, [[စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်]] |alma_mater= }} [[File:Statute of Ma Mya Yin.jpg|100px|thumb|အမျိုးသားဇာတ်ရုံရှိ ရုပ်တု]] [[File:Liberty Ma Mya Yin.jpg|thumb|မန္တလေး အမျိုးသား ကဇာတ်ရုံ ရှေ့ရှိ လေဘာတီ မမြရင် ရုပ်တု]] '''လေဘာတီမြရင်''' (၁၉၀၄–၁၉၄၅) သည် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နာမည်ကျော် [[အငြိမ့်]]မင်းသမီးနှင့် ဓာတ်ပြားအဆိုတော် ဖြစ်သည်။ == ဘဝ == လေဘာတီမမြရင်ကို ဖခင် မင်းသား ဦဖိုးသစ်နှင့် မိခင် မင်းသမီးဒေါ်ဉာဏ်ယုံတို့မှ ၁၂၆၆ (၁၉၀၄) ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတိုင်း သာစည်နယ် [[ရွှေဖလားကန်ရွာ]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဇာတိရပ်ရွာ၌ မိဖများနှင့် နေစဉ်က တောင်သူလယ်သမား အလုပ်နှင့် ကြီးပြင်းခဲ့ဟန် တူသည်။ "ထမီကို တိုတိုဝတ်ကာ၊ ကျွန်မငယ်စဉ်အခါ၊ လူထဲမဝင်သေးတော့ အလှအပြင်အဆင်ချာ၊ မယ်ရင် ကုန်ကုန်ပြောမယ်၊ တော်သက်သက်မို့၊ ဘယပ်ဒွါဒယာ ရွှံ့တွေ ကပ်စီးကပ်စီး ပုတီးလုပ်ကာ ဆွဲတတ်ကာ၊ ဒေါ်လာပြားတွေ ၁၅ ပြားလောက် ဆွဲတတ်တာ၊ ကိုကိုတို့က မြှောက်စားပေမဲ့ ဟိုတုန်းကလောက် မပျော်ပါ" ဟု သူကိုယ်တိုင် သီဆိုခဲ့သော 'ရွှေပြည်စိုး' သီချင်းအရ သူ၏ ငယ်စဉ် ဘဝကို သိသာလေသည်။ မမြရင်သည် အသက်၂၀အရွယ်၌ မန္တလေးမှ သူဌေးသား ဦးမောင်ကလေး (သီရိပျံချီ) နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။ <ref>မမြရင် ဘဝဖြစ်စဉ် တေးများ https://www.youtube.com/watch?v=NxaZv56Wk0Q</ref> သို့သော်လည်း အငြိမ့်သဘင်သည်ဖြစ်သောကြောင့် ဤသူကား မမြရင်၏ ခင်ပွန်းပါဟု အထင်ကရ ပြသပြောဆိုခြင်းမရှိ။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူကလည်း ငွေကြေးချမ်းသာသော မျက်နှာကြီး ဖြစ်သဖြင့် မမြရင်မှာ သူ၏ ဇနီးဟူ၍ ကြော်ငြာပြောဆိုခြင်းမရှိဘဲ တစ်သက်လုံး သမီးရည်းစားလင်မယားဘဝနှင့် နေသွားကြရသည်။ မမြရင်ဆိုသော [[ဦးသဝန်ကြောင်]] သီချင်းမှာ လူပြက်များနှင့် ရောနှောနေထိုင်သည်ကို မကြိုက်နိုင်ကြောင်း ထိုပုဂ္ဂိုလ်က ပြောသဖြင့် [[နန်း​တော်​ရှေ့ ဆရာတင်]]က သိရှိပြီး အချက်ကျကျ ရေးလိုက်သော သီချင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါ၏။ <ref>လေဘာတီမမြရင်ရဲ့ချစ်သူမန်းညွန့်ဦးမောင်ကလေး https://www.youtube.com/watch?v=90yv2n1HX6Q</ref> ၉၁ဋ္ဌာန၊ ရှင်တစ်ခုပဲ၊ သော့တွဲဆိုသော သီချင်းများမှာလည်း သူတို့နှစ်ဦး၏ ဘဝကို ထင်ဟပ်ပြသည့် သီချင်းများဖြစ်၍ နှစ်ပိဿခွဲ၊ ထင်သလိုနေ၊ ဖနောင့်ဗွေ သီချင်းများမှာလည်း သူ့ချစ်သူအပေါ် မကျေမနပ်ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းများကို သီချင်းရေးဆရာအား ရင်ဖွင့်ရေးသားခိုင်းပြီး သီဆိုခဲ့သည်ဟု ဖတ်မှတ်ရသည်။ လူတိုင်းက ချစ်ခင် မြတ်နိုးသော ဣန္ဒြေရှင် မင်းသမီးလေး လေဘာတီ မြရင်သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားလာသော အခါ စစ်ပြေးရင်း ငှက်ဖျားရောဂါဖြင့် [[စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်]]၊[[ဧည့်ပြရွာ]]၌ ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၄ ရက် (၂၉ - ၄ - ၁၉၄၅) နေ့တွင်ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ သူသေတော့ သူ့အသက်က ၄၂ နှစ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ == ဣန္ဒြေရှင် == လျှမ်းလျှမ်းတောက် အောင်မြင်ခဲ့သည့်တိုင် မမြရင်က ကာလသားကြိုက်ကို အထူးမလုပ်။ ကြာမပေး။ မြူမဆွယ်။ မိန်းကလေး ပီပီ ဣန္ဒြေရရ လှလှပပလေး ကသည်။ လူရွှင်တော်များ ပြက်လုံးကြမ်းလျှင် သူက တားစမြဲ။ သူကိုယ်တိုင်လည်း အငြိမ့်စင်ပေါ်မှ နေ၍ စင်အောက် ပရိသတ်ထဲ လက်ညှိုးထိုးပြီး (ကျွန်မ ရည်းစား) ဟု ဘယ်တော့မှ မပြော။ သူ့မျက်နှာကို အငြိမ့်ကရာ လိုက်ကြည့်မှသာ မြင်ရသည်။ ကျန်သည့် အချိန်မှာတော့ မြင်ရမည် မဟုတ်။ ဗိုင်းကောင်း ကျောက်ဖိ အိမ်တွင်း ပုန်းနေတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ကြိုက်သူတွေကား ဒုနှင့်ဒေး။ ကျောင်းသားလည်း ပါ၏။ သူဋ္ဌေးလည်း ပါ၏။ အရာရှိကြီးများလည်း ပါ၏။ ရန်ကုန်မြို့မှ မျက်နှာကြီး ဝတ်လုံတော်ရ တဦးသည် တနင်္ဂနွေနေ့တိုင်း မမြရင် အငြိမ့်ကို ငှားပြီး သူ့ခြံထဲမှာပင် ကပြစေ၏။ ရွှေဒင်္ဂါးများလည်း ဆုချ၏။ တခါတော့ မမြရင်ကို ရိုးရိုးကြည့်ရတာ အားမရ၊ ခြေအိတ်ချွတ်ပြီး ခြေသလုံးပေါ်အောင် ကပြပါ၊ ရွှေဒင်္ဂါး နှစ်ပြား ဆုချမည်ဟု သိမ်းသွင်းလာ၏။ ထိုပွဲတွင် မမြရင်က ခြေအိတ်ကို လုံးဝ မချွတ်ဘဲ ကမြဲအတိုင်းသာ ကပြ သွားခဲ့သည်။ တစ်ခါကလည်း ဘာသာခြား သူဌေး တယောက်က မမြရင်ကို ငှားပြီး သူ့တိုက်ထဲမှာပင် ကပြစေသည်။ ပွဲပြီးလျှင် မမြရင်ကို ပြန်မလွှတ်တော့ဘဲ အပိုင်သိမ်းရန် ကြံစည်လာသည်။ ထိုအကြံကို မမြရင်သိသည်နှင့် တိုက်ပြတင်းပေါက်မှ ခုန်ချပြီး ထွက်ပြေးလာခဲ့သည်။ မိန်းမသားတို့၏ ဣန္ဒြေနှင့် သိက္ခာကို တပြားဖိုးမှ အပွန်းမခံသော မြန်မာမလေးဆိုလျှင် မှားမည် မဟုတ်ပေ။ အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် မမြရင် အိမ်ထောင် ကျခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်ကျသည် ဆိုသော်လည်း လိုချင်သူတွေ ဝိုင်းဝိုင်းလည် နေသည်မို့ လူသိထင်ရှား မကြေညာရဲ။ သူ့ချစ်သူကလည်း မျက်နှာကြီး ပိုက်ဆံရှိ ဖြစ်၍ ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် လူသိမခံရဲ။ သမီးရည်းစားမက၊ လင်မယား မကျသော ဘဝမျိုးနှင့် နှစ်ဦး သဘောတူ နားလည်မှု ရှိစွာနှင့် တသက်လုံး ပေါင်းသင်း နေထိုင် သွားခဲ့ကြသည်။ သစ္စာတရားကို မြတ်နိုးသော မမြရင်သည် ပွဲကသွားလေတိုင်း သူ့ချစ်သူကို ကန်တော့ပြီးမှ သွားသည်။ သူ့ချစ်သူကလည်း မမြရင်ကို ငုံထားမတတ် မြတ်နိုးသည်။ မြတ်နိုးရုံ သာမကသေး။ သဝန် တိုတတ်လိုက်သည် ကလည်း လွန်ပါရော။ အတီးသမားတွေနှင့် ရောလျှင်လည်း မကြိုက်။ လူရွှင်တော်တွေနှင့် တရင်းတနှီး နေလျှင်လည်း မနှစ်သက်။ ထို့ကြောင့် နန်းတော်ရှေ့ ဆရာ တင်အား … "ဘယ်ယောက်ျားမှ စကား မပြောနဲ့တဲ့ တနေ့က မှာတယ်၊ တွေ့ကြရာမယ်၊ ကသောအခါဝယ်၊ ရည်းစားတထောင် လင်ကောင်ရှင်မောင် သဝန်ကြောင် စိတ်နှလုံးဟာမို့၊ အိမ်တွင်းပုန်း ကုလားမကဲ့သို့ ကျွန်မတို့ မနေနိုင်ပေါင်ရှင်၊ ကမှဖြင့် ပွဲနောက်က အမြဲရောက်တဲ့ ကိုကိုရယ်၊ သူ့ဝတ်ခြံ ညှစ်ရမတဲ့ ဟိုညက ခိုင်းလာပါတယ်။ မရှက်ပေမဲ့ မချဉ်ပေါင်ဆရာ၊ သက်ဝေရဲ့ လင်မောင်တကာ၊ သဝန်ကြောင်တာ မြရင်အံ့တော့တာ" ဟူသော (ဦးသဝန်ကြောင်) သီချင်းကိုလည်းကောင်း၊ "အငြိမ့်မင်းသမီးများ ရည်းစားထားတော့တဲ့ လူဆိုတာမျိုးနော်၊ သဘောနည်းနည်း ကြီးအုံးမှပေါ့ သခင်ရေ၊ မီးရောင်အောက်ကို ဝင်ကာ လူပြက်တွေနဲ့ သောတော့၊ သူ့သဘောက အလွန်တရာ မကြည်မလင်" ဟူသော (အလှူ့ရှင်) သီချင်းကို လည်းကောင်း ရေးစပ်စေပြီး မမြရင်က သီဆို ကပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဣန္ဒြေရှင်မင်းသမီးလေး လေဘာတီ မြရင် အပေါ် စာရေး ဆရာမကြီး လူထု ဒေါ်အမာက အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ် ရေးသား ထားသည်မှာလည်း ယနေ့ အနုပညာရှင် မိန်းမသားတိုင်း မှတ်သား လိုက်နာဖွယ်ရာ ကောင်းလှသည်။ "လေဘာတီ မမြရင်က အကလည်း ကောင်းသည်၊ ရုပ်ကလည်း ချစ်စရာ ဖြစ်သည်။ ဤအရည်အချင်းမှာ မမြရင်က အငြိမ့်မင်းသမီး ဆိုပေမဲ့ မကလက်ခြင်း၊ ဣန္ဒြေရခြင်းပင် ဖြစ်သည်၊။ အသက် ၂ဝ ကစ၍ သေသည်အထိ အိမ်ထောင်နှင့် နေသွားသည်။ အငြိမ့်စင်ပေါ်၌ သူ့ကိုယ်သူ အပျိုကလေးပါဟု လူရောင်းရန် ဘယ်တော့မှ မကြော်ငြာ။ ရည်းစား ရှာခြင်းလည်း မပြု။ သို့ပါလျက် ပွဲကြည့်ပရိသတ်က သူ့ကို အပျိုကလေး ကဲ့သို့ပင် သဘောထားကြသည်။ အပျိုကလေးလိုပင် ချစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်အောင် ဘယ်မင်းသမီးမှ တတ်နိုင်မည် မထင်။ မမြရင်က အငြိမ့်သမ ဆိုသော်လည်း အနုပညာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာကို မရောထွေးဘဲ တကန့်စီ ထားတတ်သည်။ သူ့ကိုယ်သူ အဖိုးတန်အောင် အလွန် နေတတ် ထိုင်တတ်သည်။" <ref>ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ၊ ပဉ္စမအကြိမ်၊ နှာ ၃၆၃</ref> မမြရင်နှင့် တသက်လုံး တွဲလာခဲ့သော ပတ္တလား ဆရာကြီး ဦးဘစံကလည်း "မမြရင်လောက် နာမည်ကြီးတဲ့ မင်းသမီး၊ ပိုက်ဆံရတဲ့ မင်းသမီး၊ ဣန္ဒြေရှိတဲ့ မင်းသမီးမျိုး ဒီနေ့အထိ မတွေ့ဖူးသေးပါ" ဟု ပြောသွားခဲ့ဖူးသည်။ ဤမျှဆိုလျှင် လေဘာတီ မြရင်၏ ဣန္ဒြေသိက္ခာကို ခန့်မှန်း သိရှိနိုင်လောက်ပြီ ဖြစ်သည်။ == အငြိမ့်မင်းသမီး ‌လေဘာတီမြရင် == လေဘာတီမမြရင်မှာ အသက်၁၅ နှစ်အရွယ်မှ အသက်၄၂ နှစ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ၂၇ နှစ်လုံးလုံး အငြိမ့်ကပြသွားသည်။ <ref>မမြရင်အငြိမ့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်တို https://www.youtube.com/watch?v=5fED0vmKZAo</ref> ၁၅ နှစ် အရွယ်မှစ၍ အငြိမ့်ကခဲ့သည်။ သဘင်မျိုးရိုးဖြစ်သောကြောင့် ငယ်စဉ်ကပင် သဘင်ပညာ အရပ်ရပ်နှင့် နီးစပ်ခဲ့ပြီး ဝါသနာနှင့် ပင်ကိုပါရမီတို့ကြောင့် [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ကပြရန် ရောက်ရှိသွားသောအခါ မြို့ အငြိမ့်မင်းသမီးများနှင့် အပြိုင်အဆိုင် ကနိုင်ခဲ့သည်။ === လေဘာတီ === လေဘာတီ မြရင် ဆိုသော အမည်ကို တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က သူ့အသက်မှာ ၁၇ နှစ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ အငြိမ့်သက်တမ်း ၂၆ နှစ် တလျှောက်လုံး ပရိသတ် ပါးစပ်ဖျားတွင် လေဘာတီမှ လေဘာတီမြရင်မှ မြရင် ဖြစ်ခဲ့၏။ မန္တလေးက နာမည်ကြီး ရွှေဆိုင်တန်း ကထိန်ဆိုလျှင် မမြရင် အငြိမ့်ကို နှစ်စဉ် ငှားပြီး ဧည့်ခံခဲ့သည်။ မမြရင်ကို မရမှာ စိုး၍ ဒီနှစ် ကထိန်ပွဲ ပြီးသည်နှင့် နောက်နှစ် အတွက်ပါ စရန် ကြိုပေးထားသည် အထိ လူကြိုက်များ ခဲ့၏။ အခြားသော ပွဲများကလည်း မမြရင် အငြိမ့် အားသည့်နေ့မှ စောင့်ဆိုင်း ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ === အငြိမ့်လောက လက်တွဲဖော်များ === သူနှင့် တွဲသော အငြိမ့်လက်စွဲ (ယခုအခေါ် လူပြက်) များမှာ [[ဦးဓာတ်ဆီ]]၊ ဦးသင်္ခါ၊ ဦးဓာတ်ခိုး၊ ဦးညှပ်ကြီး၊ ဦးဒန်ပေါက် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>၀၁။အရေးတော်ပုံအငြိမ့် - လေဘာတီမမြရင်၊ဓာတ်ဆီ၊ဓာတ်စံ။ https://www.youtube.com/watch?v=5x3ruTAmA5o&list=PL68ap7eDwEpcwjYty3hnCY8hieR4UWXpw&index=1</ref> <ref>၀၂။ရွှေပင်ငွေရွက်အငြိမ့် - လေဘာတီမမြရင်၊ဓာတ်ဆီ၊ဓာတ်စံ။ https://www.youtube.com/watch?v=sUYWhwR6dn4</ref> <ref>၀၃။သိန်းထီအငြိမ့် - လေဘာတီမမြရင်၊ဓာတ်ဆီ၊ဓာတ်စံ ။ https://www.youtube.com/watch?v=Vbwg5v4_uzg&t=4s</ref> === ခေတ်ပြိုင် === သူနှင့် ခေတ်ပြိုင် ပေါ်သော အငြိမ့်သဘင် ပညာရှင်များမှာ [[အေးကြည်၊ ဥက္ကလာ|ဥက္ကလာအေးကြည်]]၊ [[ခင်လှကြည်၊ ဒဂုံ|ဒဂုံခင်လှကြည်]]၊ [[ဩဘာသောင်း၊ ဒေါ်|ဩဘာသောင်း]]၊ [[မြသန်းကြည်၊ ယူနီဗာစီတီ|ယူနီဗာစီတီ မြသန်းကြည်]] စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ === ပရိသတ်ရဲ့ အချစ် အမှတ်တံဆိပ် ပါးကအမာရွတ် === သူ့ခေတ် သူ့အခါက သူ၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားပုံနှင့် ပရိသတ်များ ချစ်ခင် နှစ်သက်ပုံတို့မှာ ကြောက်စရာပင် ကောင်းလှသည်။ မန္တလေးမြို့ ၈၄ လမ်းနှင့် ၃၁ လမ်းထောင့်၌ လေဘာတီ မြရင် အငြိမ့် ကနေစဉ်က ဖြစ်၏။ ပွဲပြီးလျှင် မမြရင်ကို လူမျိုးခြား ဘာသာခြား သူဋ္ဌေးသား တစ်ဦးက [[မေမြို့]] ([[ပြင်ဦးလွင်မြို့|ပြင်ဦးလွင်]]) သို့ ကားနှင့် ခေါ်သွားမည့် အစီအစဉ် ရှိသည်ဟု သတင်း ထွက်လာ၏။ ထိုသတင်းကို မမြရင် အငြိမ့်ကရာ နောက်သို့ တကောက်ကောက် လိုက်နေသည့် ရုံတော်ကြီးမှ ကာလသား တသိုက်က ကြားသိသွား၏။ ထို့ကြောင့် လူစုပြီး [[ရှင်ဘို့မယ်ဘုရား]] အနောက်ပေါက်မှ အသင့် စောင့်ဆိုင်း နေကြသည်။ ပွဲပြီးသော် သူဋ္ဌေးသားက မမြရင်နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်ဉာဏ်ယုံကို ကားနှင့် တင်ခေါ် လာခဲ့၏။ ရှင်ဘို့မယ် ဘုရား အနောက်ပေါက် ရောက်သည်နှင့် အသင့် စောင့်နေသော ကာလသားများက ပုလင်းနှင့် လှမ်းပေါက် လိုက်သည်။ သို့သော် သူဋ္ဌေးသားကို မမှန်ဘဲ အနီးရှိ ဓာတ်တိုင်ကို သွား၍ မှန်သည်။ လွင့်စဉ်လာသော ပုလင်းကွဲက မမြရင်၏ ပါးကို ဝင်၍ မှန်လေသည်။ သို့ဖြင့် မမြရင်၏ ပါး၌ သေရာပါ အမာရွတ်ကလေး ထင်ကျန်ရစ်ခဲ့ရရှာလေသည်။ ပါးမှ ဒဏ်ရာကို ဒေါက်တာရှားမားနှင့် ကုသ၍ ပျောက်ကင်းသည့် အခါ ပထွေးဖြစ်သူ ဦးသာဒင် ရေးစပ်ပေးသည့် (သတင်းစာတွင် - လေဘာတီ မြရင် - မြရင် - မြရင် - မျှော် - မျှော်အကြောင်း ဆိုးလေခြင်းနော် - ဩော် - ဩော် - အကျိုးယုတ် ပါဘိတော် - ပုလင်းမှန်တာ - သည်ဒဏ်ရာ စီမံလာ - ဘယ်ဝဋ်ကြွေးလည်း ချင့်ထွေးနိုင်ဖူး ရှင် - ဩော် … မြစပယ်ရှယ်ရင်) ဟူသော မြစပယ်ရှယ်ရင် သီချင်းဖြင့် သီဆို ကပြရာ မြင်ရသူတိုင်း ကရုဏာ သက်ကာ ရင်ဆို့ ခဲ့ကြရသည်။ === ဦးသဝန် === မမြရင်ကို ချစ်သည့် ပရိသတ်ထဲတွင် အများသူငါ တို့ထက် တပန်းသာသူမှာ မန္တလေးမှ သူဌေး မန်းညွန့် (သီရိပျံချီ) ဦးမောင်ကလေး ဖြစ်သည်။ မမြရင် အကြောင်း ပြောလျင် မပါမဖြစ်သူလည်း ဖြစ်သည်။ မမြရင် အချစ်ကို ရခဲ့သူ ဖြစ်သလို မမြရင်ကို အထူးသဝန်တို သဖြင့် မမြရင် နှင့် ‌တေးရေးဆရာများက ‌တေးသီချင်းများ ‌ရေးသား စပ်ဆိုယူရသည်အထိ မမြရင်ကို ချစ်အားကြီးသူ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ <ref>လေဘာတီမမြရင်ရဲ့ချစ်သူမန်းညွန့်ဦးမောင်ကလေး https://www.youtube.com/watch?v=90yv2n1HX6Q</ref> === တုံး‌ကျော်မ === မမြရင် ပုလင်းကွဲ မှန်သဖြင့် နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်က (တုံးကျော်မ) သီချင်းကို ရေးစပ်ပေးသည်ဟု ပြောဆို နေကြခြင်းမှာ မမှန်ပါ။ ပုလင်းကွဲ မှန်ခြင်းမှာ မမြရင် ငယ်ငယ် နာမည်ကျော်စ အချိန်က ဖြစ်သည်။ တုံးကျော်မ သီချင်းက မမြရင် အသက် ၃ဝ ကျော်မှ ဆိုသည့် သီချင်း ဖြစ်သည်။ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]သို့ ပွဲသွားကရာ [[ငှက်ဖျားရောဂါ|ငှက်ဖျား]]မိပြီး လက်ခံထားသော ပွဲများ ဖျက်လိုက် ရသဖြင့် (လေဘာတီ မြရင် သေပြီ) ဟု သတင်းကျော် သွားခဲ့သည်။ ကျန်းမာ၍ ပွဲပြန်ကသော အခါ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်က - "သေနိုင်ပါရိုးလား လေဘာတီရယ် ပေတရာဆီ လျှောက်ပါလို့ မြင်သလောက် ပြလိုက်ချင်ပါသည်။ အခြေလည်း တိုးတက် - အနေလည်း တိုးတယ် - မသေဘဲကိုးကွယ် - မျှော်တော်မူကြသည်၊ ဩော် … မမုန်းနဲ့နော် ကျွန်မအတည်၊ ရုပ်တော်တော်လှပါသည် - တုံးကျော်မ လေဘာတီ" ဟူသည့် (တုံးကျော်မ) သီချင်းကို ရေးစပ် ပေးခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည် လေဘာတီ မြရင်၏ လူကြိုက်အများဆုံး သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ === ရွာစား စိန်ဗေဒါ နှင့် မမြရင် === နေမျိုးဗလ ကျော်သူဘွဲ့ရ ရွာစားကြီး [[စိန်ဗေဒါ]]၏ အတီးနှင့် လေဘာတီ မြရင်၏ အဆို အက တွဲလိုက်လျှင် ကောင်းသည်ထက် ပိုကောင်း သွားတော့သည်ဟု သဘင်နယ်တွင် ပြောစမှတ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့ နှစ်ယောက်စလုံးက ထိပ်သီး ပညာရှင်များ ဖြစ်သည့်အလျှောက် ပွဲကြေးက ကြီးလှ၏။ ထို့ကြောင့် ငှားနိုင်သူက ခပ်ရှားရှား။ သို့တိုင် သူတို့ နှစ်ယောက်စလုံး၏ အဆို၊ အတီး၊ အကကို အလကား ကြည့်ရသော ပွဲတပွဲက မန္တလေးတွင် ရှိခဲ့၏။ ထိုပွဲက မန္တလေး ၃၂-လမ်းနှင့် ၃၃-လမ်းကြား၊ ၈၄-လမ်း၊ လက်ဆည်ကန်[[ယပ်ဝင်းဘုရား]]ပွဲ ဖြစ်၏။ ယပ်ဝင်းဘုရားပွဲကို စိန်ဗေဒါကြီးက နှစ်စဉ် အလကား လာ၍ တီးပေး၏။ မန္တလေး မြို့ပေါ်ရှိ နာမည်ကြီး အငြိမ့် မင်းသမီးများ၊ လူရွှင်တော်များကလည်း ကိုယ့်စရိတ်နှင့် ကိုယ်လာပြီး ကူကြ၏။ ကြည့်ရခဲသော အငြိမ့်ညွန့်ပေါင်းပွဲ ဖြစ်၍ ပရိသတ်ကလည်း ကြိတ်ကြိတ်တိုး နေ၏။ ပွဲကသည့်အခါ မျက်နှာကြီးငယ် မလိုက်စတမ်း ဆိုပြီး မင်းသမီးများကို မဲချ၍ ထွက်စေ၏။ နာမည်ကြီး မင်းသမီးများ စောစော မဲပေါက်သွားခဲ့သော် သူ့နောက်မှ ထွက်ရသည့် မင်းသမီးများခမျာ ကြည့်မည့်သူ မရှိတော့ပြီ။ ထို့ကြောင့် ပြည်သူချစ်သော လေဘာတီ မြရင် တယောက်ကိုကား နောက်ချန်ပြီး မဲလိပ် ချပေးရလေသည်။ အခြားသော မင်းသမီးများမှာ မဲကျ၍ ထွက်ကရသော်လည်း စိန်ဗေဒါကြီးကို အရှိန်နှင့် လန့်နေတတ်ကြသည်။ မမြရင်ကတော့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ဣန္ဒြေရရနှင့် သူ့အလှည့်ကို ထိုင်စောင့် နေတတ်သည်။ ပြည့်သည့်အိုးမို့ ဘောင်ဘင် မခတ်တော့။ သူ့အလှည့်ရောက်သည်နှင့် "မြရင်လေး ကျွန်မ ခေါ်သံလိုလို၊ လေဘာတီကလေး … ကျွန်မ ခေါ်သံလိုလို" ဟူသော သီချင်းလေးနှင့် ပရိသတ်ကို ထ၍ နှုတ်ဆက်သည်။ စိန်ဗေဒါကြီးကိုလည်း ဦးချသည်။ ပရိသတ်များ မီးကို ရေနှင့် ဖြန်းလိုက်သလို ငြိမ်ကျသွား၏။ မမြရင် အသံက ပွဲကြည့်သူတိုင်း၏ နှလုံးသားကို စောင့်ကြည့်ရကျိုး နပ်သွားစေ၏။ စိန်ဗေဒါကြီးက အားရသော အပြုံးဖြင့် ဆိုင်းဝိုင်းထဲမှ ပတ်လုံးကလေးများကို အသံစမ်းပြလျက်။ နောက်ပိုင်းတွင် စိန်ဗေဒါကြီးသည် ဆိုင်းတီးရုံမျှနှင့် အားမရတော့။ သူကိုယ်တိုင် ဆိုတီး တီးပြီး မမြရင်ကို ကစေသည်။ သဘင်လောကမှ ထိပ်သီး နှစ်ယောက် မီးကုန် ယမ်းကုန် ကြဲကြသော ပွဲကောင်းတပွဲ ဆိုလျှင် မမှား။ မမြရင်ကလည်း စိန်ဗေဒါကြီး တီးချင်သလောက် တီးစမ်း - ကလိုက်စမ်း မဟဲ့ဆိုသော ဇွဲနှင့် ပညာကုန် ကသည်။ စိန်ဗေဒါကြီးကလည်း ရှိသမျှ ပညာစွမ်းတွေ အကုန်ထုတ်ပြီး တီးသည်။ လူရွှင်တော်တွေကလည်း မမြရင်ကို စလိုက်၊ စိန်ဗေဒါကြီးကို နောက်လိုက်၊ ပွဲကြည့်သူများကို ကလိလိုက်နှင့် အူမြူး နေကြတော့သည်။ ပွဲကြည့် ပရိသတ်များမှာ အသက်ရှူတို့ပင် မေ့နေသည့် အလား။ တုတ်တုတ်မျှ မလှုပ်ကြ။ ဒီလိုပွဲမျိုး ကြုံရခဲသည် မဟုတ်ပါလား။ စိန်ဗေဒါကြီးနှင့် မမြရင်မှာ ဤလို ပျော်စရာ ကောင်းသော မေ့မရနိုင်သည့် ပွဲမျိုး ကြုံခဲ့ရသလို၊ စိတ်ပျက်စရာ ကောင်းသော မေ့မရနိုင်သည့် ပွဲမျိုးကိုလည်း ရင်ဆိုင် ခဲ့ကြရသေးသည်။ တခါက ကြေးရတတ် တဦးက [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်|တံခွန်တိုင်]] အလှူပွဲသို့ လိုက်ပါ တီးပေးရန် စိန်ဗေဒါကြီးကို ငှားသည်။ လေဘာတီ မြရင်ကိုလည်း ခေါ်ခဲ့ပါ ဆို၍ စိန်ဗေဒါက မမြရင်ကိုပါ ခေါ်လာခဲ့သည်။ ညပွဲတီးပြီး၍ ပွဲသိမ်းသော အခါ အလှူရှင်က မနက်ဖြန် မနက်ပိုင်းမှာလည်း တီးပေး ဆိုပေး ကပေးပါဦး၊ တဝက်ကြေး ပေးပါမည်ဟု ဆိုသည်။ စိန်ဗေဒါက မမြရင်နှင့် လူရွှင်တော်များကို ဘယ်လိုသဘော ရသလဲဟု မေးသည်။ အားလုံးက ဆရာ့ သဘောပါဟု ပြန်ပြောကြသည်။ ဤတွင် စိန်ဗေဒါက၊ (အခုလို တဝက်ကြေးနဲ့ ခိုင်းတာကို တို့လက်ခံလိုက်ရင် နောက်တော့ တရားနာ အပြီး ကပေးရင် ငါးကျပ်၊ နောက်တော့ ငါးမတ်၊ နောက်ခြောက်မူး ဆိုတာမျိုး ဖြစ်ကုန်လိမ့်မယ်၊ တို့ပညာရဲ့ တန်ဖိုးတော့ အချမခံနိုင်ဘူး၊ မနက်ဖြန် ပွဲမအားဘူးလို့ပဲ ပြောကြ) ဟုဆိုကာ မကဘဲပြန် လာခဲ့ကြလေသည်။ စိန်ဗေဒါကြီးနှင့် မမြရင်တို့မှာ တော်သလောက်၊ ကျော်သလောက် မိမိပညာကို ဤသို့ တန်ဖိုး ထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပြားအဆိုကျော် လေဘာတီမြရင် == လေဘာတီ မမြရင်သည် အငြိမ့်မင်းသမီး အဖြစ်သာ မဟုတ်၊ [[ဓာတ်ပြား]] အဆိုတော် အဖြစ်လည်း နာမည်ကြီးသူ ဖြစ်သည်။ === ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီများ === ဓာတ်ပြားသွင်းရာတွင် ရွှေလိပ်ပြာ ကုမ္ပဏီနှင့် ဓာတ်ပြား၂၄ ချပ်၊ အောင်မင်္ဂလာတွင် ၂၄ချပ်၊ His Master’s Voice (ခေါ်) ခွေးတံဆိပ်ကုမ္ပဏီ၌ အချပ် ၆၀၊ ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီအတွက် ၁၂ ချပ် (စုစုပေါင်း ၁၂၀) သွင်းကြောင်း [[အမာ၊ ဒေါ် (လူထု)|လူထုဒေါ်အမာ]]၏ “ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ” စာအုပ်တွင် အတိအကျဖော်ပြပါရှိသည်။<ref>ဗိုလ်ကလေး ဦးတင့်အောင် ပြုစုသည်။</ref> ==== ဓာတ်ပြား‌သီချင်းများ ==== မမြရင်အား လေဘာတီမမြရင်ဟု လျမ်းလျမ်းတောက် ကျော်ကြားစေမည့် အငြိမ့်ဓာတ်ပြား သီချင်းတစ်ပုဒ်မှာ ၁၉၃၅ မတ်လထုတ် His Master’s Voice (ခေါ်)ခွေးတံဆိပ် ကုမ္ပဏီ၏ “အလှု့ရှင်” သီချင်းဖြစ်ပါသည်။ <ref>နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် - အလှု့ရှင် (ဆို) လေဘာတီ မမြရင် ဂန္ထဝင် မြန်မာသီချင်း ဓာတ်ပြား သီချင်း https://www.youtube.com/watch?v=YbGFmtIqsYE</ref> မမြရင် သီဆို၍ ဓာတ်ပြား သွင်းခဲ့ပြီး သူ့ခေတ် သူ့အခါက နာမည်ကျော်ခဲ့သော သီချင်းများမှာ မွန်းလိုက်ဂလိုရီ၊ ပဒုမ္မာ ရွှေကြာ၊ ခင့်သဘော၊ မောင်မောင့် ရွှေကျေး၊ ထင်သလိုနေ၊ အိုကေ၊ စိတ်တခု ယုတ်ကိုးဆယ်၊ ဥစ္စာရင်းမှန်ပြန်၊ သော့တွဲ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ မမြရင် သီဆိုခဲ့သော သီချင်း များစွာမှာ ခေတ်အဆက်ဆက်၊ ဆက်လက် အောင်မြင် ကျော်ကြားဆဲ၊ ဖြစ်ပြီး အဆိုတော်ပေါင်းများစွာတို့က ပြန်လည်သီဆိုခဲ့ကြသည်။ === တေး‌ရေးဆရာများ === မမြရင်အတွက် သီချင်းရေးပေးကြသော ဆရာများမှာ ဦးသာဒင်၊ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ဆရာထာ၊ [[ရွှေတိုင်ညွန့်|ဆရာရွှေတိုင်ညွန့်]] တို့ဖြစ်ပြီး နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်နှင့် မြို့မငြိမ်းတို့က အများဆုံးရေးသား‌ပေးခဲ့ကြသည်။ ==== နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် ==== နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်နှင့် လေဘာတီ မြရင်ကို လမိုင်းကပ်သည်ဟု ဆိုသော်ရ၏။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ဆရာတင် ရေးပေးသော သီချင်းကို လေဘာတီ မြရင် ဆိုလိုက်သည်နှင့် အောင်မြင် ကျော်ကြား လူကြိုက်များ သွားတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ လေဘာတီ မမြရင် သီဆိုခဲ့သော သီချင်းများ အနက် ထက်ပေါ် ကျော်ကြားသော တေးသွားမှန်သမျှ [[တင်၊ ဆရာ (နန်းတော်ရှေ့)|နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်]]၏ လက်ရာ များလေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း အခြားသော မင်းသမီးများက ဆရာတင်အား (လေဘာတီ မြရင် အတွက် သီချင်းရေးရင် သူများတွေ အတွက် ရေးတာနဲ့ မတူဘူး၊ စေတနာကို ပိုလွန်းတယ်) ဟုပင် ခနဲ့တဲ့တဲ့ လုပ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆရာတင်ကတော့ တဟဲဟဲ ရယ်လျက်။ ဆရာတင်ကလည်း သီချင်းကို အာမခံနှင့် ရေးသူဖြစ်၏။ သူ့သီချင်းကို သီဆိုပြီး ကလျှင် ထို မင်းသမီး နာမည် ကျော်စေရမည်။ သူ့သီချင်း မကျော်ခဲ့လျှင် ပိုက်ဆံ တပြားမှ မပေးနဲ့ဟု ရဲရဲ ကြီး အာမခံတတ်သည်။ အာမခံသည့် အတိုင်းလည်း မင်းသမီး အတော်များများမှာ သူ့သီချင်း ဆိုပြီး ကျော်သွား ခဲ့ကြသည်သာ ဖြစ်၏။ မမြရင်ကိုလည်း ဆရာတင်ကပင် (မင်း နာမည် ကျော်ချင်ရင် မန္တလေး လာခဲ့) ဟု သူကိုယ်တိုင် ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဆရာတင် မသေမီက ပြောသွား ခဲ့ဖူးသည်။ ဤမျှသာ မကသေး။ မမြရင်ကို ခိုးပြေးဖို့ ကြိုးစားခဲ့သေးကြောင်း မမြရင် အမေကြီး တွေ့သွား၍ ပခုံးပေါ် ထမ်းလာသော မမြရင်ကို ပြန်ချ ထားခဲ့ရကြောင်း စသည်ဖြင့် ဆရာတင် မသေမီက ပြောပြတတ် သေးသည်။ သို့သော် အများစုက ထိုစကားကို မယုံကြ။ (သူ့ဗလနဲ့လား လေဘာတီ မြရင်ကို ထမ်းနိုင်မှာ) ဟု ဆိုကြသည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ၊ လေဘာတီ မြရင်နှင့် ဆရာ တင်တို့ နှစ်ဦး အထူးတလည် ခင်မင် ရင်းနှီးသည့်ကတော့ အမှန်ပင်။ ခင်မင် ရင်းနှီးရုံ သာမက၊ မမြရင်မှာ ဆရာတင်၏ ညှဉ်းဖတ် မင်းသမီးပင် ဖြစ်ခဲ့ရသေးသည်။ ဆရာတင် ငွေလိုတိုင်း မမြရင်ထံ လက်ဝါး လာဖြန့်တတ်သည်။ မပေးမချင်း မပြန်။ ငွေရတော့လည်း ပြန်ပေးချင်မှ ပေးသည်။ မပေးသည်က များသည် ဆို၏။ ဆရာတင် သီချင်းနှင့် လေဘာတီ မြရင် အဆိုတို့ လူကြိုက်များ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဆရာတင် တယောက်တည်း အရေးအစပ် ကောင်း၍ချည်း မဟုတ်။ မမြရင်၏ အသံ မမြရင်၏ အဆိုကလည်း မည်သူမျှ လိုက်မမီနိုင်အောင် ကောင်းလွန်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မမြရင် အသံက အသံဝါ ဖြစ်၏။ ဆွဲတိုင်းရ၏။ ဟစ်တိုင်း ပေါက်၏။ ဘယ်သံ၊ ညာသံ လိုသလို ကူးနိုင်၏။ သူ့ခေတ်တုန်းက ယခုလို အသံချဲ့စက်တွေ မပေါ်သေး။ ပွဲခင်း တခုလုံးရှိ ပရိသတ်များ အားလုံးကြားအောင် ကြိုးစား ပမ်းစား ဆိုရ၏။ မမြရင် သီချင်း ဟစ်လိုက်လျှင် အခြားပြိုင်က နေသည့် ဇာတ်ပွဲ အငြိမ့်ပွဲဆီမှ ပရိသတ်များပါ သူ့ထံ ရောက်လာကြတော့သည် === မမြရင် အသံ === ဆရာတင် သီချင်းနှင့် လေဘာတီ မြရင် အဆိုတို့ လူကြိုက်များ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဆရာတင် တယောက်တည်း အရေးအစပ် ကောင်း၍ချည်း မဟုတ်။ မမြရင်၏ အသံ မမြရင်၏ အဆိုကလည်း မည်သူမျှ လိုက်မမီနိုင်အောင် ကောင်းလွန်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မမြရင် အသံက အသံဝါ ဖြစ်၏။ ဆွဲတိုင်းရ၏။ ဟစ်တိုင်း ပေါက်၏။ ဘယ်သံ၊ ညာသံ လိုသလို ကူးနိုင်၏။ သူ့ခေတ်တုန်းက ယခုလို အသံချဲ့စက်တွေ မပေါ်သေး။ ပွဲခင်း တခုလုံးရှိ ပရိသတ်များ အားလုံးကြားအောင် ကြိုးစား ပမ်းစား ဆိုရ၏။ မမြရင် သီချင်း ဟစ်လိုက်လျှင် အခြားပြိုင်က နေသည့် ဇာတ်ပွဲ အငြိမ့်ပွဲဆီမှ ပရိသတ်များပါ သူ့ထံ ရောက်လာကြတော့သည် ==== ဂီတမယ် လှကလေးစိန် ပြောသော မမြရင် အသံ ==== မမြရင်၏ အသံ၊ မမြရင်၏ အဆိုနှင့် ပတ်သက်၍ [[ဂီတမယ် လှကလေးစိန်]]က "မမရင် အသံက မြည်လည်း မြည်တယ်၊ ပီလည်း ပီတယ်၊ သာလည်း သာတယ်၊ ကြည်လည်း ကြည်တယ်၊ ဆိုတဲ့ နေရာမှာလည်း စာပေါင်ပဲ့တယ်၊ လျှာကိုက် နာတယ်၊ အာစောက်လည်း ရှိတယ်၊ အသံမြေကျလည်း သာတယ်၊ အဝေးကြား သိပ်ကောင်းတာဘဲ၊ မင်းသမီး ဆိုတာ အချို့က အသံပါးလို့ မအော်နိုင်ကြဘူး၊ ဉာဏ်ကွန့်ပြီး အလိမ္မာဖက် ဆိုကြရတယ်၊ မမရင်တို့ ကျတော့ လွှတ်ပြီး အော်ဆိုတဲ့ အခါ အဝေးကြီးကလည်း ကြားရတယ်၊ အင်မတန်မှလည်း သာယာတယ်၊ တကယ့်ကို ပါရမီ ရှိသူပါ" ဟု ပြောကြား သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မန္တလေး အမျိုးသား ကဇာတ်ရုံရှေ့ရှိ လေဘာတီ မြရင် ကြေးရုပ်တု အောက်ခြေတွင် (အသံ မင်းသမီး) ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ === <ref>(တင်နိုင်တိုး) မောင်မောင် (ဥပဒေ) ရဲ့ တချိန်က လျှမ်းလျှမ်းတောက် အောင်မြင် ကျော်ကြားခဲ့သော အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး "လေဘာတီ မမြရင် (၁၉၀၄–၁၉၄၅)" အကြောင်း ရုပ်ပုံလွှာ အဖွဲ့အနွှဲ့ကို Faces မဂ္ဂဇင်း No. 38, September, 2004 ကနေ ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြလိုက်တာ ဖြစ်ပြီး၊ စာပေဗိမာန်၏ ရုပ်ပြ ဗဟုသုတဘဏ် အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေအသင်း၊ ရန်ကုန်မြို့က ၁၉၆၃ ပဌမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ - ၉၊ အပိုင်း - ခ၊ (မောင်ဂိုမာရီ - မြည်း)' မှာ ဖော်ပြ ပါရှိတဲ့ 'လေဘာတီ မမြရင် (မြန်မာ ၁၂၆၆–၁၃၀၇)' ကနေ အချက်အလက် အချို့ ထပ်မံ ဖြည့်စွက် ထားပါတယ်။</ref> === == ဂုဏ်ပြု == မမြရင် ဂုဏ်ပြု အငြိမ့်များ စီစဉ်ကပြခြင်း၊ ဂုဏ်ပြု သီချင်းများ သီဆိုချင်း၊ မမြရင် အကြောင်း ဂုဏ်ပြု ဆောင်းပါး ရေးသားခြင်း များ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ မန္တလေး [[အရှေ့ကျုံးလမ်း]]ရှိ [[အမျိုးသားဇာတ်ရုံ (မန္တလေး)|အမျိုးသားကဇာတ်ရုံ]] ရှေ့မျက်နှာစာတွင် တချိန်က လျှမ်းလျှမ်းတောက် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သော အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးကို ဂုဏ်ပြုသည့် အနေနှင့် ကြေးချိန် ပိဿာ ၃၀ဝ ရှိ ကိုယ်တပိုင်းပုံတူ ရုပ်တုကြီးကို ငွေကျပ် ၁.၈ သန်း ကုန်ကျခံပြီး ၃၁၊ ၈၊ ၂၀၀၂ ရက်နေ့က စိုက်ထူ ပေးထားသည်။ ပုံတူရုပ်တုကြီး၏ အောက်ခြေတွင် အသံမင်းသမီးဟူသည့် စာသား ရေးထိုး ဂုဏ်ပြု ထားသည်။ == သီဆိုခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ရွှေလိပ်ပြာ ကုမ္ပဏီနှင့် ဓာတ်ပြား၂၄ ချပ်၊ အောင်မင်္ဂလာတွင် ၂၄ချပ်၊ ခွေးတံဆိပ်ကုမ္ပဏီ၌ အချပ် ၆၀၊ ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီအတွက် ၁၂ ချပ် (စုစုပေါင်း ၁၂၀) သွင်းကြောင်း [[အမာ၊ ဒေါ် (လူထု)|လူထုဒေါ်အမာ]]၏ “ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ” စာအုပ်တွင် အတိအကျဖော်ပြပါရှိသည်။ မမြရင် သီဆိုအသံသွင်းသွားသော သီချင်းဓာတ်ပြားများ ပြည့်စုံအောင် ရှာဖွေမရရှိသေးဘဲ သီချင်းပေါင်းများစွာ ပျောက်ဆုံးနေပါသေးသဖြင့် မမြရင်၏ ဓာတ်ပြားများ လက်ဝယ်ရှိသူများက နှောင်းခေတ်ဂီတဝါသနာရှင်တို့ မှတ်သားသီဆိုနိုင်ရန်နှင့် မှတ်တမ်းအဖြစ် ထားရှိနိုင်ရန် စာရင်း ထည့်သွင်း လှူဒါန်းစေလိုပါကြောင်း မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ {{Columns-list||# ၉၁ ဌာန (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ကမ္ဘောဇ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ကသစ်ပန်း (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ကိုယ့်မင်း ကိုယ့်ချင်း (ရေး ဆရာထာ) # ကြင်စဦး (ဓာတ်ပြား) (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ခင့်သဘော (ဓာတ်ပြား) (ရေး ဆရာထာ) # ခွန်းထောက် # ချစ်ကဝေ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ချစ်ပဒုံးပျံ (ဓာတ်ပြား) # ချစ်မဝနိုင် (ရေး ဆရာထာ) # စော်ဘွားသမီးတော် (ရေး မြို့မငြိမ်း) # စစ်ကိုင်းတောင် (ရေး မြို့မငြိမ်း) # စိတ်တခု ယုတ်ကိုးဆယ် (ဓာတ်ပြား) (ရေး အရှေ့ပိုင်း ဆရာချစ်) # စိမ်းရောင်စို (ရေး ဦးသာဒင်) ၁၉၄၁ # ဇီဇာကြောင် (ရေး ဆရာထာ) # တခိုင်လုံးရွှေ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ (ရေး ကိုရွှေမောင်) ၁၉၃၉ # တောမြိုင်သူ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # တောသူမြရင် # တောင်တော်သခင်မ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # တို့တာဝန် (ရေး ရွှေဂုံမောင်) # တုံးကျော်မ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ထင်သလိုနေ (ဓာတ်ပြား) (ရေး မြန်မာညွန့် ဆရာတင်) # ဓနရှင်လောက (ရေး ရွှေဂုံမောင်) ၁၉၃၉ # နှစ်ကိုယ်တူ (ရေး ရွှေဂုံမောင်) # နှစ်ပိဿာခွဲ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # နှစ်ယောက်ထဲ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ပဒုမ္မာ ရွှေကြာ (ဓာတ်ပြား) # ပိတောက်ရွှေဝါ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) ၁၉၄၁ နိုင်ဝင်ဘာ # ပုထုဇဉ် (ရေး မြို့မငြိမ်း) ၁၉၃၉ # ပေါက္ကံရာဇာ (ရေး အေဝမ်းဆရာညှာ) ၁၉၃၉ # ပန်းမြတ်သဇင် (ရေး ဦးသာဒင်) # ပျို့မှတ်တမ်း (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ဖနောင့်ဗွေ # ဖရဲသီး နှင့် ဘဲဥ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ဗမာ့ဝါဒ (ရေး ဝိုင်အမ်ဘီ ဆရာတင်) # မဲဇာရွှေလီ (ရေး မြို့မငြိမ်း) ၁၉၄၁ ဧပြီ # မောင်မောင့် ရွှေကျေး (ဓာတ်ပြား) (ရေး ဆရာရှိန်) # မောင့်ကုသိုလ် (ရေး မြို့မငြိမ်း) # မောင့်အချစ် ဘောလယ် # မောင့်အရည်အချင်း (မြို့မငြိမ်း) # မင်္ဂလာဆောင် (ရေး မြို့မငြိမ်း) # မန်ဒါလီ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # မိန်းမဣ‌န္ဒြေ (ရေး ရွှေဂုံမောင်) # မုန့်စား (ရေး မြို့မငြိမ်း) # မြစပယ်ရှယ်ရင် (ရေး ဦးသာဒင်) # မြသဝန်ကြောင် (ရေး ရွှေတိုင်ညွန့်) # မြန်မာ့ဂုဏ်ရည် (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # မြန်မာ့ဓလေ့ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # မွန်းလိုက်ဂလိုရီ (ဓာတ်ပြား) # ယမုန်နာ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ယောက်ျားဆုပန် (ရေး နန်း‌တော်ရှေ့ဆရာတင်) ၁၉၄၁ ဖေဖော်ဝါ # ရွှေချိုးကူသံ (ရေး တက္ကသိုလ်လှ) ၁၉၄၀ # ရွှေပြည်စိုး (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ရှင်တစ်ခုပဲ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # လေချိုသွေး (ရေး မြို့မငြိမ်း) # လားတွေထပ် (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ဝိသာခါ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) ၁၉၃၉ # သခင်မ (ရေး ဝိုင်အမ်ဘီ သခင်တင်) # သာစည် (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # သဲငွေမယ်မဒ္ဒီ (ဓာတ်ပြား) # သော့တွဲ (ဓာတ်ပြား) (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # အချစ်သုံးဖော် (ရေး ရွှေဂုံမောင်) # အပျော့ဆွဲ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # အလှူ့ရှင် (ခွေးတံဆိပ် ကုမ္ပဏီ ဓာတ်ပြား) (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) ၁၉၃၅ မတ်လ # အလှူ့အမ (ရေး ဆရာထာ) # အိုကေ (ဓာတ်ပြား) # အိမ်တော်ရာဘုရားဈေး (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ဦးသဝန်ကြောင် (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ဥစ္စာရင်းမှန်ပြန် (ဓာတ်ပြား) (ရေး အရှေ့ပိုင်း ဆရာချစ်) }}<ref>ခေတ္တရာတမာချို လေဘာတီမမြရင် Long Play Cassette Music https://www.youtube.com/watch?v=NxaZv56Wk0Q</ref> <ref>လေဘာတီမမြရင် နှောင်းခေတ်သီချင်းများ https://www.youtube.com/playlist?list=PLIkUkpOon6Q339A1TVFvILPnqULM2iy4T</ref> <ref>လေဘာတီ မမြရင် သီချင်းများ https://www.youtube.com/playlist?list=PLg8E468sgG0yH8r9jo-OLsAqRB2oZNyBJ</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၀၄|၁၉၄၅}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] 7mn77n4sfipxwyzutmaq61rzoj4d351 1042730 1042621 2026-07-10T05:54:25Z Zawzawaungthwin 100038 [[မြရင်၊ မ (လေဘာတီ)]] စာမျက်နှာကို [[မြရင် (လေဘာတီ)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1042621 wikitext text/x-wiki {{copyedit}} {{Infobox person | name = ​မမြရင် |honorific_prefix= လေဘာတီ |image = File:MaMyaYin.gif | caption = လေဘာတီ မမြရင်၏ ရှည်လျားသော ဆံကေသာ | birth_date = c. ၂၁ ဧပြီ ၁၉၀၄ | birth_place =[[သာစည်မြို့နယ်]], [[မန္တလေးတိုင်း]] | parents = မင်းသားဦးဖိုးသစ် နှင့် မင်းသမီးဒေါ်ဉာဏ်ယုံ | occupation = ​အငြိမ့်မင်းသမီး | death_date = ၂၉ ဧပြီ ၁၉၄၅ | death_place = ဧည့်ပြရွာ, [[စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်]] |alma_mater= }} [[File:Statute of Ma Mya Yin.jpg|100px|thumb|အမျိုးသားဇာတ်ရုံရှိ ရုပ်တု]] [[File:Liberty Ma Mya Yin.jpg|thumb|မန္တလေး အမျိုးသား ကဇာတ်ရုံ ရှေ့ရှိ လေဘာတီ မမြရင် ရုပ်တု]] '''လေဘာတီမြရင်''' (၁၉၀၄–၁၉၄၅) သည် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နာမည်ကျော် [[အငြိမ့်]]မင်းသမီးနှင့် ဓာတ်ပြားအဆိုတော် ဖြစ်သည်။ == ဘဝ == လေဘာတီမမြရင်ကို ဖခင် မင်းသား ဦဖိုးသစ်နှင့် မိခင် မင်းသမီးဒေါ်ဉာဏ်ယုံတို့မှ ၁၂၆၆ (၁၉၀၄) ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတိုင်း သာစည်နယ် [[ရွှေဖလားကန်ရွာ]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဇာတိရပ်ရွာ၌ မိဖများနှင့် နေစဉ်က တောင်သူလယ်သမား အလုပ်နှင့် ကြီးပြင်းခဲ့ဟန် တူသည်။ "ထမီကို တိုတိုဝတ်ကာ၊ ကျွန်မငယ်စဉ်အခါ၊ လူထဲမဝင်သေးတော့ အလှအပြင်အဆင်ချာ၊ မယ်ရင် ကုန်ကုန်ပြောမယ်၊ တော်သက်သက်မို့၊ ဘယပ်ဒွါဒယာ ရွှံ့တွေ ကပ်စီးကပ်စီး ပုတီးလုပ်ကာ ဆွဲတတ်ကာ၊ ဒေါ်လာပြားတွေ ၁၅ ပြားလောက် ဆွဲတတ်တာ၊ ကိုကိုတို့က မြှောက်စားပေမဲ့ ဟိုတုန်းကလောက် မပျော်ပါ" ဟု သူကိုယ်တိုင် သီဆိုခဲ့သော 'ရွှေပြည်စိုး' သီချင်းအရ သူ၏ ငယ်စဉ် ဘဝကို သိသာလေသည်။ မမြရင်သည် အသက်၂၀အရွယ်၌ မန္တလေးမှ သူဌေးသား ဦးမောင်ကလေး (သီရိပျံချီ) နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။ <ref>မမြရင် ဘဝဖြစ်စဉ် တေးများ https://www.youtube.com/watch?v=NxaZv56Wk0Q</ref> သို့သော်လည်း အငြိမ့်သဘင်သည်ဖြစ်သောကြောင့် ဤသူကား မမြရင်၏ ခင်ပွန်းပါဟု အထင်ကရ ပြသပြောဆိုခြင်းမရှိ။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူကလည်း ငွေကြေးချမ်းသာသော မျက်နှာကြီး ဖြစ်သဖြင့် မမြရင်မှာ သူ၏ ဇနီးဟူ၍ ကြော်ငြာပြောဆိုခြင်းမရှိဘဲ တစ်သက်လုံး သမီးရည်းစားလင်မယားဘဝနှင့် နေသွားကြရသည်။ မမြရင်ဆိုသော [[ဦးသဝန်ကြောင်]] သီချင်းမှာ လူပြက်များနှင့် ရောနှောနေထိုင်သည်ကို မကြိုက်နိုင်ကြောင်း ထိုပုဂ္ဂိုလ်က ပြောသဖြင့် [[နန်း​တော်​ရှေ့ ဆရာတင်]]က သိရှိပြီး အချက်ကျကျ ရေးလိုက်သော သီချင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါ၏။ <ref>လေဘာတီမမြရင်ရဲ့ချစ်သူမန်းညွန့်ဦးမောင်ကလေး https://www.youtube.com/watch?v=90yv2n1HX6Q</ref> ၉၁ဋ္ဌာန၊ ရှင်တစ်ခုပဲ၊ သော့တွဲဆိုသော သီချင်းများမှာလည်း သူတို့နှစ်ဦး၏ ဘဝကို ထင်ဟပ်ပြသည့် သီချင်းများဖြစ်၍ နှစ်ပိဿခွဲ၊ ထင်သလိုနေ၊ ဖနောင့်ဗွေ သီချင်းများမှာလည်း သူ့ချစ်သူအပေါ် မကျေမနပ်ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းများကို သီချင်းရေးဆရာအား ရင်ဖွင့်ရေးသားခိုင်းပြီး သီဆိုခဲ့သည်ဟု ဖတ်မှတ်ရသည်။ လူတိုင်းက ချစ်ခင် မြတ်နိုးသော ဣန္ဒြေရှင် မင်းသမီးလေး လေဘာတီ မြရင်သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားလာသော အခါ စစ်ပြေးရင်း ငှက်ဖျားရောဂါဖြင့် [[စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်]]၊[[ဧည့်ပြရွာ]]၌ ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၄ ရက် (၂၉ - ၄ - ၁၉၄၅) နေ့တွင်ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ သူသေတော့ သူ့အသက်က ၄၂ နှစ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ == ဣန္ဒြေရှင် == လျှမ်းလျှမ်းတောက် အောင်မြင်ခဲ့သည့်တိုင် မမြရင်က ကာလသားကြိုက်ကို အထူးမလုပ်။ ကြာမပေး။ မြူမဆွယ်။ မိန်းကလေး ပီပီ ဣန္ဒြေရရ လှလှပပလေး ကသည်။ လူရွှင်တော်များ ပြက်လုံးကြမ်းလျှင် သူက တားစမြဲ။ သူကိုယ်တိုင်လည်း အငြိမ့်စင်ပေါ်မှ နေ၍ စင်အောက် ပရိသတ်ထဲ လက်ညှိုးထိုးပြီး (ကျွန်မ ရည်းစား) ဟု ဘယ်တော့မှ မပြော။ သူ့မျက်နှာကို အငြိမ့်ကရာ လိုက်ကြည့်မှသာ မြင်ရသည်။ ကျန်သည့် အချိန်မှာတော့ မြင်ရမည် မဟုတ်။ ဗိုင်းကောင်း ကျောက်ဖိ အိမ်တွင်း ပုန်းနေတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ကြိုက်သူတွေကား ဒုနှင့်ဒေး။ ကျောင်းသားလည်း ပါ၏။ သူဋ္ဌေးလည်း ပါ၏။ အရာရှိကြီးများလည်း ပါ၏။ ရန်ကုန်မြို့မှ မျက်နှာကြီး ဝတ်လုံတော်ရ တဦးသည် တနင်္ဂနွေနေ့တိုင်း မမြရင် အငြိမ့်ကို ငှားပြီး သူ့ခြံထဲမှာပင် ကပြစေ၏။ ရွှေဒင်္ဂါးများလည်း ဆုချ၏။ တခါတော့ မမြရင်ကို ရိုးရိုးကြည့်ရတာ အားမရ၊ ခြေအိတ်ချွတ်ပြီး ခြေသလုံးပေါ်အောင် ကပြပါ၊ ရွှေဒင်္ဂါး နှစ်ပြား ဆုချမည်ဟု သိမ်းသွင်းလာ၏။ ထိုပွဲတွင် မမြရင်က ခြေအိတ်ကို လုံးဝ မချွတ်ဘဲ ကမြဲအတိုင်းသာ ကပြ သွားခဲ့သည်။ တစ်ခါကလည်း ဘာသာခြား သူဌေး တယောက်က မမြရင်ကို ငှားပြီး သူ့တိုက်ထဲမှာပင် ကပြစေသည်။ ပွဲပြီးလျှင် မမြရင်ကို ပြန်မလွှတ်တော့ဘဲ အပိုင်သိမ်းရန် ကြံစည်လာသည်။ ထိုအကြံကို မမြရင်သိသည်နှင့် တိုက်ပြတင်းပေါက်မှ ခုန်ချပြီး ထွက်ပြေးလာခဲ့သည်။ မိန်းမသားတို့၏ ဣန္ဒြေနှင့် သိက္ခာကို တပြားဖိုးမှ အပွန်းမခံသော မြန်မာမလေးဆိုလျှင် မှားမည် မဟုတ်ပေ။ အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် မမြရင် အိမ်ထောင် ကျခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်ကျသည် ဆိုသော်လည်း လိုချင်သူတွေ ဝိုင်းဝိုင်းလည် နေသည်မို့ လူသိထင်ရှား မကြေညာရဲ။ သူ့ချစ်သူကလည်း မျက်နှာကြီး ပိုက်ဆံရှိ ဖြစ်၍ ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် လူသိမခံရဲ။ သမီးရည်းစားမက၊ လင်မယား မကျသော ဘဝမျိုးနှင့် နှစ်ဦး သဘောတူ နားလည်မှု ရှိစွာနှင့် တသက်လုံး ပေါင်းသင်း နေထိုင် သွားခဲ့ကြသည်။ သစ္စာတရားကို မြတ်နိုးသော မမြရင်သည် ပွဲကသွားလေတိုင်း သူ့ချစ်သူကို ကန်တော့ပြီးမှ သွားသည်။ သူ့ချစ်သူကလည်း မမြရင်ကို ငုံထားမတတ် မြတ်နိုးသည်။ မြတ်နိုးရုံ သာမကသေး။ သဝန် တိုတတ်လိုက်သည် ကလည်း လွန်ပါရော။ အတီးသမားတွေနှင့် ရောလျှင်လည်း မကြိုက်။ လူရွှင်တော်တွေနှင့် တရင်းတနှီး နေလျှင်လည်း မနှစ်သက်။ ထို့ကြောင့် နန်းတော်ရှေ့ ဆရာ တင်အား … "ဘယ်ယောက်ျားမှ စကား မပြောနဲ့တဲ့ တနေ့က မှာတယ်၊ တွေ့ကြရာမယ်၊ ကသောအခါဝယ်၊ ရည်းစားတထောင် လင်ကောင်ရှင်မောင် သဝန်ကြောင် စိတ်နှလုံးဟာမို့၊ အိမ်တွင်းပုန်း ကုလားမကဲ့သို့ ကျွန်မတို့ မနေနိုင်ပေါင်ရှင်၊ ကမှဖြင့် ပွဲနောက်က အမြဲရောက်တဲ့ ကိုကိုရယ်၊ သူ့ဝတ်ခြံ ညှစ်ရမတဲ့ ဟိုညက ခိုင်းလာပါတယ်။ မရှက်ပေမဲ့ မချဉ်ပေါင်ဆရာ၊ သက်ဝေရဲ့ လင်မောင်တကာ၊ သဝန်ကြောင်တာ မြရင်အံ့တော့တာ" ဟူသော (ဦးသဝန်ကြောင်) သီချင်းကိုလည်းကောင်း၊ "အငြိမ့်မင်းသမီးများ ရည်းစားထားတော့တဲ့ လူဆိုတာမျိုးနော်၊ သဘောနည်းနည်း ကြီးအုံးမှပေါ့ သခင်ရေ၊ မီးရောင်အောက်ကို ဝင်ကာ လူပြက်တွေနဲ့ သောတော့၊ သူ့သဘောက အလွန်တရာ မကြည်မလင်" ဟူသော (အလှူ့ရှင်) သီချင်းကို လည်းကောင်း ရေးစပ်စေပြီး မမြရင်က သီဆို ကပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဣန္ဒြေရှင်မင်းသမီးလေး လေဘာတီ မြရင် အပေါ် စာရေး ဆရာမကြီး လူထု ဒေါ်အမာက အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ် ရေးသား ထားသည်မှာလည်း ယနေ့ အနုပညာရှင် မိန်းမသားတိုင်း မှတ်သား လိုက်နာဖွယ်ရာ ကောင်းလှသည်။ "လေဘာတီ မမြရင်က အကလည်း ကောင်းသည်၊ ရုပ်ကလည်း ချစ်စရာ ဖြစ်သည်။ ဤအရည်အချင်းမှာ မမြရင်က အငြိမ့်မင်းသမီး ဆိုပေမဲ့ မကလက်ခြင်း၊ ဣန္ဒြေရခြင်းပင် ဖြစ်သည်၊။ အသက် ၂ဝ ကစ၍ သေသည်အထိ အိမ်ထောင်နှင့် နေသွားသည်။ အငြိမ့်စင်ပေါ်၌ သူ့ကိုယ်သူ အပျိုကလေးပါဟု လူရောင်းရန် ဘယ်တော့မှ မကြော်ငြာ။ ရည်းစား ရှာခြင်းလည်း မပြု။ သို့ပါလျက် ပွဲကြည့်ပရိသတ်က သူ့ကို အပျိုကလေး ကဲ့သို့ပင် သဘောထားကြသည်။ အပျိုကလေးလိုပင် ချစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်အောင် ဘယ်မင်းသမီးမှ တတ်နိုင်မည် မထင်။ မမြရင်က အငြိမ့်သမ ဆိုသော်လည်း အနုပညာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာကို မရောထွေးဘဲ တကန့်စီ ထားတတ်သည်။ သူ့ကိုယ်သူ အဖိုးတန်အောင် အလွန် နေတတ် ထိုင်တတ်သည်။" <ref>ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ၊ ပဉ္စမအကြိမ်၊ နှာ ၃၆၃</ref> မမြရင်နှင့် တသက်လုံး တွဲလာခဲ့သော ပတ္တလား ဆရာကြီး ဦးဘစံကလည်း "မမြရင်လောက် နာမည်ကြီးတဲ့ မင်းသမီး၊ ပိုက်ဆံရတဲ့ မင်းသမီး၊ ဣန္ဒြေရှိတဲ့ မင်းသမီးမျိုး ဒီနေ့အထိ မတွေ့ဖူးသေးပါ" ဟု ပြောသွားခဲ့ဖူးသည်။ ဤမျှဆိုလျှင် လေဘာတီ မြရင်၏ ဣန္ဒြေသိက္ခာကို ခန့်မှန်း သိရှိနိုင်လောက်ပြီ ဖြစ်သည်။ == အငြိမ့်မင်းသမီး ‌လေဘာတီမြရင် == လေဘာတီမမြရင်မှာ အသက်၁၅ နှစ်အရွယ်မှ အသက်၄၂ နှစ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ၂၇ နှစ်လုံးလုံး အငြိမ့်ကပြသွားသည်။ <ref>မမြရင်အငြိမ့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်တို https://www.youtube.com/watch?v=5fED0vmKZAo</ref> ၁၅ နှစ် အရွယ်မှစ၍ အငြိမ့်ကခဲ့သည်။ သဘင်မျိုးရိုးဖြစ်သောကြောင့် ငယ်စဉ်ကပင် သဘင်ပညာ အရပ်ရပ်နှင့် နီးစပ်ခဲ့ပြီး ဝါသနာနှင့် ပင်ကိုပါရမီတို့ကြောင့် [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ကပြရန် ရောက်ရှိသွားသောအခါ မြို့ အငြိမ့်မင်းသမီးများနှင့် အပြိုင်အဆိုင် ကနိုင်ခဲ့သည်။ === လေဘာတီ === လေဘာတီ မြရင် ဆိုသော အမည်ကို တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က သူ့အသက်မှာ ၁၇ နှစ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ အငြိမ့်သက်တမ်း ၂၆ နှစ် တလျှောက်လုံး ပရိသတ် ပါးစပ်ဖျားတွင် လေဘာတီမှ လေဘာတီမြရင်မှ မြရင် ဖြစ်ခဲ့၏။ မန္တလေးက နာမည်ကြီး ရွှေဆိုင်တန်း ကထိန်ဆိုလျှင် မမြရင် အငြိမ့်ကို နှစ်စဉ် ငှားပြီး ဧည့်ခံခဲ့သည်။ မမြရင်ကို မရမှာ စိုး၍ ဒီနှစ် ကထိန်ပွဲ ပြီးသည်နှင့် နောက်နှစ် အတွက်ပါ စရန် ကြိုပေးထားသည် အထိ လူကြိုက်များ ခဲ့၏။ အခြားသော ပွဲများကလည်း မမြရင် အငြိမ့် အားသည့်နေ့မှ စောင့်ဆိုင်း ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ === အငြိမ့်လောက လက်တွဲဖော်များ === သူနှင့် တွဲသော အငြိမ့်လက်စွဲ (ယခုအခေါ် လူပြက်) များမှာ [[ဦးဓာတ်ဆီ]]၊ ဦးသင်္ခါ၊ ဦးဓာတ်ခိုး၊ ဦးညှပ်ကြီး၊ ဦးဒန်ပေါက် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>၀၁။အရေးတော်ပုံအငြိမ့် - လေဘာတီမမြရင်၊ဓာတ်ဆီ၊ဓာတ်စံ။ https://www.youtube.com/watch?v=5x3ruTAmA5o&list=PL68ap7eDwEpcwjYty3hnCY8hieR4UWXpw&index=1</ref> <ref>၀၂။ရွှေပင်ငွေရွက်အငြိမ့် - လေဘာတီမမြရင်၊ဓာတ်ဆီ၊ဓာတ်စံ။ https://www.youtube.com/watch?v=sUYWhwR6dn4</ref> <ref>၀၃။သိန်းထီအငြိမ့် - လေဘာတီမမြရင်၊ဓာတ်ဆီ၊ဓာတ်စံ ။ https://www.youtube.com/watch?v=Vbwg5v4_uzg&t=4s</ref> === ခေတ်ပြိုင် === သူနှင့် ခေတ်ပြိုင် ပေါ်သော အငြိမ့်သဘင် ပညာရှင်များမှာ [[အေးကြည်၊ ဥက္ကလာ|ဥက္ကလာအေးကြည်]]၊ [[ခင်လှကြည်၊ ဒဂုံ|ဒဂုံခင်လှကြည်]]၊ [[ဩဘာသောင်း၊ ဒေါ်|ဩဘာသောင်း]]၊ [[မြသန်းကြည်၊ ယူနီဗာစီတီ|ယူနီဗာစီတီ မြသန်းကြည်]] စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ === ပရိသတ်ရဲ့ အချစ် အမှတ်တံဆိပ် ပါးကအမာရွတ် === သူ့ခေတ် သူ့အခါက သူ၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားပုံနှင့် ပရိသတ်များ ချစ်ခင် နှစ်သက်ပုံတို့မှာ ကြောက်စရာပင် ကောင်းလှသည်။ မန္တလေးမြို့ ၈၄ လမ်းနှင့် ၃၁ လမ်းထောင့်၌ လေဘာတီ မြရင် အငြိမ့် ကနေစဉ်က ဖြစ်၏။ ပွဲပြီးလျှင် မမြရင်ကို လူမျိုးခြား ဘာသာခြား သူဋ္ဌေးသား တစ်ဦးက [[မေမြို့]] ([[ပြင်ဦးလွင်မြို့|ပြင်ဦးလွင်]]) သို့ ကားနှင့် ခေါ်သွားမည့် အစီအစဉ် ရှိသည်ဟု သတင်း ထွက်လာ၏။ ထိုသတင်းကို မမြရင် အငြိမ့်ကရာ နောက်သို့ တကောက်ကောက် လိုက်နေသည့် ရုံတော်ကြီးမှ ကာလသား တသိုက်က ကြားသိသွား၏။ ထို့ကြောင့် လူစုပြီး [[ရှင်ဘို့မယ်ဘုရား]] အနောက်ပေါက်မှ အသင့် စောင့်ဆိုင်း နေကြသည်။ ပွဲပြီးသော် သူဋ္ဌေးသားက မမြရင်နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်ဉာဏ်ယုံကို ကားနှင့် တင်ခေါ် လာခဲ့၏။ ရှင်ဘို့မယ် ဘုရား အနောက်ပေါက် ရောက်သည်နှင့် အသင့် စောင့်နေသော ကာလသားများက ပုလင်းနှင့် လှမ်းပေါက် လိုက်သည်။ သို့သော် သူဋ္ဌေးသားကို မမှန်ဘဲ အနီးရှိ ဓာတ်တိုင်ကို သွား၍ မှန်သည်။ လွင့်စဉ်လာသော ပုလင်းကွဲက မမြရင်၏ ပါးကို ဝင်၍ မှန်လေသည်။ သို့ဖြင့် မမြရင်၏ ပါး၌ သေရာပါ အမာရွတ်ကလေး ထင်ကျန်ရစ်ခဲ့ရရှာလေသည်။ ပါးမှ ဒဏ်ရာကို ဒေါက်တာရှားမားနှင့် ကုသ၍ ပျောက်ကင်းသည့် အခါ ပထွေးဖြစ်သူ ဦးသာဒင် ရေးစပ်ပေးသည့် (သတင်းစာတွင် - လေဘာတီ မြရင် - မြရင် - မြရင် - မျှော် - မျှော်အကြောင်း ဆိုးလေခြင်းနော် - ဩော် - ဩော် - အကျိုးယုတ် ပါဘိတော် - ပုလင်းမှန်တာ - သည်ဒဏ်ရာ စီမံလာ - ဘယ်ဝဋ်ကြွေးလည်း ချင့်ထွေးနိုင်ဖူး ရှင် - ဩော် … မြစပယ်ရှယ်ရင်) ဟူသော မြစပယ်ရှယ်ရင် သီချင်းဖြင့် သီဆို ကပြရာ မြင်ရသူတိုင်း ကရုဏာ သက်ကာ ရင်ဆို့ ခဲ့ကြရသည်။ === ဦးသဝန် === မမြရင်ကို ချစ်သည့် ပရိသတ်ထဲတွင် အများသူငါ တို့ထက် တပန်းသာသူမှာ မန္တလေးမှ သူဌေး မန်းညွန့် (သီရိပျံချီ) ဦးမောင်ကလေး ဖြစ်သည်။ မမြရင် အကြောင်း ပြောလျင် မပါမဖြစ်သူလည်း ဖြစ်သည်။ မမြရင် အချစ်ကို ရခဲ့သူ ဖြစ်သလို မမြရင်ကို အထူးသဝန်တို သဖြင့် မမြရင် နှင့် ‌တေးရေးဆရာများက ‌တေးသီချင်းများ ‌ရေးသား စပ်ဆိုယူရသည်အထိ မမြရင်ကို ချစ်အားကြီးသူ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ <ref>လေဘာတီမမြရင်ရဲ့ချစ်သူမန်းညွန့်ဦးမောင်ကလေး https://www.youtube.com/watch?v=90yv2n1HX6Q</ref> === တုံး‌ကျော်မ === မမြရင် ပုလင်းကွဲ မှန်သဖြင့် နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်က (တုံးကျော်မ) သီချင်းကို ရေးစပ်ပေးသည်ဟု ပြောဆို နေကြခြင်းမှာ မမှန်ပါ။ ပုလင်းကွဲ မှန်ခြင်းမှာ မမြရင် ငယ်ငယ် နာမည်ကျော်စ အချိန်က ဖြစ်သည်။ တုံးကျော်မ သီချင်းက မမြရင် အသက် ၃ဝ ကျော်မှ ဆိုသည့် သီချင်း ဖြစ်သည်။ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]သို့ ပွဲသွားကရာ [[ငှက်ဖျားရောဂါ|ငှက်ဖျား]]မိပြီး လက်ခံထားသော ပွဲများ ဖျက်လိုက် ရသဖြင့် (လေဘာတီ မြရင် သေပြီ) ဟု သတင်းကျော် သွားခဲ့သည်။ ကျန်းမာ၍ ပွဲပြန်ကသော အခါ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်က - "သေနိုင်ပါရိုးလား လေဘာတီရယ် ပေတရာဆီ လျှောက်ပါလို့ မြင်သလောက် ပြလိုက်ချင်ပါသည်။ အခြေလည်း တိုးတက် - အနေလည်း တိုးတယ် - မသေဘဲကိုးကွယ် - မျှော်တော်မူကြသည်၊ ဩော် … မမုန်းနဲ့နော် ကျွန်မအတည်၊ ရုပ်တော်တော်လှပါသည် - တုံးကျော်မ လေဘာတီ" ဟူသည့် (တုံးကျော်မ) သီချင်းကို ရေးစပ် ပေးခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည် လေဘာတီ မြရင်၏ လူကြိုက်အများဆုံး သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ === ရွာစား စိန်ဗေဒါ နှင့် မမြရင် === နေမျိုးဗလ ကျော်သူဘွဲ့ရ ရွာစားကြီး [[စိန်ဗေဒါ]]၏ အတီးနှင့် လေဘာတီ မြရင်၏ အဆို အက တွဲလိုက်လျှင် ကောင်းသည်ထက် ပိုကောင်း သွားတော့သည်ဟု သဘင်နယ်တွင် ပြောစမှတ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့ နှစ်ယောက်စလုံးက ထိပ်သီး ပညာရှင်များ ဖြစ်သည့်အလျှောက် ပွဲကြေးက ကြီးလှ၏။ ထို့ကြောင့် ငှားနိုင်သူက ခပ်ရှားရှား။ သို့တိုင် သူတို့ နှစ်ယောက်စလုံး၏ အဆို၊ အတီး၊ အကကို အလကား ကြည့်ရသော ပွဲတပွဲက မန္တလေးတွင် ရှိခဲ့၏။ ထိုပွဲက မန္တလေး ၃၂-လမ်းနှင့် ၃၃-လမ်းကြား၊ ၈၄-လမ်း၊ လက်ဆည်ကန်[[ယပ်ဝင်းဘုရား]]ပွဲ ဖြစ်၏။ ယပ်ဝင်းဘုရားပွဲကို စိန်ဗေဒါကြီးက နှစ်စဉ် အလကား လာ၍ တီးပေး၏။ မန္တလေး မြို့ပေါ်ရှိ နာမည်ကြီး အငြိမ့် မင်းသမီးများ၊ လူရွှင်တော်များကလည်း ကိုယ့်စရိတ်နှင့် ကိုယ်လာပြီး ကူကြ၏။ ကြည့်ရခဲသော အငြိမ့်ညွန့်ပေါင်းပွဲ ဖြစ်၍ ပရိသတ်ကလည်း ကြိတ်ကြိတ်တိုး နေ၏။ ပွဲကသည့်အခါ မျက်နှာကြီးငယ် မလိုက်စတမ်း ဆိုပြီး မင်းသမီးများကို မဲချ၍ ထွက်စေ၏။ နာမည်ကြီး မင်းသမီးများ စောစော မဲပေါက်သွားခဲ့သော် သူ့နောက်မှ ထွက်ရသည့် မင်းသမီးများခမျာ ကြည့်မည့်သူ မရှိတော့ပြီ။ ထို့ကြောင့် ပြည်သူချစ်သော လေဘာတီ မြရင် တယောက်ကိုကား နောက်ချန်ပြီး မဲလိပ် ချပေးရလေသည်။ အခြားသော မင်းသမီးများမှာ မဲကျ၍ ထွက်ကရသော်လည်း စိန်ဗေဒါကြီးကို အရှိန်နှင့် လန့်နေတတ်ကြသည်။ မမြရင်ကတော့ တည်တည်ငြိမ်ငြိမ် ဣန္ဒြေရရနှင့် သူ့အလှည့်ကို ထိုင်စောင့် နေတတ်သည်။ ပြည့်သည့်အိုးမို့ ဘောင်ဘင် မခတ်တော့။ သူ့အလှည့်ရောက်သည်နှင့် "မြရင်လေး ကျွန်မ ခေါ်သံလိုလို၊ လေဘာတီကလေး … ကျွန်မ ခေါ်သံလိုလို" ဟူသော သီချင်းလေးနှင့် ပရိသတ်ကို ထ၍ နှုတ်ဆက်သည်။ စိန်ဗေဒါကြီးကိုလည်း ဦးချသည်။ ပရိသတ်များ မီးကို ရေနှင့် ဖြန်းလိုက်သလို ငြိမ်ကျသွား၏။ မမြရင် အသံက ပွဲကြည့်သူတိုင်း၏ နှလုံးသားကို စောင့်ကြည့်ရကျိုး နပ်သွားစေ၏။ စိန်ဗေဒါကြီးက အားရသော အပြုံးဖြင့် ဆိုင်းဝိုင်းထဲမှ ပတ်လုံးကလေးများကို အသံစမ်းပြလျက်။ နောက်ပိုင်းတွင် စိန်ဗေဒါကြီးသည် ဆိုင်းတီးရုံမျှနှင့် အားမရတော့။ သူကိုယ်တိုင် ဆိုတီး တီးပြီး မမြရင်ကို ကစေသည်။ သဘင်လောကမှ ထိပ်သီး နှစ်ယောက် မီးကုန် ယမ်းကုန် ကြဲကြသော ပွဲကောင်းတပွဲ ဆိုလျှင် မမှား။ မမြရင်ကလည်း စိန်ဗေဒါကြီး တီးချင်သလောက် တီးစမ်း - ကလိုက်စမ်း မဟဲ့ဆိုသော ဇွဲနှင့် ပညာကုန် ကသည်။ စိန်ဗေဒါကြီးကလည်း ရှိသမျှ ပညာစွမ်းတွေ အကုန်ထုတ်ပြီး တီးသည်။ လူရွှင်တော်တွေကလည်း မမြရင်ကို စလိုက်၊ စိန်ဗေဒါကြီးကို နောက်လိုက်၊ ပွဲကြည့်သူများကို ကလိလိုက်နှင့် အူမြူး နေကြတော့သည်။ ပွဲကြည့် ပရိသတ်များမှာ အသက်ရှူတို့ပင် မေ့နေသည့် အလား။ တုတ်တုတ်မျှ မလှုပ်ကြ။ ဒီလိုပွဲမျိုး ကြုံရခဲသည် မဟုတ်ပါလား။ စိန်ဗေဒါကြီးနှင့် မမြရင်မှာ ဤလို ပျော်စရာ ကောင်းသော မေ့မရနိုင်သည့် ပွဲမျိုး ကြုံခဲ့ရသလို၊ စိတ်ပျက်စရာ ကောင်းသော မေ့မရနိုင်သည့် ပွဲမျိုးကိုလည်း ရင်ဆိုင် ခဲ့ကြရသေးသည်။ တခါက ကြေးရတတ် တဦးက [[ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်|တံခွန်တိုင်]] အလှူပွဲသို့ လိုက်ပါ တီးပေးရန် စိန်ဗေဒါကြီးကို ငှားသည်။ လေဘာတီ မြရင်ကိုလည်း ခေါ်ခဲ့ပါ ဆို၍ စိန်ဗေဒါက မမြရင်ကိုပါ ခေါ်လာခဲ့သည်။ ညပွဲတီးပြီး၍ ပွဲသိမ်းသော အခါ အလှူရှင်က မနက်ဖြန် မနက်ပိုင်းမှာလည်း တီးပေး ဆိုပေး ကပေးပါဦး၊ တဝက်ကြေး ပေးပါမည်ဟု ဆိုသည်။ စိန်ဗေဒါက မမြရင်နှင့် လူရွှင်တော်များကို ဘယ်လိုသဘော ရသလဲဟု မေးသည်။ အားလုံးက ဆရာ့ သဘောပါဟု ပြန်ပြောကြသည်။ ဤတွင် စိန်ဗေဒါက၊ (အခုလို တဝက်ကြေးနဲ့ ခိုင်းတာကို တို့လက်ခံလိုက်ရင် နောက်တော့ တရားနာ အပြီး ကပေးရင် ငါးကျပ်၊ နောက်တော့ ငါးမတ်၊ နောက်ခြောက်မူး ဆိုတာမျိုး ဖြစ်ကုန်လိမ့်မယ်၊ တို့ပညာရဲ့ တန်ဖိုးတော့ အချမခံနိုင်ဘူး၊ မနက်ဖြန် ပွဲမအားဘူးလို့ပဲ ပြောကြ) ဟုဆိုကာ မကဘဲပြန် လာခဲ့ကြလေသည်။ စိန်ဗေဒါကြီးနှင့် မမြရင်တို့မှာ တော်သလောက်၊ ကျော်သလောက် မိမိပညာကို ဤသို့ တန်ဖိုး ထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ == ဓာတ်ပြားအဆိုကျော် လေဘာတီမြရင် == လေဘာတီ မမြရင်သည် အငြိမ့်မင်းသမီး အဖြစ်သာ မဟုတ်၊ [[ဓာတ်ပြား]] အဆိုတော် အဖြစ်လည်း နာမည်ကြီးသူ ဖြစ်သည်။ === ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီများ === ဓာတ်ပြားသွင်းရာတွင် ရွှေလိပ်ပြာ ကုမ္ပဏီနှင့် ဓာတ်ပြား၂၄ ချပ်၊ အောင်မင်္ဂလာတွင် ၂၄ချပ်၊ His Master’s Voice (ခေါ်) ခွေးတံဆိပ်ကုမ္ပဏီ၌ အချပ် ၆၀၊ ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီအတွက် ၁၂ ချပ် (စုစုပေါင်း ၁၂၀) သွင်းကြောင်း [[အမာ၊ ဒေါ် (လူထု)|လူထုဒေါ်အမာ]]၏ “ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ” စာအုပ်တွင် အတိအကျဖော်ပြပါရှိသည်။<ref>ဗိုလ်ကလေး ဦးတင့်အောင် ပြုစုသည်။</ref> ==== ဓာတ်ပြား‌သီချင်းများ ==== မမြရင်အား လေဘာတီမမြရင်ဟု လျမ်းလျမ်းတောက် ကျော်ကြားစေမည့် အငြိမ့်ဓာတ်ပြား သီချင်းတစ်ပုဒ်မှာ ၁၉၃၅ မတ်လထုတ် His Master’s Voice (ခေါ်)ခွေးတံဆိပ် ကုမ္ပဏီ၏ “အလှု့ရှင်” သီချင်းဖြစ်ပါသည်။ <ref>နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် - အလှု့ရှင် (ဆို) လေဘာတီ မမြရင် ဂန္ထဝင် မြန်မာသီချင်း ဓာတ်ပြား သီချင်း https://www.youtube.com/watch?v=YbGFmtIqsYE</ref> မမြရင် သီဆို၍ ဓာတ်ပြား သွင်းခဲ့ပြီး သူ့ခေတ် သူ့အခါက နာမည်ကျော်ခဲ့သော သီချင်းများမှာ မွန်းလိုက်ဂလိုရီ၊ ပဒုမ္မာ ရွှေကြာ၊ ခင့်သဘော၊ မောင်မောင့် ရွှေကျေး၊ ထင်သလိုနေ၊ အိုကေ၊ စိတ်တခု ယုတ်ကိုးဆယ်၊ ဥစ္စာရင်းမှန်ပြန်၊ သော့တွဲ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ မမြရင် သီဆိုခဲ့သော သီချင်း များစွာမှာ ခေတ်အဆက်ဆက်၊ ဆက်လက် အောင်မြင် ကျော်ကြားဆဲ၊ ဖြစ်ပြီး အဆိုတော်ပေါင်းများစွာတို့က ပြန်လည်သီဆိုခဲ့ကြသည်။ === တေး‌ရေးဆရာများ === မမြရင်အတွက် သီချင်းရေးပေးကြသော ဆရာများမှာ ဦးသာဒင်၊ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်၊ [[မြို့မငြိမ်း]]၊ ဆရာထာ၊ [[ရွှေတိုင်ညွန့်|ဆရာရွှေတိုင်ညွန့်]] တို့ဖြစ်ပြီး နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်နှင့် မြို့မငြိမ်းတို့က အများဆုံးရေးသား‌ပေးခဲ့ကြသည်။ ==== နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် ==== နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်နှင့် လေဘာတီ မြရင်ကို လမိုင်းကပ်သည်ဟု ဆိုသော်ရ၏။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ဆရာတင် ရေးပေးသော သီချင်းကို လေဘာတီ မြရင် ဆိုလိုက်သည်နှင့် အောင်မြင် ကျော်ကြား လူကြိုက်များ သွားတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ လေဘာတီ မမြရင် သီဆိုခဲ့သော သီချင်းများ အနက် ထက်ပေါ် ကျော်ကြားသော တေးသွားမှန်သမျှ [[တင်၊ ဆရာ (နန်းတော်ရှေ့)|နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်]]၏ လက်ရာ များလေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း အခြားသော မင်းသမီးများက ဆရာတင်အား (လေဘာတီ မြရင် အတွက် သီချင်းရေးရင် သူများတွေ အတွက် ရေးတာနဲ့ မတူဘူး၊ စေတနာကို ပိုလွန်းတယ်) ဟုပင် ခနဲ့တဲ့တဲ့ လုပ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆရာတင်ကတော့ တဟဲဟဲ ရယ်လျက်။ ဆရာတင်ကလည်း သီချင်းကို အာမခံနှင့် ရေးသူဖြစ်၏။ သူ့သီချင်းကို သီဆိုပြီး ကလျှင် ထို မင်းသမီး နာမည် ကျော်စေရမည်။ သူ့သီချင်း မကျော်ခဲ့လျှင် ပိုက်ဆံ တပြားမှ မပေးနဲ့ဟု ရဲရဲ ကြီး အာမခံတတ်သည်။ အာမခံသည့် အတိုင်းလည်း မင်းသမီး အတော်များများမှာ သူ့သီချင်း ဆိုပြီး ကျော်သွား ခဲ့ကြသည်သာ ဖြစ်၏။ မမြရင်ကိုလည်း ဆရာတင်ကပင် (မင်း နာမည် ကျော်ချင်ရင် မန္တလေး လာခဲ့) ဟု သူကိုယ်တိုင် ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဆရာတင် မသေမီက ပြောသွား ခဲ့ဖူးသည်။ ဤမျှသာ မကသေး။ မမြရင်ကို ခိုးပြေးဖို့ ကြိုးစားခဲ့သေးကြောင်း မမြရင် အမေကြီး တွေ့သွား၍ ပခုံးပေါ် ထမ်းလာသော မမြရင်ကို ပြန်ချ ထားခဲ့ရကြောင်း စသည်ဖြင့် ဆရာတင် မသေမီက ပြောပြတတ် သေးသည်။ သို့သော် အများစုက ထိုစကားကို မယုံကြ။ (သူ့ဗလနဲ့လား လေဘာတီ မြရင်ကို ထမ်းနိုင်မှာ) ဟု ဆိုကြသည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ၊ လေဘာတီ မြရင်နှင့် ဆရာ တင်တို့ နှစ်ဦး အထူးတလည် ခင်မင် ရင်းနှီးသည့်ကတော့ အမှန်ပင်။ ခင်မင် ရင်းနှီးရုံ သာမက၊ မမြရင်မှာ ဆရာတင်၏ ညှဉ်းဖတ် မင်းသမီးပင် ဖြစ်ခဲ့ရသေးသည်။ ဆရာတင် ငွေလိုတိုင်း မမြရင်ထံ လက်ဝါး လာဖြန့်တတ်သည်။ မပေးမချင်း မပြန်။ ငွေရတော့လည်း ပြန်ပေးချင်မှ ပေးသည်။ မပေးသည်က များသည် ဆို၏။ ဆရာတင် သီချင်းနှင့် လေဘာတီ မြရင် အဆိုတို့ လူကြိုက်များ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဆရာတင် တယောက်တည်း အရေးအစပ် ကောင်း၍ချည်း မဟုတ်။ မမြရင်၏ အသံ မမြရင်၏ အဆိုကလည်း မည်သူမျှ လိုက်မမီနိုင်အောင် ကောင်းလွန်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မမြရင် အသံက အသံဝါ ဖြစ်၏။ ဆွဲတိုင်းရ၏။ ဟစ်တိုင်း ပေါက်၏။ ဘယ်သံ၊ ညာသံ လိုသလို ကူးနိုင်၏။ သူ့ခေတ်တုန်းက ယခုလို အသံချဲ့စက်တွေ မပေါ်သေး။ ပွဲခင်း တခုလုံးရှိ ပရိသတ်များ အားလုံးကြားအောင် ကြိုးစား ပမ်းစား ဆိုရ၏။ မမြရင် သီချင်း ဟစ်လိုက်လျှင် အခြားပြိုင်က နေသည့် ဇာတ်ပွဲ အငြိမ့်ပွဲဆီမှ ပရိသတ်များပါ သူ့ထံ ရောက်လာကြတော့သည် === မမြရင် အသံ === ဆရာတင် သီချင်းနှင့် လေဘာတီ မြရင် အဆိုတို့ လူကြိုက်များ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဆရာတင် တယောက်တည်း အရေးအစပ် ကောင်း၍ချည်း မဟုတ်။ မမြရင်၏ အသံ မမြရင်၏ အဆိုကလည်း မည်သူမျှ လိုက်မမီနိုင်အောင် ကောင်းလွန်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မမြရင် အသံက အသံဝါ ဖြစ်၏။ ဆွဲတိုင်းရ၏။ ဟစ်တိုင်း ပေါက်၏။ ဘယ်သံ၊ ညာသံ လိုသလို ကူးနိုင်၏။ သူ့ခေတ်တုန်းက ယခုလို အသံချဲ့စက်တွေ မပေါ်သေး။ ပွဲခင်း တခုလုံးရှိ ပရိသတ်များ အားလုံးကြားအောင် ကြိုးစား ပမ်းစား ဆိုရ၏။ မမြရင် သီချင်း ဟစ်လိုက်လျှင် အခြားပြိုင်က နေသည့် ဇာတ်ပွဲ အငြိမ့်ပွဲဆီမှ ပရိသတ်များပါ သူ့ထံ ရောက်လာကြတော့သည် ==== ဂီတမယ် လှကလေးစိန် ပြောသော မမြရင် အသံ ==== မမြရင်၏ အသံ၊ မမြရင်၏ အဆိုနှင့် ပတ်သက်၍ [[ဂီတမယ် လှကလေးစိန်]]က "မမရင် အသံက မြည်လည်း မြည်တယ်၊ ပီလည်း ပီတယ်၊ သာလည်း သာတယ်၊ ကြည်လည်း ကြည်တယ်၊ ဆိုတဲ့ နေရာမှာလည်း စာပေါင်ပဲ့တယ်၊ လျှာကိုက် နာတယ်၊ အာစောက်လည်း ရှိတယ်၊ အသံမြေကျလည်း သာတယ်၊ အဝေးကြား သိပ်ကောင်းတာဘဲ၊ မင်းသမီး ဆိုတာ အချို့က အသံပါးလို့ မအော်နိုင်ကြဘူး၊ ဉာဏ်ကွန့်ပြီး အလိမ္မာဖက် ဆိုကြရတယ်၊ မမရင်တို့ ကျတော့ လွှတ်ပြီး အော်ဆိုတဲ့ အခါ အဝေးကြီးကလည်း ကြားရတယ်၊ အင်မတန်မှလည်း သာယာတယ်၊ တကယ့်ကို ပါရမီ ရှိသူပါ" ဟု ပြောကြား သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မန္တလေး အမျိုးသား ကဇာတ်ရုံရှေ့ရှိ လေဘာတီ မြရင် ကြေးရုပ်တု အောက်ခြေတွင် (အသံ မင်းသမီး) ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ === <ref>(တင်နိုင်တိုး) မောင်မောင် (ဥပဒေ) ရဲ့ တချိန်က လျှမ်းလျှမ်းတောက် အောင်မြင် ကျော်ကြားခဲ့သော အငြိမ့်မင်းသမီးကြီး "လေဘာတီ မမြရင် (၁၉၀၄–၁၉၄၅)" အကြောင်း ရုပ်ပုံလွှာ အဖွဲ့အနွှဲ့ကို Faces မဂ္ဂဇင်း No. 38, September, 2004 ကနေ ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြလိုက်တာ ဖြစ်ပြီး၊ စာပေဗိမာန်၏ ရုပ်ပြ ဗဟုသုတဘဏ် အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေအသင်း၊ ရန်ကုန်မြို့က ၁၉၆၃ ပဌမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ - ၉၊ အပိုင်း - ခ၊ (မောင်ဂိုမာရီ - မြည်း)' မှာ ဖော်ပြ ပါရှိတဲ့ 'လေဘာတီ မမြရင် (မြန်မာ ၁၂၆၆–၁၃၀၇)' ကနေ အချက်အလက် အချို့ ထပ်မံ ဖြည့်စွက် ထားပါတယ်။</ref> === == ဂုဏ်ပြု == မမြရင် ဂုဏ်ပြု အငြိမ့်များ စီစဉ်ကပြခြင်း၊ ဂုဏ်ပြု သီချင်းများ သီဆိုချင်း၊ မမြရင် အကြောင်း ဂုဏ်ပြု ဆောင်းပါး ရေးသားခြင်း များ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ မန္တလေး [[အရှေ့ကျုံးလမ်း]]ရှိ [[အမျိုးသားဇာတ်ရုံ (မန္တလေး)|အမျိုးသားကဇာတ်ရုံ]] ရှေ့မျက်နှာစာတွင် တချိန်က လျှမ်းလျှမ်းတောက် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သော အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးကို ဂုဏ်ပြုသည့် အနေနှင့် ကြေးချိန် ပိဿာ ၃၀ဝ ရှိ ကိုယ်တပိုင်းပုံတူ ရုပ်တုကြီးကို ငွေကျပ် ၁.၈ သန်း ကုန်ကျခံပြီး ၃၁၊ ၈၊ ၂၀၀၂ ရက်နေ့က စိုက်ထူ ပေးထားသည်။ ပုံတူရုပ်တုကြီး၏ အောက်ခြေတွင် အသံမင်းသမီးဟူသည့် စာသား ရေးထိုး ဂုဏ်ပြု ထားသည်။ == သီဆိုခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ရွှေလိပ်ပြာ ကုမ္ပဏီနှင့် ဓာတ်ပြား၂၄ ချပ်၊ အောင်မင်္ဂလာတွင် ၂၄ချပ်၊ ခွေးတံဆိပ်ကုမ္ပဏီ၌ အချပ် ၆၀၊ ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီအတွက် ၁၂ ချပ် (စုစုပေါင်း ၁၂၀) သွင်းကြောင်း [[အမာ၊ ဒေါ် (လူထု)|လူထုဒေါ်အမာ]]၏ “ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ” စာအုပ်တွင် အတိအကျဖော်ပြပါရှိသည်။ မမြရင် သီဆိုအသံသွင်းသွားသော သီချင်းဓာတ်ပြားများ ပြည့်စုံအောင် ရှာဖွေမရရှိသေးဘဲ သီချင်းပေါင်းများစွာ ပျောက်ဆုံးနေပါသေးသဖြင့် မမြရင်၏ ဓာတ်ပြားများ လက်ဝယ်ရှိသူများက နှောင်းခေတ်ဂီတဝါသနာရှင်တို့ မှတ်သားသီဆိုနိုင်ရန်နှင့် မှတ်တမ်းအဖြစ် ထားရှိနိုင်ရန် စာရင်း ထည့်သွင်း လှူဒါန်းစေလိုပါကြောင်း မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ {{Columns-list||# ၉၁ ဌာန (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ကမ္ဘောဇ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ကသစ်ပန်း (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ကိုယ့်မင်း ကိုယ့်ချင်း (ရေး ဆရာထာ) # ကြင်စဦး (ဓာတ်ပြား) (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ခင့်သဘော (ဓာတ်ပြား) (ရေး ဆရာထာ) # ခွန်းထောက် # ချစ်ကဝေ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ချစ်ပဒုံးပျံ (ဓာတ်ပြား) # ချစ်မဝနိုင် (ရေး ဆရာထာ) # စော်ဘွားသမီးတော် (ရေး မြို့မငြိမ်း) # စစ်ကိုင်းတောင် (ရေး မြို့မငြိမ်း) # စိတ်တခု ယုတ်ကိုးဆယ် (ဓာတ်ပြား) (ရေး အရှေ့ပိုင်း ဆရာချစ်) # စိမ်းရောင်စို (ရေး ဦးသာဒင်) ၁၉၄၁ # ဇီဇာကြောင် (ရေး ဆရာထာ) # တခိုင်လုံးရွှေ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # တနာရီထဲ ချစ်ပါရစေ (ရေး ကိုရွှေမောင်) ၁၉၃၉ # တောမြိုင်သူ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # တောသူမြရင် # တောင်တော်သခင်မ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # တို့တာဝန် (ရေး ရွှေဂုံမောင်) # တုံးကျော်မ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ထင်သလိုနေ (ဓာတ်ပြား) (ရေး မြန်မာညွန့် ဆရာတင်) # ဓနရှင်လောက (ရေး ရွှေဂုံမောင်) ၁၉၃၉ # နှစ်ကိုယ်တူ (ရေး ရွှေဂုံမောင်) # နှစ်ပိဿာခွဲ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # နှစ်ယောက်ထဲ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ပဒုမ္မာ ရွှေကြာ (ဓာတ်ပြား) # ပိတောက်ရွှေဝါ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) ၁၉၄၁ နိုင်ဝင်ဘာ # ပုထုဇဉ် (ရေး မြို့မငြိမ်း) ၁၉၃၉ # ပေါက္ကံရာဇာ (ရေး အေဝမ်းဆရာညှာ) ၁၉၃၉ # ပန်းမြတ်သဇင် (ရေး ဦးသာဒင်) # ပျို့မှတ်တမ်း (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ဖနောင့်ဗွေ # ဖရဲသီး နှင့် ဘဲဥ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ဗမာ့ဝါဒ (ရေး ဝိုင်အမ်ဘီ ဆရာတင်) # မဲဇာရွှေလီ (ရေး မြို့မငြိမ်း) ၁၉၄၁ ဧပြီ # မောင်မောင့် ရွှေကျေး (ဓာတ်ပြား) (ရေး ဆရာရှိန်) # မောင့်ကုသိုလ် (ရေး မြို့မငြိမ်း) # မောင့်အချစ် ဘောလယ် # မောင့်အရည်အချင်း (မြို့မငြိမ်း) # မင်္ဂလာဆောင် (ရေး မြို့မငြိမ်း) # မန်ဒါလီ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # မိန်းမဣ‌န္ဒြေ (ရေး ရွှေဂုံမောင်) # မုန့်စား (ရေး မြို့မငြိမ်း) # မြစပယ်ရှယ်ရင် (ရေး ဦးသာဒင်) # မြသဝန်ကြောင် (ရေး ရွှေတိုင်ညွန့်) # မြန်မာ့ဂုဏ်ရည် (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # မြန်မာ့ဓလေ့ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # မွန်းလိုက်ဂလိုရီ (ဓာတ်ပြား) # ယမုန်နာ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ယောက်ျားဆုပန် (ရေး နန်း‌တော်ရှေ့ဆရာတင်) ၁၉၄၁ ဖေဖော်ဝါ # ရွှေချိုးကူသံ (ရေး တက္ကသိုလ်လှ) ၁၉၄၀ # ရွှေပြည်စိုး (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ရှင်တစ်ခုပဲ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # လေချိုသွေး (ရေး မြို့မငြိမ်း) # လားတွေထပ် (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ဝိသာခါ (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) ၁၉၃၉ # သခင်မ (ရေး ဝိုင်အမ်ဘီ သခင်တင်) # သာစည် (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # သဲငွေမယ်မဒ္ဒီ (ဓာတ်ပြား) # သော့တွဲ (ဓာတ်ပြား) (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # အချစ်သုံးဖော် (ရေး ရွှေဂုံမောင်) # အပျော့ဆွဲ (ရေး မြို့မငြိမ်း) # အလှူ့ရှင် (ခွေးတံဆိပ် ကုမ္ပဏီ ဓာတ်ပြား) (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) ၁၉၃၅ မတ်လ # အလှူ့အမ (ရေး ဆရာထာ) # အိုကေ (ဓာတ်ပြား) # အိမ်တော်ရာဘုရားဈေး (ရေး မြို့မငြိမ်း) # ဦးသဝန်ကြောင် (ရေး နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်) # ဥစ္စာရင်းမှန်ပြန် (ဓာတ်ပြား) (ရေး အရှေ့ပိုင်း ဆရာချစ်) }}<ref>ခေတ္တရာတမာချို လေဘာတီမမြရင် Long Play Cassette Music https://www.youtube.com/watch?v=NxaZv56Wk0Q</ref> <ref>လေဘာတီမမြရင် နှောင်းခေတ်သီချင်းများ https://www.youtube.com/playlist?list=PLIkUkpOon6Q339A1TVFvILPnqULM2iy4T</ref> <ref>လေဘာတီ မမြရင် သီချင်းများ https://www.youtube.com/playlist?list=PLg8E468sgG0yH8r9jo-OLsAqRB2oZNyBJ</ref> == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၀၄|၁၉၄၅}} [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] 7mn77n4sfipxwyzutmaq61rzoj4d351 0 16592 1042766 955816 2026-07-10T08:20:09Z Zawzawaungthwin 100038 ကိုးကားချက် ထည့်သွင်း 1042766 wikitext text/x-wiki '''စိန်ကတုံး''' (၁၈၇၅-၁၉၃၁) သည် မြန်မာလူမျိုး သဘင်ပညာရှင် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရှေးက ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးစိန်ကတုံး |url=http://www.mdn.gov.mm/my/rek-jaattmngsaakii-uucinkttun |access-date=2026-07-10 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> {{Infobox person | name = စိန်ကတုံး | image = [[File:Sein Kadoin.jpg|thumb|မင်းသား ကိုစိန်ကတုံး]] | birth_date = မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း၁၃ရက်၊ စနေနေ့(ခရစ်နှစ် ၁၈၇၅ခုနှစ်) | birth_place = ​[[ညောင်တုန်းမြို့]] | birth_name = ​မောင်ထွန်းလှ၊ ​မောင်ထွန်းမြိုင်၊ ​မောင်ဖိုးထွန်း | death_date = မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၂ခုနှစ် ပြာသိုလဆုတ်၂ရက်(ခရစ်နှစ် ၁၉၃၁ခုနှစ်) | death_place = [[မုံရွာမြို့]] | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် | parents = ဦး​ကျော်ဦး + ​ဒေါ်​​ဒေါ်သစ် | spouse = မစန်းကြည်၊ ဒေါ်ရှင်၊ ဒေါ်​စောတင် }} == ငယ်ဘဝ == ၁၈၇၅ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် ညောင်တုန်းမြို့၌ ဆိုင်းဆရာ ဦးကျော်ဦး၊ ဒေါ်သစ်တို့မှ မွေးသည်။ ငယ်မည်ကို ထွန်းလှ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထွန်းမြိုင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဖိုး ထွန်း ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြ၏။ == အနုပညာခရီး == ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် [[ပြွေ]]၊ [[ပတ္တလား]]၊ [[ဒိုးပတ်]]၊ [[အိုးစည်]]၊ [[ဗုံရှည်]]တို့ကို တီးမှုတ်တတ်သည့်အပြင် အိုးစည်က၊ ဒိုးပတ်က၊ ဗုံရှည်ကတို့တွင် အရွယ်နှင့်မမျှအောင် ကပြတတ်သဖြင့် ကျောင်းသားဘဝ၌ပင် လူချီးမွမ်းခြင်း ခံရသည်။ ဆယ့်နှစ်နှစ်သားမှ စ၍ [[ညောင်တုန်း]]အရပ်ဇာတ်များတွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြခဲ့၏။ ကျောင်းကထွက်သောအခါ အဖ ဦးကျော်ဦးက သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော [[ဆရာမွှန်းကြီး]]ထံသို့ သားတပည့် အဖြစ် အပ်နှံလိုက်သောကြောင့် ဆရာမွှန်းကြီးနှင့်အတူ ဇာတ်ကရာအမြဲလိုက်ပါ၍ သဘင်ပညာကို သင်ယူခဲ့လေသည်။ ၁၂၅၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဇာတ်ပွဲထောင်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ တစ်နှစ်တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]သို့ သွားရောက်ကပြခဲ့ရာ ငှက်ဖျားမိသဖြင့် ပျောက်ကင်းသည့်အခါ၊ ဆံပင်များကျွတ်သောကြောင့် ခေါင်းတုံး ရိတ်လိုက်ရ၏။ ဇာတ်ပွဲကပြရာတွင် နာလန်ထစ မင်းသား မောင်ဖိုးကွန်းသည် [[ပုဝါအုပ်ပေါင်း]]နှင့်ထွက်လာ၍၊ ထုံးစံအတိုင်း ဇာတ်သေတ္တာပေါ်ထိုင်လျက် [[ခွန်းထောက်]]အဆိုအချမှာ 'ကျန်းမာခါလူ့ကိုယ်ဖြင့် ချုံးလျက်ပါဘဲ၊ ပွဲတော်မှာ အားကုန်ရုန်းရတယ်၊ ကျွန်တော့ကိုရှာပါတော့၊ ဟောဗျာ့ဖန်ကတုံး' ဟုဆိုပြီးလျှင် ဦးခေါင်းပေါ်က ပုဝါကိုချွတ်လိုက်ရာ ပရိသတ်များပွဲကျသွား လေသည်။ 'ကတုံးမင်းသားဟေ့၊ ဖန်ကတုံးဟေ့၊ စိန်ကတုံး ဟေ့'ဟူ၍လည်း မော်လမြိုင်မြို့သူ မြို့သားများပါးစပ်တွင် ခေတ်စားသွားသဖြင့် ကွယ်လွန်သည့်တိုင်အောင် 'စိန်ကတုံး' ဟူ၍ အမည်တွင်လေသည်။ မင်းသား စိန်ကတုံး သည် မော်လမြိုင် သို့ လာရောက်ကပြရာတွင် [[ခင်ညွန့်၊ ဒေါ် (ယုဝတီ)|ယုဝတီ ဒေါ်ခင်ညွန့်]]အား ၎င်းနှင့် တွဲကရန် ဖိတ်ခေါ်သဖြင့် စိန်ကတုံးနှင့် တွဲကခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ရန်ကုန်]]တွင်ကပြရာ [[ပုဇွန်တောင်]]ရပ်ကွက်မှ စပါး[[ပွဲစားကြီး]]မောင်သာဝေက ဇာတ်ကြီး တည်ထောင်ပေးသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ [[မန္တလေး]]သို့လွှတ်၍ [[အီနောင်]] ဦးစံတုတ်ထံတွင် ယိုးဒယားကနည်းများကိုလည်း သင်စေသည်ဟု အဆိုရှိ၏။ ဦးစိန်ကတုံးသည် အပြောအဆိုတွင် အနည်းငယ်ထစ်တတ် သော်လည်း၊ ပရိသတ်စွဲလောက်အောင် အပြောကျသည့်ပြင်၊ ယိုးဒယားအကအလွန်ကောင်းသောကြောင့် နာမည်ကြီးလာ၏။ မင်းသားကလေးဘဝမှာ အသံပျက်သွားရာ သီချင်းကောင်းစွာ မဆိုနိုင်သည့်အတွက် ခါးတောင်းကျိုက်မင်းသား (ဝါ) မင်းသား လတ်လုပ်၍၊ ဝိဋဋူပ၊ [[အင်္ဂုလိမာလ]]၊ ထိလပ်ပိုးအု၊ ခြေဖဝါး တတောင်မောင်မဲခေါင်၊ [[သူခိုးငတက်ပြား]]၊ [[ရွှေမောဓော]]မှာ နားထွင်းခန်း၊ [[တပင်ရွှေထီး]]ပြဇာတ်စသည့် ဇာတ်ထုပ်များကို ကပြ ခဲ့၏။ လူကြိုက်များလာသဖြင့် ဇာတ်မှန်သမျှမှာ ခါးထောင်း ကျိုက်မင်းသားမပါလျှင် မဖြစ်သလောက်ရှိခဲ့သည်။ စိန်ကတုံး ဟန်ဟူ၍လည်း အတော် ခေတ်စားလာလေသည်။ နောင်အခါတွင် မင်းသားနုအဖြစ်ဖြင့် ပြန်လည်ကပြ၏။ ၁၂၇၅ ခုနှစ်တွင် မင်းသမီး [[အောင်ဗလ]]နှင့် တွဲဖက်ကပြရာ နာမည်ကျော်သည် ထက်ကျော်လာလေသည်။ ၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ကိုယ်ပိုင်ရွက်ထည်ရုံကြီး တည်ထောင်ကာ ခေတ်ဆန်သော ဓာတ်မီး မောင်းထိုး၍ကပြသည်။ မြန်မာပြည်မြို့ရွာ အနယ်နယ်သို့ လှည့်လည်ကပြရာ ပြည်သူပြည်သားများနှင့် အစိုးရပိုင်းကပါ ရွှေတံဆိပ်၊ ဘွဲ့စသော ဆုလာဘ် အမျိုးမျိုးဖြင့်ချီးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။ ညနောက်ပိုင်းတွင် ကပြလေ့ရှိသော ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ကွက်များကို [[ငါးရာ့ ငါးဆယ်]]၊ [[ဓမ္မပဒ]] စသည်တို့မှ ထုတ်နုတ်၍ နိုင်နိုင်နင်း နင်းကပြခဲ့သည်။ နှစ်ပါးသွား သီချင်းများမှာလည်း သစ္စာတိုင် အချစ်သီချင်းများကို မသုံးဘဲ၊ သာသနာ၊ ဘာသာ၊ အမျိုးသားရေးတို့နှင့်ဆိုင်သော သီချင်းများကိုသာ သီဆိုကပြလေ့ရှိလေ သည်။ ဦးစိန်ကတုံးသည် အဆိုအက၌သာမဟုတ်၊ အတီးအမှုတ် ဂီတစ်ဖက်တွင်လည်း ကျွမ်းကျင်၏။ အထူးသဖြင့် ကြေးတီးရာ၌ အလွန်ကောင်း၏။ ဇာတ်မင်းသားကလေးဘဝက၊ ပွဲမထွက်ခင်ညဉ့်ဦးယံတွင် [[ကြေးဝိုင်း]]ခွင်သို့ဝင်၍ ယိုးဒယားတီးလေ့ရှိသည်။ ကြေးတီးအလွန်နိုင်နင်းရုံမျှမက၊ အပိုအလျှံ၊ အဖက် အစွက်ထည့်၍ ကစားကာတီးလေ့ရှိလေသည်။ ဆိုင်းဆရာလောင်းများသည် သူ့ထံတွင် လာရောက်နည်းယူကြရသည်။ထိုအခါက ရန်ကုန်မြို့နာမည်ကြီး တီးဝိုင်းဆရာများဖြစ်သော [[ဆရာစိုး]]၊ [[ကိုဘလှ]]၊ [[တရောဘရီ]]၊ [[ပြည်မောင်ကြီး]] စသည်တို့ သည် ဦးစိန်ကတုံးထံချဉ်းကပ်၍ တီးကွက်ဆိုကွက်များကို နည်းယူကြသည်။ ဦးစိန်ကတုံးနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သော မင်းသမီးများမှာ နာမည်ကျော် အောင်ဗလအပြင်၊ [[အစမ်းကြည်]]၊ [[မကျော်ဗလ]]၊ [[မစိန်နွဲ့]]၊ [[မသိန်းညွှန့်]]စသည်တို့ဖြစ်ကြ၏။ ဦးစိန်ကတုံး၏ လက်စွဲ လူရွှင်တော်များမှာ နာမည်ကျော် [[ဦးရွှေအ]]၊ [[ဦးမန်းရိပ်]]၊ [[ဦးကျော်ရွှဲ့]]၊ [[ဦးငှက်ရိုး]]တို့ ဖြစ်ကြ၏။ == မိသားစုဘဝ == မင်းသမီး မစမ်းကြည်နှင့် လက်တွဲသည်။ ဒုတိယတဦးမှာ ဒေါ်ရှင် ဖြစ်သည်။ တတိယဇနီးအမည်မှာ ဒေါ်စောတင် ဟူ၏။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၃၁ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် ပွဲလှည့်စဉ် မုံရွာ၌ ကွယ်လွန်သည်။ == ကိုးကား == <references/> [[Category:၁၈၇၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:၁၉၃၁ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] qt6yjaaztohsdcm9c4194haz7g2djil 1042767 1042766 2026-07-10T09:00:50Z Zawzawaungthwin 100038 စာနိဒါန်းပြင်ဆင် 1042767 wikitext text/x-wiki '''ဦးစိန်ကတုံး''' (၁၄ ဩဂုတ် ၁၈၇၅ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၁) သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ရုပ်စုံမင်းသားကြီးနှင့် ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သာသနာ၊ ဘာသာ၊ အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ နှစ်ပါးသွားသီချင်းများနှင့် ယိုးဒယားအကအလှများကြောင့် လူကြိုက်များခဲ့ပြီး "စိန်ကတုံးဟန်" ဟူ၍ သဘင်လောကတွင် တစ်ခေတ်ဆန်းစေခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ အဆိုအကပညာသာမက ကြေးဝိုင်းအပါအဝင် ဂီတအတီးအမှုတ်ပိုင်း၌လည်း ထူးချွန်ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရှေးက ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးစိန်ကတုံး |url=http://www.mdn.gov.mm/my/rek-jaattmngsaakii-uucinkttun |access-date=2026-07-10 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> {{Infobox person | name = စိန်ကတုံး | image = Sein Kadoin.jpg | caption = မင်းသား ကိုစိန်ကတုံး | birth_date = ၁၄ ဩဂုတ် ၁၈၇၅ <br> (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက်) | birth_place = [[ညောင်တုန်းမြို့]] | birth_name = ထွန်းလှ <br> ထွန်းမြိုင် <br> ဖိုးထွန်း | death_date = {{death date and age|1931|1|4|1875|8|14}} <br> (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆုတ် ၂ ရက်) | death_place = [[မုံရွာမြို့]] | occupation = ဇာတ်မင်းသား၊ ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် | parents = ကျော်ဦး + ဒေါ်ဒေါ်သစ် | spouse = စန်းကြည် <br> ဒေါ်ရှင် <br> စောတင် }} == ငယ်ဘဝ == ၁၈၇၅ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်တွင် ညောင်တုန်းမြို့၌ ဆိုင်းဆရာ ဦးကျော်ဦး၊ ဒေါ်သစ်တို့မှ မွေးသည်။ ငယ်မည်ကို ထွန်းလှ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထွန်းမြိုင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဖိုးထွန်း ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ == အနုပညာခရီး == ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် [[ပြွေ]]၊ [[ပတ္တလား]]၊ [[ဒိုးပတ်]]၊ [[အိုးစည်]]၊ [[ဗုံရှည်]]တို့ကို တီးမှုတ်တတ်သည့်အပြင် အိုးစည်က၊ ဒိုးပတ်က၊ ဗုံရှည်ကတို့တွင် အရွယ်နှင့်မမျှအောင် ကပြတတ်သဖြင့် ကျောင်းသားဘဝ၌ပင် လူချီးမွမ်းခြင်း ခံရသည်။ ဆယ့်နှစ်နှစ်သားမှ စ၍ [[ညောင်တုန်း]]အရပ်ဇာတ်များတွင် မင်းသားအဖြစ် ကပြခဲ့၏။ ကျောင်းကထွက်သောအခါ အဖ ဦးကျော်ဦးက သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော [[ဆရာမွှန်းကြီး]]ထံသို့ သားတပည့် အဖြစ် အပ်နှံလိုက်သောကြောင့် ဆရာမွှန်းကြီးနှင့်အတူ ဇာတ်ကရာအမြဲလိုက်ပါ၍ သဘင်ပညာကို သင်ယူခဲ့လေသည်။ ၁၂၅၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဇာတ်ပွဲထောင်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ တစ်နှစ်တွင် [[မော်လမြိုင်မြို့]]သို့ သွားရောက်ကပြခဲ့ရာ ငှက်ဖျားမိသဖြင့် ပျောက်ကင်းသည့်အခါ၊ ဆံပင်များကျွတ်သောကြောင့် ခေါင်းတုံး ရိတ်လိုက်ရ၏။ ဇာတ်ပွဲကပြရာတွင် နာလန်ထစ မင်းသား မောင်ဖိုးကွန်းသည် [[ပုဝါအုပ်ပေါင်း]]နှင့်ထွက်လာ၍၊ ထုံးစံအတိုင်း ဇာတ်သေတ္တာပေါ်ထိုင်လျက် [[ခွန်းထောက်]]အဆိုအချမှာ 'ကျန်းမာခါလူ့ကိုယ်ဖြင့် ချုံးလျက်ပါဘဲ၊ ပွဲတော်မှာ အားကုန်ရုန်းရတယ်၊ ကျွန်တော့ကိုရှာပါတော့၊ ဟောဗျာ့ဖန်ကတုံး' ဟုဆိုပြီးလျှင် ဦးခေါင်းပေါ်က ပုဝါကိုချွတ်လိုက်ရာ ပရိသတ်များပွဲကျသွား လေသည်။ 'ကတုံးမင်းသားဟေ့၊ ဖန်ကတုံးဟေ့၊ စိန်ကတုံး ဟေ့'ဟူ၍လည်း မော်လမြိုင်မြို့သူ မြို့သားများပါးစပ်တွင် ခေတ်စားသွားသဖြင့် ကွယ်လွန်သည့်တိုင်အောင် 'စိန်ကတုံး' ဟူ၍ အမည်တွင်လေသည်။ မင်းသား စိန်ကတုံး သည် မော်လမြိုင် သို့ လာရောက်ကပြရာတွင် [[ခင်ညွန့်၊ ဒေါ် (ယုဝတီ)|ယုဝတီ ဒေါ်ခင်ညွန့်]]အား ၎င်းနှင့် တွဲကရန် ဖိတ်ခေါ်သဖြင့် စိန်ကတုံးနှင့် တွဲကခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ရန်ကုန်]]တွင်ကပြရာ [[ပုဇွန်တောင်]]ရပ်ကွက်မှ စပါး[[ပွဲစားကြီး]]မောင်သာဝေက ဇာတ်ကြီး တည်ထောင်ပေးသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ [[မန္တလေး]]သို့လွှတ်၍ [[အီနောင်]] ဦးစံတုတ်ထံတွင် ယိုးဒယားကနည်းများကိုလည်း သင်စေသည်ဟု အဆိုရှိ၏။ ဦးစိန်ကတုံးသည် အပြောအဆိုတွင် အနည်းငယ်ထစ်တတ် သော်လည်း၊ ပရိသတ်စွဲလောက်အောင် အပြောကျသည့်ပြင်၊ ယိုးဒယားအကအလွန်ကောင်းသောကြောင့် နာမည်ကြီးလာ၏။ မင်းသားကလေးဘဝမှာ အသံပျက်သွားရာ သီချင်းကောင်းစွာ မဆိုနိုင်သည့်အတွက် ခါးတောင်းကျိုက်မင်းသား (ဝါ) မင်းသား လတ်လုပ်၍၊ ဝိဋဋူပ၊ [[အင်္ဂုလိမာလ]]၊ ထိလပ်ပိုးအု၊ ခြေဖဝါး တတောင်မောင်မဲခေါင်၊ [[သူခိုးငတက်ပြား]]၊ [[ရွှေမောဓော]]မှာ နားထွင်းခန်း၊ [[တပင်ရွှေထီး]]ပြဇာတ်စသည့် ဇာတ်ထုပ်များကို ကပြ ခဲ့၏။ လူကြိုက်များလာသဖြင့် ဇာတ်မှန်သမျှမှာ ခါးထောင်း ကျိုက်မင်းသားမပါလျှင် မဖြစ်သလောက်ရှိခဲ့သည်။ စိန်ကတုံး ဟန်ဟူ၍လည်း အတော် ခေတ်စားလာလေသည်။ နောင်အခါတွင် မင်းသားနုအဖြစ်ဖြင့် ပြန်လည်ကပြ၏။ ၁၂၇၅ ခုနှစ်တွင် မင်းသမီး [[အောင်ဗလ]]နှင့် တွဲဖက်ကပြရာ နာမည်ကျော်သည် ထက်ကျော်လာလေသည်။ ၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ကိုယ်ပိုင်ရွက်ထည်ရုံကြီး တည်ထောင်ကာ ခေတ်ဆန်သော ဓာတ်မီး မောင်းထိုး၍ကပြသည်။ မြန်မာပြည်မြို့ရွာ အနယ်နယ်သို့ လှည့်လည်ကပြရာ ပြည်သူပြည်သားများနှင့် အစိုးရပိုင်းကပါ ရွှေတံဆိပ်၊ ဘွဲ့စသော ဆုလာဘ် အမျိုးမျိုးဖြင့်ချီးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။ ညနောက်ပိုင်းတွင် ကပြလေ့ရှိသော ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ကွက်များကို [[ငါးရာ့ ငါးဆယ်]]၊ [[ဓမ္မပဒ]] စသည်တို့မှ ထုတ်နုတ်၍ နိုင်နိုင်နင်း နင်းကပြခဲ့သည်။ နှစ်ပါးသွား သီချင်းများမှာလည်း သစ္စာတိုင် အချစ်သီချင်းများကို မသုံးဘဲ၊ သာသနာ၊ ဘာသာ၊ အမျိုးသားရေးတို့နှင့်ဆိုင်သော သီချင်းများကိုသာ သီဆိုကပြလေ့ရှိလေ သည်။ ဦးစိန်ကတုံးသည် အဆိုအက၌သာမဟုတ်၊ အတီးအမှုတ် ဂီတစ်ဖက်တွင်လည်း ကျွမ်းကျင်၏။ အထူးသဖြင့် ကြေးတီးရာ၌ အလွန်ကောင်း၏။ ဇာတ်မင်းသားကလေးဘဝက၊ ပွဲမထွက်ခင်ညဉ့်ဦးယံတွင် [[ကြေးဝိုင်း]]ခွင်သို့ဝင်၍ ယိုးဒယားတီးလေ့ရှိသည်။ ကြေးတီးအလွန်နိုင်နင်းရုံမျှမက၊ အပိုအလျှံ၊ အဖက် အစွက်ထည့်၍ ကစားကာတီးလေ့ရှိလေသည်။ ဆိုင်းဆရာလောင်းများသည် သူ့ထံတွင် လာရောက်နည်းယူကြရသည်။ထိုအခါက ရန်ကုန်မြို့နာမည်ကြီး တီးဝိုင်းဆရာများဖြစ်သော [[ဆရာစိုး]]၊ [[ကိုဘလှ]]၊ [[တရောဘရီ]]၊ [[ပြည်မောင်ကြီး]] စသည်တို့ သည် ဦးစိန်ကတုံးထံချဉ်းကပ်၍ တီးကွက်ဆိုကွက်များကို နည်းယူကြသည်။ ဦးစိန်ကတုံးနှင့် တွဲဖက်ကပြခဲ့သော မင်းသမီးများမှာ နာမည်ကျော် [[အောင်ဗလ]]အပြင်၊ [[အစမ်းကြည်]]၊ [[မကျော်ဗလ]]၊ [[မစိန်နွဲ့]]၊ [[မသိန်းညွှန့်]]စသည်တို့ဖြစ်ကြ၏။ ဦးစိန်ကတုံး၏ လက်စွဲ လူရွှင်တော်များမှာ နာမည်ကျော် [[ဦးရွှေအ]]၊ [[ဦးမန်းရိပ်]]၊ [[ဦးကျော်ရွှဲ့]]၊ [[ဦးငှက်ရိုး]]တို့ ဖြစ်ကြ၏။ == မိသားစုဘဝ == မင်းသမီး မစမ်းကြည်နှင့် လက်တွဲသည်။ ဒုတိယတစ်ဦးမှာ ဒေါ်ရှင် ဖြစ်သည်။ တတိယဇနီးအမည်မှာ ဒေါ်စောတင် ဖြစ်သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် ပွဲလှည့်စဉ် မုံရွာ၌ ကွယ်လွန်သည်။ == ကိုးကား == <references/> [[Category:၁၈၇၅ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:၁၉၃၁ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသားများ]] mb3ao1ljael8mf2ev5ysdo3wx6p8tro 0 17999 1042768 1020534 2026-07-10T09:21:42Z Zawzawaungthwin 100038 ကိုးကားချက် ထည့်သွင်း 1042768 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = မြခြေချင်း မငွေမြိုင် | image = Ma myaing.jpg | caption = မင်းသမီးကြီး မြခြေချင်း မငွေမြိုင် | birth_name = မငွေလှိုင် | birth_date = ၂၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၉၄ <br> (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၆ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်) | birth_place = [[ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်|ကြည့်မြင်တိုင်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = {{death date and age|1959|9|20|1894|11|21}} <br> (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၄ ရက်) | death_place = [[မန္တလေးမြို့]] | occupation = ဇာတ်မင်းသမီး၊ အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ဓာတ်ပြားအဆိုတော် | education = စတုတ္ထတန်း (ကြည့်မြင်တိုင် မြူနီစီပယ်ကျောင်း) | parents = အောင်ဘ (ဖခင်) <br> ငြိမ်းဇံ (မိခင်) | spouse = ကိုကိုကြီး (ရာဇဝတ်အုပ်) | children = မောင်မောင် (မွေးစားသား) <br> စိန်စိန် (မွေးစားသမီး) }} '''မြခြေချင်း မငွေမြိုင်''' (၂၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၉၄ – ၂၀ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၉) သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကနှင့် အငြိမ့်သဘင်လောကတို့တွင် တစ်ခေတ်တစ်ခါက အလွန်ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ထိပ်တန်းဇာတ်မင်းသမီးကြီးနှင့် ဓာတ်ပြားအဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[နန်း​တော်​ရှေ့ ဆရာတင်|နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်]] ရေးစပ်ပြီး မြန်မာပြည်တစ်လွှား အလွန်ခေတ်စားခဲ့သည့် "ရွှေကျီးညို" သီချင်း၊ "မိန်းမမင်းတိုင်ပင်" သီချင်းတို့၏ မူလအဆိုတော် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းကာ "မြခြေချင်း အငြိမ့်အဖွဲ့" ကို တည်ထောင်ပြီး မိုးလင်းပေါက် ဇာတ်လမ်းရှည်များခင်းကျင်းပြသသည့် စတိုင်ဖြင့် အောင်မြင်မှု အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရ ဘုရင်ခံ၏ ရွှေတံဆိပ်နှင့် နာမည်ကောင်းလက်မှတ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး၊ အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ [[ရွှေမန်းတင်မောင်]]၏ ငယ်ဆရာလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မငွေမြိုင် Archives |url=https://burma.irrawaddy.com/tag/%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA |access-date=2026-07-10 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ==ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး== မြန်မာဇာတ်သဘင်လောက၏ နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသမီး မြခြေချင်း မငွေမြိုင်ကို [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ ကြည့်မြင်တိုင်၊ အိုးဘိုရပ်၌ ၁၂၅၆ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အဖ လူကြမ်းမင်းသား ဦးအောင်ဘ၊ အမိ ဒေါ်ငြိမ်းဇံတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည် မငွေလှိုင် ဖြစ်၏။ မငွေလှိုင်နှင့်အတူ မွေးချင်း ၁ဝ ဦးရှိသည်။ မိဘများမှာ ဆင်ဖြူကျွန်းဇာတိကုန်သည် မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ငွေလှိုင်သည် ကြည့်မြင်တိုင် မြူနီစီပယ်ကျောင်းမှ စတုတ္ထတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ မြခြေချင်း မငွေမြိုင်မှာ အသက် ၁၅ နှစ် ၁၆ နှစ်မှစ၍ မန္တလေးမြို့ ရှမ်းပွဲရပ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Ma Ngwe Myaing Sketch |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2025/06/29/402793.html/attachment/ma-ngwe-myaing-sketch/ |access-date=2026-07-10 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == အနုပညာခရီးလမ်း == ၁၁ နှစ်သမီးအရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူက ပုဇွန်တောင် စက်ဆန်းမောင်းတန်းရပ် စာရေးဆရာ ဆရာစံထံ၌ ဇာတ်သဘင်ပညာများကို သင်ယူစေသည်။ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်၌ ရာဇဝတ်အုပ် ဦးကိုကိုကြီးနှင့် ထိမ်းမြားလေသည်။ သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်စ၌ မငွေလှိုင်သည် မြခြေချင်းမငွေမြိုင် အမည်ဖြင့် ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ် ကပြခဲ့သည်။ ထိုအခါမှစ၍ မြခြေချင်း မငွေမြိုင်ဟု တွင်ခဲ့လေသည်။ မငွေမြိုင်နှင့်အများဆုံး တွဲဖက်၍ ဇာတ်ကခဲ့ဘူးသူမှာ အောင်စည်ဗလ ဖြစ်သည်။ မငွေမြိုင်သည် မင်းသား ဦးစိန်အုပ်၊ ဦးဘလွန်း၊ ဦးဘထွန်း၊ ဦးဘလှိုင်တို့နှင့်လည်း တစ်ဇာတ်တည်း ပါဝင်တွဲဖက် ကပြခဲ့ဘူးသည်။ ဇာတ်ကပြခဲ့ရာ၌ မငွေမြိုင်သည် မင်းသမီးရှေ့ဆောင်၍ မင်းသားက အတည်မျှ ပါဝင်ရသော ဇာတ်ထုပ်မျိုးကို ကပြလေ့ရှိခဲ့သည်။ ကပြသော ဇာတ်ထုပ်များမှာ ပဲခူး ရွှေသာလျောင်းသမိုင်း၊ ဖော့ဖြူ မောင်ယောဖာတ်ထုပ်၊ သာယာဝတီ ရာဇဝင် ခြေဖဝါးတစ်တောင် မောင်မဲခေါင် ဇာတ်ထုပ်စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မငွေမြိုင်သည် ကပြခဲ့သမျှသော ဇာတ်ထုပ်တို့တွင် အင်္ဂုလိမာလ ဟိန္ဒကဇာတ်ထုပ်နှင့် ပုဂံရာဇဝင်ထိလိင်္ဂငှက် ဇာတ်ထုပ်တို့ကို အနှစ်ခြိုက်ဆုံး ဖြစ်၏။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်မိခင်ကြီး မြခြေကျင်း မငွေမြိုင် – MoeMaKa Burmese News & Media |url=https://moemaka.net/wpmmk/archives/34173 |access-date=2026-07-10 |language=en-US}}</ref> အငြိမ့်သမဘဝတွင် ၂နှစ်မျှသာနေပြီး ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်နှင့် ဓာတ်ပြား လောက၌ပါ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုနောက် မငွေမြိုင်သည် [[မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်]]အား ဦးစီးဦးဆောင် ပြုစေ၍ လက်ထောက်မင်းသမီး အောင်မေလှိုင်၊ အုံးကြည်၊ လူရွှင်တော် သော်ကတို့နှင့်အတူ ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်သဘင် လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့၍ ''မြခြေချင်း အငြိမ့်အဖွဲ့''ကို တည်ထောင်ကပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မငွေမြိုင်၏ ဝင်ငွေမှာ တစ်လ ၈ဝဝ ကျပ်မျှ ရှိခဲ့လေသည်။ အငြိမ့်ဟု ခေါ်ရငြားသော်လည်း မငွေမြိုင်သည် ဇာတ်ဆန်ဆန် ဇာတ်လမ်းရှည်များခင်း၍ အငြိမ့်ကို မိုးလင်းသည်အထိ ကပြလေ့ရှိသည်။ မငွေမြိုင် ကပြခဲ့သည့် ဇာတ်များအနက် ထိုခေတ်က ပရိသတ် အကြိုက်ဆုံးမှာ ရွှေရိုးဇာတ်ဖြစ်သည်။ မငွေမြိုင်သီဆိုခဲ့သည့် သီချင်းများအနက် ပရိသတ်များအလွန်စွဲမက်၍ ကျော်ကြားခဲ့သော သီချင်းဆန်းများမှာ [[နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်]] ရေးသား စီကုံးသော '' မိန်းမမင်းတိုင်ပင်'' သီချင်း၊ ''စန္ဒကူးမြိုင်'' သီချင်းနှင့် '' ဦးထွန်းရှိန်'' သီချင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ''အောင်ပင်လယ်တောထဲက ရွှေကျီးညို ငွေမြိုင်လာယင် ဆီးလို့ကြို''အစရှိသည့် ရွှေကျီးညို သီချင်းကား ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်ထက်အောက်တစ်လွှား လူတိုင်း၏ပါးစပ်ဖျား၌ ခေတ်စားခဲ့သော မငွေမြိုင်၏ ကာလပေါ် သီချင်းဆန်းပင်ဖြစ်လေသည်။ ခရစ် ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဒါဘာပွဲ၌ မငွေမြိုင်သည် ဘုရင်ခံ၏ ရွှေတံဆိပ်နှင့် နာမည်ကောင်းလက်မှတ် ခြီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရသည်။ မငွေမြိုင်သည် အသက် ၄ဝ အရွယ်ထိ မင်းသမီးအဖြစ် ကပြခဲ့သည်။ အသက် ၄ဝ ကျော် လာသောအခါ၌ ကခုန်ခြင်းမှ အနားယူကာ ဇာတ်ထောင်ခြင်း၊ မင်းသား မင်းသမီးများမွေး၍ သဘင်ပညာ သင်ပေးခြင်းတို့ကို ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဂျပန်များဝင်ရောက်လာသည်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။<ref>{{Cite web |title=ရိုးရာစည်းမျဉ်းနှင့် အကသဘင် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/riuraacnnymnynng-aksbhng |access-date=2026-07-10 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> မြခြေချင်း မငွေမြိုင်သီဆိုသည့် သီချင်းများကို ရန်ကုန်မှ အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ်၊ ရုပ်သေးမင်းသား ဆရာကြည်၊ [[သခင်တင် (ဝိုင်အမ်ဘီ)|ဝိုင်အမ်ဘီ ဆရာတင်]] နှင့် နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်တို့က ရေးစပ်ပေးကြ၍ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်၏ သီချင်းများက အများစုဟန်ရှိသည်။ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် ရေးသားသည့် ရွှေကျီးညိုသီချင်းမှာ အလွန်နာမည်ကျော်၍ ဓာတ်ပြားသွင်းကာ ရောင်းမလောက်အောင်စွံပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးပျံ့နှံ့ သီဆိုခဲ့ကြသည်။ အောင်ပင်လယ် သီချင်း၊ ဝိုင်အမ်ဘီရေးသည့် အာကာသဇိုးသီချင်း၊ နန်းတော်ရှေ့၏ စန္ဒကူးမြိုင်သီချင်းတို့မှာလည်း အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ == နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ == မငွေမြိုင်သည် နာမည်ကျော်ဇာတ်မင်းသား [[အလင်္ကာကျော်စွာ]]ဘွဲ့ရ [[ရွှေမန်းတင်မောင်]]၏ ငယ်ဆရာဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၌ မငွေမြိုင်သည် ရွှေမန်းချစ်တင်ဇာတ်ကို ခေတ္တထောင်သေး၏။ ထို့နောက် သဘင်ဂီတ၊ ကခုန်ခြင်း လုပ်ငန်းများအားလုံးကို ရပ်စဲ၍ [[နဂါးဆေးလိပ်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မန္တလေးမြို့ ရှမ်းပွဲရပ်၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ''မြခြေချင်း'' ဟူသောအမည်ကို တပ်ယူခဲ့ခြင်းမှာ အဓိပ္ပာယ်ထူး မရှိခဲ့ဟု သိရလေသည်။ သို့သော် မြခြေချင်းကို အားကျအတုယူ၍ မိမိတို့ အမည်ရင်းရှေ့မှ ''စိန်ခြေချင်း'ရွှေခြေချင်း'' အစရှိသော အမည်များကို ယူခဲ့ကြသော မင်းသမီးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဘူးလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == မငွေမြိုင်သည် ၁၃၂၁-ခုနှစ် တော်သလင်း လပြည့်ကျော် ၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်လေသည်။''' <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref>'''အသက်၆၄ နှစ်အရွယ် ကွယ်လွန်သော်လည်း သားသမီး မထွန်းကားဘဲ မွေးစားသားနှင့် သမီး (မောင်မောင် နှင့် စိန်စိန်) ဟူ၍ရှိသည်ဟု လူထုဒေါ်အမာ၏ ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ စာအုပ်တွင် တွေ့ရသည်။<ref>လူထုဒေါ်အမာ ရေးသားသော ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ စာအုပ်</ref> == ကိုးကား == <references /> {{lifetime|၁၈၉၄|၁၉၅၉}} [[ကဏ္ဍ:၁၈၉၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၅၉ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] enou36tts5fz50h6p7ifhk27w0qzxty 1042769 1042768 2026-07-10T09:22:08Z Zawzawaungthwin 100038 [[ငွေမြိုင်၊ မ၊ မြခြေချင်း]] စာမျက်နှာကို [[ငွေမြိုင် (မြခြေချင်း)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1042768 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = မြခြေချင်း မငွေမြိုင် | image = Ma myaing.jpg | caption = မင်းသမီးကြီး မြခြေချင်း မငွေမြိုင် | birth_name = မငွေလှိုင် | birth_date = ၂၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၉၄ <br> (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၆ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်) | birth_place = [[ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်|ကြည့်မြင်တိုင်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | death_date = {{death date and age|1959|9|20|1894|11|21}} <br> (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၄ ရက်) | death_place = [[မန္တလေးမြို့]] | occupation = ဇာတ်မင်းသမီး၊ အငြိမ့်မင်းသမီး၊ ဓာတ်ပြားအဆိုတော် | education = စတုတ္ထတန်း (ကြည့်မြင်တိုင် မြူနီစီပယ်ကျောင်း) | parents = အောင်ဘ (ဖခင်) <br> ငြိမ်းဇံ (မိခင်) | spouse = ကိုကိုကြီး (ရာဇဝတ်အုပ်) | children = မောင်မောင် (မွေးစားသား) <br> စိန်စိန် (မွေးစားသမီး) }} '''မြခြေချင်း မငွေမြိုင်''' (၂၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၉၄ – ၂၀ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၉) သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကနှင့် အငြိမ့်သဘင်လောကတို့တွင် တစ်ခေတ်တစ်ခါက အလွန်ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော ထိပ်တန်းဇာတ်မင်းသမီးကြီးနှင့် ဓာတ်ပြားအဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[နန်း​တော်​ရှေ့ ဆရာတင်|နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်]] ရေးစပ်ပြီး မြန်မာပြည်တစ်လွှား အလွန်ခေတ်စားခဲ့သည့် "ရွှေကျီးညို" သီချင်း၊ "မိန်းမမင်းတိုင်ပင်" သီချင်းတို့၏ မူလအဆိုတော် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်လောကသို့ ကူးပြောင်းကာ "မြခြေချင်း အငြိမ့်အဖွဲ့" ကို တည်ထောင်ပြီး မိုးလင်းပေါက် ဇာတ်လမ်းရှည်များခင်းကျင်းပြသသည့် စတိုင်ဖြင့် အောင်မြင်မှု အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရ ဘုရင်ခံ၏ ရွှေတံဆိပ်နှင့် နာမည်ကောင်းလက်မှတ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး၊ အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ [[ရွှေမန်းတင်မောင်]]၏ ငယ်ဆရာလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မငွေမြိုင် Archives |url=https://burma.irrawaddy.com/tag/%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA |access-date=2026-07-10 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ==ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး== မြန်မာဇာတ်သဘင်လောက၏ နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသမီး မြခြေချင်း မငွေမြိုင်ကို [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ ကြည့်မြင်တိုင်၊ အိုးဘိုရပ်၌ ၁၂၅၆ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အဖ လူကြမ်းမင်းသား ဦးအောင်ဘ၊ အမိ ဒေါ်ငြိမ်းဇံတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည် မငွေလှိုင် ဖြစ်၏။ မငွေလှိုင်နှင့်အတူ မွေးချင်း ၁ဝ ဦးရှိသည်။ မိဘများမှာ ဆင်ဖြူကျွန်းဇာတိကုန်သည် မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ငွေလှိုင်သည် ကြည့်မြင်တိုင် မြူနီစီပယ်ကျောင်းမှ စတုတ္ထတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ မြခြေချင်း မငွေမြိုင်မှာ အသက် ၁၅ နှစ် ၁၆ နှစ်မှစ၍ မန္တလေးမြို့ ရှမ်းပွဲရပ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Ma Ngwe Myaing Sketch |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2025/06/29/402793.html/attachment/ma-ngwe-myaing-sketch/ |access-date=2026-07-10 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == အနုပညာခရီးလမ်း == ၁၁ နှစ်သမီးအရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူက ပုဇွန်တောင် စက်ဆန်းမောင်းတန်းရပ် စာရေးဆရာ ဆရာစံထံ၌ ဇာတ်သဘင်ပညာများကို သင်ယူစေသည်။ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်၌ ရာဇဝတ်အုပ် ဦးကိုကိုကြီးနှင့် ထိမ်းမြားလေသည်။ သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်စ၌ မငွေလှိုင်သည် မြခြေချင်းမငွေမြိုင် အမည်ဖြင့် ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ် ကပြခဲ့သည်။ ထိုအခါမှစ၍ မြခြေချင်း မငွေမြိုင်ဟု တွင်ခဲ့လေသည်။ မငွေမြိုင်နှင့်အများဆုံး တွဲဖက်၍ ဇာတ်ကခဲ့ဘူးသူမှာ အောင်စည်ဗလ ဖြစ်သည်။ မငွေမြိုင်သည် မင်းသား ဦးစိန်အုပ်၊ ဦးဘလွန်း၊ ဦးဘထွန်း၊ ဦးဘလှိုင်တို့နှင့်လည်း တစ်ဇာတ်တည်း ပါဝင်တွဲဖက် ကပြခဲ့ဘူးသည်။ ဇာတ်ကပြခဲ့ရာ၌ မငွေမြိုင်သည် မင်းသမီးရှေ့ဆောင်၍ မင်းသားက အတည်မျှ ပါဝင်ရသော ဇာတ်ထုပ်မျိုးကို ကပြလေ့ရှိခဲ့သည်။ ကပြသော ဇာတ်ထုပ်များမှာ ပဲခူး ရွှေသာလျောင်းသမိုင်း၊ ဖော့ဖြူ မောင်ယောဖာတ်ထုပ်၊ သာယာဝတီ ရာဇဝင် ခြေဖဝါးတစ်တောင် မောင်မဲခေါင် ဇာတ်ထုပ်စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မငွေမြိုင်သည် ကပြခဲ့သမျှသော ဇာတ်ထုပ်တို့တွင် အင်္ဂုလိမာလ ဟိန္ဒကဇာတ်ထုပ်နှင့် ပုဂံရာဇဝင်ထိလိင်္ဂငှက် ဇာတ်ထုပ်တို့ကို အနှစ်ခြိုက်ဆုံး ဖြစ်၏။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်မိခင်ကြီး မြခြေကျင်း မငွေမြိုင် – MoeMaKa Burmese News & Media |url=https://moemaka.net/wpmmk/archives/34173 |access-date=2026-07-10 |language=en-US}}</ref> အငြိမ့်သမဘဝတွင် ၂နှစ်မျှသာနေပြီး ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်နှင့် ဓာတ်ပြား လောက၌ပါ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုနောက် မငွေမြိုင်သည် [[မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်]]အား ဦးစီးဦးဆောင် ပြုစေ၍ လက်ထောက်မင်းသမီး အောင်မေလှိုင်၊ အုံးကြည်၊ လူရွှင်တော် သော်ကတို့နှင့်အတူ ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်သဘင် လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့၍ ''မြခြေချင်း အငြိမ့်အဖွဲ့''ကို တည်ထောင်ကပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မငွေမြိုင်၏ ဝင်ငွေမှာ တစ်လ ၈ဝဝ ကျပ်မျှ ရှိခဲ့လေသည်။ အငြိမ့်ဟု ခေါ်ရငြားသော်လည်း မငွေမြိုင်သည် ဇာတ်ဆန်ဆန် ဇာတ်လမ်းရှည်များခင်း၍ အငြိမ့်ကို မိုးလင်းသည်အထိ ကပြလေ့ရှိသည်။ မငွေမြိုင် ကပြခဲ့သည့် ဇာတ်များအနက် ထိုခေတ်က ပရိသတ် အကြိုက်ဆုံးမှာ ရွှေရိုးဇာတ်ဖြစ်သည်။ မငွေမြိုင်သီဆိုခဲ့သည့် သီချင်းများအနက် ပရိသတ်များအလွန်စွဲမက်၍ ကျော်ကြားခဲ့သော သီချင်းဆန်းများမှာ [[နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်]] ရေးသား စီကုံးသော '' မိန်းမမင်းတိုင်ပင်'' သီချင်း၊ ''စန္ဒကူးမြိုင်'' သီချင်းနှင့် '' ဦးထွန်းရှိန်'' သီချင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ''အောင်ပင်လယ်တောထဲက ရွှေကျီးညို ငွေမြိုင်လာယင် ဆီးလို့ကြို''အစရှိသည့် ရွှေကျီးညို သီချင်းကား ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်ထက်အောက်တစ်လွှား လူတိုင်း၏ပါးစပ်ဖျား၌ ခေတ်စားခဲ့သော မငွေမြိုင်၏ ကာလပေါ် သီချင်းဆန်းပင်ဖြစ်လေသည်။ ခရစ် ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဒါဘာပွဲ၌ မငွေမြိုင်သည် ဘုရင်ခံ၏ ရွှေတံဆိပ်နှင့် နာမည်ကောင်းလက်မှတ် ခြီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရသည်။ မငွေမြိုင်သည် အသက် ၄ဝ အရွယ်ထိ မင်းသမီးအဖြစ် ကပြခဲ့သည်။ အသက် ၄ဝ ကျော် လာသောအခါ၌ ကခုန်ခြင်းမှ အနားယူကာ ဇာတ်ထောင်ခြင်း၊ မင်းသား မင်းသမီးများမွေး၍ သဘင်ပညာ သင်ပေးခြင်းတို့ကို ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဂျပန်များဝင်ရောက်လာသည်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။<ref>{{Cite web |title=ရိုးရာစည်းမျဉ်းနှင့် အကသဘင် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/riuraacnnymnynng-aksbhng |access-date=2026-07-10 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> မြခြေချင်း မငွေမြိုင်သီဆိုသည့် သီချင်းများကို ရန်ကုန်မှ အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ်၊ ရုပ်သေးမင်းသား ဆရာကြည်၊ [[သခင်တင် (ဝိုင်အမ်ဘီ)|ဝိုင်အမ်ဘီ ဆရာတင်]] နှင့် နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်တို့က ရေးစပ်ပေးကြ၍ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်၏ သီချင်းများက အများစုဟန်ရှိသည်။ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် ရေးသားသည့် ရွှေကျီးညိုသီချင်းမှာ အလွန်နာမည်ကျော်၍ ဓာတ်ပြားသွင်းကာ ရောင်းမလောက်အောင်စွံပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးပျံ့နှံ့ သီဆိုခဲ့ကြသည်။ အောင်ပင်လယ် သီချင်း၊ ဝိုင်အမ်ဘီရေးသည့် အာကာသဇိုးသီချင်း၊ နန်းတော်ရှေ့၏ စန္ဒကူးမြိုင်သီချင်းတို့မှာလည်း အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ == နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ == မငွေမြိုင်သည် နာမည်ကျော်ဇာတ်မင်းသား [[အလင်္ကာကျော်စွာ]]ဘွဲ့ရ [[ရွှေမန်းတင်မောင်]]၏ ငယ်ဆရာဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၌ မငွေမြိုင်သည် ရွှေမန်းချစ်တင်ဇာတ်ကို ခေတ္တထောင်သေး၏။ ထို့နောက် သဘင်ဂီတ၊ ကခုန်ခြင်း လုပ်ငန်းများအားလုံးကို ရပ်စဲ၍ [[နဂါးဆေးလိပ်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မန္တလေးမြို့ ရှမ်းပွဲရပ်၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ''မြခြေချင်း'' ဟူသောအမည်ကို တပ်ယူခဲ့ခြင်းမှာ အဓိပ္ပာယ်ထူး မရှိခဲ့ဟု သိရလေသည်။ သို့သော် မြခြေချင်းကို အားကျအတုယူ၍ မိမိတို့ အမည်ရင်းရှေ့မှ ''စိန်ခြေချင်း'ရွှေခြေချင်း'' အစရှိသော အမည်များကို ယူခဲ့ကြသော မင်းသမီးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဘူးလေသည်။ == ဘဝနိဂုံး == မငွေမြိုင်သည် ၁၃၂၁-ခုနှစ် တော်သလင်း လပြည့်ကျော် ၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်လေသည်။''' <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref>'''အသက်၆၄ နှစ်အရွယ် ကွယ်လွန်သော်လည်း သားသမီး မထွန်းကားဘဲ မွေးစားသားနှင့် သမီး (မောင်မောင် နှင့် စိန်စိန်) ဟူ၍ရှိသည်ဟု လူထုဒေါ်အမာ၏ ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ စာအုပ်တွင် တွေ့ရသည်။<ref>လူထုဒေါ်အမာ ရေးသားသော ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ စာအုပ်</ref> == ကိုးကား == <references /> {{lifetime|၁၈၉၄|၁၉၅၉}} [[ကဏ္ဍ:၁၈၉၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၅၉ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] enou36tts5fz50h6p7ifhk27w0qzxty 0 19876 1042778 813344 2026-07-10T11:26:12Z ~2026-37254-31 145460 image depicts Calliandra houstoniana var. calothyrsus 1042778 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Leucaena_leucocephala.jpg |genus = Leucaena |species = leucocephala |authority = ([[:en:Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]) [[:en:Hendrik de Wit|de Wit]]<ref name="GRIN">{{GRIN | access-date=2010-01-18}}</ref> |synonyms = *''Acacia frondosa'' <small>Willd.</small> *''Acacia glauca'' <small>(L.) Willd. </small> *''Acacia leucocephala'' <small>(Lam.) Link </small> *''Acacia leucophala'' <small>Link </small> *''Leucaena glabra'' <small>Benth. </small> *''Leucaena glauca'' <small>Benth. </small> *''Mimosa glauca'' <small>sensu L.1763 Misapplied </small> *''Mimosa glauca'' <small>Koenig ex Roxb. </small> *''Mimosa leucocephala'' <small>Lam. </small> *''Mimosa leucophala'' <small>Lam. </small><ref>{{Cite web | url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/ild-105 | title=Leucaena leucocephala (Lam.) de Wit — the Plant List | access-date=11 November 2021 | archive-date=19 October 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201019154430/http://www.theplantlist.org/tpl/record/ild-105 }}</ref> }} [[File:Leucaena leucocephala MHNT.BOT.2011.3.71.jpg|thumb|''Leucaena leucocephala'']] ဘောစကိုင်းပင်ကို အဝေရာပင်ဟုလည်းခေါ်ပြီး ပင်စောက် အပင်သေးမျိုး ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရာတွင် အဖြစ်မြန်၊ အကြီးမြန်သည်။ အရွက်မှာ ကင်ပွန်းချဉ်ရွက်၊ ဆူးပုပ်ရွက်ကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဘောစကိုင်းရွက်ကို ချေပြီး ရူကြည့်လျှင် ဆူးပုပ်ရွက်နံ့ အနည်းငယ်ရသည်။ အပွင့်မှာ အဖြူရောင်အလုံးလေးများ အဆုပ်လိုက် ပွင့်၍ အသီးမှာ အပြားကလေးများ ဖြစ်သည်။ ==ပုံသဏ္ဌာန်== ===အပင်=== ပင်လတ် တစ်မျိုးဖြစ်၏ ။ အမြင့် ၁၅ ပေမှ ၂၅ ပေခန့် ထိ မြင့်သည်။ အကိုင်း ဖြာသည်။ အခေါက် ကြမ်းပြီး မွဲခြောက်ခြောက် မီးခိုး ညိုရောင်ပေါ်တွင် အစိမ်းရောင် အကွက်ကလေးများ ရှိသည်။ ===အရွက်=== ငှက်မွှေး ရွက်ပေါင်း ဖြစ်ပြီး ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ရွက်မျော ရှိသည်။ ထိပ်အနည်းငယ် ချွန်ပြီး ရွက်ရင်း ရွဲ့စောင်း ၍ ခပ်ကျဲကျဲ မျက်နှာချင်း ဆိုင် ထွက်သည်။ ===အပွင့်=== ပန်းခိုင် ထီးထီး ဖြစ်သည်။ ပန်းခိုင် ထိပ်တွင် ပန်းပွင့်လေး များစုပြုံ၍ ဘောလုံးသဏ္ဌာန် ပွင့်၏ ။ (နန်းလုံးကြိုင် ပွင့် နှင့်တူသည်။) အပွင့် အဖြူရောင် ရှိသည်။ တစ်နှစ် ပတ်လုံး ပွင့်သည်။ ===အသီး=== သီးတောင့် ရှည်မျိုး ဖြစ်၍ ပါးပြီး ပြားသည်။ အသီး တွင်း၌ အညိုရောင် ပြောင်ချောသော အစေ့ ၁၅ စေ့ အထိ ရှိသည်။ ==အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ== ခေါက် ၊ အစေ့ ၊ ပဉ္စငါးပါး ၊ အရွက် နှင့် အသီးခွံ ။ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ== မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား ၌ ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ ==အသုံးဝင်ပုံ== ===အာနိသင်=== မြန်မာ့ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ဘောစကိုင်းသည် ပူ၏ ၊ သွေးကို ကြွစေ၏ ၊ လေကို ကြေစေ၏ ၊ အဆိပ်ကို နိုင်၏ ။ ==အသုံးပြုပုံ== ===အခေါက်=== # အခေါက် ကို ကိုယ်တွင်း ၌ နာကျင် ကိုက်ခဲသော ရောဂါ အတွက် အတွင်းဆေး အဖြစ် အသုံးပြု သည်။ # အခေါက် နှင့် အမြစ်ပြုတ် ရည်ကို ကိုယ်ဝန်ပျက် မကျစေရန် ကာကွယ်ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြု၏။ ===အစေ့=== # အစေ့ကို အကိုက်အခဲ အဖော အရောင် ပျောက်ရန် လိမ်းဆေး အဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြုသည်။ ===ပဉ္စငါးပါး=== # ဘောစကိုင်း ကို အဆိပ်ဖြေ ဆေးအဖြစ် အသုံးပြု ရာ၌ ထင်ရှား၏။ ဘောစကိုင်း ငါးပါး သို့မဟုတ် အမြစ် ကို ကြိတ်၍ ထောပတ် နှင့် ရောပြီး သောက်ခြင်း ၊ ကိုက်ခဲ ရာ၌ လိမ်းကျံ ခြင်း ဖြင့် မြွေဆိပ် ပြေ၏။ ===အရွက်နှင့် အသီးခွံ=== # အရွက် နုကလေးများ နှင့် အသီးခွံ ကို ပြုတ်၍ တို့စားခြင်းဖြင့် ဝမ်းမှန် စေသည်။ ဒူလာ ကိုက်ခဲခြင်း ကိုလည်း ပျောက်စေသည်။ <ref>http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=92{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> # ဘောစကိုင်းရွက်များ လက်တဆုပ်စာကို ရေနှင့် သုံးခွက်တစ်ခွက်တင် ပြုတ်၍ လက်ဘက်ရည်အကြမ်း ပန်းကန်တစ်လုံးခန့် သောက်ပေးပါက (နံနက် တစ်ကြိမ်၊ ည တစ်ကြိမ်) သွေးတိုးရောဂါ ကျဆင်းသွားစေသည်။ # အရွက်များကို ပြုတ်၍ မကြာခဏ တို့စားခြင်း၊ သုပ်စားခြင်း၊ ကြော်စားခြင်းများ မကြာခဏ စားသုံးပေးပါက ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျတတ်သော အမျိုးသမီးများ ကိုယ်ဝန်ပြန်လည် ရရှိစေသည်။ ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျခြင်းမှလည်း ကာကွယ်ပေးပါသည်။ # အရွက်များကို ဆေးပြီး ညက်အောင်ထောင်းကာ အနာဟောင်း၊ အနာဆွေးများကို အုံပေးထားပါက အနာပျောက် မြန်စေသည်။ # ပြည်တစိုစို ရှိနေသော အနာများကို ရွက်ပြုတ်ရည်နှင့် ဖန်ဆေးပေးခြင်းဖြင့် အနာများ အသားနုတက် မြန်စေသည်။ # ရွက်နုကို ဟင်းချိုဖြစ်စေ၊ တို့စရာဖြစ်စေ၊ သုပ်၍ စားခြင်းတို့ဖြင့် နေ့စဉ်မှန်မှန် စားပေးပါက အစာအိမ်ရောဂါရှင်များ ရောဂါသက်သာ ပျောက်ကင်းစေသည်။ # အစာမှား၍ အဆိပ်ဖြစ်ခြင်း၊ အစာအဆိပ်သင့်ခြင်း၊ မအီမလည်ဖြစ်ခြင်း၊ မကြာခဏ အော့အန်ခြင်းများ ဖြစ်နေပါက အရွက်ကြမ်း လက်တဆုပ်စာကို သုံးခွက်တစ်ခွက်တင် ကျိုပြီး သောက်ပေးပါက အစာမှားနှင့် အဆိပ်သင့်ခြင်းတို့မှ ပျောက်ကင်းစေသည်။ <ref>မန္တလေးနေ့စဉ်၊ ၁၈.၁၀.၂၀၁၈၊ စာ-၁၇</ref> ==ပြခန်း== <gallery> Subabul - പീലിവാക 03.JPG|<center>Flowers and immature fruit</center> Leucaena leucocephala00.jpg|<center>Pod and seeds</center> Subabul tree, Mira-Bhayander.jpg|<center>Subabul growing wild on the outskirts of [[Mumbai]]</center> </gallery> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အာရှ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ]] [[Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော အပင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော မျိုးစိတ်များ]] 9t1q5l4lu6cfvy8xezd0l11cxhbpc3q 0 19914 1042629 845800 2026-07-09T13:06:24Z ~2026-38875-60 145404 /* */ အခြားနာမည် 1042629 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = သံဖြူဇရပ်မြို့ | native_name = | other_name = ဍုၚ်ဇြပ်ဗု | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ | seat = [[သံဖြူဇရပ်မြို့]] | seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] | image_skyline = Thanphyu Zayat.jpg | image_caption = မြို့အဝင်ရှိ သံဖြူဇရပ်လေးအား တွေ့ရစဉ် | image_map = | map_caption = သံဖြူဇရပ်မြို့တည်နေရာပြမြေပုံ | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] | subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = [[File:Flag of Mon State (old).svg| 23px]] [[မွန်ပြည်နယ်|မွန်]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မော်လမြိုင်ခရိုင်|မော်လမြိုင်]] | subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]] | subdivision_name3 = (၁၅)ဒီဂရီ၊ (၅၈)မိနစ် | subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]] | subdivision_name4 = (၉၇)ဒီဂရီ၊ (၄၄)မိနစ် | area_total_km2 = | population = ၁၇၀,၄၈၀ <ref>{{Citation|date= 26 August 2014|title= Provisional Results Census 26 August 2014 FINAL|publisher= ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန|page= ၂၉|url= http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|accessdate= February 26, 2015|archive-date= 12 September 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140912105647/http://www.dop.gov.mm/wp-content/uploads/2012/12/Census_Provisional_Results_2014_ENG1.pdf|url-status= dead}}</ref> | population_as_of = ၂၀၁၄ | population_density_km2 = auto | coordinates_display = | coordinates_region = MM | latNS = N | latd = 15 | latm = 58 | lats = | longEW = E | longd = 97 | longm = 44 | longs = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် | website = }} အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ရေး ခရို င်ရှိ '''သံဖြူဇရပ်မြို့'''သည် မော်လမြိုင်-ရေး မီးရထားလမ်း၊ မော်လမြိုင်-ကျိုက္ခမီ မော်တော်ကားလမ်း၊ မော်လမြိုင်-ရေး မော်တော်ကားလမ်းတို့ ဆုံရာ၌ တည်ရှိသည်။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့် [[မော်လမြိုင်မြို့]]သို့ မိုင် ၄ဝ၊ [[ကျိုက္ခမီမြို့]]သို့ ၁၅ မိုင်၊ [[ရေးမြို့]]သို့ ၅၇ မိုင်၊ [[ထားဝယ်မြို့]]သို့ ၁၅၇ မိုင်၊ [[မြိတ်မြို့]]သို့ ၃၁၂ မိုင်အသီးသီးဝေးကွာသည်။ သံဖြူဇရပ်မြို့သည် ယခင်က ကျိုက္ခမီမြို့နယ်အတွင်းရှိ လူနေအိမ်ခြေစည်ကားသော ရွာကြီးတစ်ရွာမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းမှစ၍ ထင်ရှားလာပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်တွင် နယ်ပိုင်ရုံးစိုက် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယင်းသည် ကျိုက္ခမီနှင့်နှိုင်းစာလျှင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာကျသဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပို၍အဆင်ပြေမည် ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းသို့ သံဖြူဇရပ်ကို နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါတွင်မူ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၏ရုံး စိုက်မြို့ဖြစ်၏။ သံဖြူဇရပ်မြို့သည် ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်တွင် မြို့တည်ထား၍ မြို့ပတ်လည်၏ အရပ်လေးမျက်နှာသည် ရော်ဘာခြံများရှိသည်။ မြို့၏အလားလေးရပ်မှာ အရှေ့ဘက်၌ အင်ကြင်းတောင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ကျိုက္ခမီသွားကားလမ်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဖောင်စိန်ရွာတို့ရှိပြီးလျှင် တောင်ဘက်တွင် ရေးသွားမီးရထားလမ်းနှင့် ယင်းမှခွဲထွက်ကာ ဂျပန်ခေတ်တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ယိုးဒယား-မြန်မာနယ်စပ် မီးရထားလမ်းဟောင်း တို့တည်ရှိလေသည်။ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်ကို အရှေ့ဘက်၌ [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့|ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]]ကလည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်၌ [[ကျိုက္ခမီမြို့|ကျိုက္ခမီမြို့နယ်]]ကလည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်၌ [[မုဒုံမြို့|မုဒုံမြို့နယ်]]ကလည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်၌ [[ရေးမြို့|ရေးမြို့နယ်]]ကလည်းကောင်း အသီးအသီး ဝန်းရံထားလျက်ရှိသည်။ ယင်းမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၃၂၇ စတုရန်းမိုင်ကျော်ကျော်ရှိ၍ ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း ၂၁ ရွာပါဝင်သည်။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံးတွင် လူဦးရေသည် ၁၇၀,၄၈၀ ယောက် (၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း) ရှိသည်။ မြို့၏ဧရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော အကျယ်အဝန်းမှာ ၁.၃၉ စတုရန်းမိုင် (ဧက ၈၉ဝခန့်) ဖြစ်သည်။ မွန်ဒေသဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ မွန်လူမျိုးဦးရေသည် အများဆုံးဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ်တွင် ကြံ့ခိုင်ရေးရပ်ကွက်၊ အောင်ချမ်းသာရပ်ကွက်၊ စက်သစ်ပိုင်းရပ်ကွက်၊ အောင်သာယာရပ်ကွက်၊ ကျောင်းပိုင်းရပ်ကွက်၊ ဟံသာဝတီရပ်ကွက်၊ အောင်ဇေယျရပ်ကွက်၊ အောင်မင်္ဂလာရပ်ကွက်၊ ကြာကန်ရပ်ကွက်၊ ဖောင်စိန်ရပ်ကွက် စသည်ဖြင့် ရပ်ကွက်များပိုင်းခြား၍ အကွက်ရိုက်ကာ မြို့တည်ထားလေသည်။ မြို့ပေါ်တွင် နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်ရုံး၊ နယ်စီးရဲဝန်ထောက်ရုံး၊ ရဲဌာန၊ မြေစာရင်းဌာနရုံး၊ သစ်တောရုံး၊ ဆားခွန်တော်ရုံး၊ ပညာအုပ်ရုံး၊ ယစ်မျိုးရုံး၊ သမဝါယမရုံး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံး စသည်တို့ဖြင့် သိုက်မြိုက် စည်ကားစွာရှိသည်။ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ငါးကျောင်းရှိသည်။ သံဖြူဇရပ်မြို့ ပြည်သူ့ဆေးရုံကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။ မြို့ပေါ်နှင့် ဆင်ခြေဖုံးတွင် ရွာလယ်ကျောင်းစေတီ၊ အင်ကြင်းတောင်စေတီ၊ ကင်မွန်းဘုန်းကြီးကျောင်း၊ ကြာကန်ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ ရွှေကျင်တောရစသော သာသနိကအဆောက်အအုံများဖြင့် သိုက်မြိုက်စွာရှိသဖြင့် သာသနာ့ရောင်ဝါထွန်းလင်းသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ကြောင်း သိသာပေသည်။ မြို့၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း၌ရှိသော ကြာကန်အင်းကြီးသည် ၃၂ ဧကကျော်ရှိသည်။ မြို့တွင်းနှင့်ဆင်ခြေဖုံးတွင်ဆန်စက်၊ ဆီစက်၊ ရော်ဘာစက်များရှိ၍ အရောင်းအဝယ် လုပ်ငန်းကိုင်ငန်းဖြင့် စည်ကားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ သံဖြူဇရပ်ဟူ၍ ခေါ်တွင်ခြင်းမှာ ထိုအရပ်၌ အိမ်ခြေရွာခြေ စတင်တည်ထောင်သော ခရစ်နှစ် ၁၉ဝဝ ကျော်ခန့်က မော်လမြိုင်-ထားဝယ် ကြေးနန်းလမ်းဘေး၊ ယခု ဈေးတန်းတည်ဆောက်ထားသောနေရာ လမ်းဘေးတွင် အရပ်ရှစ်မျက်နှာအလိုက် ထောင့်ရှစ်ထောင့်ရှိ၍ အောက်ခံအုတ်ခင်း အင်္ဂတေကိုင်ထားပြီးလျှင် သွပ်မိုးထားသောဇရပ် (စရပ်) တစ်ဆောင်ရှိခဲ့သည်။ ထိုသွပ်မိုးဇရပ်ကိုအစွဲပြု၍ ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ သံဖြူဇရပ်၏အမည်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ လူပြောများခဲ့သော အမည်တစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။ ဂျပန်တို့သည် [[အာရှတိုက်]]ကို စိုးမိုးရေးအတွက် အထောက်အကူပြုနိုင်မည့် ယိုးဒယား-မြန်မာနယ်စပ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်ရန် သံဖြူဇရပ်မှ ဘုရားသုံးဆူ တောင်ကြားလမ်းအထိ မိုင် ၁၈ဝ ရှည်လျားသော မီးရထားလမ်းကို တရကြမ်းဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ၊ ထိုရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရေးတွင် သံဖြူဇရပ်သည် အရေးပါသော စခန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ လူပေါင်းများစွာကို ချွေးတပ်သားများအဖြစ် ဆင့်ခေါ်၍ စေခိုင်းခဲ့ရာ တောအထပ်ထပ်တောင်အထွေထွေကို ဖောက်ထွင်းဆောက်လုပ်ရသော မီးရထားလမ်းဖြစ်၍ တောကြီးမျက်မည်းအတွင်းဖြစ်သဖြင့်၊ ငှက်ဖျားထူပြောလှခြင်း၊ ချွေးတပ်သားတို့သည် လူလိုသူလို မနေထိုင်ခဲ့ရခြင်း၊ စားနပ်ရိက္ခာမလုံလောက်ခြင်းတို့ကြောင့် ငှက်ဖျား၊ ယားနာ၊ ဝဲနာစ သောရောဂါမျိုးတို့ကြောင့်၎င်း၊ ပင်ပန်းလွန်းလှသော ကြောင့်၎င်း၊ ချွေးတပ်သားမြောက်မြားစွာ ပျက်စီးသေဆုံးခဲ့ကြရသည်။ ယင်းသို့ အသက်ပေါင်းများစွာ အသေခံ၍ ဆောက်လုပ်ခဲ့ရသဖြင့် ထိုရထားလမ်းကို [[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း]]ကြီးဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြလေသည်။ သံဖြူဇရပ်သည် ထိုမီးရထားလမ်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ထိုအချိန်အခါမှစပြီးလျှင် လူနေများပြား စည်ကားလာခဲ့လေသည်။ ထိုမီးရထားလမ်းကိုမူ တော်လှန်ရေး အစိုးရလက်ထက်တွင် သံလမ်းများကို ရဲဘော်ဟောင်းများအကူအညီဖြင့် ဖြုတ်ယူ၍ ထိုသံလမ်းများကို မီးရထားလမ်းများ၌ အသုံးပြုရန် မီးရထားဌာနက စီစဉ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိလေသည်။ သံဖြူဇရပ်မှ ကျိုက္ခမီသွား ကားလမ်းတောင်ဘက်တွင် [[သံဖြူဇရပ် စစ်သင်္ချိုင်း|အင်္ဂလိပ်စစ်သင်္ချိုင်း]]တစ်ခုရှိသည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်မျက်နှာ၌ ကျဆုံးခဲ့သော မဟာမိတ်တပ်သားအချို့ကို မြုပ်နှံရာသင်္ချိုင်းဖြစ်၍ ဧရိယာ ၂၅ ဧကကျော်ရှိ၏။ ထိုသင်္ချိုင်း၏မြောက်ဘက်တွင် ဧရိယာငါးဧကကျော်သော မြန်မာစစ်သင်္ချိုင်း ရှိလေသည်။ == စီးပွားရေး == မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသူများသည် ဆန်စပါးကို အဓိကစိုက်ပျိုးကြသည်။ ရော်ဘာခေါ် ကြက်ပေါင်စေးခြံများကိုလည်း အများအပြား စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှလွဲလျှင် ဆားချက်လုပ်ငန်း၊ ရော်ဘာစေးလုပ်ငန်း၊ ထင်းလုပ်ငန်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းတို့သည် သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်လူထု၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းများ ဖြစ်လေသည်။ မြို့နယ်အတွင်း မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းတို့သည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကူးသန်း သွားလာရေးအတွက် အဓိကလမ်းကြောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ မော်လမြိုင်-ကျိုက္ခမီ မော်တော်ကားလမ်း (အောင်ဆန်းလမ်း)သည်၎င်း၊ ပငသွား မော်တော်ကားလမ်းသည်၎င်း၊ [[တနင်္သာရီ ရထားလမ်း|မော်လမြိုင်-ရေးမီးရထားလမ်း]] သည်၎င်း၊ သံဖြူဇရပ်မြို့တွင်းကို ဖြတ်သွားကြလေသည်။ သံဖြူဇရပ်သည် မော်လမြိုင်(ယခင်ကျိုက္ခမီခရိုင်)၊ သံဖြူဇရပ်ခရိုင်ခွဲ၏မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့၍ ထိုသံဖြူဇရပ်ခရိုင်ခွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သော အခြားမြို့နယ်တို့မှာ မုဒုံမြို့နယ်နှင့် ရေးမြို့နယ်တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> == အခြားကြည့်ရန်များ == * [[သံဖြူဇရပ် စစ်သင်္ချိုင်း]] *[[သေမင်းတမန် ရထားလမ်း]] *[[ပငကျေးရွာ(ကွာန်ပ္ၚ)]] == ကိုးကား == <references/> {{မွန်ပြည်နယ်}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 4g747v442c2j1xerbe5tjl1jb1avvzs 0 23275 1042741 1041648 2026-07-10T07:38:10Z Pho Sai 45037 1042741 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = အာရိယန် (Aryan) | image = Yamnaya Expansion Map.jpg | caption = | languages = [[အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားများ]]၊ [[သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား|သက္ကတ]]၊ [[ပါဠိ]] | religions = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (ဝေဒခေတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[ဇိုရိုရက်စထရီယန်ဘာသာ]] | related = [[အင်ဒို-အီရန်လူမျိုးများ]]၊ [[ဥရောပလူမျိုးများ]] }} '''အာရိယန်လူမျိုး''' ({{lang-en|Aryan race}}) သည် ရှေးဦး-အင်ဒို-ဥရောပနွယ် (Proto-Indo-European) ဘာသာစကား ပြောဆိုသော လူမျိုးစုများကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသည့် သိပ္ပံနှင့် သမိုင်းဝင် အယူအဆတစ်ခု ဖြစ်သည်။ "အာရိယန်" ဟူသော ဝေါဟာရသည် [[သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား|သက္ကတဘာသာစကား]] "အရိယာ" (Arya) မှ ဆင်းသက်လာပြီး "မြင့်မြတ်သူ" သို့မဟုတ် "[[ရေမြေ့သခင်]]" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="Arvindsson">Arvindsson, Stefan (2006). ''Aryan Idols: Indo-European Mythology as Ideology and Science''. University of Chicago Press.</ref> ဘီစီ ၆ ရာစုက အာခီးမီးနစ်မင်းဆက်မှ ဒါရိယတ်မင်းကြီး (Darius the Great) သည် ဘီဟစ်စွန်းကျောက်စာတွင် ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ၎င်း၏ဘာသာစကားမှာ အာရိယန်ဖြစ်ကြောင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ထည့်သွင်းရေးထိုးခဲ့သည်။<ref name="Behistun">Schmitt, Rüdiger (1991). ''The Bisitun Inscriptions of Darius the Great: Old Persian Text''. Corpus Inscriptionum Iranicarum.</ref> == မူလဒေသနှင့် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း == အာရိယန်တို့သည် ကမ္ဘာဦးလူဖြူလူမျိုးစုကြီးများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး မူလဌာနေမှာ အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်း၊ [[ကက်စပီယံပင်လယ်]] အရှေ့ဘက်နှင့် ဟိန္ဒူကတ်ရှ်တောင်တန်း မြောက်ဘက်ဒေသများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Encyclopedia">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)၊ စာမျက်နှာ ၃၈၀-၃၈၅။</ref> လူဦးရေတိုးပွားလာမှုနှင့် စားနပ်ရိက္ခာ အခက်အခဲများကြောင့် အုပ်စုနှစ်စုကွဲ၍ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်- # '''အနောက်ဘက်အုပ်စု:''' ဥရောပတိုက်အတွင်းသို့ ပျံ့နှံ့သွားပြီး ကဲ့လူမျိုး (Celts)၊ အီတာလျံ၊ ဂရိ၊ တျူးတိုး (Teutons) နှင့် ဆလဗ် (Slavs) လူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်လာကြသည်။ # '''တောင်ဘက်အုပ်စု:''' အီရန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဝင်ရောက်ကာ မိဒ (Medes) နှင့် ပါရှန်း (Persians) လူမျိုးများ ဖြစ်လာကြသည်။ အခြားတစ်သုတ်မှာ ဘီစီ ၁၅၀၀ ခန့်တွင် အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်အတွင်းသို့ တောင်ကြားလမ်းများမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="History_India">Keay, John (2000). ''India: A History''. Atlantic Monthly Press.</ref> == အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်း == ဘီစီ ၁၅၀၀ ခန့်တွင် အာရိယန်နွယ်ဖွား (Indo-Aryans) တို့သည် အလယ်အာရှမှတစ်ဆင့် ဟိန္ဒူကတ်ရှ် (Hindu Kush) တောင်တန်းရှိ တောင်ကြားလမ်းများကို ဖြတ်ကျော်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းသို့ တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Thapar">Thapar, Romila (2004). ''Early India: From the Origins to AD 1300''. University of California Press.</ref> ထိုအချိန်တွင် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း (Indus Valley) ၌ ဒေသခံ [[ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး|ဒြာဝိဒိယန်]]တို့သည် အဆင့်မြင့်သော မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုများဖြင့် အခြေတကျ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ အာရိယန်တို့သည် ရေကြည်ရာမျက်နုရာ ရှာဖွေရင်း ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြစ်သောကြောင့် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုအတွက် ဒေသခံမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပြင်းထန်သော စစ်ပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် အခြေတကျ မြို့ပြတည်ထောင်သူများဖြစ်သဖြင့် အာရိယန်တို့ထက် နေထိုင်မှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားသော်လည်း၊ တိုက်ခိုက်ရေးတွင်မူ အာရိယန်တို့က အဘက်ဘက်မှ အသာစီးရခဲ့သည်။<ref name="History_India">Keay, John (2000). ''India: A History''. Atlantic Monthly Press.</ref> အာရိယန်တို့သည် မြင်းများကို ကျွမ်းကျင်စွာ ထိန်းကျောင်းနိုင်ပြီး ဘီးအကန့်ပါသော စစ်ရထား (Spoked-wheel chariots) များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် ခြေလျင်တပ်ဖြစ်သော ဒြာဝိဒိယန်များအတွက် အဓိက အဟန့်အတား ဖြစ်ခဲ့သည်။ အာရိယန်တို့သည် ကြေးဝါထက် ခိုင်မာသော သံလက်နက်များကို အသုံးပြုလာနိုင်ခြင်းကလည်း စစ်ပွဲတွင် အဆုံးအဖြတ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အိမ်ခြေအတည်တကျမရှိသော အာရိယန်တို့သည် စစ်ရေးတွင် လျင်မြန်ဖြတ်လတ်ပြီး ကြမ်းတမ်းသော တိုက်ခိုက်ရေးပုံစံ ရှိကြသည်။ ပြင်းထန်သော စစ်ပွဲများကြောင့် ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းမှ ဂင်္ဂါမြစ်ဝှမ်း (Ganges Valley) သို့ ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရသည်။ အာရိယန်တို့က နောက်မှလိုက်လံတိုက်ခိုက်သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် အိန္ဒိယတောင်ဘက်ပိုင်း ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများနှင့် ဟိမဝန္တာတောင်ခြေရင်းသို့ ပြေးကြရသည်။<ref name="Encyclopedia" /> ဤသို့ဖြင့် အဆင့်မြင့်သော အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု (Indus Valley Civilization) ဖြစ်သည့် ဟာရပ္ပ (Harappa) နှင့် [[မိုဟန်ဂျိုဒါရို]]မြို့ကြီးများ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ စစ်ပွဲတွင် အနိုင်ရပြီးနောက် အာရိယန်တို့သည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတစ်ခွင်လုံးတွင် အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် လက်ရဖမ်းမိသော ဒြာဝိဒိယန်များကို "ဒါသ" (Dasa) သို့မဟုတ် "ဒါယု" (Dasyu) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကာ ကျွန်ပြုခဲ့ကြသည်။ ဤကာလတွင် အာရိယန်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကား (သက္ကတ) နှင့် ဘာသာရေး (ဝေဒ) တို့သည် အိန္ဒိယ၏ အဓိကယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် အမြစ်တွယ်လာခဲ့သည်။<ref name="Flood">Flood, Gavin (1996). ''An Introduction to Hinduism''. Cambridge University Press.</ref> ဤပဋိပက္ခသည် နောင်အခါတွင် အိန္ဒိယ၌ အလွန်တင်းကျပ်လာမည့် ဇာတ်စနစ် (Caste System) ၏ အစဦးအခြေခံလည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == လူမှုရေးနှင့် ဇာတ်စနစ် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == အခြေတကျ နေထိုင်လာကြသောအခါ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်အပေါ် မူတည်၍ လူတန်းစား ဇာတ်လေးပါး ကွဲပြားလာခဲ့သည်-<ref name="Caste">Dumont, Louis (1980). ''Homo Hierarchicus: The Caste System and Its Implications''. University of Chicago Press.</ref> * '''[[ခတ္တိယ]]မျိုး:''' – မင်းစိုးရာဇာနှင့် စစ်သည်တော်များ။ * '''[[ဗြာဟ္မဏ]]မျိုး:''' – ပညာရှိများ၊ ပုဏ္ဏားများ နှင့် ယဇ်ပူဇော်သော ဟိန္ဒူဘုန်းကြီးများ။ * '''[[ဝေဿ]]မျိုး:''' – လယ်သမား၊ ကုန်သည်နှင့် အခြေခံလူတန်းစားများ။ * '''[[သုဒ္ဒ]]မျိုး:''' – အစေခံနှင့် ကျွန်ပြုခံရသော တိုင်းရင်းသားများ။ == ဘာသာရေးနှင့် စာပေ == အာရိယန်တို့သည် သဘာဝတရားများကို နတ်ဘုရား (ဒေဝ) များအဖြစ် ကိုးကွယ်ကြသည်။ အဓိက နတ်ဘုရားများမှာ ဣန္ဒ (မိုးနတ်မင်း)၊ အဂိ (မီးနတ်)၊ မရုတ် (လေနတ်) နှင့် သူရိယ (နေနတ်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို '''[[ဝေဒကျမ်း]]''' (Vedas) များအဖြစ် ပြုစုခဲ့ကြပြီး ဣရုဗေဒ၊ သာမဗေဒ၊ ယဇုဗေဒ နှင့် အာထဗ္ဗနဗေဒ ဟူ၍ ကျမ်းလေးစောင် ရှိသည်။<ref name="Vedas">Flood, Gavin (1996). ''An Introduction to Hinduism''. Cambridge University Press.</ref> ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားဖြစ်သော [[သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား|သက္ကတဘာသာစကား]]သည် ကမ္ဘာ့ရှေးကျသော မူလဘာသာစကားကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ခေတ်သစ် အယူအဆလွဲမှားမှုများ == ၂၀ ရာစုအတွင်း ဂျာမနီအာဏာရှင် [[အဒေါ့ဖ် ဟစ်တလာ]]သည် ဂျာမန်လူမျိုးများသည်သာ အစစ်မှန်ဆုံးနှင့် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော "အာရိယန်" အနွယ်များဖြစ်သည်ဟု ဝါဒဖြန့်ကာ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သိပ္ပံနည်းကျလေ့လာချက်များအရ ဥရောပလူမျိုး အများအပြားမှာ အာရိယန်အနွယ်များဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Hitler">Arvindsson, Stefan (2006). ''Aryan Idols''.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ]] nszqfbk07pzk3bv50o4vj6bn9d9xddp 0 23662 1042654 945190 2026-07-10T00:13:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1042654 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ<br /><small>(Chiến tranh Việt Nam)</small> | partof =အင်ဒိုချိုင်းနား စစ်ပွဲများနှင့် [[စစ်အေးတိုက်ပွဲ]] | image = {{multiple image|border=infobox|perrow=2/2/2|total_width=300 | image1= U.S. Army UH-1H Hueys insert ARVN troops at Khâm Đức, Vietnam, 12 July 1970 (79431435).jpg | alt1= | image2=Pavnbattle.jpg | alt2= | image3=Hue Massacre Interment.jpg | alt3= | image4=Flame Thrower. Operation New Castle. - NARA - 532488.tif | alt4= | image5=A-4C Skyhawks of VA-146 fly past USS Kearsarge (CVS-33) in the South China Sea on 12 August 1964 (USN 1107965).jpg | alt5= | image6=Execution of Nguyen Van Lem.jpg | alt6=}} '''နာရီလက်တံအတိုင်း အပေါ်ဘယ်ဘက်မှ''': {{flatlist|U.S. combat operations in Ia Drang, ARVN Rangers defending Saigon during the 1968 Tet Offensive, two Douglas A-4C Skyhawks en route for airstrikes against North Vietnam after the Gulf of Tonkin incident, ARVN recapture Quảng Trị during the 1972 Easter Offensive, civilians fleeing the 1972 Battle of Quảng Trị, burial of 300 victims of the 1968 Huế Massacre. }} | date = ၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၅&nbsp;– {{End date|df=yes|1975|4|30}}<br />(၁၉ နှစ်၊ ၅ လ၊ လေးပတ်နှင့် ၁ ရက်ကြာမြင့်) | place = တောင်ဗီယက်နမ်၊ မြောက်ဗီယက်နမ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို | causes = Reunification of Vietnam (North Vietnam)<br />Containment Policy and Domino Theory, Gulf of Tonkin Incident (United States) | territory = တောင်နှင့် မြောက်ဗီယက်နမ် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းကာ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]ပေါ်ထွက် | result = မြောက်ဗီယက်နမ် အနိုင်ရ * အင်ဒိုချိုင်းနားမှ အမေရိကန် ဦးဆောင်သော တပ်များ ဆုတ်ခွာ * တောင်ဗီယက်နမ်၊ လာအိုနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားတို့တွင် ကွန်မြူနစ်အစိုးရ အာဏာရရှိ * တောင်ဗီယက်နမ်အား မြောက်ဗီယက်နမ် သိမ်းပိုက် | | combatant1 = '''ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင် တပ်ဖွဲ့များ:'''<br /> {{flag|South Vietnam}}<br /> {{flagicon|United States|1960}} အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု<br /> {{flag|South Korea|1949}}<br /> {{flag|Thailand}}<br /> {{flag|Australia}}<br /> {{flag|New Zealand}}<br /> {{flag|Khmer Republic}}<br /> {{flag|Kingdom of Laos}}<br /> {{flag|Philippines|1936}} '''အထောက်အပံများ:'''<br />{{flag|Republic of China}}<ref name="ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM">{{cite web|url=http://www.psywarrior.com/AlliesRepublicVietnam.html|title=ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM |accessdate=24 September 2011 }}</ref><br />{{flagicon|Canada}} [[Canada and the Vietnam War|Canada]]<ref name="ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM"/><br />{{flag|West Germany}}<ref name="ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM"/><br />{{flag|United Kingdom}}<ref name="ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM"/><br />{{flagicon|Iran|1964}} [[Pahlavi dynasty|Iran]]<ref name="ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM"/><br />{{flagicon|Spain|1945}} [[Francoist Spain|Spain]]<ref name="ALLIES OF THE REPUBLIC OF VIETNAM"/><br />{{flag|Malaysia}}<ref>{{cite web|url=http://studentsrepo.um.edu.my/747/4/BAB3.pdf|title=Chapter Three: 1957-1969 Early Relations between Malaysia and Vietnam|publisher=[[University of Malaya]] Student Repository|accessdate=17 October 2015|format=PDF|page=72|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304095141/http://studentsrepo.um.edu.my/747/4/BAB3.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.idfr.gov.my/images/stories/publication/2008/tunku.pdf|title=Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj (Profiles of Malaysia's Foreign Ministers)|publisher=Institute of Diplomacy and Foreign Relations (IDFR), [[Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)]]|year=2008|accessdate=17 October 2015|isbn=978-983-2220-26-8|format=PDF|page=31|quote=The Tunku had been personally responsible for Malaya's partisan support of the South Vietnamese regime in its fight against the Vietcong and, in reply to a Parliamentary question on 6 February 1962, he had listed all the used weapons and equipment of the Royal Malaya Police given to Saigon. These included a total of 45,707 single-barrel shotguns, 611 armoured cars and smaller numbers of carbines and pistols. Writing in 1975, he revealed that "we had clandestinely been giving 'aid' to Vietnam since early 1958. Published American archival sources now reveal that the actual Malaysian contributions to the war effort in Vietnam included the following: "over 5,000 Vietnamese officers trained in Malaysia; training of 150 U.S. soldiers in handling Tracker Dogs; a rather impressive list of military equipment and weapons given to Viet-Nam after the end of the Malaysian insurgency (for example, 641 armored personnel carriers, 56,000 shotguns); and a creditable amount of civil assistance (transportation equipment, cholera vaccine, and flood relief)". It is undeniable that the Government's policy of supporting the South Vietnamese regime with arms, equipment and training was regarded by some quarters, especially the Opposition parties, as a form of interfering in the internal affairs of that country and the Tunku's valiant efforts to defend it were not convincing enough, from a purely foreign policy standpoint.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016191310/http://www.idfr.gov.my/images/stories/publication/2008/tunku.pdf|archivedate=16 October 2015|deadurl=no}}</ref> | | combatant2 = '''ကွန်မြူနစ်တပ်များ:'''<br /> {{flag|North Vietnam}}<br /> {{flag|China}}<br /> {{flagicon|Republic of South Vietnam}} ဗီယက်ကောင်း<br /> {{flagicon|Cambodia|1975}} [[Khmer Rouge]]<br /> {{flagicon|Laos}} [[Pathet Lao]] '''အထောက်အပံ့များ:'''<br/>{{flag|Soviet Union}}<br />{{flag|North Korea}}<br />{{flag|Cuba}}<ref>''The Cuban Military Under Castro'', 1989. Page 76</ref><ref>Cuba in the World, 1979. Page 66</ref><br />{{flag|Czechoslovakia}}<ref>{{cite web|url=http://www.svet.czsk.net/clanky/svet/koreapokusy.html |title=Cesky a slovensky svet |publisher=Svet.czsk.net |accessdate=24 February 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.e-polis.cz/mezinarodni-vztahy/322-bilateralni-vztahy-ceske-republiky-a-vietnamske-socialisticke-republiky.html |title=Bilaterální vztahy České republiky a Vietnamské socialistické republiky &#124; Mezinárodní vztahy &#124; e-Polis – Internetový politologický časopis |publisher=E-polis.cz |accessdate=24 February 2014}}</ref><br />{{flagicon|Bulgaria|1967}} [[People's Republic of Bulgaria|Bulgaria]]<ref>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0066)|title=Foreign Affairs in the 1960s and 1970s|volume=Bulgaria [[Library of Congress Country Studies|Country Study]]|publisher=[[Library of Congress]]|year=1992|quote=Throughout the 1960s and 1970s, Bulgaria gave official military support to many national liberation causes, most notably in the Democratic Republic of Vietnam, (North Vietnam)…}}</ref><br />{{flag|East Germany}}<ref>{{cite web|url=https://muse.jhu.edu/login?auth=0&type=summary&url=/journals/german_studies_review/v036/36.3.horten.pdf|title=Project MUSE - Sailing in the Shadow of the Vietnam War: The GDR Government and the "Vietnam Bonus" of the Early 1970s|publisher=}}</ref><br />{{Flagicon|Romania|1965}} [[Socialist Republic of Romania|Romania]] | strength1 = '''≈၁,၈၃၀,၀၀၀ (၁၉၆၈)'''<br /> {{flagu|South Vietnam}}: ၈၅၀,၀၀၀ (၁၉၆၈)<br />၁,၅၀၀,၀၀၀ (၁၉၇၄–၇၅)<ref>Le Gro, p. 28.</ref><br /> {{flagu|United States}}: ၅၃၆,၁၀၀ (၁၉၆၈)<br /> '''[[Free World Military Forces]]''':<ref>{{cite web |url=http://www.historycentral.com/Vietnam/Troop.html |title=Vietnam War : US Troop Strength |publisher=Historycentral.com |accessdate=17 October 2009 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/mrc/reader/vvmcr.htm |title=Facts about the Vietnam Veterans Memorial Collection |publisher=nps.gov}} (citing The first American ground combat troops landed in [[South Vietnam]] during March 1965, specifically the U.S. Third Marine Regiment, Third Marine Division, deployed to Vietnam from Okinawa to defend the Da Nang, Vietnam, airfield. During the height of U.S. military involvement, 31 December 1968, the breakdown of allied forces were as follows: 536,100 U.S. military personnel, with 30,610 U.S. military having been killed to date; 65,000 Free World Forces personnel; 820,000 South Vietnam Armed Forces (SVNAF) with 88,343 having been killed to date. At the war's end, there were approximately 2,200 U.S. missing in action (MIA) and prisoners of war (POW). Source: Harry G. Summers Jr. Vietnam War Almanac, Facts on File Publishing, 1985.)</ref><br /> *{{flagu|South Korea}}: ၅၀,၀၀၃ *{{flagu|Thailand}}: ၁၁,၅၈၆ *{{flagu|Australia}}: ၇,၆၇၂ *{{flagu|Philippines|1936}}: ၂,၀၆၁ *{{flagu|New Zealand}}: ၅၅၂<ref>{{cite book |url=https://books.google.ca/books?id=4VG4AQAAQBAJ&pg=PA11&lpg=PA11&dq=troops+both+sides+in+vietnam+war&source=bl&ots=JTphu2kI_8&sig=j5WPbppmSR2pvmB1csxTZR_iCTk&hl=vi&sa=X&ved=0ahUKEwinmqfU0tPLAhUX82MKHXEpB3sQ6AEIZjAJ#v=onepage&q=troops%20both%20sides%20in%20vietnam%20war&f=false |title= The A to Z of the Vietnam War |publisher=The Scarecrow Press|date=2005}}</ref> *{{flagicon|Spain|1945}} Spain 30 <!-- expand troop numbers by country --> | | strength2 = '''≈၄၆၁,၀၀၀'''<br /> {{flagu|North Vietnam}}: ၂၈၇,၄၆၅ (ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၈)<ref>Vietnam War After Action Reports, BACM Research, 2009, page 430</ref><br />{{flagu|China}}: ၁၇၉,၀၀၀ (၁၉၆၅–၆၉)<ref name="Toledo Blade 320,000 Chinese troops">{{cite news|agency=Reuters|title=China admits 320,000 troops fought in Vietnam|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1350&dat=19890516&id=HkRPAAAAIBAJ&sjid=_gIEAAAAIBAJ&pg=3769,1925460|accessdate=24 December 2013|newspaper=Toledo Blade|date=16 May 1989}}</ref><ref name="Roy|1998">{{cite book|last=Roy|first=Denny|title=China's Foreign Relations|url=https://archive.org/details/chinasforeignrel0000royd|year=1998|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0847690138|page=[https://archive.org/details/chinasforeignrel0000royd/page/27 27]}}</ref><br /><ref name="books.google.com.vn">{{cite book|url=http://books.google.com.vn/books?id=GaZvX2BzeegC&pg=PA176 |title=China and Vietnam|publisher=}}</ref><br /> {{flagu|Soviet Union}}: ၃,၀၀၀<br /> {{flagu|North Korea}}: ၃၀၀–၆၀၀<!-- expand troop numbers by country --> | | commander1 = {{flagicon|South Vietnam}} [[ငိုးဒင်ဇျမ်]] <br />{{flagicon|South Vietnam}} [[ငွိအန့်ဗန်းထျောင်]]<br />{{flagicon|South Vietnam}} [[ငွိအန့်ကောင်းကီ]]<br />{{flagicon|South Vietnam}} [[ကောင်းဗန်းဗျန်း]]<br /> {{flagicon|South Vietnam}} [[ငိုးကွမ်ချူအန်]] <br /> {{flagicon|USA}} [[ဂျွန် ဖဇ်ဂရက်ဒ်ကနေဒီ|ဂျွန် အက်ဖ် ကနေဒီ]]<br />{{flagicon|USA}} [[လန်ဒန် ဘန်းနက်စ် ဂျွန်ဆင်|လန်ဒန် ဘီ ဂျွန်ဆင်]] <br />{{flagicon|USA}} [[ရစ်ချက် နစ်ကဆင်]]<br />{{flagicon|USA}} ရောဘတ် မက်နမ်မရာ<br /> {{flagicon|USA}} ဝီလျံ ဝက်စ်မိုးလန်း<br />{{flagicon|USA}} ခရိပ်‌ဂ်တန် အိပ်‌ဘရမ်‌စ်<br />{{flagicon|USA}} ဖရက်ဒရစ် စီ ဝေယမ်း<br />{{flagicon|KOR|1948}} [[ပတ်ချုန်ဟီး]]<br />{{flagicon|THA}} သမ်နွမ် ကစ်တစ်ကချောင်း<br /> {{flagicon|AUS}} ရောဘတ် မန်ဇိုင်း<br /> {{flagicon|AUS}} ဟာရိုး ဟော့<br /> {{flagicon|AUS}} ဂျွန် မက်အွမ်း<br /> {{flagicon|AUS}} ဂျွန် ဂေါ်တန်<br /> {{flagicon|AUS}} ဝီလျံ မက်မဟွန်း<br /> {{flagicon|PHI|1936}} ဖရက်ဒီနမ် မာကိုးစ်<br /> {{flagicon|NZL}} ကိတ် ဟောရိုကီး<br/>{{flagicon|NZL}} ဂျက် မာရှယ်<br/>{{flagicon|NZL}} နော်မန် ကက်<br/>…''နှင့် အခြားများ'' | | commander2 = {{flagicon|North Vietnam}} [[ဟိုချီမင်း]]<br />{{flagicon|North Vietnam}} [[လေးဇွမ့်]] <br />{{flagicon|North Vietnam}} [[ငုရင်ဂီယက်]]<br /> {{flagicon|North Vietnam}}[[ဗန်းတျန်းဇွန့်]] <br />{{flagicon|North Vietnam}} [[လေးချောင်သန်း]]<br /> {{flagicon|North Vietnam}} [[ဖမ်ဗန်းဒိုန်]] <br />{{flagicon|Republic of South Vietnam}} [[ဟွမ်ဗန်းထိုင်း]] <br />{{flagicon|Republic of South Vietnam}} [[ချန်ဗန်းချာ]]<br />{{flagicon|Republic of South Vietnam}} [[ငွိအန့်ဗန်းလင်း]]<br />{{flagicon|Republic of South Vietnam}} [[ငွိအန့်ဟျုထေါ်]] <br />…''နှင့် အခြားများ'' | | casualties1 = '''{{flagu|South Vietnam}}'''<br />အရပ်သား ၁၉၅,၀၀၀–၄၃၀,၀၀၀ သေဆုံး<ref name = "Lewy 1978 450_453">{{Harvnb|Lewy|1978|pp=450–3}}.</ref><ref name="Thayer 1">{{Harvnb|Thayer|1985|loc=chap. 12}}.</ref><br />၂၂၀,၃၅၇–၃၁၃,၀၀၀ စစ်သည် သေဆုံး<ref name=FOOTNOTERummel1997>{{citation |last=Rummel |first=R.J |year=1997 |url=http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB6.1A.GIF |format=GIF |title=Table 6.1A. Vietnam Democide : Estimates, Sources, and Calculations, |work=Freedom, Democracy, Peace; Power, Democide, and War, [http://www.hawaii.edu/ University of Hawaii System] }}</ref><br /> ၁,၁၇၀,၀၀၀ ဒဏ်ရာရ<ref name="ReferenceA">Tucker, Spencer E. ''The Encyclopedia of the Vietnam War: A Political, Social, and Military History'' ABC-CLIO. ISBN 1-85109-961-1</ref><br /> '''{{flagu|United States}}'''<br />၅၈,၃၀၇ သေဆုံး၊<ref>{{cite web|url=http://www.vvmf.org/news/article=In-Memory-Day-Ceremony-to-honor-165-Vietnam-veterans-whose-lives-were-cut-short-by-their-service|title=Vietnam Veterans Memorial Fund - News|publisher=|accessdate=28 March 2016|archivedate=10 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160410051623/http://www.vvmf.org/news/article=In-Memory-Day-Ceremony-to-honor-165-Vietnam-veterans-whose-lives-were-cut-short-by-their-service}}</ref> ၃၀၃,၆၄၄ ဒဏ်ရာရ<br /> '''{{flagu|South Korea}}'''<br />၅,၀၉၉ သေဆုံး၊ ၁၀,၉၆၂ ဒဏ်ရာရ၊ ၄ ဦး ပျောက်ဆုံး<br /> '''{{flagu|Australia}}'''<br />၅၀၀ သေဆုံး၊ ၁,၁၂၉ ဒဏ်ရာရ<br /><ref>{{cite web |url=http://www.awm.gov.au/encyclopedia/vietnam/statistics.asp |title=Australian casualties in the Vietnam War, 1962–72 &#124; Australian War Memorial |publisher=Awm.gov.au |accessdate=29 June 2013 |archivedate=16 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130516081613/http://www.awm.gov.au/encyclopedia/vietnam/statistics.asp }}</ref><br /> '''{{flagu|New Zealand}}'''<br />၃၇ သေဆုံး၊ ၁၈၇ ဒဏ်ရာရ<br /><ref>{{cite web |url=http://www.vietnamwar.govt.nz/resources |title=Overview of the war in Vietnam &#124; VietnamWar.govt.nz, New Zealand and the Vietnam War |publisher=Vietnamwar.govt.nz |date=16 July 1965 |accessdate=29 June 2013 |archivedate=26 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130726010609/http://vietnamwar.govt.nz/resources }}</ref><br /> '''{{flagu|Thailand}}'''<br />၃၅၁ သေဆုံး၊ ၁,၃၅၈ ဒဏ်ရာရ<ref>The Encyclopedia of the Vietnam War: A Political, Social, and Military History By Spencer C. Tucker "https://books.google.com/?id=qh5lffww-KsC"</ref><br /> '''{{flagu|Philippines|1936}}'''<br />၉ ဦးသေဆုံး၊<ref>{{cite web |url=http://www.history.army.mil/books/Vietnam/allied/ch03.htm |title=Chapter III: The Philippines |publisher=History.army.mil |accessdate=24 February 2014 |archivedate=2 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160802211105/http://www.history.army.mil/books/Vietnam/allied/ch03.htm }}</ref> ၆၄ ဒဏ်ရာရ<ref>{{cite web|url=http://175thengineers.homestead.com/Philcav.pdf |title=Asian Allies in Vietnam |publisher=Embassy of South Vietnam |date=March 1970 |accessdate=18 October 2015}}</ref> '''စုစုပေါင်း သေဆုံး: ၄၇၉,၆၆၀–၈၀၇,၃၀၃'''<br />'''စုစုပေါင်း ဒဏ်ရာရ: ≈၁,၄၉၀,၀၀၀+<ref name="ReferenceA"/><br />''' | | casualties2 = {{flagdeco|North Vietnam}}{{flagdeco|Republic of South Vietnam}} '''မြောက်ဗီယက်နမ်နှင့် ဗီယက်ကောင်း'''<br />၆၅,၀၀၀<ref name="Lewy 1978 450_453"/> အရပ်သား သေဆုံး<br /> ၄၄၄,၀၀၀<ref name="Lewy 1978 450_453"/>–၁,၁၀၀,၀၀၀ စစ်သည် သေဆုံးနှင့် ပျောက်ဆုံး<br /> ၆၀၀,၀၀၀+ ဒဏ်ရာရ<ref>Soames, John. ''A History of the World'', Routledge, 2005.</ref><br /> '''{{flagu|China}}'''<br />≈၁,၁၀၀ သေဆုံးနှင့် ၄,၂၀၀ ဒဏ်ရာရ<ref name="books.google.com.vn"/><br /> '''{{flagu|Soviet Union}}'''<br />၁၆ ဦးသေဆုံး<ref>Dunnigan, James & Nofi, Albert: ''Dirty Little Secrets of the Vietnam War: Military Information You're Not Supposed to Know''. St. Martin's Press, 2000, p. 284. ISBN 0-312-25282-X.</ref><br /> '''{{flagu|North Korea}}'''<br />၁၄ ဦးသေဆုံး<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/696970.stm |title=North Korea fought in Vietnam War |publisher=BBC News |date=31 March 2000 |accessdate=18 October 2015}}</ref> '''စုစုပေါင်း သေဆုံး: ၄၅၅,၄၇၆–၁,၁၇၀,၄၇၆'''<br />'''စုစုပေါင်း ဒဏ်ရာရ: ≈၆၀၈,၂၀၀''' | | casualties3 = '''ဗီယက်နမ် အရပ်သား သေဆုံး''': ၆၂၇,၀၀၀–၂,၀၀၀,၀၀၀<ref name="Lewy 1978 450_453" /><ref name="afp1995">{{cite news |title=20 Years After Victory, Vietnamese Communists Ponder How to Celebrate |first=Philip |last=Shenon |url=http://www.nytimes.com/1995/04/23/world/20-years-after-victory-vietnamese-communists-ponder-how-to-celebrate.html |date=23 April 1995 |newspaper=The New York Times |accessdate=24 February 2011 }} The Vietnamese government officially claimed a rough estimate of 2 million civilian deaths, but it did not divide these deaths between those of North and South Vietnam.</ref><ref>{{cite news |title=fifty years of violent war deaths: data analysis from the world health survey program: BMJ |url=http://www.bmj.com/content/336/7659/1482| date=23 April 2008|accessdate=5 January 2013}} From 1955 to 2002, data from the surveys indicated an estimated 5.4 million violent war deaths … 3.8 million in Vietnam</ref><br /> '''ကမ္ဘောဒီးယား ပြည်တွင်းစစ် သေဆုံး''': ၂၀၀,၀၀၀–၃၀၀,၀၀၀*<br /> '''လာအို ပြည်တွင်းစစ် သေဆုံး''': ၂၀,၀၀၀–၂၀၀,၀၀၀*<br /> '''စုစုပေါင်း အရပ်သား သေဆုံး:''' ၈၄၇,၀၀၀–၂,၅၀၀,၀၀၀<br /> '''စုစုပေါင်း သေဆုံး''': ၁,၄၈၄,၀၀၀–၃,၈၈၆,၀၂၆ '''လေယာဉ် ပျက်စီးမှု'''<br /> <nowiki>*</nowiki> ခန့်မှန်းခြေ<br /> }} [[File:Bruce Crandall's UH-1D.jpg|thumb|300px|အမေရိကန် စစ်တပ်မှ ရဟတ်ယာဉ် စစ်သားများကို ချထားခဲ့ပြီး ပျံတက်နေစဉ်]] '''ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ''' ဆိုသည်မှာ [[စစ်အေးတိုက်ပွဲ]] ကာလအတွင်း [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]၊ [[လောနိုင်ငံ]] နှင့် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]] အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲ ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ [[ဟိုချီမင်းစီးတီး|ဆိုင်းဂုံမြို့]] ကျဆုံးသည့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲသည် ပထမ [[အင်ဒိုချိုင်းနားစစ်]] အပြီးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး [[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ|ကွန်မြူနစ်]]မဟာမိတ်များက ထောက်ပံ့ကူညီသော မြောက်ဗီယက်နမ် နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]]နှင့် အခြား ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်သူ မဟာမိတ်များက ထောက်ပံ့ကူညီသော တောင်ဗီယက်နမ်တို့ တိုက်ခိုက်ကြသော စစ်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်တို့ ဦးဆောင်ပြီး လက်နက်ငယ်များ တပ်ဆင်ထားသည့် တောင်ဗီယက်နမ်ရှိ ဗီယက်ကောင်း သို့မဟုတ် အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်ဖွဲ့က ဒေသအတွင်းရှိ ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်သည့် တပ်များကို ပြောက်ကျားစစ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ဗီယက်နမ် အမျိုးသား တပ်မတော် (မြောက်ဗီယက်နမ် တပ်မတော်) ကမူ အလုံးအရင်းနှင့် ပုံမှန် စစ်ပွဲကို ဆင်နွဲကြသည်။ အမေရိကန်နှင့် တောင်ဗီယက်နမ် တပ်ဖွဲ့များက လေကြောင်းတိုက်ပွဲ နှင့် ပစ်ခတ်မှု အားသာချက်တို့ အပေါ်တွင် အခွင့်ကောင်းယူ၍ မြေပြင်တပ်များ၊ အမြှောက်တပ်များနှင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပူးပေါင်း၍ ရှာဖွေ ဖျက်ဆီးသည့် စစ်ဆင်ရေးကို ဆင်နွဲကြသည်။ အမေရိကန် အစိုးရက ထိုစစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုအား ကွန်မြူနစ်တို့ တောင်ဗီယက်နမ်အား သိမ်းပိုက်ခြင်းမှ တစ်ဆင့် ကွန်မြူနစ် ဝါဒ ပျံ့နှံ့ခြင်းကို တားဆီးနိုင်ရန်ဟု ထင်မြင်ယူဆသည်။ မြောက်ဗီယက်နမ် အစိုးရ နှင့် ဗီယက်ကောင်း တို့ကမူ အစပထမတွင် အမေရိကန် ကျောထောက်နောက်ခံ ပေးထားသော ပြင်သစ်နှင့် နောက်တွင် အမေရိကန်၏ ရုပ်သေး အစိုးရဖြစ်သော တောင်ဗီယက်နမ် နှင့် တိုက်ခိုက်သော ကိုလိုနီ စစ်ပွဲအဖြစ် ယူဆကြသည်။ အမေရိကန် စစ်ရေးအကြံပေးများသည် ထိုစဉ်က [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]] အင်ဒိုချိုင်းနားဟု ခေါ်သော ထိုနေရာသို့ ၁၉၅၀ တွင် စတင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်တို့၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုသည် ၁၉၆၀ နှစ်များ အစောပိုင်းတွင် အရှိန်မြင့်လာပြီး ၁၉၆၁ တွင် စစ်အင်အားကို ၃ ဆ တိုးမြှင့်ခဲ့ကာ ၁၉၆၂ တွင် နောက်ထပ် ၃ ဆ ထပ်မံ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြန်သည်။ အမေရိကန် ချေမှုန်းရေး တပ်ဖွဲ့များလည်း ၁၉၆၅ တွင် စတင် တပ်စွဲခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးသည် နိုင်ငံတကာ နယ်နိမိတ်များ အထိတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး လောနိုင်ငံ နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့လည်း အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။ အမေရိကန်တို့၏ စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုသည် "တက် တိုက်ခိုက်မှု" (Tet Offensive) ဟု ခေါ်သော အချိန်ဖြစ်သည့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုနောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် မြေပြင်တပ်များသည် ဗီယက်နမ်မိုင်ဇေးရှင်း (Vietnamization) ပေါ်လစီ အရ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာလာခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ဇန်နဝါရီလတွင် [[ပါရီမြို့|ပဲရစ်]] ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်ကို ပါဝင်တိုက်ခိုက်သူ အားလုံးမှ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သေးသည်။ အမေရိကန်တို့၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုသည် ၁၉၇၃ ခု ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး အမေရိကန် ကွန်ဂရက်မှ အတည်ပြုလိုက်သော ကေ့စ်-ချပ် ပြင်ဆင်မှု ဥပဒေ ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ် အမျိုးသား တပ်မတော်မှ ဆိုင်းဂုံအား ၁၉၇၅ ဧပြီလတွင် သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ပွဲပြီးဆုံးခဲ့ကာ နောက်တစ်နှစ်တွင် မြောက်ဗီယက်နမ်နှင့် တောင်ဗီယက်နမ်တို့ ပြန်လည် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကြောင့် လူ့အသက်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ဗီယက်နမ် စစ်သားနှင့် ပြည်သူ အားလုံးပေါင်း သေဆုံးမှုမှာ ၁ သန်း အောက်မှ ၃ သန်း အထိ အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား လူမျိုး ၂ သိန်းမှ ၃သိန်း အထိ နှင့် လာအိုလူမျိုး ၂သောင်းမှ ၂သန်းကြား သေဆုံးခဲ့ရသည်။ အမေရိကန် စစ်သားပေါင်း ၅၈,၂၂၀ လည်း စစ်ပွဲအတွင်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။ == စစ်ပွဲအမည်များ == ဤစစ်ပွဲကိုအမည်ပေါင်းများစွာဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲဆိုသည်မှာ လူသိများသောနာမည်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအင်ဒိုချိုင်းနားစစ်ပွဲ သို့မဟုတ် ဗီယက်နမ်ပဋိပက္ခဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသတွင်စစ်ပွဲပေါင်းများစွာဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် ဤစစ်ပွဲကိုအခြားသောစစ်ပွဲများနှင့်ကွဲပြားစေရန်အတွက် အဓိကပါဝင်သောနိုင်ငံများကိုမူတည်၍ အမည်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားဖြင့် ဤစစ်ပွဲကို ''Kháng chiến chống Mỹ'' (အမေရိကန်ကိုတွန်းလှန်သောစစ်ပွဲ) ဟုခေါ်သည့်အပြင် ''Chiến tranh Việt Nam'' (ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ) ဟူ၍လည်းခေါ်ဆိုကြသည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရာများ == စစ်ပွဲတွင်အဓိကပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသောအင်အားစုများမှာ တစ်ဖက်တွင် Army of Republic of Vietnam (ARVN) ဗီယက်နမ်တပ်မတော် နှင့် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့၊ တစ်ခြားတစ်ဖက်တွင် People’s Army of Vietnam (PAVN) ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့ တပ်မတော် (မြောက်ဗီယက်နမ်) နှင့် ‌တောင်ပိုင်းကွန်မြူနစ်တပ်ဖွဲ့စုဖြစ်သော တောင်ဗီယက်နမ်မျိုးချစ်တပ်မတော် (ဗီယက်ကောင်း)တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဒန်နီယယ် အဲစ်ဘာ့ (အမေရိကန်ဝေဖန်ရေးဆရာ)၏ အဆိုအရ အမေရိကန်နိုင်ငံအနေဖြင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် လွတ်လပ်ရေးကြေညာထားသော ဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို ပြန်လည်ကိုလိုနီပြုရန်ကြိုးစားနေသည့် ပြင်သစ်နိုင်ငံကို ကူညီတိုက်ခိုက်ပေးရန် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟုသိရသည်။ အင်ဒိုချိုင်နားကျွန်းဆွယ်သည် ၁၉ရာစုနှစ်က ပြင်သစ်ပိုင်ကိုလိုနီနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့သိမ်း ပိုက်သည့်အခါတွင် ဗီယက်မင်းတို့က အမေရိကန်၊ ဆိုဗီယက်ယူနီယမ်နှင့် တရုတ်တို့၏အကူအညီဖြင့် ဂျပန်တို့ကိုပြန်လည်တွန်း လှန်ခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့လက်နက်ချသောအခါတွင် ဂျပန်တို့ထံမှ လက်နက်ခဲယမ်းများကို ဗီယက်မင်းတို့သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဟိုချီမင်း]](Ho Chi Minh) ဦးဆောင်သော ကွန်မြူနစ်ဗီယက်မင်း (Viet Minh)တို့သည် ပြင်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးကိုစတင် တော်လှန်ခဲ့ကြသည်။ ဤကဲ့သို့ စစ်မက်ဖြစ်ပွားလာခြင်းသည် ပထမအင်ဒိုချိုင်းနားစစ်ပွဲ(၁၉၄၆ခုနှစ်တွင်စတင်) အဖြစ် တစ်စထက်တစ်စ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ခုနှစ်အလွန်နှစ်များတွင်မူ စစ်အေးတိုက်ပွဲသဏ္ဌာန် ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တရုတ်နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့က [[ဟနွိုင်းမြို့|ဟနွိုင်း]]တွင်အခြေပြုသည့် ဗီယက်မင်းတို့၏ ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ်နိုင်ငံ(Democratic Republic of Vietnam) ကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ တစ်ပြိုင်နက်လိုပင် အမေရိကန်နှင့် [[ဂရိတ်ဗြိတိန်]]တို့က ပြင်သစ်တို့ကျောထောက် နောက်ခံပေးထားသော အင်ပါယာဟောင်း ဘောင်ဒိုင်းဦးဆောင်သည့် [[ဆိုင်ဂုံမြို့|ဆိုင်ဂုံ]]မြို့တွင်အခြေပြုသော ဗီယက်နမ်ပြည်ထောင်စု(State of Vietnam)ကို တရားဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ခုနှစ်တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ကိုရီးယားစစ်ပွဲ|ကိုရီယားစစ်ပွဲ]]က [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ|ဝါရှင်တန်]]ရှိမူဝါဒချမှတ်ရေးသမားများကို အင်ဒိုချိုင်းနား စစ်ပွဲသည် ဆိုဗီယက်တို့၏ကွန်မြူနစ် ပြန့်ပွားရေးဆောင်ရွက်ချက်တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်စေခဲ့သည်။ [[တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်ပြည်သူ့နိုင်ငံ]]မှ စစ်မက်ရေးရာ အကြံပေးများသည် ၁၉၅၀ခုနှစ် ဂျူလိုင်လမှစတင်၍ ဗီယက်မင်းများကို အကူအညီများပေးလာခဲ့သည်။ တရုတ်တို့ထံမှ မြို့စောင့်တပ်ဖွဲ့အနေဖြင့် ကူညီထားခဲ့သော လက်နက်၊ ကျွမ်းကျင်စစ်သည်များနှင့် အလုပ်သမားများသည် အမြဲတမ်းစစ်တပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အမေရိကန်တို့မှ ပြင်သစ်တို့အကူအညီတောင်းခံသောကြောင့် နည်းဗျူဟာများချမှတ်ရန်နှင့် ဗီယက်နမ်များကို လေ့ကျင့်ပေးရန်အတွက် စစ်မက်ဆိုင်ရာ အကူအညီနှင့် အကြံပေးအဖွဲ့(Military Assistance and Advisory Group, MAAG) ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းမှာပင် အမေရိကန်တို့သည် စစ်ပွဲကုန်ကျစရိတ်၏ ရှစ်ဆယ်ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံကို ပြင်သစ်တို့ကိုအကူအညီပေးသည့်အနေဖြင့် ကျခံပေးခဲ့သည်။ ဒိန်ဘင်ဖူးစစ်ပွဲအတွင်းတွင် အမေရိကန်လေယာဉ်တင်သင်္ဘောများသည် ထောက်ပို့နှင့်တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်များကို တင်ဆောင်၍ တွန်ကန်ပင်လယ်ကွေ့သို့ ခုတ်မောင်းလာခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နှင့် အမေရိကန်တို့၏ဆွေးနွေးမှုများအတွင်း နူကလီးယာလက်နက်များဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုသုံးကြိမ်ခန့်ပြုလုပ်မည်ဟု စဉ်းစားခဲ့ကြသည်ဟု သိရှိခဲ့ရပြီး ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည့် သူများကိုမူတိကျသေချာစွာ မသိရှိခဲ့ရပေ။ ထိုအချိန်က အမေရိကန် ဒုတိယသမ္မတ [[ရစ်ချက်နစ်ဆန်]]၏ အဆိုအရ ပြင်သစ်တို့ကို ကူညီသည့်အနေဖြင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်များက နူလက်နက်သုံးခုကိုအသုံးပြုရန် အကြံပြုခဲ့ကြသည်ဟု သိရှိရသည်။ ဗီယက်နမ်တို့က “သိမ်းငှက်”ဟုခေါ်ဆိုကြသော နစ်ဆန်က အမေရိကန်တို့အနေဖြင့် အမေရိကန်စစ်တပ်ကို စေလွှတ်သင့်ကြောင်း ယူဆခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒွိုက် ဒီ [[အိုက်ဆင်ဟောင်ဝါ]]က ဗြိတိန်တို့နှင့် ညွန့်ပေါင်းဖွဲ့ရန် အကြောင်းကြားခဲ့သော်လည်း ဗြိတိန်တို့က ငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ အိုင်ဇင်ဟောင်ဝါက အာရှတိုက်အတွင်း အမေရိကန်တို့ဝင်ရောက်မည့်အရေးကို စိုးရိမ်ခဲ့ကြသော အမေရိကန်စစ်တပ်ကြားနေအရာရှိကြီးများကို ဆန့်ကျင်၍ ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် အမေရိကန်တို့အနေဖြင့် ပြင်သစ်တို့၏အောင်မြင်နိုင်ခြေအပေါ်တွင်သံသယရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မေလ ၇ရက်နေ့တွင် ဒိန်ဘင်ဖူးမှ ပြင်သစ်တပ်ဖွဲ့တို့ လက်နက်ချခဲ့ကြပြီ ဤရှုံးနိမ့်မှုသည် အင်ဒိုချိုင်းနားမှ ပြင်သစ်တို့၏ပါဝင်ပတ်သတ်မှုတို့ အဆုံးသတ်ဖြစ်သည်။ [[ဂျနီဗာမြို့|ဂျနီဗာ]]ဆွေးနွေးပွဲအတွင်းတွင် ပြင်သစ်တို့သည် ဗီယက်ကောင်းတို့နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်တို့ကို လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့သည်။ == အကူးအပြောင်းကာလ == ၁၉၅၄ခုနှစ် ဂျနီဗာငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို လက်တီကျု ၁၇ မျဉ်းကိုအတည်ပြု၍ ယာယီပိုင်းခြားခဲ့ကြသည်။ ဟိုချီမင်းအနေဖြင့် တောင်ပိုင်းကိုဆက်လက်တိုက်ခိုက်လိုသော်လည်း သူ့အနေဖြင့်တောင်ပိုင်းကို ရွေးကောက်ပွဲဖြင့် အနိုင်ရနိုင်သည်ဟု သူ၏တရုတ်မဟာမိတ်များက နားချခဲ့ကြသည်။ ဂျနီဗာစည်းမျဉ်းများအရ ပြည်သူများအနေဖြင့် ရက်ပေါင်း ၃၀၀ ကာလအတွင်းတွင် နှစ်သက်ရာနယ်ပယ်ကို ပြောင်းရွေ့အခြေချခွင့်ပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန်အတွက် ၁၉၅၆ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် လျာထားခဲ့သည်။ [[ရိုမန်ကတ်သလစ်|ကတ်သလစ်ဘာသာ]]ကိုးကွယ်ကြသော မြောက်ပိုင်းသားတစ်သန်းခန့် ကွန်မြူနစ်တို့ရန်ကိုစိုးရိမ်ရသောကြောင့် တောင်ပိုင်းကိုပြောင်းရွေ့ခဲ့ကြသည်။ ဤကဲ့သို့စိုးရိမ်မှုပေါ်ပေါက်ခဲ့ရခြင်းသည် [[စီအိုင်အေ]]မှ အက်ဒဝက် လန်းဒေး၏ ဗီယက်မင်းတို့ကို ကတ်သလစ်ဆန့်ကျင်သူများအနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်အစိုးရက ဟနွိုင်းကို နူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်လိမ့်မည်ဟု ကောလဟာလဖြန့်ခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့လူများတစ်စုတစ်ဝေးတည်း နေရပ်စွန့်ခွာမှုကို အမေရိကန်မှ သင်္ဘော ၁၇ စင်း အပါအဝင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၄ သန်းခန့်အကုန်အကျခံထားသော ပြန်လည်နေရာချထားရေး အစီအစဉ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ကတ်သလစ်ဒုက္ခသည်အများစုပါဝင်သောမြောက်ပိုင်းသားတို့သည် ငွင်းဒရိန်၏အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးလူထုတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒရိန်မှ သူ၏အစိုးရအတွင်း အဓိက ရာထူးများကို မြောက်ပိုင်းသားများနှင့် ပင်မကတ်သလစ်များကိုသာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ကတ်သလစ်များ၏ တောင်ပိုင်းအတွင်းရွေ့ပြောင်းမှုများအပြင် အသွင်ကူးပြောင်းရေးတပ်သား ၁၃၀,၀၀၀ခန့်သည် မြောက်ပိုင်းကို ၂နှစ်အတွင်း တောင်ပိုင်းကိုပြောင်းရွေ့လာစေရန် လူစုဆောင်းရေးအနေဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် ဗီယက်မင်းတို့ထံတွင် အနာဂတ်တွင်တော်လှန်ရေးဆောင်ရွက်ရန်အတွက် အထူးလေ့ကျင့်ထားသော[[ကေဒါ]] စစ်သားများ ၅,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်သာ ကျန်ရှိခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးကျန်ရှိနေသော ပြင်သစ်စစ်သားများသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဗီယက်နမ်မှ ထွက်ခွာခဲ့ကြပြီး တရုတ်တပ်မတော်သည်လည်း မြောက်ဗီယက်နမ်မှ တစ်ချိန်တည်းလိုပင် ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။ ဗီယက်နမ်လူမျိုး ၅၂,၀၀၀ ခန့် တောင်ပိုင်းမှ မြောက်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်များအတွင်းတွင် မြောက်ပိုင်းဗီယက်နမ်အစိုးရသည် လယ်ယာအငှားချထားမှုလျှော့ချခြင်းနှင့် အိမ်ရာပြန်လည်နေရာချထားရေး အပါအဝင် လယ်ယာဥပဒေဆိုင်ရာပြဿနာများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် နိုင်ငံရေးဖိနှိပ်မှုများ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ အိမ်ရာနေရာပြန်လည်ချထားရေးတွင် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သူနယ်ခံ ၁၆၀ တွင် တစ်ယောက်ကျ အဆုံးစီရင်ရန်နှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအနေဖြင့် လူပေါင်းတစ်သိန်းနီးပါးခန့် အဆုံးစီရင်ရန် အကြံပေးမှုကို မျက်မြင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဤစည်းရုံးရေးသည် အနီရောင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် အဓိကအခြေပြုသောကြောင့် ဆင်းရဲသော ကျောင်းသားအယောက် ၅၀,၀၀၀ ခန့်မှ အဆုံးစီရင်ခြင်းကို လက်ခံခဲ့ကြသည်ဟုဆိုသည်။ သို့သော် ဟန်ဂေရီနှင့်ဗီယက်နမ်လူမျိုးများ မော်ကွန်းတိုက်ရှိ လျှို့ဝှက်အစီရင်ခံစာအရ အဆုံးစီရင်ခြင်းသည် သတင်းပို့ထားသော အရေအအတွက်ထက် များစွာလျော့နည်း၍ ၁၃,၅၀၀ ကျော်ခန့်သာရှိသည်ဟု သိရသည်။ ဤအစီအစဉ်ကိုအကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ခြင်းသည် အလွန်အကျွံဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဟနွိုင်းရှိခေါင်းဆောင်များက ၁၉၅၆ခုနှစ်တွင် ဝန်ခံပြီး မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ အိမ်ရာမြေများ ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဤအချိန်တွင် တောင်ပိုင်းမှ ဘောင်ဒိုင်းကိုအင်ပါယာအနေနှင့် ငိုဒင်းဒရန်(၁၉၅၄ခုနှစ် ဂျူလိုင်လတွင် ခန့်အပ်ခံရ)ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ထား၍ ဗီယက်နမ်ပြည်ထောင်စုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အမေရိကန်အစိုးရနှင့် ငိုဒင်းဒရန်အစိုးရနှစ်ရပ်စလုံး ၁၉၅၄ ဂျနီဗာဆွေးနွေးပွဲမှ အကြောင်းအရများကို လက်မှတ်ထိုးခြင်းမရှိခဲ့ချေ။ ပြန်လည်ပူးပေါင်းရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်သော ဗီယက်နမ်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဗီယက်နမ်ပြန်လည်ပူးပေါင်းရန်မေးခွန်းများကို ဖြေကြားရန်ငြင်းဆိုခဲ့ကြသော်လည် ပြင်သစ်မှလက်ခံသော ပြည်တွင်းရှိကော်မရှင်များ၏ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ကျင်းပသော ရွေးကောက်ပွဲမှတစ်ဆင့် ဗီယက်နမ်ကို ပြန်လည်ပူးပေါင်းစေနိုင်သည်ဟု အဆိုတင်သွင်းခဲ့သူသ ဖန်ဘန်ဒေါင်ကို ရွေးကောက်ပွဲကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လက်ခံခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံမှ တောင်ဗီယက်နမ်နှင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်တို့၏  အကူအညီဖြင့် “အမေရိကန်လမ်းစဉ်”ဟုခေါ်တွင်သောနည်းလမ်းဖြင့် ပြန်လည်အဆိုပြုခဲ့သည်။ အဆိုအရ ရွေးကောက်ပွဲကို [[ကုလသမဂ္ဂ]] (United Nations) မှကြီးကြပ်၍ ကျင်းပပေးရန်ဖြစ်ပြီး ဆိုဗီယက်ယူနီယမ်ကိုယ်စားလှယ်များမှ ပယ်ချခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်မှ “ ဗီယက်နမ်ပြည်ထောင်စုမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၏ အဆိုတင်သွင်းချက်ကို လေးစားသောအားဖြင့် အမေရီကန်၏လမ်းစဉ်အရ လူတိုင်းသည်မိမိတို့ကိုယ်ပိုင်အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်ဟု ယူဆ၍ ဤအရာကိုဟန့်တားမည့် မည်သည့်ကြိုးပမ်းမှုကိုမဆို ပူပေါင်းမည်မဟုတ်ဟု ပြောကြားလိုသည်" ဟု ပြန်လည်ဖြေဆိုခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတ ဒွိုက် ဒီ အိုင်ဇင်ဟောင်ဝါက “စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသည့်ကာလအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမှုကို သဘောမတူသည့် အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသအကြောင်းကိုသိရှိသော လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်နှင့်မှ စကားပြောဆိုခြင်း၊ စာအဆက်အသွယ်ပြုလုပ်ခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်း၊ ဗီယက်နမ်လူမျိုး ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်က ဗီယက်နမ်ပြည်ထောင်စုခေါင်းဆောင် ဘောင်ဒိုင်းထက် ကွန်မြူနစ်ဖြစ်သော ဟိုချီမင်းကို မဲပေးခဲ့ကြကြောင်း၊ ဘောင်ဒိုင်း၏ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်းညံ့ဖျင်းမှုသည် ဗီယက်နမ်ပြည်သူများအတွင်း စိုးရိမ်စရာအခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပြီး သူ့အနေဖြင့်ကန့်ကွက်စရာအကြောင်းမရှိ” ဟု ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် စာတစ်စောင်ရေးသားခဲ့သည်။   သို့သော် ၁၉၅၄ နှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်များအတွင်း ထုတ်ဝေခဲ့သော [[ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်|ပန်တဂွန်]]သတင်းစာများအရ “၁၉၅၆ခုနှစ် လူဦးရေအရ လွတ်လပ်စွာမဲပေးပိုင်ခွင့်အရ ၈၀ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်ခန့်သည် ဒရန်ထက် ဟို ကိုမဲပေးနိုင်ချေရှိခဲ့သော်လည်း တောင်ဗီယက်နမ်တွင် ငိုဒင်းဒရန်သည် အံ့ဖွယ်တစ်ခု ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်” ဟုရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ၊ ပိုလန် နှင့် ကနေဒါတို့မှ နိုင်ငံတကာစောင့်ကြည့်ရေးကော်မရှင်စောင့်ကြည့်လေ့လာသူတို့က လွတ်လပ်ပြီး ဘက်မလိုက်သော ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့် တောင်ပိုင်းရော မြောက်ပိုင်းပါ စစ်ရပ်ဆိုင်းရေးသဘောတူညီချက်ကို မလေးစားခဲ့ကြကြောင်း စောင့်ကြည့်ရေးကော်မရှင်သို့ သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၅ခုနှစ် ဧပြီလမှ ဇွန်လအတွင်းတွင် ဒရန်သည်ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်းမှ နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံများကို စစ်ကြောင်းနှစ်ကြောင်း ချီတက်၍နှိမ်နှင်းခဲ့သည်။ ဤကန်ပိန်းသည် ကွန်မြူနစ်ပါတီလျှို့ဝှက်ရဲများနှင့် ပူပေါင်း၍ လက်နက်မှောင်ခိုလုပ်နေသော ဘင်ဇူလျန်၏မှောင်ခိုအဖွဲ့ကို နှိမ်နင်းရန်လည်းအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မှောင်ခိုအဖွဲ့သည်မယုံကြည်နိုင်စရာ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် ဒရန်သည် ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၃ရက်တွင် ငိုဒင်းဒရိန် မှ ၎င်းနှင့် ညီအစ်ကို တော်စပ်သူ ငိုဒင်းနူ ဦးစီးကျင်းပသော မသမာသည့် ဆန္ဒခံယူပွဲဖြင့်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းကို ဗီယက်နမ်သမ္မတနိုင်ငံတော် (Republic of Vietnam, ROV) အဖြစ်ကြေညာ၍ မိမိဘာသာ ဗီယက်နမ် သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ခါတိုင်းလိုပင် ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းတွင်မူကား ဟိုချီမင်းနှင့် အခြားကွန်မြူနစ် ခေါင်းဆောင်များက စုစုပေါင်းမဲ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ==ဒရန်ခေတ် ၁၉၅၄-၆၃== [[ရိုမန်ကတ်သလစ်|ရိုမန်ကတ်သလစ်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူဖြစ်သော ဒရန့်သည် ကွန်မြူနစ်စနစ်ကို အပြင်းအထန်ကန့်ကွက်သူ၊ လူမှုဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင် လူဒေါင်ဟွန်း က “ဒရန်သည် အာဏာရှင်စနစ်နှင့် နီပိုတစ်စန် စနစ်နှင့် ပတ်သတ်၍ ကျဉ်းမြောင်းပြီး ပြင်းထန်သောအယူဝါဒရှိသူတစ်ဦးဖြစ်သည်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်လူမျိုး အများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြပြီး ဒရန်၏ မယ်တော်မာရီထံသို့ နိုင်ငံကိုအပ်နှံ့မှုနှင့်ပတ်သတ်၍ အချက်ပေးသံကို ကြားလိုက်ကြရသည်။ ၁၉၅၅ခုနှစ် နွေရာသီအစောပိုင်းတွင် “ကွန်မြူနစ်စနစ် ပြစ်တင်ဝေဖန်ရေး” ကန်ပိန်းတစ်ခုကိုဒရန်မှ စတင်ခဲ့ပြီး ယင်းကာလတွင် ကွန်မြူနစ်အဖြစ်သံသယရှိသူအမြောက်အမြားနှင့် အစိုးရဆန့်ကျင်သူအမြောက်အမြားတို့ကို ဖမ်းဆီးခြင်း၊ ထောင်ချခြင်း၊ နှိပ်စက်ခြင်း နှင့် သတ်ဖြတ်ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင်ကွန်မြူနစ်စနစ်ပြန့်ပွားစေသူ များအတွက် သေဒဏ်ပေးနိုင်သည့် ဥပဒေတစ်ရပ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်များတွင် ကွန်မြူနစ်အဖြစ် သံသယဝင်ခံရသူ ဒရန်ကိုဆန့်ကျင်သူ ၁၂,၀၀၀ ခန့် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ၁၉၅၈ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၄၀,၀၀၀ ခန့် ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၇ခုနှစ် မေလတွင် ဒရန်သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ဆယ်ရက်ကြာနိုင်ငံရေးခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့သည်။ သမ္မတ အိုင်ဇင်ဟောင်ဝါမှ သူ၏အကူအညီများကိုဆက်လက်ပေးအပ်သွားမည်ဟု ကတိပြုခဲ့ပြီး နယူးယောက်မြို့တွင် ဂုဏ်ပြုစားပွဲ တစ်ခုကျင်းပခဲ့သည်။ အများအမြင်တွင် ဒရန်သည်ချီးမြှောက်ခြင်းခဲ့ရသော်လည်း အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်းရေးမှူး ဂျွန် ဖော်စတာ ဒွန်းက ဒရန်ရွေးကောက်ခြင်းခံရသည်မှာ သူနှင့်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည့် ပြိုင်ဘက်မရှိ၍ဖြစ်သည်ဟု သီးသန့်ပြောကြားခဲ့သည်။ == တောင်ပိုင်းတွင် ပုန်ကန်မှု ၁၉၅၄-၆၀ == ၁၉၅၄ နှင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်များအတွင်း နိုင်ငံအစွန်အဖျားဒေသများမှစတင်၍ ဒရန်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သော စည်းစနစ်တကျမဟုတ်ဘဲ အရေအတွက်များပြားသော အတိုက်အခံပေါင်းများစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော်လည်း ဒရန်အစိုးရသည် တိုက်ဖျက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ နှစ်စောပိုင်းများတွင် တောင်ဗီယက်နမ်သည် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုမျှ ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော်လည်း အစိုးရအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုဖြစ်မလာခဲ့ပေ။ သို့သော် ၁၉၅၉ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဒရန်မှ နိုင်ငံတော် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကိုပျက်ပြားစေမှုအတွက် သေဒဏ်နှင့် ပြည်သူပိုင်သိမ်းနိုင်သော ဥပဒေပုဒ်မ ၁၀/၂၅ ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင်းတွင် ကွန်မြူနစ်နှင့် အခြားသောဗီယက်နမ်အစိုးရဂျနီဗာစည်းမျဉ်းအရ ကျင်းပသောရွေးကောက်ပွဲ ကတိကဝတ်များကို ထိန်းသိမ်းစေလိုသော ပြည်နယ်အချို့လည်းရှိခဲ့သည် ၁၉၅၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် တောင်ဗီယက်နမ်အစိုးရကိုဆန့်ကျင်သူအားလုံး(ကွန်မြူနစ်မဟုတ်သူများပါ အပါအဝ်င) စုစည်းစေလိုသောရည်ရွယ် ချက်ဖြင့် “နိုင်ငံ့လုပ်သားတပ်မတော်”အမည်ဖြင့် ဗီယက်ကောင်း(မြောက်ဗီယက်နမ်၊ ကွန်မြူနစ်)တို့က တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဤအဖွဲ့အစည်းကို ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ မီမော့(Memot)မြို့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး COSVN (Central Office for South Vietnam၊ တောင်ဗီယက်နမ်ရုံးချုပ်)မှ တိုက်ရိုက်ကွတ်ကဲသည်။ ပင်တဂွန်သတင်းစာက “အမေရိကန် အကြံပေးများနှင့်  အမေရိကန်၏လွှမ်းမိုးမှုများ၊ အိမ်ရာပြန်လည်နေရာချထားရေးနှင့် ဗီယက်နမ်ပြည်ထောင်စု၏လွတ်လပ်ရေး၊ ဗီယက်နမ်ညွှန့်ပေါင်းအစိုးရနှင့် တည်ငြိမ်ဝပ်ပြားရေးတို့ ဆုတ်ယုတ်ခဲ့ရသည်မှာ ဗီယက်ကောင်းတို့၏ လက်ချက်ကြောင်းဖြစ်သည်” ဟုရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့အစည်း၏ အရာရှိများနာမည်ကို အမြဲတစေလျှို့ဝှက်ထားခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံလုပ်သားတပ်မတော်ကို အဓိထောက်ပံ့ပေးသူတို့မှာ ကျေးလက်ဒေသများမှ ဒရန်၏အိမ်ရာပြန်လည်နေရာချထားရေးအစီအစဉ်ကို ဒေါသထွက်နေကြသော တောသူတောင်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ကျေးလက်နေတောသူတောင်သားများမှာ အိမ်ရာ ပြန်လည်နေရာချထားရေးအစီအစဉ် အတွင်း လယ်ယာမြေများစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့ဒေသများတွင် ဗီယက်မင်း(တောင်ဗီယက်နမ်)တို့က ပုဂ္ဂလိဂ အဆောက်အအုံများကိုသိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ချေးငွေချထားမှုလျော့ချခြင်းနှင့် ကြွေးမြီးတိုးမြှင့်ကောက်ခံခြင်း၊ ပြည်သူပိုင်နေရာများကို ငှားရမ်းခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး ခံစားရသူအများစုမှ ဒေသခံတောင်သူများပင်ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများကြောင့် ဒရန်အစိုးရသည် ကျေးရွာများတွင် မြေပိုင်ရှင်အရင်းရှင်များ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးလိုက်သလိုဖြစ်ခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ မိမိကိုယ်တိုင်စိုက်ပျိုးစားသောက်လာခဲ့သော လယ်ယာမြေများကို မြေပိုင်ရှင်များထံသို့ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရပြီး နှစ်စဉ်ပြန်လည်ငှားရမ်းလုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည်။ ငှားရမ်းခကိုတောင်ဗီယက်နမ်၏တပ်မတော်မှ အင်အားသုံးကောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ကျေးလက်ဒေသအများစုပါဝင်သော ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်အများစုမှာ ယခင်ပြင်သစ်ကိုလိုနီခေတ်ကပြင်သစ်တို့ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြစဉ်က ပုံစံအတိုင်း “နိုင်ငံ့လုပ်သားတပ်မတော်အတွက် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကြားနေပြည်သူ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အစိုးရကိုထောက်ခံသူ ၅ရာခိုင်နှုန်း” ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်ခဲ့သည်။ === မြောက်ဗီယက်နမ်၏ပါဝင်ပတ်သတ်မှု === အမေရိကန်နိုင်ငံ၏မူဝါဒရေးရာဌာန၏ ယူဆချက်အရ ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်အတွင်း ပြည်တွင်းစစ်ပြန်လည်ဖြစ်ပွားလာခဲ့ခြင်းသည် ဟနွိုင်းမှလှုံဆော်မှုမပါဝင်ဘဲ တောင်ပိုင်းသားတို့ကိုယ်တိုင် မိမိတို့ဆန္ဒအလျောက် ပုန်ကန်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး စိုင်ဂုန်အစိုးအရကိုပုန်ကန်မှုသည် ဟနွိုင်း၏ဝါဒဖြန့်ချိမှုတို့၏ အကျိုးဆက်မဟုတ်ဘဲ တောင်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များ၏ဦးဆောင်မှုဖြင့် တောင်ပိုင်းတွင်သာဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိခဲ့သည်။ အလားတူစွာပင် သမိုင်းပညာရှင် အာသာ ရှဲစင်ငါ ဂျူနီယာ (Arthur Schlesinger Jr.)က ၁၉၆၀ စက်တင်ဘာလမတိုင်မီအချိန်အထိ ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ အမေရိကန်နယ်ချဲ့မှုမှလွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုဟု တရားဝင်ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိဟု ဆိုသည်။ ဂျိန်းအော်ဆန် နှင့် ရမ်ဒီ ရောဘတ်တို့မှ မြောက်ဗီယက်နမ်၏ တော်လှန်မှုကို ၁၉၅၆ ဒီဇင်ဘာလတွင် အတိအလင်းစတင်ခဲ့ကြသည်ဟု အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ မတ်လ တွင် တောင်ပိုင်းကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင် လီဒျူးက ဟနွိုင်းမှပေါ်လစ်ဗျူရိုခေါင်းဆောင်များထံသို့ “တောင်ပိုင်းသို့ချီတက်မည့်လမ်းကြောင်း”ဟုအမည်ပေးထားသည့်အစီအစဉ်ကို ချပြခဲ့ပြီး တရုတ်နှင့် ဆိုဗီယက် နှစ်နိုင်ငံစလုံးက ထိုအစီအစဉ်ကို ပယ်ချခဲ့ကြသည်။  သို့သော်မြောက်ဗီယက်နမ်ခေါင်းဆောင်များက ထိုကဲ့သို့ပြင်းထန်စွာတိုက်ခိုက်မည့်လမ်းစဉ်ကို ၁၉၅၆ ဒီဇင်ဘာလတွင် အတည်ပြုထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လောင်ဒုံဗဟိုကော်မတီ၏ ၁၁ကြိမ်မြောက် မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးတွင် ဆွေးနွေးချမှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၅၈ခုနှစ်ကာလများက ကွန်မြူနစ်တပ်ဖွဲ့များအားလုံးသည် ဗဟိုမှချမှတ်သည့်အမိန့်အောက်တွင် တစ်သွေးတည်းတစ်သားတည်း ဖြစ်နေသည့် ကာလအပိုင်းအခြားဖြစ်သည်။ မြောက်ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ၁၉၅၉ ဇန်နဝါရီလတွင် တောင်ပိုင်းသို့ချီတက်မည့် “ပြည်သူ့တပ်မတော်” ကို အတည်ပြုဖော်ဆောင်ခဲ့ပြီး မေလတွင် ဟိုချီမင်းသို့ လာအိုမှခြောက်လကြာသွားရမည့် လမ်းကြောင်းကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် အဆင့်မြှင့်တင်နိုင်ရန်အတွက် တပ်ဖွဲ့ ၅၅၉ ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်၏ ဒုက္ခသည် ၅၀၀ ခန့်သည် စစ်ဆင်ရေးစတင်ဆောင်ရွက်နေသည့် ပထမနှစ်တွင်ပင် တောင်ပိုင်းသို့ ထိုလမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ မတ်လတွင် ထိုလမ်းကြောင်းမှတဆင့် ပထမဆုံး လက်နက်တင်သွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ကွန်မြူနစ်စစ်သား လေးသိန်းခန့် တောင်ပိုင်းသို့ထိုးဖောက်ချီတက်လာခဲ့သည်။ == ကနေဒီကြောင့် ပို၍တင်းမာလာခြင်း ၁၉၆၁-၆၃ == ၁၉၆၀ခုနှစ် အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဆီနိတ်တာ ဂျွန် အက်ဖ် ကနေဒီသည် လက်ရှိဒုတိယသမ္မတ ရစ်ချက်နီဇွန်ကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အိုင်ဇင်ဟောင်ဝါက ကနေဒီကို လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့နှင့်ပတ်သတ်၍ သတိပေးခဲ့သော်လည်း ကနေဒီ၏အမြင်တွင် [[ဥရောပ]]နှင့် [[လက်တင်အမေရိက]]တို့က [[အာရှတိုက်]]ထက် များစွာအင်အားပိုမိုကြီးမားသည်ဟု ထင်မြင်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ဇွန်လတွင် သူသည် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ|ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]]၏ ဝန်ကြီးချုပ် နီကီတာ ကာချပ်ဗ်နှင့် [[ဗီယင်နာမြို့|ဗီယင်နာ]]တွင်တွေ့ဆုံခဲ့စဉ်က ယူအက်စ် - ဆိုဗီယက် တို့ကြားကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရာတွင် အကြီးအကျယ်အငြင်းပွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၆လကြာကာလအတွင်းမှာပင် [[ကျူးဘားဒုံးပျံအရေးအခင်း|ကျူးဘာဒုံးပျံအရေးအခင်း]] (အောက်တိုဘာ ၁၆ - ၂၈၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်) ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးက ရင်တမမဖြင့်စောင့်ကြည့်ခဲ့ရသည်။ ဤအရေးကိစ္စသည် စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလအတွင်း [[နျူကလီးယားစွမ်းအား|နျူကလီးယားစစ်ပွဲ]]ဖြစ်ပွားမည့်သဏ္ဌာန် တစ်စထက်တစ်စကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်းတွင် လေကြောင်းသတိပေးချက်ကို အမြင့်ဆုံးအခြေအနေအထိထုတ်ပြန်ခဲ့ရသည်။ ကနေဒီ၏နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအရာရှိကြီးများသည် ယခင်သမ္မတများဖြစ်သည့် ထရူးမန်း နှင့် အိုင်ဇင်ဟောင်ဝါ တို့၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအရာရှိကြီးများအတိုင်း စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလအတွင်း တူညီသည့်မူဝါဒကို စွဲကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၁ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင်းတွင် အမေရိကန်စစ်သား ၅၀,၀၀၀ အခြေချနေခဲ့ကြပြီး ကနေဒီအနေဖြင့် ဧပြီလတွင် ဝက်ပင်လယ်အော် (Bay of Pigs) သိမ်းပိုက်မှုတွင် ကျရှုံးခြင်း၊ မေလတွင် လာအိုအနောက်ပိုင်းအစိုးရနှင့် လာအိုကွန်မြူနစ် အစိုးရတို့ကြား ညှိုနှိုင်းမှုအဆင်ပြေသွားခြင်း၊ ဩဂုတ်လတွင် [[ဘာလင် တံတိုင်း|ဘာလင်တံတိုင်း]]တည်ဆောက်ခြင်း၊ အောက်တိုဘာလတွင် ကျူးဘားဒုံးပျံအရေးအခင်း အစရှိသည့် အကြပ်အတည်း လေးခုကိုရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ဤအကြပ်အတည်းများသည် ကနေဒီကို အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ထိန်းချုပ်မှုနောက်တစ်ကြိမ် ကျဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် ကွန်မြူနစ် အယူဝါဒကိုတားဆီးရန် ကြိုးစားမှုတို့ရပ်တန့်လိုက်ခြင်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ မဟာမိတ်နိုင်ငံများကြား ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုနှင့် မိမိတို့၏ဂုဏ်သိက္ခာကို ပြင်းထန်စွာထိခိုက်စေလိမ့်မည်ဟု ထင်မြင်ယူဆခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ကနေဒီအနေဖြင့် သဲပြင်ပေါ်တွင် အရုပ်ဆွဲသည့်အတိုင်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ကွန်မြူနစ်တို့အောင်မြင်မှု မရှိနိုင်အောင်ကြိုးစားလာခဲ့သည်။ နယူးယော့ခ်တိုင်းသတင်းစာ (The New York Time) မှ ဂျိန်း ရက်စတွန် ကို ဗီယင်နာတွင် ဆိုဗီယက်ဝန်ကြီးချုပ် ကာချပ်ဗ်နှင့် တွေ့ဆုံပွဲအပြီး “အခုကျွန်တော်တို့နိုင်ငံကြားမှာ အာဏာပြိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာဖို့ရှိနေပြီး ဗီယက်နမ်ကတော့ စစ်မြေပြင်ဖြစ်လာဖို့ရှိတယ်” ဟုပြောကြားခဲ့သည်။ ကနေဒီ၏တောင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအပေါ်ထားရှိသည့် မူဝါဒမှာ ဒရန်နှင့် သူ၏တပ်ဖွဲ့များ ပုန်ကန်သူများကို သူတို့ကိုယ်တိုင်နှိမ်နင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟူသော ယူဆချက်အပေါ်တွင် များစွာအခြေခံထားသည်။ ထိုအချိန်က  တောင်ဗီယက်နမ်စစ်တပ်၏ စွမ်းဆောင်ရည်မှာ ညံ့ဖျင်းနေခဲ့သော်လည်း ကနေဒီက အစောပိုင်းကာလများတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ကို စေလွှတ်ရန် ငြင်းဆန်နေခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်းညံ့ဖျင်းခြင်း၊ အကျင့်ပျက်ခြစားခြင်းနှင့် အရာရှိကြီးများ၏ နိုင်ငံရေးရာထူးများအပေါ်တွင် အာဏာမက်နေခြင်းတို့က တောင်ဗီယက်နမ်ကို အင်အားယုတ်လျော့စေခြင်း အတွက် အဓိကအကြောင်းပြချက်များဖြစ်သည်။ ပုန်ကန်သူတို့သည် ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်နေရာမှ နောက်ပိုင်းတွင်တော်လှန်ရေးတစ်ခုအသွင်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ဗီယက်ကောင်းတို့အတွက် ဟနွိုင်းမှအကူအညီများအပြင် တောင်ဗီယက်နမ်အစိုးရ၏ အစီအမံညံ့ဖျင်းမှုသည်လည်း ဤအရေးအခင်းအတွင်းတွင် ကြီးမားသော အားသာချက်များဖြစ်စေခဲ့သည်။ ကနေဒီ့အတွက်နောက်ထပ်ထိုးနှက်ချက်တစ်ခုသည် ဆိုဗီယက်၏ [[အာကာသလေ့လာရေး]]နှင့် [[ဒုံးပျံ]]ပရိုဂရမ်သည် အမေရိကန်၏ ဆောင်ရွက်ချက်များထက်သာလွန်နေသလောဟု သံသယဝင်စိုးရိမ်နေရခြင်းဖြစ်သည်။ ကနေဒီသည် ဆိုဗီယက်တို့နှင့်ယှဉ်ပြင်၍ [[တာဝေးပစ်ဒုံးပျံ|တာဝေးပစ်ဒုံးကျည်]] တီထွင်ရေးတွင် ဖိအားဝင်နေရသော်လည်း [[တတိယကမ္ဘာ]] (အာရှတိုက်ရှိ ဖွံဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကို ရည်ညွှန်း) ၏ ကွန်မြူနစ်တော်လှန်ရေးများကိုဖြေရှင်းရန်အတွက် အထူးတပ်ဖွဲ့များကို စေလွှတ်နှိမ်နှင်းခြင်းနှင့် တီထွင်ထားပြီး စမ်းသပ်လိုသော စမ်းသပ်ဆဲလက်နက်များကိုအသုံးပြုခြင်းများကိုလည်း စိတ်ဝင်စားနေခဲ့သည်။ ထိုလက်နက်များကို မူလက ဆိုဗီယက်တို့ ဥရောပကိုကျူးကျော်လာပါက တန်ပြန်ရန်အတွက် နောက်တန်းတစ်နေရာတွင် စမ်းသပ်ရန်စီစဉ်ထားသော်လည်း စစ်ရေးသုသေတီတို့ရွေးချယ်ထားသော“ဂရင်းဘဲရက်စ်” အထူးတပ်ဖွဲ့ကို ကိုစေလွှတ်တိုက်ခိုက်စေခြင်းသည် ဗီယက်နမ်တွင် ရုတ်ခြည်းပေါ်ပေါက်လာသော စစ်ပွဲအတွက် အကျိုးကျေးဇူးများစွာ ရှိလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်နေခဲ့သည်။ ကနေဒီသည် သူ၏အကြံပေးများဖြစ်သော မက်စ်ဝဲလ် တိုင်လာ နှင့် ဝေါ့တ် ရော့စရိုး တို့မှ ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်းသို့ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များ စေလွှတ်ရန်အကြံပြုချက်ကို ပယ်ချခဲ့သော်လည်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအကူအညီများကိုမူ တိုးမြှင့်ကူညီပေးခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ဧပြီလတွင် ဂျွန် ကဲနက် ဂဲဘရက် က ကနေဒီကို “အမေရိကန်အနေဖြင့် ပြင်သစ်တို့၏ ကိုလိုနီနယ်မြေဟောင်းတွင် ပြင်သစ်တို့ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့်အတိုင်းသွေးမြေကျရလိမ့်မည်”ဟု သတိပေးပြောကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ နိုဝင်ဘာလတွင် တောင်ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်း၌ အိုင်ဇင်ဟောင်ဝါစေလွှတ်ခဲ့သော် စစ်ရေးအကြံပေး ၉၀၀ အပြင် အမေရိကန်စစ်ဘက်အင်အား ၁၆,၀၀၀ ခန့် ရှိနေခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:စစ်အေးတိုက်ပွဲ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] 089lbmvxa7rnrqirlpezmedknzfc3cj 0 49047 1042619 1042616 2026-07-09T12:11:41Z Zawzawaungthwin 100038 [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] 1042619 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ​မေ​မေဝင်း | image = May May Win.jpg | birth_date = မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၀ပြည့်နှစ် | birth_place = [[မလက်တိုရွာ၊ မလက်တို|မလက်တိုရွာ]]၊ [[မအူပင်ခရိုင်]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | birth_name = ​ခင်မြမြ | death_date = ၁၃၄၃ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့(အသက်(၇၃)နှစ်) | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်​ဆောင်၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး | parents = ဖိုးစိန် + ​အေးခင် | spouse = ​မောင်ဝင်း | children = ​ဘေဘီဝင်း }} '''မေမေဝင်း''' (၁၉၀၈–၁၉၈၁) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အစောပိုင်းခေတ်တွင် အထူးထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည့် သရုပ်ဆောင်နှင့် အငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် အနုပညာလောကသို့ ''ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ'' ဇာတ်ကားဖြင့် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာအဆွေ အေဝမ်းရုပ်ရှင် နှင့် လက်တွဲကာ ''ညဉ့်ဦးယာမ်''၊ ''စိမ်းရွှေရွှေ'' စသည့် အသံတိတ်ဇာတ်ကားများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် (နောက်ပိုင်း ညွန့်မြန်မာရုပ်ရှင်) သို့ ကူးပြောင်းကာ "မေမေဝင်း" ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေတ်ပြိုင်အသံထွက်ဇာတ်ကားများတွင် အဓိကမင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဒါရိုက်တာ ချန်ထွန်း ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ''အချစ်ဆုံး'' နှင့် သမိုင်းဝင်ကျော်ကြားလှသည့် ''ဗိုလ်အောင်ဒင်'' ဇာတ်ကားများတွင် အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင် မင်းသမီးကြီးအဖြစ် ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အထူးအောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == [[မအူပင်မြို့နယ်]]၊ [[မလက်တိုရွာ၊ မလက်တို|မလက်တိုရွာ]] ၌ ဦးဖိုးစိန်၊ ဒေါ်အေးခင်တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၀ ပြည့်တွင် မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ ခင်မြမြ ဖြစ်သည်။အေဝမ်းခေတ်အမည် မှာ '''အေဝမ်းမြမြ''' ဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီး == ယူနိုက်တက်အတ်တစ် ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်ပြီး ဒါရိုက်တာ ဆရာခန့် ရိုက်သော ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ ဇာတ်ကားတွင် စတင်ပါဝင်ခြင်းဖြင့် အနုပညာခရီးလမ်းကို စတင်လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။မြန်မာအဆွေ အေဝမ်းရုပ်ရှင်နှင့် လက်တွဲပြီးနောက် အေဝမ်းမြမြ အမည်နှင့် ညဉ့်ဦးယာမ်၊ စိမ်းရွှေရွှေ၊ ဒွေးညီနောင်၊ အောင်ပင်လယ်၊ သံခမောက် စသည့် ဇာတ်ကားများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှဘားမား ကုမ္ပဏီက အသံထွက်ကားများ ရိုက်ရန် မင်းသမီးရှာရာ ဗြိတိသျှဘားမားသို့ ကူး၍ မေမေဝင်း အမည်နှင့် သရုပ်ဆောင်သည်။ <ref><nowiki>''ဗြိတိသျှဘားမား မေမေဝင်း''</nowiki>၊ ဂျာနယ်ကျော်။ အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၃။ ၁၉၃၉၊ ဇွန်။</ref> ခေတ်ဆန်သူ ကို ရိုက်ခဲ့သည်။ညွန့်မြန်မာ ရုပ်ရှင် (ယခင် ဗြိတိသျှဘားမား)ထုတ်လုပ်ပြီး ဒါရိုက်တာ ချန်ထွန်း ရိုက်ကူးခဲ့သည့် အချစ်ဆုံး နှင့် ဗိုလ်အောင်ဒင် ဇာတ်ကားတို့မှာ အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်၊ == သရုပ်ဆောင်သော ဇာတ်ကားများ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |- ! scope="col" style="width:25%;" | ပြသသည့် ခုနှစ် ! scope="col" style="width:75%;" | ဇာတ်ကားအမည် |- | ၁၉၃၃ | ''ညဉ့်ဦးယာမ်'' |- | ၁၉၃၄ | ''စိမ်းရွှေရွှေ'' |- | ၁၉၃၄ | ''ဒွေးညီနောင်'' |- | ၁၉၃၄ | ''အောင်ပင်လယ်'' |- | ၁၉၃၅ | ''သံခမောက်'' |- | ၁၉၃၆ | ''ခေတ်ဆန်သူ'' |- | ၁၉၃၉ | ''အချစ်ဆုံး'' |- | ၁၉၄၀ | ''ဗိုလ်အောင်ဒင်'' |- | ၁၉၅၅ | ''သားဗိုလ်အောင်ဒင်'' |- | မသိရှိရပါ | ''ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ'' |- | မသိရှိရပါ | ''ပန်းစေတီ'' |- | မသိရှိရပါ | ''နေနှင့်လ'' |- | မသိရှိရပါ | ''တော်လေးဝ'' |- | မသိရှိရပါ | ''ဒို့အမျိုး'' |- | မသိရှိရပါ | ''ရံရွေတော်'' |- | မသိရှိရပါ | ''လောကီပညာ'' |} == အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝ == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဇာတိ မလက်တိုရွာသို့ စစ်ရှောင်သည်။ စစ်ပြီးနောက် [[စိန်အောင်မင်း]]၏ ဇာတ်နှင့်လိုက်ကာ ရှေ့ပိုင်းပြဇာတ်များတွင် ဝင်ရောက်ကပြခဲ့သည်။ == မိသားစုဘဝ == ငယ်စဉ်ကပင် ရဲအရာရှိ ဦးမောင်ဝင်းနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ ရန်ကုန်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ သမီး ဘေဘီဝင်းကို ဦးမောင်ဝင်း နှင့် ရရှိခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်၊ မြန်မာနှစ်ဆန်းတရက်တွင် ရန်ကုန်၌ ကွယ်လွန်သည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၂)</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <references/> [[Category:၁၉၀၈ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:၁၉၈၁ ကွယ်လွန်သူများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[Category:မြန်မာ ဇာတ်မင်းသမီးများ]] mosd6awgbpvf7zthr64fhdtmqsnv52f 0 51042 1042686 852739 2026-07-10T02:36:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042686 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ) |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= University of Computer Studies, Taungoo |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |ဒေသအခေါ်အမည် = |တံဆိပ် = Logo_ucst.png |တံဆိပ်စာသား = |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = မြန်မှန်တွက်ချက် တိုင်းပြည်တွက် |ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = |ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) = |အမျိုးအစား = အများနှင့်သက်ဆိုင်သော |တည်ထောင်ခုနှစ် = ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၀ |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာအိအိလှိုင်<ref name="ygn_media">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://yangonmedia.com/regional/product-show-20/ |accessdate=25 June 2020 |archivedate=26 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200626045204/https://yangonmedia.com/regional/product-show-20/ }}</ref><ref name="voice_myanmar">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://thevoicemyanmar.com/it/2675-eeh |accessdate=25 June 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623091523/http://thevoicemyanmar.com/it/2675-eeh }}</ref> |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = |ဝန်ထမ်းဦးရေ = |သင်ပြသူ ဦးရေ = |ဆရာ ဦးရေ = |ဆရာမ ဦးရေ = |သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း = |ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = |ဘွဲ့လွန် ဦးရေ = |တည်နေရာ = ကန်ရိုးကျေးရွာ၊ တောင်ငူမြို့၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး |အကျယ်အဝန်း = ၃၀.၂၅ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု = |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း = |သတင်းစာ = |ဂျာနယ် = Journal of Information Technology and Education Science (JITES)<ref name="JITES">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.edu.mm/call-for-paper/ |access-date=19 June 2020 |archive-date=20 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620025709/http://ucstaungoo.edu.mm/call-for-paper/ }}</ref> |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုတ် = {{url|www.ucstaungoo.edu.mm/}} }} '''ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)'''သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံပိုင်တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:UCS Taungoo Entrance.jpg|thumb|right|ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (တောင်ငူ) ဝင်ပေါက်]] ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၄)ရက်နေ့ တွင် အစိုးရကွန်ပျူတာကောလိပ်အဖြစ် တောင်ငူမြို့၊ ကေတုမတီမြို့သစ်၌ စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၀)ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၀)ရက်နေ့တွင် တောင်ငူမြို့၊ ကန်ရိုးကျေးရွာရှိ [[နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)]] ကျောင်းနယ်မြေအား ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)အဖြစ် လွှဲပြောင်း လက်ခံဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)သည် တောင်ငူမြို့ မြောက်ဘက် (၃) မိုင်အကွာ ကန်ရိုးကျေးရွာတွင် တည်ရှိပြီး ၃၀.၂၅ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name=cut>{{cite web|url=http://www.most.gov.mm/most2mm/Taunggu.do|title=ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)|publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|accessdate=၂၀၁၄-၁၁-၁၄}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref><ref name="BackgroundHistory">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.edu.mm/background-history/ |access-date=25 June 2020 |archive-date=19 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200619171343/http://ucstaungoo.edu.mm/background-history/ }}</ref><ref name="hist_moe">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://ucstaungoo.moe.edu.mm/?page_id=8 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=7 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200207055710/http://ucstaungoo.moe.edu.mm/?page_id=8 }}</ref><ref name="moe-st">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.moe-st.gov.mm/?page_id=241 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=10 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200710231003/http://www.moe-st.gov.mm/?page_id=241 }}</ref><ref name="mrtv_news">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mrtv.gov.mm/mm/news-50976 |accessdate=25 June 2020 |archivedate=23 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200623121645/https://www.mrtv.gov.mm/mm/news-50976 }}</ref><ref name="internetjournal">https://internetjournal.media/mcpa-quiz-2019-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B7%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD-3/{{Dead link|date=November 2022 }}</ref> ==သင်တန်းများ== ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)မှ ဖွင့်လှစ်သင်ကြား ပို့ချလျက်ရှိသော သင်တန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name=cut/> *ပထမနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနည်းပညာ သင်တန်း (First Year (B.C.Sc/B.C.Tech)) *ဒုတိယနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Second Year (B.C.Sc)) *ဒုတိယနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Second Year (B.C.Tech)) *တတိယနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Third Year (B.C.Sc)) *တတိယနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Third Year (B.C.Tech)) *စတုတ္ထနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Fourth Year(B.C.Sc)) *စတုတ္ထနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Fourth Year(B.C.Tech)) *ပဉ္စမနှစ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ သင်တန်း (Fifth Year(B.C.Sc)) *ပဉ္စမနှစ် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ သင်တန်း (Fifth Year(B.C.Tech)) *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ (M.C.Sc) *ကွန်ပျူတာအသုံးချ သင်တန်းများ (Basic Computer Application Training) *အဆင့်မြင့် ကွန်ပျူတာအသုံးချ သင်တန်းများ (Advanced Computer Application Training) *ကွန်ပျူတာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု ကျွမ်းကျင်သင်တန်းများ(Computer Maintenance A+ Training) *ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်မှု သင်တန်းများ (Basic Network ing Training) *အခြေခံ Website ရေးသားနည်းသင်တန်းများ (Basic Web Development Training) ==ပေးအပ်ချီးမြှင့်သောဘွဲ့များ== ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ)မှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော ဘွဲ့ဒီဂရီများနှင့် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name=cut/> *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဘွဲ့ B.C.Sc *ကွန်ပျူတာနည်းပညာဘွဲ့ B.C.Tech *ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမဟာဘွဲ့ (M.C.Sc) ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.975305562964145|96.41636598858103|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ]] 4o3qv3rkjp88qshxu21kvz120awht5w 0 55613 1042732 843885 2026-07-10T06:10:47Z Pho Sai 45037 Add infobox. 1042732 wikitext text/x-wiki {{Infobox archaeological culture | name = ဝေဒခေတ်ဦး | map = Early Vedic Culture (1700-1100 BCE).png | mapalt = | altnames = | horizon = | region = [[အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်]] | period = ကြေးခေတ် အိန္ဒိယ | dates = ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ် ၁၅၀၀ မှ ၁၁၀၀ ခန့်ကြား | typesite = | majorsites = | extra = | precededby ={{ubl| [[:en:Cemetery H culture]] | [[:en:Ochre Coloured Pottery culture]] | [[:en:Painted Grey Ware culture]]}} | followedby = {{ubl| ဝေဒခေတ်နှောင်း | [[:en:Kuru kingdom]] | [[:en:Panchala]] | [[:en:Videha]]}} }} {{Infobox archaeological culture | name = ဝေဒခေတ်နှောင်း | map = Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png | mapalt = | altnames = | horizon = | region = [[အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်]] | period = သံခေတ် အိန္ဒိယ | dates = ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ် ၁၁၀၀ မှ ၅၀၀ ခန့်ကြား | typesite = | majorsites = | extra = | precededby = ဝေဒခေတ်ဦး | followedby = [[:en:Haryanka dynasty]], [[:en:Mahajanapadas]] }} [[အာရိယန်လူမျိုး]]စုသည် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ) ဘီစီ ၁၇၅၀ခန့်တွင် အနောက်မြောက်ဘက်မှနေ၍ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယပြည်]]တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာလေသည်။ ထိုသူတို့သည် [[ဝေဒကျမ်း|ဝေဒ (ခေါ်) ဘာသာရေးကျမ်း]]များကို ယူဆောင်လာကြသည်။ ထိုဝေဒကျမ်းများတွင် ကောင်းကင်တွင်နေသော နတ်၊ မြေပြင်တွင်နေသော နတ်၊ သဘာဝကိုအုပ်စိုးသော နတ်၊ ခံစားမှုကိုဖန်ဆင်းပေးတတ်သော နတ် စသော နတ်ဘုရားများကိုဖော်ပြထားသည်။ တန်ခိုးရှင်ဖြစ်ကြသော ထိုနတ်ဘုရားတို့၏ စောင့်ရှောက်မှုကိုရရန်နှင့် နှိပ်ကွပ်မှုမှလွတ်မြောက်ရန် ယစ် မီးဟုမ်း ပူဇော်ပွဲများ ပြုလုပ်လာကြလေသည်။ ထိုခေတ်၏ဘာသာရေးသည် ဝေဒကျမ်းများ အဆိုအမိန့်အရ ယစ်ပူဇော်ပွဲတို့သာ လွှမ်းမိုးနေလေသည်။ ထို့နောက် ဝေဒကျမ်းများကို အခြေခံကာ [[ဗြာဟ္မဏကျမ်း]]၊ [[အာရဏျကကျမ်း|အာရညတကျမ်း]]၊ [[ဥပနိသျှဒ်ကျမ်း]]တို့ ထွန်းကားလာကြလေသည်။ နတ်အများကို ကိုးကွယ်နေရာမှ နတ်တစ်ပါးတည်းကိုသာ နတ်ဘုရားကြီးအဖြစ် ကိုးကွယ်လာကြသည်။ ထိုနတ်ဘုရားနှင့် လူသားတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးရန် ဗြာဟ္မဏ ဟုခေါ်သော လူတန်းစားတစ်ရပ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဤသို့လျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသမိုင်း၌ - *[[ခတ္တိယ]] – ရှင်ဘုရင်မျိုး၊ *[[ဗြာဟ္မဏ]] – ပညာရှိမျိုး၊ *[[ဝေဿ]] – လယ်သမားမျိုး၊ *[[သုဒ္ဒ]] – ကျွန်မျိုး ဟူ၍ အမျိုးလေးစား ခွဲခြားပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်။ နတ်ဘုရားဆိုသည်မှာ ဟိန္ဒူကျမ်းဂန်လာ နတ်မင်းများဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင် မယ်တော်များမဟုတ်။<ref>မိုးကုတ်၊ ခါတော်မှီကျောင်းတိုက် ဆရာတော် အရှင်ပညိန္ဒာဘိဝံသ(ပထမကျော်-ဘီအေ)၏ မြန်မာနိုင်ငံ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာစစ်တမ်း</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဘာသာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ဝေဒခေတ်| ]] [[ကဏ္ဍ:ဟိန္ဒူ ယဉ်ကျေးမှု]] 7kbyzwvbvydloec9jw0iydg19h0tyid 0 63975 1042725 1040020 2026-07-10T05:13:52Z Pho Sai 45037 1042725 wikitext text/x-wiki [[File:Primary Human Languages Improved Version.png|thumb|upright=1.8|ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ပင်မဘာသာစကားမိသားစုကြီးများ ပထဝီဝင်အလိုက် ပြန့်နှံ့တည်ရှိပုံပြ မြေပုံ။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များသည် ကမ္ဘာ့ဘာသာစကားများကို သမိုင်းဦးခေတ် မူလဇစ်မြစ်ချင်း တူညီမှုအပေါ် မူတည်၍ ဤသို့ မိသားစုအလိုက် အမျိုးအစားခွဲခြားထားသည်။|class=skin-invert-image]] '''ဘာသာစကား မိသားစု'''ဆိုသည်မှာ [[ဘာသာဗေဒ]]ပညာရပ်တွင် ဘိုးဘွားဘီဘင်ဖြစ်သော ပင်ရင်း "ရှေးဦးဘာသာစကား" (Proto-language) တစ်ခုတည်းမှနေ၍ [[မျိုးရိုးဗီဇ]]ချင်းဆက်နွှယ်ကာ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲဆင်းသက်လာကြသော ဘာသာစကားများကို အုပ်စုများအဖြစ် စုစည်းထားမှုကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Lyons |first=John |title=Language and Linguistics: An Introduction |url=https://archive.org/details/languagelinguist0000lyon |year=၁၉၈၁ |publisher=Cambridge University Press |language=en}}</ref> မိသားစုတစ်ခုအတွင်းရှိ ဘာသာစကားများကို "မောင်နှမ ဘာသာစကားများ" (Sister languages) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့အကြား တူညီသော သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံများနှင့် မူရင်းဇာစ်မြစ်တူ စကားလုံး (Cognates) အမြောက်အမြား ရှိကြသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယနေ့တိုင် ရှင်သန်ပြောဆိုနေကြဆဲ ဖြစ်သော ဘာသာစကားပေါင်း ၇,၀၀၀ ကျော်ကို ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ပင်မမိသားစုကြီးပေါင်း ၁၄၀ ကျော်အဖြစ် စနစ်တကျ အမျိုးအစားခွဲခြားထားသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.ethnologue.com/ |title=Ethnologue: Languages of the World |website=Ethnologue |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=en}}</ref> ဘာသာစကား မိသားစုတစ်ခုအတွင်း ထပ်မံကွဲပြားသွားသော အစိတ်အပိုင်းများကို "အုပ်စုခွဲ" (Subfamilies) သို့မဟုတ် "အကိုင်းအခက်" (Branches) များဟု ထပ်မံခွဲခြားသည်။ == မိသားစုကို သတ်မှတ်ပုံနှင့် သုတေသနနည်းလမ်း == ဘာသာစကားများကို မိသားစုတစ်ခုတည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရန်အတွက် ပညာရှင်များသည် "နှိုင်းယှဉ်နည်းလမ်း" (Comparative Method) ကို အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းသည် ဘာသာစကားများအကြား မတော်တဆတူညီခြင်း (Chance resemblance) သို့မဟုတ် ဘာသာစကားအချင်းချင်း နီးစပ်၍ စကားလုံးငှားယူခြင်း (Loanwords) မျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ သမိုင်းဦးခေတ်ကတည်းက တူညီလာခဲ့သည့် အခြေခံဝေါဟာရများ (ဥပမာ- ရေ၊ မီး၊ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်း၊ ကိန်းဂဏန်းများ) ၏ အသံပြောင်းလဲမှု နိယာမ (Sound laws) ကို တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Fromkin |first=Victoria |title=An Introduction to Language |url=https://archive.org/details/introductiontola0000from_x3u4 |year=၂၀၁၈ |publisher=Cengage Learning |language=en}}</ref> မည်သည့်မိသားစုဝင်အောက်တွင်မှ ထည့်သွင်း၍မရဘဲ သီးခြားကမ္ဘာတည်နေသည့် ဘာသာစကားများကိုမူ "သီးခြားဘာသာစကား" (Language Isolate) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ (ဥပမာ- ဂျပန်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှ အိုင်းနုဘာသာစကားနှင့် စပိန်မြောက်ပိုင်းမှ ဗတ်စဘာသာစကား)။ == ရှင်သန်မှုနှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ == ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှင်သန်တည်ရှိနေသော ဘာသာစကား စုစုပေါင်း ၅,၀၀၀ မှ ၈,၀၀၀ ခန့်အထိ ရှိမည်ဟု ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသည်။ သို့သော်လည်း ဘာသာစကားတစ်ခုကို သီးခြားဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်မည်လော သို့မဟုတ် ဒေသန္တရဘာသာစကား(ဒေသိယစကား - Dialect) အဖြစ် သတ်မှတ်မည်လော ဟူသည့်အချက်မှာ ပညာရှင်များနှင့် နိုင်ငံရေးအရ သတ်မှတ်မှုများအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားတတ်သဖြင့် တိကျသော ကိန်းဂဏန်းကို အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် ခဲယဉ်းသည်။ ရှင်သန်တည်ရှိနေသော ဘာသာစကား ဆိုသည်မှာ လူသားအစုအဝေးတစ်ခုက ၎င်းဘာသာစကားကို နေ့စဉ်လူမှုစီးပွားဘဝတွင် အဓိက ဆက်သွယ်ရေးကိရိယာအဖြစ် အသုံးပြုနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင်မူ သေဆုံးသွားသော ဘာသာစကား များနှင့် ရာခိုင်နှုန်းပြည့် ပျောက်ကွယ်သွားသော ဘာသာစကား များစွာ ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အချို့သော ဘာသာစကားများမှာ အမျိုးအစား သတ်မှတ်ရန်အတွက်ပင် လုံလောက်စွာ လေ့လာမှုမပြုရသေးသလို၊ အချို့သော ဘာသာစကားများမှာ လူနည်းစုများအကြား ပြောဆိုသုံးစွဲနေကြဆဲ ဖြစ်သော်လည်း ပြင်ပလောကမှ ပညာရှင်များ ယနေ့ထက်တိုင် ရှာဖွေမတွေ့ရှိရသေးသည်လည်း ရှိသည်။ == မျိုးနွယ်ဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုနှင့် ဘာသာစကား ထိတွေ့ခြင်း == ဘာသာစကားများကို သိပ္ပံနည်းကျ နှိုင်းယှဉ်လေ့လာခြင်းဖြင့် မိသားစုတစ်ခု၏ မိသားစုဝင် ဘာသာစကားများကို စုစည်းသတ်မှတ်သည်။ ညီနောင်ဘာသာစကားများ (Sister languages) ၏ တော်စပ်မှုကို ဖော်ပြရာတွင် ဘာသာဗေဒ၌ ဗီဇဆိုင်ရာ (Genetic) သို့မဟုတ် မျိုးနွယ်ဗီဇဆိုင်ရာ (Genealogical) ဆက်နွှယ်မှုဟု သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite book |last=Campbell |first=Lyle |title=Historical Linguistics: An Introduction |year=၂၀၁၃ |publisher=MIT Press |isbn=978-0748646012 |language=en}}</ref> ဘာသာစကားချင်း ဆက်စပ်မှုအတွက် ခိုင်မာသော သက်သေအထောက်အထားကို ဘာသာစကားများကြားရှိ တူညီသော လက္ခဏာရပ်များတွင် ရှာဖွေရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုတူညီသည့် လက္ခဏာရပ်များသည် ဘာသာစကား ထိတွေ့ခြင်း (Language contact) သို့မဟုတ် ဘာသာစကား ငှါးရမ်းခြင်း (Lexical borrowing) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် တူညီမှုမျိုး မဖြစ်စေရပါ။<ref>{{cite book |last=Thomason |first=Sarah G. |first2=Kaufman |first2-link=Terrence Kaufman |second=Terrence |title=Language Contact, Creolization, and Genetic Linguistics |url=https://archive.org/details/languagecontactc0000thom |year=၁၉၈၈ |publisher=University of California Press |isbn=978-0520078932 |language=en}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာဘာသာစကားတွင် သုံးစွဲနေသော 'အာလူး'၊ 'စောင်'၊ 'ချပါတီ' ဟူသော စကားလုံးများသည် အိန္ဒိယရှိ အင်ဒို-အာရိယန် ဘာသာစကားများထံမှ ငှားရမ်းသုံးစွဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းစကားလုံး ငှားရမ်းမှုများကို သက်သေအဖြစ်ယူ၍ အဆိုပါ အိန္ဒိယဘာသာစကားများသည် မြန်မာဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇချင်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟု မယူဆနိုင်ပေ။ (မြန်မာစကားသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]ဝင်ဖြစ်ပြီး၊ ဟိန္ဒီနှင့် အူရဒူ အစရှိသော အိန္ဒိယစကားများသည် [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပ မိသားစုဝင်များ]] ဖြစ်ကြသည်)။<ref>{{cite book |last=Matisoff |first=James A. |title=Handbook of Proto-Tibeto-Burman: System and Philosophy of Sino-Tibetan Reconstruction |year=၂၀၀၃ |publisher=University of California Press |isbn=978-0520098435 |language=en}}</ref> မျိုးနွယ်ဗီဇဆိုင်ရာ အမှန်တကယ် ဆက်နွှယ်တော်စပ်သည့် ဘာသာစကားများတွင် ရှေးဦး-ဘာသာစကား (Proto-language) ထံမှ တိုက်ရိုက်အမွေဆက်ခံကျန်ရှိနေသော သဒ္ဒါနှင့် အခြေခံဝေါဟာရ လက္ခဏာရပ်များ တူညီနေခြင်းကို တွေ့ရှိရသည်။ ထိုတူညီမှုများသည် တိုက်ဆိုင်မှုကြောင့်လည်း မဟုတ်သလို ဘာသာစကား ငှားရမ်းထားခြင်းကြောင့်လည်း မဟုတ်ပေ။ ဘာသာစကား မိသားစုတစ်ခု၏ ကိုင်းခွဲ သို့မဟုတ် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ရှိသော အဖွဲ့ဝင်ဘာသာစကားများသည် မူလ ရှေးဦး-ဘာသာစကားမှ ကွဲထွက်လာပြီးနောက် တူညီသော ပြောင်းလဲတိုးတက်သည့် လက္ခဏာရပ်များ (Shared innovations) ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။<ref name="hock1991">{{cite book |last=Hock |first=Hans Henrich |title=Principles of Historical Linguistics |url=https://archive.org/details/principlesofhist0000hans |year=၁၉၉၁ |publisher=Mouton de Gruyter |isbn=978-3110124026 |language=en}}</ref> ထိုအုပ်စုအတွင်းရှိ တူညီသော ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည့် လက္ခဏာရပ်များကို ဘာသာစကား မိသားစုကြီး၏ အခြားသော ဆက်ခံဘာသာစကားများတွင် တွေ့ရလေ့ မရှိပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျာမန်နွယ် ဘာသာစကားများ (Germanic languages) တွင် ဘုံတူညီသော ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းနှင့် သဒ္ဒါလက္ခဏာရပ်အချို့သည် ရှေးဦး-အင်ဒို-ဥရောပနွယ် (Proto-Indo-European) မူရင်းပင်မကြီးတွင် ပါရှိခဲ့လိမ့်မည်ဟု မယူဆကြပါ။ ထိုထူးခြားသော လက္ခဏာရပ်များသည် အင်ဒို-ဥရောပ ပင်မဘာသာစကားမှ ခွဲထွက်လာခဲ့သော ရှေးဦး-ဂျာမန်နွယ် ဘာသာစကား (Proto-Germanic) အဆင့်သို့ ရောက်ရှိမှသာ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် သီးသန့်ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်သည်ဟု ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="hock1991"/> ခေတ်သစ်နှိုင်းယှဉ်ဘာသာဗေဒ (Comparative Linguistics) သုတေသနပြုချက်များအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဓိကကျသော မူလပင်မ ဘာသာစကားမိသားစုကြီး (Major Language Families) အနည်းဆုံး ၁၀ စုကျော် ရှိပြီး ၎င်းတို့အောက်တွင် မိသားစုခွဲများနှင့် ညီနောင်ဘာသာစကားများစွာ ထပ်မံကွဲပြားသွားကြသည်။<ref>{{cite book |last=Campbell |first=Lyle |title=Historical Linguistics: An Introduction |year=၂၀၁၃ |publisher=MIT Press |language=en}}</ref> == ကမ္ဘာ့အဓိက ဘာသာစကားမိသားစုကြီးများ စာရင်း == အောက်ပါဇယားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပြောဆိုသူဦးရေ အများဆုံးနှင့် နယ်မြေဖြန့်ကြက်မှု အကျယ်ပြန့်ဆုံးဖြစ်သော အဓိက ပင်မဘာသာစကားမိသားစုကြီးများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Crystal |first=David |title=The Cambridge Encyclopedia of Language |url=https://archive.org/details/cambridgeencyclo0000crys_y9j9 |year=၂၀၁၁ |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521736503 |language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ethnologue.com/ |title=Ethnologue: Languages of the World |website=Ethnologue |access-date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left: auto; margin-right: auto; width: 100%;" |- style="background:#efefef; text-align: center;" ! စဉ် !! ဘာသာစကားမိသားစုအမည် !! ပြောဆိုသူဦးရေ (ခန့်မှန်းခြေ) !! အဓိက ပြန့်နှံ့ရာဒေသ !! ထင်ရှားသော ဘာသာစကားများ |- | ၁ || '''[[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-ဥရောပ မိသားစု]]'''<br>(Indo-European) || ၃.၂ ဘီလီယံ || ဥရောပ၊ အာရှတောင်ပိုင်းနှင့် အမေရိကတိုက် || အင်္ဂလိပ်၊ စပိန်၊ ဟိန္ဒီ၊ ရုရှား၊ ပြင်သစ်၊ ပါဠိ၊ သက္ကတ |- | ၂ || '''[[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက် မိသားစု]]'''<br>(Sino-Tibetan) || ၁.၄ ဘီလီယံ || အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ || တရုတ် (မန်ဒရင်)၊ တိဗက်၊ '''[[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]'''၊ ကရင်၊ လီဆူ |- | ၃ || '''နိုက်ဂျာ-ကွန်ဂို မိသားစု'''<br>(Niger-Congo) || သန်း ၇၀၀ || အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း || ဆွာဟီလီ (Swahili)၊ ယိုရူဘာ (Yoruba)၊ ဇူးလူ (Zulu) |- | ၄ || '''အာဖရို-အေးရှားတစ် မိသားစု'''<br>(Afroasiatic) || သန်း ၅၀၀ || မြောက်အာဖရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း || အာရဗီ (Arabic)၊ ဟီဘရူး (Hebrew)၊ အမ်ဟာရစ်ခ် |- | ၅ || '''ဩစထရိုနေးရှန်း မိသားစု'''<br>(Austronesian) || သန်း ၃၈၀ || အရှေ့တောင်အာရှကျွန်းစုများနှင့် ပစိဖိတ်ကျွန်းများ || မလေး၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင် (တဂါးလော့)၊ မာလာဂါစီ |- | ၆ || '''ဒြာဗီးဒီးယန်း မိသားစု'''<br>(Dravidian) || သန်း ၂၅၀ || အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းနှင့် သီရိလင်္ကာ || တမီးလ် (Tamil)၊ တီလူးဂူး (Telugu)၊ ကန်နာဒါ |- | ၇ || '''တူရကီနွယ် မိသားစု'''<br>(Turkic) || သန်း ၁၉၀ || အာရှအလယ်ပိုင်းနှင့် ဥရောပအရှေ့ပိုင်း || တူရကီ (Turkish)၊ ဥဇဘက် (Uzbek)၊ ကာဇက် (Kazakh) |- | ၈ || '''[[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ် မိသားစု]]'''<br>(Austroasiatic) || သန်း ၁၂၀ || အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်း || ဗီယက်နမ်၊ ခမာ၊ '''[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]'''၊ '''[[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]'''၊ ဝ |- | ၉ || '''[[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ]] မိသားစု'''<br>(Kra-Dai) || သန်း ၁၁၀ || အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း || ထိုင်း (Thai)၊ လာအို (Lao)၊ ရှမ်း (Shan) |- | ၁၀ || '''ဂျပန်နွယ် မိသားစု'''<br>(Japonic) || သန်း ၁၃၀ || ဂျပန်ကျွန်းစုများနှင့် အိုကီနာဝါ || ဂျပန်ဘာသာစကား၊ ရုကျူးဘာသာစကားများ |} == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်နေသော မိသားစုကြီးများ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုကြသော တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများသည် ကမ္ဘာ့ပင်မ မိသားစုကြီး (၄) စုအောက်တွင် ပါဝင်နေသဖြင့် ဘာသာစကား ဇာစ်မြစ်အရ အလွန်ကြွယ်ဝသော နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman languages and classification |year=၁၉၉၇ |publisher=Papers in Southeast Asian Linguistics |language=en}}</ref> #တရုတ်-တိဗက် မိသားစု (Sino-Tibetan)တွင် ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ဗမာ၊ လီဆူ၊ လားဟူ၊ အာခါ၊ ရဝမ် စသည့် ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ #ဩစထြိုအေးရှားတစ် မိသားစု (Austroasiatic)တွင် မွန်၊ ပလောင်၊ ဝ၊ ထနော့၊ ပအိုဝ်း (အချို့သော မျိုးနွယ်စုခွဲများသာ) နှင့် ခမူ ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite book |last=Sidwell |first=Paul |title=Classifying Austroasiatic: a historical review |year=၂၀၀၉ |publisher=Lincom Europa |language=en}}</ref> #ခရာ-ဒိုင်း မိသားစု (Kra-Dai)တွင် ရှမ်း၊ ခန္တီးရှမ်း၊ တိုင်လူး၊ တိုင်ဂုံ ၊တိုင်လေ စသည့် တိုင်နွယ်ဖွား ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ #ဩစထရိုနေးရှန်း မိသားစု (Austronesian)တွင် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ပင်လယ်ပြင်တွင် နေထိုင်ကြသော [[ဆလုံလူမျိုး|ဆလုံ (မော်ကင်း)]] ဘာသာစကားနှင့် မလေးနွယ်ဖွား ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဘာသာဗေဒ]] [[Category:ဘာသာစကား မိသားစုများ]] dg96fogm4mwdrg6be39s9go16b3cjzh 0 66390 1042630 882760 2026-07-09T13:20:51Z ~2026-38875-60 145404 /* */ 1042630 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ဘီလူးကျွန်း | native_name = တ္ကအ်ခၟိုၚ် | native_name_lang = | settlement_type = [[မွန်ပြည်နယ်]] ရှိ [[ကျွန်း (ကုန်းမြေ)|ကျွန်း ]] | image_skyline = Bilu Island.jpg | image_alt = | image_caption = မော်လမြိုင်မြို့ ကမ်းနားလမ်းမှ ဘီလူးကျွန်းအား မြင်တွေ့ရပုံ | nickname = | motto = | image_seal = | image_map = | mapsize = | map_alt = | map_caption = ဘီလူးကျွန်း တည်နေရာ | latd = 16.369383 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 97.517714 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_type = | coordinates_display = | coordinates_footnotes = | seat_type = | seat = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = | population_density_rank = | population_demonym = | population_note = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_label_position = left <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | pushpin_map1 = | pushpin_label_position1 = | pushpin_map_alt1 = | pushpin_mapsize1 = | pushpin_map_caption1 = | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +6:30 | iso_code = | website = | footnotes = <!-- location ------------------> | subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = [[မွန်ပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မော်လမြိုင်ခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[ချောင်းဆုံမြို့နယ်]] }} '''ဘီလူးကျွန်း'''သည် သံလွင်မြစ်ဝတွင် တည်ရှိသည်။[[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မော်လမြိုင်ခရိုင်]]၊ [[ချောင်းဆုံမြို့နယ်]]ရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းဖြစ်ပြီး [[မော်လမြိုင်မြို့]]၏ အနောက်ဘက် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၆ ဒီဂရီ ၁၃ မိနစ်ကြားနှင့် ၁၆ ဒီဂရီ ၃၀ မိနစ်ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၇၅ ဒီဂရီ ၂၇ မိနစ် ကြားတွင် တည်ရှိသော ကျွန်းကြီးတစ်ကျွန်း ဖြစ်သည်။<ref name="lp">{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/myanmar-burma/bilu-kyun|title=Introducing Bilu Kyun|work=Lonely Planet|accessdate=17 February 2015|archivedate=17 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150217083518/http://www.lonelyplanet.com/myanmar-burma/bilu-kyun}}</ref> ဘီလူးကျွန်းသည် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ အရွယ်အစားခန့် ရှိပြီး လူဦးရေ ၂၀၀,၀၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။<ref name="lp"/><ref>{{cite news|url=http://www.mmtimes.com/index.php/special-features/162-wheels-2013/5795-bilu-kyun-island-in-mon-state-a-transport-time-warp.html|title=Bilu Kyun Island in Mon State: a transport time warp|last=Danmark|first=Maria|date=25 March 2013|work=Myanmar Times|accessdate=17 February 2015|archivedate=26 March 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170326051014/http://www.mmtimes.com/index.php/special-features/162-wheels-2013/5795-bilu-kyun-island-in-mon-state-a-transport-time-warp.html}}</ref> == အမည်ရင်းမြစ် == "ဘီလူးကျွန်း" ဟူသော အမည်ကို ခေါ်တွင်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အဆို ၄ ရပ်ရှိပေသည်။ === (က) ပထမအဆို === ဤကျွန်းကို (ယက္ခဒီပ)ဟု ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် အနောက်မဇ္ဈိမဒေသမှ ဤကျွန်းသို့ ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူသော အချိန်တွင် ဘီလူးများစွာတို့သည် ဤကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော၊ (ဆတ်တောင်/မုနိုင်းတောင်/ဒရယ်တောင်များတွင် နေထိုင်သည်ကို အစွဲပြု၍ (ဘီလူးကျွန်း) ဟု ခေါ်တွင်သည်။ "အဿမုက္ခီ" ခေါ် ဘီလူးမင်းသည် ထိုစဉ်အချိန် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းကို အုပ်စိုးသည့် သမလမင်း၏ သားတော် အဿကုမ္မာရမင်းသားနှင့် စစ်ခင်းတိုက်ခိုက်ကြရာ ဘီလူးများရှုံးနိမ့်သဖြင့် ဘီလူးကျွန်းဒေသမှ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ === (ခ) ဒုတိယအဆို === ရန်ကုန်ရာဇဝင်သမိုင်း၌ ပါရှိသော မွန်လူမျိုးတို့၏ ရှေ့ဟောင်းသားချော့တေးမှ ရေသားဖော်ပြထားသည်မှာ "ယိလေ ယိုလေ၊ အိုးချစ်သားလူကလေး၊ လောဒါစာတီမြစ်ဝ ကံရမန္ဒ (ကော်ရိုမန္ဒိလ်)ခေါ် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း ဌာနသည် ငါတို့(မည်ဒ) မွန်ဒ လူမျိုးများ၏ နေရပ်ဌာနဟောင်းဖြစ်သည်။ ငါတို့မှာ ရှေ့ဝိပါက ကံအားလျှော်စွာ အရှင်သခင် ဘုရင်မင်းနှင့် ကွေကွင်းပြီး (ထိုအရပ်မှ)ထွက်လာခဲ့ကြရာ တစ်ချိန်က မွန်နိုင်ငံ-သုဝဏ္ဏ ဘုမ္မိပြည်အောက်ပိုင်း-ဇယာပြည်နယ် (ယခုအခေါ်အဝေါ် ကမာဝက်မြို့၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်) တကော့ခမွိုင်ခေါ် (ယခုအခေါ်အဝေါ်) ပလူကျွန်းဌာနသို့ ရောက်လာကြသည်ဟူ၍ ဖြစ်သတည်း။" ဤအလွန်ရှေးကျသော အထောက်အထားကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် မွန်အနွယ်အဝင်လူမျိုးများ မြူးပျော်ဖွယ်ရာ ပလူကျွန်းဟူ၍ မှည့်ခေါ်လာရာမှ ဘီလူးကျွန်းသို့ ရွေ့လျောပြောင်းလဲလာခဲ့ကြလေသည်။ ယခုထက်တိုင် ဖလူးကျွန်း ဟု အသံထွက်သူ အများအပြားရှိသည်။ === (ဂ) တတိယအဆို === ကမာဝက်မြို့(မုဒုံမြို့နယ်) မွန်စာအုပ်(မၚ်ဗၠာဲကောန်တၟအ်)မှ ကိုးကားချက်အရ ယခင်ကျိုက္ခမီခရိုင် ဇယာခရိုင်(ယခု ကမာဝက်မြို့) ဝါခရူ ခရိုင် (ယခု သံဖြူဇရပ်မြို့နီနားတဝိုက်) ဘီလူးကျွန်းနှင့် ဟံသာဝတီခရိုင် (ယခု တွံတေးမြို့နယ်တဝိုက်) လူသိများသော မောင်ဒီအကြောင်း ရာဇဝင်အကြောင်းဖြစ်သည်။ (ရှေ့ဟောင်းမွန်စာပေးများမှ ဘာသာပြန်ထုတ်ဝေးထားပြီးလည်ဖြစ်သည်။) ==== ယင်းရာဇဝင်အကြောင်းကား ==== ဘီလူးကျွန်းကို မွန်ဘာသာဖြင့် တကော့ခမွိုင်းဟူ၍ ခေါ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ခမောင်းပင်(တၞံခၟိုၚ်) ပေါက်သောကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဤခမောင်းပင်နှင့် (ဤသာဓကကို Mon states ဓာတ်တော်ကျောင်းဆရာတော်ထုတ်ဝေသော စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားခြင်းရှိနေပါသေးသည်) ခမောင်းပင်ကြီးပေါ်တွင် ရှေးအခါက လင်းယုန်ဖို၊မ နှစ်ကောင် အသိုက်ပြုလုပ်နေထိုင်ခဲ့ကြရာတွင် ဥတစ်လုံးမှ လူပေါက်ဖွားလာပြီး ယင်းကလေးမှာ မောင်ဒီ (မၚ်ဗၠာဲကောန်တၟအ်) ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ အရွယ်ရောက်လာသည့် မောင်ဒီသည် မြစ်အတွင်းမှ ငါးကြင်းတစ်ကောင်ဖမ်းမိရာ မီးမြိုက်ပြီး ခရီးသွားကုန်သင်္ဘောဖြင့် ယခင်သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ဆက်သခဲ့သည်။ မွှေးကြိုင်သော ငါးကြင်းအနံ့ကြောင့် ဘုရင်၏နားကိုက်ဝေဒနာ ပျောက်ကင်းလေသည်။ ဘုရင်ကြီးသည် အလွန်ဝမ်းသာအားရကာ လုလင်ပျို မောင်ဒီထံ သမီးတော် (ဏ္ဍင်သာဓလာ)ကိုပို့ဆောင်စေခဲ့သည်။ အခြွေအရံအသင်းအပင်းနှင့် တူရိယာဗုံမောင်းများတီးပြီး ဘုရင်သမီးတော်လာရောက်ရာ မောင်ဒီသည် မိမိအားဖမ်းမည်ဟုထင်ကာ ခမောင်းပင်ကြီးအပေါ်သို့တက်ပြေး၏။ အပင်ပေါ်မှ လိမ့်ကျရာ မောင်ဒီသေဆုံးလေသည်။ ဘုရင့်သမီးတော်သည် မောင်ဒီ၏အလောင်းကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ ရရှိသည့် အရိုးများကို ရွှေအိုးတွင်ထည့်၍ ထိုနေရာ၌ပင် စေတီတည်တော်မူသည်။ ထိုစေတီသည် ဖံဖရွှာ၊ ရွှေနတ်တောင်နတ်စင် အနီးတွင် ယခုတိုင်တည်ရှိနေသည်။ နတ်စင်သည်လည်း မောင်ဒီ၏ နတ်ကွန်းဖြစ်ပြီးလူအများယနေ့ထက်တိုင် မောင်ဒီနတ်(ဘိုးဘိုးကြီး)အား ပူဇော်ပသနေသေးသည်ကို တွေ့မြင်ပေလိမ့်မည်။ ဤကား ဘီလူးကျွန်းမှ လူငယ်ပါးစပ်ရာဇဝင်ထဲမှ မောင်ဒီရာဇဝင်အကျဉ်းသာဖြစ်သည်။ === (ဃ) စတုတ္ထအဆို === မွန်များ ရာမညဒေသတို့ ရောက်သည့်အချိန်တွင် နီဂရီတိုများသည် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ဆိုင်းနေထိုင်ကြပေသည်။ ဘီလူးကျွန်းနှင့် ကပ္ပလီကျွန်းတို့တွင် နီဂရီတိုအနွယ်အဝင် စမင်း(ဆေမန်) လူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့ဟန်တူသည်။ မော်လမြိုင်နှင့် တစ်ဘက်ကမ်းရှိ ဘီလူးကျွန်းကို မွန်တို့က တကော့ခမိုင်ဟု ခေါ်သည်။ တကော့၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကျွန်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် (မွန်ဘာသာ) ချမ်မွေ့ နန် မင်နန္ဒာပျို့တွင် ခမိုင်ကို အကိုင်အခက်များသော် သစ်ပင်တစ်ပင်ဟု ဆိုသည်။ ထိုသစ်ပင်ပေါ်တွင် နားနေသော လင်ယုန် အဖို-အမတို့မှ လူထူးလူဆန်းပေါက်ဖွားသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဤရာဇဝင်ကို လေ့လာပြီးလျှင် သုတေသနသဘောဖြင့် ဆင်ခြင်လိုက်သော် ခမိုင်ဝေါဟာရသည် စမိုင်လူမျိုးကို ဆိုလိုကြောင်းတွေ့မိသည်။ ထိုခေတ်တွင် အဝတ်အစားမရှိ နှုတ်ခမ်းထူ၊ ဆံပင်ကောက်၊ အသားမည်း၊ ရေကူးသန် ခက်ထန်းကြမ်းတမ်းပြီး ဘီလူးနှင့် တူကြသဖြင့် ထိုကျွန်းကို(ယက္ခကျွန်း) ဘီလူးကျွန်းဟုခေါ်ခဲ့ဟန်တူပေသည်။ ကျွန်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်စီးဆင်းပြီး၊ အနောက်ဘက်မှာ ပင်လယ်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ မော်လမြိုင်မြို့သို့ သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်၍ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း) ကို တည်ဆောက်ထားသည်။ အဓိက စိုက်ပျိုးပင်များမှာ ဆန်စပါးနှင့် ရာဘာဖြစ်သည်။ ဘီလူးကျွန်း ၆၄ရွာ ဟူ၍ ခေါ်ရိုးထုံးစံရှိသည်။ ထင်ရှားသော ကျေးရွာများမှာ ဆေးတံဖြင့် ထင်ရှားသော [[ရွာလွတ်ရွာ]] နှင့် ကျောက်သင်ပုန်းဖြင့် ထင်ရှားသော မုဒွန်းရွာတို့ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite book|title=မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ရှိ ဘာသာတရားအသိမြင်ကင်းမဲ့သော လူမျိုးစုများစာအုပ်|author=Dr.ဝလက်ဒင်နှင့် စကိတ်}}</ref> <ref>{{cite book|title=စွယ်စုံကျမ်း|volume=အတွဲ(၁၀)|page= စာမျက်နှာ ၄၀၉}}</ref> <ref>{{cite book|title=မွန်လူမျိုးများတို့၏ ရှေ့ဟောင်းသားချော့တေး}}</ref> <ref> {{mnw|လိခ်က္နပ်-မင်ဗ္လာဲကောန်က္မအ်-ကျာ်ဇ္နော်အ္စာ မှာထေရ်ပါလိတ ဘာဓာတ်ကျာ် ဍုင်ကမာဝက်}}</ref> <ref>မုဒွန်းရွာ ဘဒ္ဒန္တကောသလ္လ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု -မြန်မာနိုင်ငံသံဃာ့နာယက ဩဝါဒ ) ထုတ်ဝေသောစာအုပ်</ref> <ref>၁၉၈၅ခုနှစ် မွန်ပြည်နယ်နေ့ စာမျက်နာ ၃၃မှ ၃၈ထိ ထုတ်ဝေသောစာအုပ်</ref> }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ}} [[Category:မွန်ပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ ကျွန်းများ]] pifaa6x01tsuwbo0yqbw7bi39ckzrg6 0 74609 1042659 805684 2026-07-10T01:51:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042659 wikitext text/x-wiki [[File:ကျီးပါးစပ်.jpg|thumb|right|ကျီးပါးစပ်]] '''ကျီးပါးစပ်ဂူ''' သည် [[ကျိုက်ထီးရိုးဘုရား|ကျိုက်ထီးရိုး]]ရင်ပြင်တော် မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ရင်ပြင်တော်မှ မြောက်ဘက် အောက်သို့ နှစ်ဖာလုံကျော် ဆင်းသွားရသည်။ သွားရာလမ်း ဝဲ/ယာ တွင် တောထွက်ဆေးမျိုးစုံဆိုင်များ၊ ပရဆေးဆိုင်များ၊ ဝါး/ကြိမ် တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လက်ဆောင်ပစ္စည်း အရောင်းဆိုင်၊ အမှတ်တရ အင်္ကျီ အဝတ်အစား အရောင်းဆိုင်၊ စားသောက်ဆိုင်များ ရှိပေသည်။ ==ကျီးပါးစပ်== ကျောက်ဖျာနှစ်ချပ်သည် [[ကျီးကန်း]]နှုတ်သီးသဏ္ဌာန် ဟနေသည်။ ထိုဟနေသည့် ကျီးပါးစပ်အတွင်းသို့ ဘုရားဖူးများသည် အကြွေစေ့များဖြင့် ပစ်သွင်းကာ အဓိဋ္ဌာန်ပြု ဆုတောင်းကြသည်။ တစ်စုံတစ်ခုကို အဓိဋ္ဌာန်ပြုဆုတောင်းကာ ပစ်သွင်း၍ ဝင်သွားပါက ဆုတောင်းပြည့်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ==ကျီးပါးစပ်ဂူ== [[File:Buddha image at KPS.jpg|thumb|right|150px|ကျီးပါးစပ်ဂူအတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] [[File:Kyee Pa Sap Stupa.jpg|thumb|right|150px|ကျီးပါးစပ်ဂူအပေါ်ရှိ ဇမ္ဗူအေးစေတီ]] ကျီးပါးစပ်နှုတ်သီးအောက်တွင် ဂူတစ်ခုရှိပေသည်။ ဂူပေါက်ဝမှာ ကျဉ်းသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း မည်မျှပင် ဝသူဖြစ်စေ ဝင်ရောက်၍ ရသည်။ အတွင်းသို့သွားရာလမ်းမှာ အတန်ကျယ်သည်။ ကျီးပါးစပ်ဂူ အတွင်းတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ရှိသည်။ ကျီးပါးစပ်ဂူကို '''ကာကွဏ္ဏဘိုးဘိုး''' စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဂူပေါက်လမ်းကြောင်းသည် စစ်တောင်းမြစ်အထိ ရောက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဂူအနီးတွင် နတ်ရုပ်နှင့် နတ်ကွန်းရှိသည်။ ကျီးပါးစပ်ပေါ်မှစေတီတော်သည် ဇမ္ဗူအေးစေတီ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းများအရ ဂူအတွင်းတွင် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်နှင့် နဂါးမတို့ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} <ref name="ဆံတော်ရှင်ကျိုက်ထီးရိုးစေတီတော်မြတ်ကြီး">{{cite book|title=ဆံတော်ရှင်ကျိုက်ထီးရိုးစေတီတော်မြတ်ကြီး - သမိုင်းစုံ၊ အံ့ဖွယ်ရာများနှင့် ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ သံဃ ပူဇာ|author=မောင်စိုးထိုက် (သုံးဆယ်)|publisher=အမေ့သားထိုက်စာပေ၊ |location=ရန်ကုန်မြို့|date=မေ ၂၀၁၅}}</ref> {{coord|17.48381362394811| 97.09623250260078|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိုဏ်ဂူများ]] keuup8wtsnu7m210qvi5v5cwvsfuvsm 0 74658 1042658 820857 2026-07-10T01:49:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042658 wikitext text/x-wiki [[File:Kyauk Ka Lap Stupa.jpg|thumb|right|150px|ကျောက်ထပ်ကြီးစေတီ]] '''ကျောက်ထပ်ကြီးစေတီ'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်ထိုမြို့နယ်]]ရှိ [[ကျိုက်ထီးရိုးဘုရား|ကျိုက်ထီးရိုးတောင်]]၏ မြောက်ဘက် နှစ်မိုင်ခွဲခန့်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောက်ထပ်ကြီးစေတီသို့ သွားရန် (၆၃) မိနစ်ခန့်ကြာမြင့်သည်။ ကျိုက်ထီးရိုးမှ ကျောက်ထပ်ကြီးသို့ တကူးတက ခရီးအတန်ငယ်ကြာအောင် အုပ်စုဖွဲ့ကာ ဘုရားဖူးသူများသည် သွားလေ့ရှိသည်။ သွားရာလမ်းတစ်လျောက်တွင် ပရဆေးဆိုင်များ၊ သောက်ရေသန့် / အအေးဆိုင်များ နှင့် ကျန်းမာရေးအတွက် အခပေးရေလောင်းအိမ်သာများ ရှိပေသည်။ ကျောက်ထပ်ကြီးသို့ သွားရင်း နဂါးဘုရားနှင့် ဖားဘုရားတို့ကိုလည်း ဝင်ရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။ ကျောက်ထပ်ကြီးစေတီသည် ပေနှစ်ဆယ်ခန့်ကျယ်သော ကျောက်ဖျာကြီးများပေါ်တွင် တည်ထားသည်။ ကျောက်ဖျာကြီးပေါ်တွင် စေတီငယ်နှစ်ဆူတည်ထားသည်။ ကျောက်ထပ်ကြီးစေတီတွင် ဘုရား၌ ရွှေချရန် ရွှေဆိုင်းရောင်းသူများရှိသည်။ ရွှေဆိုင်းချမည့်သူသည် တောင်မကြီး၏ ကျောက်စွန်းတစ်ခုနှင့် စေတီတော်အား ကိုက်တစ်ရာခန့်ရှိသော ကြိမ်ကြိုးတစ်ချောင်းနှင့် သွယ်တန်းထားသည်။ ရွှေချပေးသူသည် ကြိုးပေါ်သို့ ထောက်လျက်ရှိသော လှေကားမှတက်သွားသည်။ ထို့နောက် စေတီအရောက် ကြိုးကိုလက်နှစ်ဖက်ဖြင့်လွှဲကာ မျောက်တစ်ကောင်အလား တွယ်တက်သွားသည်။ ထို့နောက် ကြိုးတန်းပေါ်တွင် ကြိုးကိုခွလျက် ထိုင်ပြီး စေတီအား လက်အုပ်ချီ ပူဇော်ပြသည်။ ထို့နောက် ကျောက်ဖျာပေါ်သို့တက်ပြီး ကြိုးဖြင့် ချိတ်ထားသော အောက်ရှိလွယ်အိတ်ထဲမှ ရွှေဆိုင်များကို စေတီအား ရွှေဆိုင်းချသည်။ ထို့နောက် စေတီကျောက်ဖျာမှ အောက်ဘက်သို့ပေ၅၀ အမြင့်ကို ဇောက်ထိုးအနေအထားဖြင့် (၄၅ ဒီဂရီ) ခန့်တိမ်းစောင်းကာ လျောထိုးဆင်းလာသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist| <ref name="ဆံတော်ရှင်ကျိုက်ထီးရိုးစေတီတော်မြတ်ကြီး">{{cite book|title=ဆံတော်ရှင်ကျိုက်ထီးရိုးစေတီတော်မြတ်ကြီး - သမိုင်းစုံ၊ အံ့ဖွယ်ရာများနှင့် ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ သံဃ ပူဇာ|author=မောင်စိုးထိုက် (သုံးဆယ်)|publisher=အမေ့သားထိုက်စာပေ၊ |location= ရန်ကုန်မြို့|date=မေ ၂၀၁၅}}</ref> }} {{coord|17.508346023720147|97.09171872879429|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ]] hhvesznr6f6mcc924dvb5ci7ls56o7l 1 81338 1042773 382333 2026-07-10T10:35:06Z ~2026-39134-29 145458 /* ရဲသော်မသေ */ အပိုင်းသစ် 1042773 wikitext text/x-wiki ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား မဟုတ်ဘူးတဲ့ ရဲဘော်မသေ သေသော် ငရဲမလား တဲ့ အရင်က ကျနော်လည်း ရဲသော် မသေလို့ ထင်ထားခဲ့တာ။ ဘယ်ဟာက အမှန်အကန်ပါလိမ့်။--[[User:Bhone.bm|ဆန်လုံးတီး]] ([[User talk:Bhone.bm|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၄၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) :မြန်မာစာနှင့်ဘာသာစကား ပညာရေးဦးစီးဌာန က ထုတ်တဲ့ [http://www.myanmarlanguagecommission.myn.asia/publications/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%80%e1%80%ac%e1%80%b8/ မြန်မာဆိုရိုးစကားစာအုပ်] စာမျက်နှာ ၁၉၆ မှာ '''ရဲသော်မသေ''' လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ကိုးကားစာကြောင်းအနေနဲ့ ''ရဲသော်မသေ၊ ဆိပ်အန်မြွေသို့၊ သေလတ်တုံငြား၊ မျောက်နှစ်ပါးသို့၊ မလားငရဲ၊ ကောင်းရာမြဲလိမ့်။'' ဆိုပြီး မုံရွေးဆရာတော်ရဲ့ ပဉ္စာဝုဓပျို့ ကို ညွှန်းထားပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၄၅၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) ::'''ရဲသော်မသေ သေသော် ငရဲမလား''' က ဆိုရိုး၊ '''ရဲဘော်မသေ သေသော် ငရဲမလား''' က ဆိုရိုးကို အခြေခံထားတဲ့ ဆောင်ပုဒ်၊ အဲသလို ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၁၀၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) :အင်း ဟုတ်တုတ်တုတ်ပါပဲ --[[User:Bhone.bm|ဆန်လုံးတီး]] ([[User talk:Bhone.bm|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၃၊ ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ (UTC) == ရဲသော်မသေ == အမှန် [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-39134-29|&#126;2026-39134-29]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-39134-29|talk]]) ၁၀:၃၅၊ ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) dnjjblasit5vow5e4uoy8b30ys9o63p 0 94207 1042666 946893 2026-07-10T02:05:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042666 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ပြွန်တန်ဆာဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပြွန်တန်ဆာမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{coord|17.88060644011765|96.71739085716251|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} mdczgekpvhrpeumz85mke5hbqfc3391 0 94208 1042665 946892 2026-07-10T02:03:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042665 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဒိုက်ဦးဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ဒိုက်ဦးမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.79649767882262|96.66846709943394|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 634az52s3dmdquo42eusw1h3ueti633 0 94209 1042668 946895 2026-07-10T02:07:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042668 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ညောင်လေးပင်ဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ညောင်လေးပင်မြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.953540358967444| 96.72016099938779|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 78fijudjn41nt0lm26wgobm7qhf0mit 0 94210 1042676 946901 2026-07-10T02:17:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042676 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ပဲနွယ်ကုန်းဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲနွယ်ကုန်းမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.224113960691266|96.56576134584564|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} f53zts7puqxs87ssmjmoy10c9c1ju8j 0 94211 1042680 946905 2026-07-10T02:20:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042680 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဖြူးဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဖြူးမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.482026253255817|96.43686607141846|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} rqvcqmh65aa9kak3pecvmreogrum8p2 0 94212 1042684 946912 2026-07-10T02:32:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042684 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} [[File:Toungoo Railway Station Myanmar 001.jpg|thumb|right|တောင်ငူဘူတာ]] '''တောင်ငူဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[တောင်ငူမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.935329947935593|96.43722935026106|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} q4elm52iu6la1jj58pbyhti0hffp2gc 0 94213 1042681 946906 2026-07-10T02:21:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042681 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဇေယျဝတီဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဇေယျဝတီမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.541221851030073|96.43141727982994|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} b2xrio1cz13id243yfsd94xivuihtqh 0 94214 1042672 946897 2026-07-10T02:14:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042672 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ပိန်းဇလုပ်ဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပိန်းဇလုပ်မြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.069110851791066|96.66877343228016|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} ehlul25tbf5bshtc8pahbknheew9d20 0 94215 1042669 646695 2026-07-10T02:10:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042669 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''တော်ဝိဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်လေးပင်မြို့]]၊ [[တောဝိရွာသစ်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|တော်ဝိရွာ]] မှရောင်တော်ပြန်ဘုရားကြီး သို့ သွားသော ဘုရားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဈေးပိုင်း၁ ရက်ကွက်နှင့် ဈေးပိုင်း၂ ရက်ကွက်၏ အနောက်ဘက်တွင် ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.015443725260162|96.70409272107041|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} fu8ra7iblvbk4t6mh53yyjom36u8637 0 94217 1042683 946910 2026-07-10T02:24:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042683 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''အုတ်တွင်းဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.832124439353414|96.41146135340979|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} 7r0hf76ingmvfo2c1i0xrjk474sg7ju 0 94218 1042664 418762 2026-07-10T02:03:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042664 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''အိမ်လေးဆယ်ဘူတာ''' သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးမီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.76845050186067| 96.65189611324031|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] {{Myanmar-railstation-stub}} a1wbczihwmu6vyhl23tihn4h4pmx97j 0 94305 1042652 769494 2026-07-09T21:12:12Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1042652 wikitext text/x-wiki {{Geobox|name = ဂိုဘီသဲကန္တာရ |native_name = |native_name1 = |native_name2 = |other_name ={{lang-mn|Говь}} |category =သဲကန္တာရ |image = OmnogoviLandscape.jpg |image_caption = Gobi Desert landscape in Ömnögovi Province, Mongolia |image_size = |official_name = |etymology = |motto = |nickname = |flag = |symbol = |country = {{Flagicon|China}} [[တရုတ်]] |country1 = {{Flagicon|Mongolia}} [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂို]] |state_type = [[:en:Provinces of Mongolia|Mongolian Aimags]] |state = [[:en:Bayankhongor Province|Bayankhongor]] |state1 = [[:en:Dornogovi Province|Dornogovi]] |state2 = [[:en:Dundgovi Province|Dundgovi]] |state3 = [[:en:Govi-Altai Province|Govi-Altai]] |state4 = [[:en:Govisümber Province|Govisümber]] |state5 = [[:en:Ömnögovi Province|Ömnögovi]] |state6 = [[:en:Sükhbaatar Province|Sükhbaatar]] |region_type = တရုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ |region = မွန်ဂိုနိုင်ငံအတွင်းပိုင်း |district1 = |district2 = |district3 = |municipality = |parent = |range = Govi-Altai Mountains |border = |part = |city = |landmark = Nemegt Basin |building = |river = |highest = |highest_location = |highest_region = |highest_state = |highest_elevation_imperial = |highest_coordinates = |lowest = |lowest_location = |lowest_region = |lowest_country = |lowest_elevation_imperial = |lowest_coordinates = |length = 1500 |length_orientation = SE/NW |width = 800 |width_orientation = N/S |area = 1295000 |area_land = |area_water = |area_urban = |area_metro = |population = |population_date = |population_urban = |population_metro = |population_density = |population_density_urban = |population_density_metro = |geology = |orogeny = |period = |biome = |plant = |animal = |author = |style = |material = |free = |free_type = |map = Gobi desert map.png |map_caption = ဂိုဘီကန္တာရသည် [[တရုတ်|တရုတ်နိုင်ငံ]] နှင့် [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုနိုင်ငံ]]ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ |map_background = |map_locator = |commons = |statistics = |website = |footnotes = |other_name1=<br />{{lang|zh|戈壁 (沙漠)}} |other_name2=Gēbì (shāmò) |native_category=ကန္တာရ }} '''ဂိုဘီသဲကန္တာရ''' ({{IPAc-en|'|ɡ|oʊ|.|b|i}})သည် [[အာရှ]]တိုက်တွင် တည်ရှိသော ကြီးမားသည့် သဲ[[ကန္တာရ]] (သို့) ဆူးချုံနွယ်ထူသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite journal|last=Sternberg|first=Troy|last2=Rueff|first2=Henri|last3=Middleton|first3=Nick|date=2015-01-26|title=Contraction of the Gobi Desert, 2000–2012|url=http://www.mdpi.com/2072-4292/7/2/1346|journal=Remote Sensing|language=en|volume=7|issue=2|pages=1346–1358|doi=10.3390/rs70201346}}</ref> မန်ဒရင်းတရုတ်ဘာသာဖြင့် ဂိုဘီ (戈壁)မှာ ချုံနွယ်ထူဒေသဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းသည် [[တရုတ်မြောက်|မြောက်ပိုင်း]] နှင့် [[တရုတ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း]]ဒေသ အချို့နှင့် [[မွန်ဂိုလီးယား]]တောင်ပိုင်းဒေသတို့ကို ဖုံးလွှမ်းထားသော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကန္တာရဖြစ်သည်။ ဂိုဘီ၏ ကန္တာရချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်အား မြောက်ဘက်တွင် မွန်ဂိုလီးယား ကုန်းမြင့်လွင်ပြင်နှင့် မြက်ခင်းပြင်များ၊ [[အယ်လ်တိုင်း တောင်များ]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[တာကလာမာကန် ကန္တရ]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဟက်ဆီကုန်းတန်းနှင့် [[တိဘက် ကုန်းမြင့်]]၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အနောက်တရုတ်လွင်ပြင်တို့က ဝန်းရံထားသည်။ ဂိုဘီ သဲကန္တာရသည် [[မွန်ဂို အင်ပါယာ]]ကြီး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းနှင့် [[ပိုးလမ်းမ]]တလျောက်ရှိ အရေးပါသော မြို့များ တည်ရှိသဖြင့် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းအစိတ်အပိုင်းများကိုဖုံးလွှမ်းထားပြီး တောင်ပိုင်းမွန်ဂိုလီးယားအထိ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကန္တာရဖြစ်သည်။ ဂိုဘီသဲကန္တာရသည် မြောက်ဘက်တွင် မွန်ဂိုလီးယားမြက်တောများနှင့် မြေညီ၍ သစ်တောမရှိသော မြက်ခင်းပြင်၊ အနောက်ဘက်တွင် Taklamakan ကန္တာရ၊ Hexi စင်္ကြလမ်း၊ အနောက်တောင်တွင် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တရုတ်မြောက်ပိုင်းလွင်ပြင်တို့ဖြစ် ဝန်းရံထားသည်။ ဂိုဘီသဲကန္တာရသည် မွန်ဂိုအင်ပါယာနှင့် ပိုးလမ်းမကြီးရှိ များစွာသောအရေးပါသောမြို့များကြောင့် သမိုင်းတွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ ဂိုဘီသဲကန္တာရအထိ တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်မှမိုးရိပ်ပုံစံရာသီဥတုမျိုးရရှိသည်။ ဂိုဘီ သဲကန္တာရသည် [[တိဘက် ကုန်းမြင့်]] [[အိန္ဒိယ သမုဒ္ဓရာ]]မှ ရေခိုးရေငွေ့များ ဂိုဘီ ဒေသသို့ မရောက်ရှိအောင် ကာဆီးထားသဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသော [[မိုးခေါင်]] ကန္တာရတစ်ခုဖြစ်သည်။ ==မှတ်စုများ== ==ကိုးကား== {{Reflist}} ==နောက်ထပ်ဖတ်ရန်== {{refbegin}} * Owen Lattimore. (1973) "Return to China's Northern Frontier". ''The Geographical Journal'', Vol. 139, No. 2 (June 1973), pp.&nbsp;233–242. * Cable, Mildred and French, Francesca (1943) ''The Gobi Desert'' Landsborough Publications, London, [http://worldcat.org/oclc/411792 OCLC 411792]. * Man, John (1997) ''Gobi: Tracking the Desert'' Yale University Press, New Haven, {{ISBN|0-300-07609-6}}. * Stewart, Stanley (2001) ''In the Empire of Genghis Khan: A Journey among Nomads'' HarperCollins Publishers, London, {{ISBN|0-00-653027-3}}. * Thayer, Helen (2007) ''Walking the Gobi: 1,600 Mile-trek Across a Desert of Hope and Despair'' Mountaineer Books, Seattle, WA, {{ISBN|978-1-59485-064-6}}. * Younghusband, Francis (1904) ''The Heart of a Continent'', John Murray. {{refend}} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Gobi Desert}} <ul> <li> [http://www.chinapage.com/map/map.html#desert Map, from "China the Beautiful"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513085635/http://www.chinapage.com/map/map.html#desert |date=13 May 2008 }}</li> <li> [https://www.flickr.com/photos/tags/gobi Flickr: Photos tagged with gobi]</li></ul> {{Coord|42.59|103.43|dim:1000000|display=title}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကန္တာရများ]] pkx408s6qf1wr7158k5g6bhf6uir1rn 0 100453 1042653 801258 2026-07-09T23:18:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1042653 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=Stardust Promotion|birth_date={{Birth date and age|1996|2|16}}|birth_place=[[တိုကျိုမြို့]]၊ {{JPN}}|height={{height|m=1.68}}|name=Nana Komatsu|native_name={{nihongo2|小松 菜奈}}|occupation={{hlist|Actress|model}}|years_active=၂၀၀၈–လက်ရှိ|image=Silence Japan Premiere- Kubozuka Yosuke, Martin Scorsese, Asano Tadanobu & Komatsu Nana (37016856966) (cropped).jpg|image_size=215px|spouse(s)={{marriage|[[Masaki Suda]]|2021}}|caption=ကိုမတ်ဆု ဇန်နဝါရီလ 2019 ခုနှစ်}} '''နာနာ ကိုမတ်ဆု''' ({{nihongo|'''Nana Komatsu'''|小松 菜奈|Komatsu Nana}}) သည် ဂျပန်လူမျိုး မော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးရာဇဝင် == သူမကို တိုကျိုမြို့တွင် မွေးဖွားပြီး၊ Yamanashi မြို့တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ မော်ဒယ်အလုပ်အား သူမ ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် စတင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်း == === ရုပ်ရှင်များ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Title !Role !Director ! class="unsortable" |Notes / {{abbr|Ref(s)|Reference(s)}}<ref>{{cite web|url=http://eiga.com/person/275455/|title=小松菜奈|accessdate=November 16, 2017|work=eiga.com}}</ref> |- |2013 |''Tadaima'' |Sumire |Daisuke Shimada |Short film, lead role |- | rowspan="2" |2014 |''Close Range Love'' |Yuni Kururugi |Naoto Kumazawa |Lead role |- |''The World of Kanako'' |Kanako Fujishima |Tetsuya Nakashima |Lead role |- | rowspan="2" |2015 |''Bakuman'' |Miho Azuki |Hitoshi Ōne |- |''Prophecy'' |Kaede |Yoshihiro Nakamura |- | rowspan="6" |2016 |''Destruction Babies'' |Nana |Tetsuya Mariko |- |''The Black Devil and the White Prince'' |Yū Akahane |Shō Tsukikawa |Lead role |- |''Silence'' |Mónica (Haru) |Martin Scorsese |American film |- |''Maniac Hero'' |Kaori Terasawa |Keisuke Toyoshima |- |''My Tomorrow, Your Yesterday'' |Emi Fukuju |Takahiro Miki |Lead role |- |''Drowning Love'' |Natsume Mochizuki |Yūki Yamato |Lead role |- | rowspan="1" |2017 |''JoJo's Bizarre Adventure: Diamond Is Unbreakable Chapter I'' |Yukako Yamagishi |Takashi Miike |- | rowspan="3" |2018 |''Kids on the Slope'' |Ritsuko Mukae |Takahiro Miki |- |''After the Rain'' |Akira Tachibana |Akira Nagai |Lead role |- |''It Comes'' |Makoto Higa |Tetsuya Nakashima |- | rowspan="2" |2019 |''Sayonara Kuchibiru'' |Reo |Akihiko Shiota |Lead role |- |''Samurai Marathon 1855'' |Princess Yuki |Bernard Rose |} === တီဗွီဇာတ်လမ်း === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Title !Role !Network ! class="unsortable" |Notes |- |2015 |''To Give a Dream'' |Yuko Abe |Wowow |Lead role |- |2017 |''Thrill'' |Hitomi Nakano |[[ဂျပန် ရုပ်သံလွှင့် ကော်ပိုရေးရှင်း|NHK]] |Lead role |} === သီချင်း ဗွီဒီယိုများ === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Song !Artist |- |2012 |''Convenience Honeymoon'' |Chatmonchy |- | rowspan="2" |2014 |''Goodtime'' |SALU |- |''SNOW SMILE'' |Shota Shimizu |- |2015 |''Yeah! Yeah! Yeah!'' |Androp |- | rowspan="2" |2016 |''Farewell Song'' |never young beach |- |''Spoiled Innocence'' (天真有邪) |Yoga Lin |} == ဆုတံဆိပ်များ == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Award !Category !Nominated work(s) !Result ! class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|Reference}} |- |2014 |Hochi Film Award |Best New Artist | rowspan="3" |''The World of Kanako'' | {{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.hochi.co.jp:80/entertainment/hochi_eigashou/award.html|title=第39回報知映画賞受賞一覧|date=2014|accessdate=16 August 2018|publisher=Sports Hochi|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141204012759/http://www.hochi.co.jp/entertainment/hochi_eigashou/award.html|archivedate=4 December 2014|deadurl=yes}}</ref> |- | rowspan="2" |2015 |Japan Academy Prize |Newcomer of the Year | {{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.japan-academy-prize.jp/prizes/38.html|title=38th Japan Academy Prize Winners|date=2015|accessdate=16 August 2018|publisher=Japan Academy Film Prize Association|language=Japanese}}</ref> |- |Mainichi Film Award |Sponichi Grand Prix Best Newcomer | {{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=http://mainichi.jp/enta/cinema/mfa/etc/history/69.html|title=Mainichi Film Award History|date=2015|accessdate=16 August 2018|publisher=Mainichi Shimbun|language=Japanese}}</ref> |- | rowspan="3" |2016 |Tama Film Award |Best New Actress |''Bakuman'', ''Destruction Babies'', ''Hero Mania: Seikatsu'', ''Kurosaki-kun no Iinari ni Nante Naranai'' | {{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=https://natalie.mu/eiga/news/204340|title=「オーバー・フェンス」「団地」が最優秀作品に、第8回TAMA映画賞結果発表|date=6 October 2016|accessdate=16 August 2018|publisher=[[:en:Natalie (website)|Natalie]]|language=Japanese|archive-date=25 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225071407/https://natalie.mu/eiga/news/204340|url-status=dead}}</ref> |- |Hochi Film Award |Best Actress |''Kurosaki-kun no Iinari ni Nante Naranai'', ''Oboreru Knife'' | {{nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.hochi.co.jp/entertainment/hochi_eigashou/nominate.html|title=41st Hochi Film Award nominations list|date=2016|accessdate=16 August 2018|publisher=Sports Hochi|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170516132905/https://www.hochi.co.jp/entertainment/hochi_eigashou/nominate.html|archivedate=16 May 2017|deadurl=yes}}</ref> |- |Nikkan Sports Film Award |Best Newcomer |''Destruction Babies'', ''Oboreru Knife'' | {{nom}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.nikkansports.com/entertainment/award/ns-cinema/nominate.html|title=29th Nikkan Sports Film Award nominations|date=2016|accessdate=16 August 2018|publisher=Nikkan Sports|language=Japanese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170124053553/https://www.nikkansports.com/entertainment/award/ns-cinema/nominate.html|archivedate=16 May 2017|deadurl=yes}}</ref> |- | rowspan="2" |2017 |Yokohama Film Festival |Best Newcomer |''Destruction Babies'' | {{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=http://yokohama-eigasai.o.oo7.jp/38-2016/38_2016_shou.html|title=38th Yokohama Film Festival|date=3 December 2016|accessdate=16 August 2018|publisher=Yokohama Film Festival|language=Japanese}}</ref> |- |Kinema Junpo Award |Best New Actress |''Destruction Babies'', ''Hero Mania: Seikatsu'', ''Kurosaki-kun no Iinari ni Nante Naranai'', ''Oboreru Knife'' | {{won}} | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/news/2084336/full/|title=『この世界の片隅に』キネ旬ベスト・テン第1位 アニメでは『トトロ』以来28年ぶり|date=10 January 2017|accessdate=16 August 2018|publisher=Oricon|language=Japanese}}</ref> |- | rowspan="1" |2018 |Nikkan Sports Film Award |Best Newcomer |''After the Rain'', ''Kids on the Slope'' | {{pending}} |} == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * <span class="url">[http://www.stardust.co.jp/section3/profile/komatsunana.html Official agency profile]</span> at Stardust Promotion (ဂျပန်) * {{Instagram|konichan7|Nana Komatsu}} * {{IMDb name|5862455}} [[Category:၁၉၉၆ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] 9qpdv84apf38wbulwlt2yqap0dlb2ut 0 100629 1042726 1042590 2026-07-10T05:51:12Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1042726 wikitext text/x-wiki '''သင်္ဃန်းကျွန်းဘူတာ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်]] ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.828818700303007|96.19684468023486|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] 8xqfynm3nr8sq5u9v31ppqx67eejcba 1042727 1042726 2026-07-10T05:51:45Z Zawzawaungthwin 100038 [[သင်္ကန်းကျွန်းဘူတာ]] စာမျက်နှာကို [[သင်္ဃန်းကျွန်းဘူတာ]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1042726 wikitext text/x-wiki '''သင်္ဃန်းကျွန်းဘူတာ''' သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်]] ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|16.828818700303007|96.19684468023486|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် ရထားလမ်း}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘူတာရုံများ]] 8xqfynm3nr8sq5u9v31ppqx67eejcba 0 137903 1042660 963475 2026-07-10T01:54:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042660 wikitext text/x-wiki [[File:Saung Naing Gyi Waterfall.jpg|thumb|right|ဆောင်နိုင်ကြီးရေတံခွန်]] '''ဆောင်နိုင်ကြီးရေတံခွန် ''' သည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်ထိုမြို့နယ်|ကျိုက်ထိုမြို့နယ်]]၊ [[ဆောင်နိုင်ကြီးရွာ၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်|ဆောင်နိုင်ကြီးရွာ]]တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="unityjournal">[http://www.unityjournal.com/my_MM/archives/3620 ရာမညဌာနေက ဆောင်နိုင်ကြီး ရေတံခွန်ကို အပန်းဖြေခရီးသွားဖို့ ဖိတ်ခေါ်ပါရစေ<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref><ref name="ygnlife">{{Cite web |title=ရေပြာပြာရေတံခွန် ဆောင်နိုင်ကြီး၊ ရာမည အပန်းဖြေစခန်း {{!}} Yangon Life<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --> |url=https://yangonlife.com.mm/mm/article/18145 |accessdate=24 July 2020 |archivedate=24 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200724060340/https://yangonlife.com.mm/mm/article/18145 }}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery mode="packed"> File:Saung Naing Gyi Waterfall.jpg File:Saung Naing Gyi Waterfall 2.jpg </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|17.44280792837544|97.04396085560131|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်]] i4nmpqjvyrybljz8cag24px4jk6uv1o 0 171856 1042720 1008518 2026-07-10T03:32:15Z ~2026-38961-80 145441 /* */ 1042720 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = သဖန်းဒေါင့် |official_name = သဖန်းဒေါင့်ရွာ |native_name = |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မတ္တရာမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ငယ်တိုး |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|22.1356792449951|96.04052734375|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''သဖန်းဒေါင့်ရွာ''' ({{Lang-en|Tha Pan Daunt }})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]၊ [[မတ္တရာမြို့နယ်]]၊ [[ငယ်တိုးကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၀၈၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ငယ်တိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၃ ဦး၊ မ ၂၂၇၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၄၂၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = သဖန်းဒေါင့် |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{မတ္တရာမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Mandalay-geo-stub}} 2qjjzjhwuw3qphzl2mh45x06s5db7b7 0 217685 1042647 956649 2026-07-09T17:32:56Z Htanaungg 61594 /* ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခြင်း */ someone's trying to remove these original wordings also in enwiki 1042647 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ | native_name = ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ | image = {{ubl |[[File:Emblem of the Myanmar Coast Guard.svg|frameless|150px]]|တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် ---- |[[File:Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Coast Guard.svg|frameless|150px]]|လက်ရုံးအမှတ်အသားတံဆိပ်}} | image_size = | caption = | start_date = {{Start date and age|2021|10|6|df=y|paren=y|br=y}}<ref name=":0" /> | dates = | country = {{MMR}} | branch = | type = [[ကမ်းခြေကာကွယ်ရေးတပ်]] | role = | size = (၅၀+၅၀၀) ဦး | command_structure = {{Tree list}} * {{Armed forces|Myanmar}} ** {{Navy|Myanmar}}၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် {{Tree list/end}} | garrison = [[ရန်ကုန်မြို့]] | garrison_label = တပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ် | nickname = | motto = ''”စောင့်ရှောက် ကာကွယ် ဒို့ပင်လယ်”'' | patron = | colors = | colors_label = | march = | mascot = | equipment = <!-- [[မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့၏စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ စာရင်း]] --> | equipment_label = | website ={{url | https://mcg.com.mm/}} | battles = | anniversaries = ၆ အောက်တိုဘာ | decorations = <!-- Decoration --> | battle_honours = <!-- Commanders --> | commander1 = {{Flagicon image|Commander in Chief flag of Myanmar.svg|size=25px}} [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander1_label = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | commander2 = {{Nowrap|{{Flagicon image|Deputy Commander in Chief flag of Myanmar.svg|size=25px}}{{Flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg|size=25px}} [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]}} | commander2_label = [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]/ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] | commander3 = {{Flagicon image|Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg|size=25px}} [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထိန်ဝင်း]] | commander3_label = [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] | commander4 = {{Flagicon image|Ensign of the Myanmar Coast Guard.svg|size=25px}} ဗိုလ်ချုပ် [[တက်လွင်ထွန်း]]<ref name=j>{{cite web|url=https://www.janes.com/defence-news/myanmar-inaugurates-coastguard-service-with-initial-fleet-of-four-vessels/|title=Myanmar inaugurates coastguard service with initial fleet of four vessels|publisher=Janes.com|access-date=11 October 2021|archive-date=11 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211011113448/https://www.janes.com/defence-news/myanmar-inaugurates-coastguard-service-with-initial-fleet-of-four-vessels/|url-status=live}}</ref> | commander4_label = ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် | commander5 = | commander5_label = ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် | commander6 = | commander6_label = | notable_commanders = <!-- Insignia --> | identification_symbol = [[File:Mark of the Myanmar Coast Guard.svg|frameless|150px]] | identification_symbol_label = တံဆိပ်အမှတ်အသား | identification_symbol_2 = [[File:Racing stripe of the Myanmar Coast Guard.svg|frameless|150px]] | identification_symbol_2_label = သင်္ဘောအမှတ်အသား | identification_symbol_3 = [[File:Ensign of the Myanmar Coast Guard.svg|border|150px]] | identification_symbol_3_label = အလံတော် | identification_symbol_4 = | identification_symbol_4_label = | identification_symbol_5 = | identification_symbol_5_label = | identification_symbol_6 = | identification_symbol_6_label = }} မြန်မာနိုင်ငံ '''ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Myanmar Coast Guard) သည် စစ်ရေးနှင့်မသက်ဆိုင်သည့် [[:en:maritime law enforcement|ပင်လယ်ရေကြောင်းဥပဒေ ထိန်းသိမ်းရေး]]အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပင်လယ်ပြင် ခရီးသွားလာရေး၊ [[:en:maritime trade|ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်ရေး]]၊ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းလုပ်ငန်းများ၊ [[:en:offshore oil|ကမ်းလွန်ရေနံ]]နှင့် [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]] တူးဖော်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ပင်လယ်ပြင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းစသည့် [[:en:blue economy|ပင်လယ်ရေကြောင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်း]]များကို စောင့်ကြပ်ကာကွယ်ရန်နှင့် တရားမဝင်ကျူးကျော်လာမှုများကို ဥပဒေနှင့်အညီ တားဆီးကာကွယ်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="ft">{{cite news |title=မြန်မာကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် စတင် လေ့လာ ဆောင်ရွက်နေ |url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%85%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA/ |work=Frontier Myanmar |date=5 September 2018 |language=mm-MM}}</ref> ပင်လယ်ပြင်အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်၊ ပင်လယ်တွင်း ဒုက္ခသည်များကို ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရန်၊ ပင်လယ်တွင်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် ရှေးရှုစောင့်ရွက်ရန်နှင့် မြန်မာ့ရေပိုင်နက်အတွင်းရှိ ရေပေါ်ရေအောက်လုပ်ငန်းများကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရန် တာဝန်ယူရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.gnlm.com.mm/the-unique-role-of-the-myanmar-coast-guard/|title=The Unique Role of The Myanmar Coast Guard|work=The Global New Light of Myanmar|access-date=11 October 2021}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က [[မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေ]]ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>[https://www.mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=22461#SEC_0000.00:0004.00:0008.00:0000.00:0000.00:0000.00 မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေ]{{Dead link|date=August 2025 }} (မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ်)</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === နောက်ခံသမိုင်း === ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ကို မဖွဲ့စည်းမီအချိန်ထိ မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ်းခြေစောင့်တပ်မရှိသော အာရှနိုင်ငံအနည်းငယ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊<ref name=ft/> ပင်လယ်ပြင်လုံခြုံရေးကို ရေတပ်နှင့် ကမ်းခြေရဲတပ်ဖွဲ့တို့ကသာ တာဝန်ယူခဲ့ကြရာ ကိစ္စအဝဝကို လွှမ်းခြုံနိုင်ခြင်း မရှိသကဲ့သို့ တပ်မတော်အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်၏ စစ်ဆင်ရေးနှင့် သံတမန်ရေးကဏ္ဍများတွင် သက်ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ မရနိုင်ဘဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref name=i>{{cite news |last1=Htet Naing |first1=Zaw |title=ကမ်းခြေစောင့်တပ်ကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်မှာ ဖွဲ့ရန်စီစဉ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/03/13/186317.html |work=The Irrawaddy |date=13 March 2019}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်တွင် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီးက ပြည်သူ့လွှတ်တော်၌ မေးခွန်းများဖြေကြားစဉ် ကမ်းခြေစောင့်တပ် ဖွဲ့စည်းရန် စီစဉ်ထားရှိကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ကမ်းခြေစောင့်တပ် ဖွဲ့စည်းရန် စီစဉ်နေ |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/121331.html |work=The Myanmar Times |date=13 March 2019 |accessdate=15 October 2021 |archivedate=29 October 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211029112627/https://myanmar.mmtimes.com/news/121331.html }}</ref> [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ထိုစဉ်ကအရပ်သားအစိုးရ]]၏ စစ်ဘက်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များကို အရပ်ဘက်သို့ပြောင်းလဲရေးမူများအရ [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] သို့မဟုတ် [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]၏ လက်အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားရှိရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။<ref name=i/> သို့သော် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ကမူ "နိုင်ငံတော်၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအားလုံးသည် တပ်မတော်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိရမည်"ဟု ဆိုထားသဖြင့် ကြန့်ကြာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url= https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/new-coastguard-myanmar-looks-improve-maritime-security|title= New coastguard Myanmar looks improve maritime security|access-date=9 September 2019}}</ref> === ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခြင်း === [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]ဦးဆောင်သည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]အစိုးရက ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော<ref name="ir">{{cite news |title=Myanmar Junta Launches New Coastguard |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-launches-new-coastguard.html |work=The Irrawaddy |date=7 October 2021}}</ref> ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်တွင်<ref name=":0">{{cite news |title=ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့သစ်ဖွင့်ပွဲ စစ်ကောင်စီအကြီးအကဲတက်ရောက် |url=https://burmese.voanews.com/a/new-myanmar-coast-guard-formed/6260204.html |work=VOA Burmese |language=my}}</ref> [[သန်လျင်မြို့|သန်လျင်]]ရှိ သီလဝါဆိပ်ကမ်း၌<ref>{{cite news |title=စစ်ခေါင်းဆောင်သွားမည့် သန်လျင်တွင် ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်၊ စစ်သား ၂ ဦး သေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/8714 |work=Myanmar NOW |language=my}}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က တပ်တော်ဝင်အခမ်းအနား ပြုလုပ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကမ်းခြေစောင့်တပ် ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် တပ်တော်ဝင် အခမ်းအနားကို သီလဝါ အမှတ် (၃) ဆိပ်ခံတံတား၌ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ကမ်းခြေစောင့်တပ်အား စစ်ရေယာဉ်လေးစင်း လွှဲပြောင်းပေးအပ် |url=https://news-eleven.com/article/217248 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့သည် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင်ရှိပြီး [[တပ်မတော် (ရေ)]]၊ ပြည်တွင်း အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ အခြားအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရသည့်အပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါ်းဆောင်ရွက်မှုကိုပါ အလေးပေးဆောင်ရွက်ရသည်။ ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့၏ တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အတွင်းပိုင်းရေပြင်မှစ၍ ပိုင်နက်ပင်လယ်အထိ တစ်ဆက်တည်းရှိသေ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ ကျွန်းပေါင်း တစ်ထောင်ခန့် အပါအဝင် ကမ်းရိုးတန်းအရှည် ၁၉၃၀ ကီလိုမီတာ၊ ရေပိုင်နက်ဧရိယာ ၂၃,၀၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာအတွင်း သက်ရောက်မှုရှိသည်။<ref name="ir">{{cite news|title=Myanmar Junta Launches New Coastguard|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-launches-new-coastguard.html|work=The Irrawaddy|date=7 October 2021}}</ref>၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အား ထပ်မံဖွင့်လှစ်သည်။ === စစ်ဆင်ရေးဆောင်ရွက်မှု === ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ  ၂၀၂၄  ခုနှစ်အထိ  သုံးနှစ်တာကာလအတွင်း “နောင်ရိုးစစ်ဆင်ရေး”အမည်ဖြင့်   ရေကြောင်းလုံခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးတွင် လိုင်စင်မဲ့ရေယာဉ် နှစ်စင်း၊ တရားမဝင်ရေယာဉ် သုံးစင်း၊ ခိုးဝင် ဘင်္ဂါလီလှေ တစ်စင်း၊ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် ရေယာဉ်တစ်စင်း၊ သစ်မှောင်ခိုလှေ နှစ်စင်း၊ ကုန်တင်(ကုန်မဲ့)လှေသုံးစင်းနှင့် ဆီအညစ်အကြေး စွန့်ပစ်သည့် ကွန်တိန်နာရေယာဉ်တစ်စင်းတို့အား ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး အနေဖြင့် ရေဝင်တိမ်းစောင်း နစ်မြုပ်လျက်ရှိသည့်  ကျားပိုက်ငါးဖမ်းလှေမှ ရေလုပ်သား ၂၂ ဦး၊ ကြိုးပြတ်၍  ရေမျောနေသည့်  ကျားဖောင်ရေလုပ်သားသုံးဦးနှင့် ရေဝင်နစ်မြုပ်နေသည့် ဒေသခံချွန်းလှေမှ ရေလုပ်သား သုံးဦးတို့အား အသက်ဘေးမှ ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/57284|title=အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည့် မြန်မာ့ကမ်းခြေစောင့် တပ်ဖွဲ့|work=MWD Webportal|access-date=၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄|date=၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄}}{{Dead link|date=November 2025 }}</ref> == ရေယာဉ်များ == မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် '''အမှတ်(၁)ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ရေယာဉ်စု'''ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် *ကမ်းလွန်ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၁ စင်း (P-211) *အမြန်သွားကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၇ စင်း (P-311 , P-312 , P-313 , P-314 , P-315 , P-316 , P-317) *ကမ်းခြေစောင့်ကင်းလှည့်‌ရေယာဉ် ၅ စင်း (P-411 , P-412 , P-413 , P-414 , P-415) *တွဲဆွဲရေယာဉ် ၁ စင်း (T-01) နှင့် *ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၄ စင်း<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-navy-coastal-guards-10062024114854.html|title=ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းဖို့ စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော|work=RFA Burmese|access-date=၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄|date=၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> စုစုပေါင်း ၁၈ စင်းတို့ဖြင့် ပင်လယ်ပြင်တရား‌ဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် ရှာ‌ဖွေကယ်ဆယ် ‌ရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ '''ကမ်းခြေစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ်များ''' {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | PGM 43 class || Marinette Marine, '''Wisconsin'''; last two by Peterson Builders, '''Sturgeon Bay, WI''', {{USA}} || P-411<br/> P-412 P-413 P-414 P-415 | ၁၉၅၉-၁၉၆၁ || || | |- |} '''အမြန်သွား ကင်းလှည့်ရေယာဉ်များ''' {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | 5 series class || ရေတပ် သင်္ဘောကျင်း {{flagicon|Burma}} || P-311<br />P-312<br />P-313 || ၂၀၁၃-၂၀၁၄ || || |- |48 m Fast Patrol Cutter |[[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |P-314 P-315 P-316 P-317 |၂၀၂၃-၂၀၂၄ | | |- |} == ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="2" |ကာလ |- !မှ !ထိ |- |၁ |ဗိုလ်ချုပ် [[ကိုကိုကျော်]] |၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁ |၂၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ |- |၂ |ဗိုလ်ချုပ် [[တက်လွင်ထွန်း]] |၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ |ယနေ့ထိ |} == ပြင်ပလင့်များ == * {{Official website|https://mcg.com.mm}} == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော်}} [[Category:ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ များ]] [[Category:တပ်မတော်]] 77u9uhhrfkv3qeyhq3ds9sqnnjq9faq 0 227112 1042641 1017267 2026-07-09T16:20:12Z ~2026-39080-22 145425 1042641 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = ဗိုလ်နဂါး | image = Bo Nagar.png | caption =၂၀၂၂ ခုနှစ်ကတွေ့ရသော ဗိုလ်နဂါး | allegiance = | branch = | serviceyears= ၂၀၂၁–၂၀၂၆ | rank = Commander | unit = [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်]] (၂၀၂၂-၂၀၂၃)<br> ဗမာအမျိုးသား တော်လှန်ရေး တပ်မတော် (၂၀၂၃-၂၀၂၆) | commands = ဗမာအမျိုးသား တော်လှန်ရေး တပ်မတော် | battles = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]<br>စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ | birth_place = စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ }} '''ဗိုလ်နဂါး''' (အမည်ရင်း '''နိုင်လင်း''') သည် မြန်မာတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးနှင့် [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသား တော်လှန်ရေး တပ်မတော်]]၏ ဦးဆောင်သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=PDF ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးဒေသမှာ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကပါ ဖိတိုက်နေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/sagaing-airstrike-01162022051425.html |work=Radio Free Asia |date=16 January 2022 |language=my}}</ref> သူသည် [[မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေး]]နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]၏ ထင်ရှားသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=ပုလဲ PDF ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါး ဘယ်မှာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-59983579 |work=BBC News |date=13 January 2022 |language=my}}</ref><ref>{{cite news|title=ပုလဲနယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ကို ရှေ့နောက်ညှပ်တိုက်ရာ ၂၂ဦးသေဟု ဗိုလ်နဂါးပြော|url=http://www.thithtoolwin.com/2021/12/blog-post_173.html|work=Thit Htool Lwin|date=24 December 2021|language=my|accessdate=10 May 2022|archivedate=18 August 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240818195125/http://www.thithtoolwin.com/2021/12/blog-post_173.html}}</ref><ref>{{cite news |title=အကြမ်းဖက်စစ်သူပုန်များကို လူထုကိုယ်တိုင် တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းရန် ဗိုလ်နဂါးနှိုးဆော် |url=https://burmese.dvb.no/archives/528567 |work=DVB |date=19 April 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး စစ်ခေါင်းဆောင်ကမ်းလှမ်းမှု ထွက်ပေါက်ရှာလှည့်ဖြားခြင်းဖြစ်ဟု ဗိုလ်နဂါး ပြော |url=http://burmese.dvb.no/archives/529761 |work=DVB |date=25 April 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=ဗိုလ်နဂါး ဦးဆောင်သည့် စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ စစ်ကောင်စီ လေကြောင်း အင်အားသုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/03/05/250306.html |work=The Irrawaddy |date=5 March 2022 |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=ပုလဲ PDF ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးကို စစ်ကောင်စီရှာနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-59986116 |work=BBC News မြန်မာ |date=13 January 2022 |language=my}}</ref> ဗိုလ်နဂါးသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း ပုလဲမြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့ကာ စစ်ကောင်စီတပ်သားများကို ထိခိုက်ကျဆုံးစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Dozens of Myanmar Regime Troops Killed in Clashes in Four Regions, States |url=https://www.irrawaddy.com/news/dozens-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-in-four-regions-states.html/ |work=The Irrawaddy |date=11 January 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Bo Naga says Pale People’s Defense Force has not yet joined a 12-group alliance |url=https://mizzima.com/article/bo-naga-says-pale-peoples-defense-force-has-not-yet-joined-12-group-alliance |work=Mizzima |date=25 January 2022 |language=en}}</ref> သူ၏ ဦးဆောင်မှုတိုက်ခိုက်မှုဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၈၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Rebel Group Demands Increased Attacks on Myanmar Junta and Collaborators |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/rebel-group-demands-increased-attacks-on-myanmar-junta-and-collaborators.html/ |work=The Irrawaddy |date=20 April 2022}}</ref><ref>{{cite news |title= The Revolution Will Succeed if the Myanmar People Are United |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/the-revolution-will-succeed-if-the-myanmar-people-are-united.html/ |work=The Irrawaddy |date=17 January 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Rebels fighting Myanmar’s junta are doing better than expected |url=https://www.economist.com/asia/2021/10/30/rebels-fighting-myanmars-junta-are-doing-better-than-expected |work=The Economist |date=30 October 2021}}</ref> စစ်ကောင်စီက ရွာတစ်ရွာအား စီးနင်းကာ ဗိုလ်နဂါးကို ရှာဖွေခဲ့စဉ်အတွင်း ဗိုလ်နဂါး၏ တူတစ်ဦးအပါအဝင် ရွာသား ၂၀ ခန့် အသတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar’s rebellion, divided, outgunned and outnumbered, fights on |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/30/myanmar-civil-war-rebels-military/ |work=Washington Post |date=30 March 2022 |language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း စစ်ကောင်စီက ရဟတ်ယာဉ်များအသုံးပြုကာ ဗိုလ်နဂါးကို ရှာဖွေဖမ်းဆီးခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီက ဗိုလ်နဂါးအား ဖမ်းဆီးရန် ရဟတ်ယာဉ် ၄ စီး အသုံးပြုသော်လည်း ဖမ်းမမိ |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/96067 |work=Mizzima |date=10 January 2022 |language=my}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်နဂါး၏ မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော် အပါအဝင် NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ခံမဟုတ်သော ဒေသအခြေစိုက်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များကို ပူးပေါင်းကာ [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (Burma National Army) ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စက်တင်ဘာ ၉ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4n0l7yy76do |access-date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=ဗိုလ်နဂါး ဦးဆောင်တဲ့ ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့စည်း၊ စစ်ကောင်စီရဲ့ မအောင်မြင်တဲ့ ကုန်ဈေးနှုန်းထိန်းချုပ်ရေး |url=https://www.moemaka.com/2023/09/blog-post_32.html |access-date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=MoeMaKa Media |date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> BNRA ဟုခေါ်သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်အခြေစိုက် ဗမာအမျိုးသား တော်လှန်ရေး တပ်မတော်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးသည် လက်နက်များယူဆောင်ပြီး သူ၏မိသားစုနှင့်အတူ ဥပဒေ ဘောင် အတွင်း ဝင်ရောက် အလင်းဝင် သွားသည် ဟု မြန်မာ့တပ်မတော်က ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=BNRA အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ​ဗိုလ်နဂါးနှင့် ၎င်း၏ မိသားစုဝင်များ ဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက် |url=https://news-eleven.com/article/309964 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |publisher=Eleven Media |access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ |language=my}}</ref> အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းထားကြသည့် NUG နှင့် ဗိုလ်နဂါး၏ BNRA တပ်များသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက် နံနက် ၇ နာရီဝန်းကျင်ကစပြီး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="rfa"/> NUG နှင့်ဖြစ်ပွားနေသည့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ဒုတိယနေ့တွင် BNRA ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးက တပ်မတော်ထံ အလင်းဝင်သွား သည်။<ref name="rfa">{{cite news |last1=Burmese |first1=R. F. A. |title=BNRA ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါး စစ်ကော်မရှင်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/18/myanmar-armed-conflict-military-bo-na-gar/ |access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ |work=မြန်မာဌာန |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ |language=my}}</ref> == အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ == ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းမည့် အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဦး[[ရည်မွန်]]နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သလို NUG ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]] နှင့် အွန်လိုင်းတွင် ဆွေးနွေးပြီးမှ တည်ထောင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဗိုလ်နဂါးက ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း<ref name="mmnow">{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ဗိုလ်နဂါးဦးဆောင်သည့် တပ်သစ်ဖွဲ့စည်းရန် NUG နှင့် ညှိနှိုင်းခြင်းမရှိဟုဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41796/ |access-date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> NUG သမ္မတ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတို့ ဗိုလ်နဂါးနှင့် ဆွေးနွေးစဉ်က ပြောဆိုသည့် အချက်များတွင် ထိုအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရေးနှင့်သက်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာ မပါဝင်ခဲ့ဟု သမ္မတရုံးက ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ NUG လက်အောက်ခံ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များမှ ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ ဖမ်းဆီးစဉ် ဗိုလ်နဂါးနှင့် ၎င်း၏မိသားစုဝင်များ အလင်းဝင် သွားခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=ဗိုလ်နဂါးကို COC မှာပူးပေါင်းပါဝင်ဖို့ အဓိကပြောဆိုခဲ့ဟု NUG ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/interview/nug-statement-about-bonagar-09122023081745.html |access-date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:နဂါး၊ ဗိုလ်}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)]] cfahxkih1hxe8d2cywleellbc0wj8vd 1042642 1042641 2026-07-09T16:22:15Z ~2026-39080-22 145425 1042642 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = ဗိုလ်နဂါး | image = Bo Nagar.png | caption =၂၀၂၂ ခုနှစ်ကတွေ့ရသော ဗိုလ်နဂါး | allegiance = | branch = | serviceyears= ၂၀၂၁–၂၀၂၆ | rank = Commander | unit = [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်]] (၂၀၂၂-၂၀၂၃)<br> ဗမာအမျိုးသား တော်လှန်ရေး တပ်မတော် (၂၀၂၃-၂၀၂၆) | commands = ဗမာအမျိုးသား တော်လှန်ရေး တပ်မတော် | battles = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]<br> မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ | birth_place = စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ }} '''ဗိုလ်နဂါး''' (အမည်ရင်း '''နိုင်လင်း''') သည် မြန်မာတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးနှင့် [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသား တော်လှန်ရေး တပ်မတော်]]၏ ဦးဆောင်သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=PDF ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးဒေသမှာ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကပါ ဖိတိုက်နေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/sagaing-airstrike-01162022051425.html |work=Radio Free Asia |date=16 January 2022 |language=my}}</ref> သူသည် [[မြန်မာ့နွေဦးတော်လှန်ရေး]]နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]၏ ထင်ရှားသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=ပုလဲ PDF ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါး ဘယ်မှာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-59983579 |work=BBC News |date=13 January 2022 |language=my}}</ref><ref>{{cite news|title=ပုလဲနယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ကို ရှေ့နောက်ညှပ်တိုက်ရာ ၂၂ဦးသေဟု ဗိုလ်နဂါးပြော|url=http://www.thithtoolwin.com/2021/12/blog-post_173.html|work=Thit Htool Lwin|date=24 December 2021|language=my|accessdate=10 May 2022|archivedate=18 August 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240818195125/http://www.thithtoolwin.com/2021/12/blog-post_173.html}}</ref><ref>{{cite news |title=အကြမ်းဖက်စစ်သူပုန်များကို လူထုကိုယ်တိုင် တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းရန် ဗိုလ်နဂါးနှိုးဆော် |url=https://burmese.dvb.no/archives/528567 |work=DVB |date=19 April 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး စစ်ခေါင်းဆောင်ကမ်းလှမ်းမှု ထွက်ပေါက်ရှာလှည့်ဖြားခြင်းဖြစ်ဟု ဗိုလ်နဂါး ပြော |url=http://burmese.dvb.no/archives/529761 |work=DVB |date=25 April 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=ဗိုလ်နဂါး ဦးဆောင်သည့် စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ စစ်ကောင်စီ လေကြောင်း အင်အားသုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/03/05/250306.html |work=The Irrawaddy |date=5 March 2022 |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=ပုလဲ PDF ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးကို စစ်ကောင်စီရှာနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-59986116 |work=BBC News မြန်မာ |date=13 January 2022 |language=my}}</ref> ဗိုလ်နဂါးသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်အတွင်း ပုလဲမြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့ကာ စစ်ကောင်စီတပ်သားများကို ထိခိုက်ကျဆုံးစေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Dozens of Myanmar Regime Troops Killed in Clashes in Four Regions, States |url=https://www.irrawaddy.com/news/dozens-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-in-four-regions-states.html/ |work=The Irrawaddy |date=11 January 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Bo Naga says Pale People’s Defense Force has not yet joined a 12-group alliance |url=https://mizzima.com/article/bo-naga-says-pale-peoples-defense-force-has-not-yet-joined-12-group-alliance |work=Mizzima |date=25 January 2022 |language=en}}</ref> သူ၏ ဦးဆောင်မှုတိုက်ခိုက်မှုဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၈၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Rebel Group Demands Increased Attacks on Myanmar Junta and Collaborators |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/rebel-group-demands-increased-attacks-on-myanmar-junta-and-collaborators.html/ |work=The Irrawaddy |date=20 April 2022}}</ref><ref>{{cite news |title= The Revolution Will Succeed if the Myanmar People Are United |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/the-revolution-will-succeed-if-the-myanmar-people-are-united.html/ |work=The Irrawaddy |date=17 January 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Rebels fighting Myanmar’s junta are doing better than expected |url=https://www.economist.com/asia/2021/10/30/rebels-fighting-myanmars-junta-are-doing-better-than-expected |work=The Economist |date=30 October 2021}}</ref> စစ်ကောင်စီက ရွာတစ်ရွာအား စီးနင်းကာ ဗိုလ်နဂါးကို ရှာဖွေခဲ့စဉ်အတွင်း ဗိုလ်နဂါး၏ တူတစ်ဦးအပါအဝင် ရွာသား ၂၀ ခန့် အသတ်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar’s rebellion, divided, outgunned and outnumbered, fights on |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/30/myanmar-civil-war-rebels-military/ |work=Washington Post |date=30 March 2022 |language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း စစ်ကောင်စီက ရဟတ်ယာဉ်များအသုံးပြုကာ ဗိုလ်နဂါးကို ရှာဖွေဖမ်းဆီးခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=စစ်ကောင်စီက ဗိုလ်နဂါးအား ဖမ်းဆီးရန် ရဟတ်ယာဉ် ၄ စီး အသုံးပြုသော်လည်း ဖမ်းမမိ |url=https://www.mizzimaburmese.com/article/96067 |work=Mizzima |date=10 January 2022 |language=my}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်နဂါး၏ မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော် အပါအဝင် NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ခံမဟုတ်သော ဒေသအခြေစိုက်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များကို ပူးပေါင်းကာ [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (Burma National Army) ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=စက်တင်ဘာ ၉ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4n0l7yy76do |access-date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=ဗိုလ်နဂါး ဦးဆောင်တဲ့ ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့စည်း၊ စစ်ကောင်စီရဲ့ မအောင်မြင်တဲ့ ကုန်ဈေးနှုန်းထိန်းချုပ်ရေး |url=https://www.moemaka.com/2023/09/blog-post_32.html |access-date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=MoeMaKa Media |date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> BNRA ဟုခေါ်သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်အခြေစိုက် ဗမာအမျိုးသား တော်လှန်ရေး တပ်မတော်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးသည် လက်နက်များယူဆောင်ပြီး သူ၏မိသားစုနှင့်အတူ ဥပဒေ ဘောင် အတွင်း ဝင်ရောက် အလင်းဝင် သွားသည် ဟု မြန်မာ့တပ်မတော်က ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=BNRA အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ​ဗိုလ်နဂါးနှင့် ၎င်း၏ မိသားစုဝင်များ ဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက် |url=https://news-eleven.com/article/309964 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |publisher=Eleven Media |access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ |language=my}}</ref> အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းထားကြသည့် NUG နှင့် ဗိုလ်နဂါး၏ BNRA တပ်များသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက် နံနက် ၇ နာရီဝန်းကျင်ကစပြီး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="rfa"/> NUG နှင့်ဖြစ်ပွားနေသည့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ဒုတိယနေ့တွင် BNRA ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါးက တပ်မတော်ထံ အလင်းဝင်သွား သည်။<ref name="rfa">{{cite news |last1=Burmese |first1=R. F. A. |title=BNRA ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်နဂါး စစ်ကော်မရှင်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/18/myanmar-armed-conflict-military-bo-na-gar/ |access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ |work=မြန်မာဌာန |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ |language=my}}</ref> == အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ == ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းမည့် အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဦး[[ရည်မွန်]]နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သလို NUG ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]] နှင့် အွန်လိုင်းတွင် ဆွေးနွေးပြီးမှ တည်ထောင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဗိုလ်နဂါးက ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း<ref name="mmnow">{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ဗိုလ်နဂါးဦးဆောင်သည့် တပ်သစ်ဖွဲ့စည်းရန် NUG နှင့် ညှိနှိုင်းခြင်းမရှိဟုဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41796/ |access-date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> NUG သမ္မတ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတို့ ဗိုလ်နဂါးနှင့် ဆွေးနွေးစဉ်က ပြောဆိုသည့် အချက်များတွင် ထိုအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရေးနှင့်သက်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာ မပါဝင်ခဲ့ဟု သမ္မတရုံးက ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ NUG လက်အောက်ခံ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များမှ ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ ဖမ်းဆီးစဉ် ဗိုလ်နဂါးနှင့် ၎င်း၏မိသားစုဝင်များ အလင်းဝင် သွားခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=ဗိုလ်နဂါးကို COC မှာပူးပေါင်းပါဝင်ဖို့ အဓိကပြောဆိုခဲ့ဟု NUG ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/interview/nug-statement-about-bonagar-09122023081745.html |access-date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |language=my}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:နဂါး၊ ဗိုလ်}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)]] 9ss1bo2c6pr5xmlshbcb3uxoc2l08me 0 244536 1042721 951239 2026-07-10T03:56:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042721 wikitext text/x-wiki '''မြို့ဟောင်းဘူတာ'''သည် [[မန္တလေးမြို့ပတ်ရထား|မန္တလေးမြို့ပတ်ရထားလမ်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://dsinfo.org/node/3939?d=1|title=(၇၇)နှစ်မြောက်တပ်မတော်နေ့ကိုကြိုဆိုဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မန္တလေး-သူရဲဈေးလမ်းပိုင်းတွင်မန္တလေးမြို့ပတ် RBE ရထားပြေးဆွဲ|language=Burmese|access-date=5 June 2023|archive-date=5 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230605120406/https://dsinfo.org/node/3939?d=1}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|21.937291915203513|96.07931280236991|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ‎]] {{Myanmar-railstation-stub}} 1yh54paorw36u5shqqasvm6hbsfyq3e 0 245355 1042771 1033765 2026-07-10T09:34:35Z Zawzawaungthwin 100038 ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ 1042771 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ထန်တလန်တိုက်ပွဲ | width = | partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] မှ [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] | image = | image_size = | alt = | caption = | date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ – ဖြစ်ပွားနေဆဲ | place = [[ထန်တလန်မြို့]]၊ ချင်းပြည်နယ် | coordinates = {{coord|22|41|57|N|93|25|41|E|region:MM|display=inline,title}} | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = တိုက်ခိုက်နေဆဲ * ထန်တလန်၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း CNA/CDF ဆို * ၂၀၂၃ တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များ တပ်စွဲထားဆဲဖြစ်ကာ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားနေဆဲ | combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * {{armed forces|MYA}} ** [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]] | combatant2 = {{flagicon image|Chin National Army Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]<br/>{{flagicon image|CNO-CNDF Flag.svg}}[[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] | commander1 = စောရဲမှူးအောင်<br/>ဟိန်းမြတ်စိုး<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/pows-reveal-names-of-junta-captains-who-reduced-chin-town-of-10000-to-ashes.html POWs Reveal Names of Junta Captains Who Reduced Chin Town of 10,000 to Ashes], 13 February 2023</ref> | commander2 = မသိရှိရ | units1 = [[တပ်မတော်]] * ခမရ ၂၆၉<ref name="th"/> [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]] | units2 = CDF-ထန်တလန် | strength1 = | strength2 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ထန်တလန်တိုက်ပွဲ''' ဆိုသည်မှာ [[ချင်းပြည်နယ်]] [[ထန်တလန်မြို့|ထန်တလန်]]မြို့ကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|မြန်မာစစ်တပ်]] နှင့် ဒေသခံ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]တော်လှန်ရေးသမားများကြား ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားနေခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ တိုက်ပွဲကြောင့် မြို့တွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref name="symbol">{{Cite web |date=2022-11-09 |title=How Myanmar’s Thantlang Township Became a Symbol of Resistance |url=https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ |access-date=2023-03-23 |website=Time |language=en |archive-date=17 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217213857/https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ }}</ref> ထန်တလန်မြို့နယ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် စစ်အစိုးရက ကြိုးပမ်းနေသဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်လျက်ရှိသည်။<ref name="peacemonitor">[https://mmpeacemonitor.org/319845/nearly-30-junta-soldiers-killed-in-battle-in-timit-river-plain-between-hakha-thantlang/ Nearly 30 junta soldiers killed in battle in Timit river plain between Hakha-Thantlang], 5 June 2023</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-10-14 |title=ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှာ CDF-ထန်တလန် စစ်ဦးစီးချုပ် ကျဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c05gqg79edjo |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံ == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲ]] အများအပြားကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြပွဲများကို စစ်အစိုးရက နှိမ်နင်းခဲ့ရာ ဒေသခံအများအပြားက လက်နက်များကိုင်ဆောင်ကာ ချင်းပြည်နယ်မှ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက စတင် ခုခံခဲ့ကြသည်။ စစ်တပ်က အရပ်သားများအား သေနတ်နှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ပြီး မြို့အား အကြိမ်ပေါင်းများစွာ မီးရှို့ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဆောက်အဦပေါင်း ထောင်ချီကာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးသမားများသည် မြို့နယ်တွင် နယ်မြေစိုးမိုးမှု စတင်ရရှိခဲ့သည်။<ref name="news">{{cite news |title=The Military Tried to Burn Thantlang Down: How a Myanmar Township Defied the Odds to Become a Resistance Stronghold |url=https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ |date=9 November 2022 |last=Fishbein |first=Emily |work=Time |accessdate=23 June 2023 |archivedate=17 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230217213857/https://time.com/6230340/myanmar-military-resistance-thantlang/ }}</ref> == တိုက်ပွဲ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထန်တလန်မြို့တွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (CNA) နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]] - ထန်တလန်မှ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၃၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်အစိုးရတပ်များက ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ တစ်လအကြာတွင် ၎င်းတို့သည် ဘုရားကျောင်းနှစ်ကျောင်းနှင့် အိမ်ခြေ ၁၆၄ လုံးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name="rfa">{{cite news |title=Once-bustling town of Thantlang reduced to rubble by Myanmar’s junta |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/thantlang-03312023162932.html| date=31 March 2023 |work=RFA |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://myanmar-now.org/en/news/new-fighting-breaks-out-in-chin-states-thantlang/|title=New fighting breaks out in Chin State’s Thantlang|date=28 September 2021 |work=Myanmar Now |language=en}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ချင်းတပ်များသည် [[ထန်တလန်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ကျေးရွာ ၈၈ ရွာအနက်မှ ၅၁ ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="news"/> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က ထန်တလန် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။<ref name="rfa"/> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်သားနှစ်ဦးနှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|ရဲအရာရှိ]] လေးဦးအား ချင်းတပ်ဖွဲ့က လက်နက်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ထန်တလန်မြို့၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-capture-six-including-an-army-lieutenant-in-thantlang-ambush/|title=Chin resistance forces capture six, including an army lieutenant, in Thantlang ambush|date= 2 February 2023|work=Myanmar Now |language=en}}</ref> တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် ထောင်နှင့်ချီသော ဒေသခံများက နေရပ်ကို စွန့်ခွာသွားစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2021-09-23|title=Thousands flee Thantlang, Chin State after clashes with junta troops|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/thousands-flee-thantlang-chin-state-after-clashes-with-junta-troops/|access-date=2021-11-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref> ထန်တလန်မြို့ခံ ၁၀,၀၀၀ ကျော်သည် မြို့တွင်းမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကာ ကျေးလက်ဒေသနှင့် အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]တွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|date=2021-10-30|title=Army shelling in Myanmar blamed for setting 160 homes ablaze|url=https://apnews.com/article/religion-myanmar-aung-san-suu-kyi-77ebb5eccc8b09d6e77975f6601cbbde|access-date=2021-11-02|website=AP NEWS|language=en}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထန်တလန်မြို့၏ နေရာအများအပြား မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။<ref name="symbol"/> တိုက်ပွဲများကြောင့် ထန်တလန်မြို့တွင် မြို့ခံပြည်သူလူထုမရှိတော့ဘဲ စစ်ကောင်စီတပ်သားများသာ ကျန်ရှိနေကြောင်း သိရသည်။ == တကျော့ပြန် တိုက်ပွဲ == === ၂၀၂၃ ခုနှစ် === ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် CNA/CNDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ထန်တလန်ရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နံနက် ၂ နာရီတွင် ရဲစခန်းကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ရာ ရဲအရာရှိလေးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ချင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ကျဆုံးကာ တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရိုင်ဖယ်သေနတ် အလက် ၄၀ အပါအဝင် လက်ပစ်ဗုံးများ၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များနှင့် ဒရုန်းဖျက်လက်နက်များ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bnionline.net/en/news/chin-resistance-groups-capture-police-station-thangtlang-town-chin-state|title=Chin resistance groups capture police station in Thangtlang town, Chin State|date=13 February 2023|work=BNI Online|language=en}}</ref> ထိုတိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် တပ်မတော်သည် [[ခလရ (၂၆၉)|ခမရ ၂၆၉]] တပ်စွဲထားသည့် မြို့အနီးရှိ စစ်တပ်ကုန်းကိုသာ ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="th">{{cite news|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-02102023163418.html|title=Ethnic Chin rebels dispute junta claim of martial law in one key township|date=10 February 2023|work=RFA|language=en}}</ref> မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရက ထန်တလန်မြို့အနီးရှိ [[ခွာဘုံ (က)ရွာ၊ ထန်တလန်မြို့နယ်|ခွါဘုံကျေးရွာ]]ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ရှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="rfa" /> မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရ စစ်သား ၁၅၀ ခန့်သည် ထန်တလန်အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ဟားခါးမှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ချင်းတပ်များနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံကာ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ၁၂ ဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="peacemonitor" /> ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရတပ်များက ဟားခါးမြို့နယ်၊ လုံခါရှိ တော်လှန်ရေးစခန်းကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြည်တွင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကြောင်းတစ်ခုရှိနေပြီး အခြားစစ်ကြောင်းတစ်ခုမှာ ဆက်လက်ချဉ်းကပ်လာနေကြောင်း သိရသည်။<ref>[https://twitter.com/TheChindwin/status/1668766457684180992 The junta army reportedly killed two comrades of the Chinland Defense Force - Hakha (CDF - Hakha) and the Chin National Army (CNA) at a base camp near Lungkhar village in Hakha township of Chin state, Myanmar, on Monday], Chindwin News Agency</ref> တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း တော်လှန်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် သီးမစ်တောင်ကြား၌ တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ၅၀ ကျော် သေဆုံးပြီး ၂၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ ချင်းတပ်ဖက်မှ ၁၂ ဦး ကျဆုံးပြီး ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-seize-resistance-camp-in-ambush-in-chin-state.html|title=Myanmar Junta Troops Seize Resistance Camp in Ambush in Chin State|date=14 June 2023|work=The Irrawaddy|language=en}}</ref> === ၂၀၂၄ ခုနှစ် === ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ချင်းပြည်ကောင်စီ|ချင်းပြည်အစိုးရ]]ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် [[ထန်တလန်မြို့]]ပေါ်ရှိ CB ဘဏ်၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း CDF ထန်တလန်မှ တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ မွန်းလွဲ ၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်မှစ၍ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ၂ နာရီဝန်းကျင်တွင် စခန်းကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သားအလောင်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဇူလိုင် ၂၂ ရက်နေ့မှစ၍ "Tilim Operation-4" အမည်ဖြင့် စတင်ခဲ့သော ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း Auto တောင်စခန်း ၃ ခု၊ ထန်တလန်-ဟားခါးလမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများနှင့် မြို့တွင်းရှိ Lai Villa တည်းခိုခန်းစခန်းတို့ကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း CDF ထန်တလန်မှ တာဝန်ရှိသူက ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250531035113/https://yktnews.com/2024/10/186803/|archivedate=31 May 2025|title=ထန်တလန်မြို့ပေါ် CB ဘဏ်၌ တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီး စစ်သား အလောင်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိ|url=https://yktnews.com/2024/10/186803/|publisher=Khit Thit Media|date=October 7, 2024|accessdate=31 May 2025}}</ref> == ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ == ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်အတွင်းရှိ ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင် တွင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့က ချင်လဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (ထန်တလန်) — CDF-Thantlang ၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်သူ အသက် ၃၀ ခန့်အရွယ် ဆလိုင်းရမ်ဇဲရ် (Ram Zel) ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်သည် ထန်တလန်မြို့ပေါ်ရှိ စစ်တပ် အခိုင်အမာတပ်စွဲထားသော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ရုံးအား တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် စစ်တပ်ဘက်မှ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်အတွင်း စစ်ဦးစီးချုပ် အပါအဝင် တော်လှန်ရေးရဲဘော် စုစုပေါင်း ၁၆ ဦး ကျဆုံးခဲ့ကြောင်းကို ဘီဘီစီသတင်းဌာနက အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ရေးသားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-10-14 |title=ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှာ CDF-ထန်တလန် စစ်ဦးစီးချုပ် ကျဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c05gqg79edjo |access-date=2026-07-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-13 |title=ထန်တလန် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှာ စစ်ဦးစီးချုပ် သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/thantlang-battles-died-cdf-10132024024256.html |access-date=2026-07-10 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 9q3si39jokyep04wnju58l2suodd2ny 0 251636 1042662 946890 2026-07-10T02:00:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042662 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ကဒုတ်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|17.67214334989606|96.59391810996175|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] arq10ngtx2fujiqukybozftzqqkiokx 0 251637 1042663 946891 2026-07-10T02:01:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042663 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဖောင်တော်သီဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|17.730579882256826|96.62666653192167|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 496yv5rht9z2hjbaj7twunkxvi3on2p 0 251638 1042667 946894 2026-07-10T02:05:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042667 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ငါးထပ်ကြီးဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|17.916126849820195|96.71857694934621|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] fuzkscb47faoua5a83yr1d8ow6ldey7 0 251639 1042671 946896 2026-07-10T02:13:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 အမည်မှန်ဆောင်းပါး "တော်ဝိဘူတာ" ရှိနေပြီး ဖြစ်သဖြင့် ဗလာလုပ်သည်။ 1042671 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 251640 1042673 946898 2026-07-10T02:15:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042673 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''သူဌေးကုန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|18.121229162268012|96.63376072267002|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 0w4roqzdj1o530unt5v5ribpav4dj15 0 251641 1042674 946899 2026-07-10T02:16:00Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042674 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ကျောက်တံခါးဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|18.156013392058032|96.61089543587312|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] f3ryhog5lc35vi0ak2orycukk3wejw7 0 251642 1042675 946900 2026-07-10T02:16:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042675 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ယင်းတိုက်ကုန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|18.186178315506258|96.59085869630529|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] ndbm8u0k2kskc068dj1ic2yls2vjyes 0 251643 1042677 946902 2026-07-10T02:18:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042677 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''တောကျွဲအင်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|18.28017788890774|96.52872646559359|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] dmfiq1vnwdm18vmansmq4vfnjjzdhbn 0 251644 1042678 946903 2026-07-10T02:19:11Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042678 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ကညွတ်ကွင်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|18.340740238518375|96.49188614779256|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 71jxgmmy7e5x8koe2ipr0odzvdaajb1 0 251645 1042679 946904 2026-07-10T02:19:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042679 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ညောင်ပင်သာဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|18.403378055643955|96.46204780781186|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] tgltspbegpb4tdb6xgj4j3he98b5q52 0 251647 1042682 946908 2026-07-10T02:22:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042682 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ကျွဲပွဲဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|18.700940541794992|96.4098603444473|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] p1fzmd0ylpqywem4cehh0ldncfmx6gf 0 251650 1042685 946913 2026-07-10T02:35:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042685 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ကျေးတောဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|18.998652759202805|96.39447487777609|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 84ralcuxsbxd8qizm3ovhutheokh6ga 0 251651 1042687 946914 2026-07-10T02:38:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042687 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ကျွန်းကုန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.04153475584294|96.36346963094066|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] p4tdprczhjmj37e4u9jpz0f2g81p6gz 0 251653 1042688 946916 2026-07-10T02:42:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042688 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ရေတာရှည်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.155121658091417|96.34315982693667|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 9fd1wom1y42k9b9xz0xiukjwzfqnovg 0 251655 1042689 946918 2026-07-10T02:44:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042689 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဆွာဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.263848788148483|96.29212525321842|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 4cd28nisnftrql0dksgm08padhopa3g 0 251656 1042690 946919 2026-07-10T02:45:30Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042690 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''သာဂရဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.320706480073724|96.28739650211804|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] sfzr44vgln6sznkcqikgedh3ykhplkj 0 251659 1042691 946921 2026-07-10T02:46:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042691 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''မြို့လှဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.401139189947536|96.26607767086041|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] fyxgpulxh26ef4awv0pbxf9es3rnsvt 0 251660 1042692 946922 2026-07-10T02:48:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042692 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ရေနီဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.476872063675653|96.26435873599543|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] j5ohg1zd0pw9l2it4ij7hneb29ibwtn 0 251664 1042693 946926 2026-07-10T02:52:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042693 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဧလာဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.619627110958156|96.23369762310391|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] by5v507lp3rofs2t694mg0qvl66lnbr 0 251665 1042694 946927 2026-07-10T02:53:03Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042694 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ပြည်ဝင်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.656761057058976|96.23708746540333|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] ci67w6njjb0c3urqmm7fd71w4c1m51o 0 251666 1042695 946928 2026-07-10T02:54:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042695 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ပျဉ်းမနားဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ရထားလမ်းဆုံဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပျဉ်းမနားဘူတာမှ တောင်တွင်းကြီး နှင့် အောင်လံသို့ ရထားလမ်းခွဲရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.73623813363831|96.20680952484774|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] g9rziosr151ldwr2byx522p23zbbeqr 0 251667 1042696 946930 2026-07-10T02:56:28Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042696 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ရွာတော်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.805878965872434|96.19150944885294|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 3qp569ygrr3k40rcjkh2p597jj42mvl 0 251669 1042697 963034 2026-07-10T02:59:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042697 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} [[File:Kyidaungkan Station.jpg|thumb|ကျည်တောင်ကန်ဘူတာ]] '''ကျည်တောင်ကန်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|19.880530184037294|96.20020759596633|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] shhf3i9ru24qe93nnazjzlk8uuee3nb 0 251672 1042698 946936 2026-07-10T03:01:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042698 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ရွှေမြို့ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|20.042387362519456|96.22976550547519|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 940p1g5cyzgn8nu1k14eu0y5ijexwg1 0 251673 1042699 946937 2026-07-10T03:03:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042699 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဆင်သေဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|20.100181284054575|96.21343850712738|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 1dc7zd4fzfg0flbyegtfy7whu4w8nne 0 251674 1042701 963035 2026-07-10T03:05:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042701 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''တပ်ကုန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ [[File:Tatkon Station.jpg|thumb|တပ်ကုန်းဘူတာ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|20.131466131117556|96.19819904352936|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] ptf9tjmr27yzfps8k06mfa3r9xry2bo 0 251675 1042702 946939 2026-07-10T03:06:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042702 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''မကျီးပင်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|20.18812123782518|96.18502215813356|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] n9pt3d5owq54pev1l5ag20uf23641qa 0 251679 1042703 963036 2026-07-10T03:10:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042703 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ရမည်းသင်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ [[File:Yamethin Station.jpg|thumb|ရမည်းသင်းဘူတာ]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|20.428706539759467|96.1369051257617|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 4h1lrsbcpsetscpnjt24x0u4l0xm0di 0 251682 1042705 963038 2026-07-10T03:12:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042705 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} [[File:Pyawbwe Station.jpg|thumb|ပျော်ဘွယ်]] '''ပျော်ဘွယ်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ရထားလမ်းဆုံ ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရွှေညောင်လမ်းပိုင်းသို့ ရထားလမ်းခွဲရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|20.589298483075254|96.05085316223199|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 6fauu3gz3769zc4f5hkokepwml20o4v 0 251684 1042708 946953 2026-07-10T03:14:23Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042708 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ညောင်ရမ်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|20.753514196051153|96.05390640863341|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 8xxa9y9xnxi2v7qt1r32zmo7dn70bol 0 251686 1042709 946955 2026-07-10T03:15:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042709 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''သာစည်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန်–မန္တလေးမီးရထားလမ်း၊]] သာစည်–မြင်းခြံမီးရထားလမ်း၊ [[ကလော-သာစည် ရထားလမ်း|သာစည်–ရွှေညောင်မီးရထားလမ်း]]တို့ဆုံရာ ရထားလမ်းဆုံဘူတာဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|20.85337623402388|96.05787517486407|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] qo5jq0vnrlfwg9zx31k3as11ljpjahn 0 251690 1042712 946962 2026-07-10T03:22:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042712 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ခင်ဘန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|21.13975159761119|96.06913983647686|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] nsh4hozq7pwj4qyzbhezxakm32kqho1 1042713 1042712 2026-07-10T03:22:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1042713 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ခင်ဘန်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|21.139779901176443| 96.06913983647686|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] 32ytdmmz43v99q1goucga8exuni1bk8 0 251695 1042715 946970 2026-07-10T03:25:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042715 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''မြစ်သားဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|21.433847517059746|96.12910443070122|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] rlm68vqdp7z1aalypfg9bk6h2b8jmji 0 251696 1042716 946971 2026-07-10T03:26:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042716 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ကျောက်ဆည်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|21.607833722504648|96.13514648268277|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] hpoasrnod9rwqpji23iohxeu7qxpzjl 0 251697 1042717 946973 2026-07-10T03:26:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042717 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ဘဲလင်းဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|21.66893134106889|96.12260311878391|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] od25er7fejgrjhscy1hlmigifdtw4k1 0 251699 1042718 946975 2026-07-10T03:28:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042718 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''ပလိပ်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|21.813247237412117|96.06123303196173|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] qm6ertl90mvpz36djo46bg0ti7uul1v 0 251700 1042719 946976 2026-07-10T03:30:10Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042719 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''မြစ်ငယ်ဘူတာ'''သည် [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း|ရန်ကုန် - မန္တလေးလမ်းပိုင်း]]တွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{coord|21.855315228357096|96.07225013159749|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] rfnj1w215tg600dz6ccrqvhe0j1d268 0 258666 1042633 835577 2026-07-09T14:03:27Z কল্কি 139538 /* */ 1042633 wikitext text/x-wiki {{Wiktionary}} '''ဆန္ဒ''' ဟူသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။ * [[ဆန္ဒ (ဗုဒ္ဓဘာသာ)]] * [[ပြုအားဆန္ဒ]] {{သံတူကြောင်းကွဲ}} kapt7lczzf5ozl91s2yoij6aak10o2q 0 259034 1042634 838667 2026-07-09T14:10:30Z কল্কি 139538 /* */ +wikt 1042634 wikitext text/x-wiki {{Wiktionary|အင်္ဂါ}} '''အင်္ဂါ''' ဟူသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။ * [[အင်္ဂါ (ဇီဝဗေဒ)]] * [[အင်္ဂါနေ့]] * [[အင်္ဂါဂြိုဟ်]] * [[အင်္ဂါဂြိုဟ်သား (ရုပ်ရှင်)]] * [[အင်္ဂါဒေါင့်ရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်]] {{သံတူကြောင်းကွဲ}} kmakqdnqr0er317yg7cn8hpdq3tw0tu 0 261049 1042779 844418 2026-07-10T11:42:13Z Naingli 144794 1042779 wikitext text/x-wiki == တေးသံရှင်ကြီး မေလှမြိုင် (၁၉၂၂–၁၉၇၃) == {{Infobox musical artist | name = မေလှမြိုင် | image = [[File:Ijj dee.jpg|thumb|မေလှမြိုင်]] | caption = | birth_name = မလှမြိုင် | birth_date = ၁၉၂၂ | birth_place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = ၁၉၇၃ | death_place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | occupation = အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၄၀–၁၉၇၃ | genre = မြန်မာ့ဂီတ၊ တိုင်းကျိုးပြည်ပြုတေး | instrument = အသံ | labels = လွတ်လပ်ရေးပဒေသာဓာတ်ပြား }} မြန်မာ့ဂီတသမိုင်းတွင် "မြန်မာသံပီပီ၊ ချိုကြည်မာန်ပိုင် မေလှမြိုင်" ဟု ဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည့် အဆိုတော်ကြီး မေလှမြိုင်သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၊ ပြဇာတ်နှင့် ဂီတလောကတွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမ၏ သီဆိုဟန်မှာ အခြားတေးသံရှင်များနှင့် မတူဘဲ စာသားတိုင်းကို ဌာန်ကရိုဏ်းကျကျ၊ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းနှင့် မာန်ပါပါ သီဆိုနိုင်ခြင်းကြောင့် "စာဘောင်ပဲ့အောင်ဆိုတတ်သူ" ဟု ပညာရှင်အသိုင်းအဝိုင်းက အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ == အနုပညာနယ်ပယ်သို့ စတင်ခြေလှမ်းခြင်း == [[File:Pp lkj.jpg|thumb|မေလှမြိုင်]] ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည့် မေလှမြိုင်၏ အမည်ရင်းမှာ မလှမြိုင်ဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးခေတ် အနုပညာလောကတွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီနှင့် လက်တွဲခဲ့ရာမှ "မေလှမြိုင်" အမည်ကို ခံယူခဲ့ပြီး အနုပညာခရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင်၏ ဇာတ်ကားများတွင် ဇာတ်ရံမင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း သူမ၏ အနုပညာအရည်အသွေးကို ပြဇာတ်လောကတွင် ပိုမိုပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ရန်နိုင်စိန်၏ ပြဇာတ်များဖြစ်သည့် "ဒို့အိမ်ကြီး"၊ "ယမမေမယ်"၊ "အနန္တသူရိယ" နှင့် "ဝေသာလီ" တို့တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ပရိသတ်တို့၏ အားပေးမှုကို အထူးရရှိခဲ့သည်။ ဂီတလောကသို့ ဝင်ရောက်လာသောအခါ ရန်နိုင်ဆွေ ရေးစပ်ပေးသည့် "ချစ်မိုးနှောင်း" သီချင်းဖြင့် တေးသံရှင်တစ်ဦးအဖြစ် စတင်ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ == ဓာတ်ပြားခေတ်၏ အောင်မြင်သော တေးသံရှင် == စစ်ပြီးကာလ ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် မေလှမြိုင်သည် ကိုမြကြီး၊ မေသစ်၊ ခင်ခင်ညွန့်တို့နှင့်အတူ ထိပ်တန်းအဆိုတော်များထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရွှေပြည်အေး၊ တက္ကသိုလ်စိုး၊ ရန်နိုင်ဆွေ၊ ရန်နိုင်စိန်၊ စိန်ဝေလျှံ၊ သောတမောင် စသည့် တေးရေးဆရာကြီးများ၏ သီချင်းများကို သူမ၏ စူးရှပြတ်သားသော အသံဖြင့် သီဆိုခဲ့ရာ၌ "ဗမာ့ကြွေးကျော်သံ"၊ "ဆောင်းအမီ"၊ "စိမ်းလဲ့ကန်သာ"၊ "နွေဦးတေးသံ" နှင့် "ရွဲ့လိုက်တာလား စန္ဒာရယ်" စသည့် သီချင်းများမှာ ဂန္ထဝင်မြောက်ခဲ့သည်။ သူမ၏ ထူးခြားချက်မှာ ပိန်ပါးသော ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်စွာ အားကောင်းသည့် အသံအင်အားကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ လိုအပ်ပါက ယောကျာ်းဆန်ဆန် မာန်ပါပါ သီဆိုနိုင်သကဲ့သို့ နူးညံ့အေးချမ်းသည့် သီချင်းများကိုလည်း ပိုင်နိုင်စွာ ဆိုဆိုနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ == တိုင်းကျိုးပြည်ပြု တေးသံရှင်နှင့် ပေါ်လစီသီချင်းများ == မေလှမြိုင်ကို ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်လွန်ကာလများတွင် "ပေါ်လစီသီချင်း" သို့မဟုတ် "တိုင်းကျိုးပြည်ပြုသီချင်းများ" ၏ ထိပ်တန်းအဆိုတော်အဖြစ် ပိုမိုအသိအမှတ်ပြုလာကြသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ၏ "ပြည်တော်သာ" စီမံကိန်းနှင့် ၁၉၅၄ ခုနှစ် တောခိုသူများအား အလင်းဝင်ရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်သည့်ကာလများတွင် သူမ၏ "အို မောင်လေး" သီချင်းမှာ အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူမ၏ သီချင်းများသည် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကို တက်ကြွစေရုံသာမက ၁၉ ဇူလိုင် အာဇာနည်နေ့ကဲ့သို့သော အခါသမယများတွင် "အလေးပြုပါတယ်" သီချင်းဖြင့် မြန်မာ့အသံရေဒီယိုမှတစ်ဆင့် မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာကို အလေးအနက်ထား ဆွေးမြေ့စေနိုင်ခဲ့သည်။ == မြန်မာ့အသံရေဒီယိုနှင့် ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်များ == ၁၉၅၈-၅၉ ခုနှစ် အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးဌာနမှတစ်ဆင့် မြန်မာ့အသံ (ရေဒီယို) သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အစီအစဉ်တင်ဆက်သူနှင့် သတင်းကြေညာသူအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် မာမာအေးတို့ကဲ့သို့သော အနုပညာရှင်များက သူမအား လေးစားသမှုဖြင့် "အမေမြိုင်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြန်မာ့အသံတွင် "အနုပညာသည်တစ်ယောက်၏ အမြင်" အစီအစဉ်ကို တင်ဆက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအစီအစဉ်အတွက် ဆရာဇော်ဂျီက ကဗျာတစ်ပုဒ်ကိုပင် ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။ သူမသည် အသံလွှင့်စက်ရှေ့တွင် ဘီးကျော်ဆံထုံး၊ သနပ်ခါး၊ ဆေးပေါ့လိပ်နှင့် မျက်နှာမော့မော့ဖြင့် လေးနက်တည်ကြည်စွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်လေ့ရှိသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ အသက် ၅၁ နှစ် အရွယ်၊ အနုပညာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိနေချိန်တွင် မေလှမြိုင် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမကွယ်လွန်မီ နေ့ရက်များက လုပ်ငန်းခွင်၌ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် ဖိအားများနှင့်ပတ်သက်၍ ယနေ့တိုင် အနုပညာလောကတွင် ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။ == အမွေအနှစ် == မေလှမြိုင်သည် သီချင်းဆိုရာတွင် စာသားကို တလုံးချင်း ရှင်းလင်းစွာ၊ ဌာန်ကရိုဏ်းကျကျ ဆိုတတ်သည့် ပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမ၏ သီချင်းများသည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ဓာတ်ပြားခေတ်မှသည် ရေဒီယိုခေတ်အထိ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ အထူးသဖြင့် "မြိုင်" သီချင်းနှင့် အခြားသော သူမ၏ ဂန္ထဝင်တေးသီချင်းများသည် မြန်မာ့ဂီတသမိုင်းတွင် အမြဲတမ်း တန်ဖိုးထားခြင်းခံရမည့် အမွေအနှစ်များဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ့အသံရေဒီယို၏ အသံဩဇာကြီးမားသည့် တေးသံရှင်တစ်ဦးအဖြစ် သမိုင်းတွင် ကျန်ရစ်နေမည် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၂၂ မွေးဖွားသူများ]] euay4xiqdec0h8fctsvwkbspg384hnh 0 261085 1042776 843861 2026-07-10T11:04:13Z Pho Sai 45037 Add infobox. 1042776 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious text | religion = [[:en:Historical Vedic religion|ရှေးခေတ်ဝေဒကိုးကွယ်မှု]]<br>[[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | image = 1500-1200 BCE Rigveda, manuscript page sample i, Mandala 1, Hymn 1 (Sukta 1), Adhyaya 1, lines 1.1.1 to 1.1.9, Sanskrit, Devanagari.jpg | alt = Four Vedas | language = [[ဝေဒ သက္ကတ]] | caption = Rigveda manuscript page, Mandala 1, Hymn 1 (Sukta 1), lines 1.1.1 to 1.1.9 (Sanskrit, Devanagari script) | period = [[ဝေဒခေတ်]] :{{circa|1500}}–1200 BCE ([[Rigveda]]),<ref name="Flood 2003 69">{{Harvnb|Witzel|2003|p=69}}.</ref>{{refn|group=note|name="dating"}} :{{circa|1200}}–900 BCE ([[Yajurveda]], [[Samaveda]], [[Atharvaveda]])<ref name="Flood 2003 69"/>{{sfn|Flood|1996|p=37}} | verses = 20,379 mantras<ref>{{cite web |title=Construction of the Vedas |website=VedicGranth.Org |url=https://sites.google.com/a/vedicgranth.org/www/what_are_vedic_granth/the-four-veda/interpretation-and-more/construction-of-the-vedas?mobile=true |access-date=3 July 2020 |archive-date=17 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210717035126/https://sites.google.com/a/vedicgranth.org/www/what_are_vedic_granth/the-four-veda/interpretation-and-more/construction-of-the-vedas?mobile=true |url-status=dead }}</ref> | wikisource = The Vedas | background = #FFC569 }} ဝေဒ<ref>ဝေဒကျမ်း၊ ၃-ကျမ်း၊ ၄-ကျမ်း၊ ၅-ကျမ်း။ အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ --- ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ။ ဒီ၊၁၊၈၂။ အံ၊၁၊၁၆၃။ အံ၊၂၊၁၉၇။ သုတ္တနိ၊၃၆၅။ အပ၊၁၊၃၉။ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနန္တိ ဣရုဝေဒယဇုဝေဒသာမဝေဒါနံ။ --- ဣတိဟာသပဉ္စမာနန္တိ အာထဗ္ဗဏဝေဒံ စတုတ္ထံ ကတွာ “ဣတိဟ အသ, ဣတိဟ အသာ” တိ ဤဒိသဝစနပဋိသံယုတ္တော ပုရာဏကထာသင်္ခါတော ဣတိဟာသော ပဉ္စမော ဧတေသန္တိ ဣတိဟာသပဉ္စမာ၊ တေသံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ဝေဒါနံ။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၅-၆။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၉။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၃။ (သုတ္တနိ၊၃၆၀၊ ၄၃၂။ အပ၊၁၊၂၆။ စူဠနိ၊၅၆။ ဇာ၊၂၊၂၃၇။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၈။ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၆။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၉။ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၀။ သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၄-၅။ အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၇)။ </ref>သည်— [[မန္တဝေဒ]], [[ဗြဟ္မဝေဒ]], [[ကပ္ပဝေဒ]]တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ၃-ပါး အပြား ရှိ၏။ ===မန္တဝေဒ=== ထိုတွင် ဣရု, ယဇု, သာမ ဟုဆိုအပ်သော ဝေဒ ၃-ကျမ်းတို့သည် မန္တဝေဒမည်၏။ ===ဗြဟ္မဝေဒ=== ထိုမန္တဝေဒ၏ အဖွင့်ဖြစ်သော ဝေဒကျမ်းသည် ဗြဟ္မဝေဒမည်၏။ ===ကပ္ပဝေဒ=== ထိုမန္တဝေဒ၌ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့် ယဇ်ပူဇော်မှု အစီအရင်ကို ပြသော ဝေဒသည် ကပ္ပဝေဒမည်၏။ <ref>(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၁-၂။ ဝိမတိ၊၁၊၄၂။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၂၇)။</ref> ===ဝေဒဟု ခေါ်ကြောင်း=== ထိုဣရု, ယဇု, သာမ ဟုဆိုအပ်သော ၃-ကျမ်းတို့ကိုပင် * “ဝိဒန္တိ ဓမ္မမေတေဟီတိ ဝေဒါ ဟူသော ဓာန်၊ဋီ၊၁၀၈-နှင့် အညီ တရားသိကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း, * “ဝေဒံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ၊ ဝေဒေန ဝေဒိတဗ္ဗာ ဗုဇ္ဇိတဗ္ဗာတိ ဝေဒါ” ဟူသော အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၃-နှင့်အညီ ဉာဏ်ဖြင့်သိအပ်သောကြောင့်လည်းကောင်း, * “ဝိဒန္တိ ဓမ္မံ, ကမ္မံ ဝါ ဧတေဟီတိ ဝေဒါ” ဟူသော သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၂၁-နှင့်အညီ တရားကို (တစ်နည်း) ကံကို သိကြောင်းဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း, “ဝေဒ” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ===မန္တဟု ခေါ်ကြောင်း=== * “မုနာတိ ဇာနာတိ ဓမ္မံ အနေနာတိ မန္တော” ဟူသော ဓာန်၊ဋီ၊၁၀၈-နှင့်အညီ တရားကိုသိကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း, * “ဣရုဝေဒါဒယော ဟိ ဂုတ္တဘာသိတဗ္ဗတာယ ‘မန္တာ’ တိ ဝုစ္စန္တိ” ဟူသော ဝိမတိ၊၁၊၄၂-နှင့်အညီ လုံခြုံစွာဆိုအပ်သောကြောင့်လည်းကောင်း, * ဧဝ မန္တာ “သုဂတိယောပိ မုနန္တိ သုယျန္တိ စ ဧတေဟီ” တိ ကတွာ-ဟူသော သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၂၁-နှင့်အညီ သုဂတိဘဝ, ဒုဂ္ဂတိဘဝတို့ကို သိကြောင်း, ကြားနာအပ်ကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း “မန္တ” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ===သုတိ, သိက္ခာ, ဝိဇ္ဇာဟု ခေါ်ကြောင်း=== “သုယျတေ ဓမ္မံ ဧတာယာတိ သုတိ” ဟူသော ဓာန်၊ဋီ၊၁၀၈-နှင့်အညီ တရားကို ကြားနာအပ် ကြောင်းဖြစ်သောကြောင့် “သုတိ”ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ တယော ခေါ တာတ နာဂသေန ဝေဒါ သိက္ခာနိ နာမ” ဟူသော မိလိန္ဒ၊၉။ သိက္ခနံ သိဒ္ဓိယတီတိ ဝါ သိက္ခာ” ဟူသော နီတိ၊ သုတ္တ၊ ၁၁၄၀-တို့နှင့် အညီ သင်ကြားအပ်သော အတတ်ဖြစ်သောကြောင့် “သိက္ခာ” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိဇ္ဇာတိ တယော ဝေဒါတိ ဝဒန္တိ တာယ ဣဓလောကတ္ထံ ပရလောကတ္ထံ ဉာယန္တိ” တိ ကတွာ-ဟူသော သံ၊ဋီ၊၁၊၂၅၈-နှင့်အညီ ပစ္စုပ္ပန်, တမလွန် နှစ်တန်သော အကျိုးကို သိကြောင်းဖြစ်သောကြောင့် “ဝိဇ္ဇာ” ဟူ၍ လည်းကောင်း ပရိယာယ်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ == ကျမ်းပြုကြသူများ == ဣရု, ယဇု သာမဟူသောဝေဒ ၃-ကျမ်းတို့ကို အဋ္ဌက, ဝါမက, ဝါမဒေဝ, ဝေဿာမိတ္တ, ယမဒဂ္ဂိ, အင်္ဂီရသ, ဘာရဒွါဇ ဝါသေဋ္ဌ, ကဿပ, ဘဂု ဟူသော [[ရသေ့]] (၁၀)ယောက်တို့သည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်၏ အခြံအရံဖြစ်သော [[ယထာကမ္မုပဂဉာဏ်|ယထာကမ္မူပဂဉာဏ်]]ဖြင့် သတ္တဝါတို့၏ ကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိသည်၏ အဖြစ် စသည်ကိုလည်းကောင်း, မျက်မှောက်အားဖြင့် မြင်တတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် [[ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာ|ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်]]နှင့်တူသော [[ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ်|ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ်]]ဖြင့် လွန်လေပြီးသောကမ္ဘာ၌ ပုဏ္ဏားတို့၏ ဝေဒကျမ်းကို သရဇ္ဈာယ်ခြင်း အစီအရင်ကိုလည်းကောင်း ကြည့်ပြီး သူတစ်ပါးတို့အား သတ်ဖြတ်ညှဉ်းဆဲခြင်းကို မပြုကုန်မူ၍ [[ကဿပဘုရား]]ရှင်၏ပါဠိတော်နှင့် တိုက်ဆိုင် နှီးနှောကုန်လျက် ဝေဒကျမ်းတို့ကို ရေးသား စီကုံးကြသည်။ နောက်ကာလ [[ပုဏ္ဏား]]တို့က [[ပါဏာတိပါတ]] စသည်တို့ကို ထည့်သွင်းပြီး ဝေဒ-၃ကျမ်းတို့ကို ဖျက်ဆီး၍ ဘုရားစကားတော်နှင့်ဆန့်ကျင်အောင် ပြုကြကုန်သည်။ ဘုရားပွင့်ရာကာလ၌ ဘုရားအဖြစ်ကို တန်ခိုးကြီးသော သတ္တဝါများသိကြစေရန်အတွက် ဘုရားမပွင့်မီကာလကပင် ကြိုတင်၍ ဘုရားရှင်၏လက္ခဏာကို ပြတတ်သော ဝေဒပုဒ်များကို [[သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ]]ကြီးများက ဝေဒကျမ်းတို့၌ ထည့်သွင်းထားကြသည်။ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံသောအခါမှ ဘုရားရှင်၏[[လက္ခဏာတော်ကြီးငယ်|လက္ခဏာ]]ကို ပြတတ်သော ဝေဒများနှင့် တကွ ကျန်ဝေဒများ အစဉ်အတိုင်း ကွယ် ပျောက်ကြသည်။ <ref>အံ၊၂၊၁၉၇။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၁။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၀။ အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၆၅-၆။ ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၉၂။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၂၈။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၆၇။ အံ၊ဋီ၊၃၊၅၇။</ref> == သင်ယူပုံနှင့် ရနိုင်သော အကျိုးတရား == * ဝေဒကျမ်းတို့ကို သင်ယူသူတို့သည်— * တံ သဝိတု ဝရေဏိယံ၊ * ဘဂ္ဂေါ ဝေဒဿ ဓီမဟိ၊ * ဓီယော ယော နော ပစောဒယေ။ ဟူသော သာဝိတ္တီဂါထာကို ဦးစွာရွတ်ဖတ် သရဇ္ဈာယ် အပ်သည်။ <ref>မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၈။ ကျမ်းညွှန်း အ-ဝဂ် အပိုင်း (၄)၊ သာဝိတ္တီပုဒ်။</ref> ဝေဒကျမ်းများကို သင်ယူစဉ်ကာလ၌ (၄၈)နှစ်တို့ပတ်လုံး ဗြဟ္မစရိယခေါ် မေထုန်မှ ကြဉ်ရှောင်မှုအကျင့်ကို စောင့်ထိန်းကြရသည်။ <ref>အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၇။</ref> ဝေဒကျမ်းကို လေ့လာပွန်းတီး တတ် မြောက်ပြီးသောအခါ၌ ကျော်စောမှု, အခြံအရံ ပေါများမှု, လာဘ်လာဘပေါများမှုဟူသော အကျိုးတို့ကို ရရှိခံစားရသည်။ <ref>ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၃။</ref> လောကီကျိုးအနေဖြင့် ကျော်စောမှု စသောအကျိုးတို့ကို ရရှိခံစားရသော်လည်း [[လောကုတ္တရာ]]အနေအားဖြင့်ကား— ဝေဒကျမ်းတို့သည် ငှက်ပျောတုံးကဲ့သို့ အပ၌သာ ပြေပြစ်ချောမော၍ အတွင်း၌ကား အနှစ်သာရ မရှိကြသောကြောင့် ဝေဒကျမ်းတို့ကို ရွတ်ဖတ် သရဇ္ဈာယ်၍ ဝေဒကျမ်းတို့၏ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်စေကာမူ ထိုသူတို့၏ ဝေဒကျမ်းတို့ကို အားထုတ်မှုသည် အရှင်[[မဟာကဿပ|မဟာကဿပမထေရ်]]အား ရှိခိုးရသောကောင်းမှု၏ တစ်ဆယ့် ခြောက်ခုမြောက်သော အစိတ်ကိုမျှ မမီနိုင်ပေ။ <ref>ထေရ၊၃၆၄။ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၆။ ထေရ၊ မြန်။ ၁၆၈။</ref> == ကျမ်းအရေအတွက် == ဝေဒကျမ်းအရေအတွက်မှာ-ဣရု, ယဇု သာမဟူ၍ ၃-ကျမ်းဖြစ်သည်။ (တစ်နည်း) ထို၌ အာထဗ္ဗဏကိုထည့်၍ ၄-ကျမ်းဖြစ်သည်။ (တစ်နည်း) ထို၌ ဣတိဟာသကိုထည့်၍ ၅-ကျမ်းဖြစ်သည်။ ဣတိဟာသကျမ်းကို ဝေဒကျမ်းတို့၌ ထည့်သွင်းရေတွက်သည်ကို “ပဉ္စဝေဒါ နာမ ဣရုဝေဒေါ, ယဇုဝေဒေါ, သာမဝေဒေါ, အာထဗ္ဗဏဝေဒေါ, ဣတိဟောသော စာတိ ဧဝံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ဝေဒါနံ” ဟူသော သံ၊ဋီ၊၁၊၁၁၆။ စကားအရ သိသာထင်ရှားလှပေသည်။ အာထဗ္ဗဏဝေဒသည် သူတစ်ပါးတို့ကို ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ခြင်းကို ပြုတတ်သည်ဖြစ်၍ သူတော်ကောင်းတို့ မသုံးဆောင်ထိုက်သောကြောင့် ပါဠိတော်တို့၌ “တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ” စသည်ဖြင့် အာထဗ္ဗဏဝေဒကို ချန်လှပ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ <ref>သံ၊၁၊၂၇။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၀။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၈။ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၉။ သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၆။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၅-၆။ အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၇၊ ၃၀၉။ အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၀၊ ၁၄၃။ စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၃။ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၄၈၈။ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၂၀၊ ၂၂၃။ သံ၊ဋီ၊၁၊၁၁၆။</ref> <ref>တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၀</ref> == ဝေဒသုံးပုံ == * (၁) ရိဂ်ဝေဒ၊ * (၂) [[ဆာမာန်ဝေဒ]]၊ * (၃) [[ယဂျုရ်ဝေဒ]]- ဟူ၍ ဖြစ်သည်၊ ထိုတွင် [[ရိဂ်ဝေဒ]]သာ ပဓာနအကျဆုံး ဖြစ်သည်၊ ယင်းရိဂ်ဝေဒတွင် မီး, နေ, ဣန္ဒ, သောမ, ဝရုဏ, ပူရှန် စသော နတ်ဘုရားများ၏ တန်ခိုးအရှိန်အဝါကို ဖော်ပြချီးကျူးခြင်း ဆုတောင်းခြင်းမျှသာ ပါရှိသည်၊ ဆာမာန်ဝေဒ ဟူသည် ထိုရိဂ်ဝေဒထဲမှ ကောက်နုတ်ရွေးထုတ်၍ မီးပူဇော်ရာအခါ၌ ရွတ်ဆိုရမည့် ဂါထာ မန္တန်များ ပေါင်းထည့် စီစဉ်ထားသောကျမ်း ဖြစ်သည်၊ ယဂျုရ်ဝေဒ ဟူသည်မှာ ယဇ်ပူဇော်မှုနှင့် စပ်သော အစီအစဉ်, ယဇ်ပူဇော်ရမည့် ယဇ်ပုရောဟိတ်၏ ဂုဏ်အင်္ဂါ လက္ခဏာ စသည်များကို အထူးဖော်ပြသောကျမ်း ဖြစ်သည်၊ နောက်တိုးဖြစ်သော [[အာထရ်ဗဝေဒ]]ဟူသည်မှာ ရောဂါဝေဒနာလက္ခဏာများ ဖော်ပြခြင်း, ဆေးဝါးကုသခြင်း, အဆောင်အဖွဲ့များ စီရင်ခြင်းစသော အတတ်ပညာများ ထပ်မံဖြည့်စွက်လျက် အထက်ပါ ဝေဒသုံးပုံမှ ထိုက်သည့်အလျောက် ယူငင်သုံးစွဲလျက် စုစည်းစီစဉ်ထားသော ကျမ်းမျှသာ ဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့် ထိုဝေဒသုံးပုံ(ဝါ)လေးပုံမှာ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓဝါဒ]]ထဲသို့ အနည်းငယ်မျှပင် ပါဝင်လာစရာ မရှိပေ၊ အကြောင်းမူကား ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်သည် ဝေဒကို အလျဉ်းသင့်တိုင်း အနှစ်သာရမရှိကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် ဟောတော်မူခဲ့သောကြောင့်တည်း။<ref>လူသေလူဖြစ် ဝါဒါနုဝါဒဝိနိစ္ဆယ</ref> == ရှင်းလင်းချက်မှတ်စု == {{reflist|group=note|refs= {{refn|group=note|name="dating"|It is certain that the hymns of the Rig Veda post-date [[Proto-Indo-Iranian|Indo-Iranian]] separation of ca. 2000 BCE and probably that of the relevant Mitanni documents of {{circa}} 1400 BCE. The oldest available text is estimated to be from 1200 BCE. Philological estimates tend to date the bulk of the text to the second half of the second millennium: * [[Max Müller]]: "the hymns of the Rig-Veda are said to date from 1500 B.C."{{sfn|Müller|1892}} * The [[Encyclopedia of Indo-European Culture|EIEC]] (s.v. [[Indo-Iranian languages]], p. 306) gives 1500–1000 BCE. * Flood and Witzel both mention {{circa}} 1500–1200 BCE.{{sfn|Flood|1996|p=37}}{{sfn|Witzel|1995|p=4}} * Anthony mentions {{circa}} 1500–1300 BCE.{{sfn|Anthony|2007|p=454}} * Thomas Oberlies (''Die Religion des Rgveda'', 1998, p. 158) based on 'cumulative evidence' sets a wide range of 1700–1100 BCE.{{sfn|Oberlies|1998|p=158}} {{harvnb|Oberlies|1998|p=155}} gives an estimate of 1100 BCE for the youngest hymns in book 10.{{sfn|Oberlies|1998|p=155}} * {{harvnb|Witzel|1995|p=4}} mentions {{circa}} 1500–1200 BCE. According to {{harvnb|Witzel|1997|p=263}}, the whole Rig Vedic period may have lasted from {{circa|1900 BCE|1200 BCE}}: "the bulk of the RV represents only 5 or 6 generations of kings (and of the contemporary poets)24 of the Pūru and Bharata tribes. It contains little else before and after this “snapshot” view of contemporary Rgvedic history, as reported by these contemporary “tape recordings.” On the other hand, the whole Rgvedic period may have lasted even up to 700 years, from the infiltration of the Indo-Aryans into the subcontinent, c. 1900 B.C. (at the utmost, the time of collapse of the Indus civilization), up to c. 1200 B.C., the time of the introduction of iron which is first mentioned in the clearly post-vedic hymns of the Atharvaveda."}} }} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဟိန္ဒူဘာသာ]] [[ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ]] [[ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ]] [[ကဏ္ဍ:သင်္သကရိုက်ဝေါဟာရများ]] k9holf3124gx34iss0qm3txjy1qexu0 0 261193 1042617 1041887 2026-07-09T12:09:41Z ~2026-39083-92 145413 /* */ 1042617 wikitext text/x-wiki {{db-g8 |bot= |စာမျက်နှာ သို့မဟုတ် စာမျက်နှာကိုယ်တိုင်အား [[Wikipedia:Redirect|ပြန်ညွှန်းထားခြင်း]] |summary=[[Wikipedia:Redirect|Redirect]] to a deleted or non-existent page |category=¬ |temp=redirnone-warn |help= }}{{#ifeq:¬|¬|[[Category:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရမည့် ကျိုးပျက်နေသော ပြန်ညွှန်းများ]]}} #REDIRECT [[သံပရာအိုင့်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်]] 127pojajxirk7godne46s27pogl6u89 0 272042 1042739 1029676 2026-07-10T07:19:07Z Pho Sai 45037 1042739 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ | image = [[File:Indo-Aryan language map.svg|240px]] | caption = 1978 မြေပုံသည် အင်ဒို-အာရိယန်ဘာသာစကားကြီးများ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားကို ဖြန့်ဖြူးပြသထားသည်။ | population = '''သန်းပေါင်း~၁၄၀၀'''{{citation needed|date=January 2021}} | popplace = | region1 = {{flagcountry|India}} | pop1 = ၉၁၁သန်းကျော် | ref1 = <ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/ |title=India |work=The World Factbook |date=16 November 2021 |access-date=12 July 2025 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226142553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html |url-status=dead }}</ref> | region2 = {{flagcountry|Pakistan}} | pop2 = ၁၈၀သန်းကျော် | ref2 = <ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/pakistan/ |title=Pakistan |work=The World Factbook |date=4 February 2022 |access-date=12 July 2025 |archive-date=10 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110014011/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/pakistan/ |url-status=dead }}</ref> | region3 = {{flagcountry|Bangladesh}} | pop3 = ၁၇၀သန်းကျော် | ref3 = <ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |title=Bangladesh |work=The World Factbook |date=4 February 2022 |access-date=12 July 2025 |archive-date=30 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |url-status=dead }}</ref> | region4 = {{flagcountry|Nepal}} | pop4 = ၂၈သန်းကျော် | region5 = {{flagcountry|Sri Lanka}} | pop5 = ၁၄သန်းကျော် | region6 = {{flagcountry|Afghanistan}} | pop6 = ၂သန်းကျော် | region7 = {{flagcountry|Mauritius}} | pop7 = ၇၂၅၄၀၀ကျော် | region8 = {{flagcountry|Maldives}} | pop8 = ၃၀၀၀၀၀ကျော် | region9 = {{flagcountry|Bhutan}} | pop9 = ၂၄၀၀၀၀ကျော် | ref8 = <ref name=UNHCR1>{{cite web |url =http://www.unhcr.org/refworld/country,,MARP,,BTN,,469f386a1e,0.html |title=Population of Lhotshampas in Bhutan |year=2004 |publisher=[[UNHCR]] |access-date=23 March 2016 |url-status=dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20121016143502/http://www.unhcr.org/refworld/country%2C%2CMARP%2C%2CBTN%2C%2C469f386a1e%2C0.html |archive-date=16 October 2012 }}</ref> | langs = [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ]] | rels = [[အိန္ဒိယ]] (အဓိကအားဖြင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]; နှင့် အနည်းငယ်သော[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]], [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]] and [[ဂျိန်းဘာသာ]]) နှင့် [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]], [[ ခရစ်ယာန်]] နှင့်ဘာသာမဲ့များ | related = }} '''အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ'''သည် [[တောင်အာရှ]]ဒေသတွင် လူမျိုးစုများကွဲပြားစွာဖြင့်တည်ရှိနေသော [[အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ|အင်ဒို-အာရိယန်ဘာသာစကား]]ပြောသူများဖြစ်သည်။ သမိုင်းအရ [[အလယ်အာရှ|ဗဟိုအာရှ]]ရှိ အင်ဒို-အီရန် ရွေ့ပြောင်းသူများသည် တောင်အာရှဒေသသို့ အင်ဒို-အာရိယန် တို့၏ ရှေ့ပြေး အုပ်စုအဖြစ် ရွေ့ပြောင်းရောက်ရှိလာသည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-46616574|title=How ancient DNA may rewrite prehistory in India|publisher=bbc|date=23 December 2018|access-date=23 November 2022}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/theres-no-confusion-the-new-reports-clearly-confirm-arya-migration-into-india/article61986135.ece|title=New reports clearly confirm 'Arya' migration into India|publisher=thehindu|date=13 September 2019|access-date=23 November 2022}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://theprint.in/pageturner/excerpt/aryans-or-harappans-who-drove-the-creation-of-caste-system-dna-holds-a-clue/686393/|title=Aryans or Harappans—Who drove the creation of caste system? DNA holds a clue|publisher=theprint|date=29 June 2021|access-date=23 November 2022}}</ref> အင်ဒူမြစ်ဝှမ်းဒေသ၏ မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော အစောပိုင်း အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများသည် [[အင်ဒို-အီရန်အုပ်စု]]နှင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကား၊ သမိုင်းကြောင်းများ သိသာထင်ရှားစွာဆက်စပ်နေသည်။ ယနေ့ခေတ် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလာဒေ့ရှ်]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ]]တောင်ပိုင်း၊ [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီရိလင်္ကာ]]၊ [[မော်လဒိုက်နိုင်ငံ|မော်လ်ဒိုက်]]၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]အရှေ့ပိုင်းဒေသများနှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းဒေသ များတွင့် ပြန့်နှံ့စွာနေထိုင်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite book |url= |title=The Indo-Aryan Languages |page=2 |year=2007 |author=Danesh Jain, George Cardona|publisher=Routledge}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပြန့်နှံ့အခြေချမှု== အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများသည် အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားပြော မိသားစုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော လူမျိုးစုများဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ဘီစီ ၂၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်က ဗဟိုအာရှမြက်ခင်းပြင် ဒေသများမှ တောင်ဘက်သို့ စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာခြင်းနှင့်အတူ စတင်ခဲ့သည်။<ref>Anthony, David W. (2007). ''The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World''. Princeton University Press.</ref> အဆိုပါလူမျိုးများသည် မြင်းများကို ကျွမ်းကျင်စွာ စီးနင်းနိုင်ခြင်းနှင့် [[ကြေးဝါခေတ်]]၏ အဆင့်မြင့် စစ်ရထားနည်းပညာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းကြောင့် ဒေသအသီးသီးသို့ လျင်မြန်စွာ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ကြပြီး ဘီစီ ၁၅၀၀ ခန့်တွင် ဟိန္ဒူကွတ်တောင်တန်းများကို ဖြတ်ကျော်ကာ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မြောက်ပိုင်းသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>Mallory, J. P.; Adams, Douglas Q. (2006). ''The Oxford Introduction to Proto-Indo-European and the Proto-Indo-European World''. Oxford University Press.</ref> အိန္ဒိယသို့ ရောက်ရှိလာသော [[အာရိယန်လူမျိုး|အာရိယန်]]တို့သည် [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း]] (Indus Valley) တွင် အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသော ဒေသခံလူမျိုးစုများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံကာ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားဖြစ်သော [[သက္ကတဘာသာ]]နှင့် [[ဝေဒကျမ်း|ဝေဒကျမ်းစာ]]များကို အခြေခံသည့် [[ဝေဒခေတ်]]ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Witzel, Michael (1995). ''Early Sanskritization: Origins and Development of the Kuru State''. Electronic Journal of Vedic Studies.</ref> ၎င်းတို့သည် အစောပိုင်းတွင် သိုး၊ နွား မွေးမြူရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်သည့် လှည့်လည်သွားလာသော လူမျိုးစုများဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဂင်္ဂါမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေချနေထိုင်ကာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မြို့ပြနိုင်ငံများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး အိန္ဒိယ၏ လူနေမှုစနစ်တွင် အရေးပါသော ဇာတ်နိမ့်ဇာတ်မြင့် ခွဲခြားမှုစနစ် (Caste System) ကိုလည်း စတင်ဖော်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Thapar, Romila (2002). ''Early India: From the Origins to AD 1300''. University of California Press.</ref> အင်ဒို-အာရိယန်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာရေးနှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများသည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်အတွင်းသာမက ပါကစ္စတန်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ နီပေါနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံများအထိ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ် တောင်အာရှရှိ လူဦးရေအများစု၏ ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ၏ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။<ref>Erdosy, George (1995). ''The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity''. Walter de Gruyter.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇ == အင်ဒို–အာရိယန် လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ သုတေသနများအရ အဓိက Y-DNA Haplogroup များတွင်R1a-Z93 သည် အင်ဒို–အာရိယန် မျိုးရိုးအတွက် အထင်အရှားဆုံးအမှတ်အသား ဖြစ်ပြီး၊ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း၊ ပါကစ္စတန်၊ နီပေါ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။ J2-M172 သည် အနောက်အာရှနှင့် မြေထဲပင်လယ်ဒေသများမှ အင်ဒို–အာရိယန် မျိုးရိုးထဲသို့ ဝင်ရောက်ထားပြီး၊ တောင်အာရှတွင်လည်း အများအပြား တွေ့ရသည်။ L-M20 သည် အိန္ဒိယ၏ ထူးခြားသော Haplogroup တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဒေသတွင်းအရင်းအမြစ်များကို သက်သေပြနေသည်။ H-M69 ဒေသဆိုင်ရာ ဗီဇ အမှတ်အသား ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယဒေသခံများထဲတွင် တွေ့ရသည်။ R2-M124,G-M201, Q-M242 စသဖြင့် အနည်းဆုံး %-များတွင် တွေ့ရသည်။ ဤ Haplogroup များသည် အိန္ဒိယခေတ်ရှေး အစောပိုင်း လူမျိုးဗီဇ ပေါင်းစပ်မှုများကို ထင်ဟပ်ပြထားပြီး၊ အင်ဒို-ဥရောပ လူမျိုးများ၏ ဆက်နွယ်မှုနှင့် [[တောင်အာရှ]] ဒေသ၏ ဒေသဆိုင်ရာ ဗီဇပေါင်းစပ်မှုကို တပြိုင်နက် ဖော်ပြနေသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == အင်ဒို–အာရိယန် လူမျိုးများသည် [[ဝေဒခေတ်]] ယဉ်ကျေးမှုကို အခြေခံထားပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ဂျိန်းဘာသာ]] တို့ကို အဓိက ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဂီတ၊ အနုပညာ၊ စာပေ၊ သီချင်း၊ အစဉ်အလာပေါင်းစုံတို့သည် အရှေ့အိန္ဒိယနှင့် [[တောင်အာရှ]]ဒေသများအပေါ် သက်ရောက်မှု အလွန်ကြီးမားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|*]] 0ic4jfvd4rzfgw7xqjkcg2yo1c25v18 0 272822 1042618 1041888 2026-07-09T12:10:52Z ~2026-39083-92 145413 /* */ 1042618 wikitext text/x-wiki {{db-g8 |bot= |စာမျက်နှာ သို့မဟုတ် စာမျက်နှာကိုယ်တိုင်အား [[Wikipedia:Redirect|ပြန်ညွှန်းထားခြင်း]] |summary=[[Wikipedia:Redirect|Redirect]] to a deleted or non-existent page |category=¬ |temp=redirnone-warn |help= }}{{#ifeq:¬|¬|[[Category:မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ရမည့် ကျိုးပျက်နေသော ပြန်ညွှန်းများ]]}} #REDIRECT [[သံပရာအိုင့်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်]] 127pojajxirk7godne46s27pogl6u89 0 273081 1042657 894758 2026-07-10T01:47:32Z কল্কি 139538 /* */ 1042657 wikitext text/x-wiki {{Wiktionary}} '''ဝလုံး''' အမည်ရှိသည်များမှာ - == မြန်မာစာပေ == * [[ဝ]] - မြန်မာဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံးအနက် နှစ်ဆယ့်ကိုးလုံးမြောက် ဗျည်း == လူပုဂ္ဂိုလ် == * [[ဝလုံး (သတင်းထောက်)]] - မြန်မာသတင်းထောက် (၁၉၈၆ မွေးဖွား) * [[ဝလုံး (ကာတွန်း)]] - မြန်မာကာတွန်းဆရာ (၁၉၇၅ မွေးဖွား) {{သံတူကြောင်းကွဲ}} 9jm2sim7xu4i35td8ep7q4cr1ppzoub 10 274925 1042670 946854 2026-07-10T02:11:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042670 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း | title = [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | image = | imageleft = | list1 = * [[ရန်ကုန်ဘူတာကြီး|ရန်ကုန်]] * [[ပုဇွန်တောင်ဘူတာ|ပုဇွန်တောင်]] * [[မလွှကုန်းဘူတာ|မလွှကုန်း]] * [[နှင်းဆီကုန်းဘူတာ|နှင်းဆီကုန်း]] * [[သင်္ကန်းကျွန်းဘူတာ|သင်္ကန်းကျွန်း]] * [[ငမိုးရိပ်ဘူတာ|ငမိုးရိပ်]] * [[တိုးကြောင်ကလေးဘူတာ|တိုးကြောင်ကလေး]] * [[ရွာသာကြီးဘူတာ|ရွာသာကြီး]] * [[လေးထောင့်ကန်ဘူတာ|လေးထောင့်ကန်]] * [[ဒါးပိန်ဘူတာ|ဒါးပိန်]] * [[ထုံးကြီးဘူတာ|ထုံးကြီး]] * [[ကျောက်တန်းဘူတာ|ကျောက်တန်း]] * [[တာဝဘူတာ|တာဝ]] * [[ဘုရားသုံးဆူဘူတာ|ဘုရားသုံးဆူ]] * [[ပဲခူးဘူတာ|ပဲခူး]] * [[ရွှေလှေဘူတာ|ရွှေလှေ]] * [[ရွှေတန်ဘူတာ|ရွှေတန်]] * [[ဘုရားကြီးဘူတာ|ဘုရားကြီး]] * [[ဘုရားကလေးဘူတာ|ဘုရားကလေး]] * [[ဝမ်းဘဲအင်းဘူတာ|ဝမ်းဘဲအင်း]] * [[ပျဉ်ပုံကြီးဘူတာ|ပျဉ်ပုံကြီး]] * [[ကျိုက်စကောဘူတာ|ကျိုက်စကော]] * [[ကဒုတ်ဘူတာ|ကဒုတ်]] * [[ဖောင်တော်သီဘူတာ|ဖောင်တော်သီ]] * [[ဒိုက်ဦးဘူတာ|ဒိုက်ဦး]] * [[ပြွန်တန်ဆာဘူတာ|ပြွန်တန်ဆာ]] * [[ငါးထပ်ကြီးဘူတာ|ငါးထပ်ကြီး]] * [[ညောင်လေးပင်ဘူတာ|ညောင်လေးပင်]] * [[တော်ဝိဘူတာ|တော်ဝိ]] * [[ပိန်းဇလုပ်ဘူတာ|ပိန်းဇလုပ်]] * [[သူဌေးကုန်းဘူတာ|သူဌေးကုန်း]] * [[ကျောက်တံခါးဘူတာ|ကျောက်တံခါး]] * [[ယင်းတိုက်ကုန်းဘူတာ|ယင်းတိုက်ကုန်း]] * [[ပဲနွယ်ကုန်းဘူတာ|ပဲနွယ်ကုန်း]] * [[တောကျွဲအင်းဘူတာ|တောကျွဲအင်း]] * [[ကညွတ်ကွင်းဘူတာ|ကညွတ်ကွင်း]] * [[ညောင်ပင်သာဘူတာ|ညောင်ပင်သာ]] * [[ဖြူးဘူတာ|ဖြူး]] * [[ဇေယျဝတီဘူတာ|ဇေယျဝတီ]] * [[ညောင်ခြေထောက်ဘူတာ|ညောင်ခြေထောက်]] * [[ကျွဲပွဲဘူတာ|ကျွဲပွဲ]] * [[ဘန့်ဘွေးကုန်းဘူတာ|ဘန့်ဘွေးကုန်း]] * [[အုတ်တွင်းဘူတာ|အုတ်တွင်း]] * [[သောင်းတိုင်ကုန်းဘူတာ|သောင်းတိုင်ကုန်း]] * [[တောင်ငူဘူတာ|တောင်ငူ]] * [[ကျေးတောဘူတာ|ကျေးတော]] * [[ကျွန်းကုန်းဘူတာ|ကျွန်းကုန်း]] * [[ကေတုမတီဘူတာ|ကေတုမတီ]] * [[ရေတာရှည်ဘူတာ|ရေတာရှည်]] * [[ကုန်းကြီးဘူတာ|ကုန်းကြီး]] * [[ဆွာဘူတာ|ဆွာ]] * [[သာဂရဘူတာ|သာဂရ]] * [[သာယာကုန်းဘူတာ|သာယာကုန်း]] * [[မြို့လှဘူတာ|မြို့လှ]] * [[ရေနီဘူတာ|ရေနီ]] * [[သာဝတ္တိဘူတာ|သာဝတ္တိ]] * [[ထိန်အင်းဘူတာ|ထိန်အင်း]] * [[ဧလာဘူတာ|ဧလာ]] * [[ပြည်ဝင်ဘူတာ|ပြည်ဝင်]] * [[ပျဉ်းမနားဘူတာ|ပျဉ်းမနားမြို့]] * [[ရွာတော်ဘူတာ|ရွာတော်]] * [[နေပြည်တော် ဘူတာကြီး|နေပြည်တော်]] * [[ကျည်တောင်ကန်ဘူတာ|ကျည်တောင်ကန်]] * [[ဖြုတ်ခွဲဘူတာ|ဖြုတ်ခွဲ]] * [[ဆင်ဖြူကျွန်းဘူတာ|ဆင်ဖြူကျွန်း]] * [[ရွှေမြို့ဘူတာ|ရွှေမြို့]] * [[ဆင်သေဘူတာ|ဆင်သေ]] * [[တပ်ကုန်းဘူတာ|တပ်ကုန်း]] * [[မကျီးပင်ဘူတာ|မကျီးပင်]] * [[ညောင်လွန်းဘူတာ|ညောင်လွန်း]] * [[ငှက်သိုက်ဘူတာ|ငှက်သိုက်]] * [[အင်ကုန်းဘူတာ|အင်ကုန်း]] * [[ရမည်းသင်းဘူတာ|ရမည်းသင်းမြို့]] * [[အင်းကြင်းကန်ဘူတာ|အင်းကြင်းကန်]] * [[ရွှေဒါးဘူတာ|ရွှေဒါး]] * [[ပျော်ဘွယ်ဘူတာ|ပျော်ဘွယ်မြို့]] * [[ရှမ်းရွာဘူတာ|ရှမ်းရွာ]] * [[ညောင်ရမ်းဘူတာ|ညောင်ရမ်း]] * [[နွားထိုးဘူတာ|နွားထိုး]] * [[သာစည်ဘူတာ|သာစည်]] * [[ရွာပုလဲဘူတာ|ရွာပုလဲ]] * [[ဟံဇားဘူတာ|ဟံဇား]] * [[ဒဟတ်တော်ဘူတာ|ဒဟတ်တော်]] * [[သဲတော်ဘူတာ|သဲတော်]] * [[ခင်ဘန်းဘူတာ|ခင်ဘန်း]] * [[စမုံဘူတာ|စမုံ]] * [[အိုးထုတ်ကုန်းဘူတာ|အိုးထုတ်ကုန်း]] * [[သပြေတောင်းဘူတာ|သပြေတောင်း]] * [[ကူမဲဘူတာ|ကူမဲ]] * [[မြစ်သားဘူတာ|မြစ်သား]] * [[မြင်းစုဘူတာ|မြင်းစု]] * [[ကျောက်ဆည်ဘူတာ|ကျောက်ဆည်]] * [[ဘဲလင်းဘူတာ|ဘဲလင်း]] * [[စဉ့်ကိုင်ဘူတာ|စဉ့်ကိုင်]] * [[ပလိပ်ဘူတာ|ပလိပ်]] * [[မြစ်ငယ်ဘူတာ|မြစ်ငယ်]] * [[တံခွန်တိုင်ဘူတာ|တံခွန်တိုင်]] * [[မြို့ဟောင်းဘူတာ|မြို့ဟောင်း]] * [[ရှမ်းစုဘူတာ|ရှမ်းစု]] * [[မန္တလေးဘူတာကြီး|မန္တလေး]] | below = }}<noinclude> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] </noinclude> j24tor4y5fq07hekxuydtbk3jq5fkky 1042710 1042670 2026-07-10T03:17:19Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042710 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း | title = [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | image = | imageleft = | list1 = * [[ရန်ကုန်ဘူတာကြီး|ရန်ကုန်]] * [[ပုဇွန်တောင်ဘူတာ|ပုဇွန်တောင်]] * [[မလွှကုန်းဘူတာ|မလွှကုန်း]] * [[နှင်းဆီကုန်းဘူတာ|နှင်းဆီကုန်း]] * [[သင်္ကန်းကျွန်းဘူတာ|သင်္ကန်းကျွန်း]] * [[ငမိုးရိပ်ဘူတာ|ငမိုးရိပ်]] * [[တိုးကြောင်ကလေးဘူတာ|တိုးကြောင်ကလေး]] * [[ရွာသာကြီးဘူတာ|ရွာသာကြီး]] * [[လေးထောင့်ကန်ဘူတာ|လေးထောင့်ကန်]] * [[ဒါးပိန်ဘူတာ|ဒါးပိန်]] * [[ထုံးကြီးဘူတာ|ထုံးကြီး]] * [[ကျောက်တန်းဘူတာ|ကျောက်တန်း]] * [[တာဝဘူတာ|တာဝ]] * [[ဘုရားသုံးဆူဘူတာ|ဘုရားသုံးဆူ]] * [[ပဲခူးဘူတာ|ပဲခူး]] * [[ရွှေလှေဘူတာ|ရွှေလှေ]] * [[ရွှေတန်ဘူတာ|ရွှေတန်]] * [[ဘုရားကြီးဘူတာ|ဘုရားကြီး]] * [[ဘုရားကလေးဘူတာ|ဘုရားကလေး]] * [[ဝမ်းဘဲအင်းဘူတာ|ဝမ်းဘဲအင်း]] * [[ပျဉ်ပုံကြီးဘူတာ|ပျဉ်ပုံကြီး]] * [[ကျိုက်စကောဘူတာ|ကျိုက်စကော]] * [[ကဒုတ်ဘူတာ|ကဒုတ်]] * [[ဖောင်တော်သီဘူတာ|ဖောင်တော်သီ]] * [[ဒိုက်ဦးဘူတာ|ဒိုက်ဦး]] * [[ပြွန်တန်ဆာဘူတာ|ပြွန်တန်ဆာ]] * [[ငါးထပ်ကြီးဘူတာ|ငါးထပ်ကြီး]] * [[ညောင်လေးပင်ဘူတာ|ညောင်လေးပင်]] * [[တော်ဝိဘူတာ|တော်ဝိ]] * [[ပိန်းဇလုပ်ဘူတာ|ပိန်းဇလုပ်]] * [[သူဌေးကုန်းဘူတာ|သူဌေးကုန်း]] * [[ကျောက်တံခါးဘူတာ|ကျောက်တံခါး]] * [[ယင်းတိုက်ကုန်းဘူတာ|ယင်းတိုက်ကုန်း]] * [[ပဲနွယ်ကုန်းဘူတာ|ပဲနွယ်ကုန်း]] * [[တောကျွဲအင်းဘူတာ|တောကျွဲအင်း]] * [[ကညွတ်ကွင်းဘူတာ|ကညွတ်ကွင်း]] * [[ညောင်ပင်သာဘူတာ|ညောင်ပင်သာ]] * [[ဖြူးဘူတာ|ဖြူး]] * [[ဇေယျဝတီဘူတာ|ဇေယျဝတီ]] * [[ညောင်ခြေထောက်ဘူတာ|ညောင်ခြေထောက်]] * [[ကျွဲပွဲဘူတာ|ကျွဲပွဲ]] * [[ဘန့်ဘွေးကုန်းဘူတာ|ဘန့်ဘွေးကုန်း]] * [[အုတ်တွင်းဘူတာ|အုတ်တွင်း]] * [[သောင်းတိုင်ကုန်းဘူတာ|သောင်းတိုင်ကုန်း]] * [[တောင်ငူဘူတာ|တောင်ငူ]] * [[ကျေးတောဘူတာ|ကျေးတော]] * [[ကျွန်းကုန်းဘူတာ|ကျွန်းကုန်း]] * [[ကေတုမတီဘူတာ|ကေတုမတီ]] * [[ရေတာရှည်ဘူတာ|ရေတာရှည်]] * [[ကုန်းကြီးဘူတာ|ကုန်းကြီး]] * [[ဆွာဘူတာ|ဆွာ]] * [[သာဂရဘူတာ|သာဂရ]] * [[သာယာကုန်းဘူတာ|သာယာကုန်း]] * [[မြို့လှဘူတာ|မြို့လှ]] * [[ရေနီဘူတာ|ရေနီ]] * [[သာဝတ္တိဘူတာ|သာဝတ္တိ]] * [[ထိန်အင်းဘူတာ|ထိန်အင်း]] * [[ဧလာဘူတာ|ဧလာ]] * [[ပြည်ဝင်ဘူတာ|ပြည်ဝင်]] * [[ပျဉ်းမနားဘူတာ|ပျဉ်းမနားမြို့]] * [[ရွာတော်ဘူတာ|ရွာတော်]] * [[နေပြည်တော် ဘူတာကြီး|နေပြည်တော်]] * [[ကျည်တောင်ကန်ဘူတာ|ကျည်တောင်ကန်]] * [[ဖြုတ်ခွဲဘူတာ|ဖြုတ်ခွဲ]] * [[ဆင်ဖြူကျွန်းဘူတာ|ဆင်ဖြူကျွန်း]] * [[ရွှေမြို့ဘူတာ|ရွှေမြို့]] * [[ဆင်သေဘူတာ|ဆင်သေ]] * [[တပ်ကုန်းဘူတာ|တပ်ကုန်း]] * [[မကျီးပင်ဘူတာ|မကျီးပင်]] * [[ညောင်လွန်းဘူတာ|ညောင်လွန်း]] * [[ငှက်သိုက်ဘူတာ|ငှက်သိုက်]] * [[အင်ကုန်းဘူတာ|အင်ကုန်း]] * [[ရမည်းသင်းဘူတာ|ရမည်းသင်းမြို့]] * [[အင်းကြင်းကန်ဘူတာ|အင်းကြင်းကန်]] * [[ရွှေဒါးဘူတာ|ရွှေဒါး]] * [[ပျော်ဘွယ်ဘူတာ|ပျော်ဘွယ်မြို့]] * [[ရှမ်းရွာဘူတာ|ရှမ်းရွာ]] * [[ညောင်ရမ်းဘူတာ|ညောင်ရမ်း]] * [[နွားထိုးဘူတာ|နွားထိုး]] * [[သာစည်ဘူတာ|သာစည်]] * [[ရွာပုလဲဘူတာ|ရွာပုလဲ]] * [[ဟံဇားဘူတာ|ဟံဇား]] * [[ဒဟတ်တော်ဘူတာ|ဒဟတ်တော်]] * [[သဲတောဘူတာ|သဲတော]] * [[ခင်ဘန်းဘူတာ|ခင်ဘန်း]] * [[စမုံဘူတာ|စမုံ]] * [[အိုးထုတ်ကုန်းဘူတာ|အိုးထုတ်ကုန်း]] * [[သပြေတောင်းဘူတာ|သပြေတောင်း]] * [[ကူမဲဘူတာ|ကူမဲ]] * [[မြစ်သားဘူတာ|မြစ်သား]] * [[မြင်းစုဘူတာ|မြင်းစု]] * [[ကျောက်ဆည်ဘူတာ|ကျောက်ဆည်]] * [[ဘဲလင်းဘူတာ|ဘဲလင်း]] * [[စဉ့်ကိုင်ဘူတာ|စဉ့်ကိုင်]] * [[ပလိပ်ဘူတာ|ပလိပ်]] * [[မြစ်ငယ်ဘူတာ|မြစ်ငယ်]] * [[တံခွန်တိုင်ဘူတာ|တံခွန်တိုင်]] * [[မြို့ဟောင်းဘူတာ|မြို့ဟောင်း]] * [[ရှမ်းစုဘူတာ|ရှမ်းစု]] * [[မန္တလေးဘူတာကြီး|မန္တလေး]] | below = }}<noinclude> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] </noinclude> hgsrjqjrb2n6v1hw1q9kzjoidxaofkf 1042729 1042710 2026-07-10T05:53:03Z Zawzawaungthwin 100038 [[သင်္ဃန်းကျွန်းဘူတာ|သင်္ဃန်းကျွန်း]] 1042729 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း | title = [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | image = | imageleft = | list1 = * [[ရန်ကုန်ဘူတာကြီး|ရန်ကုန်]] * [[ပုဇွန်တောင်ဘူတာ|ပုဇွန်တောင်]] * [[မလွှကုန်းဘူတာ|မလွှကုန်း]] * [[နှင်းဆီကုန်းဘူတာ|နှင်းဆီကုန်း]] * [[သင်္ဃန်းကျွန်းဘူတာ|သင်္ဃန်းကျွန်း]] * [[ငမိုးရိပ်ဘူတာ|ငမိုးရိပ်]] * [[တိုးကြောင်ကလေးဘူတာ|တိုးကြောင်ကလေး]] * [[ရွာသာကြီးဘူတာ|ရွာသာကြီး]] * [[လေးထောင့်ကန်ဘူတာ|လေးထောင့်ကန်]] * [[ဒါးပိန်ဘူတာ|ဒါးပိန်]] * [[ထုံးကြီးဘူတာ|ထုံးကြီး]] * [[ကျောက်တန်းဘူတာ|ကျောက်တန်း]] * [[တာဝဘူတာ|တာဝ]] * [[ဘုရားသုံးဆူဘူတာ|ဘုရားသုံးဆူ]] * [[ပဲခူးဘူတာ|ပဲခူး]] * [[ရွှေလှေဘူတာ|ရွှေလှေ]] * [[ရွှေတန်ဘူတာ|ရွှေတန်]] * [[ဘုရားကြီးဘူတာ|ဘုရားကြီး]] * [[ဘုရားကလေးဘူတာ|ဘုရားကလေး]] * [[ဝမ်းဘဲအင်းဘူတာ|ဝမ်းဘဲအင်း]] * [[ပျဉ်ပုံကြီးဘူတာ|ပျဉ်ပုံကြီး]] * [[ကျိုက်စကောဘူတာ|ကျိုက်စကော]] * [[ကဒုတ်ဘူတာ|ကဒုတ်]] * [[ဖောင်တော်သီဘူတာ|ဖောင်တော်သီ]] * [[ဒိုက်ဦးဘူတာ|ဒိုက်ဦး]] * [[ပြွန်တန်ဆာဘူတာ|ပြွန်တန်ဆာ]] * [[ငါးထပ်ကြီးဘူတာ|ငါးထပ်ကြီး]] * [[ညောင်လေးပင်ဘူတာ|ညောင်လေးပင်]] * [[တော်ဝိဘူတာ|တော်ဝိ]] * [[ပိန်းဇလုပ်ဘူတာ|ပိန်းဇလုပ်]] * [[သူဌေးကုန်းဘူတာ|သူဌေးကုန်း]] * [[ကျောက်တံခါးဘူတာ|ကျောက်တံခါး]] * [[ယင်းတိုက်ကုန်းဘူတာ|ယင်းတိုက်ကုန်း]] * [[ပဲနွယ်ကုန်းဘူတာ|ပဲနွယ်ကုန်း]] * [[တောကျွဲအင်းဘူတာ|တောကျွဲအင်း]] * [[ကညွတ်ကွင်းဘူတာ|ကညွတ်ကွင်း]] * [[ညောင်ပင်သာဘူတာ|ညောင်ပင်သာ]] * [[ဖြူးဘူတာ|ဖြူး]] * [[ဇေယျဝတီဘူတာ|ဇေယျဝတီ]] * [[ညောင်ခြေထောက်ဘူတာ|ညောင်ခြေထောက်]] * [[ကျွဲပွဲဘူတာ|ကျွဲပွဲ]] * [[ဘန့်ဘွေးကုန်းဘူတာ|ဘန့်ဘွေးကုန်း]] * [[အုတ်တွင်းဘူတာ|အုတ်တွင်း]] * [[သောင်းတိုင်ကုန်းဘူတာ|သောင်းတိုင်ကုန်း]] * [[တောင်ငူဘူတာ|တောင်ငူ]] * [[ကျေးတောဘူတာ|ကျေးတော]] * [[ကျွန်းကုန်းဘူတာ|ကျွန်းကုန်း]] * [[ကေတုမတီဘူတာ|ကေတုမတီ]] * [[ရေတာရှည်ဘူတာ|ရေတာရှည်]] * [[ကုန်းကြီးဘူတာ|ကုန်းကြီး]] * [[ဆွာဘူတာ|ဆွာ]] * [[သာဂရဘူတာ|သာဂရ]] * [[သာယာကုန်းဘူတာ|သာယာကုန်း]] * [[မြို့လှဘူတာ|မြို့လှ]] * [[ရေနီဘူတာ|ရေနီ]] * [[သာဝတ္တိဘူတာ|သာဝတ္တိ]] * [[ထိန်အင်းဘူတာ|ထိန်အင်း]] * [[ဧလာဘူတာ|ဧလာ]] * [[ပြည်ဝင်ဘူတာ|ပြည်ဝင်]] * [[ပျဉ်းမနားဘူတာ|ပျဉ်းမနားမြို့]] * [[ရွာတော်ဘူတာ|ရွာတော်]] * [[နေပြည်တော် ဘူတာကြီး|နေပြည်တော်]] * [[ကျည်တောင်ကန်ဘူတာ|ကျည်တောင်ကန်]] * [[ဖြုတ်ခွဲဘူတာ|ဖြုတ်ခွဲ]] * [[ဆင်ဖြူကျွန်းဘူတာ|ဆင်ဖြူကျွန်း]] * [[ရွှေမြို့ဘူတာ|ရွှေမြို့]] * [[ဆင်သေဘူတာ|ဆင်သေ]] * [[တပ်ကုန်းဘူတာ|တပ်ကုန်း]] * [[မကျီးပင်ဘူတာ|မကျီးပင်]] * [[ညောင်လွန်းဘူတာ|ညောင်လွန်း]] * [[ငှက်သိုက်ဘူတာ|ငှက်သိုက်]] * [[အင်ကုန်းဘူတာ|အင်ကုန်း]] * [[ရမည်းသင်းဘူတာ|ရမည်းသင်းမြို့]] * [[အင်းကြင်းကန်ဘူတာ|အင်းကြင်းကန်]] * [[ရွှေဒါးဘူတာ|ရွှေဒါး]] * [[ပျော်ဘွယ်ဘူတာ|ပျော်ဘွယ်မြို့]] * [[ရှမ်းရွာဘူတာ|ရှမ်းရွာ]] * [[ညောင်ရမ်းဘူတာ|ညောင်ရမ်း]] * [[နွားထိုးဘူတာ|နွားထိုး]] * [[သာစည်ဘူတာ|သာစည်]] * [[ရွာပုလဲဘူတာ|ရွာပုလဲ]] * [[ဟံဇားဘူတာ|ဟံဇား]] * [[ဒဟတ်တော်ဘူတာ|ဒဟတ်တော်]] * [[သဲတောဘူတာ|သဲတော]] * [[ခင်ဘန်းဘူတာ|ခင်ဘန်း]] * [[စမုံဘူတာ|စမုံ]] * [[အိုးထုတ်ကုန်းဘူတာ|အိုးထုတ်ကုန်း]] * [[သပြေတောင်းဘူတာ|သပြေတောင်း]] * [[ကူမဲဘူတာ|ကူမဲ]] * [[မြစ်သားဘူတာ|မြစ်သား]] * [[မြင်းစုဘူတာ|မြင်းစု]] * [[ကျောက်ဆည်ဘူတာ|ကျောက်ဆည်]] * [[ဘဲလင်းဘူတာ|ဘဲလင်း]] * [[စဉ့်ကိုင်ဘူတာ|စဉ့်ကိုင်]] * [[ပလိပ်ဘူတာ|ပလိပ်]] * [[မြစ်ငယ်ဘူတာ|မြစ်ငယ်]] * [[တံခွန်တိုင်ဘူတာ|တံခွန်တိုင်]] * [[မြို့ဟောင်းဘူတာ|မြို့ဟောင်း]] * [[ရှမ်းစုဘူတာ|ရှမ်းစု]] * [[မန္တလေးဘူတာကြီး|မန္တလေး]] | below = }}<noinclude> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး]] </noinclude> 6ld7ok6di07v3s8oohek25frcnm2yzz 0 276101 1042627 1042602 2026-07-09T13:05:19Z Pho Sai 45037 [[ဒြာဗီဒီယန်လူမျိုးများ]] စာမျက်နှာကို [[ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး]] သို့ Pho Saiက ရွှေ့ခဲ့သည်: မြန်မာစာပေတွင် သုံးစွဲလေ့ရှိသော စာလုံးပေါင်း အမည်သို့ ပြောင်းရွှေ့ 1042602 wikitext text/x-wiki '''ဒြာဝိဒိယန်''' သို့မဟုတ် '''ဒြာဝီဒီယန် လူမျိုး'''ဆိုသည်မှာ ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကားများဖြစ်သော အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း၏ ဒေသိယ ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသုံးစွဲကြသော ဒေသခံ မျိုးနွယ်စုဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ ၂၅၀ သန်းခန့် ရှိသည်။<ref>{{Cite book|title=The Dravidian languages|year=2019|page=1}}</ref> ၎င်းတို့အနက် လူဦးရေ သန်း ၉၀ ခန့် ပြောဆိုကြသော [[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီလ်]] နှင့် တယ်လဂူ ဘာသာစကားများသည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျန်အဓိက ဘာသာစကားများမှာ ကန်နာဒါ (၄၄ သန်း) နှင့် မလေးယာလမ် (၄၀ သန်း) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ {{Short description|Ethnolinguistic group of South Asia}} {{Infobox ethnic group | group = ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး | image = Dravidian map.svg | image_caption = ဒြာဝိဒိယန်မျိုးနွယ်ဝင်များ အဓိကပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာဒေသများ | population = ၂၄၀ သန်း ကျော်<ref>''Encyclopaedia Britannica'', "Dravidian peoples", Britannica.com</ref> | regions = [[အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း]]၊ [[သီရိလင်္ကာ]]၊ [[ပါကစ္စတန်]] (Brahui) | languages = [[ဒြာဗီဒီယန်ဘာသာစကားများ]] ([[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီလ်]]၊ [[တယ်လဂူဘာသာစကား|တယ်လဂူ]]၊ ကန်နာဒါ၊ မလေးယာလမ်) | religions = အများအားဖြင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] | related = [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (ယူဆချက်) }} == မူလဇစ်မြစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း == ဒြာဝိဒိယန်တို့၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များအကြား ငြင်းခုံမှုများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ မူလဌာနေတိုင်းရင်းသားများဟု မှတ်ယူကြသော်လည်း၊ ဘီစီ ၂၀၀၀ ခန့်က ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့သည့် [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (Indus Valley Civilization) နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်ဟု ယူဆချက်များစွာ ရှိသည်။<ref name="Samuel2008">Samuel, Geoffrey (2008). ''The Origins of Yoga and Tantra''. Cambridge University Press.</ref> အင်ဒို-အာရိယန်လူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ == ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ဗိသုကာလက်ရာများ ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို တောင်အိန္ဒိယရှိ ဘုရားကျောင်းများတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ * '''ဗိသုကာလက်ရာ:''' "ဂိုပူရမ်" (Gopuram) ဟုခေါ်သော အဆင့်ဆင့်မြင့်တက်သွားသည့် ဘုရားကျောင်းဝင်ပေါက် မျှော်စင်ကြီးများသည် ဒြာဝိဒိယန် ဗိသုကာပညာ၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ * '''အကြီးဆုံးဘုရားကျောင်း:''' တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်ရှိ "သီရိ ရန်ဂါနာသာဆွာမီ" (Sri Ranganathaswamy) ဘုရားကျောင်းသည် ဧရိယာ ၁၅၆ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>Tiruvarangam Divya Desam, indiantemples.com</ref> == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုပျံ့နှံ့မှု == မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) လေ့လာချက်များအရ ခေတ်သစ် ဒြာဝိဒိယန်များသည် ရှေးခေတ် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းရှိ လူများနှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှ မူလမုဆိုးစုဆောင်းသူများ ရောနှောရာမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Narasimhan2019">Narasimhan et al. (2019). "The formation of human populations in South and Central Asia". Science.</ref> လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းပြည်နယ်များအပြင် သီရိလင်္ကာ၊ ပါကစ္စတန်၊ မလေးရှား နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == အကိုးအကားများ == {{reflist}} == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ လူမျိုးများ]] 9c74ocw8mic2rdc028hgy1ijqoqu4gq 1042631 1042627 2026-07-09T13:22:39Z Pho Sai 45037 လင့်ခ်များပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1042631 wikitext text/x-wiki '''ဒြာဝိဒိယန်''' သို့မဟုတ် '''ဒြာဝီဒီယန် လူမျိုး'''ဆိုသည်မှာ ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကားများဖြစ်သော အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း၏ ဒေသိယ ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသုံးစွဲကြသော ဒေသခံ မျိုးနွယ်စုဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ ၂၅၀ သန်းခန့် ရှိသည်။<ref>{{Cite book|title=The Dravidian languages|year=2019|page=1}}</ref> ၎င်းတို့အနက် လူဦးရေ သန်း ၉၀ ခန့် ပြောဆိုကြသော [[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီလ်]] နှင့် တယ်လဂူ ဘာသာစကားများသည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျန်အဓိက ဘာသာစကားများမှာ ကန်နာဒါ (၄၄ သန်း) နှင့် မလေးယာလမ် (၄၀ သန်း) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ {{Short description|Ethnolinguistic group of South Asia}} {{Infobox ethnic group | group = ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး | image = Dravidian map.svg | image_caption = ဒြာဝိဒိယန်မျိုးနွယ်ဝင်များ အဓိကပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာဒေသများ | population = ၂၄၀ သန်း ကျော်<ref>''Encyclopaedia Britannica'', "Dravidian peoples", Britannica.com</ref> | regions = [[အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း]]၊ [[သီရိလင်္ကာ]]၊ [[ပါကစ္စတန်]] (Brahui) | languages = [[ဒြာဗီဒီယန်ဘာသာစကားများ]] ([[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီလ်]]၊ [[တယ်လဂူဘာသာစကား|တယ်လဂူ]]၊ ကန်နာဒါ၊ မလေးယာလမ်) | religions = အများအားဖြင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] | related = [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (ယူဆချက်) }} == မူလဇစ်မြစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း == ဒြာဝိဒိယန်တို့၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များအကြား ငြင်းခုံမှုများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ မူလဌာနေတိုင်းရင်းသားများဟု မှတ်ယူကြသော်လည်း၊ ဘီစီ ၂၀၀၀ ခန့်က ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့သည့် [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (Indus Valley Civilization) နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်ဟု ယူဆချက်များစွာ ရှိသည်။<ref name="Samuel2008">Samuel, Geoffrey (2008). ''The Origins of Yoga and Tantra''. Cambridge University Press.</ref> အင်ဒို-[[အာရိယန်လူမျိုး]]များ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ == ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ဗိသုကာလက်ရာများ ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို တောင်အိန္ဒိယရှိ ဘုရားကျောင်းများတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ * '''ဗိသုကာလက်ရာ:''' "ဂိုပူရမ်" (Gopuram) ဟုခေါ်သော အဆင့်ဆင့်မြင့်တက်သွားသည့် ဘုရားကျောင်းဝင်ပေါက် မျှော်စင်ကြီးများသည် ဒြာဝိဒိယန် ဗိသုကာပညာ၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ * '''အကြီးဆုံးဘုရားကျောင်း:''' တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်ရှိ "သီရိ ရန်ဂါနာသာဆွာမီ" (Sri Ranganathaswamy) ဘုရားကျောင်းသည် ဧရိယာ ၁၅၆ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>Tiruvarangam Divya Desam, indiantemples.com</ref> == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုပျံ့နှံ့မှု == မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) လေ့လာချက်များအရ ခေတ်သစ် ဒြာဝိဒိယန်များသည် ရှေးခေတ် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းရှိ လူများနှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှ မူလမုဆိုးစုဆောင်းသူများ ရောနှောရာမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Narasimhan2019">Narasimhan et al. (2019). "The formation of human populations in South and Central Asia". Science.</ref> လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းပြည်နယ်များအပြင် သီရိလင်္ကာ၊ ပါကစ္စတန်၊ မလေးရှား နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == အကိုးအကားများ == {{reflist}} == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ လူမျိုးများ]] 0a49ewg9msn28c1uzh15lxx4m7lhkps 1042640 1042631 2026-07-09T15:34:04Z Pho Sai 45037 1042640 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ethnolinguistic group of South Asia}} {{Infobox ethnic group | group = ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး | image = Dravidian map.svg | image_caption = ဒြာဝိဒိယန်မျိုးနွယ်စုများ အဓိကပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ | population = ၂၄၀ သန်း ကျော်<ref>''Encyclopaedia Britannica'', "Dravidian peoples", Britannica.com</ref> | regions = [[အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း]]၊ [[သီရိလင်္ကာ]]၊ [[ပါကစ္စတန်]] (Brahui) | languages = [[ဒြာဝိဒိယန် ဘာသာစကားများ]] ([[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီးလ်]]၊ [[တယ်လဂူဘာသာစကား|တယ်လဂူ]]၊ ကန်နာဒါ၊ မလေးယာလမ်) | religions = အများအားဖြင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] | related = [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (ယူဆချက်) }} '''ဒြာဝိဒိယန်''' သို့မဟုတ် '''ဒြာဗီဒီယန် လူမျိုး'''ဆိုသည်မှာ ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကားများဖြစ်သော အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း၏ ဒေသိယ ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသုံးစွဲကြသော ဒေသခံ မျိုးနွယ်စုဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ ၂၅၀ သန်းခန့် ရှိသည်။<ref>{{Cite book|title=The Dravidian languages|year=2019|page=1}}</ref> ၎င်းတို့အနက် လူဦးရေ သန်း ၉၀ ခန့် ပြောဆိုကြသော [[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီလ်]] နှင့် တယ်လဂူ ဘာသာစကားများသည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျန်အဓိက ဘာသာစကားများမှာ ကန်နာဒါ (၄၄ သန်း) နှင့် မလေးယာလမ် (၄၀ သန်း) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == မူလဇစ်မြစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း == ဒြာဝိဒိယန်တို့၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များအကြား ငြင်းခုံမှုများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ မူလဌာနေတိုင်းရင်းသားများဟု မှတ်ယူကြသော်လည်း၊ ဘီစီ ၂၀၀၀ ခန့်က ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့သည့် [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (Indus Valley Civilization) နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်ဟု ယူဆချက်များစွာ ရှိသည်။<ref name="Samuel2008">Samuel, Geoffrey (2008). ''The Origins of Yoga and Tantra''. Cambridge University Press.</ref> အင်ဒို-[[အာရိယန်လူမျိုး]]များ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ == ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ဗိသုကာလက်ရာများ ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို တောင်အိန္ဒိယရှိ ဘုရားကျောင်းများတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ * '''ဗိသုကာလက်ရာ:''' "ဂိုပူရမ်" (Gopuram) ဟုခေါ်သော အဆင့်ဆင့်မြင့်တက်သွားသည့် ဘုရားကျောင်းဝင်ပေါက် မျှော်စင်ကြီးများသည် ဒြာဝိဒိယန် ဗိသုကာပညာ၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ * '''အကြီးဆုံးဘုရားကျောင်း:''' တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်ရှိ "သီရိ ရန်ဂါနာသာဆွာမီ" (Sri Ranganathaswamy) ဘုရားကျောင်းသည် ဧရိယာ ၁၅၆ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>Tiruvarangam Divya Desam, indiantemples.com</ref> == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုပျံ့နှံ့မှု == မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) လေ့လာချက်များအရ ခေတ်သစ် ဒြာဝိဒိယန်များသည် ရှေးခေတ် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းရှိ လူများနှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှ မူလမုဆိုးစုဆောင်းသူများ ရောနှောရာမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Narasimhan2019">Narasimhan et al. (2019). "The formation of human populations in South and Central Asia". Science.</ref> လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းပြည်နယ်များအပြင် သီရိလင်္ကာ၊ ပါကစ္စတန်၊ မလေးရှား နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ လူမျိုးများ]] msmluz0pdzml4dtw1ttysnbu82edfak 1042649 1042640 2026-07-09T18:10:14Z Pho Sai 45037 1042649 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ethnolinguistic group of South Asia}} {{Infobox ethnic group | group = ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး | image = Dravidian map.svg | image_caption = ဒြာဝိဒိယန်မျိုးနွယ်စုများ အဓိကပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ ဒေသများ | population = ၂၄၀ သန်း ကျော်<ref>''Encyclopaedia Britannica'', "Dravidian peoples", Britannica.com</ref> | regions = [[အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း]]၊ [[သီရိလင်္ကာ]]၊ [[ပါကစ္စတန်]] (Brahui) | languages = [[ဒြာဝိဒိယန် ဘာသာစကားများ]] ([[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီးလ်]]၊ [[တယ်လဂူဘာသာစကား|တယ်လဂူ]]၊ ကန်နာဒါ၊ မလေးယာလမ်) | religions = အများအားဖြင့် [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] | related = [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (ယူဆချက်) }} '''ဒြာဝိဒိယန်''' သို့မဟုတ် '''ဒြာဗီဒီယန် လူမျိုး'''ဆိုသည်မှာ ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကားများဖြစ်သော အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း၏ ဒေသိယ ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသုံးစွဲကြသော ဒေသခံ မျိုးနွယ်စုဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူ ၂၅၀ သန်းခန့် ရှိသည်။<ref>{{Cite book|title=The Dravidian languages|year=2019|page=1}}</ref> ၎င်းတို့အနက် လူဦးရေ သန်း ၉၀ ခန့် ပြောဆိုကြသော [[တမီးလ်ဘာသာစကား|တမီလ်]] နှင့် တယ်လဂူ ဘာသာစကားများသည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျန်အဓိက ဘာသာစကားများမှာ ကန်နာဒါ (၄၄ သန်း) နှင့် မလေးယာလမ် (၄၀ သန်း) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == မူလဇစ်မြစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း == ဒြာဝိဒိယန်တို့၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များအကြား ငြင်းခုံမှုများ ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ မူလဌာနေတိုင်းရင်းသားများဟု မှတ်ယူကြသော်လည်း၊ ဘီစီ ၂၀၀၀ ခန့်က ပျက်သုဉ်းသွားခဲ့သည့် [[အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းယဉ်ကျေးမှု]] (Indus Valley Civilization) နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်ဟု ယူဆချက်များစွာ ရှိသည်။<ref name="Samuel2008">Samuel, Geoffrey (2008). ''The Origins of Yoga and Tantra''. Cambridge University Press.</ref> အင်ဒို-[[အာရိယန်လူမျိုး]]များ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ == ဒြာဝိဒိယန်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ဗိသုကာလက်ရာများ ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို တောင်အိန္ဒိယရှိ ဘုရားကျောင်းများတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ * '''ဗိသုကာလက်ရာ:''' "ဂိုပူရမ်" (Gopuram) ဟုခေါ်သော အဆင့်ဆင့်မြင့်တက်သွားသည့် ဘုရားကျောင်းဝင်ပေါက် မျှော်စင်ကြီးများသည် ဒြာဝိဒိယန် ဗိသုကာပညာ၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ * '''အကြီးဆုံးဘုရားကျောင်း:''' တမီးလ်နာဒူပြည်နယ်ရှိ "သီရိ ရန်ဂါနာသာဆွာမီ" (Sri Ranganathaswamy) ဘုရားကျောင်းသည် ဧရိယာ ၁၅၆ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>Tiruvarangam Divya Desam, indiantemples.com</ref> == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် လူမျိုးစုပျံ့နှံ့မှု == မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) လေ့လာချက်များအရ ခေတ်သစ် ဒြာဝိဒိယန်များသည် ရှေးခေတ် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းရှိ လူများနှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှ မူလမုဆိုးစုဆောင်းသူများ ရောနှောရာမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Narasimhan2019">Narasimhan et al. (2019). "The formation of human populations in South and Central Asia". Science.</ref> လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းပြည်နယ်များအပြင် သီရိလင်္ကာ၊ ပါကစ္စတန်၊ မလေးရှား နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ == ဒဏ္ဍာရီ == မြန်မာစာရေးဆရာကြီး [[ချစ်ဦးညို]]၏ လက်ရာမွန်တစ်ခုဖြစ်သော [[လင်္ကာဒီပချစ်သူ]] လုံးချင်းဝတ္တုတွင် ဂန္တဝင် [[ရာမာယဏ|ရာမယဏဇာတ်တော်]]လာ ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သော [[ဒဿဂီရိ]]ဘီလူးမင်းအား ဒြာဝိဒိယန်မျိုးနွယ်စု ဘုရင်တစ်ပါးအနေဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားသည်။<ref>{{Cite book |last=ချစ်ဦးညို |first= |author-link=ချစ်ဦးညို |year=၂၀၂၄ |title=လင်္ကာဒီပချစ်သူ |url=https://drive.google.com/file/d/0B674PBCHce-mNTNHT2xISEsybVk/view?usp=sharing&resourcekey=0-lD1pzy3wFa8c_Au97gCL5g |publisher=လင်္ကာဒီပစာပေ |edition=၁၉ ကြိမ် |language=my |format=pdf}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ လူမျိုးများ]] pty4fx6jm4nux508qe4h81ie47a6k7j 0 276102 1042632 950658 2026-07-09T13:39:35Z Pho Sai 45037 ပြန်ညွှန်းကို [[ဒြာဗီဒီယန်လူမျိုးများ]] မှ [[ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး]] သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည် 1042632 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး]] jchohxxqfdig8ty0auaii1go66ogq79 0 282891 1042722 1019772 2026-07-10T03:59:12Z কল্কি 139538 /* */ wikt+ 1042722 wikitext text/x-wiki {{Wiktionary|အက်တမ်}} '''အက်တမ်''' အမည်ရှိသည်များမှာ * [[အက်တမ် (ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ)]] – ယခင်[[တယ်လီနော မြန်မာ]] မှ အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားသော မြန်မာနိုင်ငံရှိဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ * [[အက်တမ် (ဓာတုဗေဒ)]] – [[နျူကလိယ|ဗဟိုဆန်]] (nucleus) နှင့်တကွ ဘေးသားအဖြစ် [[အီလက်ထရွန်]]တို့ အတူတကွ စုဖွဲ့ထားသော [[ဒြပ်|ဒြပ်သား]]အစုအဝေး * [[အက်တမ် အမှတ်စဉ်]] – အက်တမ်တစ်ခုတွင်ပါဝင်သော [[ပရိုတွန်]] အရေအတွက်ကို ဖော်ပြသည့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ အခေါ်အဝေါ် {{သံတူကြောင်းကွဲ}} ippu6jushy9b5zwzq3bdf7td9577ad8 0 283398 1042724 1022219 2026-07-10T04:04:43Z কল্কি 139538 /* */ wikt+ 1042724 wikitext text/x-wiki {{Wiktionary|ဒေါင်း}} '''ဒေါင်း '''ဟူသော အမည်များမှာ * [[ဒေါင်း (သရုပ်ဆောင်)]] * [[ဒေါင်း (ငှက်)]] [[ရစ်မျိုးရင်းဝင်ငှက်များ|ရစ်မျိုးရင်းဝင် ငှက်မျိုးစိတ်]] * [[ဥဒေါင်း]] ခေါ် မြန်မာဒေါင်း * [[အိန္ဒိယဒေါင်း]] * [[ဒေါင်းမင်း]] * [[ဒေါင်းလန်း]] ==အခြား== * [[ဒေါင်းမရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]] * [[ဒေါင်းရိုးရွာ၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်]] * [[ဒေါင်းသေရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်]] * [[ဒေါင်းလန်းခြေထောက်]] * [[ဒေါင်းဒင်အင်း]] {{disambig}} im98gzondg0z04hvs2741jgjai9lyx2 0 288922 1042635 1041986 2026-07-09T14:27:31Z Pho Sai 45037 [[ဒရာဗီးဒီးယန်းဘာသာစကားများ]] စာမျက်နှာကို [[ဒြာဝိဒိယန် ဘာသာစကားများ]] သို့ Pho Saiက ရွှေ့ခဲ့သည် 1041986 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Dravidische_Sprachen.png|link=ಚಿತ್ರ:Dravidische_Sprachen.png|middle|255x255px|ಡ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪಕತೆ]]ဒရာဗီးဒီးယန်းဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့သောမြေပုံ '''ဒရာဗီးဒီးယန်းဘာသာစကားများသည်''' အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ဒရာဗီးဒီးယန်းဘာသာစကားများကို အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] အလယ်ပိုင်း၊ [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီရိလင်္ကာ]]၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]နှင့် [[နီပေါနိုင်ငံ]]စသော ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြပါသည်။ ဒရာဗီးဒီးယန်းဘာသာစကားများသည် အခြားဘာသာစကားမိသားစုဝင်များ ဟုတ်မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ရန် သုတေသနများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအချိန်အထိ တိကျသော ဆက်နွယ်မှုကို မတွေ့ရှိခဲ့ကြပါ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို လွတ်လပ်သော ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါသည်။ ဒရာဗီးဒီးယန်းဘာသာစကားများ၏ မူလဘာသာစကားဖြစ်သော အရှေ့ဒရာဗီးဒီးယန်းသည် အိန္ဒိယတွင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းများစွာဖြစ်သော သမိုင်းမတင်မီခေတ်က စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ဒရာဗီးဒီးယန်းဘာသာစကားများတွင် ဘုံအင်္ဂါရပ်အချို့ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားဘာသာစကားမိသားစုနှင့် ဆက်စပ်နေပုံမပေါ်ပါ။ ဒရာဗီးဒီးယန်းဘာသာစကားမိသားစုတွင် လူသန်းပေါင်း ၂၁၇ သန်းခန့်ပြောဆိုသော ဘာသာစကား ၈၅ မျိုးခန့် ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းတို့ကို တောင်အိန္ဒိယနှင့် အရှေ့နှင့်အလယ်ပိုင်းအိန္ဒိယ၏ အချို့သောအစိတ်အပိုင်းများအပြင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ|နီပေါ]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊ [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]နှင့် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]]တို့တွင် အသုံးပြုကြပါသည်။ 04fo3swbx2mf48atg8czt4gxyci2old 1042637 1042635 2026-07-09T15:06:27Z Pho Sai 45037 1042637 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = Dravidian | region = အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းဒေသ၊ [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီရိလင်္ကာ]]အရှေ့မြောက်နှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသ၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]] အနောက်တောင်ဒေသ | familycolor = Dravidian | family = ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဘာသာစကား ပင်မမိသားစုများထဲမှ တစ်ခု | protoname = [[:en:Proto-Dravidian language|Proto-Dravidian]] | child1 = [[:en:North Dravidian languages|မြောက်ပိုင်း]] | child2 = အလယ်ပိုင်း | child3 = ဗဟိုတောင်ပိုင်း | child4 = [[:en:South Dravidian languages|တောင်ပိုင်း]] | iso2 = dra | iso5 = dra | lingua = 49= (phylozone) | glotto = drav1251 | ethnicity = [[ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး]] | speakers = ၂၅၀ သန်း | ref = {{sfnp|Steever|2020|p=1}} | date = ၂၀၂၀ | glottorefname = Dravidian | map = Dravidian map.svg | mapcaption = ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကားများပျံ့နှံ့ရာ ဒေသများ | ancestor = | glottoname = | notes = }} '''ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားများသည်''' အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားများကို အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] အလယ်ပိုင်း၊ [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီရိလင်္ကာ]]၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]နှင့် [[နီပေါနိုင်ငံ]]စသော ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြပါသည်။ ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားများသည် အခြားဘာသာစကားမိသားစုဝင်များ ဟုတ်မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ရန် သုတေသနများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအချိန်အထိ တိကျသော ဆက်နွယ်မှုကို မတွေ့ရှိခဲ့ကြပါ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို လွတ်လပ်သော ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါသည်။ ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားများ၏ မူလဘာသာစကားဖြစ်သော အရှေ့ဒြာဝိဒိယန်သည် အိန္ဒိယတွင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းများစွာဖြစ်သော သမိုင်းမတင်မီခေတ်က စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားများတွင် ဘုံအင်္ဂါရပ်အချို့ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားဘာသာစကားမိသားစုနှင့် ဆက်စပ်နေပုံမပေါ်ပါ။ ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားမိသားစုတွင် လူသန်းပေါင်း ၂၁၇ သန်းခန့်ပြောဆိုသော ဘာသာစကား ၈၅ မျိုးခန့် ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းတို့ကို တောင်အိန္ဒိယနှင့် အရှေ့နှင့်အလယ်ပိုင်းအိန္ဒိယ၏ အချို့သောအစိတ်အပိုင်းများအပြင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ|နီပေါ]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊ [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]နှင့် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]]တို့တွင် အသုံးပြုကြပါသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} 99h4982q0rjz7i5sys3j62cmgl5h1x1 1042638 1042637 2026-07-09T15:24:09Z Pho Sai 45037 1042638 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = ဒြာဝိဒိယန် | region = အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းဒေသ၊ [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီရိလင်္ကာ]]အရှေ့မြောက်နှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသ၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]] အနောက်တောင်ဒေသ | familycolor = Dravidian | family = ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဘာသာစကား ပင်မမိသားစုများထဲမှ တစ်ခု | protoname = [[:en:Proto-Dravidian language|Proto-Dravidian]] | child1 = [[:en:North Dravidian languages|မြောက်ပိုင်း]] | child2 = အလယ်ပိုင်း | child3 = ဗဟိုတောင်ပိုင်း | child4 = [[:en:South Dravidian languages|တောင်ပိုင်း]] | iso2 = dra | iso5 = dra | lingua = 49= (phylozone) | glotto = drav1251 | ethnicity = [[ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး]] | speakers = ၂၅၀ သန်း | ref = {{sfnp|Steever|2020|p=1}} | date = ၂၀၂၀ | glottorefname = Dravidian | map = Dravidian map.svg | mapcaption = ဒြာဝိဒိယန်နွယ်ဝင်ဘာသာစကားများပျံ့နှံ့ရာ ဒေသများ | ancestor = | glottoname = | notes = }} '''ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားများသည်''' အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားများကို အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] အလယ်ပိုင်း၊ [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီရိလင်္ကာ]]၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]နှင့် [[နီပေါနိုင်ငံ]]စသော ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြပါသည်။ ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားများသည် အခြားဘာသာစကားမိသားစုဝင်များ ဟုတ်မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ရန် သုတေသနများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအချိန်အထိ တိကျသော ဆက်နွယ်မှုကို မတွေ့ရှိခဲ့ကြပါ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို လွတ်လပ်သော ဘာသာစကားမိသားစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါသည်။ ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားများ၏ မူလဘာသာစကားဖြစ်သော အရှေ့ဒြာဝိဒိယန်သည် အိန္ဒိယတွင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းများစွာဖြစ်သော သမိုင်းမတင်မီခေတ်က စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားများတွင် ဘုံအင်္ဂါရပ်အချို့ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားဘာသာစကားမိသားစုနှင့် ဆက်စပ်နေပုံမပေါ်ပါ။ ဒြာဝိဒိယန်ဘာသာစကားမိသားစုတွင် လူသန်းပေါင်း ၂၁၇ သန်းခန့်ပြောဆိုသော ဘာသာစကား ၈၅ မျိုးခန့် ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းတို့ကို တောင်အိန္ဒိယနှင့် အရှေ့နှင့်အလယ်ပိုင်းအိန္ဒိယ၏ အချို့သောအစိတ်အပိုင်းများအပြင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]၊ [[နီပေါနိုင်ငံ|နီပေါ]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]၊ [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]နှင့် [[စင်ကာပူနိုင်ငံ|စင်ကာပူ]]တို့တွင် အသုံးပြုကြပါသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား မိသားစုများ]] [[ကဏ္ဍ:တောင်အာရှ ဘာသာစကားများ]] psa1xd8j5o1yrqslp0y1au1rv3c9112 0 289027 1042655 1042350 2026-07-10T00:31:08Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1042655 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = ဘန်ရမာတ် | native_name = บางระมาด | settlement_type = [[ခဝဲန်]] | motto = | image_map = {{#property:P242}} | map_caption = Location in [[Taling Chan District]] <!-- Location ------------------>| subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|Thailand}} | subdivision_type2 = [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name2 = [[ဘန်ကောက်]] | subdivision_type3 = [[အမ်ဖိုး|ခတ်]] | subdivision_name3 = [[TIS 1099]] | established_title = | established_date = <!-- Area ---------------------> | area_total_km2 = 8.539 | area_footnotes = <ref>{{cite web|url=https://webportal.bangkok.go.th/upload/user/00000130/BMA_STATISTICS%202563/ebook%2063.pdf|script-title=th:สถิติกรุงเทพมหานครประจำปี 2563|trans-title=Bangkok Statistics 2020|author=Administrative Strategy Division, Strategy and Evaluation Department, Bangkok Metropolitan Administration|date=2021|access-date=27 November 2021|lang=th|archive-date=30 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930084153/https://webportal.bangkok.go.th/upload/user/00000130/BMA_STATISTICS%202563/ebook%2063.pdf|url-status=dead}}</ref> | area_water_km2 = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2020 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 19783 | population_density_km2 = <!-- General information ---------------> | timezone1 = [[Indochina Time|ICT]] | elevation_footnotes = | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = Postal code | postal_code = {{#property:P281}} | area_code = | website = | footnotes = | image_skyline = วัดจำปา เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร (1).jpg }} '''ဘန်ရမာတ်'''( {{Langx|th|บางระมาด}})သည် [[ဘန်ကောက်မြို့]]၊ ထွန်ဘူရီ ဧရိယာရှိ တာလင်းချမ်းခရိုင်၏ ခဝဲန် (ခရိုင်ခွဲ)ခြောက်ခုမှ ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘန်းရာမတ်တွင် [[မူးဘန်|အုပ်ချုပ်ရေးရွာ]] ၂၃ ရွာရှိသည်။ <ref name="ka">{{Cite web |title=ข้อมูลแขวงบางระมาด เขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร |trans-title=Information of Bang Ramat Subdistrict, Taling Chan District, Bangkok |url=http://www.thaitambon.com/tambon/101905 |website=ThaiTambon |language=thai |access-date=7 July 2026 |archive-date=30 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190730100011/http://www.thaitambon.com/tambon/101905 |url-status=dead }}</ref> == သမိုင်း == ဘန်ရမာတ်အမည်သည် ထိုဒေသကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသော ရေလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဂလုံ ဘန်ရမာတ်ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခင်က [[ကျောက်ဖယားမြစ်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သော ဂလုံ ချက်ဖရနှင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပိုင်းခြားထားသော ဂလုံ (တူးမြောင်း) တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name="wat">{{Cite web |last=Chuwichian |first=Prapatsorn |date=2017-01-04 |title=วัดอังกุลา มีหลวงพ่อดำกับลูกศิษย์ |trans-title=Wat Angkula with Luang Por Dam and students |url=https://www.silpa-mag.com/featured/article_5294 |website=Silpa-mag.com |language=thai}}</ref> ''ဘန်ရမာတ်'' ဟူသော အမည်သည် ' [[ကြံ့|ကြံ့များ၏]] နေရာ' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ['ရမာတ်' သည် [[ခမာဘာသာစကား]]မှ မွေးစားယူထားသော စကားလုံးဖြစ်သည်]။ ၎င်းကို အယုဒ္ဓယခေတ် အစောပိုင်းတွင် ရေးသားခဲ့သော ရှေးဟောင်းစာသား ''ကံဆူအန် ဆမွတ် (Kamsuan Samut)'' သို့မဟုတ် ကံဆူအန် (''Kamsuan Siprat'' )တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဘန်ရမာတ်သည် [[ရတနကောသိန္ဒြပြည်|ရတနာကိုစင်]] သို့မဟုတ် ဘန်ကောက်မြို့ မတည်ထောင်မီကပင် ရှည်လျားစွာ တည်ထောင်ခဲ့သော အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြသနေသည်။ <ref name="wat"/> မူလက ဘန်ရမတ် (Bang Ramat)သည် သွန်ဘူရီပြည်နယ် (Thon Buri Province)ရှိ တာလင်းချန်ခရိုင်(Taling Chan District) အောက်တွင် ပါဝင်သော တမ်ဘွန် (tambon – အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေခွဲ) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ခုနှစ်တွင် အစိုးရ၏အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ဘန်ရမာတ်ကို တာလင်းချန်ခရိုင်၏ ခွဲမြို့နယ် (subdistrict) အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။.<ref name="ka"/> == ပထဝီဝင် == ဘန်ရမာတ်ကို ခရိုင်၏ အလယ်ဗဟိုဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပြီး စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၅,၈၃၆ ရိုင်(ဧက ၂,၃၀၆ ခန့်) ရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေးဧရိယာ ၁,၇၂၉ ရိုင် (ဧက ၆၈၃ ခန့်) အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ မြောက်ဘက်မှစ၍ (နာရီလက်တံလှည့်သည့်ဦးတည်ချက်အတိုင်း) အိမ်နီးချင်း ခရိုင်ခွဲများမှာ ချင်ဖလီ (Chimphli)၊ ခလောင်ချက်ဖရာ (Khlong Chak Phra)၊ ဘန်ပရွမ် (Bang Phrom) နှင့် သဝီဝတ္ထနာခရိုင်ရှိ ဆလာ ထမ်မဆော့ (Sala Thammasop) တို့ဖြစ်သည်။ ဒေသအများစုမှာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဥယျာဉ်များနှင့် သစ်သီးခြံများဖြစ်ပြီး ဂလုံ(မြောင်း)၏ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ဘုရားကျောင်းအမျိုးမျိုး စီတန်းတည်ရှိသည်။ အချို့မှာ သမိုင်းဝင်နှင့် အနုပညာတန်ဖိုးများရှိသော ရှေးဟောင်းဘုရားကျောင်းများဖြစ်သည်။ <ref name="ka"/> <ref name="wat"/> ဘန်ရမာတ် ရထားလမ်း ရပ်တန့်မှုသည် တလင်းချမ်း ခရိုင်တွင် ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |last=feelthai |date=2014-06-21 |title=ที่หยุดรถไฟบางระมาด แขวงตลิ่งชัน |trans-title=Bang Ramat Railway Halt, Taling Chan Subdistrict |url=https://www.youtube.com/watch?v=6PViwrLXkIk |website=youtube |language=thai}}</ref> == နေရာများ == * ဝပ်ချမ်ပါ * ဂလုံ လတ် မာယွန်ရေပေါ်ဈေး * ပိုတီဆန်ပီတယာကွန်ကျောင်း <ref>{{Cite web |title=รายชื่อโรงเรียนทั่วประเทศ |trans-title=List of schools across the country |url=https://www.spu.ac.th/directory/school/7570-%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%9E%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%A3/ |website=[[Sripatum University|SPU]] |language=thai}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] n8v8o15uvkjsznirm3axiq0h66m3ssj 0 289038 1042650 1042372 2026-07-09T19:10:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1042650 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|name=BLOOM|author=BigScience research workshop|developer=|released={{Start date and age|2022|07|12}}|programming language=[[Python (programming language)|Python]]|license=BigScience Responsible AI License (RAIL) v1.0|website={{URL|https://bigscience.huggingface.co}}|repo={{URL|huggingface.co/bigscience/bloom}}}}'''BLOOM''' (The BigScience Large Open-science Open-access Multilingual Language Model) သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သော လူတိုင်းလွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုနိုင်သည့် (open-access) [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး|ဘာသာစကားမျိုးစုံသုံး အဆင့်မြင့် AI မော်ဒယ်ကြီး (LLM)]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=BigScience Large Open-science Open-access Multilingual Language Model |url=https://huggingface.co/bigscience/bloom |access-date=2022-10-01}}</ref> ပိုင်ဆိုင်မှုကန့်သတ်ထားသော ကုမ္ပဏီပိုင် AI မော်ဒယ်များ (proprietary AI models) နေရာတွင် အစားထိုးနိုင်ရန်နှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိသော AI စနစ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာစေရန်အတွက် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ပညာရှင်များစုပေါင်း၍ ဤမော်ဒယ်ကို သုတေသနပြု ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{cite web |last=Heikkilä |first=Melissa |date=2022-07-12 |title=BLOOM: Inside the radical new project to democratize AI |url=https://www.technologyreview.com/2022/07/12/1055817/inside-a-radical-new-project-to-democratize-ai/ |access-date=2023-12-26 |website=[[MIT Technology Review]]}}</ref> '''BLOOM''' သည် ပါရာမီတာ (parameter) ပေါင်း ၁၇၆ ဘီလီယံဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော transformer အခြေခံ autoregressive စနစ်သုံး မော်ဒယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမော်ဒယ်သည် လူသားသုံးဘာသာစကား ၄၆ မျိုးနှင့် ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား ၁၃ မျိုးဖြင့် စာသားများကို ဖန်တီးပေးနိုင်သည်။ စီမံကိန်းအဖွဲ့သည် ဤမော်ဒယ်ကို "တာဝန်ယူမှုရှိသော AI လိုင်စင်" (Responsible AI License) အောက်တွင် ဖြန့်ချိထားသည်။<ref name=":1">{{Cite news |date=2022-07-12 |title=AI goes multilingual with Hugging Face's BLOOM |url=https://venturebeat.com/ai/ai-goes-multilingual-with-hugging-faces-bloom-large-language-model |access-date=2026-05-12 |work=VentureBeat}}</ref> == မော်ဒယ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပုံ == BLOOM သည် တစ်နှစ်ကြာ ပြုလုပ်ခဲ့သော BigScience သုတေသနအလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲ၏ အဓိကရလဒ် ဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> ပြင်သစ်အစိုးရ၏ ရန်ပုံငွေပံ့ပိုးမှုဖြင့် [[ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်]] (Hugging Face) အဖွဲ့က ဤစီမံကိန်းကို ဦးဆောင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ပြီး၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှ စေတနာ့ဝန်ထမ်း သုတေသီများနှင့် အင်ဂျင်နီယာ ရာပေါင်းများစွာ ပါဝင်ကူညီခဲ့ကြသည်။<ref name=":0" /> ပညာရှင်များသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လမှ ဇူလိုင်လအတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ Jean Zay အများပိုင် စူပါကွန်ပျူတာ (supercomputer) ကို အသုံးပြု၍ ဤမော်ဒယ်ကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းစူပါကွန်ပျူတာကို GENCI နှင့် IDRIS (CNRS) အဖွဲ့တို့က စီမံခန့်ခွဲပါသည်။<ref>{{Cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=2022-07-12 |title=BigScience's AI language model is finally available |url=https://techcrunch.com/2022/07/12/a-year-in-the-making-bigsciences-ai-language-model-is-finally-available/ |access-date=2026-05-12 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web |date=2022-07-12 |title=Release of largest trained open-science multilingual language model ever |url=https://www.cnrs.fr/en/press/release-largest-trained-open-science-multilingual-language-model-ever |access-date=2023-12-26 |website=[[French National Centre for Scientific Research]]}}</ref> GPT-3 နှင့်မတူဘဲ BLOOM ကို ဘာသာစကားမျိုးစုံ သုံးစွဲနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=2023-05-24 |title=BLOOM Finally Blossoms into a Multilingual Chatbot |url=https://analyticsindiamag.com/ai-news-updates/bloom-finally-blossoms-into-a-multilingual-chatbot/ |access-date=2026-05-12 |website=Analytics India Magazine |language=en}}</ref> ဤမော်ဒယ်၏ အရင်းခံကုဒ် (source code) ကို Apache 2.0 လိုင်စင်အောက်တွင် ဖြန့်ချိထားသည်။ မော်ဒယ်၏ ပါရာမီတာ (parameters) များကိုမူ BigScience ၏ "တာဝန်ယူမှုရှိသော AI လိုင်စင်" (Responsible AI License - RAIL) အောက်တွင် ဖြန့်ချိထားပြီး၊ ၎င်းလိုင်စင်သည် လွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုခွင့်နှင့် ပြန်လည်အသုံးပြုခွင့်ကို ပေးထားသော်လည်း အသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်အချို့ ရှိပါသည်။<ref>{{Cite arXiv|title=BLOOM: A 176B-Parameter Open-Access Multilingual Language Model|eprint=2211.05100|vauthors=Le Scao T, Fan A, Akiki C, Pavlick E, Ilić S, Hesslow D, Castagné R, Luccioni A, Yvon F, Gallé M, Tow J, Rush AM, Biderman S, Webson A, Sasanka Ammanamanchi P, Wang T, Sagot B, Muennighoff N, Villanova del Moral A, Ruwase O, Bawden R, Bekman S, McMillan-Major A, Beltagy I, Nguyen H, Saulnier L, Tan S, Ortiz Suarez P, Sanh V, Laurençon H, Jernite Y, Launay J, Mitchell M, Raffel C, etal|year=2022|class=cs.CL}}</ref><ref>{{Cite web |title=License - a Hugging Face Space by bigscience |url=https://huggingface.co/spaces/bigscience/license |access-date=2026-05-12 |website=huggingface.co}}</ref> '''BLOOM''' ၏ ဘာသာစကားမျိုးစုံ သုံးနိုင်စွမ်းကြောင့် ၎င်းကို BLOOMChat နှင့် HuggingChat ကဲ့သို့သော ချက်ဘော့ (chatbot) များတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name=":2" /> BLOOM ကို လေ့ကျင့်ပေးရာတွင် အသုံးပြုသည့် ROOTS ဟုခေါ်သော လေ့ကျင့်ရေးဒေတအချက်အလက် (training corpus) တွင် ထိုစဉ်က နောက်ဆုံးထွက် ဝက်ဘ်အခြေပြု OSCAR စာစုမှ ရယူထားသော အချက်အလက်များ (ROOTS ၏ ၃၈ ရာခိုင်နှုန်း) နှင့် လူကိုယ်တိုင် စိစစ်ရွေးချယ်ပြီး မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်များမှ အသစ်စုဆောင်းထားသော ဒေတာများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ စုစုပေါင်းအားဖြင့် ပညာရှင်များသည် ဤမော်ဒယ်ကို တိုကင် (token) ပေါင်း ၃၆၆ ဘီလီယံ (1.6TB ခန့်) အသုံးပြု၍ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite arXiv|title=The BigScience ROOTS Corpus: A 1.6TB Composite Multilingual Dataset|eprint=2303.03915|vauthors=Laurençon H, Saulnier L, Wang T, Akiki C, Villanova del Moral A, Le Scao T, Von Werra L, Mou C, González Ponferrada C, Nguyen H, Frohberg J, Šaško M, Lhoest Q, McMillan-Major A, Dupont G, Biderman S, Rogers A, Ben allal L, De Toni F, Pistilli G, Nguyen O, Nikpoor S, Masoud M, Colombo P, de la Rosa J, Villegas P, Thrush T, Longpre S, Nagel S, Weber L, Muñoz M, Zhu J, Van Strien D, Alyafeai Z, Almubarak K, Vu MC, Gonzalez-Dios I, Soroa A, Lo K, Dey M, Ortiz Suarez P, Gokaslan A, Bose S, Adelani D, Phan L, Tran H, Yu I, Pai S, Chim J, Lepercq V, Ilic S, Mitchell M, Luccioni S, Jernite Y|year=2022|class=cs.CL}}</ref><ref>{{cite web |last=Heikkilä |first=Melissa |date=2022-07-12 |title=BLOOM: Inside the radical new project to democratize AI |url=https://www.technologyreview.com/2022/07/12/1055817/inside-a-radical-new-project-to-democratize-ai/ |access-date=2023-12-26 |website=[[MIT Technology Review]]}}</ref> ၎င်းကို ပွင့်လင်းမြင်သာပြီး အခမဲ့သုံးနိုင်သော DeepSpeed Megatron library များကို အသုံးပြု၍ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=":1" /> ထို့နောက် BigScience အဖွဲ့သည် LLM များ၏ [[ညွှန်ပြချက်ပါသင်ယူမှုစနစ်]] (supervised learning) အတွက် xP3 ဟုခေါ်သော ဘာသာစကားမျိုးစုံသုံး ဒေတာအစု (dataset) ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာလုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် xP3 ဒေတာများပေါ်တွင် အသေးစိတ် မွမ်းမံပြင်ဆင်ထားသော BLOOM ၏ ပုံစံခွဲတစ်ခုဖြစ်သည့် BLOOMZ ကိုလည်း ထပ်မံဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |date=2023 |title=Crosslingual Generalization through Multitask Finetuning |url=https://aclanthology.org/2023.acl-long.891/ |journal=ACL |location= |publisher= |pages= |doi=10.18653/v1/2023.acl-long.891}}</ref> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [https://bigscience.huggingface.co/ Bigscience project on HuggingFace] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250127100950/https://bigscience.huggingface.co/ |date=27 January 2025 }} == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] 5oc8by2vp31nnbkr1bbem87jb71gzgi 0 289041 1042651 1042376 2026-07-09T19:16:52Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 4 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1042651 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|developer=[[Mosaic ML]] and [[Databricks]] team|screenshot=DBRX chatbot example screenshot.webp|screenshot_size=270px|screenshot_alt=Screenshot of a DBRX chatbot answer, describing Wikipedia in a thoughtful way|caption=Screenshot of DBRX describing [[Wikipedia]]|released=March 27, 2024|repo=https://github.com/databricks/dbrx|license=Databricks Open Model License<ref>{{cite web |title=Databricks Open Model License |url=https://www.databricks.com/legal/open-model-license |website=[[Databricks]] |access-date=6 August 2025 |date=27 March 2024 |archive-date=25 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250825190747/https://www.databricks.com/legal/open-model-license |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Databricks Open Model Acceptable Use Policy |url=https://www.databricks.com/legal/acceptable-use-policy-open-model |website=[[Databricks]] |access-date=6 August 2025 |date=27 March 2024 |archive-date=16 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250916054650/https://www.databricks.com/legal/acceptable-use-policy-open-model |url-status=dead }}</ref>|website=https://www.databricks.com/blog/introducing-dbrx-new-state-art-open-llm}}'''DBRX''' သည် Databricks မိခင်ကုမ္ပဏီအောက်ရှိ Mosaic အဖွဲ့က တီထွင်ဖန်တီးထားသော အဆင့်မြင့် AI [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]တစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် Databricks Open Model လိုင်စင်အောက်၌ စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-03-27 |title=Introducing DBRX: A New State-of-the-Art Open LLM |url=https://www.databricks.com/blog/introducing-dbrx-new-state-art-open-llm |access-date=2024-03-28 |website=Databricks |language=en-US |archive-date=8 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808184444/https://www.databricks.com/blog/introducing-dbrx-new-state-art-open-llm |url-status=dead }}</ref><ref name=":02">{{Cite web |date=2024-03-27 |title=Introducing DBRX: A New State-of-the-Art Open LLM |url=https://www.databricks.com/blog/introducing-dbrx-new-state-art-open-llm |access-date=2024-03-28 |website=Databricks |language=en-US |archive-date=8 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808184444/https://www.databricks.com/blog/introducing-dbrx-new-state-art-open-llm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ghoshal |first=Anirban |date=2024-03-27 |title=Databricks' open-source DBRX LLM beats Llama 2, Mixtral, and Grok |url=https://www.infoworld.com/article/3714625/databricks-open-source-dbrx-llm-beats-llama-2-mixtral-and-grok.html |access-date=2024-03-28 |website=[[InfoWorld]] |language=en}}</ref> ဤမော်ဒယ်သည် စုစုပေါင်း ပါရာမီတာ ၁၃၂ ဘီလီယံ ပါဝင်သော mixture-of-experts transformer နည်းပညာသုံး မော်ဒယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တိုကင် (token) တစ်ခုချင်းစီအတွက် အထူးပြုကျွမ်းကျင်စနစ် ၁၆ ခုအနက် ၄ ခု (ပါရာမီတာ ၃၆ ဘီလီယံ) ကို အသုံးပြု၍ အလုပ်လုပ်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |first= |date=Mar 28, 2024 |title=A New Open Source LLM, DBRX Claims to be the Most Powerful – Here are the Scores |url=https://www.gizmochina.com/2024/03/28/open-source-llm-dbrx-powerful/ |website=[[GIZMOCHINA]]}}</ref> ထုတ်လုပ်သူများသည် ဤမော်ဒယ်ကို အခြေခံဗားရှင်း (base foundation model) နှင့် ညွှန်ကြားချက်လိုက်နာနိုင်သောဗားရှင်း (instruction-tuned variant) ဟူ၍ ပုံစံနှစ်မျိုးဖြင့် ဖြန့်ချိထားသည်။<ref name=":2">{{Cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=2024-03-27 |title=Databricks spent $10M on new DBRX generative AI model |url=https://techcrunch.com/2024/03/27/databricks-spent-10m-on-a-generative-ai-model-that-still-cant-beat-gpt-4/ |access-date=2024-03-29 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> ဤမော်ဒယ် စတင်ထွက်ရှိချိန်တွင် ဘာသာစကားနားလည်နိုင်စွမ်း၊ ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်မင်းနှင့် သင်္ချာစွမ်းရည် စသည့် စွမ်းဆောင်ရည်စစ်ဆေးမှု (benchmarks) အများအပြား၌ Meta ကုမ္ပဏီ၏ Llama 2၊ Mistral AI ၏ Mixtral နှင့် xAI ၏ Grok-1 ကဲ့သို့သော ထိပ်တန်းမော်ဒယ်များကို ကျော်လွန်ကာ ပိုမိုကောင်းမွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=2024-03-28 |title=Data and AI company DataBrix has launched a general-purpose large language model (LLM) DBRX that out.. |url=https://www.mk.co.kr/en/world/10976197 |access-date=2024-03-28 |website=[[Maeil Business Newspaper]] |language=en}}</ref><ref name=":3">{{Cite magazine|last=Knight|first=Will|date=March 27, 2024|title=Inside the Creation of the World's Most Powerful Open Source AI Model|url=https://www.wired.com/story/dbrx-inside-the-creation-of-the-worlds-most-powerful-open-source-ai-model/|access-date=2024-03-28|magazine=Wired|language=en-US|issn=1059-1028}}</ref> ပညာရှင်များသည် ဤမော်ဒယ်ကို ၂.၅ လကြာ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး<ref name=":3" />၊ ထိုသို့လေ့ကျင့်ရာတွင် တစ်စက္ကန့်လျှင် ၃.၂ [[တေရာဗိုက်]] (terabytes) မြန်နှုန်းရှိသော ကွန်ရက်ချိတ်ဆက်မှု (InfiniBand) ဖြင့် တွဲဖက်ထားသည့် Nvidia H100 GPU ပေါင်း ၃,၀၇၂ ခုကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းအတွက် လေ့ကျင့်သင်ကြားမှု ကုန်ကျစရိတ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ သန်း ခန့် ရှိသည်။<ref name=":0" /> == ကိုးကားချက်များ == [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] 76ikpml674mwfif62qqn7arjsr0n35c 0 289082 1042736 1042484 2026-07-10T06:47:47Z Zawzawaungthwin 100038 မွမ်းမံခြင်း 1042736 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့် | image = | caption = | birth_name = မတင်ညွန့် | birth_date = ၁၉၁၄ | birth_place = [[အလိန်လည်|အလိန်လည်ရွာ]]၊ [[မှော်ဘီမြို့နယ်]]<br/> (ယခု-[[ထန်းတပင်မြို့နယ် (ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး)|ထန်းတပင်မြို့နယ်]]) | death_date = {{Death date and age|၁၉၇၆|၇|၁၃|၁၉၁၄}} | death_place = ကျောင်းကြီးလမ်း၊ [[ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်|ကြည့်မြင်တိုင်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ သဘင်အနုပညာရှင် | nationality = မြန်မာ | spouse = ဘထွန်း | children = ပြာကြီး (ခ) မြင့်ဟန် | parents = စံဖေ <br/> မြရီ | awards = ယူတီစီ (UTC) ဘွဲ့ <br/> ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့် ရွှေတံဆိပ်ဆု (၁၉၅၀) | known_for = "မှုံရွှေရည်"မှ <br/> (ရွှေနှင်းဆီသီချင်း) }} '''ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်''' (အမည်ရင်း '''မတင်ညွန့်'''၊ ၁၉၁၄ – ၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၇၆) သည် စစ်ကြိုခေတ် နှင့် ပါလီမန်ခေတ် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာနယ်ပယ်တွင် ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာ့အငြိမ့်လောကတွင် မီးဆလိုက်များနှင့် ခေတ်မီဆက်တင်များကို စတင်တီထွင်အသုံးပြုကာ အငြိမ့်တင်ဆက်မှုတွင် ခေတ်သစ်လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ဖောက်ထွင်ပေးခဲ့သူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=စောမုံညင်း |date=2026-01-11 |title=ရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့် |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2026/01/11/409820.html |access-date=2026-07-10 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> မတင်ညွန့်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အရန်တပ်ရင်းတွင် အငြိမ့်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့စဉ် ပရိသတ်၏ တစ်ခဲနက်အားပေးမှုကြောင့် "ယူတီစီ" (UTC) ဘွဲ့ကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် သီချင်းရေးဆရာ [[ရွှေဂုံမောင်]] ရေးစပ်ပြီး "မှုံရွှေရည် ခိုင်မာလာနှင်းဆီ" ဟု အစချီသည့် ''ရွှေနှင်းဆီ'' သီချင်းဖြင့် ပြည်သူတို့၏ အသည်းစွဲဖြစ်ခဲ့ကာ "ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်" ဟု ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည့် အငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ၌ [[ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်]]၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့် ရွှေတံဆိပ်ဆုတို့ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝ == ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်၏ အမည်ရင်းမှာ မတင်ညွန့်ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် မှော်ဘီမြို့နယ်၊ အလိန်လည်ရွာ ၌ ဖခင် ဦးစံဖေနှင့် မိခင် ဒေါ်မြရင်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ တောင်သူလယ်သမားမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး၊ ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးစံဖေမှာ ဗျောဆိုင်းတီးခတ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ဖခင်၏ ဗျောဆိုင်းဝိုင်းတွင် အတူလိုက်ပါကပြရင်း အနုပညာအငွေ့အသက်များကို ထိတွေ့ရင်းနှီးခဲ့သည်။ နောင်တွင် အငြိမ့်ထောင်ဆရာတစ်ဦး၏ ခေါ်ဆောင်မှုကြောင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးနှင့် ယူတီစီဘွဲ့ == ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် မတင်ညွန့်သည် အဆို၊ အက ကျွမ်းကျင်မှုတို့ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း နာမည်ရလာခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာအပေါ် ထားရှိသည့် စေတနာ၊ ပင်ပန်းမှုဒဏ်ကို မရှောင်ဘဲ တင်ဆက်မှုတို့ကြောင့် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] အရန်တပ်ရင်းတွင် အငြိမ့်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့စဉ် ပရိသတ်၏ နှစ်သက်မှုကြောင့် "ယူတီစီ" (UTC) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သူ့ကို "ယူတီစီ မတင်ညွန့်" ဟု ဂုဏ်ပြုခေါ်ဆိုကြသည်။ == "မှုံရွှေရည်" နှင့် ရွှေနှင်းဆီအမည်နာမ == မတင်ညွန့်၏ အနုပညာသက်တမ်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော အမှတ်အသားမှာ သီချင်းရေးဆရာ ရွှေဂုံမောင် ရေးစပ်ပေးခဲ့သည့် "ရွှေနှင်းဆီ" သီချင်းပင် ဖြစ်သည်။ "မှုံရွှေရည် ခိုင်မာလာနှင်းဆီ" ဟု အစချီသည့် ထိုသီချင်းသည် မတင်ညွန့်၏ အသံနေအသံထားနှင့် အလွန်ပင် လိုက်ဖက်ညီလှသည်။ ထိုသီချင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်ပင် သူ့အား "ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်" ဟု ပိုမိုတွင်ကျယ်စွာ ခေါ်ဆိုလာကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုတော် မအေးမိက ထိုသီချင်းကို ဓာတ်ပြားသွင်း၍ တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ဖြန့်ချိလိုက်သောအခါ မတင်ညွန့်၏ ကျော်ကြားမှုမှာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == အနုပညာဆန်းသစ်မှု == ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်သည် မင်းသားအကတွင်လည်း အထူးကျွမ်းကျင်သည်။ မြန်မာ့အငြိမ့်လောကတွင် မီးဆလိုက်များနှင့် ခေတ်မီဆက်တင်များကို စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရသည်။ အနုပညာသာမက ပညာရေးကိုပါ အလေးထားသူဖြစ်ပြီး၊ ကြည့်မြင်တိုင်နေအိမ်တွင် ပညာသင်ကြားလိုသူများကို စေတနာထား သင်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည့် အငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ၌ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့် ရွှေတံဆိပ်ဆုတို့ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ စာရေးဆရာမကြီး [[စောမုံညင်း]]က မင်းသားအကတွင် အလွန်ကျွမ်းကျင်သူ ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့် ၏ အနုပညာအပေါ်ထားရှိသည့် တိကျပြတ်သားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ "စေတနာနှင့် မခိုမကပ် ကပြသည်ကို သဘောမပေါက်ဘဲ ပွဲဆူအောင် နှောင့်ယှက်သည့် ပရိသတ်များနှင့် တွေ့သည့်အခါ ဆက်လက် မကတော့ဘဲ ပွဲသိမ်းပစ်သည်အထိ တိကျ ပြတ်သားသော အနုပညာရှင်ကြီး ဖြစ်သည်" ဟု မှတ်တမ်းတင် ညွှန်းဆိုရေးသားခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အသက် (၆၂) နှစ် အရွယ်၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၃) ရက်နေ့တွင် သူသည် ရန်ကုန်မြို့၊ကြည်မြင်တိုင် ရှိ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ ရုပ်အလောင်း ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကြံတောသုသာန်၌ ဂုဏ်ပြုသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းများနှင့် နာရေးကြော်ငြာ == ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်ထုတ် [[ကြေးမုံ သတင်းစာ|ကြေးမုံသတင်းစာ]] တွင် ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့် ကွယ်လွန်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အောက်ပါအတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ === သတင်းစာပါ အကျဉ်းဖော်ပြချက် === <blockquote>'''ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့် ကွယ်လွန်ရှာပြီ''' '''ရန်ကုန် ဂျူလိုင် ၁၄''' စစ်ကြိုခေတ်က အငြိမ့်စင်ပေါ်တွင် မှုံရွှေရည်သီချင်းဖြင့် ပြည်သူတို့၏ အသည်းစွဲဖြစ်ခဲ့ရသော အနုပညာရှင်ယူတီမီရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်‌ညွန့်သည် ယမန်နေ့ကအမှတ်(၇၇)၊ ကျောင်းကြီးလမ်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။ ဒေါ်တင်ညွန့်သည် ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ အလိန်လယ်ကျေးရွာ ဗျောအငြိမ့် ပိုင်ရှင် ဦးခံဖေ၊ ဒေါ်မြရီတို့၏ သားသမီးခုနစ်ယောက်အနက်မှတတိယမြောက်သမီး ဖြစ်ပြီး အသက်ခုနစ်နှစ်မှစ၍ ဖခင်၏ဗျောအငြိမ့်တွင် စတင်ကပြခဲ့သည်။ အသက် (၁၅) နှစ် သမီးတွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ တက်ရောက်လာပြီး ရန်ကုန် အနောက်ပိုင်း ဦးဘတင်အငြိမ့်တွင် ပါဝင်ကပြလာရာမှ သီချင်းရေးဆရာ ရွှေဂုဏ်မောင် ရေးသားသော မှုံရွှေရည်သီချင်းဖြင့် ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်သာမက ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အရံတပ်ရင်းမှ ယူတီစီဘွဲ့ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ (၁၉၅ဝ) ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၌ကျင်းပသော အငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ၌ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်၏ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့်ရွှေတံဆိပ်ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ယူတီမီရွှေနှင်းဆီဒေါ်တင်ညွန့်၏ ဈာပနကို ဇူလိုင်လ၊ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကြံတောသုသာန်သို့ ပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်မည်ဟုသိရသည်။</blockquote> === နာရေးဖိတ်စာမှတ်တမ်း === ထိုနေ့ထုတ် သတင်းစာပါ နာရေးဖိတ်စာ အသေးစိတ်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<blockquote><center> '''နာရေးဖိတ်စာ''' '''ယူတီစီရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့်''' '''အသက် (၆၂ နှစ်)''' </center>ထန်းတပင်မြို့နယ်အလိန်လယ်ကျေးရွာ(လှိုင်)နေ(ဦးခံပေ-ဒေါ်မြရီ) တို့၏ သမီး၊ (ဦးကျော်ခိုင်) ဒေါ်ဖွားရင်၏ညီမ၊ (ဦးခံကွန်း)ဦးအောင်ရင်၊ (ဦးပန်းမောင်) ဦးလှမောင် တို့၏ အစ်မ၊ (ဦးဘထွန်း)၏ဇနီး၊ မောင်ပြာကြီး(ခ)မောင်မြင့်ဟန်၏ မိခင် သည် ၁၃-၇-၇၆ (၁၃၃၈ ခု၊ ဝါဆိုလဆုတ် ၃ ရက်) အင်္ဂါနေ့တွင် (၇၇)၊ ကျောင်းကြီးလမ်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ပါ၍ (၁၇-၇-၇၆) စနေနေ့၊ နေ့လယ် (၂:၃ဝ) နာရီတွင် ယင်းနေအိမ်မှ ကြံတောသုသာန်သို့ပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်ပါမည်။</blockquote> == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ) <references /> {{lifetime|၁၉၁၄|၁၉၇၆}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၆ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] lv4z8harys3y1ohutzpmrkns5bive15 1042737 1042736 2026-07-10T06:50:14Z Zawzawaungthwin 100038 ကိုးကားချက် ထည့်သွင်း 1042737 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့် | image = | caption = | birth_name = မတင်ညွန့် | birth_date = ၁၉၁၄ | birth_place = [[အလိန်လည်|အလိန်လည်ရွာ]]၊ [[မှော်ဘီမြို့နယ်]]<br/> (ယခု-[[ထန်းတပင်မြို့နယ် (ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး)|ထန်းတပင်မြို့နယ်]]) | death_date = {{Death date and age|၁၉၇၆|၇|၁၃|၁၉၁၄}} | death_place = ကျောင်းကြီးလမ်း၊ [[ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်|ကြည့်မြင်တိုင်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = အငြိမ့်မင်းသမီး၊ သဘင်အနုပညာရှင် | nationality = မြန်မာ | spouse = ဘထွန်း | children = ပြာကြီး (ခ) မြင့်ဟန် | parents = စံဖေ <br/> မြရီ | awards = ယူတီစီ (UTC) ဘွဲ့ <br/> ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့် ရွှေတံဆိပ်ဆု (၁၉၅၀) | known_for = "မှုံရွှေရည်"မှ <br/> (ရွှေနှင်းဆီသီချင်း) }} '''ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်''' (အမည်ရင်း '''မတင်ညွန့်'''၊ ၁၉၁၄ – ၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၇၆) သည် စစ်ကြိုခေတ် နှင့် ပါလီမန်ခေတ် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာနယ်ပယ်တွင် ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာ့အငြိမ့်လောကတွင် မီးဆလိုက်များနှင့် ခေတ်မီဆက်တင်များကို စတင်တီထွင်အသုံးပြုကာ အငြိမ့်တင်ဆက်မှုတွင် ခေတ်သစ်လမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ဖောက်ထွင်ပေးခဲ့သူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရသူ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=စောမုံညင်း |date=2026-01-11 |title=ရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့် |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2026/01/11/409820.html |access-date=2026-07-10 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> မတင်ညွန့်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အရန်တပ်ရင်းတွင် အငြိမ့်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့စဉ် ပရိသတ်၏ တစ်ခဲနက်အားပေးမှုကြောင့် "ယူတီစီ" (UTC) ဘွဲ့ကို ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် သီချင်းရေးဆရာ [[ရွှေဂုံမောင်]] ရေးစပ်ပြီး "မှုံရွှေရည် ခိုင်မာလာနှင်းဆီ" ဟု အစချီသည့် ''ရွှေနှင်းဆီ'' သီချင်းဖြင့် ပြည်သူတို့၏ အသည်းစွဲဖြစ်ခဲ့ကာ "ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်" ဟု ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည့် အငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ၌ [[ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်]]၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့် ရွှေတံဆိပ်ဆုတို့ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author= တင်နိုင်တိုး |title=ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ }}</ref> == ငယ်ဘဝ == ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်၏ အမည်ရင်းမှာ မတင်ညွန့်ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် မှော်ဘီမြို့နယ်၊ အလိန်လည်ရွာ ၌ ဖခင် ဦးစံဖေနှင့် မိခင် ဒေါ်မြရင်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ တောင်သူလယ်သမားမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး၊ ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးစံဖေမှာ ဗျောဆိုင်းတီးခတ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ဖခင်၏ ဗျောဆိုင်းဝိုင်းတွင် အတူလိုက်ပါကပြရင်း အနုပညာအငွေ့အသက်များကို ထိတွေ့ရင်းနှီးခဲ့သည်။ နောင်တွင် အငြိမ့်ထောင်ဆရာတစ်ဦး၏ ခေါ်ဆောင်မှုကြောင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးနှင့် ယူတီစီဘွဲ့ == ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် မတင်ညွန့်သည် အဆို၊ အက ကျွမ်းကျင်မှုတို့ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း နာမည်ရလာခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာအပေါ် ထားရှိသည့် စေတနာ၊ ပင်ပန်းမှုဒဏ်ကို မရှောင်ဘဲ တင်ဆက်မှုတို့ကြောင့် ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] အရန်တပ်ရင်းတွင် အငြိမ့်ကပြဖျော်ဖြေခဲ့စဉ် ပရိသတ်၏ နှစ်သက်မှုကြောင့် "ယူတီစီ" (UTC) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သူ့ကို "ယူတီစီ မတင်ညွန့်" ဟု ဂုဏ်ပြုခေါ်ဆိုကြသည်။ == "မှုံရွှေရည်" နှင့် ရွှေနှင်းဆီအမည်နာမ == မတင်ညွန့်၏ အနုပညာသက်တမ်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော အမှတ်အသားမှာ သီချင်းရေးဆရာ ရွှေဂုံမောင် ရေးစပ်ပေးခဲ့သည့် "ရွှေနှင်းဆီ" သီချင်းပင် ဖြစ်သည်။ "မှုံရွှေရည် ခိုင်မာလာနှင်းဆီ" ဟု အစချီသည့် ထိုသီချင်းသည် မတင်ညွန့်၏ အသံနေအသံထားနှင့် အလွန်ပင် လိုက်ဖက်ညီလှသည်။ ထိုသီချင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့်ပင် သူ့အား "ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်" ဟု ပိုမိုတွင်ကျယ်စွာ ခေါ်ဆိုလာကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုတော် မအေးမိက ထိုသီချင်းကို ဓာတ်ပြားသွင်း၍ တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ဖြန့်ချိလိုက်သောအခါ မတင်ညွန့်၏ ကျော်ကြားမှုမှာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == အနုပညာဆန်းသစ်မှု == ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့်သည် မင်းသားအကတွင်လည်း အထူးကျွမ်းကျင်သည်။ မြန်မာ့အငြိမ့်လောကတွင် မီးဆလိုက်များနှင့် ခေတ်မီဆက်တင်များကို စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရသည်။ အနုပညာသာမက ပညာရေးကိုပါ အလေးထားသူဖြစ်ပြီး၊ ကြည့်မြင်တိုင်နေအိမ်တွင် ပညာသင်ကြားလိုသူများကို စေတနာထား သင်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည့် အငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ၌ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့် ရွှေတံဆိပ်ဆုတို့ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ စာရေးဆရာမကြီး [[စောမုံညင်း]]က မင်းသားအကတွင် အလွန်ကျွမ်းကျင်သူ ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ မတင်ညွန့် ၏ အနုပညာအပေါ်ထားရှိသည့် တိကျပြတ်သားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ "စေတနာနှင့် မခိုမကပ် ကပြသည်ကို သဘောမပေါက်ဘဲ ပွဲဆူအောင် နှောင့်ယှက်သည့် ပရိသတ်များနှင့် တွေ့သည့်အခါ ဆက်လက် မကတော့ဘဲ ပွဲသိမ်းပစ်သည်အထိ တိကျ ပြတ်သားသော အနုပညာရှင်ကြီး ဖြစ်သည်" ဟု မှတ်တမ်းတင် ညွှန်းဆိုရေးသားခဲ့သည်။ == ဘဝနိဂုံး == အသက် (၆၂) နှစ် အရွယ်၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၃) ရက်နေ့တွင် သူသည် ရန်ကုန်မြို့၊ကြည်မြင်တိုင် ရှိ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ ရုပ်အလောင်း ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကြံတောသုသာန်၌ ဂုဏ်ပြုသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ == ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းများနှင့် နာရေးကြော်ငြာ == ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်ထုတ် [[ကြေးမုံ သတင်းစာ|ကြေးမုံသတင်းစာ]] တွင် ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့် ကွယ်လွန်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အောက်ပါအတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ === သတင်းစာပါ အကျဉ်းဖော်ပြချက် === <blockquote>'''ယူတီစီ ရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့် ကွယ်လွန်ရှာပြီ''' '''ရန်ကုန် ဂျူလိုင် ၁၄''' စစ်ကြိုခေတ်က အငြိမ့်စင်ပေါ်တွင် မှုံရွှေရည်သီချင်းဖြင့် ပြည်သူတို့၏ အသည်းစွဲဖြစ်ခဲ့ရသော အနုပညာရှင်ယူတီမီရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်‌ညွန့်သည် ယမန်နေ့ကအမှတ်(၇၇)၊ ကျောင်းကြီးလမ်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။ ဒေါ်တင်ညွန့်သည် ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ အလိန်လယ်ကျေးရွာ ဗျောအငြိမ့် ပိုင်ရှင် ဦးခံဖေ၊ ဒေါ်မြရီတို့၏ သားသမီးခုနစ်ယောက်အနက်မှတတိယမြောက်သမီး ဖြစ်ပြီး အသက်ခုနစ်နှစ်မှစ၍ ဖခင်၏ဗျောအငြိမ့်တွင် စတင်ကပြခဲ့သည်။ အသက် (၁၅) နှစ် သမီးတွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ တက်ရောက်လာပြီး ရန်ကုန် အနောက်ပိုင်း ဦးဘတင်အငြိမ့်တွင် ပါဝင်ကပြလာရာမှ သီချင်းရေးဆရာ ရွှေဂုဏ်မောင် ရေးသားသော မှုံရွှေရည်သီချင်းဖြင့် ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်သာမက ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အရံတပ်ရင်းမှ ယူတီစီဘွဲ့ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ (၁၉၅ဝ) ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၌ကျင်းပသော အငြိမ့်ပြိုင်ပွဲ၌ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်၏ငြိမ်းချမ်းရေးဒိုင်းဆုနှင့်ရွှေတံဆိပ်ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ယူတီမီရွှေနှင်းဆီဒေါ်တင်ညွန့်၏ ဈာပနကို ဇူလိုင်လ၊ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကြံတောသုသာန်သို့ ပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်မည်ဟုသိရသည်။</blockquote> === နာရေးဖိတ်စာမှတ်တမ်း === ထိုနေ့ထုတ် သတင်းစာပါ နာရေးဖိတ်စာ အသေးစိတ်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<blockquote><center> '''နာရေးဖိတ်စာ''' '''ယူတီစီရွှေနှင်းဆီ ဒေါ်တင်ညွန့်''' '''အသက် (၆၂ နှစ်)''' </center>ထန်းတပင်မြို့နယ်အလိန်လယ်ကျေးရွာ(လှိုင်)နေ(ဦးခံပေ-ဒေါ်မြရီ) တို့၏ သမီး၊ (ဦးကျော်ခိုင်) ဒေါ်ဖွားရင်၏ညီမ၊ (ဦးခံကွန်း)ဦးအောင်ရင်၊ (ဦးပန်းမောင်) ဦးလှမောင် တို့၏ အစ်မ၊ (ဦးဘထွန်း)၏ဇနီး၊ မောင်ပြာကြီး(ခ)မောင်မြင့်ဟန်၏ မိခင် သည် ၁၃-၇-၇၆ (၁၃၃၈ ခု၊ ဝါဆိုလဆုတ် ၃ ရက်) အင်္ဂါနေ့တွင် (၇၇)၊ ကျောင်းကြီးလမ်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ပါ၍ (၁၇-၇-၇၆) စနေနေ့၊ နေ့လယ် (၂:၃ဝ) နာရီတွင် ယင်းနေအိမ်မှ ကြံတောသုသာန်သို့ပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်ပါမည်။</blockquote> == ကိုးကား == <references /> {{lifetime|၁၉၁၄|၁၉၇၆}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၁၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၆ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အငြိမ့်မင်းသမီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] moyp3w2a0s4cerpkgkgcfrmlo5r0sr0 0 289107 1042620 2026-07-09T12:12:20Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1319096815|PaLM]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042620 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|logo=Google PaLM Logo.svg|logo_size=180px|collapsible=|screenshot=|screenshot alt=|caption=|author=|developer=[[Google AI]]|released=<!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD}} -->|discontinued=|latest release version=|latest release date=<!-- {{Start date and age|YYYY|MM|DD}} -->|programming language=|operating system=|language=English|genre=[[Large language model]]|license=|website=}}'''PaLM''' (Pathways Language Model) သည် Google AI အဖွဲ့က တီထွင်ဖန်တီးထားသော ပါရာမီတာ ၅၄၀ ဘီလီယံ ပါဝင်သည့် dense decoder-only transformer အခြေခံ အဆင့်မြင့် AI [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="blog">{{cite web |last1=Narang |first1=Sharan |last2=Chowdhery |first2=Aakanksha |title=Pathways Language Model (PaLM): Scaling to 540 Billion Parameters for Breakthrough Performance |url=https://ai.googleblog.com/2022/04/pathways-language-model-palm-scaling-to.html |access-date=17 March 2023 |website=ai.googleblog.com |language=en}}</ref> ပညာရှင်များသည် မော်ဒယ်၏ အရွယ်အစား ပမာဏပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် သက်ရောက်မှုများကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးရန်အတွက် ပါရာမီတာ ၈ ဘီလီယံနှင့် ၆၂ ဘီလီယံသာ ပါဝင်သော PaLM မော်ဒယ်ပုံစံငယ်များကိုလည်း ထပ်မံလေ့ကျင့်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="paper">{{cite arXiv|last1=Chowdhery|first1=Aakanksha|last2=Narang|first2=Sharan|last3=Devlin|first3=Jacob|last4=Bosma|first4=Maarten|last5=Mishra|first5=Gaurav|last6=Roberts|first6=Adam|last7=Barham|first7=Paul|last8=Chung|first8=Hyung Won|last9=Sutton|first9=Charles|last10=Gehrmann|first10=Sebastian|last11=Schuh|first11=Parker|last12=Shi|first12=Kensen|last13=Tsvyashchenko|first13=Sasha|last14=Maynez|first14=Joshua|last15=Rao|first15=Abhishek|last16=Barnes|first16=Parker|last17=Tay|first17=Yi|last18=Shazeer|first18=Noam|last19=Prabhakaran|first19=Vinodkumar|last20=Reif|first20=Emily|last21=Du|first21=Nan|last22=Hutchinson|first22=Ben|last23=Pope|first23=Reiner|last24=Bradbury|first24=James|last25=Austin|first25=Jacob|last26=Isard|first26=Michael|last27=Gur-Ari|first27=Guy|last28=Yin|first28=Pengcheng|last29=Duke|first29=Toju|last30=Levskaya|first30=Anselm|last31=Ghemawat|first31=Sanjay|last32=Dev|first32=Sunipa|last33=Michalewski|first33=Henryk|last34=Garcia|first34=Xavier|last35=Misra|first35=Vedant|last36=Robinson|first36=Kevin|last37=Fedus|first37=Liam|last38=Zhou|first38=Denny|last39=Ippolito|first39=Daphne|last40=Luan|first40=David|last41=Lim|first41=Hyeontaek|last42=Zoph|first42=Barret|last43=Spiridonov|first43=Alexander|last44=Sepassi|first44=Ryan|last45=Dohan|first45=David|last46=Agrawal|first46=Shivani|last47=Omernick|first47=Mark|last48=Dai|first48=Andrew M.|last49=Pillai|first49=Thanumalayan Sankaranarayana|last50=Pellat|first50=Marie|last51=Lewkowycz|first51=Aitor|last52=Moreira|first52=Erica|last53=Child|first53=Rewon|last54=Polozov|first54=Oleksandr|last55=Lee|first55=Katherine|last56=Zhou|first56=Zongwei|last57=Wang|first57=Xuezhi|last58=Saeta|first58=Brennan|last59=Diaz|first59=Mark|last60=Firat|first60=Orhan|last61=Catasta|first61=Michele|last62=Wei|first62=Jason|last63=Meier-Hellstern|first63=Kathy|last64=Eck|first64=Douglas|last65=Dean|first65=Jeff|last66=Petrov|first66=Slav|last67=Fiedel|first67=Noah|title=PaLM: Scaling Language Modeling with Pathways|date=2022|class=cs.CL|eprint=2204.02311|display-authors=3}}</ref> == မော်ဒယ်၏ စွမ်းဆောင်ရည် == PaLM မော်ဒယ်သည် အခြေခံကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်း၊ သင်္ချာဆိုင်ရာ တွေးခေါ်ခြင်း၊ ဟာသများကို ရှင်းလင်းပြောကြားခြင်း၊ ပရိုဂရမ်မင်းကုဒ်များ ဖန်တီးခြင်းနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း အပါအဝင် လုပ်ငန်းဆောင်တာ အမျိုးမျိုးကို ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။<ref name="paper" /><ref name="venturebeat">{{cite web |last1=Anadiotis |first1=George |date=12 April 2022 |title=Google sets the bar for AI language models with PaLM |url=https://venturebeat.com/ai/ai-weekly-google-sets-the-bar-for-ai-language-models-with-palm/ |access-date=17 March 2023 |website=VentureBeat}}</ref><ref>{{cite web |last1=Bastian |first1=Matthias |date=5 April 2022 |title=Google PaLM: Giant language AI can explain jokes |url=https://the-decoder.com/google-palm-giant-language-ai-can-explain-jokes/ |access-date=17 March 2023 |website=the decoder}}</ref><ref>{{cite web |date=12 December 2022 |title=Google: Why Is No One Talking About PaLM |url=https://seekingalpha.com/article/4563975-google-why-is-no-one-talking-about-palm |access-date=17 March 2023 |website=seekingalpha.com |language=en}}</ref> ဤမော်ဒယ်ကို အဆင့်ဆင့်တွေးခေါ်မှုဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက် (chain-of-thought prompting) စနစ်နှင့် တွဲဖက်လိုက်သောအခါ ပုစ္ဆာများနှင့် ယုတ္တိဗေဒအခြေပြု မေးခွန်းများကဲ့သို့သော အဆင့်ဆင့်ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ရန် လိုအပ်သည့် ဒေတာစုများပေါ်တွင် သိသာထင်ရှားစွာ ပိုမိုကောင်းမွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="blog" /><ref name="paper" /> Google အဖွဲ့သည် ဤမော်ဒယ်ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပထမဆုံး စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော်လည်း အများပြည်သူသို့ ချပြခြင်းမရှိဘဲ သီးသန့်သာ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင်မှ Google သည် PaLM မော်ဒယ်နှင့် အခြားနည်းပညာအချို့အတွက် API စနစ်ကို စတင်လွှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Vincent |first1=James |date=14 March 2023 |title=Google opens up its AI language model PaLM to challenge OpenAI and GPT-3 |url=https://www.theverge.com/2023/3/14/23639313/google-ai-language-model-palm-api-challenge-openai |access-date=17 March 2023 |website=The Verge}}</ref> ၎င်း API စနစ်ကို အစပိုင်းတွင် စောင့်ဆိုင်းစာရင်း (waitlist) ထဲ၌ ပါဝင်သော အိုင်တီပညာရှင် အရေအတွက် အကန့်အသတ်ကိုသာ စမ်းသပ်ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းမှသာ အများပြည်သူထံ ဖြန့်ချိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |last1=Huffman |first1=Scott |last2=Woodward |first2=Josh |title=PaLM API & MakerSuite: an approachable way to start prototyping and building generative AI applications |url=https://developers.googleblog.com/2023/03/announcing-palm-api-and-makersuite.html |access-date=17 March 2023 |language=en}}</ref> Google နှင့် DeepMind အဖွဲ့တို့သည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များပေါ်တွင် အသေးစိတ် မွမ်းမံပြင်ဆင်ထားသော ပါရာမီတာ ၅၄၀ ဘီလီယံသုံး PaLM 540B ၏ ပုံစံခွဲတစ်ခုဖြစ်သည့် '''Med-PaLM''' ကို ပူးပေါင်းထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ မေးခွန်း-အဖြေ စွမ်းဆောင်ရည်စစ်ဆေးမှုများတွင် ယခင်မော်ဒယ်များထက် သာလွန်ကောင်းမွန်သော စွမ်းဆောင်ရည်ကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite arXiv|last1=Singhal|first1=Karan|last2=Azizi|first2=Shekoofeh|last3=Tu|first3=Tao|last4=Mahdavi|first4=S. Sara|last5=Wei|first5=Jason|last6=Chung|first6=Hyung Won|last7=Scales|first7=Nathan|last8=Tanwani|first8=Ajay|last9=Cole-Lewis|first9=Heather|last10=Pfohl|first10=Stephen|last11=Payne|first11=Perry|last12=Seneviratne|first12=Martin|last13=Gamble|first13=Paul|last14=Kelly|first14=Chris|last15=Scharli|first15=Nathaneal|last16=Chowdhery|first16=Aakanksha|last17=Mansfield|first17=Philip|last18=Arcas|first18=Blaise Aguera y|last19=Webster|first19=Dale|last20=Corrado|first20=Greg S.|last21=Matias|first21=Yossi|last22=Chou|first22=Katherine|last23=Gottweis|first23=Juraj|last24=Tomasev|first24=Nenad|last25=Liu|first25=Yun|last26=Rajkomar|first26=Alvin|last27=Barral|first27=Joelle|last28=Semturs|first28=Christopher|last29=Karthikesalingam|first29=Alan|last30=Natarajan|first30=Vivek|title=Large Language Models Encode Clinical Knowledge|date=2022|class=cs.CL|eprint=2212.13138|display-authors=3}}</ref><ref>{{cite web |date=17 January 2023 |title=MedPaLM: New Chatbots Will Soon Be Better Than Waiting For A Doctor |url=https://medicalfuturist.com/medpalm-new-ai-medical-chatbots-will-soon-be-better-than-waiting-for-a-doctor/ |access-date=17 March 2023 |website=The Medical Futurist}}</ref> Med-PaLM သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လိုင်စင်စာမေးပွဲ မေးခွန်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အောင်မှတ်ရရှိအောင် ဖြေဆိုနိုင်ခဲ့သည့် မော်ဒယ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရွေးချယ်စရာပါသော မေးခွန်းများနှင့် အဖြေဖွင့်မေးခွန်းများကို တိကျစွာ ဖြေဆိုနိုင်ရုံသာမက ဖြေဆိုရသည့် အကြောင်းပြချက်ကိုပါ တပါတည်း ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ပြီး မိမိ၏ အဖြေများကို ကိုယ်တိုင် ပြန်လည်သုံးသပ်ဆန်းစစ်နိုင်စွမ်းလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |last1=Matias |first1=Yossi |last2=Corrado |first2=Greg |date=14 March 2023 |title=Our latest health AI research updates |url=https://blog.google/technology/health/ai-llm-medpalm-research-thecheckup/ |access-date=17 March 2023 |website=Google |language=en-us}}</ref> Google အဖွဲ့သည် စက်ရုပ်များကို ပြန်လည်လေ့ကျင့်ပေးရန် သို့မဟုတ် အသေးစိတ် မွမ်းမံပြင်ဆင်ပေးရန် (fine-tuning) မလိုဘဲ စက်ရုပ်လှုပ်ရှားမှုပိုင်းတွင် တိုက်ရိုက်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် vision transformer စနစ်ကို ထည့်သွင်းကာ PaLM မော်ဒယ်ကို '''PaLM-E''' အမည်ရှိ ရုပ်ပုံနှင့် ဘာသာစကားတွဲဖက်သုံး မော်ဒယ်အဖြစ် တိုးချဲ့တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite arXiv|last1=Driess|first1=Danny|last2=Xia|first2=Fei|last3=Sajjadi|first3=Mehdi S. M.|last4=Lynch|first4=Corey|last5=Chowdhery|first5=Aakanksha|last6=Ichter|first6=Brian|last7=Wahid|first7=Ayzaan|last8=Tompson|first8=Jonathan|last9=Vuong|first9=Quan|last10=Yu|first10=Tianhe|last11=Huang|first11=Wenlong|last12=Chebotar|first12=Yevgen|last13=Sermanet|first13=Pierre|last14=Duckworth|first14=Daniel|last15=Levine|first15=Sergey|last16=Vanhoucke|first16=Vincent|last17=Hausman|first17=Karol|last18=Toussaint|first18=Marc|last19=Greff|first19=Klaus|last20=Zeng|first20=Andy|last21=Mordatch|first21=Igor|last22=Florence|first22=Pete|title=PaLM-E: An Embodied Multimodal Language Model|date=2023|class=cs.LG|eprint=2303.03378|display-authors=3}}</ref><ref>{{cite web |last1=Driess |first1=Danny |last2=Florence |first2=Pete |title=PaLM-E: An embodied multimodal language model |url=https://ai.googleblog.com/2023/03/palm-e-embodied-multimodal-language.html |access-date=17 March 2023 |website=ai.googleblog.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Driess |first1=Danny |last2=Florence |first2=Pete |title=PaLM-E: An embodied multimodal language model |url=https://ai.googleblog.com/2023/03/palm-e-embodied-multimodal-language.html |access-date=17 March 2023 |website=ai.googleblog.com |language=en}}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလတွင် ကျင်းပခဲ့သော နှစ်ပတ်လည် Google I/O မိတ်ဆက်ပွဲ၌ Google သည် '''PaLM 2''' မော်ဒယ်ကို ထပ်မံကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lardinois |first=Frederic |date=May 10, 2023 |title=Google launches PaLM 2, its next-gen large language model |url=https://techcrunch.com/2023/05/10/google-launches-palm-2-its-next-gen-large-language-model/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230510172453/https://techcrunch.com/2023/05/10/google-launches-palm-2-its-next-gen-large-language-model/ |archive-date=May 10, 2023 |access-date=May 10, 2023 |website=[[TechCrunch]]}}</ref> အစီရင်ခံစာများအရ PaLM 2 သည် တိုကင် (token) ပေါင်း ၃.၆ ထရီလီယံကို အသုံးပြု၍ လေ့ကျင့်ထားသော ပါရာမီတာ ၃၄၀ ဘီလီယံသုံး မော်ဒယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="cnbc-20230516">{{cite web |last=Elias |first=Jennifer |date=16 May 2023 |title=Google's newest A.I. model uses nearly five times more text data for training than its predecessor |url=https://www.cnbc.com/2023/05/16/googles-palm-2-uses-nearly-five-times-more-text-data-than-predecessor.html |access-date=18 May 2023 |work=[[CNBC]]}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လတွင်မူ Google သည် စကားပြောအချင်းချင်း တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုပေးနိုင်သည့် (speech-to-speech translation) '''AudioPaLM''' စနစ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းစနစ်တွင် PaLM-2 ၏ တည်ဆောက်ပုံစနစ်နှင့် ကနဦးအချက်အလက်များကို အသုံးပြုထားသည်။<ref>{{Cite web |title=AudioPaLM |url=https://google-research.github.io/seanet/audiopalm/examples/ |access-date=2023-06-30 |website=google-research.github.io}}</ref> == မော်ဒယ်ကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခြင်း == Google အဖွဲ့သည် သဘာဝဘာသာစကားဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် အသုံးပြုမှုပုံစံအမျိုးမျိုး ပါဝင်သော တိုကင်ပေါင်း ၇၈၀ ဘီလီယံရှိသည့် အရည်အသွေးမြင့် စာစုအချက်အလက် (corpus) ပေါ်တွင် PaLM မော်ဒယ်ကို ကြိုတင်လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။ ဤဒေတာစုတွင် စိစစ်ထားသော ဝက်ဘ်စာမျက်နှာများ၊ စာအုပ်များ၊ ဝီကီပီးဒီးယားဆောင်းပါးများ၊ သတင်းဆောင်းပါးများ၊ GitHub ရှိ ပွင့်လင်းမြင်သာသော သိုလှောင်ရုံများမှ ရယူထားသော အရင်းခံကုဒ်များနှင့် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်မှ စကားပြောဆိုမှုများ ပါဝင်သည်။<ref name="blog" /><ref name="paper" /> ၎င်းဒေတာစုသည် Google ၏ LaMDA မော်ဒယ်ကို လေ့ကျင့်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် ဒေတာစုပေါ်၌ အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="paper" /> ဒေတာစုတစ်ခုလုံး၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို လူမှုကွန်ရက် စကားပြောဆိုမှုများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းကြောင့် ဤမော်ဒယ်သည် စကားပြောဆိုမှု စွမ်းဆောင်ရည်ပိုင်းတွင် ပိုမိုကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။<ref name="paper" /> ပညာရှင်များသည် ပါရာမီတာ ၅၄၀ ဘီလီယံရှိသော PaLM 540B မော်ဒယ်ကို လေ့ကျင့်ရန်အတွက် ကွန်ပျူတာဆာဗာ (hosts) ၇၆၈ ခုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားပြီး တစ်ခုစီတွင် TPU v4 ချစ်ပ်ပြားပေါင်း ၃,၀၇၂ ခု ပါဝင်သည့် TPU v4 Pods အုပ်စု နှစ်ခုကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းကို မော်ဒယ်နှင့် ဒေတာပြိုင်တူစနစ် (parallelism) ပေါင်းစပ်၍ ချိတ်ဆက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုစဉ်က အကြီးမားဆုံး TPU ဖွဲ့စည်းမှုပုံစံ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="paper" /><ref>{{cite web |date=12 April 2022 |title=An empirical analysis of compute-optimal large language model training |url=https://www.deepmind.com/blog/an-empirical-analysis-of-compute-optimal-large-language-model-training |access-date=17 March 2023 |website=www.deepmind.com |language=en}}</ref> ဤစနစ်သည် ချစ်ပ်ပြားပေါင်း ၆,၁၄၄ ခုကို အသုံးပြု၍ မော်ဒယ်ကို အကြီးအကျယ် ထိရောက်စွာ လေ့ကျင့်ပေးနိုင်ခဲ့သည့်အပြင် ထိုကဲ့သို့သော အတိုင်းအတာရှိသည့် LLM မော်ဒယ်များအနက် ဟာ့ဒ်ဝဲစွမ်းဆောင်ရည် FLOPs ၏ ၅၇.၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ အသုံးချနိုင်ခဲ့သဖြင့် အမြင့်ဆုံး လေ့ကျင့်မှုထိရောက်မှု စံချိန်ကို တင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="venturebeat" /> == အခြာကြည့်ရန် == * [[GPT-J (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[BLOOM (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[Jais (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[Minerva မီနာဗာ (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)|Minerva (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[DBRX (ဘာသာစကား မော်ဒယ်)]] * [[အိုလာမာ]] * [[VLLM]] == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂူဂဲလ် ဆော့ဝဲလ်]] [[ကဏ္ဍ:ဉာဏ်ရည်တုမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] nkq6ca2p211tcs0wfxnk0v67we4is42 0 289108 1042622 2026-07-09T12:31:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''တော့တိုရိခရိုင်''' (鳥取県, တော့တိုရိခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တော့တိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042622 wikitext text/x-wiki '''တော့တိုရိခရိုင်''' (鳥取県, တော့တိုရိခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တော့တိုရိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေနည်းပါးသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်ကာ လူဦးရေ ၅၃၈,၅၂၅ ဦး (၂၀၂၃ ခုနှစ်) ရှိသည်။ ဧရိယာ ၃,၅၀၇.၁၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၃၅၄.၁၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ တော့တိုရိခရိုင်သည် အနောက်ဘက်တွင် [[ရှိမနဲခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အိုဆာကာစီရင်စု]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် [[ဟယောဂိုခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} 3ok3ktv7gas7igno63fxxl7c729hdpq 1042624 1042622 2026-07-09T12:32:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1042624 wikitext text/x-wiki '''တော့တိုရိခရိုင်''' (鳥取県, တော့တိုရိခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တော့တိုရိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေနည်းပါးသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်ကာ လူဦးရေ ၅၃၈,၅၂၅ ဦး (၂၀၂၃ ခုနှစ်) ရှိသည်။ ဧရိယာ ၃,၅၀၇.၁၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၃၅၄.၁၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ တော့တိုရိခရိုင်သည် အနောက်ဘက်တွင် [[ရှိမနဲခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အိုဆာကာစီရင်စု]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် [[ဟယောဂိုခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] eazkghk0z2c2i67mds4acbwcli811z1 1042625 1042624 2026-07-09T12:38:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042625 wikitext text/x-wiki '''တော့တိုရိခရိုင်''' (鳥取県, တော့တိုရိခန်း) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တော့တိုရိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေနည်းပါးသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်ကာ လူဦးရေ ၅၃၈,၅၂၅ ဦး (၂၀၂၃ ခုနှစ်) ရှိသည်။ ဧရိယာ ၃,၅၀၇.၁၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၃၅၄.၁၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ တော့တိုရိခရိုင်သည် အနောက်ဘက်တွင် [[ရှိမနဲခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အိုဆာကာစီရင်စု]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် [[ဟယောဂိုခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ တော့တိုရိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ယောနဂိုမြို့၊ ခုရယောရှိမြို့၊ ဆခိုင်းမိနတိုမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ တော့တိုရိခရိုင်တွင် [[တော့တိုရိသဲသောင်ကုန်း]]ရှိသည်။ ဤသဲသောင်ကုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ချူးဂိုခုတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် ဒိုင်းဆန်းတောင်သည် ခရိုင်၏ အမြင့်ဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။ တော့တိုရိခရိုင်သည် လူဦး၇ေအားဖြင့် အနည်းဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အိမ်ထောင်စုတစ်ခုချင်းစီအလိုက် ကော်ဖီသောက်သုံးမှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ==အမည်နာမ== ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==စီးပွားရေး== ==ဘာသာစကား== ==ပညာရေး== ==ထင်ရှားသည့် နေရာများ== ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Tottori prefecture}} * {{Official website|https://www.pref.tottori.lg.jp/}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] d9h49nl7zhsobgahvavukl8n977uyi4 1042626 1042625 2026-07-09T12:41:14Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042626 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = တော့တိုရိခရိုင် | native_name = {{nobold|{{lang|ja|鳥取県}}}} | settlement_type = [[Prefectures of Japan|Prefecture]] | translit_lang1 = Japanese | translit_lang1_type = [[Japanese language|Japanese]] | translit_lang1_info = {{lang|ja|鳥取県}} | translit_lang1_type1 = [[Romanization of Japanese|Rōmaji]] | translit_lang1_info1 = {{lang|ja-Latn|Tottori-ken}} | image_skyline = Tottori-Sakyu Tottori Japan.JPG | image_caption = [[Tottori Sand Dunes]] near [[Tottori City]], a popular tourist attraction in Tottori Prefecture | image_flag = Flag of Tottori Prefecture.svg | flag_size = 100px | image_blank_emblem = Emblem of Tottori Prefecture.svg | blank_emblem_size = 80px | blank_emblem_type = Symbol | image_map = Map of Japan with highlight on 31 Tottori prefecture.svg | coordinates = {{coord|35.449|133.766|type:adm2nd_globe:earth_region:JP|display=title,inline}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Japan]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|Region]] | subdivision_name1 = [[Chūgoku region|Chūgoku]] ([[San'in region|San'in]]) | subdivision_type2 = [[List of islands of Japan|Island]] | subdivision_name2 = [[Honshu]] | seat_type = [[List of capitals in Japan|Capital]] | seat = [[Tottori, Tottori|Tottori]] | parts_type = Subdivisions | parts_style = para | p1 = [[Districts of Japan|Districts]]: 5 | p2 = [[Municipalities of Japan|Municipalities]]: 19 | leader_title = [[List of prefectural governors in Japan|Governor]] | leader_name = [[Shinji Hirai]] | area_total_km2 = 3,507.13 | area_water_percent = 0.7 | area_rank = [[List of Japanese prefectures by area|41st]] | population_footnotes = | population_total = 538525 | population_as_of = July 1, 2023 | population_rank = [[List of Japanese prefectures by population|47th]] | population_density_km2 = 154 | demographics_type2 = GDP | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |title=2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA） : 経済社会総合研究所 – 内閣府 |url=https://www.esri.cao.go.jp/jp/sna/data/data_list/kakuhou/files/2020/2020_kaku_top.html |access-date=2023-05-18 |website=内閣府ホームページ |language=ja}}</ref> | demographics2_title1 = Total | demographics2_info1 = [[JP¥]] 1,912 billion<br />[[US$]] 14.1 billion (2022) | iso_code = JP-31 | website = {{URL|1=https://www.pref.tottori.lg.jp/}} | module = {{Infobox place symbols| embedded=yes | country = Japan | bird = [[Mandarin duck]] (''Aix&nbsp;galericulata'') | fish = | flower = Nijisseiki [[nashi pear]] [[blossom]] (''Pyrus pyrifolia'') | tree = [[Taxus cuspidata|Daisenkyaraboku]] (''Taxus&nbsp;cuspidata'') }} | population_blank1_title = Dialects | population_blank1 = [[Inshū dialect|Inshū]]・Kurayoshi・West Hōki | anthem = [[:ja:わきあがる力|Wakiagaru chikara]] }} [[File:Tottori sand dune p4 2430.jpg|thumb|300px|[[တော့တိုရိသဲသောင်ကုန်း]]]] '''တော့တိုရိခရိုင်''' (鳥取県, တော့တိုရိခန်း<ref>{{cite book|script-title=ja:NHK日本語発音アクセント新辞典|publisher=NHK Publishing|editor=NHK Broadcasting Culture Research Institute|date=24 May 2016|lang=ja}}</ref>) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[ချူးဂိုခုဒေသ]]ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Tottori Prefecture" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 990|page=990}}; "Chūgoku" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 127|page=127}}.</ref> တော့တိုရိခရိုင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေနည်းပါးသည့် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်ကာ လူဦးရေ ၅၃၈,၅၂၅ ဦး (၂၀၂၃ ခုနှစ်) ရှိသည်။ ဧရိယာ ၃,၅၀၇.၁၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၃၅၄.၁၁ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ တော့တိုရိခရိုင်သည် အနောက်ဘက်တွင် [[ရှိမနဲခရိုင်]]၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[အိုဆာကာစီရင်စု]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[အိုခယမခရိုင်]]နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် [[ဟယောဂိုခရိုင်]]တို့ ရှိသည်။ တော့တိုရိမြို့သည် ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အခြားအဓိကကျသည့် မြို့များမှာ ယောနဂိုမြို့၊ ခုရယောရှိမြို့၊ ဆခိုင်းမိနတိုမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ တော့တိုရိခရိုင်တွင် [[တော့တိုရိသဲသောင်ကုန်း]]ရှိသည်။ ဤသဲသောင်ကုန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ချူးဂိုခုတောင်တန်းတွင် ပါဝင်သည့် ဒိုင်းဆန်းတောင်သည် ခရိုင်၏ အမြင့်ဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။ တော့တိုရိခရိုင်သည် လူဦး၇ေအားဖြင့် အနည်းဆုံးခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အိမ်ထောင်စုတစ်ခုချင်းစီအလိုက် ကော်ဖီသောက်သုံးမှုအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။<ref>Nussbaum, "Tottori" at {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 990|page=990}}.</ref> ==အမည်နာမ== ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==လူဦးရေဆိုင်ရာ== ==စီးပွားရေး== ==ဘာသာစကား== ==ပညာရေး== ==ထင်ရှားသည့် နေရာများ== ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Tottori prefecture}} * {{Official website|https://www.pref.tottori.lg.jp/}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] 4ya8nkivqk5gfkc202t8zqd0ksu9fdf 3 289109 1042623 2026-07-09T12:31:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042623 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-39083-92 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၁၊ ၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) nwbxsg4ub7gun64jb486za8vcpp065k 0 289110 1042628 2026-07-09T13:05:19Z Pho Sai 45037 [[ဒြာဗီဒီယန်လူမျိုးများ]] စာမျက်နှာကို [[ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး]] သို့ Pho Saiက ရွှေ့ခဲ့သည်: မြန်မာစာပေတွင် သုံးစွဲလေ့ရှိသော စာလုံးပေါင်း အမည်သို့ ပြောင်းရွှေ့ 1042628 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဒြာဝိဒိယန်လူမျိုး]] jchohxxqfdig8ty0auaii1go66ogq79 0 289111 1042636 2026-07-09T14:27:31Z Pho Sai 45037 [[ဒရာဗီးဒီးယန်းဘာသာစကားများ]] စာမျက်နှာကို [[ဒြာဝိဒိယန် ဘာသာစကားများ]] သို့ Pho Saiက ရွှေ့ခဲ့သည် 1042636 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဒြာဝိဒိယန် ဘာသာစကားများ]] dga0kqy6wqs4q2ltxxyiifnfg4z1szj 0 289112 1042639 2026-07-09T15:28:14Z ကောင်းခန့်ကျော် 106432 "[[:en:Special:Redirect/revision/1253098653|Nam Nao district]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042639 wikitext text/x-wiki '''နမ့်နောင်''' ( {{Langx|th|น้ำหนาว}})သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း]]ရှိ ဖက်ချဘွန်ပြည်နယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဆုံးခရိုင် ( ''[[အမ်ဖေါ|အမ်ဖော]]'' ) ဖြစ်ပါသည်။ == သမိုင်း == ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် နမ့်နောင်နှင့် လက်ဒန် ''မြို့နယ်များကို'' လွန်ဆတ်ခရိုင်မှ ခွဲထုတ်ပြီး ခရိုင်ငယ် (''[[အမ်ဖေါ|ကင်အမ်ဖော]]'') အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |date=November 21, 1978 |script-title=th:ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ ตั้งเป็นกิ่งอำเภอน้ำหนาว |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2521/D/130/4080.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=95 |issue=130 ง |pages=4080 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120214100540/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2521/D/130/4080.PDF |archive-date=February 14, 2012}}</ref> ၎င်းကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ခရိုင်အပြည့်အစုံအဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည် <ref>{{Cite journal |date=June 19, 1991 |script-title=th:พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอทุ่งตะโก อำเภอพะโต๊ะ อำเภอเขาค้อ อำเภอน้ำหนาว อำเภอวังจันทร์ อำเภอนาด้วง อำเภอเต่างอย อำเภอสิงหนคร อำเภอพระสมุทรเจดีย์ และอำเภอลำดวน พ.ศ. ๒๕๓๔ |url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2534/A/107/29.PDF |url-status=dead |journal=Royal Gazette |language=Thai |volume=108 |issue=107 ก Special<!--ฉบับพิเศษ--> |pages=29–33 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111108015913/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2534/A/107/29.PDF |archive-date=November 8, 2011}}</ref> == ပထဝီဝင် == အိမ်နီးချင်းခရိုင်များမှာ (မြောက်ဘက်လက်ယာရစ်)မှ ဖူလူအန်နှင့် လိုအီပြည်နယ်မှ ဖူ ကရာဒူးအန်၊ ခွန်ခဲန်ပြည်နယ်မှ ဖူဖာမန်၊ [[ဇယဘူမိပြည်နယ်|ဇယဘူမိ ပြည်နယ်]]မှ ခွန်ဆန်၊ ဖတ်ချာဘုန်ပြည်နယ်မှ ခရိုင် လွန်ဆက်နှင့် လွန်ကာအို တို့ဖြစ်ပါသည်။ ခရိုင်၏အရှေ့ဘက်ခြမ်းသည် ဖူ ကရာဒူးအန်တောင်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပါသည်။ နမ့်နောင် အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ခရိုင်အတွင်းတွင် ရှိသည်။ == အုပ်ချုပ်ရေး == ခရိုင်ကို ခရိုင်ခွဲလေးခု ( ''[[တမ်ဘွန်]]'' ) အဖြစ် ပိုင်းခြားထားပြီး ရွာပေါင်း ၃၀ ( ''[[မူးဘန်|မူဘန်]]'' ) အဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ ခရိုင်တွင် မြူနီစပယ် ( ''[[ဒေသပါလ|‌ဒေသဘန]]'' ) မရှိပါ။ တမ်ဘွန် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်း (TAO) လေးခုရှိသည်။ {| |၁။ |နမ့်နောင် | นํ้าแข็ง | |- | ၂။ | လက်ဒန် | หลัก ด่าน | |- | ၃။ | ဝမ်ကွမ် | หวังกวง | |- | ၄။ |ကော့မွန် |โคกมน | |} == ကိုးကားချက်များ == == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.amphoe.com/menu.php?mid=1&am=439&pv=38 amphoe.com] {{Amphoe Phetchabun}} [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ]] qbu9xdnpmp355h95ef4pif87dl5sowx 3 289113 1042644 2026-07-09T16:57:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042644 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-38896-70 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၇၊ ၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) cgpwty3gva02ijd2t71t58l3stsgy8g 3 289114 1042645 2026-07-09T16:58:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042645 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-39080-22 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၈၊ ၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) t6pavofyfpnhxwuka25gubej6v7ojhf 0 289115 1042646 2026-07-09T17:09:16Z Texan North Public Work Translators 214 145427 "[[:en:Special:Redirect/revision/1303678714|Old Collin County Courthouse]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042646 wikitext text/x-wiki {{Infobox အဆောက်အဦး|name=Old Collin County Courthouse<br> ကောလင်းကောင်တီတရားရုံးဟောင်း <br> အိုးလ် ကောလင်း ကောင်တီ ကော့တ်ဟောက်စ်|image=McKinney April 2017 027 (Historic Collin County Courthouse).jpg|caption=Old Collin County Courthouse<br> ကောလင်းကောင်တီတရားရုံးဟောင်း <br> အိုးလ် ကောလင်း ကောင်တီ ကော့တ်ဟောက်စ်|address=၁၁၁ နာ့တ် တန်နက်ဆီလမ်း <br> 111 N Tennessee St|location_town=မက်ကင်နီ၊ တက္ကဆက်စ်<br>McKinney, Texas|location_country=|coordinates={{Coord|33.1976|-96.61539|type:landmark_region:US-TX|display=inline,title}}|completion_date=1876|architect=ချားလ်စ် ဝှီးလော့ခ်<br>Charles Wheelock (Second Empire)|floor_count=3|embedded={{Designation list |embed=yes |designation1=Recorded Texas Historic Landmark |designation1_offname=Old Collin County Courthouse{{Efn|name=a}} |designation1_date=1982 |designation1_number=[https://atlas.thc.texas.gov/Details/5085000948 948] }}|building_type=[[တရားရုံး]]|architectural_style=[[Second Empire style|Second Empire]] (1876-1927) [[Neoclassical architecture|Neoclassical]] (1927-present)|main_contractor=အို.ဂျေ. ကင်း<br>O. J. King|ren_architect=ဒဗလျူ.အေ. ပီတာစ်<br>W. A. Peters (Neoclassical)|renovation_date=1927|ren_firm=စပါဂါနှင့် ပီတာစ်<br>Sparger And Peters|ren_contractor=|closing_date=1979|grounds_area=၃၅,၈၄၈ စတုရန်းပေ<br>35,848 sq ft|belowstyle=}} '''Old Collin County Courthouse''' သည် တက္ကဆက်ပြည်နယ်၊ McKinney မြို့လယ်ရှိ သမိုင်းဝင်တရားရုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် Second Empire ပုံစံ ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် Neoclassical ပုံစံ ဖြင့် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ တရားရုံးကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ၆ ထပ်တရားရုံးအသစ် ပြီးစီးသွားသောကြောင့် ပိတ်သိမ်းခဲ့ရသည်အထိ ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name="Courthouse CCH">{{Cite web |title=Collin County Courthouse History |url=https://www.collincountyhistory.com/courthouses.html |access-date=March 2, 2025 |publisher=Collin County History}}</ref> ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် တရားရုံးကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော တက္ကဆက်သမိုင်းဝင် အထိမ်းအမှတ်နေရာ <ref name=":0">{{Cite web |title=Details - Old Collin County Courthouse - Atlas Number 5085000948 - Atlas: Texas Historical Commission |url=https://atlas.thc.texas.gov/Details/5085000948 |access-date=2025-03-04 |website=atlas.thc.texas.gov}}</ref> {{Efn|The Old Collin County Courthouse contain two Recorded Texas Historic Landmark Designation with the other being the [https://atlas.thc.texas.gov/Details/5085011816 1927 Collin County Courthouse].}} အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် McKinney Performing Arts Center အဖြစ် ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံကာ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ <ref name=":1">{{Cite web |last=Allen |first=Abigail |date=2015-09-30 |title=Historic Collin County Courthouse |url=https://communityimpact.com/austin/news/2015/09/30/historic-collin-county-courthouse/ |access-date=2025-03-04 |website=Community Impact |language=English}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှစ၍ Old Collin County Courthouse တွင် တက္ကဆက်သမိုင်း ကော်မရှင် <ref>{{Cite web |date=2025 |title=2025 TEXAS HISTORIC COURTHOUSE PRESERVATION PROGRAM UPDATE |url=https://thc.texas.gov/sites/default/files/2025-02/Courthouse_Cornerstones_2025.pdf |access-date=March 17, 2025 |website=[[Texas Historical Commission]]}}</ref> ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် တက္ကဆက်သမိုင်းဝင်တရားရုံးထိန်းသိမ်းရေးအစီအစဉ်မှ အပြည့်အဝပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံရန် အတည်ပြုထားသော မဟာအစီအစဉ်တစ်ခုရှိသည်။ == သမိုင်း == [[ဖိုင်:Old_Collin_County_Courthouse_Postcard_(1905-1913).jpg|left|thumb|တရားရုံးဟောင်း၏ ပို့စကတ်]] ၁၉၂၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအလယ်ပိုင်းတွင် တရားရုံးသည် အခြေအနေဆိုးရွားလာပြီး လူများလွန်းလာခဲ့သည်။ တရားရုံးပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများကို ပါရီတက္ကဆက်ပြည်နယ်၊ Sparger and Peters ကုမ္ပဏီ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဗိသုကာပညာရှင် W. A. ​​Peters လက်ထက်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းကို ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး ပြန်လည်ပြုပြင်ထားသော တရားရုံးအသစ်ကို 'Neoclassical style' အဖြစ် ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံမှုတွင် မြေအောက်ခန်းနှင့် တတိယထပ်ကို ထပ်မံထည့်သွင်းခဲ့သည်။ <ref name="Courthouse CCH">{{Cite web |title=Collin County Courthouse History |url=https://www.collincountyhistory.com/courthouses.html |access-date=March 2, 2025 |publisher=Collin County History}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.collincountyhistory.com/courthouses.html "Collin County Courthouse History"]. Collin County History<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 2,</span> 2025</span>.</cite></ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Details - Old Collin County Courthouse - Atlas Number 5085000948 - Atlas: Texas Historical Commission |url=https://atlas.thc.texas.gov/Details/5085000948 |access-date=2025-03-04 |website=atlas.thc.texas.gov}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://atlas.thc.texas.gov/Details/5085000948 "Details - Old Collin County Courthouse - Atlas Number 5085000948 - Atlas: Texas Historical Commission"]. ''atlas.thc.texas.gov''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-03-04</span></span>.</cite></ref> [[ဖိုင်:Old_Collin_County_Courthouse_(20230996562).jpg|left|thumb|320x320px|တရားရုံးဟောင်း အမှတ်အသားOld Collin County Courthouse]] ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် McKinney ရှိ McDonald Street တွင် တရားရုံးအသစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ပြီးနောက် တရားရုံးကို ပိတ်ခဲ့သည်။ Old Collin Courthouse တွင် နောက်ဆုံးကျင်းပခဲ့သော တရားရုံးအမှုများမှာ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် တရားရုံးကို 'ARecorded Texas Historic LandmarkA' အဖြစ် တရားဝင် အမှတ်အသားပြုခဲ့ပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် တရားရုံးသည် McKinney Commercial Historic District ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တရားရုံးသည် ၁၉၂၇ Collin County Courthouse အဖြစ် Recorded Texas Historic Landmark သတ်မှတ်ချက်ကို ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် McKinney Performing Arts Center အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ချိန်အထိ တရားရုံးကို ၂၇ နှစ်ကြာ ပိတ်ထားခဲ့သည်။ အနည်းဆုံး ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ Collin County သည် Texas Historic Courthouse Preservation Program အတွက် လျှောက်ထားသူဖြစ်ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ အပြည့်အဝပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံရန်အတွက် အတည်ပြုထားသော master plan တစ်ခုရှိသည်။<ref name="Courthouse CCH">{{Cite web |title=Collin County Courthouse History |url=https://www.collincountyhistory.com/courthouses.html |access-date=March 2, 2025 |publisher=Collin County History}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.collincountyhistory.com/courthouses.html "Collin County Courthouse History"]. Collin County History<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">March 2,</span> 2025</span>.</cite></ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Allen |first=Abigail |date=2015-09-30 |title=Historic Collin County Courthouse |url=https://communityimpact.com/austin/news/2015/09/30/historic-collin-county-courthouse/ |access-date=2025-03-04 |website=Community Impact |language=English}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFAllen2015">Allen, Abigail (2015-09-30). [https://communityimpact.com/austin/news/2015/09/30/historic-collin-county-courthouse/ "Historic Collin County Courthouse"]. ''Community Impact''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-03-04</span></span>.</cite></ref> <ref name=":3">{{Cite web |title=Our History {{!}} McKinney, TX - Official Website |url=https://www.mckinneytexas.org/631/Our-History |access-date=2025-03-08 |website=www.mckinneytexas.org}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2004 |title=Courthouse Cornerstone Fall 2004 |url=https://www.thc.texas.gov/public/upload/publications/Cornerstone%20Fall%202004.pdf |access-date=March 17, 2025 |website=[[Texas Historical Commission]]}}</ref> == ဗိသုကာပညာ == တရားရုံးဟောင်းကို ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် Charles Wheelock မှ ပထမဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဒုတိယအင်ပါယာပုံစံဒီဇိုင်းဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး Shelbyville ရင်ပြင်၏ ပုံစံတူနေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ရင်ပြင်သည် စတုရန်းပေ ၃၅,၈၄၈ ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name=":2">{{Cite web |title=1927 Collin County Courthouse Historical Marker |url=https://www.hmdb.org/m.asp?m=167861 |access-date=2025-03-05 |website=www.hmdb.org |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=Details - Old Collin County Courthouse - Atlas Number 5085000948 - Atlas: Texas Historical Commission |url=https://atlas.thc.texas.gov/Details/5085000948 |access-date=2025-03-04 |website=atlas.thc.texas.gov}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://atlas.thc.texas.gov/Details/5085000948 "Details - Old Collin County Courthouse - Atlas Number 5085000948 - Atlas: Texas Historical Commission"]. ''atlas.thc.texas.gov''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2025-03-04</span></span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |last=Feagans |first=Brittany |date=2013-12-30 |title=Squeezepenny |url=https://starlocalmedia.com/squeezepenny/article_0cec3fc8-717b-11e3-a74c-0019bb2963f4.html |access-date=2025-03-08 |website=Star Local Media |language=en}}</ref> [[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ]] 98y7g56b6kscy7v9vreusdezzmqs7xe 3 289116 1042648 2026-07-09T17:58:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042648 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Texan North Public Work Translators 214 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၈၊ ၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) c5c4iw7ikicartuisvv74fuc6ez3etf 3 289117 1042661 2026-07-10T01:59:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042661 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-39184-12 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၉၊ ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 9tsqaxumc33z425uyt5axxk94z1eccz 100 289118 1042700 2026-07-10T03:04:27Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=07|day=09|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042700 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=07|day=09|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} jr0jjxcog4ki6qnge30trh68x6lje05 1042706 1042700 2026-07-10T03:13:31Z Salai Rungtoi 22844 1042706 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=07|day=09|content= <!-- All news items below this line --> '''စီးပွားရေးနှင့် စီးပွားကူးသန်း''' *[[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုစနစ်ဖြစ်သော NUGPay သည် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည့် ၄ နှစ်ပြည့်မြောက်ခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အသုံးပြုသူ ၄ သောင်းကျော်ရှိကာ ဒစ်ဂျစ်တယ်[[မြန်မာကျပ်ငွေ|မြန်မာကျပ်]] (DMMK) ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ငွေပေးငွေယူစုစုပေါင်းတန်ဖိုးမှာ ကျပ် ၃.၉ ထရီလီယံ (၃,၉၀၀ ဘီလျံ) အထိရှိလာကြောင်း NUG စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဝန်ကြီးဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်သည်။ [https://bur.mizzima.com/2026/07/09/95656 (Mizzima)] <!-- All news items above this line -->}} b7pki68linxcjfsctx95ymah76wbk6b 100 289119 1042707 2026-07-10T03:14:03Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=07|day=10|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042707 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=07|day=10|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} d7803zdbeqyeket53efthsmejddgu5f 0 289120 1042711 2026-07-10T03:21:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "{{unreferenced}} '''သဲတောဘူတာ''' သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း]]ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042711 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''သဲတောဘူတာ''' သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း]]ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်]]၊ သဲတောရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} bt1bfchr1klmw94iw6u3ajipchkns8x 1042714 1042711 2026-07-10T03:23:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1042714 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''သဲတောဘူတာ''' သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း]]ရှိ ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာသည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်]]၊ သဲတောရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|21.085819002154643|96.05881590141469|format=dms|region:MM|display=inline,title}} {{ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်း}} {{Myanmar-railstation-stub}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘူတာရုံများ]] h905e6f7g52lz5fhmd7au6bjkzeb80w 3 289121 1042723 2026-07-10T03:59:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042723 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-38961-80 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၉၊ ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) t5b73hku3txzwpqe533l292wt5khbq7 0 289122 1042728 2026-07-10T05:51:45Z Zawzawaungthwin 100038 [[သင်္ကန်းကျွန်းဘူတာ]] စာမျက်နှာကို [[သင်္ဃန်းကျွန်းဘူတာ]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: စာလုံးပေါင်းအမှား 1042728 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[သင်္ဃန်းကျွန်းဘူတာ]] oogiqpyulavab1k5n63av2to3xguvz8 0 289123 1042731 2026-07-10T05:54:25Z Zawzawaungthwin 100038 [[မြရင်၊ မ (လေဘာတီ)]] စာမျက်နှာကို [[မြရင် (လေဘာတီ)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1042731 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[မြရင် (လေဘာတီ)]] mmpyv4l7qlff01hfxr8mkn04ecaj22n 0 289124 1042733 2026-07-10T06:19:57Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1357657805|Language model]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042733 wikitext text/x-wiki '''ဘာသာစကားမော်ဒယ်''' ({{lang-en|Language Model}}) ဆိုသည်မှာ '''သဘာဝဘာသာစကား''' (သို့မဟုတ်) '''လူသားသုံး ဘာသာစကားများ''' ၏ စာသားအစီအစဉ်များ (sequences) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းပေးသည့် ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုစနစ်သုံး မော်ဒယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal |last1=Blank |first1=Idan A. |date=November 2023 |title=What are large language models supposed to model? |journal=Trends in Cognitive Sciences |volume=27 |issue=11 |pages=987–989 |doi=10.1016/j.tics.2023.08.006 |pmid=37659920 |doi-access=free}}"LLMs are supposed to model how utterances behave."</ref><ref>{{cite book |last1=Jurafsky |first1=Dan |date=2021 |title=Speech and Language Processing |url=https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/ |last2=Martin |first2=James H. |edition=3rd |chapter=N-gram Language Models |access-date=24 May 2022 |chapter-url=https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/3.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522005855/https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/ |archive-date=22 May 2022 |url-status=live}}</ref> ပညာရှင်များသည် ဘာသာစကားမော်ဒယ်များကို စကားပြောအသံဖတ်စနစ် (speech recognition)၊<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=R. |date=1990 |title=A cache-based natural language model for speech recognition |url=https://www.researchgate.net/publication/3191800 |journal=IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence |volume=12 |issue=6 |pages=570–583 |bibcode=1990ITPAM..12..570K |doi=10.1109/34.56193 |last2=De Mori |first2=R.}}</ref> စက်ဖြင့်ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း (machine translation)၊<ref name="Semantic parsing as machine translation">Andreas, Jacob, Andreas Vlachos, and Stephen Clark (2013). [https://www.aclweb.org/anthology/P13-2009 "Semantic parsing as machine translation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200815080932/https://www.aclweb.org/anthology/P13-2009/|date=15 August 2020}}. Proceedings of the 51st Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics (Volume 2: Short Papers).</ref> လူသားကဲ့သို့ စာသားများဖန်တီးပေးသည့် သဘာဝဘာသာစကားထုတ်လုပ်ခြင်း (natural language generation)၊ ရုပ်ပုံဖတ်စာသားပြောင်းစနစ် (optical character recognition)၊ လမ်းကြောင်းရှာဖွေမှု အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင်လုပ်ဆောင်ခြင်း (route optimization)၊<ref>{{cite journal |last1=Liu |first1=Yang |date=2023 |title=Can language models be used for real-world urban-delivery route optimization? |journal=The Innovation |volume=4 |issue=6 |bibcode=2023Innov...400520L |doi=10.1016/j.xinn.2023.100520 |pmc=10587631 |pmid=37869471 |doi-access=free |article-number=100520 |last2=Wu |first2=Fanyou |last3=Liu |first3=Zhiyuan |last4=Wang |first4=Kai |last5=Wang |first5=Feiyue |last6=Qu |first6=Xiaobo}}</ref> လက်ရေးဖတ်စနစ် (handwriting recognition)၊<ref>{{cite arXiv|last1=Pham|first1=Vu|last2=Bluche|first2=Théodore|last3=Kermorvant|first3=Christopher|last4=Louradour|first4=Jérôme|title=Dropout improves Recurrent Neural Networks for Handwriting Recognition|date=2013|class=cs.CV|eprint=1312.4569}}</ref> သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းရှာဖွေခြင်း (grammar induction)၊<ref>{{cite arXiv|author1=Phu Mon Htut|last2=Cho|first2=Kyunghyun|last3=Bowman|first3=Samuel R.|title=Grammar Induction with Neural Language Models: An Unusual Replication|date=2018|class=cs.CL|eprint=1808.10000}}</ref> သတင်းအချက်အလက် ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်း (information retrieval)<ref name="ponte1998">{{cite conference|first1=Jay M.|last1=Ponte|first2=W. Bruce|last2=Croft|title=A language modeling approach to information retrieval|conference=Proceedings of the 21st ACM SIGIR Conference|year=1998|publisher=ACM|place=Melbourne, Australia|pages=275–281|doi=10.1145/290941.291008}}</ref><ref name="ponte19982">{{cite conference|first1=Jay M.|last1=Ponte|first2=W. Bruce|last2=Croft|title=A language modeling approach to information retrieval|conference=Proceedings of the 21st ACM SIGIR Conference|year=1998|publisher=ACM|place=Melbourne, Australia|pages=275–281|doi=10.1145/290941.291008}}</ref> နှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်တုံ့ပြန်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ အပါအဝင် ကဏ္ဍမျိုးစုံတွင် အသုံးချကြသည်။.<ref>{{cite book |last1=Maity |first1=Abhishek |date=March 2026 |title=2026 IEEE Madhya Pradesh Section Conference (MPCON) |isbn=979-8-3315-9335-3 |pages=1501–1506 |chapter=CrisisSense: Transforming Social Signals into Real-Time Disaster Awareness via Deep Neural Intelligence |doi=10.1109/MPCON69668.2026.11508516}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် လက်ရှိအချိန်တွင် ၎င်းဘာသာစကားမော်ဒယ်များ၏ အဆင့်မြင့်ဆုံးပုံစံမှာ '''အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (Large Language Models - LLMs)''' ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို (အများပြည်သူသုံး အင်တာနက်စာမျက်နှာများမှ ကူးယူထားသော) ကြီးမားသည့် ဒေတာအစုများပေါ်တွင် လေ့ကျင့်ပေးထားသည့် transformer တည်ဆောက်ပုံစနစ်များဖြင့် အဓိက တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤ LLM မော်ဒယ်များသည် ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သော recurrent neural network အခြေခံမော်ဒယ်များကို အစားထိုးကျော်လွန်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း recurrent neural network မော်ဒယ်များသည်လည်း အတိတ်ကာလက အသုံးပြုခဲ့သည့် word n-gram ကဲ့သို့သော စာရင်းအင်းအချက်အလက် သီးသန့်သုံး မော်ဒယ်များကို အစားထိုးခဲ့ဖူးသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ပညာရှင် နုမ်းချုမ်းစကီး (Noam Chomsky) သည် ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းသီအိုရီ (theory of formal grammars) ကို တီထွင်ပြီး ဘာသာစကားမော်ဒယ်ဆိုင်ရာ လမ်းခင်းပေးသည့် ရှေ့ဆောင်သုတေသနလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Chomsky |first=N. |date=September 1956 |title=Three models for the description of language |journal=IRE Transactions on Information Theory |volume=2 |issue=3 |pages=113–124 |bibcode=1956IRTIT...2..113C |doi=10.1109/TIT.1956.1056813 |issn=2168-2712}}</ref> ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပညာရှင်များသည် စာရင်းအင်းအခြေပြုနည်းလမ်းများ (statistical approaches) ကို စတင်လေ့လာခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းနည်းလမ်းများသည် ရည်ရွယ်ချက်အများစုအတွက် စည်းမျဉ်းအခြေပြု သဒ္ဒါစနစ်များထက် ပိုမိုအသုံးဝင်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က စကားလုံးများ၏ သီးခြားပေါင်းစပ်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေများကို တွက်ချက်သည့် word n-gram ကဲ့သို့သော သီးခြားပြောင်းလဲကိန်းသုံး စနစ်များ (discrete representations) သည် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများကို ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် စကားလုံးများကို ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ပြပေးသည့် စနစ်များ (continuous representations - ဥပမာ - word embeddings) ပေါ်ပေါက်လာပြီး ယခင်က သီးခြားပြောင်းလဲကိန်းသုံး စနစ်များနေရာတွင် အစားထိုးလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2022-02-22 |title=The Nature Of Life, The Nature Of Thinking: Looking Back On Eugene Charniak's Work And Life |url=https://cs.brown.edu/news/2022/02/22/the-nature-of-life-the-nature-of-thinking-looking-back-on-eugene-charniaks-work-and-life/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241103134558/https://cs.brown.edu/news/2022/02/22/the-nature-of-life-the-nature-of-thinking-looking-back-on-eugene-charniaks-work-and-life/ |archive-date=3 November 2024 |access-date=2025-02-05 |language=en}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ဤစနစ်သည် စကားလုံးတစ်လုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဗက်တာ (vector) ကိန်းစစ်တန်ဖိုးများဖြင့် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်ရာတွင် ဗက်တာလွင်ပြင် (vector space) ထဲ၌ အနီးကပ်ဆုံးရှိသော စကားလုံးများသည် အဓိပ္ပာယ်ချင်း ဆင်တူကြပြီး၊ စကားလုံးများအကြား ရှိတတ်သော အများကိန်းစနစ် သို့မဟုတ် လိင်ခွဲခြားမှုပုံစံ စသည့် အခြေခံဆက်နွှယ်မှုများကိုလည်း မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ == စာရင်းအင်းအခြေပြု သီးသန့်မော်ဒယ်များ (Pure statistical models) == ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပညာရှင်များသည် ပထမဆုံးသော ထင်ရှားသည့် စာရင်းအင်းအခြေပြု ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကို စတင်တင်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းဆယ်စုနှစ်အတွင်း IBM ကုမ္ပဏီသည် 'ရှန်နွန်စတိုင်' (Shannon-style) စမ်းသပ်မှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဤစမ်းသပ်မှုတွင် လူသားများက စာသားများကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ရာ၌ ပြသသော စွမ်းဆောင်ရည်များကို စောင့်ကြည့်လေ့လာဆန်းစစ်ခြင်းဖြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ် ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေမည့် အလားအလာရှိသော ရင်းမြစ်များကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last1=Rosenfeld |first1=Ronald |year=2000 |title=Two decades of statistical language modeling: Where do we go from here? |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/6611138 |journal=Proceedings of the IEEE |volume=88 |issue=8 |pages=1270–1278 |bibcode=2000IEEEP..88.1270R |doi=10.1109/5.880083 |s2cid=10959945}}</ref> === စကားလုံး n-gram အခြေပြု မော်ဒယ်များ === စကားလုံး n-gram အခြေပြု မော်ဒယ်များသည် စာရင်းအင်းအခြေပြု ဘာသာစကားမော်ဒယ်များအနက် အခြေခံအကျဆုံးနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါဆုံး မော်ဒယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် စာသားတစ်ခုအတွင်းရှိ စကားလုံးအားလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ဆန်းစစ်မည့်အစား ပေးထားသော စကားလုံးတစ်လုံး၏ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ၎င်း၏ ရှေ့တွင် ကပ်လျက်ရှိနေသော စကားလုံး အရေအတွက် (n-1) ခုပေါ်၌သာ အခြေခံ၍ တွက်ချက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် n=2 ဖြစ်ပါက ဗိုင်ဂရမ် (bigram) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရှေ့ကစကားလုံး တစ်လုံးတည်းပေါ် မူတည်၍ နောက်စကားလုံးကို ခန့်မှန်းကာ၊ n=3 ဖြစ်ပါက ထရိုင်ဂရမ် (trigram) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရှေ့ကစကားလုံး နှစ်လုံးပေါ် မူတည်၍ ခန့်မှန်းသည်။ ပညာရှင်များသည် ကြီးမားသော စာစုအချက်အလက်များ (text corpus) ထဲ၌ အဆိုပါ စကားလုံးတွဲများ မည်မျှအကြိမ်ရေ ပါဝင်သည်ကို ရေတွက်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်နိုင်ခြေ ရလဒ်များကို တွက်ချက်ယူကြသည်။ သို့သော် ဤမော်ဒယ်များသည် ဝေါဟာရအသစ်များ ပါဝင်လာပါက တန်ဖိုး သုည (zero probability) ဖြစ်သွားတတ်သည့် ပြဿနာရှိသဖြင့် ၎င်းကို ဖြေရှင်းရန် ပျော့ပျောင်းချောမွေ့စေမည့် နည်းလမ်းများ (smoothing techniques) ကို တွဲဖက်အသုံးပြုရသည်။ === အညွှန်းကိန်းအခြေပြု မော်ဒယ်များ (Exponential) === '''အမြင့်ဆုံး အင်ထရိုပီ ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ (Maximum entropy language models)''' သည် စကားလုံးတစ်လုံးနှင့် ၎င်း၏ ရှေ့တွင်ရှိခဲ့သော စာသားသမိုင်းကြောင်း (''n''-gram history) အကြား ဆက်နွှယ်မှုကို ဂုဏ်သတ္တိလုပ်ဆောင်ချက် (feature functions) များအသုံးပြု၍ သင်္ချာနည်းအရ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးသည်။ ၎င်းအတွက် သင်္ချာညီမျှခြင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block"> P(w_m \mid w_1,\ldots,w_{m-1}) = \frac{1}{Z(w_1,\ldots,w_{m-1})} \exp (a^T f(w_1,\ldots,w_m))</math> ဤညီမျှခြင်းတွင် - * <math>Z(w_1,\ldots,w_{m-1})</math> သည် ပိုင်းခြေခွဲလုပ်ဆောင်ချက် (partition function) ဖြစ်သည်။ * <math>a</math> သည် ပါရာမီတာဗက်တာ (parameter vector) ဖြစ်သည်။ * <math>f(w_1,\ldots,w_m)</math> သည် ဂုဏ်သတ္တိလုပ်ဆောင်ချက် (feature function) ဖြစ်သည်။ အရှင်းဆုံးအခြေအနေတွင် ဤဂုဏ်သတ္တိလုပ်ဆောင်ချက်သည် သတ်မှတ်ထားသော''n''-gram တစ်ခု ရှိနေခြင်း သို့မဟုတ် မရှိနေခြင်းကို ပြသသည့် ညွှန်းကိန်းတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ ပါရာမီတာဗက်တာ <math>a</math> ပေါ်တွင် ကနဦးယူဆချက် (prior) တစ်ခု သို့မဟုတ် ပုံသေနည်းမှန်ကန်အောင် ထိန်းညှိခြင်းပုံစံ (regularization) တစ်ခုခုကို အသုံးပြုခြင်းက မော်ဒယ်အတွက် ပိုမိုအထောက်အကူပြုစေသည်။ '''Log-bilinear မော်ဒယ်''' သည်လည်း အညွှန်းကိန်းအခြေပြု ဘာသာစကားမော်ဒယ် (exponential language model) ၏ အခြားဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === Skip-gram မော်ဒယ် === Skip-gram မော်ဒယ်သည် စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ကိန်းဂဏန်းဗက်တာများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည့် Word2Vec နည်းပညာ၏ အခြေခံဗျူဟာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမော်ဒယ်သည် ပေးထားသော ပစ်မှတ်စကားလုံး (target word) တစ်လုံးကို အခြေခံ၍ ၎င်း၏ ရှေ့နှင့်နောက်တွင် ရှိနေနိုင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်စကားလုံး (context words) များကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းပေးသည့် စနစ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်သည်။ သာမန် n-gram မော်ဒယ်များကဲ့သို့ ကပ်လျက်စကားလုံးများကိုသာ ကြည့်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ကြားထဲရှိ စကားလုံးအချို့ကို ကျော်လွှား (skip) ၍ ဆက်စပ်တွက်ချက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စာသားတစ်ခုအတွင်းရှိ စကားလုံးများ၏ ရေရှည်ဆက်နွှယ်မှုနှင့် ဆန္ဒာနုရူပ အဓိပ္ပာယ်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ == နျူရယ်မော်ဒယ်များ == === Recurrent neural network === ပညာရှင်များသည် recurrent neural network ကို အခြေခံထားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ ''(၎င်းတို့ကို သုံးဖက်မြင်အာကာသသုံး ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ - continuous space language models ဟုလည်း ခေါ်ဆို)'' တွင် စကားလုံးများကို ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ပြပေးသည့် စနစ် (continuous representations သို့မဟုတ် embeddings) ကို ဖန်တီးအသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite web |last1=Karpathy |first1=Andrej |title=The Unreasonable Effectiveness of Recurrent Neural Networks |url=https://karpathy.github.io/2015/05/21/rnn-effectiveness/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101215448/http://karpathy.github.io/2015/05/21/rnn-effectiveness/ |archive-date=1 November 2020 |access-date=27 January 2019}}</ref> ထိုသို့ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ပြပေးနိုင်ခြင်းက ဒေတာများ အလွန်အမင်း ထပ်တိုးလာသည့် ပြဿနာ (curse of dimensionality) ကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ ၎င်းပြဿနာသည် ဝေါဟာရပမာဏ တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော စကားလုံးအစီအစဉ် အရေအတွက်က အဆမတန် မြင့်တက်လာပြီး ဒေတာများ လုံလောက်မှုမရှိခြင်း (data sparsity problem) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ နျူရယ်ကွန်ရက် (သို့မဟုတ်) '''အာရုံကြောပုံတူ ကွန်ရက်''' (Neural networks) များသည် စကားလုံးများကို ကွန်ရက်အတွင်းရှိ အလေးသာချက်တန်ဖိုးများ (weights) ၏ ရိုးရှင်းမဟုတ်သော မျဉ်းကွေး ဆက်နွှယ်မှုများ (non-linear combinations) ဖြင့် ဖော်ပြပေးခြင်းအားဖြင့် ဤပြဿနာကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="bengio">{{cite encyclopedia|title=Neural net language models|first=Yoshua|last=Bengio|year=2008|encyclopedia=[[Scholarpedia]]|volume=3|issue=1|page=3881|url=http://www.scholarpedia.org/article/Neural_net_language_models|doi=10.4249/scholarpedia.3881|bibcode=2008SchpJ...3.3881B|doi-access=free|access-date=28 August 2015|archive-date=26 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026161505/http://www.scholarpedia.org/article/Neural_net_language_models|url-status=live}}</ref> === အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) === လက်ရှိခေတ်သစ်တွင် ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ၏ အဆင့်မြင့်ဆုံးပုံစံမှာ အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (LLMs) ဖြစ်သည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် အချက်အလက်များ၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် ဆက်စပ်မှုကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ နားလည်နိုင်ရန်အတွက် transformer တည်ဆောက်ပုံစနစ်ကို အဓိက အသုံးပြုထားသည်။ ပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ကို အင်တာနက် စာမျက်နှာများ၊ စာအုပ်များနှင့် သုတေသနစာတမ်းများမှ ရယူထားသော ဘီလီယံနှင့်ချီသည့် တိုကင် (token) အမြောက်အမြားဖြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသည်။ ဤမော်ဒယ်ကြီးများသည် စာသားများကို သာမန်ခန့်မှန်းပေးရုံရုံမျှမကဘဲ လူသားများကဲ့သို့ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်း၊ ကုဒ်ရေးသားခြင်း၊ စာအနှစ်ချုပ်ခြင်းနှင့် မေးခွန်းများကို တိကျစွာ တုံ့ပြန်ဖြေကြားခြင်း စသည့် ရှုပ်ထွေးသော လုပ်ငန်းစဉ်များကိုပါ စွမ်းဆောင်နိုင်ကြသည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် အချို့သော လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် လူသားတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် တူညီမှုရှိသော်လည်း၊ လူသားတို့၏ သိမှုဗေဒဆိုင်ရာ နမူနာပုံစံများ (cognitive models) ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိမရှိကိုမူ တိကျစွာ မသိရသေးပါ။ အနည်းဆုံးအားဖြင့် recurrent neural networks များသည် လူသားတို့ သတိမပြုမိသော ပုံစံများကို တစ်ခါတစ်ရံ သင်ယူနိုင်သော်လည်း၊ လူသားတို့ ပုံမှန်နားလည်လွယ်သည့် အခြေခံပုံစံများကိုမူ သင်ယူရန် ပျက်ကွက်တတ်ကြောင်း သုတေသနများက ပြသနေသည်။<ref>{{Cite book |last1=Hornstein |first1=Norbert |date=2018-01-09 |title=Syntactic Structures after 60 Years: The Impact of the Chomskyan Revolution in Linguistics |url=https://books.google.com/books?id=XoxsDwAAQBAJ&dq=adger+%22goldilocks%22&pg=PA153 |last2=Lasnik |first2=Howard |last3=Patel-Grosz |first3=Pritty |last4=Yang |first4=Charles |publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |isbn=978-1-5015-0692-5 |language=en |access-date=11 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416160343/https://books.google.com/books?id=XoxsDwAAQBAJ&dq=adger+%22goldilocks%22&pg=PA153 |archive-date=16 April 2023 |url-status=live}}</ref> == စွမ်းဆောင်ရည် စစ်ဆေးခြင်းနှင့် စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်များ == ပညာရှင်များသည် ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ၏ အရည်အသွေးကို စစ်ဆေးရာတွင် ပုံမှန်ဘာသာစကားအခြေပြု လုပ်ငန်းစဉ်များမှတစ်ဆင့် လူသားတို့ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားသော စံပြစစ်ဆေးချက်များ (sample benchmarks) နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ အဓိက လုပ်ဆောင်ကြသည်။ အခြားသော အသုံးနည်းသေးသည့် အရည်အသွေးစစ်ဆေးမှုများတွင်မူ ဘာသာစကားမော်ဒယ်တစ်ခု၏ ပင်ကိုယ်ဝိသေသလက္ခဏာများကို စမ်းသပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုကဲ့သို့သော မော်ဒယ်နှစ်ခုကို အချင်းချင်း တိုက်ရိုက်နှိုင်းယှဉ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဘာသာစကားမော်ဒယ်များကို အချက်အလက်များထံမှ စဉ်ဆက်မပြတ် သင်ယူနိုင်စွမ်းရှိသော ပြောင်းလဲလဲလှယ်နိုင်သည့် စနစ်များအဖြစ် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားသောကြောင့်၊ အချို့သော မော်ဒယ်အသစ်များတွင် သင်ယူမှုမျဉ်းကွေးများ (learning curves) ကို ဆန်းစစ်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ သင်ယူမှုအရှိန်အဟုန်ကိုပါ ထည့်သွင်းစစ်ဆေးကြသည်။<ref>{{Citation|last1=Karlgren|first1=Jussi|last2=Schutze|first2=Hinrich|chapter=Evaluating Learning Language Representations|date=2015|pages=254–260|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-319-64205-5|doi=10.1007/978-3-319-64206-2_8|title=International Conference of the Cross-Language Evaluation Forum|series=Lecture Notes in Computer Science}}</ref> ဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှု စနစ်များကို စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ရန်အတွက် မတူညီသော ဒေတာစုအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ဖန်တီးထားကြသည်။<ref name=":0">{{cite arXiv|last1=Devlin|first1=Jacob|last2=Chang|first2=Ming-Wei|last3=Lee|first3=Kenton|last4=Toutanova|first4=Kristina|date=2018-10-10|title=BERT: Pre-training of Deep Bidirectional Transformers for Language Understanding|eprint=1810.04805|class=cs.CL}}</ref> ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါစံနှုန်းများ ပါဝင်သည် - * '''MMLU''' (Massive Multitask Language Understanding)<ref>{{Citation|last=Hendrycks|first=Dan|title=Measuring Massive Multitask Language Understanding|date=2023-03-14|url=https://github.com/hendrycks/test|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315011614/https://github.com/hendrycks/test|archive-date=15 March 2023|url-status=live|access-date=2023-03-15}}</ref> * '''CoLA''' (Corpus of Linguistic Acceptability) - ဘာသာစကားဆိုင်ရာ လက်ခံနိုင်မှုအဆင့် စာစုအချက်အလက်<ref>{{Cite web |title=The Corpus of Linguistic Acceptability (CoLA) |url=https://nyu-mll.github.io/CoLA/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207081834/https://nyu-mll.github.io/CoLA/ |archive-date=7 December 2020 |access-date=2019-02-25 |website=nyu-mll.github.io}}</ref> * '''GLUE benchmark''' - အထွေထွေ ဘာသာစကားနားလည်မှု စံနှုန်း<ref>{{Cite web |title=GLUE Benchmark |url=https://gluebenchmark.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201104161928/https://gluebenchmark.com/ |archive-date=4 November 2020 |access-date=2019-02-25 |website=gluebenchmark.com |language=en}}</ref> * '''MRPC''' (Microsoft Research Paraphrase Corpus) - မိုက်ခရိုဆော့ဖ် သုတေသနအဖွဲ့၏ အဓိပ္ပာယ်တူ ဝါကျပြောင်းလဲမှု စာစုအချက်အလက်<ref>{{Cite web |title=Microsoft Research Paraphrase Corpus |url=https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025121243/https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |archive-date=25 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=Microsoft Download Center |language=en-us}}</ref> * '''MNLI''' (Multi-Genre Natural Language Inference) - ကဏ္ဍစုံ သဘာဝဘာသာစကား ကျိုးကြောင်းကောက်ချက်ချမှုစနစ်<ref>{{Cite web |title=Microsoft Research Paraphrase Corpus |url=https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025121243/https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |archive-date=25 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=Microsoft Download Center |language=en-us}}</ref> * '''QNLI''' (Question Natural Language Inference) - မေးခွန်းအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကား ကျိုးကြောင်းကောက်ချက်ချမှုစနစ် * '''QQP''' (Quora Question Pairs) - Quora ဝက်ဘ်ဆိုက်မှ မေးခွန်းတူအစုံများ<ref>{{Citation|last=Aghaebrahimian|first=Ahmad|chapter=Quora Question Answer Dataset|date=2017|pages=66–73|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-319-64205-5|doi=10.1007/978-3-319-64206-2_8|title=Text, Speech, and Dialogue|volume=10415|series=Lecture Notes in Computer Science}}</ref> * '''RTE''' (Recognizing Textual Entailment) - စာသားချင်း အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်မှု ခွဲခြားခြင်းစနစ်<ref>{{Cite web |last1=Sammons, V.G.Vinod Vydiswaran, Dan Roth |first1=Mark |last2=Vydiswaran |first2=V.G. |title=Recognizing Textual Entailment |url=http://l2r.cs.uiuc.edu/~danr/Teaching/CS546-12/TeChapter.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809113438/http://l2r.cs.uiuc.edu/~danr/Teaching/CS546-12/TeChapter.pdf |archive-date=9 August 2017 |access-date=February 24, 2019 |last3=Roth |first3=Dan}}</ref> * '''STS-B''' (Semantic Textual Similarity Benchmark) - စာသားချင်း အဓိပ္ပာယ်တူညီမှု စံနှုန်း * '''SQuAD''' (Stanford Question Answering Dataset) - စတန်းဖို့ဒ် မေးခွန်းနှင့် အဖြေ စစ်ဆေးချက်ဒေတာစု<ref>{{Cite web |title=The Stanford Question Answering Dataset |url=https://rajpurkar.github.io/SQuAD-explorer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030072130/https://rajpurkar.github.io/SQuAD-explorer/ |archive-date=30 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=rajpurkar.github.io}}</ref> * '''SST''' (Stanford Sentiment Treebank) - စတန်းဖို့ဒ် ခံစားချက်ဆန်းစစ်မှုစနစ်<ref>{{Cite web |title=Recursive Deep Models for Semantic Compositionality Over a Sentiment Treebank |url=https://nlp.stanford.edu/sentiment/treebank.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027125825/https://nlp.stanford.edu/sentiment/treebank.html |archive-date=27 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=nlp.stanford.edu}}</ref> * '''WNLI''' (Winograd NLI) - ဝီနိုဂရတ် သဘာဝဘာသာစကား ကျိုးကြောင်းကောက်ချက်ချမှုစနစ် * '''အခြားစစ်ဆေးချက်များ:''' BoolQ၊ PIQA၊ SIQA၊ HellaSwag၊ WinoGrande၊ ARC၊ OpenBookQA၊ NaturalQuestions၊ TriviaQA၊ RACE၊ BIG-bench hard၊ GSM8k (သင်္ချာပုစ္ဆာ)၊ RealToxicityPrompts (အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေမည့်စာသား စစ်ဆေးချက်)၊ WinoGender နှင့် CrowS-Pairs (ခွဲခြားဆက်ဆံမှုစစ်ဆေးချက်များ)။<ref>{{Cite web |title=llama/MODEL_CARD.md at main · meta-llama/llama |url=https://github.com/meta-llama/llama/blob/main/MODEL_CARD.md |access-date=2024-12-28 |website=GitHub |language=en}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|refs=<!-- <ref name=Manning-2022>{{cite journal |last=Manning |first=Christopher D. |author-link=Christopher D. Manning |title=Human Language Understanding & Reasoning |journal=Daedalus |year=2022 |volume=151 |issue=2 |pages=127–138 |doi=10.1162/daed_a_01905 |s2cid=248377870 |url=https://www.amacad.org/publication/human-language-understanding-reasoning |access-date=10 March 2023 |archive-date=9 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309154322/https://www.amacad.org/publication/human-language-understanding-reasoning |url-status=live }}</ref> -->}} [[ကဏ္ဍ:ကောက်နုတ်ချက် ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာအခြေပြု သင်ယူမှုစနစ်]] [[ကဏ္ဍ:အာရုံကြောပုံတူ ကွန်ရက်]] djhdy9zzml5rxvbqa5wk58dqp40tse8 1042734 1042733 2026-07-10T06:20:47Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1357657805|Language model]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042734 wikitext text/x-wiki '''ဘာသာစကားမော်ဒယ်''' ({{lang-en|Language Model}}) ဆိုသည်မှာ '''သဘာဝဘာသာစကား''' (သို့မဟုတ်) '''လူသားသုံး ဘာသာစကားများ''' ၏ စာသားအစီအစဉ်များ (sequences) ကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းပေးသည့် ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှုစနစ်သုံး မော်ဒယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite journal |last1=Blank |first1=Idan A. |date=November 2023 |title=What are large language models supposed to model? |journal=Trends in Cognitive Sciences |volume=27 |issue=11 |pages=987–989 |doi=10.1016/j.tics.2023.08.006 |pmid=37659920 |doi-access=free}}"LLMs are supposed to model how utterances behave."</ref><ref>{{cite book |last1=Jurafsky |first1=Dan |date=2021 |title=Speech and Language Processing |url=https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/ |last2=Martin |first2=James H. |edition=3rd |chapter=N-gram Language Models |access-date=24 May 2022 |chapter-url=https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/3.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522005855/https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/ |archive-date=22 May 2022 |url-status=live}}</ref> ပညာရှင်များသည် ဘာသာစကားမော်ဒယ်များကို စကားပြောအသံဖတ်စနစ် (speech recognition)၊<ref>{{cite journal |last1=Kuhn |first1=R. |date=1990 |title=A cache-based natural language model for speech recognition |url=https://www.researchgate.net/publication/3191800 |journal=IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence |volume=12 |issue=6 |pages=570–583 |bibcode=1990ITPAM..12..570K |doi=10.1109/34.56193 |last2=De Mori |first2=R.}}</ref> စက်ဖြင့်ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း (machine translation)၊<ref name="Semantic parsing as machine translation">Andreas, Jacob, Andreas Vlachos, and Stephen Clark (2013). [https://www.aclweb.org/anthology/P13-2009 "Semantic parsing as machine translation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200815080932/https://www.aclweb.org/anthology/P13-2009/|date=15 August 2020}}. Proceedings of the 51st Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics (Volume 2: Short Papers).</ref> လူသားကဲ့သို့ စာသားများဖန်တီးပေးသည့် သဘာဝဘာသာစကားထုတ်လုပ်ခြင်း (natural language generation)၊ ရုပ်ပုံဖတ်စာသားပြောင်းစနစ် (optical character recognition)၊ လမ်းကြောင်းရှာဖွေမှု အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင်လုပ်ဆောင်ခြင်း (route optimization)၊<ref>{{cite journal |last1=Liu |first1=Yang |date=2023 |title=Can language models be used for real-world urban-delivery route optimization? |journal=The Innovation |volume=4 |issue=6 |bibcode=2023Innov...400520L |doi=10.1016/j.xinn.2023.100520 |pmc=10587631 |pmid=37869471 |doi-access=free |article-number=100520 |last2=Wu |first2=Fanyou |last3=Liu |first3=Zhiyuan |last4=Wang |first4=Kai |last5=Wang |first5=Feiyue |last6=Qu |first6=Xiaobo}}</ref> လက်ရေးဖတ်စနစ် (handwriting recognition)၊<ref>{{cite arXiv|last1=Pham|first1=Vu|last2=Bluche|first2=Théodore|last3=Kermorvant|first3=Christopher|last4=Louradour|first4=Jérôme|title=Dropout improves Recurrent Neural Networks for Handwriting Recognition|date=2013|class=cs.CV|eprint=1312.4569}}</ref> သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းရှာဖွေခြင်း (grammar induction)၊<ref>{{cite arXiv|author1=Phu Mon Htut|last2=Cho|first2=Kyunghyun|last3=Bowman|first3=Samuel R.|title=Grammar Induction with Neural Language Models: An Unusual Replication|date=2018|class=cs.CL|eprint=1808.10000}}</ref> သတင်းအချက်အလက် ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်း (information retrieval)<ref name="ponte1998">{{cite conference|first1=Jay M.|last1=Ponte|first2=W. Bruce|last2=Croft|title=A language modeling approach to information retrieval|conference=Proceedings of the 21st ACM SIGIR Conference|year=1998|publisher=ACM|place=Melbourne, Australia|pages=275–281|doi=10.1145/290941.291008}}</ref><ref name="ponte19982">{{cite conference|first1=Jay M.|last1=Ponte|first2=W. Bruce|last2=Croft|title=A language modeling approach to information retrieval|conference=Proceedings of the 21st ACM SIGIR Conference|year=1998|publisher=ACM|place=Melbourne, Australia|pages=275–281|doi=10.1145/290941.291008}}</ref> နှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်တုံ့ပြန်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ အပါအဝင် ကဏ္ဍမျိုးစုံတွင် အသုံးချကြသည်။.<ref>{{cite book |last1=Maity |first1=Abhishek |date=March 2026 |title=2026 IEEE Madhya Pradesh Section Conference (MPCON) |isbn=979-8-3315-9335-3 |pages=1501–1506 |chapter=CrisisSense: Transforming Social Signals into Real-Time Disaster Awareness via Deep Neural Intelligence |doi=10.1109/MPCON69668.2026.11508516}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် လက်ရှိအချိန်တွင် ၎င်းဘာသာစကားမော်ဒယ်များ၏ အဆင့်မြင့်ဆုံးပုံစံမှာ '''အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (Large Language Models - LLMs)''' ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို (အများပြည်သူသုံး အင်တာနက်စာမျက်နှာများမှ ကူးယူထားသော) ကြီးမားသည့် ဒေတာအစုများပေါ်တွင် လေ့ကျင့်ပေးထားသည့် transformer တည်ဆောက်ပုံစနစ်များဖြင့် အဓိက တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤ LLM မော်ဒယ်များသည် ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သော recurrent neural network အခြေခံမော်ဒယ်များကို အစားထိုးကျော်လွန်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း recurrent neural network မော်ဒယ်များသည်လည်း အတိတ်ကာလက အသုံးပြုခဲ့သည့် word n-gram ကဲ့သို့သော စာရင်းအင်းအချက်အလက် သီးသန့်သုံး မော်ဒယ်များကို အစားထိုးခဲ့ဖူးသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ပညာရှင် နုမ်းချုမ်းစကီး (Noam Chomsky) သည် ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းသီအိုရီ (theory of formal grammars) ကို တီထွင်ပြီး ဘာသာစကားမော်ဒယ်ဆိုင်ရာ လမ်းခင်းပေးသည့် ရှေ့ဆောင်သုတေသနလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal |last=Chomsky |first=N. |date=September 1956 |title=Three models for the description of language |journal=IRE Transactions on Information Theory |volume=2 |issue=3 |pages=113–124 |bibcode=1956IRTIT...2..113C |doi=10.1109/TIT.1956.1056813 |issn=2168-2712}}</ref> ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပညာရှင်များသည် စာရင်းအင်းအခြေပြုနည်းလမ်းများ (statistical approaches) ကို စတင်လေ့လာခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းနည်းလမ်းများသည် ရည်ရွယ်ချက်အများစုအတွက် စည်းမျဉ်းအခြေပြု သဒ္ဒါစနစ်များထက် ပိုမိုအသုံးဝင်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က စကားလုံးများ၏ သီးခြားပေါင်းစပ်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေများကို တွက်ချက်သည့် word n-gram ကဲ့သို့သော သီးခြားပြောင်းလဲကိန်းသုံး စနစ်များ (discrete representations) သည် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများကို ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် စကားလုံးများကို ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ပြပေးသည့် စနစ်များ (continuous representations - ဥပမာ - word embeddings) ပေါ်ပေါက်လာပြီး ယခင်က သီးခြားပြောင်းလဲကိန်းသုံး စနစ်များနေရာတွင် အစားထိုးလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2022-02-22 |title=The Nature Of Life, The Nature Of Thinking: Looking Back On Eugene Charniak's Work And Life |url=https://cs.brown.edu/news/2022/02/22/the-nature-of-life-the-nature-of-thinking-looking-back-on-eugene-charniaks-work-and-life/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241103134558/https://cs.brown.edu/news/2022/02/22/the-nature-of-life-the-nature-of-thinking-looking-back-on-eugene-charniaks-work-and-life/ |archive-date=3 November 2024 |access-date=2025-02-05 |language=en}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ဤစနစ်သည် စကားလုံးတစ်လုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဗက်တာ (vector) ကိန်းစစ်တန်ဖိုးများဖြင့် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်ရာတွင် ဗက်တာလွင်ပြင် (vector space) ထဲ၌ အနီးကပ်ဆုံးရှိသော စကားလုံးများသည် အဓိပ္ပာယ်ချင်း ဆင်တူကြပြီး၊ စကားလုံးများအကြား ရှိတတ်သော အများကိန်းစနစ် သို့မဟုတ် လိင်ခွဲခြားမှုပုံစံ စသည့် အခြေခံဆက်နွှယ်မှုများကိုလည်း မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ == စာရင်းအင်းအခြေပြု သီးသန့်မော်ဒယ်များ (Pure statistical models) == ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပညာရှင်များသည် ပထမဆုံးသော ထင်ရှားသည့် စာရင်းအင်းအခြေပြု ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကို စတင်တင်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းဆယ်စုနှစ်အတွင်း IBM ကုမ္ပဏီသည် 'ရှန်နွန်စတိုင်' (Shannon-style) စမ်းသပ်မှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဤစမ်းသပ်မှုတွင် လူသားများက စာသားများကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ရာ၌ ပြသသော စွမ်းဆောင်ရည်များကို စောင့်ကြည့်လေ့လာဆန်းစစ်ခြင်းဖြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ် ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေမည့် အလားအလာရှိသော ရင်းမြစ်များကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last1=Rosenfeld |first1=Ronald |year=2000 |title=Two decades of statistical language modeling: Where do we go from here? |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/6611138 |journal=Proceedings of the IEEE |volume=88 |issue=8 |pages=1270–1278 |bibcode=2000IEEEP..88.1270R |doi=10.1109/5.880083 |s2cid=10959945}}</ref> === စကားလုံး n-gram အခြေပြု မော်ဒယ်များ === စကားလုံး n-gram အခြေပြု မော်ဒယ်များသည် စာရင်းအင်းအခြေပြု ဘာသာစကားမော်ဒယ်များအနက် အခြေခံအကျဆုံးနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါဆုံး မော်ဒယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် စာသားတစ်ခုအတွင်းရှိ စကားလုံးအားလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ဆန်းစစ်မည့်အစား ပေးထားသော စကားလုံးတစ်လုံး၏ ဖြစ်နိုင်ခြေကို ၎င်း၏ ရှေ့တွင် ကပ်လျက်ရှိနေသော စကားလုံး အရေအတွက် (n-1) ခုပေါ်၌သာ အခြေခံ၍ တွက်ချက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် n=2 ဖြစ်ပါက [[ဘိုင်ဂရမ်]] (bigram) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရှေ့ကစကားလုံး တစ်လုံးတည်းပေါ် မူတည်၍ နောက်စကားလုံးကို ခန့်မှန်းကာ၊ n=3 ဖြစ်ပါက ထရိုင်ဂရမ် (trigram) ဟုခေါ်ဆိုပြီး ရှေ့ကစကားလုံး နှစ်လုံးပေါ် မူတည်၍ ခန့်မှန်းသည်။ ပညာရှင်များသည် ကြီးမားသော စာစုအချက်အလက်များ (text corpus) ထဲ၌ အဆိုပါ စကားလုံးတွဲများ မည်မျှအကြိမ်ရေ ပါဝင်သည်ကို ရေတွက်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်နိုင်ခြေ ရလဒ်များကို တွက်ချက်ယူကြသည်။ သို့သော် ဤမော်ဒယ်များသည် ဝေါဟာရအသစ်များ ပါဝင်လာပါက တန်ဖိုး သုည (zero probability) ဖြစ်သွားတတ်သည့် ပြဿနာရှိသဖြင့် ၎င်းကို ဖြေရှင်းရန် ပျော့ပျောင်းချောမွေ့စေမည့် နည်းလမ်းများ (smoothing techniques) ကို တွဲဖက်အသုံးပြုရသည်။ === အညွှန်းကိန်းအခြေပြု မော်ဒယ်များ (Exponential) === '''အမြင့်ဆုံး အင်ထရိုပီ ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ (Maximum entropy language models)''' သည် စကားလုံးတစ်လုံးနှင့် ၎င်း၏ ရှေ့တွင်ရှိခဲ့သော စာသားသမိုင်းကြောင်း (''n''-gram history) အကြား ဆက်နွှယ်မှုကို ဂုဏ်သတ္တိလုပ်ဆောင်ချက် (feature functions) များအသုံးပြု၍ သင်္ချာနည်းအရ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးသည်။ ၎င်းအတွက် သင်္ချာညီမျှခြင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ <math display="block"> P(w_m \mid w_1,\ldots,w_{m-1}) = \frac{1}{Z(w_1,\ldots,w_{m-1})} \exp (a^T f(w_1,\ldots,w_m))</math> ဤညီမျှခြင်းတွင် - * <math>Z(w_1,\ldots,w_{m-1})</math> သည် ပိုင်းခြေခွဲလုပ်ဆောင်ချက် (partition function) ဖြစ်သည်။ * <math>a</math> သည် ပါရာမီတာဗက်တာ (parameter vector) ဖြစ်သည်။ * <math>f(w_1,\ldots,w_m)</math> သည် ဂုဏ်သတ္တိလုပ်ဆောင်ချက် (feature function) ဖြစ်သည်။ အရှင်းဆုံးအခြေအနေတွင် ဤဂုဏ်သတ္တိလုပ်ဆောင်ချက်သည် သတ်မှတ်ထားသော''n''-gram တစ်ခု ရှိနေခြင်း သို့မဟုတ် မရှိနေခြင်းကို ပြသသည့် ညွှန်းကိန်းတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ ပါရာမီတာဗက်တာ <math>a</math> ပေါ်တွင် ကနဦးယူဆချက် (prior) တစ်ခု သို့မဟုတ် ပုံသေနည်းမှန်ကန်အောင် ထိန်းညှိခြင်းပုံစံ (regularization) တစ်ခုခုကို အသုံးပြုခြင်းက မော်ဒယ်အတွက် ပိုမိုအထောက်အကူပြုစေသည်။ '''Log-bilinear မော်ဒယ်''' သည်လည်း အညွှန်းကိန်းအခြေပြု ဘာသာစကားမော်ဒယ် (exponential language model) ၏ အခြားဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === Skip-gram မော်ဒယ် === Skip-gram မော်ဒယ်သည် စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ကိန်းဂဏန်းဗက်တာများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည့် Word2Vec နည်းပညာ၏ အခြေခံဗျူဟာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမော်ဒယ်သည် ပေးထားသော ပစ်မှတ်စကားလုံး (target word) တစ်လုံးကို အခြေခံ၍ ၎င်း၏ ရှေ့နှင့်နောက်တွင် ရှိနေနိုင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်စကားလုံး (context words) များကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းပေးသည့် စနစ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်သည်။ သာမန် n-gram မော်ဒယ်များကဲ့သို့ ကပ်လျက်စကားလုံးများကိုသာ ကြည့်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ကြားထဲရှိ စကားလုံးအချို့ကို ကျော်လွှား (skip) ၍ ဆက်စပ်တွက်ချက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စာသားတစ်ခုအတွင်းရှိ စကားလုံးများ၏ ရေရှည်ဆက်နွှယ်မှုနှင့် ဆန္ဒာနုရူပ အဓိပ္ပာယ်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ == နျူရယ်မော်ဒယ်များ == === Recurrent neural network === ပညာရှင်များသည် recurrent neural network ကို အခြေခံထားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ ''(၎င်းတို့ကို သုံးဖက်မြင်အာကာသသုံး ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ - continuous space language models ဟုလည်း ခေါ်ဆို)'' တွင် စကားလုံးများကို ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ပြပေးသည့် စနစ် (continuous representations သို့မဟုတ် embeddings) ကို ဖန်တီးအသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite web |last1=Karpathy |first1=Andrej |title=The Unreasonable Effectiveness of Recurrent Neural Networks |url=https://karpathy.github.io/2015/05/21/rnn-effectiveness/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101215448/http://karpathy.github.io/2015/05/21/rnn-effectiveness/ |archive-date=1 November 2020 |access-date=27 January 2019}}</ref> ထိုသို့ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ပြပေးနိုင်ခြင်းက ဒေတာများ အလွန်အမင်း ထပ်တိုးလာသည့် ပြဿနာ (curse of dimensionality) ကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ ၎င်းပြဿနာသည် ဝေါဟာရပမာဏ တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော စကားလုံးအစီအစဉ် အရေအတွက်က အဆမတန် မြင့်တက်လာပြီး ဒေတာများ လုံလောက်မှုမရှိခြင်း (data sparsity problem) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ နျူရယ်ကွန်ရက် (သို့မဟုတ်) '''အာရုံကြောပုံတူ ကွန်ရက်''' (Neural networks) များသည် စကားလုံးများကို ကွန်ရက်အတွင်းရှိ အလေးသာချက်တန်ဖိုးများ (weights) ၏ ရိုးရှင်းမဟုတ်သော မျဉ်းကွေး ဆက်နွှယ်မှုများ (non-linear combinations) ဖြင့် ဖော်ပြပေးခြင်းအားဖြင့် ဤပြဿနာကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="bengio">{{cite encyclopedia|title=Neural net language models|first=Yoshua|last=Bengio|year=2008|encyclopedia=[[Scholarpedia]]|volume=3|issue=1|page=3881|url=http://www.scholarpedia.org/article/Neural_net_language_models|doi=10.4249/scholarpedia.3881|bibcode=2008SchpJ...3.3881B|doi-access=free|access-date=28 August 2015|archive-date=26 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026161505/http://www.scholarpedia.org/article/Neural_net_language_models|url-status=live}}</ref> === အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ (LLMs) === လက်ရှိခေတ်သစ်တွင် ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ၏ အဆင့်မြင့်ဆုံးပုံစံမှာ အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (LLMs) ဖြစ်သည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် အချက်အလက်များ၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် ဆက်စပ်မှုကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ နားလည်နိုင်ရန်အတွက် transformer တည်ဆောက်ပုံစနစ်ကို အဓိက အသုံးပြုထားသည်။ ပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ကို အင်တာနက် စာမျက်နှာများ၊ စာအုပ်များနှင့် သုတေသနစာတမ်းများမှ ရယူထားသော ဘီလီယံနှင့်ချီသည့် တိုကင် (token) အမြောက်အမြားဖြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသည်။ ဤမော်ဒယ်ကြီးများသည် စာသားများကို သာမန်ခန့်မှန်းပေးရုံရုံမျှမကဘဲ လူသားများကဲ့သို့ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်ခြင်း၊ ကုဒ်ရေးသားခြင်း၊ စာအနှစ်ချုပ်ခြင်းနှင့် မေးခွန်းများကို တိကျစွာ တုံ့ပြန်ဖြေကြားခြင်း စသည့် ရှုပ်ထွေးသော လုပ်ငန်းစဉ်များကိုပါ စွမ်းဆောင်နိုင်ကြသည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် အချို့သော လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် လူသားတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် တူညီမှုရှိသော်လည်း၊ လူသားတို့၏ သိမှုဗေဒဆိုင်ရာ နမူနာပုံစံများ (cognitive models) ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိမရှိကိုမူ တိကျစွာ မသိရသေးပါ။ အနည်းဆုံးအားဖြင့် recurrent neural networks များသည် လူသားတို့ သတိမပြုမိသော ပုံစံများကို တစ်ခါတစ်ရံ သင်ယူနိုင်သော်လည်း၊ လူသားတို့ ပုံမှန်နားလည်လွယ်သည့် အခြေခံပုံစံများကိုမူ သင်ယူရန် ပျက်ကွက်တတ်ကြောင်း သုတေသနများက ပြသနေသည်။<ref>{{Cite book |last1=Hornstein |first1=Norbert |date=2018-01-09 |title=Syntactic Structures after 60 Years: The Impact of the Chomskyan Revolution in Linguistics |url=https://books.google.com/books?id=XoxsDwAAQBAJ&dq=adger+%22goldilocks%22&pg=PA153 |last2=Lasnik |first2=Howard |last3=Patel-Grosz |first3=Pritty |last4=Yang |first4=Charles |publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |isbn=978-1-5015-0692-5 |language=en |access-date=11 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416160343/https://books.google.com/books?id=XoxsDwAAQBAJ&dq=adger+%22goldilocks%22&pg=PA153 |archive-date=16 April 2023 |url-status=live}}</ref> == စွမ်းဆောင်ရည် စစ်ဆေးခြင်းနှင့် စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်များ == ပညာရှင်များသည် ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ၏ အရည်အသွေးကို စစ်ဆေးရာတွင် ပုံမှန်ဘာသာစကားအခြေပြု လုပ်ငန်းစဉ်များမှတစ်ဆင့် လူသားတို့ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားသော စံပြစစ်ဆေးချက်များ (sample benchmarks) နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ အဓိက လုပ်ဆောင်ကြသည်။ အခြားသော အသုံးနည်းသေးသည့် အရည်အသွေးစစ်ဆေးမှုများတွင်မူ ဘာသာစကားမော်ဒယ်တစ်ခု၏ ပင်ကိုယ်ဝိသေသလက္ခဏာများကို စမ်းသပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုကဲ့သို့သော မော်ဒယ်နှစ်ခုကို အချင်းချင်း တိုက်ရိုက်နှိုင်းယှဉ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဘာသာစကားမော်ဒယ်များကို အချက်အလက်များထံမှ စဉ်ဆက်မပြတ် သင်ယူနိုင်စွမ်းရှိသော ပြောင်းလဲလဲလှယ်နိုင်သည့် စနစ်များအဖြစ် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားသောကြောင့်၊ အချို့သော မော်ဒယ်အသစ်များတွင် သင်ယူမှုမျဉ်းကွေးများ (learning curves) ကို ဆန်းစစ်ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ သင်ယူမှုအရှိန်အဟုန်ကိုပါ ထည့်သွင်းစစ်ဆေးကြသည်။<ref>{{Citation|last1=Karlgren|first1=Jussi|last2=Schutze|first2=Hinrich|chapter=Evaluating Learning Language Representations|date=2015|pages=254–260|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-319-64205-5|doi=10.1007/978-3-319-64206-2_8|title=International Conference of the Cross-Language Evaluation Forum|series=Lecture Notes in Computer Science}}</ref> ဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှု စနစ်များကို စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ရန်အတွက် မတူညီသော ဒေတာစုအမျိုးမျိုးကို တီထွင်ဖန်တီးထားကြသည်။<ref name=":0">{{cite arXiv|last1=Devlin|first1=Jacob|last2=Chang|first2=Ming-Wei|last3=Lee|first3=Kenton|last4=Toutanova|first4=Kristina|date=2018-10-10|title=BERT: Pre-training of Deep Bidirectional Transformers for Language Understanding|eprint=1810.04805|class=cs.CL}}</ref> ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါစံနှုန်းများ ပါဝင်သည် - * '''MMLU''' (Massive Multitask Language Understanding)<ref>{{Citation|last=Hendrycks|first=Dan|title=Measuring Massive Multitask Language Understanding|date=2023-03-14|url=https://github.com/hendrycks/test|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315011614/https://github.com/hendrycks/test|archive-date=15 March 2023|url-status=live|access-date=2023-03-15}}</ref> * '''CoLA''' (Corpus of Linguistic Acceptability) - ဘာသာစကားဆိုင်ရာ လက်ခံနိုင်မှုအဆင့် စာစုအချက်အလက်<ref>{{Cite web |title=The Corpus of Linguistic Acceptability (CoLA) |url=https://nyu-mll.github.io/CoLA/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201207081834/https://nyu-mll.github.io/CoLA/ |archive-date=7 December 2020 |access-date=2019-02-25 |website=nyu-mll.github.io}}</ref> * '''GLUE benchmark''' - အထွေထွေ ဘာသာစကားနားလည်မှု စံနှုန်း<ref>{{Cite web |title=GLUE Benchmark |url=https://gluebenchmark.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201104161928/https://gluebenchmark.com/ |archive-date=4 November 2020 |access-date=2019-02-25 |website=gluebenchmark.com |language=en}}</ref> * '''MRPC''' (Microsoft Research Paraphrase Corpus) - မိုက်ခရိုဆော့ဖ် သုတေသနအဖွဲ့၏ အဓိပ္ပာယ်တူ ဝါကျပြောင်းလဲမှု စာစုအချက်အလက်<ref>{{Cite web |title=Microsoft Research Paraphrase Corpus |url=https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025121243/https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |archive-date=25 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=Microsoft Download Center |language=en-us}}</ref> * '''MNLI''' (Multi-Genre Natural Language Inference) - ကဏ္ဍစုံ သဘာဝဘာသာစကား ကျိုးကြောင်းကောက်ချက်ချမှုစနစ်<ref>{{Cite web |title=Microsoft Research Paraphrase Corpus |url=https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025121243/https://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=52398 |archive-date=25 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=Microsoft Download Center |language=en-us}}</ref> * '''QNLI''' (Question Natural Language Inference) - မေးခွန်းအခြေပြု သဘာဝဘာသာစကား ကျိုးကြောင်းကောက်ချက်ချမှုစနစ် * '''QQP''' (Quora Question Pairs) - Quora ဝက်ဘ်ဆိုက်မှ မေးခွန်းတူအစုံများ<ref>{{Citation|last=Aghaebrahimian|first=Ahmad|chapter=Quora Question Answer Dataset|date=2017|pages=66–73|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-319-64205-5|doi=10.1007/978-3-319-64206-2_8|title=Text, Speech, and Dialogue|volume=10415|series=Lecture Notes in Computer Science}}</ref> * '''RTE''' (Recognizing Textual Entailment) - စာသားချင်း အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်မှု ခွဲခြားခြင်းစနစ်<ref>{{Cite web |last1=Sammons, V.G.Vinod Vydiswaran, Dan Roth |first1=Mark |last2=Vydiswaran |first2=V.G. |title=Recognizing Textual Entailment |url=http://l2r.cs.uiuc.edu/~danr/Teaching/CS546-12/TeChapter.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809113438/http://l2r.cs.uiuc.edu/~danr/Teaching/CS546-12/TeChapter.pdf |archive-date=9 August 2017 |access-date=February 24, 2019 |last3=Roth |first3=Dan}}</ref> * '''STS-B''' (Semantic Textual Similarity Benchmark) - စာသားချင်း အဓိပ္ပာယ်တူညီမှု စံနှုန်း * '''SQuAD''' (Stanford Question Answering Dataset) - စတန်းဖို့ဒ် မေးခွန်းနှင့် အဖြေ စစ်ဆေးချက်ဒေတာစု<ref>{{Cite web |title=The Stanford Question Answering Dataset |url=https://rajpurkar.github.io/SQuAD-explorer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030072130/https://rajpurkar.github.io/SQuAD-explorer/ |archive-date=30 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=rajpurkar.github.io}}</ref> * '''SST''' (Stanford Sentiment Treebank) - စတန်းဖို့ဒ် ခံစားချက်ဆန်းစစ်မှုစနစ်<ref>{{Cite web |title=Recursive Deep Models for Semantic Compositionality Over a Sentiment Treebank |url=https://nlp.stanford.edu/sentiment/treebank.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027125825/https://nlp.stanford.edu/sentiment/treebank.html |archive-date=27 October 2020 |access-date=2019-02-25 |website=nlp.stanford.edu}}</ref> * '''WNLI''' (Winograd NLI) - ဝီနိုဂရတ် သဘာဝဘာသာစကား ကျိုးကြောင်းကောက်ချက်ချမှုစနစ် * '''အခြားစစ်ဆေးချက်များ:''' BoolQ၊ PIQA၊ SIQA၊ HellaSwag၊ WinoGrande၊ ARC၊ OpenBookQA၊ NaturalQuestions၊ TriviaQA၊ RACE၊ BIG-bench hard၊ GSM8k (သင်္ချာပုစ္ဆာ)၊ RealToxicityPrompts (အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေမည့်စာသား စစ်ဆေးချက်)၊ WinoGender နှင့် CrowS-Pairs (ခွဲခြားဆက်ဆံမှုစစ်ဆေးချက်များ)။<ref>{{Cite web |title=llama/MODEL_CARD.md at main · meta-llama/llama |url=https://github.com/meta-llama/llama/blob/main/MODEL_CARD.md |access-date=2024-12-28 |website=GitHub |language=en}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|refs=<!-- <ref name=Manning-2022>{{cite journal |last=Manning |first=Christopher D. |author-link=Christopher D. Manning |title=Human Language Understanding & Reasoning |journal=Daedalus |year=2022 |volume=151 |issue=2 |pages=127–138 |doi=10.1162/daed_a_01905 |s2cid=248377870 |url=https://www.amacad.org/publication/human-language-understanding-reasoning |access-date=10 March 2023 |archive-date=9 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309154322/https://www.amacad.org/publication/human-language-understanding-reasoning |url-status=live }}</ref> -->}} [[ကဏ္ဍ:ကောက်နုတ်ချက် ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာအခြေပြု သင်ယူမှုစနစ်]] [[ကဏ္ဍ:အာရုံကြောပုံတူ ကွန်ရက်]] a74n3kuzs4bte2w0vvf434ri1awrs7p 0 289125 1042735 2026-07-10T06:40:11Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1284152322|Bigram]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042735 wikitext text/x-wiki '''ဘိုင်ဂရမ်''' ({{lang-en|Bigram}}) (သို့မဟုတ်) '''ဒိုင်ဂရမ်''' ({{lang-en|Digram}}) ဆိုသည်မှာ [[တိုကင်]] (token) စာသားတန်းတစ်ခုအတွင်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကပ်လျက်ရှိနေသော အစိတ်အပိုင်း နှစ်ခု၏ အစီအစဉ်ကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းအစိတ်အပိုင်းများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အက္ခရာများ၊ ဝဏ္ဏသံများ (syllables) သို့မဟုတ် စကားလုံးများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘိုင်ဂရမ်ဆိုသည်မှာ n=2 ဖြစ်သည့် n-gram အမျိုးအစားတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ စာသားတန်းတစ်ခုအတွင်းရှိ ဘိုင်ဂရမ်တစ်ခုချင်းစီ၏ ကြိမ်နှုန်းပျံ့နှံ့မှု (frequency distribution) ကို ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ (computational linguistics)၊ ဝှက်စာပညာ (cryptography) နှင့် စကားပြောအသံဖတ်စနစ် (speech recognition) အပါအဝင် လုပ်ငန်းကဏ္ဍများစွာတွင် ရိုးရှင်းသော စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ စာသားဆန်းစစ်မှုများအတွက် အသုံးများသည်။ '''ကြားလွတ်ဘိုင်ဂရမ် (''Gappy bigrams'' သို့မဟုတ် ''skipping bigrams'')''' ဆိုသည်မှာ ကြားထဲတွင် စကားလုံးအချို့ လွတ်သွားခွင့်ပြုသည့် စကားလုံးတွဲများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းစနစ်သည် (စကားလုံးချင်း ချိတ်ဆက်ပေးရုံမျှသာရှိသော စကားလုံးများကို ကျော်လွှားရန် သို့မဟုတ် မှီခိုမှုသဒ္ဒါစနစ်တွင်ကဲ့သို့ စကားလုံးများ၏ ဆက်နွှယ်မှုကို ပုံဖော်ရန်) အထောက်အကူပြုသည်။ == လက်တွေ့အသုံးချမှုများ == '''စကားပြောအသံဖတ်စနစ်''' * ပညာရှင်များသည် အောင်မြင်ကျော်ကြားသော စကားပြောအသံဖတ်စနစ်သုံး ဘာသာစကားမော်ဒယ်အများစုတွင် ဘိုင်ဂရမ်များကို အခြား n-gram များနှင့်အတူ တွဲဖက်အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite book |last1=Collins |first1=Michael John |date=1996-06-24 |title=Proceedings of the 34th annual meeting on Association for Computational Linguistics - |publisher=Association for Computational Linguistics |pages=184–191 |chapter=A new statistical parser based on bigram lexical dependencies |doi=10.3115/981863.981888 |access-date=2018-10-09 |chapter-url=http://www.aclweb.org/anthology/P96-1025 |arxiv=cmp-lg/9605012 |s2cid=12615602}}</ref> '''ဝှက်စာပညာ''' * ဝှက်စာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဘိုင်ဂရမ်ကြိမ်နှုန်းသုံး တိုက်ခိုက်မှုနည်းလမ်း (Bigram frequency attacks) ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၎င်းအကြောင်းကို ကြိမ်နှုန်းဆန်းစစ်ခြင်း (frequency analysis) ကဏ္ဍတွင် အသေးစိတ် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ '''ဘာသာစကား ခွဲခြားခြင်''' * ဘိုင်ဂရမ်ကြိမ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် စာရင်းအင်းနည်းလမ်းဖြင့် မည်သည့်ဘာသာစကားဖြစ်ကြောင်း ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်သည့် ချဉ်းကပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ '''logology''' * Logology သို့မဟုတ် recreational ဘာသာဗေဒ လုပ်ငန်းအချို့တွင် ဘိုင်ဂရမ်များကို ထည့်သွင်းအသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ဘိုင်ဂရမ်တစ်ခုချင်းစီဖြင့် စတင်သည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးများကို ရှာဖွေခြင်း၊<ref>{{cite journal |last=Cohen |first=Philip M. |year=1975 |title=Initial Bigrams |url=http://digitalcommons.butler.edu/wordways/vol8/iss2/8 |journal=Word Ways |volume=8 |issue=2 |access-date=11 September 2016}}</ref> သို့မဟုတ် "logogogue" ကဲ့သို့သော ဘိုင်ဂရမ်အသုံးအနှုန်းများ ထပ်ခါတလဲလဲ ပါဝင်နေသည့် စကားလုံးများကို ရှာဖွေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite journal |last=Corbin |first=Kyle |year=1989 |title=Double, Triple, and Quadruple Bigrams |url=http://digitalcommons.butler.edu/wordways/vol22/iss3/8 |journal=Word Ways |volume=22 |issue=3 |access-date=11 September 2016}}</ref> == အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားအတွင်းရှိ ဘိုင်ဂရမ် ကြိမ်နှုန်း == ကြီးမားသော အင်္ဂလိပ်စာစုဒေတာအချက်အလက် (English corpus) တစ်ခုအတွင်း အသုံးအများဆုံး အက္ခရာဘိုင်ဂရမ် (letter bigrams) များ၏ ကြိမ်နှုန်းပျံ့နှံ့မှုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - th 3.56% of 1.17% io 0.83% he 3.07% ed 1.17% le 0.83% in 2.43% is 1.13% ve 0.83% er 2.05% it 1.12% co 0.79% an 1.99% al 1.09% me 0.79% re 1.85% ar 1.07% de 0.76% on 1.76% st 1.05% hi 0.76% at 1.49% to 1.05% ri 0.73% en 1.45% nt 1.04% ro 0.73% nd 1.35% ng 0.95% ic 0.70% ti 1.34% se 0.93% ne 0.69% es 1.34% ha 0.93% ea 0.69% or 1.28% as 0.87% ra 0.69% te 1.20% ou 0.87% ce 0.65% == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ]] [[ကဏ္ဍ:သဘာဝဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှု]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] 7kalpzjdq2e1dydn2veov1dz3qsg1on 1042738 1042735 2026-07-10T07:00:54Z Kalixlouiis 145250 ကိုးကားချက်ထည့်သွင်းခြင်း 1042738 wikitext text/x-wiki '''ဘိုင်ဂရမ်''' ({{lang-en|Bigram}}) (သို့မဟုတ်) '''ဒိုင်ဂရမ်''' ({{lang-en|Digram}}) ဆိုသည်မှာ [[တိုကင်]] (token) စာသားတန်းတစ်ခုအတွင်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကပ်လျက်ရှိနေသော အစိတ်အပိုင်း နှစ်ခု၏ အစီအစဉ်ကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းအစိတ်အပိုင်းများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အက္ခရာများ၊ ဝဏ္ဏသံများ (syllables) သို့မဟုတ် စကားလုံးများ ဖြစ်ကြသည်။ ဘိုင်ဂရမ်ဆိုသည်မှာ n=2 ဖြစ်သည့် n-gram အမျိုးအစားတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ စာသားတန်းတစ်ခုအတွင်းရှိ ဘိုင်ဂရမ်တစ်ခုချင်းစီ၏ ကြိမ်နှုန်းပျံ့နှံ့မှု (frequency distribution) ကို ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ (computational linguistics)၊ ဝှက်စာပညာ (cryptography) နှင့် စကားပြောအသံဖတ်စနစ် (speech recognition) အပါအဝင် လုပ်ငန်းကဏ္ဍများစွာတွင် ရိုးရှင်းသော စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ စာသားဆန်းစစ်မှုများအတွက် အသုံးများသည်။ '''ကြားလွတ်ဘိုင်ဂရမ် (''Gappy bigrams'' သို့မဟုတ် ''skipping bigrams'')''' ဆိုသည်မှာ ကြားထဲတွင် စကားလုံးအချို့ လွတ်သွားခွင့်ပြုသည့် စကားလုံးတွဲများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းစနစ်သည် (စကားလုံးချင်း ချိတ်ဆက်ပေးရုံမျှသာရှိသော စကားလုံးများကို ကျော်လွှားရန် သို့မဟုတ် မှီခိုမှုသဒ္ဒါစနစ်တွင်ကဲ့သို့ စကားလုံးများ၏ ဆက်နွှယ်မှုကို ပုံဖော်ရန်) အထောက်အကူပြုသည်။ == လက်တွေ့အသုံးချမှုများ == '''စကားပြောအသံဖတ်စနစ်''' * ပညာရှင်များသည် အောင်မြင်ကျော်ကြားသော စကားပြောအသံဖတ်စနစ်သုံး ဘာသာစကားမော်ဒယ်အများစုတွင် ဘိုင်ဂရမ်များကို အခြား n-gram များနှင့်အတူ တွဲဖက်အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite book |last1=Collins |first1=Michael John |date=1996-06-24 |title=Proceedings of the 34th annual meeting on Association for Computational Linguistics - |publisher=Association for Computational Linguistics |pages=184–191 |chapter=A new statistical parser based on bigram lexical dependencies |doi=10.3115/981863.981888 |access-date=2018-10-09 |chapter-url=http://www.aclweb.org/anthology/P96-1025 |arxiv=cmp-lg/9605012 |s2cid=12615602}}</ref> '''ဝှက်စာပညာ''' * ဝှက်စာများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဘိုင်ဂရမ်ကြိမ်နှုန်းသုံး တိုက်ခိုက်မှုနည်းလမ်း (Bigram frequency attacks) ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၎င်းအကြောင်းကို ကြိမ်နှုန်းဆန်းစစ်ခြင်း (frequency analysis) ကဏ္ဍတွင် အသေးစိတ် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ '''ဘာသာစကား ခွဲခြားခြင်''' * ဘိုင်ဂရမ်ကြိမ်နှုန်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် စာရင်းအင်းနည်းလမ်းဖြင့် မည်သည့်ဘာသာစကားဖြစ်ကြောင်း ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်သည့် ချဉ်းကပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ '''logology''' * Logology သို့မဟုတ် recreational ဘာသာဗေဒ လုပ်ငန်းအချို့တွင် ဘိုင်ဂရမ်များကို ထည့်သွင်းအသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ဘိုင်ဂရမ်တစ်ခုချင်းစီဖြင့် စတင်သည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးများကို ရှာဖွေခြင်း၊<ref>{{cite journal |last=Cohen |first=Philip M. |year=1975 |title=Initial Bigrams |url=http://digitalcommons.butler.edu/wordways/vol8/iss2/8 |journal=Word Ways |volume=8 |issue=2 |access-date=11 September 2016}}</ref> သို့မဟုတ် "logogogue" ကဲ့သို့သော ဘိုင်ဂရမ်အသုံးအနှုန်းများ ထပ်ခါတလဲလဲ ပါဝင်နေသည့် စကားလုံးများကို ရှာဖွေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite journal |last=Corbin |first=Kyle |year=1989 |title=Double, Triple, and Quadruple Bigrams |url=http://digitalcommons.butler.edu/wordways/vol22/iss3/8 |journal=Word Ways |volume=22 |issue=3 |access-date=11 September 2016}}</ref> == အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားအတွင်းရှိ ဘိုင်ဂရမ် ကြိမ်နှုန်း == ကြီးမားသော အင်္ဂလိပ်စာစုဒေတာအချက်အလက် (English corpus) တစ်ခုအတွင်း အသုံးအများဆုံး အက္ခရာဘိုင်ဂရမ် (letter bigrams) များ၏ ကြိမ်နှုန်းပျံ့နှံ့မှုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |title=English Letter Frequency Counts: Mayzner Revisited or ETAOIN SRHLDCU |url=https://www.norvig.com/mayzner.html |access-date=2026-07-10 |website=www.norvig.com}}</ref> - th 3.56% of 1.17% io 0.83% he 3.07% ed 1.17% le 0.83% in 2.43% is 1.13% ve 0.83% er 2.05% it 1.12% co 0.79% an 1.99% al 1.09% me 0.79% re 1.85% ar 1.07% de 0.76% on 1.76% st 1.05% hi 0.76% at 1.49% to 1.05% ri 0.73% en 1.45% nt 1.04% ro 0.73% nd 1.35% ng 0.95% ic 0.70% ti 1.34% se 0.93% ne 0.69% es 1.34% ha 0.93% ea 0.69% or 1.28% as 0.87% ra 0.69% te 1.20% ou 0.87% ce 0.65% == ကိုးကားချက်များ == <references /> [[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာသုံး ဘာသာဗေဒ]] [[ကဏ္ဍ:သဘာဝဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှု]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] r234vecb4y9klfa257ej09kzcl94vvr 0 289126 1042740 2026-07-10T07:26:30Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1357901482|Small language model]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042740 wikitext text/x-wiki '''ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်''' ({{lang-en|Small language model}}) (သို့မဟုတ်) '''ကျစ်လျစ်သော ဘာသာစကားမော်ဒယ်''' ({{lang-en|compact language model}}) ဆိုသည်မှာ ဘာသာစကားနှင့် စာသားများ ဖန်တီးပေးခြင်း အပါအဝင် လူသားတို့၏ သဘာဝဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှု (NLP) လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားသည့် ကွန်ပျူတာဉာဏ်ရည်တု (AI) ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤမော်ဒယ်များသည် အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များ (LLMs) ထက် အရွယ်အစားနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း နယ်ပယ်အပိုင်းအခြား ပိုမိုသေးငယ်ကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]တစ်ခုတွင် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသည့် ပါရာမီတာ (parameters) ပေါင်း '''ဘီလီယံရာချီ''' ပါဝင်နေတတ်ပြီး၊ အချို့မော်ဒယ်များတွင်မူ '''ပါရာမီတာ တြီလီယံကျော်'''အထိပင် ရှိတတ်သည်။ ဤကဲ့သို့ ကြီးမားလှသော ပါရာမီတာ အရေအတွက်သည် မော်ဒယ်အား သတင်းအချက်အလက် အမြောက်အမြားကို မှတ်သားနိုင်စေသဖြင့် ၎င်းမှ ထွက်ပေါ်လာမည့် ရလဒ်များ၏ ယေဘုယျအသုံးချနိုင်စွမ်းနှင့် တိကျမှန်ကန်မှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။ သို့သော် ဤကဲ့သို့သော မော်ဒယ်ကြီးများကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန်အတွက် ကြီးမားလှသော ကွန်ပျူတာစွမ်းဆောင်ရည် အရင်းအမြစ်များ လိုအပ်သောကြောင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းအနေဖြင့် ကွန်ပျူတာတစ်လုံးနှင့် ဂရပ်ဖစ်ကတ် (GPU) တစ်ခုတည်းကိုသာ အသုံးပြု၍ လေ့ကျင့်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပါရာမီတာ အရေအတွက် အနည်းငယ်မျှမှသည် သန်းရာဂဏန်းအထိသာ ရှိတတ်သဖြင့် ပါရာမီတာ ပမာဏ အလွန်နည်းပါးသည်။ ဤအချက်ကြောင့် ကွန်ပျူတာတစ်လုံးတည်း သို့မဟုတ် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းကဲ့သို့သော နည်းပညာအရင်းအမြစ် ကန့်သတ်ချက်ရှိသည့် ပတ်ဝန်းကျင်မျိုးတွင်ပင် ၎င်းမော်ဒယ်ငယ်များကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန်နှင့် ထည့်သွင်းအသုံးပြုရန် ပိုမိုလွယ်ကူ အဆင်ပြေစေသည်။<ref>{{cite web |author=Rina Diane Caballar |date=31 October 2024 |title=What are small language models? |url=https://www.ibm.com/think/topics/small-language-models |publisher=IBM}}</ref><ref name="jjokah">{{cite web |author=John Johnson |date=25 February 2025 |title=Small Language Models (SLM): A Comprehensive Overview |url=https://huggingface.co/blog/jjokah/small-language-model |publisher=Huggingface}}</ref><ref>{{cite web |author=Kate Whiting |title=What is a small language model and how can businesses leverage this AI tool? |url=https://www.weforum.org/stories/2025/01/ai-small-language-models/ |publisher=The World Economic Forum}}</ref><ref>{{cite web |date=11 July 2024 |title=SLM (Small Language Model) with your Data |url=https://learn.microsoft.com/en-us/shows/data-exposed/slm-small-language-model-with-your-data-data-exposed |publisher=Microsoft}}</ref><ref name="Ciaramella">{{cite book |last1=Ciaramella |first1=Alberto |author-link=Alberto Ciaramella |date=2024 |title=Introduction to Artificial Intelligence: from data analysis to generative AI |last2=Ciaramella |first2=Marco |publisher=Intellisemantic Editions |isbn=9788894787603}}</ref> လက်ရှိခေတ်ပေါ် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ် အများစုသည် အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများကဲ့သို့ တည်ဆောက်ပုံစနစ် (architecture) အတူတူပင် အသုံးပြုထားသော်လည်း ပါရာမီတာ အရေအတွက် ပိုမိုနည်းပါးပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဂဏန်းတွက်ချက်မှု တိကျမှုနှုန်း (arithmetic precision) ပိုမိုနိမ့်ကျတတ်သည်။ ပညာရှင်များသည် အသိပညာအနှစ်ချုပ်ထုတ်ယူခြင်း (knowledge distillation) နှင့် မလိုအပ်သောအစိတ်အပိုင်းများ ဖြတ်ထုတ်ခြင်း (pruning) နည်းလမ်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ ပါရာမီတာ အရေအတွက်ကို လျှော့ချကြသည်။ တွက်ချက်မှုတိကျမှုကိုမူ ကွမ်တိုက်ဇေးရှင်း (quantization) နည်းလမ်းဖြင့် လျှော့ချနိုင်သည်။ အဆင့်မြင့် [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]]များပေါ်တွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် နည်းပညာတိုးတက်မှု အများစုကို ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်များအတွက်လည်း အသုံးချနိုင်ပြီး၊ အစိတ်အပိုင်းဖြတ်ထုတ်ခြင်း (pruning) နှင့် ကွမ်တိုက်ဇေးရှင်း (quantization) နည်းလမ်းများကို အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများ၏ အလုပ်လုပ်ဆောင်မှု မြန်ဆန်စေရန်အတွက်လည်း ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ == ထင်ရှားသော မော်ဒယ်အမျိုးအစားများ == ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref name="jjokah" /> - * '''ပါရာမီတာ ၁ ဘီလီယံအောက် မော်ဒယ်များ:''' DeBERTa-xsmall ကို အခြေခံထားပြီး လမ်းညွှန်ချက်ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် စနစ်ကျော်ဖြတ်မှုများကို ထောက်လှမ်းပေးနိုင်သည့် <code>Llama-Prompt-Guard-2-22M</code>၊ <code>SmolLM2-135M</code> နှင့် <code>SmolLM2-360M</code> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ * '''ပါရာမီတာ ၁ ဘီလီယံမှ ၄ ဘီလီယံကြား မော်ဒယ်များ:''' <code>Llama3.2-1B</code>၊ <code>Qwen2.5-1.5B</code>၊ <code>DeepSeek-R1-1.5B</code>၊ <code>SmolLM2-1.7B</code>၊ <code>SmolVLM-2.25B</code>၊ <code>Phi-3.5-Mini-3.8B</code>၊ <code>Phi-4-Mini-3.8B</code> နှင့် <code>Gemma3-4B</code> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နည်းပညာကုဒ်များကို အများပြည်သူသို့ ပိတ်ပင်ထားသော (closed-weights) မော်ဒယ်ထဲတွင် <code>Gemini Nano</code> ပါဝင်သည်။ * '''ပါရာမီတာ ၄ ဘီလီယံမှ ၁၄ ဘီလီယံကြား မော်ဒယ်များ:''' <code>Mistral 7B</code>၊ <code>Gemma 9B</code> နှင့် <code>Phi-4 14B</code> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <code>Phi-4 14B</code> မော်ဒယ်သည် အမြင့်ဆုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကြည့်လျှင် "မော်ဒယ်ငယ်" အဆင့်သို့ ကပ်သီးကပ်သတ်သာ ရောက်ရှိသော်လည်း Microsoft ကုမ္ပဏီက ၎င်းကို မော်ဒယ်ငယ် (small model) အဖြစ်ပင် စျေးကွက်ရှာဖွေ မိတ်ဆက်ထားသည်။<ref>{{cite web |title=Introducing Phi-4: Microsoft's Newest Small Language Model Specializing in Complex Reasoning |url=https://techcommunity.microsoft.com/blog/aiplatformblog/introducing-phi-4-microsoft%E2%80%99s-newest-small-language-model-specializing-in-comple/4357090 |website=techcommunity.microsoft.com}}</ref> == ဒေတာအချက်အလက်အနည်းငယ်ဖြင့် လေ့ကျင့်ထားသော ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ == ရိုးရာ AI (Traditional AI) ဘာသာစကားစနစ်များသည် ကြီးမားလှသော ကွန်ပျူတာများနှင့် အချက်အလက်အမြောက်အမြား လိုအပ်သည်။ သို့သော် မော်ဒယ်ကို ကြိုတင်လေ့ကျင့်ပေးခြင်း (pre-training) သည် အလွန်အရေးပါပြီး၊ ပိုမိုကြီးမားသော ကြိုတင်လေ့ကျင့်မှု ဒေတာအစုများကြောင့် ကြိုတင်လေ့ကျင့်မှု စွမ်းဆောင်ရည် မြင့်တက်လာသောအခါ အလွန်သေးငယ်သော မော်ဒယ်ငယ်လေးများသည်ပင် သိသာထင်ရှားသော စွမ်းဆောင်ရည် တိုးတက်မှုများကို ပြသလာကြသည်။ ထို့ပြင် ကြိုတင်လေ့ကျင့်မှု ဒေတာအစုနှင့် စမ်းသပ်မှု ဒေတာအစုတို့အကြား အလားတူ တိုကင် (tokens) ချင်း မျှဝေအသုံးပြုထားသည့်အခါ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုဆိုင်ရာ တိကျမှုနှုန်း (classification accuracy) ပိုမိုကောင်းမွန်လာသည်။ အလွှာနည်းပါးသော ရိုးရှင်းသည့် တည်ဆောက်ပုံစနစ်များ (shallow architectures) သည်လည်း ပူးပေါင်းသင်ယူမှုစနစ် (collaborative learning) မှတစ်ဆင့် နက်ရှိုင်းရှုပ်ထွေးသော မော်ဒယ်ကြီးများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်အတိုင်း လိုက်လံလုပ်ဆောင်နိုင်ကြသည်။<ref name="Gross2025-TinyLM">{{Cite journal |last1=Gross |first1=Ronit D. |date=2026 |title=Tiny language models |journal=Physica A: Statistical Mechanics and Its Applications |volume=681 |arxiv=2507.14871 |doi=10.1016/j.physa.2025.131102 |article-number=131102 |last2=Tzach |first2=Yarden |last3=Halevi |first3=Tal |last4=Koresh |first4=Ella |last5=Kanter |first5=Ido}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာအခြေပြု သင်ယူမှုစနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] 7jmztc7t57rg4nwunoaz1suaqtx41ik 0 289127 1042742 2026-07-10T07:39:13Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042742 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] s63hkukl2tv2g1l6its9ap9rsf10djq 0 289128 1042743 2026-07-10T07:40:05Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042743 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] s63hkukl2tv2g1l6its9ap9rsf10djq 0 289129 1042744 2026-07-10T07:49:00Z Kalixlouiis 145250 "[[:en:Special:Redirect/revision/1363066570|Large language model]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1042744 wikitext text/x-wiki '''ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး''' ({{lang-en|Large Language Model - LLM}}) သို့မဟုတ် '''အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး''' ဆိုသည်မှာ သဘာဝဘာသာစကားစီမံဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များ၊ အထူးသဖြင့် ဘာသာစကားနှင့် စာသားများ ဖန်တီးပေးနိုင်ရန်အတွက် အချက်အလက်အမြောက်အမြားဖြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးထားသည့် နျူရယ်ကွန်ရက် (neural network) စနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဤမော်ဒယ်ကြီးများသည် အကြောင်းအရာကဏ္ဍစုံတွင် စာသားများကို ဖန်တီးပေးခြင်း၊ အနှစ်ချုပ်ပေးခြင်း၊ ဘာသာပြန်ဆိုပေးခြင်းနှင့် ဆန်းစစ်ပေးခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပြီး ခေတ်ပေါ်ချက်ဘော့ (chatbots) များ၏ နောက်ကွယ်မှ အခြေခံအကျဆုံး နည်းပညာလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="few-shot-learners2">{{cite journal |last1=Brown |first1=Tom B. |date=Dec 2020 |editor1-last=Larochelle |editor1-first=H. |title=Language Models are Few-Shot Learners |url=https://proceedings.neurips.cc/paper/2020/file/1457c0d6bfcb4967418bfb8ac142f64a-Paper.pdf |url-status=live |journal=Advances in Neural Information Processing Systems |publisher=Curran Associates, Inc. |volume=33 |pages=1877–1901 |arxiv=2005.14165 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117204007/https://proceedings.neurips.cc/paper/2020/file/1457c0d6bfcb4967418bfb8ac142f64a-Paper.pdf |archive-date=17 November 2023 |access-date=14 March 2023 |last2=Mann |first2=Benjamin |last3=Ryder |first3=Nick |last4=Subbiah |first4=Melanie |last5=Kaplan |first5=Jared |last6=Dhariwal |first6=Prafulla |last7=Neelakantan |first7=Arvind |last8=Shyam |first8=Pranav |last9=Sastry |first9=Girish |last10=Askell |first10=Amanda |last11=Agarwal |first11=Sandhini |last12=Herbert-Voss |first12=Ariel |last13=Krueger |first13=Gretchen |last14=Henighan |first14=Tom |last15=Child |first15=Rewon |editor2-last=Ranzato |editor2-first=M. |editor3-last=Hadsell |editor3-first=R. |editor4-last=Balcan |editor4-first=M.F. |editor5-last=Lin |editor5-first=H. |last25=Chess |last20=Hesse |first20=Christopher |last21=Chen |first21=Mark |last22=Sigler |first22=Eric |last23=Litwin |first23=Mateusz |last24=Gray |first24=Scott |first26=Jack |first25=Benjamin |last26=Clark |last19=Winter |last27=Berner |first27=Christopher |last28=McCandlish |first28=Sam |last29=Radford |first29=Alec |last30=Sutskever |first30=Ilya |last31=Amodei |first31=Dario |first19=Clemens |first18=Jeffrey |last18=Wu |last16=Ramesh |first16=Aditya |last17=Ziegler |first17=Daniel M.}}</ref> သို့သော် လေ့ကျင့်ပေးထားသည့် ဒေတာများတွင် တစ်ဖက်စောင်းနင်းဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် မတိကျခြင်းများ ရှိနေပါက ၎င်းမော်ဒယ်ကြီးများ၏ ရလဒ်အပေါ် ယုံကြည်စိတ်ချရမှု လျော့နည်းသွားစေနိုင်သည်။<ref name="Manning-2022">{{cite journal |last=Manning |first=Christopher D. |author-link=Christopher D. Manning |year=2022 |title=Human Language Understanding & Reasoning |url=https://www.amacad.org/publication/human-language-understanding-reasoning |url-status=live |journal=Daedalus |volume=151 |issue=2 |pages=127–138 |doi=10.1162/daed_a_01905 |s2cid=248377870 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117205531/https://www.amacad.org/publication/human-language-understanding-reasoning |archive-date=17 November 2023 |access-date=9 March 2023 |doi-access=free}}</ref> ပုံမှန်အားဖြင့် ဤမော်ဒယ်ကြီးများကို transformer တည်ဆောက်ပုံစနစ်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားသည်။<ref>{{cite journal |last1=Zhao |first1=Wayne Xin |date=December 2026 |title=A Survey of Large Language Models |journal=Frontiers of Computer Science |volume=20 |issue=12 |doi=10.1007/s11704-026-60308-3 |quote=Typically, large language models (LLMs) refer to Transformer language models that contain hundreds of billions (or more) of parameters |last2=Zhou |first2=Kun |last3=Li |first3=Junyi |last4=Tang |first4=Tianyi |last5=Dong |first5=Zican |last6=Hou |first6=Yupeng |last7=Zhang |first7=Beichen |last8=Min |first8=Yingqian |last9=Zhang |first9=Junjie |last10=Liu |first10=Peiyu |last11=Wang |first11=Xiaolei |last12=Du |first12=Yifan |last13=Yang |first13=Chen |last14=Chen |first14=Yushuo |last15=Chen |first15=Zhipeng |last16=Jiang |first16=Jinhao |last17=Ren |first17=Ruiyang |last18=Li |first18=Yifan |last19=Tang |first19=Xinyu |last20=Liu |first20=Zikang |last21=Hu |first21=Yiwen |last22=Nie |first22=Jian-Yun |last23=Wen |first23=Ji-Rong}}</ref> ၎င်းတို့အနက် Generative Pre-trained Transformers (GPTs) ဆိုသည်မှာ နောက်ထွက်လာမည့် စကားလုံးကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်ရန် ကြိုတင်လေ့ကျင့်ပေးထားသည့် အဆင့်မြင့်မော်ဒယ်အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite book |last=Wolfram |first=Stephen |author-link=Stephen Wolfram |date=2023 |title=What is ChatGPT doing ... and why does it work? |publisher=Wolfram Media, Inc |isbn=978-1-57955-081-3 |location=Champaign, Illinois}}</ref> ထို့နောက် ပညာရှင်များသည် ၎င်း GPT မော်ဒယ်များကို ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာလုပ်ဆောင်နိုင်ရန်နှင့် ကူညီပေးမည့်အကူအညီပေးစနစ် (assistants) အဖြစ် လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် အသေးစိတ် မွမ်းမံပြင်ဆင်ပေးကြသည်။<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Shengyu |date=2026-01-08 |title=Instruction Tuning for Large Language Models: A Survey |url=https://doi.org/10.1145/3777411 |journal=ACM Computing Surveys |volume=58 |issue=7 |pages=169:1–169:36 |doi=10.1145/3777411 |issn=0360-0300 |last2=Dong |first2=Linfeng |last3=Li |first3=Xiaoya |last4=Zhang |first4=Sen |last5=Sun |first5=Xiaofei |last6=Wang |first6=Shuhe |last7=Li |first7=Jiwei |last8=Hu |first8=Runyi |last9=Zhang |first9=Tianwei |last10=Wang |first10=Guoyin |last11=Wu |first11=Fei}}</ref> အဆင့်မြင့် ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီးများအတွက် စွမ်းဆောင်ရည်စစ်ဆေးမှုများ (benchmarks) သည် မော်ဒယ်၏ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်နိုင်စွမ်း၊ အချက်အလက်ဆိုင်ရာ တိကျမှန်ကန်မှု၊ လူသားတို့၏ လိုလားချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှုနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံမှု ရှိမရှိတို့ကို တိုင်းတာစစ်ဆေးရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။<ref>{{cite book |last1=Hendrycks |first1=Dan |date=2025 |title=Proceedings of the 2025 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency |last2=Burns |first2=Collin |last3=Basart |first3=Steven |last4=Zou |first4=Andy |last5=Mazeika |first5=Mantas |isbn=979-8-4007-1482-5 |pages=599–627 |chapter=Expressing stigma and inappropriate responses prevents LLMS from safely replacing mental health providers |doi=10.1145/3715275.3732039 |last6=Song |first6=Dawn |last7=Steinhardt |first7=Jacob |arxiv=2009.03300}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် == * Jurafsky, Dan, Martin, James. H. [https://web.stanford.edu/~jurafsky/slp3/ed3book_jan72023.pdf ''Speech and Language Processing: An Introduction to Natural Language Processing, Computational Linguistics, and Speech Recognition''], 3rd Edition draft, 2023. * {{Cite journal |last=Yin |first=Shukang |date=2024 |title=A Survey on Multimodal Large Language Models |journal=[[National Science Review]] |volume=11 |issue=12 |arxiv=2306.13549 |doi=10.1093/nsr/nwae403 |pmc=11645129 |pmid=39679213 |article-number=nwae403}} * {{Cite web |title=AI Index Report 2024 – Artificial Intelligence Index |url=https://aiindex.stanford.edu/report/ |access-date=5 May 2024 |website=aiindex.stanford.edu}} * {{Cite journal |last=Frank |first=Michael C. |date=27 June 2023 |title=Baby steps in evaluating the capacities of large language models |url=https://www.nature.com/articles/s44159-023-00211-x |journal=Nature Reviews Psychology |volume=2 |issue=8 |pages=451–452 |doi=10.1038/s44159-023-00211-x |issn=2731-0574 |s2cid=259713140 |url-access=subscription |access-date=2 July 2023}} [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] [[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားမော်ဒယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] 2hecn8c5bk7f38v7auajhspvroonycg 0 289130 1042745 2026-07-10T07:49:51Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042745 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] caypceqjo1qa7yjzhjoqeffqfyg9if7 0 289131 1042746 2026-07-10T07:50:45Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042746 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] caypceqjo1qa7yjzhjoqeffqfyg9if7 0 289132 1042747 2026-07-10T07:51:05Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042747 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] caypceqjo1qa7yjzhjoqeffqfyg9if7 0 289133 1042748 2026-07-10T07:51:19Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042748 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] caypceqjo1qa7yjzhjoqeffqfyg9if7 0 289134 1042749 2026-07-10T07:51:40Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042749 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] caypceqjo1qa7yjzhjoqeffqfyg9if7 0 289135 1042750 2026-07-10T07:51:56Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042750 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ကြီး]] caypceqjo1qa7yjzhjoqeffqfyg9if7 0 289136 1042751 2026-07-10T07:52:22Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042751 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] s63hkukl2tv2g1l6its9ap9rsf10djq 0 289137 1042752 2026-07-10T07:52:43Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042752 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] s63hkukl2tv2g1l6its9ap9rsf10djq 0 289138 1042753 2026-07-10T07:53:05Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042753 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဘာသာစကားမော်ဒယ်ငယ်]] s63hkukl2tv2g1l6its9ap9rsf10djq 0 289139 1042754 2026-07-10T07:53:40Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042754 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] 9vtqt2753hdn2z08zwn8um5vsmob03r 0 289140 1042755 2026-07-10T07:54:15Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042755 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] 9vtqt2753hdn2z08zwn8um5vsmob03r 0 289141 1042756 2026-07-10T07:54:47Z Kalixlouiis 145250 စာမျက်နှာကို [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042756 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဒေတာအခြေပြုသင်ယူမှုစနစ်]] 9vtqt2753hdn2z08zwn8um5vsmob03r 0 289142 1042757 2026-07-10T08:03:08Z Choco Miles 142646 စာမျက်နှာကို [[ညွှန်ပြချက်ပါသင်ယူမှုစနစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042757 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ညွှန်ပြချက်ပါသင်ယူမှုစနစ်]] anbjyifevwnpma19r0sufskba7zoh5h 0 289143 1042758 2026-07-10T08:03:37Z Choco Miles 142646 စာမျက်နှာကို [[ညွှန်ပြချက်ပါသင်ယူမှုစနစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042758 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ညွှန်ပြချက်ပါသင်ယူမှုစနစ်]] anbjyifevwnpma19r0sufskba7zoh5h 0 289144 1042759 2026-07-10T08:04:01Z Choco Miles 142646 စာမျက်နှာကို [[ညွှန်ပြချက်ပါသင်ယူမှုစနစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042759 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ညွှန်ပြချက်ပါသင်ယူမှုစနစ်]] anbjyifevwnpma19r0sufskba7zoh5h 0 289145 1042760 2026-07-10T08:04:53Z Choco Miles 142646 စာမျက်နှာကို [[ညွှန်ပြချက်မဲ့သင်ယူမှုစနစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042760 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ညွှန်ပြချက်မဲ့သင်ယူမှုစနစ်]] b9yxws3yrkvabn8bcff9b0xy4mgre88 0 289146 1042761 2026-07-10T08:05:30Z Choco Miles 142646 စာမျက်နှာကို [[ညွှန်ပြချက်မဲ့သင်ယူမှုစနစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042761 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ညွှန်ပြချက်မဲ့သင်ယူမှုစနစ်]] b9yxws3yrkvabn8bcff9b0xy4mgre88 0 289147 1042762 2026-07-10T08:05:57Z Choco Miles 142646 စာမျက်နှာကို [[ညွှန်ပြချက်မဲ့သင်ယူမှုစနစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042762 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ညွှန်ပြချက်မဲ့သင်ယူမှုစနစ်]] b9yxws3yrkvabn8bcff9b0xy4mgre88 0 289148 1042763 2026-07-10T08:06:50Z Choco Miles 142646 စာမျက်နှာကို [[ဉာဏ်ရည်တု]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042763 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဉာဏ်ရည်တု]] aanatx03bisqnaz3m14856b9ld6ozjs 0 289149 1042764 2026-07-10T08:07:52Z Choco Miles 142646 စာမျက်နှာကို [[ဉာဏ်ရည်တု]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042764 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဉာဏ်ရည်တု]] aanatx03bisqnaz3m14856b9ld6ozjs 0 289150 1042765 2026-07-10T08:08:54Z Choco Miles 142646 စာမျက်နှာကို [[ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1042765 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဟပ်ဂင်းဖေ့စ်]] 7isob5yzn6zq9zppeezs9qqoplskvhh 0 289151 1042770 2026-07-10T09:22:08Z Zawzawaungthwin 100038 [[ငွေမြိုင်၊ မ၊ မြခြေချင်း]] စာမျက်နှာကို [[ငွေမြိုင် (မြခြေချင်း)]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1042770 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ငွေမြိုင် (မြခြေချင်း)]] oe243i7bygai23c5ynai2qew81vssg5 0 289152 1042772 2026-07-10T09:35:34Z Naingli 144794 "== ဒေါ်သိန်းရှင် (အကယ်ဒမီဇာတ်ပို့မင်းသမီးကြီး) == {{Infobox person | name = ဒေါ်သိန်းရှင် | image = [[File:Njj ddd.jpg|thumb|အကယ်ဒမီ ဒေါ်သိန်းရှင်]] | caption = | birth_nam..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042772 wikitext text/x-wiki == ဒေါ်သိန်းရှင် (အကယ်ဒမီဇာတ်ပို့မင်းသမီးကြီး) == {{Infobox person | name = ဒေါ်သိန်းရှင် | image = [[File:Njj ddd.jpg|thumb|အကယ်ဒမီ ဒေါ်သိန်းရှင်]] | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = ကျွဲသာယာရွာ၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး | death_date = | death_place = | nationality = မြန်မာ | occupation = ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် (ဇာတ်ပို့) | years_active = | notable_works = အသက်ကိုနှင်း၍ | spouse = | parents = ဦးဖိုးရင် (ဖခင်)၊ ဒေါ်အုံးကြွေ (မိခင်) | relatives = ကြည်ကြည်ဌေး (ညီမ)၊ နွဲ့နွဲ့မူ (သမီး) | awards = အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု (၁၉၆၉) }} ဒေါ်သိန်းရှင်သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် ပီပြင်သော "အမေ" ဇာတ်ရုပ်များကို ပုံဖော်နိုင်ခဲ့သည့် ထူးချွန်သော အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သဘာဝကျပြီး ကရုဏာသက်ဖွယ်ကောင်းသော ဟန်ပန်များဖြင့် ပရိသတ်၏ ရင်ကိုထိမိစေနိုင်သူဖြစ်ပြီး၊ အနုပညာမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသည့်အားလျော်စွာ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက၏ အရည်အသွေးများကို ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းသယ်ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအချက်အလက်နှင့် မျိုးရိုးစဉ်ဆက် == ဒေါ်သိန်းရှင်ကို ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ကျွဲသာယာရွာတွင် အဖ ဦးဖိုးရင်နှင့် အမိ ဒေါ်အုံးကြွေ တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အနုပညာမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ ဂုဏ်ဆောင် အကယ်ဒမီများရှင် မင်းသမီးကြီး ကြည်ကြည်ဌေး၏ အစ်မအရင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်း၏သမီးမှာလည်း အကယ်ဒမီဆုရှင် မင်းသမီးကြီး နွဲ့နွဲ့မူ ဖြစ်သည်။ == အနုပညာခရီးလမ်းနှင့် အကယ်ဒမီဆု == ဒေါ်သိန်းရှင်၏ သရုပ်ဆောင်မှုများသည် အလှအပကို ဦးစားပေးခြင်းထက် သဘာဝကျပြီး ဇာတ်လမ်း၏ လိုအပ်ချက်ကို ပီပြင်စွာ ပုံဖော်နိုင်မှုအပေါ် အခြေခံသည်။ ပြောဟန်၊ ဆိုဟန်၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတို့တွင်ပင် ဇာတ်ကောင်စရိုက်အတိုင်း စေ့စပ်သေချာစွာ ပြင်ဆင်လေ့ရှိသူဖြစ်သည်။ == အကယ်ဒမီမှတ်တိုင် == ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ မောင်မောင်မြင့် ရိုက်ကူးသည့် “အသက်ကိုနှင်း၍” ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပီပြင်ထိမိသော သရုပ်ဆောင်မှုများဖြင့် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤဇာတ်ကားတွင် တွံတေးသိန်းတန်,ခင်သန်းနု,ဘေဘီနွဲ့ တို့ပါဝင်သည်။ == ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ == ဒေါ်သိန်းရှင်သည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်းများစွာတွင် အမေ ဇာတ်ရုပ်များကို အသက်ဝင်အောင် သရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ မှတ်တမ်းဝင် လက်ရာများထဲမှ အချို့မှာ - {| class="wikitable sortable" |+ ဒေါ်သိန်းရှင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ |- ! စဉ် !! ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအမည် !! မှတ်ချက် |- | ၁ || တောင်နန်းဒေဝီ || |- | ၂ || အသက်ကိုနှင်း၍ || ၁၉၆၉ ခုနှစ် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ထူးချွန်ဆု |- | ၃ || ဆယ်ကျော်သက်ခက်တဲ့အရွယ် || |- | ၄ || ဖူးစာတစ်ရေးနိုး || |- | ၅ || မမုန်းသာသည် || |- | ၆ || မုန်းတဲ့ချစ်သူ || |- | ၇ || မုန်းစိတ်မရည်ရွယ် || |- | ၈ || မေတ္တာစိမ်းစိမ်း || |- | ၉ || မှန်းတစ်လှည့်ပြုံးတစ်လှည့် || |- | ၁၀ || ကေသွယ်ရယ် ကော့မိုင်ရယ် || |- | ၁၁ || မိုက်တယ်ဆိုတာလွယ်ပါတယ် || |- | ၁၂ || အားနွဲ့သူပါရှင် || |- | ၁၃ || မှုန်နံ့သာခြယ်ကာသပါလို့ || |- | ၁၄ || လကွယ်မိုးနှောင်း || |} == အနုပညာမျိုးဆက်နှင့် ဆက်နွှယ်မှု == မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် ဒေါ်သိန်းရှင်တို့ မိသားစုသည် ထင်ရှားသော အနုပညာမျိုးဆက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ # ကြည်ကြည်ဌေး (ညီမ): ၁၉၅၂ နှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု၊ ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်များတွင် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုများ ရရှိခဲ့သည်။ # နွဲ့နွဲ့မူ (သမီး): ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် "နော်ကူးမ" ရုပ်ရှင်ဖြင့် အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) jdpd38znv7da1j8tj6cub3hxukt8qx8 0 289153 1042774 2026-07-10T10:58:49Z Naingli 144794 "== ဘေဘီနွဲ့ == {{Infobox person | name = ဘေဘီနွဲ့ | image = [[File:Jjj dd.png|thumb|သရုပ်ဆောင် ဘေဘီနွဲ့]] | caption = | birth_name = ဘေဘီဗွိုက်စ် (Baby Voice) | birth_date = ၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၃၀ | bi..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042774 wikitext text/x-wiki == ဘေဘီနွဲ့ == {{Infobox person | name = ဘေဘီနွဲ့ | image = [[File:Jjj dd.png|thumb|သရုပ်ဆောင် ဘေဘီနွဲ့]] | caption = | birth_name = ဘေဘီဗွိုက်စ် (Baby Voice) | birth_date = ၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၃၀ | birth_place = တောင်ငူ၊ မြန်မာ | death_date = ၂၉ မတ် ၁၉၇၃ | death_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | nationality = မြန်မာ | occupation = သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော် | years_active = ၁၉၅၆–၁၉၇၃ | spouse = ဦးဘိုဘိုလှ၊ မောင်မြန်မာဘကွန်း | children = ဒေါက်တာသီတာလှ | parents = မစ္စတာအေစီဗွိုက်စ် (ဖခင်)၊ ဒေါ်ခင်မမ (မိခင်) }} ဘေဘီနွဲ့ကို ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တောင်ငူမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ 'ဘေဘီဗွိုက်စ်' (Baby Voice) ဖြစ်ပြီး၊ ဖခင်မှာ ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် မစ္စတာအေစီဗွိုက်စ်နှင့် မိခင်မှာ ဒေါ်ခင်မမတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်က တောင်ငူမြို့ရှိ စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းသွေးပါသည့်အတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ရုပ်ရည်သွင်ပြင်၊ ဝင်းပစိုပြည်သော အသားအရေနှင့် အချိုးအစားပြေပြစ်သည့် ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်ရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ဂီတလောကမှသည် ရုပ်ရှင်လောကသို့ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီကပင် ဘေဘီနွဲ့သည် ရေဒီယိုတေးသံရှင်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဝမ်းကွဲအစ်ကိုဖြစ်သူ ပါစီမောင်မောင် ဦးဆောင်သည့် တူရိယာဝိုင်းဖြင့် မြန်မာ့အသံတွင် သီချင်းများ သီဆိုအသံလွှင့်ခဲ့ရာမှ လူသိများလာခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဘဝတွင် ကိုခင်လတ်နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သော 'ချစ်ဒါလင်'၊ ကိုခင်လတ်၊ မာမာအေး၊ ဆွေဆွေလဲ့တို့နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သော 'ရွှေအိုးစည်' သီချင်းများမှာ ထိုခေတ်က အလွန်ရေပန်းစားခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာတင့်တယ်၏ 'လာလုလုငေး' ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားတွင် 'ဆွေဆွေလဲ့' ဟူသောအမည်ဖြင့် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် 'ဘေဘီနွဲ့' အမည်ဖြင့်ပင် ပရိသတ်နှင့် ရင်းနှီးလာခဲ့သည်။ == ထူးခြားသည့် သရုပ်ဆောင်မှုစွမ်းရည် == ဘေဘီနွဲ့၏ အဓိကအားသာချက်မှာ မည်သည့်ဇာတ်ရုပ်ကိုမဆို သရုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ် (မိန်းမဆိုး၊ မိန်းမရိုင်း) များတွင် အခြားသူများ မမီနိုင်သည့် အမူအရာ၊ အကြည့်၊ အပြုံးတို့ဖြင့် ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည်။ 'ပန်းပန်လျက်ပါ' ဇာတ်ကားတွင် ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်းနှင့် အပြိုင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဇာတ်ဝင်ခန်းများမှာ သူမ၏ အနုပညာကို အထင်းသားမြင်နိုင်သော သက်သေများဖြစ်သည်။ ဇာတ်ရုပ်တစ်ခုချင်းစီ၏ စရိုက်လက္ခဏာကို အတိအကျဖမ်းယူနိုင်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ရှင်အနုပညာလောကတွင် အစားထိုးမရသော နေရာတစ်ခုကို ရယူထားနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အနုပညာစွမ်းရည်သည် ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံနေရာတွင်သာမက ဇာတ်ဆောင်နေရာများတွင်လည်း အားရကျေနပ်ဖွယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းဆန်ဆန် ရုပ်ရည်ရှိခြင်းကြောင့် ထိုခေတ်က အိန္ဒိယရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များနှင့် ပူးတွဲရိုက်ကူးသည့် 'ရွှေရုပ်လွှာ' ကဲ့သို့သော ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ထူးချွန်စွာ ပါဝင်နိုင်ခဲ့သည်။ == အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ဘဝခရီး == ဘေဘီနွဲ့၏ အိမ်ထောင်ရေးတွင် နှစ်ဆက်ရှိခဲ့သည်။ ပထမအိမ်ထောင်မှာ ဦးဘိုဘိုလှဖြစ်ပြီး ထိုအိမ်ထောင်မှ သမီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာသီတာလှကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒုတိယအိမ်ထောင်ဖက်မှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် မောင်မြန်မာဘကွန်းဖြစ်သည်။ သူမသည် အနုပညာလောကတွင် အောင်မြင်မှုများစွာ ရရှိခဲ့သော်လည်း ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသည့်အတွက် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးမှုများကို ရပ်နားကာ အနားယူခဲ့ရသည်။ == ဘဝနိဂုံး == 'ပျံပါနဲ့လားချစ်လိပ်ပြာ'၊ 'မေတ္တာလက်တစ်ကမ်း' စသည့်ဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးနေချိန်တွင် နှလုံးရောဂါဝေဒနာကို ခံစားခဲ့ရပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့၊ ညနေ ၂ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၊ အခန်းအမှတ် ၁၉-၂၀ ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် တစ်ဦးတည်းသောသမီး ဒေါက်တာသီတာလှ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ (မှတ်တမ်း) == ဘေဘီနွဲ့သည် ရုပ်ရှင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် ဇာတ်ကားပေါင်း ၅၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အချို့မှာ - {| class="wikitable sortable" |+ ဘေဘီနွဲ့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ |- ! စဉ် !! ဇာတ်ကားအမည် |- | ၁ || လာလုလုငေး |- | ၂ || ရွှေရုပ်လွှာ |- | ၃ || ချစ်သွေးသစ္စာ |- | ၄ || ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် |- | ၅ || ချစ်တမ်းကစားမယ် |- | ၆ || လှည်းကျိုးနဲ့နွားသိုး |- | ၇ || ဂုဏ်ဆိုတာ |- | ၈ || မတူမတန် |- | ၉ || မချူသာသည် |- | ၁၀ || မကြင်သာသည် |- | ၁၁ || ဟန်ဆောင်လောက၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ |- | ၁၂ || အိပ်မက်နိုင်ငံ |- | ၁၃ || ပြုံးပြုံးရွှင်ရွှင် |- | ၁၄ || စုံမြိုင်ယံ |- | ၁၅ || ဇာတိမာန် |- | ၁၆ || ပန်းပန်လျက်ပါ |- | ၁၇ || မယ့်ဘုန်းတော် |- | ၁၈ || ရင်မှာပျိုးသောပန်း |- | ၁၉ || သခွတ်ပန်း |- | ၂၀ || ချစ်မြေ |- | ၂၁ || စိတ်တူကိုယ်တူချစ်တဲ့သူ |- | ၂၂ || ညီညီလွင် |- | ၂၃ || မုန်းမေ့ပါနိုင် |- | ၂၄ || ယောက္ခမကြီးရေးတဲ့ဖူးစာ |- | ၂၅ || စိမ်း |- | ၂၆ || မုန်းပန်းကိုမှပန်ချင်သူ |- | ၂၇ || ပြုံး၍မုန်းသည် |- | ၂၈ || နှစ်သစ်ချစ်ဦး |- | ၂၉ || နန်းကြာညိုကျော့ |- | ၃၀ || နွေဦးချစ်သူ |- | ၃၁ || နှင်းပျောက်တဲ့နွေ |- | ၃၂ || ချစ်သမီး |- | ၃၃ || မိတူး |- | ၃၄ || မိုးလုံးပတ်လည် |- | ၃၅ || မမထားနဲ့အပါ |- | ၃၆ || သတို့သမီးအလိုရှိသည် |- | ၃၇ || ငါးပွင့်တစ်ခိုင် |- | ၃၈ || လက်ဦးဆရာ |- | ၃၉ || သည်မေတ္တာလမ်း |- | ၄၀ || လမ်းနှစ်သွယ် |- | ၄၁ || မိုးနတ်မယ် |- | ၄၂ || ထိုက် |- | ၄၃ || ချစ်ဆန်းချိန် |- | ၄၄ || ဆောင်းတစ်ညဝယ် |- | ၄၅ || မြေ |- | ၄၆ || ကြယ်ပွင့်ကလေးများ |- | ၄၇ || ချစ်မိုးမြေ |- | ၄၈ || မောင့်အချစ်တော် |- | ၄၉ || ချမ်းမြမြသီတဂူ |- | ၅၀ || အိရွှေစင် |- | ၅၁ || အသက်ကိုနှင်း၍ |} ဘေဘီနွဲ့သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ် သရုပ်ဆောင်ကောင်းတစ်ယောက်အဖြစ်သာမက၊ အဆင့်အတန်းမြင့်မားသော အနုပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ယနေ့တိုင် လေးစားဂုဏ်ပြုခံနေရသူဖြစ်သည်။ သူမ၏ ပင်ကိုယ်အရည်အချင်းနှင့် တည်ငြိမ်လှပသော ရုပ်ရည်တို့သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ အလွမ်းရဆုံးသော အမှတ်တရများအဖြစ် တည်ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ တင်နိုင်တိုး ရေးသားသော ပါလီမန်ခေတ် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား မြန်မာအမျိုးသမီးများ စာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) kul8jhhv8zcjadax0tx7tqzodtdgd0l 3 289154 1042775 2026-07-10T11:00:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1042775 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-39134-29 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၀၊ ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ (UTC) 9ardc720glewawrcdxkrco8ej5a0xtp 0 289155 1042777 2026-07-10T11:19:25Z Naingli 144794 "== အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် (၁၉၁၆–၁၉၇၄) == {{Infobox person | name = ဦးသိန်းမောင် | image = [[File:Mjjj saaa.jpg|thumb|အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင်]] | caption = | birth_date = ၁၉၁၆ | birth_place =..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1042777 wikitext text/x-wiki == အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် (၁၉၁၆–၁၉၇၄) == {{Infobox person | name = ဦးသိန်းမောင် | image = [[File:Mjjj saaa.jpg|thumb|အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင်]] | caption = | birth_date = ၁၉၁၆ | birth_place = ရန်ကုန်၊ မြန်မာ | death_date = ဇွန် ၆၊ ၁၉၇၄ | death_place = မြန်မာ | occupation = သရုပ်ဆောင် | years_active = ၁၉၅၆–၁၉၇၄ | spouse = ဒေါ်ကြည်ကြည်လေး (နယ်လီဝင်း) | awards = ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (အကယ်ဒမီ) }} မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် စကားလုံး အသုံးအနှုန်းများ ပိုင်နိုင်ခြင်း၊ ဌာန်းကရိုဏ်းကျကျ အသံနေအသံထားနှင့် သရုပ်ဆောင်ဟန်မူရာတို့ဖြင့် ပရိသတ်၏ ရင်ထဲတွင် ခိုင်မြဲစွာ နေရာယူနိုင်ခဲ့သူမှာ အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဘဝခရီးလမ်းသည် သာမန် နာရီပြင်ဆရာဘဝမှ ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည့် ရသမြောက်သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် အနုပညာဗီဇ == ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဟံသာဝတီခြံ၌ အဖ ဦးနက်ကြီးနှင့် အမိ ဒေါ်စုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၁၂ ယောက်အနက် သတ္တမမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာ ထက်သန်သူဖြစ်ပြီး စစ်ကြိုခေတ်ဦးကာလတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဝင်းဝင်းရုံ (နောင်တွင် ဝဇီရာရုံ) ရှေ့၌ နာရီပြင်ဆရာအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က ဝင်းဝင်းရုံတွင် ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်၏ ပြဇာတ်အဖွဲ့သည် ပြဇာတ်အတွက် ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်နေကြရာ နာရီပြင်ဆရာလေး ကိုသိန်းမောင်သည် အနုပညာဗီဇပါသည့်အတိုင်း ဇာတ်စကားနှင့် သရုပ်ဆောင်ဟန်များကို အလွတ်ရနေခဲ့သည်။ တစ်ရက်တွင် ပြဇာတ်မင်းသား ရုတ်တရက် အပြင်းဖျားနာ၍ ဇာတ်မကနိုင်တော့သည့် အခက်အခဲနှင့် ကြုံတွေ့ရချိန်တွင် ကိုသိန်းမောင်က ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်ထံသို့ သွားရောက်ကာ ဝင်ရောက်ကူညီခွင့်တောင်းခဲ့သည်။ ကိုသိန်းမောင်၏ သရုပ်ဆောင်ဟန်မှာ ပီပြင်လှသဖြင့် ဒါရိုက်တာမှာ အားရကျေနပ်သွားကာ ၎င်းအား ပြဇာတ်တွင် အစားထိုးသရုပ်ဆောင်စေခဲ့ရာမှ “သိန်းမောင်ကြီး” ဟူသော အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်လောကတွင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်မင်းသမီး နယ်လီဝင်း (ခေါ်) ဒေါ်ကြည်ကြည်လေးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းခြင်းနှင့် အောင်မြင်မှုများ == ပြဇာတ်လောကမှတစ်ဆင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ ဒဂုန်ဆရာတင်၏ “မုန်းပါနဲ့မေရယ်” ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဦးသိန်းမောင်၏ ထူးခြားချက်မှာ မည်သည့်ဇာတ်ရုပ်ကိုမဆို စကားလုံးပိုင်နိုင်စွာဖြင့် လေးလေးနက်နက် ပြောဆိုနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ၏ “စကားပြောသောအသည်းနှလုံး” ဇာတ်ကားတွင် ဝတ်လုံတော်ရမင်းအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (အကယ်ဒမီ) ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ဇာတ်ကားပေါင်း ၅၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ၌ - သရုပ်ဆောင်စွမ်းရည်: “သည်သောင်ယံက မခွာရက်နိုင်တယ်” ဇာတ်ကားတွင် မင်းသားကြီး ဦးကျောက်လုံးနှင့်အပြိုင် စကားလုံးများဖြင့် ပိုင်နိုင်စွာ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ခြင်း၊ “အတွယ်အတာ” ဇာတ်ကား၌ တရားလိုရှေ့နေနှင့် တရားခံရှေ့နေတို့၏ တရားခွင် အပြန်အလှန် အချေအတင် သရုပ်ဆောင်မှုများမှာ အလွန်ပင် ပီပြင်လှသည်။ == ဇာတ်ရုပ်ပုံစံ == များသောအားဖြင့် အထက်တန်းလွှာမှ လူကြီးလူကောင်း၊ အမှန်တရားကို ရပ်တည်သူနှင့် မိသားစုအပေါ် အလျှော့ပေးလေ့ရှိသူ ဇာတ်ရုပ်များတွင် ဒေါ်သီတာခင်ထွေးနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ရာ၌ ပရိသတ်အထူးကြိုက်နှစ်သက်ခဲ့သည်။ == ဇာတ်ရုပ်အသွေးအရောင် == “ကျမမှာ မိန်းမသား” ဇာတ်ကားတွင် မိန်းကလေးတစ်ဦးအပေါ် တပ်မက်စွဲလမ်းလွန်၍ အမှားကျူးလွန်မိသည့် လူတစ်ယောက်၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွေးအရောင်ကို ပီပြင်စွာ ထုတ်ဖော်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ == နောက်ဆုံးခရီး == မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် အနုပညာအရည်အသွေးဖြင့် တောက်ပခဲ့သော အကယ်ဒမီဦးသိန်းမောင်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် အသက် ၅၇ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုများသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် လေ့လာစရာ အနုပညာမှတ်တိုင်များအဖြစ် ယနေ့တိုင် ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ == ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများ == ဦးသိန်းမောင် ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - {| class="wikitable sortable" |+ အကယ်ဒမီ ဦးသိန်းမောင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ! စဉ် !! ဇာတ်ကားအမည် |- | ၁ || မုန်းပါတယ်မောင့်ကို |- | ၂ || မင်းထင်ရွှေမှန် |- | ၃ || နောင်တ |- | ၄ || မြခြူသံ |- | ၅ || ညီညီလွင် |- | ၆ || နန်းတစ်လိမ်ပန်းတစ်လိမ် |- | ၇ || ဒေးပလိန်းငွေစိန် |- | ၈ || သားတို့ရုပ်ရည် |- | ၉ || မိမော်မေမ |- | ၁၀ || မိမိမော် |- | ၁၁ || အရိုင်းစံပယ် |- | ၁၂ || မိုးနဲ့မြေလွှာ |- | ၁၃ || မန္တလေးနန်းတွင်းအရေးတော်ပုံ |- | ၁၄ || ဓာနခဲ |- | ၁၅ || သားလိမ္မာ |- | ၁၆ || သည်သောင်ယံက မခွာရက်နိုင်တယ် |- | ၁၇ || မှဲ့တစ်ပေါက် |- | ၁၈ || ကုဋေရှစ်ဆယ်သူဌေးသား |- | ၁၉ || မိုးပုလဲနှင့်တိမ်မဲညို |- | ၂၀ || စကားပြောသောအသည်းနှလုံး |- | ၂၁ || စိုးပါနဲ့မေရယ် |- | ၂၂ || စိတ္တဇ |- | ၂၃ || ခေတ်သစ်မဆာဝါ |- | ၂၄ || မုန်းပါနဲ့မေရယ် |- | ၂၅ || ဂုဏ်ဆိုတာ |- | ၂၆ || သစ္စာရင်မှာပိုက်လို့ရယ် |- | ၂၇ || မြေမှာပွင့်သောမေတ္တာပန်း |- | ၂၈ || မုန်းတဲ့ချစ်သူ |- | ၂၉ || မန်းသူလေးမို့ |- | ၃၀ || ချစ်သည်း |- | ၃၁ || ဩော်ရုပ်ရှင် |- | ၃၂ || ယဉ်မင်းပိုက် |- | ၃၃ || မုန်း |- | ၃၄ || တံလျှပ်ကိုရေထင် |- | ၃၅ || ချစ်လည်းခက်ခက်မုန်းလည်းခက် |- | ၃၆ || တစ်ရေးချစ်ခွင့်ကြင်လာနိုး |- | ၃၇ || ချစ်မေတ္တာ |- | ၃၈ || ဩော်မိန်းမမိန်းမ |- | ၃၉ || ချစ်သက်သေမြေမဟီဝယ် |- | ၄၀ || မြီးကောင်ပေါက် |- | ၄၁ || ချစ် |- | ၄၂ || မလိမ့်တစ်ပတ် |- | ၄၃ || ချဉ်သီးနဲ့ဆား |- | ၄၄ || တယ်တညင် |- | ၄၅ || သမီးချော |- | ၄၆ || ဘယ်သူပြိုင်လို့လှပါတော့နိုင် |- | ၄၇ || ချစ်ခဲ့တာအမှန်ပါပဲ |- | ၄၈ || ခြေလှမ်းငါးဆယ် |- | ၄၉ || မောင်ခေါ်ရာလိုက်ခဲ့တော့မယ် |- | ၅၀ || မောင့်အချစ်တော် |- | ၅၁ || အချစ်ရူး |- | ၅၂ || လှိုင်ထိပ်ထားနဲ့ကြံတိုင်းအောင် |- | ၅၃ || မုန်းတစ်လှည့်ပြုံးတစ်လှည့် |- | ၅၄ || ကိုယ်ရယ်မင်းရယ်ပိတောက်ရယ် |- | ၅၅ || စိန်ခေါ်ရက်ဖူးချစ်ဦးသူ |} == ကိုးကား == * ရင်းမြစ် - ( စာရေးဆရာ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း ရေးသားသော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်ပညာရှင် များစာအုပ်မှ ဖော်ပြသည်။ ) 8nbrtuw4eh683lcjwdqfk7itvqmov37